1865.12.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 76.

Τῆς 2 Δεκεμβρίου 1865.

(Πέμπτη.)

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου τῶν ΚΚ. βουλευτῶν καὶ εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθησαν διάφοροι προτάσεις νόμων ὑπὸ διαφόρων Κ.Κ. Βουλευτῶν, αἱ ἑξῆς· Ἀναγινώσκεται πρότασις τοῦ βουλευτοῦ Α. Σιγανιώτου περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἄρθρου 10. τοῦ ΧΚΗʹ Νόμου περὶ ἐλαττώσεως τοῦ τόκου τῆς ὑπερημερίας εἰς 6%. Προτάσεις διαφόρων βουλευτῶν περὶ ἀφαιρέσεως τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων ἀπὸ τοὺς εἰς τὸ δημόσιον πλέον τῶν 1000 δραχ. ὀφείλοντας. Ἀναγινώσκεται νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ χορηγήσεως πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 165 χιλιάδων διὰ προκαταβολὴν προμηθείας ἐκλογικῶν εἰδῶν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§5ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς οἰκονομικῶν). Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτε ἐσυζητεῖτο ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1865, ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν ἐσημειώθη εἰς αὐτὸν πίστωσις δραχμῶν 165000 διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν καλπῶν καὶ τῶν σφαιριδίων· ἀλλὰ τὴν ἐπιοῦσαν γενομένης παρατηρήσεως, ὅτι ἡ σημείωσις τῆς δαπάνης ταύτης μεταξὺ τῶν τακτικῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους ἀντιβαίνει εἰς τὰς διατάξεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου, καθόσον αὕτη δὲν εἶναι τακτικὸν ἔξοδον, ἀλλὰ προκαταβολὴ χρημάτων, τὰ ὁποῖα θέλει εἰσπράξει ἀκολούθως τὸ Δημόσιον ἀπὸ τοὺς ἐκτεθησομένους εἰς τὰς ἐκλογὰς, ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, τῇ συγκαταθέσει τοῦ τότε ὑπουργοῦ, ἵνα ἀπαλειφθῇ τὸ κονδύλιον ἐκεῖνο ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν, νὰ ζητηθῇ δὲ συμφώνως μὲ τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Σᾶς παρουσιάζω λοιπὸν τὴν περὶ τούτου πρότασιν, καὶ ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα εἶναι κατεπεῖγον, ἡ δὲ Βουλὴ ἐξέφερεν ἤδη τὴν ἀπόφασίν της ἐπ’ αὐτοῦ, σᾶς παρακαλῶ νὰ τὴν ἐπιψηφίσητε ἀμέσως.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ συζητηθῇ ἀμέσως;

§7ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§9ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὸ ἀναγνωσθὲν νομοσχέδιον διὰ πρώτην φοράν. Μεταβαίνομεν εἰς τὰ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἐνθυμεῖσθε προχθὲς, αἰτήσει τοῦ Ὑπουργείου, ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου 1864 Διατάγματος περὶ ἐξομοιώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ δικαστ. ὑπαλλήλων.

§11Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε, Κ. Πρόεδρε, ὅτι προχθὲς ὑπέβαλα πρότασιν περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ Κανονισμοῦ καὶ εἶπον συγχρόνως, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ, διότι ἀφορᾷ τὴν τάξιν τῶν ἐργασιῶν μας.

§12ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη κᾂν νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις αὕτη· ὁ Κ. Δημητριάδης ἐπρότεινε τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ, λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Ἤθελον παρατηρήσει μόνον εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται ἐκ τούτου νὰ γίνῃ οὐδεμία τροποποίησις· διότι, κατὰ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ κανονισμοῦ, ἐπὶ τῶν προτάσεων νόμων ἡ Βουλὴ συζητεῖ τὸ παραδεκτὸν ἢ μὴ αὐτῶν· κατὰ τὰ λοιπὰ ἐφηρμόζοντο αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος, δηλ. παρεπέμποντο εἰς τὸ συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Καταργηθέντος τοῦ συμβουλίου, ἐννοεῖται ὅτι δὲν παραπέμπονται πλέον. Κατὰ τὸ ἄρθρον 36 «Ἡ Βουλὴ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἀρχῆς ἢ καὶ πρὸ αὐτῆς, δύναται, ἂν τὸ κρίνῃ ἀναγκαῖον, νὰ παραπέμψῃ τὴν πρότασιν νόμου εἰς τὰς κατὰ τὸ 48 ἄρθρον ἁρμοδίας ἐπιτροπὰς, ὁρίζουσα καὶ τὸν χρόνον ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὀφείλουσι νὰ ὑποβάλωσι τὴν ἐπ’ αὐτῆς ἔκθεσίν των.» Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ὡς ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ Συμβουλίου δὲν ἕπεται νὰ γίνῃ οὐδεμία μεταβολὴ εἰς τὸν κανονισμόν μας, καὶ ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Δημητριάδου εἶναι περιττὸν ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν μόνον λόγον ἔχῃ τὴν κατάργησιν τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας.

§13ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὸν λόγον Κ. Πρόεδρε, νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασίν μου.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἂν θέλῃ νὰ τὴν συζητήσῃ σήμερον. Οἱ θέλοντες νὰ συζητηθῇ σήμερον τὸ ἀντικείμενον τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψεν. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον· «Κυροῦται τὸ ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου 1864 Β. Διάταγμα περὶ ἐξομοιώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ δικαστικῶν ὑπαλλήλων πρὸς τὸν μισθὸν τῶν ἰσοβάθμων αὐτοῖς δικαστικῶν ὑπαλλήλων τοῦ λοιποῦ βασιλείου». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§15ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ διὰ τρίτην φορὰν τὸ ἀναγνωσθὲν νομοσχέδιον μετὰ τοῦ ἐφεξῆς Διατάγματος.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

«Γνωμοδοτήσει τοῦ Ἡμετέρου Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ προτάσει τοῦ Ἡμετέρου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάττομεν. Ἀπὸ τῆς πρώτης Ἰανουαρίου τοῦ ἔτους 1865 ἐξομοιοῦνται οἱ μισθοὶ τῶν μελῶν τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ δικαστηρίων καὶ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν μὲ τοὺς μισθοὺς τῶν ἰσοβαθμίων αὐτοῖς δικαστικῶν ὑπαλλήλων τοῦ Βασιλείου, ὡς ἑξῆς. Αʹ. Ὁ τοῦ Προέδρου τοῦ ἀνωτάτου Συμβουλίου τῆς Δικαιοσύνης μὲ τὸν μισθὸν τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, Τῶν μελῶν τοῦ ἀνωτάτου Σουμβουλίου καὶ τοῦ παρ’ αὐτῷ γενικοῦ εἰσαγγελέως μὲ τὸν τοῦ Ἀρειοπαγίτου. Τοῦ Γραμματέως τοῦ ἀνωτάτου Συμβουλίου μὲ τὸν τοῦ Γραμματέως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ὅλων τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου καὶ τοῦ γενικοῦ εἰσαγγελέως μὲ τὸν τοῦ ὑπογραμματέως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Βʹ. Ὁ τοῦ Προέδρου τῶν δικαστηρίων Κερκύρας, Κεφαλληνίας, Ζακύνθου, Λευκάδος, Ἰθάκης, Κυθήρων καὶ Παξῶν μὲ τὸν τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν, τῶν παρὰ τοῖς αὐτοῖς δικαστηρίοις δικαστῶν, εἰσαγγελέων καὶ δικαστῶν τῶν Ἀρχείων μὲ τὸν τοῦ πρωτοδίκου. Τῶν ἀντεισαγγελέων μὲ τὸν τοῦ ἀντεισαγγελέως τῶν πρωτοδικῶν, τῶν γραμματέων μὲ τὸν τοῦ γραμματέως τῶν πρωτοδικῶν. Τῶν περιοχικῶν εἰρηνοδικῶν μὲ τὸν τοῦ εἰρηνοδικείου Αʹ. τάξεως. Ὅλων τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων τῶν δικαστηρίων καὶ τῶν εἰσαγγελιῶν (ἐξαιρέσει τῶν βοηθῶν γʹ. τάξεως καὶ τῶν ὑπεραρίθμων βοηθῶν) μὲ τὸν τοῦ ὑπογραμματέως τῶν πρωτοδικῶν. Τῶν βοηθῶν Γʹ. τάξεως καὶ τῶν ὑπεραρίθμων βοηθῶν μὲ τὸν τοῦ γραφέως τῶν πρωτοδικῶν. Ἡ ἐκτέλεσις καὶ δημοσίευσις τοῦ παρόντος, ὅπερ ὑποβληθήσεται εἰς τὴν νομοθετικὴν κύρωσιν κατὰ τὴν Αʹ. βουλευτικὴν Σύνοδον, ἀνατίθεται εἰς τὸν Ἡμέτερον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 21 Δεκεμβρίου 1865.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Κ. Κανάρης, Ἀνδρ. Λόντος, Ἀριστ. Καρνάλης, Α. Κουμουνδοῦρος, Σ. Σωτηρόπουλος, Δ. Μπουντούρης.» Ἕτερον ἀντικείμενον· «Νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου 1864 Β. Διατάγματος περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἑπτανήσου» (τρίτη συζήτησις).

§17ΠΑΔΟΒΑΣ. Κ. Πρόεδρε, ἐὰν μοὶ ἐπιτρέπῃ ἡ Βουλὴ, θέλω παρακαλέσει αὐτὴν ἵνα ἐπιτρέψῃ τὴν συζήτησιν τοῦ τετάρτου ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον ἤδη ἀπεφασίσθη κατεπεῖγον· διότι μεταξὺ τῶν ἄλλων, ἐὰν παρέλθουν ἀκόμη 6 ἡμέραι, δὲν εἶναι πλέον ἀντικείμενον συζητήσεως αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§19ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον. «1. Αἱ ἐγγραφαὶ αἱ τελεσθεῖσαι δυνάμει τοῦ πολιτικοῦ Κώδικος τῆς Ἑπτανήσου τοῦ 1841 ἔτους διατηροῦσι τὴν ἰσχύν των ἄνευ ἀνάγκης ἀνανεώσεως ἐγγραφῆς. 2. Αἱ ἐγγραφαὶ τῶν παλαιῶν δανείων αἱ ἐκκαθαρισθεῖσαι συνεπεία τῆς 50ης πράξεως τοῦ 7 Κοινοβουλίου καὶ 4ης τοῦ 8 Κοινοβουλίου τῆς Ἑπτανήσου διατηροῦσι τὴν ἰσχύν των ἄνευ ἀνάγκης ἀνανεώσεως ἐγγραφῆς. 3. Αἱ νόμιμοι ὑποθῆκαι καὶ τὰ προνομιοῦχα δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀπεκτήθησαν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀρχαίας νομοθεσίας καὶ κατὰ τὰς διατάξεις αὐτῆς δὲν ὑπέκειντο εἰς ἐγγραφὴν, διατηροῦσι τὴν ἰσχύν των ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ 8 νόμου τοῦ Ιʹ. Κοινοβουλίου καὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ 6 νόμου τοῦ ΙΒʹ. Κοινοβουλίου. 4. Καταργεῖται πᾶσα διάταξις νόμου ἐναντία εἰς τὸν παρόντα.» Ὑπάρχει τροπολογία. «Αʹ. Νὰ μεταβληθῇ ἡ ἐπιγραφὴ οὕτω. «Περὶ ἀπαλλαγῆς ἐγγραφῶν τῶν δανείων καὶ ἀφομοιώσεως τῶν ὑποθηκῶν ἐκτελεστικῶν καὶ ἐξασφαλιστικῶν πράξεων ἐν ταῖς Ἰονίοις Νήσοις. Βʹ. Νὰ προστεθῶσι μετὰ τὸ τρίτον ἄρθρον τὰ ἑξῆς. Ἄρθρον 4. Οἱ Νόμοι καὶ τὰ Β. Διατάγματα τοῦ Κράτους περὶ ἐγγραφῶν καὶ ὑποθηκῶν, βεβαιώσεων, ἐκκαθαρίσεων, εἰσπράξεων, ἐκτελέσεων καὶ ἐξασφαλίσεων πάσης ἰδιωτικῆς ὑποχρεώσεως, δημοσιευθησόμενοι ἐντὸς τριάκοντα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος Νόμου, ἰσχύουσι καὶ ἐν ταῖς Ἰονίοις Νήσοις. Οἱ δὲ περὶ τῶν πράξεων τούτων γενικοὶ καὶ τοπικοὶ νόμοι καὶ κανονισμοὶ τοῦ πρώην Ἰονίου Κράτους ἀκυροῦνται ἀνεξαιρέτως. Ἄρθρον 5. Ἐντὸς τεσσάρων μηνῶν θέλουσιν ἀνανεωθῆ δωρεὰν αἱ ὑπὸ τοῦ 1, 2 καὶ 3 ἄρθρου ἀναφερόμεναι ἐνυπόθηκοι ὑποχρεώσεις εἰς τὰ βιβλία τῶν ὑποθηκῶν, κατὰ τὰς διατάξεις τῶν περὶ αὐτῶν ἰσχυόντων νόμων τῆς Ἐπικρατείας. Ἄρθρον 6. Τὰ ἐκ τῶν Ἑνετικῶν καὶ Ἰονίων νόμων προκύπτοντα δικαιώματα ὑπὲρ τῶν πιστωτῶν ἢ τῶν ὀφειλετῶν οὐδόλως παραβλάπτονται ὑπὸ τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος Νόμου. Ἄρθρον 7. Βασιλικὸν Διάταγμα προσδιορίσει τὰ γραφεῖα τῶν ὑποθηκῶν.»

§21ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§22ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Μᾶς ἀνεγνώσθη Διάταγμα, κατὰ τὸ ὁποῖον διαιρεῖται ἡ Ἑπτάνησος εἰς τόσους νομοὺς· κατόπιν εἷς τῶν Κ. βουλευτῶν ἐζήτησε νὰ προτιμηθῇ τὸ περὶ ἐγγραφῶν καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Φρονῶ ὅτι καταπολεμοῦμεν ἡμεῖς αὐτοὶ τὴν προχθεσινὴν πρᾶξίν μας. Ἡ Βουλὴ ἐξέλεξε μίαν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία νὰ ἐνασχοληθῇ ἐν γένει περὶ Ἑπτανήσου. Ὑποθέσατε τώρα ὅτι παρεδέχθημεν τὴν πρότασιν ταύτην ὡς ἔχει, καὶ αὔριον ἡ ἐπιτροπὴ φέρει ὅλως ἐναντίαν πρότασιν· τότε δὲν θὰ εὑρεθῶμεν ἡμεῖς αὐτοὶ πολέμιοι εἰς ἑαυτούς; Ἐπειδὴ λοιπὸν εὐτυχῶς ἡ ἐπιτροπὴ ἀνέλαβε τὰ καθήκοντά της, φρονῶ καλὸν νὰ σταλοῦν ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα ἐκεῖ, διὰ νὰ ἔλθῃ μία γενικὴ ἔκθεσις ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ ἐργασθῇ ἡ Βουλὴ ἐν γνώσει.

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι, ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Φθιώτιδος, ὅτι πρέπει τὰ νομοσχέδια τὰ ἤδη ἀναγνωσθέντα νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἀφομοιώσεως, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή. Καθόσον μὲν ἀφορᾷ τὰς ἐγγραφὰς, τὸ ἀντικείμενον τοῦτο βεβαίως ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἀφομοίωσιν· ἀλλὰ ποῖος ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον οἱ προτείναντες ἔφεραν αὐτὴν τὴν πρότασιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; διότι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν, ἐὰν δὲν ληφθῇ ἓν μέτρον, καταστρέφονται σπουδαῖα συμφέροντα τῶν ἐντολέων των. Κατὰ τὶ τοῦτο ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἀφομοιώσεως; Ὅτιδήποτε καὶ ἂν ἡμεῖς θέλωμεν ἀποφασίσει διὰ νὰ σώσωμεν τὰ συμφέροντα τῶν Κερκυραίων καὶ τῶν ἄλλων Ἑπτανησίων, οὐδόλως μᾶς δεσμεύει διὰ τὸ μέλλον. Ἤδη λαμβάνομεν τὸ μέτρον τοῦτο, διότι τὸ καθεστὼς εἰς τὴν Ἑπτάνησον εἶναι οἱ Ἑπτανησιακοὶ νόμοι. Ὅταν καθεστὼς γίνωσιν οἱ Ἑλληνικοὶ νόμοι, ἕπεται ὅτι καὶ ὡς πρὸς τοῦτο θὰ γίνῃ ἡ ἀφομοίωσις. Καὶ τοῦτο μὲν ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν τὰς ἐγγραφάς. Ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον δὲ τὸ ἀφορῶν τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν παρατηρῶ τοῦτο, ὅτι χθὲς ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθε καὶ εἰργάσθη σπουδαίως καὶ ἔφθασε καὶ εἰς ἀποτελέσματα. Ἓν ἐκ τῶν ἀντικειμένων εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασεν εἰς ἀποτέλεσμα εἶναι καὶ τοῦτο, ὅτι ὡς πρὸς τὰ τῆς διοικήσεως οὐδεμία δυσκολία ὑπάρχει περὶ τὴν ἀφομοίωσιν. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ὑπῆρξεν οὐδεμία ἀντίῤῥησις. Πῶς ὅμως θὰ γίνῃ ἡ διοικητικὴ διαίρεσις εἶναι ἄλλο ζήτημα, ζήτημα τὸ ὁποῖον δὲν ἀφορᾷ τὴν ἀφομοίωσιν. Ὅλοι παραδέχονται, ὅτι οἱ ἑλληνικοὶ διοικητικοὶ νόμοι θέλουσιν ἐφαρμοσθῆ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐφαρμοσθῶσι πρέπει νὰ γίνῃ διαίρεσις, ὅπως ἔγινε καὶ ἐν Ἑλλάδι· τὴν διαίρεσιν ταύτην δύναται νὰ κάμῃ ἡ Βουλὴ σήμερον, διότι αὐτὴ δὲν ἀπαιτεῖ τὴν προεπεξεργασίαν τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἀφομοιώσεως, δὲν ἔχει σχέσιν μὲ αὐτήν· ἐξεναντίας ἡ συζήτησις τοῦ ἀντικειμένου τούτου διευκολύνει τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἐκκαθαρίζει τὴν ὁδόν.

§24Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἀνεγνώσθη τὸ Διάταγμα περὶ τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως, ἐζήτησα τὸν λόγον.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ τῶν ἐγγραφῶν πρόκειται τώρα· νὰ τελειώσωμεν πρῶτον αὐτὸ καὶ ἔπειτα ἔρχεται τὸ ἄλλο.

§26ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Χαίρω, κύριοι............

§27ΜΑΡΚΟΡΑΣ. Πρόκειται ἢ νὰ ἀπολέσωμεν αὐτὰ τὰ πιστώματα ἢ νὰ ὑποχρεωθῶμεν ἐντὸς 4 ἢ 8 ἡμερῶν τὸ πολὺ νὰ ἐκταμιεύσωμεν χρήματα, τὰ ὁποῖα ἔπειτα θὰ πέσουν εἰς βάρος τῶν ὀφειλετῶν.

§28ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Χαίρω εἶπον προτήτερα, διότι ὁ Κ. Τρικούπης, ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, μᾶς εἶπεν, ὅτι ἤρχισε νὰ ἐργασθῇ καὶ προέβη μάλιστα εἴς τινα ἀντικείμενα. Σκοπὸς τῆς ἰδικῆς μου προτάσεως ἦτο νὰ κάμω τὴν ἐπιτροπὴν νὰ σπεύσῃ.

§29ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἔχομεν χρείαν.

§30ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὅλοι ἔχομεν χρείαν. Ἂς μὴ οἰκειοποιῆται κανεὶς, ὅλοι ἔχομεν τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον. Ἐὰν ἡ Βουλὴ, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἀρχίσῃ ἓν ἕκαστον νὰ θεωρήσῃ κατεπεῖγον, καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς ἐπιτροπῆς τὰ ἔργα θὰ οὐδετερωθῶσιν. Ἐὰν φρονῆτε, ὅτι διὰ δύω ἢ διὰ τρεῖς ἡμέρας ἐπίκειται κίνδυνος, δὲν ἀντιλέγω, φοβοῦμαι μόνον μὴ οὐδετερωθῶσι τὰ ἔργα τῆς ἐπιτροπῆς.

§31ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Παδοβᾶ μάλιστα φέρει εὐκολίαν· δὲν ἔχει σχέσιν καμμίαν μὲ τὴν ἀφομοίωσιν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, καθόσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν, θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἀφομοιώσεως. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς προτάσεως, ὅπως ἀνεγνώσθη;

§33ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ κατὰ τὴν τρίτην φορὰν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παδοβᾶ περὶ ἐγγραφῶν, ὡς ἀνωτέρω.

§35ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Τὸ ὑπουργεῖον, Κύριοι, μᾶς παρουσίασε προχθὲς ὡς κατεπείγοντα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐνεγράφησαν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε εἶχεν ὑποβάλει ὁ Κ. Σωτηρόπουλος, εἶναι καὶ τὸ περὶ ἐθνικῶν οἰκοπέδων, τὰ ὁποῖα κατελήφθησαν κατὰ διαφόρους ἐποχάς. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι κατεπεῖγον, διότι ἠγέρθησαν δίκαι καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ παρακαλέσωμεν τὸν Κ. Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ καὶ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου.

§36ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κατὰ συνέπειαν τῆς προτάσεώς μου.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἀντικείμενον περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου 1864 διατάγματος περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἑπτανήσου· ὁ Κ. Χρηστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§38Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ διάταγμα αὐτὸ, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι εἶναι ἐκ τῶν διαταγμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑπηγόρευσεν ἡ ἀνάγκη, διότι δὲν ἠδύναντο ἄλλως πως νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ παρὰ διὰ μιᾶς διαιρέσεως διοικητικῆς προσωρινῆς, καὶ διὰ τοῦτο, ἂν καὶ δὲν παρεδέχθην ἄλλοτε τὴν ἔκδοσιν τῶν διαταγμάτων παρὰ καθόσον ἡ ἀναπόδραστος ἀνάγκη ἤθελε τὴν ὑπαγορεύσει, ὡς πρὸς τοῦτο εἶμαι σύμφωνος, ὅτι πράγματι ὑπηγορεύθη ἐκ τῆς ἀναποδράστου ἀνάγκης. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὅ,τι ἐγένετο ὑπὸ τῆς ἀνάγκης, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ καθιερωθῇ διὰ νόμου καὶ διὰ τὸ μέλλον. Κατὰ τὸ διάταγμα ἐκεῖνο, αἱ ἑπτὰ νῆσοι διαιροῦνται εἰς 4 νομοὺς καὶ μάλιστα αἱ δύω ἐξ αὐτῶν περιέχουν πληθυσμὸν ὅσον περιέχει μία ἐπαρχία τῆς ἄλλης Ἑλλάδος. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὔτε ἰσότης ἐνταῦθα, οὔτε δικαιοσύνη, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτε τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον διεῖπε τὰ πράγματα κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὑπέβαλε κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς Συνελεύσεως μίαν πρότασιν νόμου, ἠναγκάσθη ἓν μέγα μέρος πληρεξουσίων νὰ διαμαρτυρηθῇ καὶ ἀπομακρυνθῇ, διότι καὶ τότε τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο διῄρει τὴν Ἑπτάνησον εἰς τρεῖς μόνον νομούς.

§39ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπεβλήθη τοιοῦτον νομοσχέδιον, νομίζω.

§40ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε δίκαιον· ἔγινεν ὅμως ἐπιτροπὴ τῆς ἀφομοιώσεως, ἡ ὁποία ἐθεώρησεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἀφομοίωσις μεθοδικῶς, καὶ πρῶτον ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν. Ἐν τοσούτῳ ἡ Συνέλευσις διελύθη καὶ τὰ πρακτικὰ αὐτῆς βεβαιοῦσιν, ὅτι εἶχε τὴν ἰδέαν νὰ περιορίσῃ τὴν Ἑπτάνησον εἰς τρεῖς μόνον νομούς. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι τὸ διάταγμα τοῦτο δὲν δύναται νὰ καταρτισθῇ νόμος τοῦ Κράτους, διότι δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν ἰσότητα καὶ τὴν δικαιοσύνην ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους νομούς· διὰ τοῦτο χωρὶς νὰ φέρω ἀντίῤῥησιν καθόσον ἀφορᾷ τὸ παρελθὸν, προτείνω νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἀφομοιώσεως, ἡ ὁποία, ἀφοῦ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, νὰ φέρῃ ἔκθεσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑπτάνησος νὰ διαιρῆται ἄλλως πως παρ’ ὅπως διαιρεῖται κατὰ τὸ διάταγμα αὐτό. Ἂν ἡ Βουλὴ δὲν τὸ παραπέμψῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, θὰ προτείνω ὥστε ἡ Ἑπτάνησος νὰ διαιρεθῇ εἰς ὀλιγωτέρους νομούς· ὅστις τῶν βουλευτῶν θέλει νὰ καταψηφίσῃ, μοὶ εἶναι ἀδιάφορον· ἐγὼ ἐκπληρῶ τὸ καθῆκόν μου. Λοιπὸν ἐγὼ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἑξῆς πρότασιν, ὅτι τὸ διάταγμα θεωρούμενον ὡς πρότασις νόμου νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἀφομοιώσεως, ἥτις συνεννοουμένη καὶ μετὰ τῶν Ἑπτανησίων νὰ συντάξῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ διαιρῇ τὴν Ἑπτάνησον εἰς νομούς· ἂν ἡ Βουλὴ θεωρήσῃ, ὅτι τοῦτο εἶναι περιττὸν, ὑποβάλλω ἐγὼ πρότασιν ὅπως ἡ Ἑπτάνησος διαιρεθῇ εἰς δύω νομούς. Δὲν ἤθελα ἐπιμείνει εἰς τὸ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἂν τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἰδίως ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις ἄλλοτε ὡς πληρεξούσιος ὑπεστήριξε τὰς αὐτὰς ἀρχὰς μὲ ἐμὲ, ἤθελεν ὑποστηρίξει τὴν πρότασίν μου, καὶ ὑποστηριζομένη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν θέλει γείνει δεκτή. Μὴ ἀποβλέψωμεν δὲ εἰς συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας, ἀλλὰ εἰς τὸ τί εἶναι δίκαιον. Δὲν ἀρκεῖ νὰ λέγωμεν, ὅτι θέλομεν δικαιοσύνην καὶ ἰσότητα, ἀλλὰ εἰς τὰς πράξεις μας νὰ ὁδηγώμεθα ἀπ’ αὐτάς. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα, εἶναι σύμφωνος πρὸς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἄλλοτε ὑπεστηρίξαμεν.

§41ΣΕΡΒΟΣ. Κύριοι, χθὲς διωρίσατε ἐπιτροπὴν, ἵνα ἐνασχοληθῇ ἐπὶ τῶν διαφόρων ἀντικειμένων τῆς ἀφομοιώσεως. Τὸ ἐπράξατε προφανῶς διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ εἶναι ἡ καταλληλοτέρα ὅπως συναρμολογήσῃ τὰς διαφόρους ἰδέας, καὶ σᾶς διαφωτίσῃ ἐπὶ τῶν διαφόρων ἀντικειμένων καὶ σᾶς φέρῃ πρακτικὸν καὶ πλῆρες ἐξαγόμενον. Τῳόντι χθὲς τὸ ἑσπέρας συνῆλθεν ἡ ἐπιτροπὴ, ἀντήλλαξε διαφόρους ἰδέας καὶ κατῆλθεν εἰς προπαρασκευαστικὸν ἐξαγόμενον, τὸ ὁποῖον προαναγγέλλει ὅτι θέλει κατευοδώσει τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ἐννοεῖτε καλῶς, ὅτι, προκειμένου λόγου περὶ σοβαροῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον συσχετίζεται μὲ τὴν ἀφομοίωσιν, τὰ πράγματα δὲν δύνανται νὰ ὁδεύσωσι καλῶς, ῥιπτόμενα εἰς ἓν Σῶμα πολυάριθμον κατ’ εὐθεῖαν· ἂν προεξετασθῶσι καταλλήλως, ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς θέλει εἶσθαι ὁμαλωτέρα. Ἐξ αὐτῶν τῶν ἀρχῶν ὁρμωμένη ἡ Συνέλευσις, διώρισεν ἐπιτροπὴν, ἥτις κατήρτισε διάφορα Νομοσχέδια, οὐχὶ ὅμως τὸ περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως· καὶ τοῦτο εἶναι βέβαιον, διότι ἅπασαι αἱ ἐργασίαι τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι διατυπωμέναι εἰς τὰ διάφορα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα προητοίμασε. Μεταξὺ αὐτῶν δὲν περιλαμβάνεται ἐκεῖνο περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως. Ἐπελήφθη περὶ παιδείας, περὶ δημοτικῆς διαιρέσεως, περὶ ἐκπαιδεύσεως, οὐδόλως ὅμως περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως· εἶναι δὲ ἐσφαλμένη ἡ ἀφήγησις, τὴν ὁποίαν ὁ προλαλήσας ἔκαμε, μὴ ἐνθυμούμενος καλῶς τὰ γεγονότα. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, ἂν ὑπάρχωσι νομοσχέδια, πρέπει νὰ τὰ ἐπεξεργασθῇ, διότι συσχετίζονται μὲ τὴν ἀφομοίωσιν· ἀφ’ ἑτέρου προητοιμάσθη ἤδη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν Νομοσχέδιον περὶ γενικῆς διαιρέσεως διοικητικῆς δι’ ἅπασαν τὴν ἐπικράτειαν, καὶ ἐντὸς ὀλίγου μέλλει νὰ ἔλθῃ καὶ αὐτὸ εἰς συζήτησιν. Ὁ Κ. Κωνσταντᾶς εἰσήγαγε πρότασιν περὶ γενικῆς ἀφομοιώσεως, συσχετιζομένην μὲ τὸ προκείμενον διάταγμα. Ἀφ’ ἑτέρου ἔχομεν εἰς τὴν ἡμεροταξίαν ἑτέραν πρότασιν ὡς πρὸς τὴν ἐπαρχιακὴν διαίρεσιν Κερκύρας καὶ Κεφαλληνίας· ἕπεται λοιπὸν ἀναγκαίως, ὅτι διὰ νὰ συναρμολογηθοῦν τὰ πάντα, πρέπει νὰ ἐπέλθῃ μία ἔρευνα ἐμβριθὴς, τὴν ὁποίαν τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν δύναται καταλλήλως νὰ κάμῃ ἡ Βουλή. Πρόκειται περὶ χορηγήσεως δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχουν σοβαρὰς συνεπείας ἢ ἀπωλείας διὰ τὸ μέλλον, καὶ εἶναι καλὸν νὰ σκεφθῇ ὡρίμως ἐπ’ αὐτῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲ τῆς ἀφομοιώσεως νομίζω ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θέλει ἔλθει εἰς πρακτικὸν ἐξαγόμενον· ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ σταθμίσῃ τὰς παρατηρήσεις τῶν μὲν καὶ τῶν δὲ, καὶ φθάσῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα μὴ ἐπικίνδυνον. Αὐτὸ τὸ Β. Διάταγμα, καθὼς καὶ τὸ ἀκόλουθον τῆς ἐπαρχιακῆς διαιρέσεως τῆς Κερκύρας καὶ Κεφαλληνίας, ἔλαβον τὴν ἐκτέλεσίν των, δὲν θέλει δὲ ἐπέλθει δυσκολία, ἂν μετὰ 5 ἢ 10 ἡμέρας συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους. Ὑποθέσατε, ὅτι νῦν τροπολογεῖται τὸ Β. Διάταγμα, ἑπομένως θὰ ἔχωμεν μίαν διοικητικὴν διαίρεσιν σήμερον καὶ μίαν ἄλλην μετὰ 15 ἡμέρας· ἀλλὰ νομίζετε ὅτι τὰ διοικητικὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα μεταβάλλονται ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν καὶ ἀπὸ μῆνα εἰς μῆνα, δὲν φέρουσι κλονισμόν; Ἡ φρόνησις ἐπιβάλλει ἡμῖν νὰ συσκεφθῶμεν ἐμβριθῶς ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. Ζητῶ λοιπὸν ἵνα τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἀφομοιώσεως, καθὼς καὶ τὸ ἑπόμενον περὶ ἐπαρχιακῆς διαιρέσεως. Ἀφ’ ἑτέρου συγχωρήσατέ μοι νὰ προσθέσω, ὅτι καὶ εἰς τὴν ἡμεροταξίαν ὑπάρχουσι διάφορα ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διεκήρυξε κατεπείγοντα καὶ τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐξετασθῶσι καὶ νὰ ἐπιστήσωσι τὴν προσοχήν μας περισσότερον, καθόσον συσχετίζονται μὲ τὸν προϋπολογισμόν.

§42ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ πρότερον ἔκαμα λόγον περὶ τούτου· εἶπον, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῆς ἀφομοιώσεως ἐσυστήθη πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐπιταχύνῃ τὸ ἔργον καὶ οὐχὶ νὰ τὸ ἐμποδίσῃ. Ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ τῶν πραγμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν ἀφομοίωσιν· πρέπει ν’ ἀποφανθῇ, ἂν ἐπὶ τοῦ δεῖνος ἢ δεῖνος ἀντικειμένου διὰ τὸν δεῖνα ἢ δεῖνα κλάδον τῆς ὑπηρεσίας ἡ ἀφομοίωσις δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀμέσως, ἢ πρέπει ν’ ἀναβληθῇ διά τινα καιρὸν ἡ ἀφομοίωσις ῥητοῦ ἀντικειμένου. Ὡς πρὸς τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν οὐδεὶς διατείνεται, ὅτι κατ’ οὐσίαν δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῶσιν οἱ ἑλληνικοὶ νόμοι καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Πρόκειται περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ὅλοι παραδεχόμεθα· πρὸς τί λοιπὸν ἡ παραπομπὴ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἀφομοιώσεως, ἢ εἰς ἄλλην τινὰ ἐπιτροπήν; Ποίαν πληροφορίαν δύναται νὰ λάβῃ ἡ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ λάβῃ ἡ Βουλὴ ἀπὸ τοῦ βήματος; Ὁ Κ. Σέρβος εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ σκέψις περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διότι ὑπάρχει ἐκκρεμὲς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον περὶ γενικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους εἰς νέα διοικητικὰ τμήματα. Ἀγνοῶ ἂν ὑπάρχῃ τῳόντι· ἠξεύρω μόνον, ὅτι εἶχεν ὑποβληθῆ παρ’ ἑτέρου ὑπουργείου· τὸ νέον ὑπουργεῖον δὲν ἐκήρυξεν ἂν τὸ υἱοθετῇ ἢ ὄχι. Καὶ δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐρωτήσωμεν, ἂν τὸ νέον ὑπουργεῖον τὸ υἱοθετῇ, διότι ἡ Σύνοδος ἔφθασεν εἰς τὴν λῆξίν της καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ ψηφίσῃ τοιοῦτόν τι· τὸ παρὸν νομοσχέδιον περὶ Ἑπτανήσου πρέπει νὰ ψηφισθῇ, καὶ ἂν τὸ ἀναβάλωμεν ἵνα ψηφίσωμεν ἕτερον μέτρον, εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς νὰ μὴ θέλωμεν νὰ κάμωμεν τίποτε.

§43Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ προλαλήσας εἶπεν, ὅτι θεωρεῖ πρόσκομμα διὰ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν τῆς Ἑπτανήσου τὴν ὕπαρξιν ἑνὸς ἑτέρου νόμου περὶ γενικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους. Δὲν βλέπω κανὲν πρόσκομμα· τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ὑπεβλήθη ἀπὸ ἕτερον ὑπουργεῖον. Τὸ ὑπουργεῖον τὸ ὑπάρχον, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι μέλος, δὲν ἐσκέφθη περὶ τοιαύτης διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους. Ἴσως εἰς ἑτέραν ἐποχὴν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Σήμερον ὅμως δὲν θεωροῦμεν τοῦ παρόντος καιροῦ καὶ τῶν περιστάσεων νὰ ἀπασχολήσωμεν τὴν Βουλὴν εἰς τοιαῦτα ζητήματα. Τὸ ὑπουργεῖον οὔτε τὸ υἱοθέτησεν, οὔτε τὸ ἀπέσυρεν· ὅσα νομοσχέδια ὑποβάλλονται εἰς τὴν Βουλὴν δὲν συζητοῦνται πάντοτε. Δὲν εἶναι λοιπὸν πρόσκομμα νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος ἀντικειμένων.

§44Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Λυποῦμαι πολὺ, ὅτι ὁ θιασώτης τῆς Ἑπτανησιακῆς ἀφομοιώσεως, ὁ προκαλέσας καὶ τὴν σύστασιν τῆς τελευταίας ἐπιτροπῆς, ἀποκρούει τὰ ἔργα ἐκεῖνα διὰ τὰ ὁποῖα ἐθεωρήθη ἀναγκαία ἡ ὕπαρξις τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης· καὶ εὐλόγως, διότι εἰς τὴν σωρείαν τῶν προτάσεων τῶν προελθουσῶν ἐκ μέρους τῶν κ. Βουλευτῶν, εἴτε εἰς τὴν σωρείαν τῶν διαταγμάτων δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ ἐπέλθῃ σύγχυσις προτάσεων ἀντιφασκουσῶν πρὸς ἀλλήλας, καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιληφθῇ ἀμέσως τῆς συζητήσεως τῶν προτάσεων αὐτῶν, διότι ἑπόμενον ἦτο ὅτι ἤθελεν ἔλθει εἰς ἀποτελέσματα διὰ τὰ ὁποῖα ἴσως ἤθελε μετανοήσει. Οἱ λόγοι οὗτοι, κύριοι, καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ εἰς τὴν σημερινὴν Βουλὴν ἐπροκάλεσαν τὴν ἰδέαν τῆς συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπιτροπῆς συγκειμένης ἐκ βουλευτῶν Ἑπτανησίων καὶ ἐκ βουλευτῶν τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Δὲν ἐνόουν ποτὲ, κύριοι, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἤθελεν ἀποκρούσει τὴν πρότασιν ταύτην περὶ τῆς ἀφομοιώσεως καὶ ὅτι ἤθελε ζητήσει νὰ φέρῃ τὴν εὐθύνην ἀπ’ εὐθείας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα προδικάσῃ καὶ διευκολύνῃ τὰς ἐργασίας της· καὶ ἂν, κύριοι, ἄλλη πρότασις σχετιζομένη μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως, φέρουσα χαρακτῆρα οἰκονομίας, κατεπείγῃ καὶ ὡς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ὡρίμασαν ἕνεκα τῆς ἐπὶ 2 ἔτη διατηρήσεως οὐχὶ εὐαρέστου οἰκονομικῆς καταστάσεως ἐν Ἑπτανήσῳ, ἠδύνατο ἀπ’ εὐθείας νὰ θίξῃ τὰ ζητήματα ταῦτα, ἵνα μὴ καὶ μία ἡμέρα παρέλθῃ, διότι καὶ μιᾶς ἡμέρας παρερχομένης, ὁ δημόσιος πλοῦτος ὑπόκειται εἰς ζημίας. Ἂν ἐπρόκειτο σήμερον ὁ ἔντιμος ἐκ Μεσολογγίου πληρεξούσιος νὰ ζητήσῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας ἐν Ἑπτανήσῳ, ἀποῤῥοφώσης πλέον τῶν 500 χιλιάδων δραχμῶν, δὲν ἤθελον ἀντιλέξει· ἔρχεται ὅμως ἐπὶ τοῦ καθολικοῦ ζητήματος τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως, ἥτις, ἔκτοτε εἶπον καὶ ἐξακολουθῶ νὰ λέγω, ἔγινεν ὑπὸ τὸ κράτος, ὄχι τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ ἐκείνου, ἀλλ’ ὑπὸ τὸ κράτος τῶν συμπαθειῶν καὶ συνεπειῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπετελέσθησαν. Ἔρχεσθε, κύριοι, ἐξ ἐφόδου νὰ λύσητε ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἐξανέστη καὶ τὸ ὁποῖον ὁ κόσμος ὅλος κατεδίκασεν. Ἔρχεσθε σήμερον νὰ θέσητε τὴν σφραγίδα τοῦ νόμου εἰς διατάγματα, τὰ ὁποῖα κατεδικάσθησαν καὶ κατεκρίθησαν.

§45ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Δὲν κατεδικάσθησαν.

§46Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Καὶ, κύριοι, θεωρεῖτε τυχαῖον τὸ ζήτημα τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως ἐν Ἑπτανήσῳ; καὶ δὲν γνωρίζετε σεῖς οἱ μέλλοντες νὰ ἐργασθῆτε ἐπὶ τῆς ἀφομοιώσεως, ὅτι ἐπ’ αὐτῆς τῆς βάσεως θέλετε ἐργασθῆ καὶ ὅτι ἐπ’ αὐτῆς θέλετε θέσει καὶ τὰς δικαστικὰς περιφερείας, καὶ τὰς οἰκονομικὰς καὶ πάντα τὰ ἕτερα ζητήματα τῆς ἀφομοιώσεως; Καὶ κύριοι, διατί σᾶς ἐξελέξαμεν; διότι ἐνομίσαμεν, ὅτι δὲν ἦτο συνετὸν, δὲν ἦτο φρόνιμον, δὲν ἦτο ἀποτελεσματικὸν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς μίαν συζήτησιν, τῆς ὁποίας τ’ ἀποτελέσματα δὲν ἐγνωρίζαμεν. Πρόκειται, κύριοι, νὰ συζητήσωμεν ἂν ἡ Ἑπτάνησος ὀφείλῃ νὰ ἔχῃ δύω ἢ τρεῖς ἢ πέντε νομοὺς, καὶ ἀκολούθως ἂν θὰ ἔχῃ τόσας ἢ τόσας ἐπαρχίας· καὶ αὐτὰ τὰ ζητήματα λύονται ἀπὸ τοῦ βήματος; Αὐτὰ τὰ ζητήματα, κύριοι, προϋποθέτουν μελέτην, ἡ ὁποία βασίζεται εἰς τὴν περιουσίαν τῶν δήμων, εἰς τὰς σχέσεις τῶν κατοίκων, εἰς τὰ συμφέροντα τὰ ἐγκατασταθέντα καὶ εἰς τόσα ἕτερα ζητήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων, κύριοι, ἰδίως ὁ λαὸς ἐπιβλέπει ζηλοτύπως. Δὲν ἐννοοῦμεν, κύριοι, ν’ ἀναβάλωμεν τὸ ζήτημα τῆς Ἑπτανήσου μαζῇ μὲ τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν τοῦ κράτους, διότι, κύριοι, ἂν καὶ τοιαύτη ἰδέα ἐῤῥίφθη, κατ’ ἐμὲ εἶναι ἰδέα ἀπραγματοποίητος. Ἡ διοίκησις τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία ἐπὶ 30 ἔτη διέπει τὸ κράτος, δὲν κατέστησε συμφέροντα σπουδαῖα, ἔκαμε συναλλαγὰς τοιαύτας, τὰς ὁποίας δὲν δυνάμεθα ἀτιμωρητὶ νὰ βιάσωμεν· ἀλλὰ τὸ ζήτημα ἐπ’ αὐτῆς τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως ἐν Ἑπτανήσῳ ἐστάλη ἐπίτηδες εἰς ἐπιτροπὴν, ἵνα τὸ μελετήσῃ, σκεφθῇ καὶ φέρῃ ἓν ἀποτέλεσμα, καὶ ἔρχεσθε σήμερον οἱ ἀποτελοῦντες μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ θελήσητε νὰ ῥίψητε τὸ ζήτημα ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Καὶ ὅταν σεῖς οἱ ἴδιοι ὁμολογῆτε, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθεν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ συνεννοήθη, ὅτι ἀπέληξεν εἰς ἀποτέλεσμα, ἂν παρέλθωσι 4 ἢ 5 ἡμέραι, νομίζετε, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως θὰ κατασταθῇ ἀπραγματοποίητον; Ἀλλὰ, κύριοι, τὰ ζητήματα αὐτὰ δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ τὰ ἐξετάσωμεν ζηλοτύπως καὶ δικαίως ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀπολύτου ἰσότητος καὶ δικαιοσύνης· καὶ τὰ ζητήματα ταῦτα, τὰ θίγοντα τὰ ἐπαρχιακὰ ζητήματα καὶ διὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἤμεθα ὑπόλογοι ἀπέναντι τῶν ἐντολέων μας, θέλετε, κύριοι, σήμερον νὰ τὰ ἀφαρπάσητε ἐξ ἐφόδου; θέλετε σήμερον νὰ βάλετε τὴν σφραγῖδα εἰς διάταγμα διοικητικῆς διαιρέσεως, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ ὁ Ἑπτανησιακὸς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐξηγέρθη; Ὄχι, κύριοι· τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ δικασθῇ εἰς τὴν μελέτην τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν Βουλὴν, διότι θὰ φέρῃ ἀτελεύτητον συζήτησιν. Διὰ ταῦτα, χωρὶς νὰ παρενοχλῶ περισσότερον τὴν ἀνεκτικότητα τῆς Βουλῆς, παρακαλῶ, ὥστε νὰ θεωρήσητε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὡς τὴν βάσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ παραπέμψῃ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἐπιθυμῶ, κύριοι, ν’ ἀπαντήσω δύω λέξεις εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν· ἂν ᾖναι ζήτημα, κύριοι, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἔχῃ πρωτοβουλίαν, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ κράτους, καὶ ἐπιθυμοῦμεν νὰ γνωρίζωμεν ἐκ τῶν προτέρων τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, μιᾶς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας αἱ ἰδέαι τοὐλάχιστον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου ἦσαν ἐναντίαι μέχρι τῆς προχθές· καὶ ἐπιθυμῶ, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία καθοδηγεῖ τὰς συνεδριάσεις καὶ τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς, νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην της, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἔρχηται εἷς ὑπουργὸς καὶ νὰ λέγῃ, ὅτι ὅλα τὰ σχέδια τῶν νόμων, τὰ ὁποῖα φέρονται ἐν τῇ Βουλῇ δὲν συζητοῦνται.

§47ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ ἔκαμον λόγον περὶ τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου.

§48Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τόσον περισσότερον λοιπόν, κύριε ὑπουργὲ, ὅταν ὑμεῖς ὡς ὑπουργὸς δὲν βλέπετε κανὲν πρόσκομμα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Διατάγματος περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως ἐν Ἑπτανήσῳ· ἐπιθυμῶ καὶ νομίζω δίκαιον ν’ ἀπαιτήσω ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φέρῃ τὴν κρίσιν του ἀπὸ τοῦ βήματος ἐπὶ τοῦ Διατάγματος ἐκείνου, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον γνωρίζω, καὶ μετ’ ἐμοῦ ὅλος ὁ κόσμος, ὅτι ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς καὶ ἄλλα μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἄλλοτε ὑπεστήριξαν διὰ μακρῶν τὰς ἰδέας αὐτῶν καὶ κατέκριναν μέχρις ἀποδοκιμασίας καὶ μέχρι κατηγορητηρίου τὴν τότε Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν Διαταγμάτων.

§49ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πέντε μῆνας συνεδριάζομεν καὶ ἐν τούτοις ἓν ζήτημα ἐκ τῶν ἀπείρων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἀφομοιώσεως, δὲν ἐλύσαμεν. Τέλος πάντων ἀπελήξαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ συστηθῇ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία νὰ ἐπεξεργασθῇ τὰ μέρη ἐκεῖνα τῆς ἀφομοιώσεως, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀκανθώδη, τὰ ὁποῖα ἐμπεριέχουν δυσκολίας ἵνα τὰ λύσῃ ἓν πολυμελὲς Σῶμα· τὰ μέρη ἐκεῖνα νὰ τὰ ἐπεξεργασθῇ ἐν ἀνέσει μικρότερον Σῶμα, ἄνθρωποι τῆς θελήσεώς μας, διὰ νὰ ἔλθωμεν εἰς συμπέρασμα καὶ νὰ ἐκτελέσωμεν τὴν καθολικὴν ἀφομοίωσιν. Ἀλλὰ τὸ μέτρον τοῦτο, εἰς τὸ ὁποῖον ἐφθάσαμεν, νομίζω, ὅτι δὲν ἀποκλείει ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ νὰ συζητήσωμεν καὶ ἀποφασίσωμεν τὴν ἀφομοίωσιν ὡς πρὸς ἓν αὐτῆς μέρος ὡρισμένον, ἂν τοῦτο δὲν παρέχῃ δυσκολίαν· διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι οἱ ἐπικαλεσθέντες τὴν ἐπιτροπὴν τὴν νῦν ὑπάρχουσαν καὶ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἡ Συνέλευσις ἔκαμεν, ὅτι δὲν ἐννοοῦν εἰς ὅλα ἄφευκτον τὴν ἔκφρασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἄλλως τε δύναται νὰ ἐκφέρῃ γνώμην καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι ἐλευθέρα νὰ τὴν δεχθῇ ἢ μή· μήπως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, ὅ,τι μᾶς παρουσιάσει ἡ ἐπιτροπὴ νὰ τὸ παραδεχθῶμεν τυφλοῖς ὄμμασι; Τούτων οὕτως ἐχόντων, οἱ Κύριοι, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, νομίζω, ὅτι πλανῶνται· κατὰ συνέπειαν φρονῶ, ὅτι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπασχολεῖ σήμερον, δὲν πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, διότι δὲν παρέχει δυσκολίας εἰς τὴν ἐξέτασιν. Περὶ τίνος πρόκειται; πρόκειται ν’ ἀποφανθῶμεν, ἂν πρέπει ἡ Ἑπτάνησος νὰ διαιρεθῇ εἰς περιφερείας διοικητικάς· νομίζω, ὅτι ἡμεῖς ἢ οἱ Κύριοι Ἑπτανήσιοι εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ πληροφορήσωμεν τὴν Βουλὴν καὶ εἰλικρινῶς θέλομεν τὸ πράξει ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἑπομένως ἡ λύσις τοῦ ζητήματος τούτου, κατ’ ἐμὲ, εἶναι εὐχερεστάτη. — Νομίζω, ὅτι ἡ παραπομπὴ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δὲν εἶναι παρὰ βραδύτης εἰς τὴν ἀφομοίωσιν. Καί, Κύριοι, παρετήρησα, ὅτι ὅλοι ὅσοι ὡμίλησαν, ὅλα τὰ ζητήματα τῆς Ἑπτανήσου τὰ θεωροῦν ἀλληλένδετα. Τὴν λογικὴν αὐτῶν δὲν τὴν ἐννοῶ· ἄλλο τὸ ἓν, ἄλλο τὸ ἄλλο. Ὁσάκις ὑποβάλλουν ζήτημα δι’ ἕνα νόμον, π. χ. δικαστικὸν, καὶ ὁ εἷς θέλει τὴν τροποποίησιν ἑνὸς ἄρθρου, ὁ ἕτερος τὴν τροποποίησιν ἑνὸς κεφαλαίου, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου ὑπάρχουσι διάφοροι γνῶμαι. Ἐνταῦθα ὅμως εἶναι ἓν ἀντικείμενον εἰδικόν, ὡρισμένον, ἂν ἡ Ἑπτάνησος πρέπει νὰ διαιρεθῇ διοικητικῶς, καὶ δὲν εἶναι κανεὶς ἐναντίος εἰς τὸ νὰ διαιρεθῇ· διὰ τοῦτον τὸν λόγον νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸ ζήτημα εἶναι ὄχι ὀρθή.

§50ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ βεβαίως, Κύριε πρόεδρε, δὲν ἀναλαμβάνω τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοθετικοῦ διατάγματος περὶ τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἑπτανήσου, διότι τὸ διάταγμα τοῦτο τὸ κατεδίκασα καὶ ἐκ τοῦ βήματος τούτου καὶ ὡς βουλευτὴς διὰ τῆς ψήφου μου· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ διάταγμα τοῦτο τὸ ἀνεγνώρισεν ἡ Βουλὴ ὡς μέτρον ἀνάγκης διὰ μιᾶς μεγάλης πλειονοψηφίας, δὲν ἠμπορεῖ σήμερον παρὰ νὰ περιβληθῇ τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὐλάχιστον τὸ παρελθόν. Ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν πρώτην συνεδρίασιν ἔλυσε διάφορα προκαταρτικὰ ζητήματα, ἓν τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ὅτι δὲν δεσμεύεται ἀπὸ τὴν κύρωσιν τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων, ἐὰν κάμῃ διαφόρους μεταλλαγὰς εἰς τὴν ἀφομοίωσιν καὶ εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς ἀφομοιώσεως· ἑπομένως, ἐὰν σήμερον ἡ Βουλὴ κυρώσῃ τὸ διάταγμα, ἡ ἐπιτροπὴ δὲν δεσμεύεται νὰ κάμῃ ὁποίαν θέλει μεταβολὴν εἰς τὴν διοικητικὴν ἀφομοίωσιν, οὔτε δύναται ἡ κύρωσις νὰ δεσμεύσῃ εἴτε τὴν ἐπιτροπὴν, εἴτε τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ φέρῃ μεταβολὰς, τὰς ὁποίας θὰ δυνηθῇ καὶ θὰ κρίνῃ ἀναγκαίας νὰ φέρῃ μετὰ ταῦτα. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ παραδεχθῇ νὰ ἰσχύῃ αὐτὸ τὸ διάταγμα μέχρι τέλους τοῦ παρόντος μηνὸς, διὰ δὲ τὸ μέλλον, ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, θέλει μᾶς παρουσιάσει τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν της, τὸ ὁποῖον θέλομεν λάβει ὑπ’ ὄψιν, αὐτὴν τὴν πρότασιν ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Θεοχάρης ἔχει τὸν λόγον.

§52ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Πρὸ μιᾶς ὥρας σκέπτομαι, κύριοι, καὶ ἀπορῶ νὰ εὕρω τὸ αἴτιον τὸ ὁποῖον μᾶς κάμνει νὰ σπεύδωμεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ παρόντος Β. Διατάγματος σήμερον, καὶ οὐχὶ μετὰ τρεῖς ἢ τέσσαρας ἡμέρας· δὲν εὑρίσκω δὲ οὐδεμίαν ἄλλην ἀφορμὴν, παρ’ ὅτι ἦλθεν ἡ σειρὰ τοῦ Β. τούτου Διατάγματος εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· διότι, ἐὰν ἐπέκειτο ἀνάγκη νὰ γίνῃ τώρα πρώτην φορὰν ἡ διοικητικὴ διαίρεσις τῆς Ἑπτανήσου, ἴσως ἦτον ἀνάγκη νὰ σπεύσωμεν εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ἡ διοικητικὴ αὕτη διαίρεσις δυνάμει τοῦ παρόντος διατάγματος ὑπάρχει· ἀπαιτεῖται μόνον κύρωσις τοῦ διατάγματος, ἀπαιτεῖται νὰ νομιμοποιηθῇ τὸ παρὸν διάταγμα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύσῃ ἡ Βουλὴ, ἀλλὰ νὰ περιμείνῃ, ὥστε ἐντὸς πέντε ἢ δέκα ἡμερῶν, ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ παρὸν διάταγμα ἡ χθὲς συστηθεῖσα ἐπιτροπὴ καὶ φέρῃ γνώμην ἐπ’ αὐτοῦ, τότε νὰ ἀποφασίσωμεν ἐν γνώσει περὶ τῆς καταλληλοτέρας διαιρέσεως τῆς Ἑπτανήσου, διότι δὲν εἶναι τὸ ζήτημα τοῦτο ζήτημα ζωῆς καὶ θανάτου· δὲν εἶναι ζήτημα δημοσίας τάξεως, ὥστε νὰ μᾶς ἀναγκάζῃ νὰ σπεύσωμεν σήμερον. Ἂς ἀφήσωμεν ὅθεν τὴν ἐπιτροπὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν παροῦσαν διοικητικὴν διαίρεσιν τῆς Ἑπτανήσου καὶ ἂς ἀποφασίσωμεν ἐν γνώσει. Ἀλλὰ τί λέγουσιν οἱ ἀντιφρονοῦντες; ἡ Κυβέρνησις, λέγουσιν, ἐπιθυμεῖ νὰ ἔλθωμεν εἰς μίαν ἀπόφασιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, νὰ κυρώσωμεν τὸ διάταγμα, τηροῦντες τὴν ἀρχήν του καὶ μεταβάλλοντες τὰ καθέκαστα ὅπως ἐγκρίνομεν, καὶ μετὰ ταῦτα, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ μελετήσῃ καὶ φέρῃ ἄλλην διοικητικὴν διαίρεσιν καὶ ἡ Βουλὴ τὴν παραδεχθῇ, τότε εἶναι ἑτοίμη καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὴν ἀποδεχθῇ· ἀλλὰ, Κύριοι, εἶχεν ὑπ’ ὄψιν της ἡ Κυβέρνησις ἡ ἐκδόσασα τὸ βασιλικὸν διάταγμα, εἶχεν ὑπ’ ὄψιν της, λέγω, τὰ δύω ἐκεῖνα οὐσιώδη πράγματα, τὰ ὁποῖα πρέπει πάντοτε νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν προκειμένου περὶ μιᾶς διοικητικῆς ἢ ἐπαρχιακῆς ἢ δημοτικῆς διαιρέσεως ἑνὸς τόπου; δηλαδὴ τὸν πληθυσμὸν καὶ τὴν γεωγραφικὴν θέσιν αὐτοῦ; Ἂς μὲ συγχωρήσωσι νὰ τὸ εἴπω, καὶ θὰ τὸ ὁμολογήσωσι καὶ οἱ ἴδιοι, ὅτι εἰς τὴν διοικητικὴν ταύτην διαίρεσιν οὐδέτερον τούτων ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν. Τὰ δύω ταῦτα στοιχεῖα, Κύριοι, εἶναι ἀναπόφευκτα εἰς μίαν διοικητικὴν διαίρεσιν· ὁ ἐπιχειρῶν νὰ διαιρέσῃ διοικητικῶς ἕνα τόπον ὀφείλει νὰ λάβῃ μίαν μονάδα τοῦ πληθυσμοῦ ἐκ 300,000 λόγου χάριν κατοίκων πρέπει νὰ ἀποτελῆται ἕκαστος νομὸς ἑκάστη ἐπαρχία, καὶ τοῦτο καθ’ ὅσον ἐπιτρέπεται ἀπὸ τὴν φυσικὴν θέσιν τῶν ἐπαρχιῶν, ἀπὸ τὴν ἱστορίαν καὶ τὰ ἐπαρχιακὰ συμφέροντα αὐτῶν, διότι ἐνδεχόμενον ἐγὼ νὰ ἔχω μέγα συμφέρον νὰ ὑπάγωνται αἱ Σπέτζαι εἰς τὸν νομὸν τῆς Ἀττικῆς, διότι καὶ ἐγὼ καὶ ὅλοι οἱ συνεπαρχιῶταί μου ἔχουσι περισσοτέρας σχέσεις, καὶ μὲ τὰς Ἀθήνας συνδέονται διὰ τῶν συμφερόντων αὐτῶν περισσότερον παρὰ μὲ κάθε ἄλλον τόπον· ἀλλ’ ἐντοσούτῳ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποκτήσωμεν τὸ πλεονέκτημα τοῦτο, διότι αἱ Σπέτζαι γεωγραφικῶς κεῖνται ἐντὸς τοῦ νομοῦ τῆς Ἀργολίδος, ὁ δὲ νομὸς πρέπει νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ ἐπαρχίας κειμένας γεωγραφικῶς ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ κύκλου. Ἐὰν παρατηρήσετε τὸ ὑπὸ συζήτησιν Β. Διάταγμα, θέλετε ἰδῆ ὅτι τὰ Κύθηρα ἀποτελοῦσι τὸν αὐτὸν νομὸν μὲ τὴν Ζάκυνθον. Ἆ! Κύριοι, εἶναι ποτὲ δυνατὸν τὰ Κύθηρα, ἀπέχοντα ἀπὸ τὴν Ζάκυνθον ἑκατὸν γεωγραφικὰ μίλια, νὰ ἀποτελέσωσιν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν νομόν;

§53ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐμβήκατε εἰς τὴν οὐσίαν.

§54ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν συζητῶ τὴν οὐσίαν, εἶπον ποῖα πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνος, ὅστις πρέπει νὰ ἐπιχειρήσῃ διοικητικὴν διαίρεσιν.

§55ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε πρόεδρε, γίνεται συζήτησις σήμερον;

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§57ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διαιρέσασα οὕτω τὴν Ἑπτάνησον, εὑρίσκετο εἰς τὴν ἄλλην πίεσιν τότε σήμερον ὅμως δὲν μᾶς πιέζει τίποτε καὶ δυνάμεθα νὰ ἐργασθῶμεν οὐχὶ κομματικῶς.

§58ΤΙΝΕΣ. Πῶς, κομματικῶς;

§59ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἶναι ἰδέα μου αὐτή· συμπεραίνων λοιπὸν, λέγω, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς σπουδαῖος λόγος νὰ σπεύσωμεν σήμερον, ἐκτὸς ὅτι ἔτυχε νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἴσως δὲ καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες συνέταξαν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, δὲν ἐγνώριζον ὅτι ἤθελε σχηματισθῆ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ὅλα τὰ τοιαῦτα ἀντικείμενα, καὶ διὰ τοῦτο ἔθεσαν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν αὐτὸ τὸ Διάταγμα· νομίζω δὲ ὅτι πᾶν ὅ,τι ἀφορᾶ Ἑπτανησιακὸν ζήτημα, πλὴν τοῦ τῶν ἐγγραφῶν, διὰ τὸ ὁποῖον ὁρίζεται προθεσμία καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ὅσον τὸ δυνατὸν ἀπαιτεῖται ταχίστη ἐπιψήφισις, ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα εἶναι σπουδαῖα καὶ πραγματικὰ, τὰ ὁποῖα ὀφείλει μία εἰδικὴ ἐπιτροπὴ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ παρουσιάσῃ τὴν γνώμην της ἐνταῦθα· δὲν πρέπει δὲ νὰ τὰ ἀποχωρίζωμεν, διότι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐσχηματίσθη χάριν ἑνὸς καὶ μόνου ζητήματος. Εἶμαι λοιπὸν τῆς ἰδέας, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ τόσον κατεπεῖγον διότι, ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θὰ τὸ συζητήσωμεν ἐν τάξει, καὶ πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας θὰ μᾶς φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα.

§60Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, εἰς τὴν πρώτην ἀγόρευσίν μου δὲν ἐπέμεινα νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου τοῦ νὰ παραπέμψητε τὸ ὑπὸ συζήτησιν διάταγμα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἀλλ’ ἤδη παρατηρῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιμείνω νὰ παραπεμφθῇ, δὲν ἀπαιτεῖται δὲ πολὺς καιρὸς διὰ νὰ ἐργασθῇ ἡ ἐπιτροπή. Εἶναι δὲ ἀδύνατον νὰ προβῶμεν χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν τὴν φυσικὴν θέσιν καὶ τὸν πληθυσμὸν ἑκάστης νήσου· βʹ.) δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη καὶ τὰ νησίδια, τὰ ὁποῖα κεῖνται πλησίον τῶν ἄλλων νήσων, καὶ ἑπομένως δὲν δυνάμεθα ἐν συνειδήσει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν ἑνὸς σπουδαίου ἔργου, διότι καὶ ἐγὼ, ὅστις συνέταξα τὴν τροπολογίαν, εὑρέθην εἰς δυσκολίας τινὰς, τὰς ὁποίας δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀποφύγω. Ἰδοὺ λοιπὸν διατί θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, διότι κατὰ δυστυχίαν ὑπάρχουσιν ἀπαιτήσεις τινὲς, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἱκανοποιηθῶσιν, ἀπαιτήσεις τοπικαί· πρέπει νὰ συνεννοηθῶσιν οἱ ἔχοντες συμφέροντα καὶ πληρεστέρας γνώσεις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ. Ἄλλοι, Κύριοι, ὑπέβαλον πρότασιν τοῦ νὰ γίνωσι δύω νομοί, ἄλλοι προτείνουσι τρεῖς, ἄλλοι τέσσαρας, ὥστε εἶναι ἀνάγκη νὰ παραπεμφθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, διὰ νὰ σκεφθῇ ἐν μικρῷ διαστήματι χρόνου ἐπ’ αὐτοῦ, ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της καὶ τὰς τροπολογίας καὶ ὅλα ὅσα ὑπεβλήθησαν περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος καὶ συντάξῃ ἓν τέλειον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ θέλει τὸ παραδεχθῆ χωρὶς νὰ ἀντιτάξῃ κατὰ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης προτάσεως λόγον. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν πρότασιν, ὅτι πρέπει τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐντὸς 3 ἢ 4 ἡμερῶν νὰ μᾶς φέρῃ ἓν ἔργον πλῆρες. Τώρα ποία βλάβη προσγίνεται; τὸ διάταγμα δὲν προσβάλλεται, ἡ διαίρεσις ὑφίσταται· ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ἀντιτείνωσι καὶ νὰ σπεύδωσιν οἱ ἔχοντες ἐναντίαν ἰδέαν. (διάλογοι).

§61ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν βλέπω, εἶπεν ὁ Κ. Θεοχάρης, ἄλλον λόγον σπουδαῖον, διὰ τὸν ὁποῖον ἠμποροῦμεν νὰ συζητήσωμεν αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον σήμερον, παρὰ μόνον διότι εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐρωτῶ ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἀνώτερος λόγος ἀπὸ αὐτόν; Ὁ ἀξιότιμος κύριος Μαυρομιχάλης μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ λάβῃ τὴν διαίρεσιν τῆς Ἑπτανήσου ὡς βάσιν καὶ ἐπ’ αὐτῆς τῆς βάσεως πρέπει νὰ ἐργασθῇ· ἐρωτῶ λοιπὸν τὸν ἔντιμον βουλευτὴν, ἐὰν αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν λυθῇ ὁριστικῶς, πῶς ἠμπορεῖ νὰ προχωρήσῃ ἡ ἐπιτροπή; πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡ διαίρεσις καὶ τότε νὰ προβῇ εἰς τὴν λύσιν. Ἡ ἐπιτροπὴ χθὲς τὸ βράδυ ἐτελείωσε τὰς ἐργασίας της καὶ ὅλοι ἐφώναζον, ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαίρεσιν δὲν ὑπάρχει κἀνὲν ἐμπόδιον νὰ προχωρήσῃ ἡ Βουλὴ, δὲν ὑπάρχει κἀνὲν ἐμπόδιον νὰ προχωρήσῃ ἡ Κυβέρνησις· ἔτσι εἴπομεν χθὲς τὸ ἑσπέρας.

§62ΤΙΝΕΣ. Λάθος ἔχετε.

§63ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἔτσι τοὐλάχιστον ἐνομίσαμεν ἡμεῖς. Ἡμεῖς οἱ κάτοικοι τῶν νήσων οὕτως ἐνοήσαμεν καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ λύσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα, διότι δὲν ὑποφέρομεν νὰ λέγεται, ὅτι ζητοῦμεν προνόμια, διακρίσεις· ἂς ἔλθῃ λοιπὸν ἡ συζήτησις τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ νὰ ἀποφασίσωμεν ἢ προνόμια ἢ δικαιώματα, ὅ,τι εἶναι τέλος πάντων· παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ λύσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ ἂς ἀποφασίσῃ νὰ διαιρέσῃ τὴν Ἑπτάνησον, εἰς ὅσους νομοὺς θέλει, εἴτε τέσσαρας, εἴτε τρεῖς, εἴτε δύω· κἀνὲν ἐμπόδιον δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ εὐκολυνθῇ εἰς τὰ ἔργα της καὶ τοιουτοτρόπως θὰ λυθῇ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα.

§64ΠΑΔΟΒΑΣ. Κατὰ πρῶτον πρέπει νὰ σᾶς εἴπω μεθ’ ὅλης τῆς εἰλικρινείας, ὅτι ἀδιαφορῶ ἀπολύτως εἰς τὴν ἔκβασιν τὴν οὐσιαστικὴν εἴτε τοῦ πρώτου εἴτε τοῦ δευτέρου διατάγματος· διότι, ἐὰν προέλθῃ ψόγος τις ὡς ἐκ τῆς ἀδίκου ἀποφάσεως ἐπὶ τῶν δύω αὐτῶν μέτρων, ὁ ψόγος αὐτὸς θέλει ἐπιβαρύνει τὴν Βουλήν. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου μέγας πάταγος ἐγένετο καὶ γίνεται διότι παρεμβάλλεται βραδύτης δύω, τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν· καὶ τῷ ὄντι, ἂν παραπέμψωμεν τὴν ἐξέτασιν αὐτῶν τῶν διαφόρων διαταγμάτων εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, τὴν ὁποίαν ἐσυστήσαμεν, καὶ κατόπιν ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ, ἡ βραδύτης θέλει εἶναι τεσσάρων ἢ πέντε ἡμερῶν· κατὰ δυστυχίαν ὅμως ἐπιτρέψατέ μοι αὐτὴν τὴν ἔκφρασιν, αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐμμέσως πως ἐνδιαφέρεται ἡ Ἑπτάνησος, ἔγινε ζήτημα πολιτικὸν, καὶ βλέπω τὰς δύω πτέρυγας τῆς Βουλῆς νὰ ἀντιφέρωνται· ἡ μὲν θέλει ἀμέσως νὰ συζητηθῇ, ἡ ἄλλη θέλει νὰ παραπεμφθῇ εἰς μίαν ἐπιτροπήν. Σᾶς εἶπον, ὅτι εἶμαι πάντῃ ἀδιάφορος, ἀλλὰ ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ νὰ δικάσωμεν ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων, ναὶ ἢ ὄχι. Διὰ νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα, (τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ ἔχει σπουδαιότητα μεγάλην, διότι πρόκειται νὰ εἴπωμεν, ἐὰν εἰς δύω ἢ τρεῖς νομοὺς πρόκειται νὰ διαιρεθῇ ἡ Ἑπτάνησος) δὲν πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ἅπαντα τὰ καθ’ ἕκαστα, τὰ ὁποῖα δύνανται ἀνεξαρτήτως τοῦ πληθυσμοῦ νὰ διευκολύνωσιν αὐτὴν τὴν διαίρεσιν, ἂν πρέπει νὰ διαιρεθῇ εἰς τρεῖς ἢ τέσσαρας νομοὺς ἡ Ἑπτάνησος; δὲν πρέπει νὰ γνωρίζωμεν τὰ ἔθιμα τῆς Ἑπτανήσου; δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἱστορίαν τοὐλάχιστον αὐτῶν τῶν Ἑπτανησίων; δὲν πρέπει νὰ γνωρίζωμεν μύρια ἄλλα ἀντικείμενα διὰ νὰ ἀποφανθῶμεν ἐὰν πρέπει ἡ Κέρκυρα μὲ τοὺς Παξοὺς νὰ γίνῃ εἷς νομός, ἡ Κεφαλληνία μὲ τὸ δεῖνα καὶ δεῖνα μέρος ἄλλος νομός, ἡ Ζάκυνθος καὶ καθ’ ἑξῆς; Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, καὶ εἰς οἱονδήποτε ζήτημα νομοθετικὸν παρουσιασθῇ, ἀλλὰ πρὸ πάντων πρέπει νὰ ἐπιστήσητε μεγάλην προσοχὴν εἰς τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν τῆς Ἑπτανήσου. Ἀφ’ ἑτέρου, κύριοι, αὐτὸ, λέγω, τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, διότι πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπε τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ποίαν γνώμην ἔδωκεν, ὅταν ἐπελήφθη τῶν διαφόρων ἐκείνων διαταγμάτων; Ἔπαυσε τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἀλλ’ ἐντοσούτῳ ὑπάρχει ἡ γνωμοδότησις αὐτοῦ, καὶ παρατηροῦμεν ὅτι διαφωνία ἠγέρθη μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, καὶ οἱ μὲν παρεδέχοντο τὴν δεῖνα διαίρεσιν, οἱ δὲ ἄλλοι ἄλλην· οἱ μὲν ἔλεγον, ὅτι ἡ Ἑπτάνησος πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ τέσσαρας νομοὺς, οἱ δὲ ἄλλοι εἶπον, ὅτι πρέπει οἱ νομοὶ νὰ περιορισθῶσιν εἰς δύω, καὶ περιώρισαν εἰς δύω τοὺς νομούς· διαφωνία καὶ ὡς πρὸς τὰ προσαρτήματα τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης νήσου. Ὡς ἐκ τούτου μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ ἀντικείμενον δὲν εἶναι εὔκολον ἀμέσως νὰ τὸ δικάσωμεν καὶ τὸ ἀποφασίσωμεν· ἂς λάβωμεν τὴν γνώμην ἀξιοτίμων ὑποκειμένων, διότι βεβαίως ἡμεῖς ἐκλέξαμεν αὐτὰ καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην, καὶ αὐτὸ ἐνοούσαμεν ὅταν ἐξελέξαμεν αὐτὴν τὴν ἐπιτροπήν· καὶ πρέπει νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι ὅλα τὰ μέλη αὐτῆς ἔχουν τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα διὰ νὰ μᾶς καθυποβάλωσιν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία καὶ τὴν συνείδησίν μας νὰ ἐλαφρύνῃ καὶ δικαίως νὰ ἀποφασίσωμεν. Ὡς ἐκ τούτου ἤθελον συμπεράνει, ὅτι ἡ βραδύτης δὲν δύναται νὰ φέρῃ κἀνὲν ζήτημα· ἀπεναντίας θέλει φέρει τὸ ἀποτέλεσμα νὰ φωτισθῇ ἡ Βουλή. Εἶναι ἀπόφασις ἐλευθέρα ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου· ἡ ἀφομοίωσις ἔγινεν ἤδη ἡ διοικητικὴ, καὶ ἐξετελέσθη, ἑπομένως τὸ ζήτημα ὅλον συστρέφεται εἰς τοῦτο, ἐὰν πρέπει νὰ περιμένωμεν δέκα ἢ δεκαπέντε ἡμέρας τὸ πολὺ, καὶ κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ νὰ ἐξακολουθῇ νὰ ὑπάρχῃ ἡ διαίρεσις εἰς τέσσαρας νομοὺς εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἵνα γίνουν δύω ἢ τρεῖς· αὐτὸ εἶναι ὅλον τὸ ζήτημα τῆς βραδύτητος. Ἐὰν δὲ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα καὶ ὑπὸ τὴν οἰκονομικὴν ἔποψιν, ὅλον τὸ ἔξοδον θὰ ᾖναι διακόσιαι δραχμαί· ἀποφασίσετε ὅ,τι θέλετε.

§65ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δύω λέξεις. Ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ βουλευτοῦ Κυνουρίας καὶ αὐτὴν ἐκείνην τοῦ βουλευτοῦ Κερκύρας ἐνθυμήθην τὸν νέον τὸν πλούσιον τῶν Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὰ πολιτικά. Αὐτὸν τὸν εὗρεν ὁ σοφὸς Σωκράτης καὶ ἠθέλησε νὰ τὸν σωφρονίσῃ· τὸν ἠρώτησε καὶ ἐκεῖνος εἰς τίποτε δὲν ἔδοσεν ἀπάντησιν· ἀφοῦ ἄρχισε νὰ τὸν ἐρωτᾷ, ἂν γνωρίζῃ τὸν πληθυσμὸν τῶν κατοίκων τῶν Ἀθηνῶν, ἐκεῖνος ἀπεκρίθη, ὅτι δὲν γνωρίζει· γνωρίζεις τὴν διοίκησιν τοῦ κράτους; ἠρώτησεν ὁ Σωκράτης, οὔτε τοῦτο δὲν γνωρίζω· γνωρίζεις τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα πρᾶγμα; δὲν γνωρίζω, τοῦ λέγει λοιπὸν, δὲν εἶσαι καλὸς νὰ ἔλθῃς εἰς τὴν πολιτικήν. Νομίζω, ὅτι αὐτὰ ὁ βουλευτὴς πρέπει νὰ τὰ γνωρίζῃ καὶ δὲν εἶναι δύσκολον νὰ τὰ γνωρίζῃ. Ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι πολὺ ἐβραδύναμεν· ἂς προχωρήσωμεν καὶ ὅπου ἡ συνείδησις ἑκάστου τὸν λέγει ἂς δώσῃ τὴν ψῆφόν του, καθόσον δὲν ἔχομεν 20–25 ἡμέρας ἐργασίαν ἀκόμη, ἀλλ’ οὔτε τὴν ἐγγύησιν, ὅτι θὰ τὰς ἐργασθῶμεν.

§66ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν) Χθὲς ἡ Βουλὴ ἐξώδευσε μίαν ἡμέραν πρὸς σχηματισμὸν τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοὺς νόμους διὰ νὰ ἴδῃ ἂν ἐφαρμόζωνται εἰς τὴν Ἑπτάνησον οἱ Ἑλληνικοὶ νόμοι, ποῦ δύναται νὰ κάμῃ προσθήκην καὶ ποῦ ἀφαίρεσιν. Σήμερον τί μᾶς λέγετε; ὅτι πρέπει ἐπίσης ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἀποφασίσῃ καὶ τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν· δὲν ἔχομεν εἰς τὴν νομοθεσίαν μας κἀμμίαν διάταξιν, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ, ὅτι ἐκεῖναι αἱ ἐπαρχίαι, αἵτινες ἔχουν τὰ ἑξῆς συστατικὰ ἢ τὸν δεῖνα πληθυσμὸν ἀπαρτίζουν ἕνα νομόν· ἐὰν εἴχομεν τοιαύτην διάταξιν, τὸ μέτρον ἐκεῖνο ἤθελεν ὑποβληθῆ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, διὰ νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ἡ διαίρεσις συμφωνῇ μὲ τὸν νόμον· ἀλλ’ ἔχομεν ἓν διάταγμα, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη πρὸ πέντε μηνῶν καὶ ὑποθέτω, ὅτι ὅστις ἤθελε, τὸ ἐμελέτησε, ἐὰν δέ τις ἔχῃ ἀμφιβολίαν τινὰ εἶναι ἕτοιμον τὸ ὑπουργεῖον νὰ δώσῃ πᾶσαν πληροφορίαν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι εἰς πλήρη θέσιν νὰ ἀποφασίσῃ περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου· ἐὰν ὅμως ἀπροσδοκήτως θελήσῃ νὰ σταλῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἂς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μετ’ ὀλίγον καιρὸν τελειώνουν τὰ ἔργα τῆς Συνόδου· φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν, τὸ δὲ ὑπουργεῖον δύναται νὰ δώσῃ πᾶσαν πληροφορίαν.

§67ΣΕΡΒΟΣ. Παρῆλθον, εἶπον τινὲς, 5 μῆνες καὶ οὐδὲν ἐγένετο· πρέπει λοιπὸν σήμερον κάτι τι νὰ γίνῃ, εἴτε καλὸν, εἴτε κακόν. Ἐγὼ δὲ δὲν φρονῶ οὕτω. Νομίζω, ὅτι ἡ σπεῦσις τῆς Βουλῆς ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σοβαροῦ ἀντικειμένου δύναται νὰ διακινδυνεύσῃ ζωτικὰ συμφέροντα. Διαδηλῶ τοῦτο, διὰ νὰ ᾖμαι ἀνεύθυνος ὡς πρὸς τὴν σπεῦσιν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ τὴν στιγμὴν ταύτην σὺν τοῖς ἄλλοις δὲν ἔχει τ’ ἀναγκαῖα στοιχεῖα ὅπως δικάσῃ ἐπὶ τοῦ συνόλου καὶ τῶν καθέκαστα τοῦ νομοσχεδίου. Οὐδεὶς ἐκ τῶν βουλευτῶν τοὐλάχιστον τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος δύναται νὰ πληροφορήσῃ περὶ τοῦ πληθυσμοῦ τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Ἑπτανήσου, περὶ τῆς ἱστορίας καὶ περὶ τῶν κοινωνικῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ τοῦ τόπου. Τὴν σήμερον λοιπὸν πρόκειται νὰ δικάσητε χωρὶς νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ συλλέξῃ καὶ ὑποβάλῃ ἡ Ἐπιτροπὴ, ἥτις εἰς τοῦτο ἐξελέχθη. Ἐὰν πρὸς στιγμὴν, εἴτε διὰ τῶν γενικῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, εἴτε διὰ τῶν εἰδικῶν, προσβάλλωνται συμφέροντα, δὲν θὰ ἦσθε εἰς κατάστασιν νὰ τὰ ἐπανορθώσητε. Ἐπομένως αὐτὴ ἡ προθεσμία τῶν 4 ἢ 5 ἡμερῶν δὲν παραβλάπτει οὐδαμῶς καὶ δύναται νὰ ἀποβῇ λίαν ὠφέλιμος· παρακαλῶ λοιπὸν ἵνα ἀναβάλητε τὸ ἀντικείμενον καὶ τὸ παραπέμψητε εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§68ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, Κ. Πρόεδρε.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται λοιπὸν ἡ ἀναβολὴ καὶ ἡ παραπομπή...

§70Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΣ. Διὰ πέντε ἡμέρας.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· προτείνεται λοιπὸν ἡ ἀναβολὴ καὶ ἡ παραπομπὴ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἥτις ἐντὸς 5 ἡμερῶν νὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν αὐτὴν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἀπεῤῥίφθη ἡ ἀναβολή. — Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον μετὰ τοῦ σχετικοῦ διατάγματος· «Κυροῦται τὸ ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου 1864 Β. Διάταγμα περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἑπτανήσου.» Ἄρθρον 1. Ὁ ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου νόμος περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους ἐφαρμόζεται ἐν Ἑπτανήσῳ ἐντὸς δεκαπέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος Διατάγματος. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§72Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγνώσατε καὶ τὴν τροπολογίαν, Κ. Πρόεδρε, ἥτις ἀφορᾷ ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1866 καὶ ἐφεξῆς· καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὸ διάταγμα, λέγομεν, ὅτι ἰσχύει μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1865.

§73ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν θὰ γίνῃ μεταβολὴ, πρέπει νὰ γίνῃ διὰ προσθήκης εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν καθόσον ἀφορᾷ μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 65, δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§75Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ τί ἐννοῶ· καθόσον ἀφορᾷ τὸ διάταγμα τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσθη, ὑποστηρίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ἰσχὺν μέχρι τῆς 1 Ἰανουαρίου 1866. Ἀπὸ δὲ τῆς ἐποχῆς ταύτης γίνεται ἡ διαίρεσις, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω καὶ παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ.

§76ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐπρότεινα νὰ κυρωθῇ τὸ διάταγμα καὶ νὰ ἰσχύῃ μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1865· κατόπιν δὲ νὰ ἔλθῃ ἄλλο νομοσχέδιον.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθεῖ ἡ ἀνάγνωσις. Ἄρθρον 1. Ὁ ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου νόμος περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους ἐφαρμόζεται ἐν Ἑπτανήσῳ ἐντὸς δεκαπέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος Διατάγματος. Ἄρθρον 2. Ὁρίζονται ἐν Ἑπτανήσῳ τέσσαρες νομοὶ καὶ ἑπτὰ ἐπαρχίαι ὡς ἑξῆς· αʹ) Νομὸς Κερκύρας, περιλαμβάνων τὴν ὁμώνυμον ἐπαρχίαν καὶ τὴν τῶν Παξῶν. βʹ) Νομὸς Κεφαλληνίας, περιλαμβάνων τὴν ὁμώνυμον ἐπαρχίαν. γʹ) Νομὸς Ζακύνθου, περιλαμβάνων τὴν ὁμώνυμον ἐπαρχίαν καὶ τὴν τῶν Κυθήρων. δʹ) Νομὸς Λευκάδος, περιλαμβάνων τὴν ὁμώνυμον ἐπαρχίαν καὶ τὴν τῆς Ἰθάκης. Ἄρθρον 3. Ἑκάστη ἐπαρχία συνίσταται ἐκ τῆς ὁμωνύμου Νήσου καὶ τῶν παραρτημάτων αὐτῆς. Ἄρθρον 4. Ἐν ἑκάστῳ νομῷ καθίσταται Νομαρχία καὶ ἐν ἑκάστῃ ἐπαρχίᾳ ἐπαρχεῖον, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ σημειωθέντος Νόμου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους. Ἄρθρον 5. Ἕδραι τῶν Νομαρχῶν καὶ τῶν Ἐπάρχων προσδιορίζονται αἱ ἐφεξῆς· α) Τοῦ Νομάρχου Κερκύρας, ἡ Κέρκυρα. β) Τοῦ Νομάρχου Κεφαλληνίας, τὸ Ἀργοστόλιον. γ) Τοῦ Νομάρχου Λευκάδος, ἡ Λευκάς. δ) Τοῦ Νομάρχου Ζακύνθου, ἡ Ζάκυνθος. ε) Τοῦ Ἐπάρχου Ἰθάκης ἡ Ἰθάκη. ϛ) Τοῦ Ἐπάρχου Κυθήρων τὰ Κύθηρα. ζ) Τοῦ Ἐπάρχου Παξῶν οἱ Παξοί. Ἄρθρον 6. Καθήκοντα τῶν Νομαρχῶν καὶ Ἐπάρχων εἰσὶ τὰ ὁριζόμενα διὰ τοῦ ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου 1845 Β. Διατάγματος. Ἄρθρον 7. Τὸ παρὸν Διάταγμα θέλει ὑποβληθῆ εἰς νομοθετικὴν κύρωσιν ἅμα τῇ συγκροτήσει τῆς Βουλῆς. Εἰς τὸν Ἡμέτερον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸν ἀνατίθεται ἡ δημοσίευσις καὶ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος Διατάγματος. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 17 Δεκεμβρίου 1864.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Κ. ΚΑΝΑΡΗΣ, Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ, Α. Χ. ΛΟΝΤΟΣ, Σ.

ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΑΡ. ΚΑΡΝΛΛΗΣ, Δ. ΜΠΟΥΝΤΟΥΡΗΣ.

Ἰδοὺ καὶ ἡ τροπολογία. «ἀπὸ δὲ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1866 αἱ ἑπτὰ νῆσοι διαιροῦνται εἰς δύω νομοὺς κτλ.» Καθόσον ἀφορᾷ τὸ παρελθὸν ἢ μᾶλλον μέχρι τέλους τοῦ 1865 δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, ὡς πρὸς τὴν παραδοχήν.

§78ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν παραδέχεται τὸ ἀναγνωσθὲν νομοσχέδιον μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου τοῦ 1865. Τώρα ἡ τροπολογία ἀποβλέπει τὸ μέλλον καὶ θὰ προστεθῇ ὡς δεύτερον ἄρθρον· λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου παραγράφου.

§80ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, Κ. Πρόεδρε, νὰ ὑποβάλω μίαν πρότασιν, τὴν ἑξῆς. «Ἀπὸ τῆς ά. Ἰανουαρίου 1866 ἡ νῆσος Λευκὰς καὶ ἡ Ἰθάκη ἑνωμέναι μὲ τὰς ἐπαρχίας Βονίτσης καὶ Βάλτου, ἀποτελοῦσιν ἕνα νομὸν Ἀκαρνανίας, Λευκάδος καὶ Ἰθάκης.»

§81ΤΙΝΕΣ. Πρωτεύουσα ποία;

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν θὰ ἦναι 3 νομοὶ, 4 ἢ ἕνας. Πρῶτον ἡ Βουλὴ θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα πόσους νομοὺς θέλει καὶ κατόπιν ἐρχόμεθα εἰς τὴν ὑποδιαίρεσιν.

§83ΣΕΡΒΟΣ. Ὄχι. Ἡ μία πρότασις εἶναι, ὅτι αἱ δεῖναι ἐπαρχίαι νὰ ἀποτελέσωσιν ἕνα νομόν. Οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι πρεσβεύουν νὰ διατηρήσουν τὸ προτεινόμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἢ ἄλλο σύστημα, ἂς ἀποφανθῶσιν. Ἐν τούτοις ἡ Λευκὰς θὰ ἀποτελέσῃ ἕνα νομὸν μὲ τὴν Ἰθάκην καὶ ἡμεῖς θέλομεν νὰ προσλάβωμεν καὶ ἑτέρας ἐπαρχίας.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φέρετε λοιπὸν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 4 παραγράφου τοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς· «Ὁ νομός Λευκάδος περιλαμβάνει τὴν ὁμώνυμον ἐπαρχίαν καὶ τὴν τῆς Ἰθάκης.» Ἀλλ’ ἂς λύσωμεν πρῶτον τὸ ζήτημα, ἂν θὰ ᾖναι 4 οἱ νομοί, ἢ 3 ἢ ἕνας.

§85ΣΕΡΒΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα, διότι ἐξαρτᾶται τοῦτο ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας, τὰς ὁποίας διαλαμβάνει τὸ Διάταγμα. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν καὶ ἑτέρας ἐπαρχίας, καὶ ἑπομένως ἔρχεται ἄλλη κατάστασις τῶν πραγμάτων, εἰς τρόπον ὥστε ἡ ἀρχικὴ ἰδέα τῶν 2 ἢ 3 ἢ 4 νομῶν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς προσθήκης τῶν ἐπαρχιῶν δὲν εἶναι ὀρθή.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ποία εἶναι ἡ ἀπωτέρω πρότασις· τέσσαρες νομοὶ ἢ τρεῖς ἢ ἕνας;

§87ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Βάσις τῆς προκειμένης συζητήσεως εἶναι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ἡ πρώην Κυβέρνησις, νὰ κυρωθῇ ὡς νόμος, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἀσχοληθῶμεν. Μᾶς λέγουν σήμερον, ὅτι ἡ Ἑπτάνησος δὲν ὑφίσταται· εἰς τοῦτο ἐργαζόμεθα καὶ ἡμεῖς, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ὅλη μία Ἑλλάς.

§88ΣΕΡΒΟΣ. Ἡ βάσις ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι φέρονται.

§89ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Συγχωρήσατέ μοι, Κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω δύω λέξεις, διότι ἐγὼ πρῶτος μετὰ τῶν ἐντίμων συναδέλφων μου ἐξεδώκαμεν αὐτὸ τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον διαιρεῖ εἰς νομοὺς τὴν Ἑπτάνησον. Πρῶτον εἴχομεν ἀνάγκην νὰ διοικήσωμεν τὴν Ἑπτάνησον, καὶ νὰ τὴν διοικήσωμεν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα· διὰ τοῦτο εἴχομεν ἀνάγκην νὰ τὴν ἀφομοιώσωμεν διοικητικῶς. Δεύτερος λόγος· ἡ Ἑπτάνησος εἶχεν ἄλλας ἕξεις· ἑκάστη νῆσος ἀπετέλει μίαν ἰδιαιτέραν Κυβέρνησιν, καὶ ἐντὸς τῆς ἰδίας νήσου ἐλύοντο ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα αἱ ἀνάγκαι τοῦ τόπου παρουσίαζον. Ἐνομίσαμεν λοιπὸν ὡς ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ μὴ προσκρούσωμεν εἰς αὐτὰς τὰς ἕξεις καὶ τὰ ἤθη, ἑπομένως νὰ μὴ παραπέμψωμεν ἡμεῖς τὴν λύσιν τῶν διαφόρων ζητημάτων ἀπὸ νῆσον εἰς νῆσον. Ἐπήρχετο ἔπειτα τὸ ζήτημα τῶν ἐκλογῶν· ἡ διοίκησις ἡ ἐνεργὸς ἔπρεπε νὰ ᾖναι ὁμοιόμορφος, νὰ λαμβάνῃ τὴν ὤθησιν κοινὴν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας. Ἰδοὺ οἱ λόγοι, δι’ οὓς ἐνομίσαμεν, ὅτι, ἀφοῦ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ κάμωμεν διοικήσεις τὰς νομαρχίας ἔπρεπε νὰ πολλαπλασιάσωμεν. Ὡς πρὸς τὴν Λευκάδα, εἴχαμεν μίαν ἄλλην ἰδέαν πολὺ σπουδαιοτέραν, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλαμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐνομίσαμεν ὅτι εἰς τὴν Λευκάδα, κειμένην εἰς τὰ μεθόρια, ἔπρεπε νὰ συστήσωμεν ἓν κέντρον πολιτισμοῦ, νὰ ἀναπτύξωμεν ὅλα τὰ ζωτικὰ στοιχεῖα εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ὅστις εἶναι εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μὲ τὸ μεθόριον Κράτος. Ἐκτὸς αὐτοῦ τοῦ λόγου, εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βονίτσης καὶ Βάλτου, δὲν πιστεύω δὲ, ὅτι κανεὶς τῶν ἐντίμων συναδέλφων μου δύναται νὰ προσβληθῇ, διότι ἰδέαν προσβολῆς δὲν ἔχω· εἰς τὰς ἐπαρχίας, λέγω, αὐτὰς ὁ πολιτισμὸς δὲν εἶναι τόσον ἀνεπτυγμένος, ὁ τόπος αὐτὸς ἔχει ἀνάγκην περισσοτέρας ἀναπτύξεως καὶ ἐπιτηρήσεως. Διὰ τοῦτο, Κ. Πρόεδρε, ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμωμεν ἐκεῖ ἓν κέντρον περισσοτέρων ἀρχῶν, καὶ νὰ συντελέσωμεν οὕτω περισσότερον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν. Ἰδοὺ ὁ λόγος αὐτὸς ὁ σπουδαῖος, ὅστις μᾶς ἠνάγκασε νὰ συστήσωμεν εἰς Λευκάδα νομὸν μὲ τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἑνώσωμεν κατόπιν καὶ τὴν Ἀκαρνανίαν καὶ νὰ ἀποτελέσουν ἕνα ἰδιαίτερον νομόν· ἐνομίσαμεν, καθὼς εἰς τὴν Λαμίαν, νὰ ὑπάρξῃ καὶ εἰς τὴν Λευκάδα ἓν κέντρον πολιτισμοῦ· νὰ συστηθῇ γυμνάσιον, δικαστήριον, νομαρχία, στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ κλπ, οὕτω δὲ νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου καὶ εἰς τὴν ἑδραίωσιν τῶν μεθορίων σχέσεων ἡμῶν μετὰ τοῦ γειτονικοῦ Κράτους. Ἰδοὺ διὰ τὶ ἐκάμαμεν τότε τὴν διαίρεσιν ὅπως τὴν ἐκάμαμεν, παραδεχθέντες καὶ τὴν Ζάκυνθον ὡς Νομαρχίαν, διότι εἰς τὴν Ζάκυνθον ὑπάρχει ἕνας λαὸς ἰσχυρὸς, πολυπληθὴς, ἔχων ἀνάγκην ἀμέσου ἐνεργείας καὶ ἐπιβλέψεως, ἔχων συμφέροντα καὶ προσόδους, καὶ ἐνομίσαμεν ἑπομένως ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ τὸν ἀπογυμνώσωμεν τῶν ἀρχῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι διὰ τὴν προστασίαν καὶ τὰ συμφέροντά του. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ διατηρηθῶσι τέσσαρες νομοὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, καὶ ὅτι διὰ νὰ διατηρηθῇ ἡ Λευκὰς ὡς νομὸς πρέπει νὰ ἑνωθῇ μὲ τὴν Ἀκαρνανίαν· ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μένῃ μόνη ἡ Λευκάς· εἶναι παρόντες οἱ βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ εἴπωσιν ἂν ἦναι καλλίτερον νὰ ἦναι ἡνωμένη μὲ τὴν Λευκάδα καὶ ἡ Ἀκαρνανία ἢ ὄχι· νομίζω, ὅτι ἡ διαίρεσις αὕτη συντελεῖ εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου.

§90ΠΕΤΑΛΑΣ. Ἂν πρόκειται ἡ Ἰθάκη νὰ καταστῇ νομὸς, προτιμότερον νὰ εἴμεθα μὲ τὴν Λευκάδα καὶ Ἀκαρνανίαν.

§91ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ δὲν παραδεχθῇ τὴν ἕνωσιν, βεβαίως ἡ Λευκὰς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποτελέσῃ μόνη νομόν· διὰ τοῦτο πρέπει νὰ προηγηθῇ τὸ ζήτημα τῆς συγχωνεύσεως.

§92ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω, Κ. Πρόεδρε, μίαν μικρὰν ἀντίῤῥησιν ἐπὶ τῶν λόγων τοῦ Κ. Κουμουνδούρου καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Λευκάδα, ἂν πρέπει νὰ γίνῃ νομὸς μετὰ τῆς Ἀκαρνανίας ἢ ὄχι. Τὸ κατ’ ἐμὲ θεωρῶ, ὅτι ἡ Ἀκαρνανία εἶναι προτιμότερον νὰ ἦναι ἡνωμένη μετὰ τῶν δύω ἐπαρχιῶν Τριχωνίας καὶ Μεσολογγίου (θόρυβος), διότι εἰς τὴν Λευκάδα εἶναι θάλασσα· καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ Μεσολόγγιον, ἔρχονται διὰ ξηρᾶς, καὶ οὔτε πλοῖα ὑπάρχουν, ὥστε τὸν χειμῶνα ἡ ἐπαρχία τοῦ Βάλτου καὶ Ξηρομέρου εἶναι ἐπὶ ἓξ μῆνας δύσκολον νὰ ἔχῃ συγκοινωνίαν μὲ τὴν Λευκάδα, ἥτις εἶναι νῆσος. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸν πολιτισμὸν, δὲν εἶδα ποτὲ ὅτι οἱ κύριοι Λευκάδιοι εἶναι εἰς καλλιτέραν κατάστασιν πολιτισμοῦ παρὰ οἱ Ἀκαρνᾶνες, διότι ἔχομεν περισσοτέρους κακούργους Λευκαδίτας ἐν τῇ Ἀκαρνανίᾳ παρὰ Ἀκαρνᾶνας ἐν τῇ Λευκάδι. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρίτον λόγον τοῦ Κ. Κουμουνδούρου, ἂς μοὶ συγχωρήσῃ νὰ εἴπω, ὅτι ἡ πόλις αὕτη εἶναι καταλληλοτέρα νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πρωτεύουσα νομοῦ, καὶ τότε ἐννοῶ τὴν ὕπαρξιν νομοῦ· καὶ ὅταν ὑπάρξῃ ἡ Βόνιτσα πρωτεύουσα νομοῦ, πρέπει νὰ ἦναι μία πόλις παρέχουσα καὶ πρὸς τὴν ὅμορον ἐπικράτειαν, τὴν Τουρκίαν, τὴν ἀπαιτουμένην ἀσφάλειαν, καὶ συνάμα πρὸς τὸ ὅλον τοῦ νομοῦ τὰ ἀπαιτούμενα ἐχέγγυα πρὸς τὴν καλὴν διοίκησιν. Ἐν περιπτώσει λοιπὸν καθ’ ἣν ἡ Βόνιτσα γίνει πρωτεύουσα νομοῦ, τότε συμφωνῶ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συνδυασμὸς τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν· ἐν περιπτώσει ὅμως καθ’ ἣν γίνει ἡ Λευκὰς, τότε ἐγὼ ὡς ἀντιπρόσωπος μιᾶς ὁλοκλήρου ἐπαρχίας εἶμαι κατὰ μιᾶς τοιαύτης ἑνώσεως, καὶ προτιμῶ τὸ Μεσολόγγιον, διότι εἶναι Μεσολόγγιον.

§93Δ. ΓΡΙΒΑΣ. Πρόκειται περὶ τῆς εὐκολίας τώρα, καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ Λευκὰς φυσικῶς πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ μὲ τὴν Ἀκαρνανίαν ἕνα νομόν.

§94ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Μεσολόγγιον σήμερον, μοὶ φαίνεται ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ὡς Νομαρχία 130,000 κατοίκους.

§95ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἔχει παρὰ 110.

§96ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Ἀχελῶος ποταμὸς διαιρεῖ τόσον καλὰ τὸ ἓν μέρος τῆς Ἀκαρνανίας ἀπὸ τὸ ἄλλο (θόρυβος).

§97ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. ... (θόρυβος).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ πρῶτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ λύσῃ ἡ Βουλὴ, εἶναι ἐὰν θὰ γίνουν 4 νομοὶ ἢ ὀλιγώτεροι. (θόρυβος.)

§99Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶχον ἄδικον ὅταν ἐπρότεινα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παραπεμφθῇ ἡ πρότασις εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἀλλ’ ὅ,τι ἔγινεν ἔγινεν. Ἤδη πρόκειται νὰ κανονίσωμεν τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως καὶ φρονῶ ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον διετύπωσεν ὁ Κ. Πρόεδρος, εἶναι τὸ ὀρθότερον, εἶναι τὸ μεθοδικώτερον. Δὲν πρόκειται, καθὼς εἶπεν εἷς τῶν προλαλησάντων, νὰ διοργανώσωμεν σήμερον ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα· πρόκειται νὰ κάμωμεν μόνον τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν τῆς Ἑπτανήσου. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λύσῃ ἡ Βουλὴ, εἶναι κατὰ τὸ διάταγμα, εἰς πόσους νομοὺς διαιρεῖται ἡ Ἑπτάνησος, καὶ ἡ τροπολογία ἣν ὑπέβαλα ἀκολουθεῖ τὸ αὐτὸ σύστημα, διότι λέγω ἀπὸ τῆς πρώτης Ἰανουαρίου ἡ Ἑπτάνησος διαιρεῖται εἰς δύω νομούς. Τώρα παρουσιάσθη τὸ ζήτημα, ὅτι ἡ Λευκὰς πρέπει ν’ ἀποτελέσῃ ἴδιον νομὸν μετὰ τῆς Ἀκαρνανίας. Παρουσιάσθη ἄλλη πρότασις περὶ τῆς Ζακύνθου. Αὐτὰ τὰ ζητήματα θὰ λυθοῦν κατόπιν. Τώρα θὰ γίνῃ ψηφοφορία, ἐὰν πρέπει νὰ γίνουν 2, 3 ἢ 4 νομοὶ, καὶ ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὰ καθέκαστα, θὰ ἴδωμεν πῶς θὰ τοὺς διαιρέσωμεν. Ὁ Κ. βουλευτὴς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς νομίζει, ὅτι θὰ προστεθοῦν αἱ νῆσοι εἰς ἐπαρχίας διὰ ν’ αὐξήσῃ τὸν πληθυσμὸν τῆς ἐπαρχίας του, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· ὥστε φρονῶ, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὁ Κ. Πρόεδρος διετύπωσεν, αὐτὸ πρέπει ν’ ἀκολουθήσωμεν. Δὲν ἐννοῶ δὲ ἀπὸ τοῦδε νὰ ὁρίσωμεν τὴν διαίρεσιν ἑκάστου νομοῦ, ἀλλὰ λέγω, ὅτι συμβιβάζεται ἡ ψηφοφορία αὕτη μὲ τὴν διάθεσιν ἑνὸς ἑκάστου ἔχοντος σχηματίσει τὴν ἰδέαν ὡς καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν νομῶν.

§100ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἠξεύρω ποίους λόγους εἶχεν ἡ Κυβέρνησις, ὅταν ἐξέδοτο τὸ διάταγμα περὶ τῆς κυρώσεως τοῦ ὁποίου πρόκειται· βλέπω μόνον, ὅτι διῄρεσε τὴν Ἑπτάνησον εἰς 4 νομούς. Σήμερον πρόκειται νὰ σκεφθῶμεν ἐὰν πρέπει νὰ μείνουν οἱ 4 νομοὶ ἢ νὰ γίνουν 3 ἢ 2· αὐτὸ νομίζω μεθοδικώτερον καὶ τακτικώτερον καὶ ἔπειτα νὰ σκεφθῶμεν ποῦ θὰ ὑπάγεται ἡ μία νῆσος καὶ ποῦ ἡ ἄλλη. Τώρα ἐν ᾧ λέγομεν νὰ κόψωμεν τὸν Βάλτον καὶ νὰ τὸν προσαρτήσωμεν ἐκεῖ, τότε ἐγὼ ἠμπορῶ νὰ εἴπω, πρέπει νὰ προσθέσωμεν τὸ Μεσολόγγιον εἰς τὰς Πάτρας, καὶ τότε ἄλλος νὰ εἴπῃ αἱ Πάτραι εἶναι μεγάλος νομὸς καὶ νὰ προσθέσωμεν μέρος αὐτοῦ εἰς τὰ Καλάβρυτα, καὶ τότε θὰ ἐμπέσῃ ἡ Βουλὴ εἰς ἕνα ἀδιέξοδον κυκεῶνα. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἀποφασίσωμεν πρῶτον πόσους νομοὺς θέλομεν κ’ ἔπειτα νὰ σκεφθῶμεν ἐπὶ τῆς διαιρέσεως αὐτῶν.

§101Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι ἤλθομεν εἰς μίαν συζήτησιν, ἡ ὁποία θίγει σπουδαῖα συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ διὰ τὰ ὁποῖα φιλοτιμούμεθα εἷς ἕκαστος ὥστε νὰ μὴ παραβλαφθῶσιν. Ἡ διοικητικὴ διαίρεσις τῆς Ἑπτανήσου δὲν δύναταί ποτε νὰ κριθῇ ἀσχέτως μὲ τὴν λοιπὴν διοικητικὴν διαίρεσιν τῆς Ἑλλάδος, καὶ δὲν ὀφείλομεν νὰ τὴν κρίνωμεν ἀσχέτως, διότι ἐργαζόμεθα νὰ ἐνεργήσωμεν ἀφομοίωσιν πλήρη μετὰ τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν. Ἠκούσατε, κύριοι, τοὺς ἐμβριθεῖς λόγους τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Μεσσήνης, οἵτινες ὑπηγόρευσαν τότε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ μέτρον τῆς διαιρέσεως. Οἱ λόγοι αὐτοὶ ἐκτίθενται σήμερον καὶ εὗρον ἠχὼ εἰς πολλοὺς τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους. Ἴδετε ὅτι τὸ σύστημα τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἑπτανήσου δὲν ἐκρίθη ἀσχέτως, διότι σᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσσήνης, ὅτι, ἐὰν ἠδύνατο ἡ Λευκὰς μόνη νὰ διοικῆται, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ νομός. Σᾶς ἐξέθεσε λόγους καὶ λόγους σπουδαίους, οἱ ὁποῖοι ἠνάγκασαν τότε τὴν Κυβέρνησιν νὰ σχηματίσῃ τὴν Λευκάδα εἰς νομὸν πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν, ἐνεργουμένης τῆς ἀφομοιώσεως, νὰ προσαρτηθοῦν δύω ἐπαρχίαι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, αἱ ὁποῖαι ὡς ἐκ τῆς γεωγραφικῆς θέσεως, ὡς ἐκ τῆς ἀποστάσεως ἀπὸ τοῦ ὁμόρου Κράτους, ὀφείλουν νὰ σχηματίσουν ἓν κέντρον εἴτε πολιτισμοῦ, εἴτε πολυανθρωπίας, εἴτε ζωῆς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόναι αἱ ἐπαρχίαι αἱ συνορεύουσαι πρὸς τὴν Λευκάδα καὶ πρὸς τὸ ὅμορον Κράτος, αἱ ὁποῖαι ὑπάγονται εἰς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐξέφερεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσσήνης. Ὑπάρχουν πολλαὶ ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος διατελοῦσαι εἰς τὴν αὐτὴν ἢ ἄλλην διάστασιν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα χωρὶς νὰ φροντίσωμεν περὶ τῶν συμφερόντων τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἵτινες προσεγγίζουσι πρὸς τὰς σήμερον ἡνωμένας ἑπτὰ νήσους τοῦ Ἰονίου. Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι καθὼς ἡ Λευκὰς καὶ ἡ Ἰθάκη ἀνάγκη πᾶσα διὰ μερικοὺς λόγους νὰ σχηματίσουν νομὸν ἴδιον πρὸς τὸν Βάλτον καὶ τὸ Ξηρόμερον, οἱ αὐτοὶ λόγοι ὑπάρχουν ὅπως τὰ Κύθηρα, τὸ Γύθειον καὶ τὸ Οἴτυλον σχηματίσουν ἴδιον νομόν. Ὑπάρχουν ἐπίσης λόγοι τοιοῦτοι, ὁποίους ἐξέφερεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσσήνης, διότι ἐὰν ὁ πολιτισμὸς ἕνεκα τῶν ἠθῶν, ἕνεκα τοῦ ὀρεινοῦ τῆς Βονίτσης δὲν εἶναι ἐφάμιλλος πρὸς τὰς λοιπὰς πόλεις, καὶ ἡ ἐπαρχία, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, διατελεῖ ὑπὸ τὴν αὐτὴν κατάστασιν, καὶ ἡ κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐπιβλέπῃ, νὰ χειραγωγῇ μᾶλλον τοὺς λαοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὡς ἐκ τοῦ ὀρεινοῦ τῆς χώρας ὑπάγονται ἴσως εἰς περιστάσεις διαφορετικὰς τοῦ λοιποῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι πλημμελέστατον. Τί σᾶς εἶπε; νὰ κρίνωμεν ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν Ἑπτάνησον· ἀλλὰ τότε, κύριοι, ἡ λέξις ἀφομοίωσις ἦτο περιττὴ, ἦτο ἰδανική· ἴσα ἴσα πρόκειται νὰ ἐπιμιχθῶμεν, καὶ θὰ ἐπιμιχθῶμεν, κύριοι, ὅταν διάφοροι ἐπαρχίαι τῆς πρώην Ἑλλάδος μὲ τὰς ἀδελφὰς νήσους τῆς Ἑπτανήσου ἔλθωσιν εἰς ἐπιμιξίαν διοικητικὴν, οἰκονομικὴν, δικαστικήν. Ἴσως ἡ Ζάκυνθος ἔχει ἀνάγκην, ὡς ἐκ τῆς γεωγραφικῆς της θέσεως, ὡς ἐκ τῶν μεγάλων σχέσεων, αἱ ὁποῖαι ἑνόνουν τοὺς δύω λαοὺς, νὰ ἑνωθῇ μὲ τὴν Ἠλείαν. Βλέπετε, ὅτι γεννῶνται ζητήματα σπουδαῖα, γεννῶνται ζητήματα ὑπαγορευόμενα ἀπ’ αὐτὰ τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου, ἀπ’ αὐτὰς τὰς εὐκολίας τῶν κατοίκων, τὰς ὁποίας πρὸ παντὸς ἄλλου ὀφείλει νὰ προΐδῃ καὶ νὰ θεραπεύσῃ πᾶσα Κυβέρνησις. Ὥστε νομίζω, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσσήνης, εἶναι τὸ ἀσφαλέστερον. Καὶ ἀφοῦ ἅπαξ ἡ Κυβέρνησις ἀποφανθῇ, ὅτι πρέπει ὁλοσχερῶς νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ μέρος ἕνα πρὸς ἕνα τοὺς νομοὺς τῆς Ἑπτανήσου καὶ τοὺς γειτονεύοντας τοῦ πρώην Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος· καὶ σᾶς λέγω, ὅτι συμφέρει ἡ ἐπαρχία τῆς Βονίτσης καὶ τοῦ Ξηρομέρου νὰ ἑνωθῇ πρὸς τὴν Λευκάδα, τὰ Κύθηρα μὲ τὸ Οἴτυλον καὶ τὸ Γύθειον, ἡ Ζάκυνθος μὲ τὴν Ἠλείαν, καὶ τότε ἡ ἐπιμιξία θὰ γίνῃ ταχυτέρα, ἡ ἀφομοίωσις, ἡ πράγματι, ἡ κατ’ οὐσίαν ἀφομοίωσις θὰ ἐπέλθῃ καθ’ ὁλοκληρίαν· ἡ διαφορὰ τῆς γλώσσης, τῶν ἐθίμων θὰ ἐκλείψῃ ἐντὸς ὀλίγου, ὥστε νομίζω, ὅτι εἶναι καθῆκον ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκομεν καθαρῶς τὴν ἀφομοίωσιν, νὰ συντελέσωμεν ἵνα ἡ διοικητικὴ αὕτη ἀφομοίωσις γίνῃ πλήρης, γίνῃ κατ’ οὐσίαν διὰ τῆς ἐπιμίξεως τῶν διαφόρων λαῶν.

§102ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐὰν ἐνόησα κύριοι, τὴν πρότασιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Λευκάδος καὶ τὴν ἔννοιαν τῆς ὁμιλίας τοῦ προλαλήσαντος, δὲν πρόκειται ν’ ἀφομοιώσωμεν τὴν Ἑπτάνησον πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ πρόκειται νὰ κάμωμεν ἓν σχέδιον νέου πίνακος τῆς Ἑλλάδος, μίαν διαίρεσιν νέαν· διότι τίποτε ἄλλο δὲν λέγει ὁ Κ. βουλευτὴς Λευκάδος παρ’ ὅτι πρέπει ν’ ἀποσπάσωμεν ἀπὸ τὸν νομὸν Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας δύω ἐπαρχίας καὶ νὰ τὰς προσθέσωμεν εἰς τὴν Λευκάδα. Τότε τὸ ἐπίλοιπον μέρος τῆς Ἀκαρνανίας τί θὰ γίνῃ; θὰ τὸ προσθέσωμεν εἰς ἄλλον νομόν. Καὶ ὁ Κ. βουλευτὴς Οἰτύλου προτείνει νὰ σχηματίσωμεν ἄλλον νομὸν 15, τὰ Κύθηρα, τὸ Οἴτυλον καὶ τὸ Γύθειον. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ σύγχυσις ἰδεῶν καὶ δὲν θέλει παρὰ ἕκαστος νὰ κάμῃ τὴν ἐπαρχίαν του ἴδιον νομόν· τὸ αὐτὸ δὲ μᾶς εἶπε καὶ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι εἶναι μία βαβυλωνία, καὶ μόνον πνεῦμα ἰδιοτελείας ὑπαγορεύει τοιαύτας ἰδέας, αἱ ὁποῖαι θὰ φέρουν τὴν σύγχυσιν καὶ ἕνα κυκεῶνα, ἀπὸ τὸν ὁποῖον δὲν θὰ ἐξέλθωμεν ποτέ· καὶ εὐχῆς ἔργον νὰ λυθῇ σήμερον αὐτὸ τὸ ζήτημα, διότι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δὲν θὰ λυθῇ ποτὲ, διότι θὰ συγκρουσθοῦν τὰ συμφέροντα τῶν ἐπιτρόπων τῆς πρώην Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἑπτανήσου. Πρέπει λοιπὸν πρῶτον ν’ ἀποφασισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν νομῶν καὶ ἔπειτα σκεπτόμεθα περὶ τῶν ἄλλων ζητημάτων.

§103Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐπὶ τῆς Ἰονίου Κυβερνήσεως τὸ μῆλον τῆς ἔριδος ἦτο ἡ Λευκάς. Μὴ δυναμένη νὰ διατηρηθῇ ἀπὸ τὰ ἔξοδά της, πάντοτε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐπεβάρυνε τὰς ἄλλας νήσους· τὸ ἴδιον βλέπω καὶ τὴν σήμερον, διότι μὴ δυναμένη νὰ διατηρηθῇ, προσπαθεῖ νὰ συμπεριλάβῃ μαζῆ της ἄλλας ἐπαρχίας. Διὰ τοῦ Β. Διατάγματος εἶναι ἀληθέστατον, ὅτι ἔγινε νομός. Ἠξεύρετε, κύριοι, ποῖος τὴν ἔκαμε νομόν; τὴν ἔκαμεν ὁ Κ. Βαλαωρίτης μὲ τὴν εὐγλωττίαν του, τὴν ἔκαμεν ὁ Κ. Μαρῖνος, ὁ ὁποῖος ἐτέντονε τὸ στῆθός του, τὴν ἔκαμεν ὁ Κ. Σέρβος ὅπου ἐγρονθοκοποῦσε τοῦτο τὸ βῆμα, τὴν ἔκαμεν ὁ Βαλαωρίτης ὅπου ......... (θόρυβος). Ἐπειδὴ λοιπὸν σήμερον πρόκειται νὰ προσδιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν νομῶν τῆς Ἑπτανήσου, εἶναι δίκαιον νὰ διαιρεθῇ εἰς τρεῖς μόνον νομούς· Κέρκυρα καὶ οἱ Παξοὶ ἕνας, Ἰθάκη καὶ Κεφαλληνία δύω, Κύθηρα καὶ Ζάκυνθος τρεῖς, καὶ ἡ Λευκὰς νὰ πάγῃ εἰς τὴν Ἀκαρνανίαν. Τοῦτο εἶναι ἀληθὴς δικαιοσύνη, τοῦτο ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον τῶν νομῶν.

§104ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ φροντίζετε διὰ τὰ Κύθηρα.

§105ΖΕΡΒΟΣ. Αὐτὴ εἶναι γνώμη μου, αὐτὴν τὴν πρότασιν προτείνω εἰς τὴν Βουλήν.

§106ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποφασίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν Νομαρχιῶν, ἐὰν προηγουμένως δὲν προσαρτηθῶσιν αἱ νῆσοι πρὸς τὰς Νομαρχίας, εἰς ἃς ἔχουν συμφέρον καὶ γειτνιάζουν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Σέρβος ἔχει τὸν λόγον.

§108ΣΕΡΒΟΣ. Λυποῦμαι ἀφ’ ἑνός, κύριοι, καὶ χαίρω ἀφ’ ἑτέρου. Λυποῦμαι μὲν, διότι τὸ βῆμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐνόμιζον ἁγνὸν, δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον. Ὁ προαγορεύσας ἠθέλησε νὰ δώσῃ τὴν τρανωτέραν ἀπόδειξιν. Περιττὸν νομίζω νὰ εἴπω τι περὶ αὐτοῦ· αὐτὸς ἂς δώσῃ λόγον τῶν πράξεών του καὶ τῶν ἐκφράσεών του. Χαίρω δὲ, διότι ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσσήνης ἦλθεν εἰς ἐπικουρίαν τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω. Ἐξέφρασεν ἐν συνόψει τὰς διαφόρους αἰτίας, αἱ ὁποῖαι προεκάλεσαν ἐκεῖνο τὸ διάταγμα· δὲν εἶναι αἰτίαι κεκρυμμέναι ἢ ἀνυπόστατοι. Ὁ πληθυσμὸς εἶναι ἓν τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα καθοδηγοῦν εἰς τὴν διανομὴν τῶν ἐπικρατειῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι τὸ μόνον. Πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ἡ ἱστορία τοῦ τόπου, αἱ παραδόσεις, αἱ κοινωνικαὶ σχέσεις, τὰ τοπικὰ καὶ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἐν Λευκάδι, σᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος πρώην πρωθυπουργὸς, ὑπάρχει ἀνεξάρτητον, αὐτοτελὲς σύστημα διοικήσεως πρὸ αἰῶνος. Καὶ ὑπὸ τὴν προστασίαν ἡ Λευκὰς εἶχεν ἰδιαιτέραν καὶ αὐτοτελῆ Κυβέρνησιν, σῶμα ἐμπόρων καὶ βιομηχάνων καὶ τεχνιτῶν· ὑπάρχουσιν ἐκεῖ οὐ μικρὰ κεφάλαια. Ταῦτα πρέπει νὰ διατηρηθῶσιν ἢ νὰ καταστραφῶσι; πρέπει νὰ ὑπάρχωσι πρὸς τὸ συμφέρον τῆς χώρας ἐκείνης καὶ τῆς Ἑλληνικότητος· λέγω δὲ τοῦτο, διότι φρονῶ, ὅτι δὲν συμφέρει ἐκεῖ, ὅπου ἡ προστασία ᾠκοδόμησεν ἢ προήγαγε, νὰ ἐπέρχηται ἐρήμωσις καὶ ὀπισθοδρόμησις. Ἀποτεινόμενος δὲ πρὸς τὸν ἀξιότιμον φίλον μου Κ. Στράτον, λέγω πρὸς αὐτὸν, ὅτι ἡ Λευκὰς τιμᾷ αὐτὴ ἑαυτὴν καὶ τὴν Ἑπτάνησον, διότι ἔδωκεν ἀείποτε καὶ ἔχει ἄνδρας βαρυτίμους, εὑρισκομένους καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, καὶ οἱ ὁποῖοι προσκληθέντες νὰ γίνωσι Σύμβουλοι ἢ Ὑπουργοὶ, προσκληθέντες νὰ λάβωσιν ἀνωτάτας θέσεις ὑπὸ τὴν προστασίαν, ἔμειναν ἀνεξάρτητοι, καὶ τοιοῦτοι εἶναι οἱ Ζαμπέλιοι καὶ πολλοὶ ἄλλοι. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῆς Λευκάδος, εἰς ἣν πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν. Δὲν πρέπει νὰ καταστρέψητε τὴν παιδείαν ἐν Λευκάδι, τὰ ἐμπορικὰ καταστήματα, τὴν ἐνυπάρχουσαν πρόοδον· ὄχι, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ τὸ κάμητε καὶ διὰ τὰς σχέσεις τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Λευκὰς πρὸς τὴν γειτνιάζουσαν χώραν. Ἐν Λευκάδι ὑπάρχει φρούριον 2ας τάξεως μὲ λαμπρὰ καταλύματα, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν διὰ τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν τάξιν τῆς χώρας· ἀπέναντι τούτων εἰς 2 ὡρῶν ἀπόστασιν οἱ Ὀθωμανοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐγνώριζον τὸ ἐπίκαιρον τῆς θέσεως τῆς Λευκάδος εἰς τὰ 3 ὑπάρχοντα ἐν Πρεβέζῃ φρούρια προσέθηκαν καὶ ἕτερον μεγίστης σημαντικότητος. Ἀντὶ τῆς ἀσφαλείας, τῆς παιδείας, τοῦ ἐμπορίου, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐν Λευκάδι, οἱ Ὀθωμανοὶ καὶ φρούρια ἀνεγείρουσι καὶ 2 χιλιάδας στρατιωτῶν ἔφερον καὶ ἄλλα τελοῦσιν ὅπως ἀντισταθμίσωσι τὴν βαρύτητα ἡμῶν. Αἱ κοινωνικαὶ συναλλαγαὶ μεταξὺ Πρεβέζης καὶ Λευκάδος εἶναι καθημεριναί. Ὁ κάτοικος τῆς Πρεβέζης ἔρχεται εἰς τὴν Λευκάδα διὰ νὰ συναλλαχθῇ, καὶ εὑρίσκει διοίκησιν ἀγαθὴν καὶ πρόοδον. Ἂν ἀφαιρέσητε τὴν ἀσφάλειαν, τὴν παιδείαν, τὰς κοινωνικὰς συναλλαγὰς, θέλετε δώσει τὸ σκληρότερον παράδειγμα εἰς τοὺς δεδουλωμένους ἀδελφούς μας, οἱ ὁποῖοι τώρα βλέπουν μετ’ ἀγαλλιάσεως τὴν πρόοδον ἑνὸς ἑλληνικοῦ κέντρου· αὐτοὶ θέλουν βεβαίως βαρυθυμήσει. Τοῦτο εἶναι τὸ αἴσθημα, τὸ ὁποῖον θέλετε ἐγείρει εἰς τὴν καρδίαν τῆς νήσου καὶ τῶν ἀδελφῶν μας· ἀντὶ ἐλπίδος, θέλετε φέρει μαρασμὸν, ἀντὶ ζωῆς, τὸν θάνατον. Ἡ τοιαύτη κατάστασις πραγμάτων πρέπει νὰ σᾶς παρακινήσῃ νὰ σταματήσητε καὶ νὰ προσέξητε. Ἐὰν ἀτενίσητε τὸ βλέμμα εἰς τὴν Ἑπτάνησον, θέλετε ἰδεῖ μετ’ ἀγαλλιάσεως καὶ ἐκπαιδευτικὰ καὶ φιλανθρωπικὰ καὶ ἐμπορικὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα πρέπει ὅσον ἔνεστι νὰ τηρηθῶσιν, ὅπως μὴ φέρετε τὴν ἐρήμωσιν καὶ παρέξητε ὀλέθριον παράδειγμα διὰ τὸ μέλλον μας. Γενικοῦ λοιπὸν συμφέροντος σκοποὶ πρέπει νὰ ὁδηγήσωσι τὸν νοῦν ἡμῶν, τοπογραφικὴ θέσις, προηγουμένη ἱστορία, τοπικὰ καὶ γενικὰ συμφέροντα. Σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν μετὰ μεγίστης λύπης ἐνθυμοῦμαι τὴν περικοπὴν μιᾶς ἐπιστολῆς, ἡ ὁποία πρὸ μικροῦ μοὶ ἐστάλη ἐκ Λευκάδος, ἰδοὺ τί λέγει· «Ἡ Αἰτωλοακαρνανία βρίθει λῃστῶν· τινὲς ἐξ αὐτῶν, κατά τινας πέντε, κατ’ ἄλλους δὲ ἑπτὰ, εἰσῆλθον καὶ εἰς τὴν Λευκάδα......» Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων, καί τοι ὑπάρχει ἐκεῖσε ἡ ἐπίβλεψις μιᾶς Κυβερνήσεως κεντρικῆς καὶ τὰ μέσα πρὸς διατήρησιν τῆς τάξεως καὶ τῆς ἡσυχίας. Ἂν ἀφαιρέσητε τὰ μέσα ταῦτα, ποῦ ἡ ἀσφάλεια τῶν κεφαλαίων; ποῦ ἡ ἀσφάλεια τοῦ ἐμπορίου; ποῦ ἡ προαγωγὴ τοῦ πολιτισμοῦ; Αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ ἔντιμος πρώην πρωθυπουργὸς πρὸς ἐπαύξησιν τοῦ νομοῦ, εἶναι πολὺ πειστικαί, δὲν ἠδυνήθη δὲ τότε νὰ τὰς πραγματοποιήσῃ, διότι ὑπῆρχε πρόσκομμα, τὸ ὁποῖον τὴν σήμερον ἐξέλιπε· τότε δὲν ἠδύναντο νὰ συγχωνεύσωσιν ἐπαρχίαν τινὰ τῆς πρώην ἐλευθέρας Ἑλλάδος μετ’ ἄλλης τῆς Ἑπτανήσου, διότι ὑπῆρχε προηγούμενος νόμος, τὸν ὁποῖον δὲν ἠδύναντο νὰ καταστρέψωσι διὰ βασιλικοῦ διατάγματος. Τώρα ὅμως δυνάμεθα νὰ καταστήσωμεν τὴν Λευκάδα πρωτεύουσαν εὐρυτέρων ὁρίων ἐν τῷ συμφέροντι αὐτῆς καὶ τῶν ὁμόρων ἐπαρχιῶν, ἐν τῷ συμφέροντι τῆς ἀφομοιώσεως, διότι διὰ νὰ ἀφομοιώσητε κάλλιον τὴν Ἑπτάνησον μὲ τὴν Ἑλλάδα πρέπει νὰ συνδέσητε τὰς ἐπαρχίας μεταξὺ αὐτῶν. Ζημιοῦται ἡ Ἑπτάνησος, δὲν ὠφελεῖται ἡ πρώην ἐλευθέρα Ἑλλάς, ἂν ἔχωμεν πάντοτε εἰς τὸν νοῦν τὸν χωρισμόν. Ἴσα ἴσα θέλω τὴν συγχώνευσιν τῶν δύω ἐπικρατειῶν, ὅπως ἐπέλθῃ πλήρης καὶ ἐντελὴς ἡ ἀφομοίωσις. Τὴν σήμερον δύναται ἡ Βουλὴ νὰ καταρτίσῃ τὸ τοιοῦτον σύστημα, ἀφοῦ τὰ συμφέροντα δύω ἐπαρχιῶν συναντῶνται καὶ παγιοῦνται· οἱ κάτοικοι τῆς Βονίτσης, ὑπάρχοντες εἰς μικρὰν ἀπόστασιν κέντρου παιδείας, κέντρου ἐμπορίου, συναλλαγῶν κεφαλαίων, δύνανται πολὺ καταλλήλως νὰ ὠφεληθῶσιν, ὡς ὠφελοῦνται καὶ οἱ κάτοικοι τῆς Πρεβέζης. Μὴ ἐκριζώσητε τὸ στοιχεῖον τοῦτο, μᾶλλον βοηθήσατέ το, ὅπως παράξῃ καλλιτέρους καρπούς. Προτείνω λοιπὸν ὅπως γίνῃ συγχώνευσις σύμφωνα μὲ τὴν πρότασιν, καὶ ἂν ὁ καιρὸς δὲν ᾖναι κατάλληλος, ἂς γίνῃ ἀναβολὴ πρὸς πλήρη ῥύθμισιν διὰ τὴν αὔριον. Ἐπὶ τέλους ἔχω νὰ σᾶς παρατηρήσω, ὅτι τινὲς ἀγορεύοντες σᾶς εἶπον νὰ γίνῃ ὁ προσδιορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν νομῶν ἐν Ἑπτανήσῳ· καὶ ἔπειτα νὰ ἀποφασισθῇ τὸ ζήτημα, ἂν θὰ ἑνωθῶσι καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι· τοῦτο μ’ ἐνθυμίζει τὴν ἰδέαν τῆς διανομῆς μιᾶς περιουσίας χωρὶς πρότερον νὰ μάθωμεν ποία εἶναι ἡ ὁμάς. Πρέπει ὅμως ἐλλόγως νὰ φροντίσωμεν νὰ μάθωμεν πρῶτον ποῖα εἶναι τὰ ἀπαρτίζοντα τὴν περιουσίαν, καὶ ὅταν εὕρωμεν τοῦτο, τότε θὰ ἀποφασίσωμεν εἰς πόσα μέρη πρέπει νὰ διαιρεθῇ. Ἐναπόκειται λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ῥυθμίσῃ πῶς θέλει γίνει ἡ διαίρεσις. Ἡ συγχώνευσις βεβαίως δύναται νὰ γίνῃ σήμερον ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἀφοῦ ἄλλοτε τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἠδυνήθη νὰ τὴν κάμῃ.

§109Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἀνέπτυξε διὰ μακρῶν τὰ δικαιώματα τῆς Λευκάδος, θεωρήσας ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ νομοῦ εἰς τὴν Λευκάδα εἶναι ζήτημα φιλοτιμίας. Ὅταν ὁ προαγορεύσας παρέστησε τὴν ἀνθηρὰν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Λευκὰς εὑρίσκετο μέχρι τοῦδε, καὶ ἐγὼ παραδέχθην τὰς ἰδέας του, ὅτι τῳόντι ἡ Λευκὰς δὲν πρέπει προσαρτωμένη εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ζημιωθῇ, δὲν πρέπει νὰ παύσῃ τοῦ νὰ ᾖναι κέντρον πολιτισμοῦ. Ἀλλά, κύριοι, τὸ νὰ ᾖναι μία πόλις ἕδρα νομοῦ εἶναι βραβεῖον, τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τὴν πόλιν, ἢ ἀνάγκη, ἡ ὁποία προέρχεται ἐκ τῆς διοικήσεως τοῦ τόπου; Βεβαίως, κύριοι, πρὸ παντὸς ἄλλου πρέπει νὰ ἴδωμεν, ἂν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ γίνῃ μία πόλις πρωτεύουσα νομοῦ δὲν ζημιοῦνται ἄλλαι ἐπαρχίαι. Τί πρόκειται νὰ κατορθωθῇ; νὰ γίνῃ ἡ Λευκὰς πρωτεύουσα νομοῦ, καὶ προτείνεται νὰ προσαρτηθῇ εἰς τὴν Λευκάδα ἡ ἐπαρχία Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου καὶ ἡ ἐπαρχία Βάλτου· καὶ οἱ μὲν τῆς ἐπαρχίας Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου ἀντιπρόσωποι δὲν φαίνονται ἀποποιούμενοι τὸ τοιοῦτον, ἡ ἐπαρχία ὅμως Βάλτου διαμαρτύρεται. Πῶς θέλετε νὰ ἑνώσητε τὴν ἐπαρχίαν Βάλτου μεθ’ ἑτέρας ἐπαρχίας μεθ’ ἧς δὲν θέλει νὰ ἑνωθῇ; χάριν τῆς ἐπαρχίας Λευκάδος· ἀλλὰ τότε ἐκείνη καθίσταται δορυάλωτος; Παραδέχομαι πρὸς στιγμὴν ὅτι θὰ ἦτο ἐπιθυμητὸν νὰ ἑνοῦτο ἡ ἐπαρχία Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου μετὰ τῆς Λευκάδος, ἀλλὰ θὰ εἴχομεν καὶ τότε τὰ στοιχεῖα τοῦ νομοῦ; ὑπάρχουν ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα πρὸς σχηματισμὸν νομοῦ; ὄχι. Ἡ Λευκὰς δὲν ἔχει πλειοτέρους κατοίκους τῶν 23,000 κατ’ ἀνώτατον ὅρον· ἡ ἐπαρχία Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου ἔχει 20,000· αὐτὸ ἀπεδέχθη ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης· ἰδοὺ λοιπὸν 43 χιλιάδες κατοίκων, ἐνῷ ὑπάρχουν ἐπαρχίαι ἔχουσαι πλειότερον πληθυσμὸν τοῦ νέου τούτου νομοῦ· ὥστε δὲν ὑπάρχει τὸ στοιχεῖον τοῦτο πρὸς σχηματισμὸν νομοῦ. Καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ τὸν σχηματίσωμεν ἐξαιρετικῶς πρὸς χάριν μιᾶς πόλεως, τότε θὰ εἴπω, δὲν πρέπει νὰ προσέξωμεν μὴ ζημιοῦται ἑτέρα πόλις; Δὲν ἀγαπῶ αὐτὸν τὸν τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι, ἀλλ’ ὅταν σεῖς ὁμιλῆτε περὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς Λευκάδος, ἔχω καὶ ἐγὼ τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Μεσολογγίου, ἔχω τὸ καθῆκον νὰ μὴ ἐπιτρέψω ἡ πόλις τοῦ Μεσολογγίου νὰ γίνῃ ἕρμαιον τῶν συμφερόντων ἑτέρας ἐπαρχίας. Κύριοι, ὅταν ὁμιλῆτε περὶ ἱστορικῶν δικαιωμάτων, ἀντιτάττω καὶ ἐγὼ τὰ τῆς πόλεως Μεσολογγίου καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ἔπρεπε μετὰ πλειοτέρας περισκέψεως νὰ ἐκφράζεσθε. Ἀλλὰ μήπως θέλω νὰ ζημιώσω τὴν Λευκάδα; Ὁ ἀξιότιμος κύριος Σέρβος γνωρίζει καλῶς ὁποῖαι εἶναι αἱ ἰδέαι μου περὶ Λευκάδος, διότι συνειργάσθημεν εἰς ἐπιτροπὰς περὶ ἀφομοιώσεως. Ὁ προσδιορισμὸς ἑδρῶν διαφόρων καταστημάτων, γυμνασίων, πρωτοδικείων καὶ ἄλλων, αὐτὰ εἶναι πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα δικαιοῦται μία πόλις νὰ αἰτήσῃ, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ νὰ ᾖναι πρωτεύουσα νομοῦ. Ἂν ἦτο συζήτησις σήμερον περὶ συστάσεως γυμνασίου, ἂν ἦτο περὶ συστάσεως πρωτοδικείου, τότε, κύριοι, ἐν μέρει οἱ συλλογισμοὶ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Λευκάδος ἠδύναντο νὰ ἔχωσί τινα ἰσχύν. Ὅταν μοὶ δείξητε, ὅτι ὑπάρχει τις εἰδικὴ ἀνάγκη ἐν Λευκάδι, τότε παραδέχομαι τὸ εἰδικὸν μέτρον. Λέγετε, ὅτι θέλετε νὰ μὴ τὴν θεωρήσωμεν τὴν Λευκάδα ὡς κεχωρισμένην τῆς Ἑλλάδος· ἐγὼ λέγω νὰ ἑνωθῇ ἡ Λευκὰς μετὰ τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας. Ὥστε τὸ ἐπιχείρημά σας, ὅτι δὲν θέλομεν νὰ ἐπέλθῃ συγχώνευσις Ἑπτανήσου καὶ Ἑλλάδος, δὲν εἶναι ὀρθὸν, ἀλλ’ ὅταν σᾶς λέγωμεν νὰ ἑνωθῆτε καὶ νὰ ἀποτελέσητε ἐπαρχίαν, τότε ἔχετε ἄλλας σκέψεις.

§110ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Συζητουμένης τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς, ἐῤῥέθη παρά τινος τῶν ἀγορευσάντων, ὅτι τὸ ζήτημα ἐγένετο κομματικόν· συζητουμένου ὁλονὲν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ζήτημα ἐγένετο ἐπαρχιακόν. Πρεσβεύω, κύριοι, ὅτι ἐντὸς ἑνὸς κοινοβουλίου διὰ νὰ ὑπάρχῃ κίνησις, ζωὴ, πρέπει βεβαίως νὰ παρουσιάζωνται ζητήματα κομματικά· ἀλλὰ πρεσβεύω ταὐτοχρόνως, ὅτι ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐνέργεια χάνει τὴν ἀξίαν της, ἂν ὅλα τὰ ζητήματα παρουσιάζωνται κομματικά, χάνει δ’ ἔτι μᾶλλον τὴν ἀξίαν της, ὅταν μερικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι οὔτε κομματικὰ οὔτε ἐπαρχιακὰ, λαμβάνουν τὴν μορφὴν ἐπαρχιακοῦ ζητήματος. Τὸ προκείμενον ζήτημα ἐκφεύγει καὶ τοὺς δύω κύκλους, οὔτε ἐπαρχιακὸν εἶναι, οὔτε κομματικόν, εἶναι ζήτημα ἐθνικόν. Ἐῤῥέθη τι περὶ κληρονομίας, καὶ εἶπον, ὅτι πρῶτον πρέπει νὰ μοιράσωμεν τὴν κληρονομίαν, καὶ ἔπειτα νὰ ἴδωμεν ποῦ θὰ τὴν προσαρτήσωμεν. Παραδέχομαι τὸν συλλογισμὸν τοῦτον, ἀλλὰ διὰ νὰ τὴν μοιράσωμεν, δὲν πρέπει πρῶτον νὰ σκεφθῶμεν πῶς θὰ τὴν μοιράσωμεν; Ἐξηγοῦμαι ἔτι καθαρώτερον. Κύριοι, νομίζω ὅτι ἐσφάλαμεν κατὰ τὴν πορείαν μας καὶ ἐσφάλαμεν διότι δὲν προχωροῦμεν τακτικῶς, καὶ ἐνῷ ζήτημα ὑπάρχει, τὸ ὁποῖον θὰ λύσωμεν, τὸ νομοσχέδιον, ἤτοι τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἔλαβε μορφὴν νόμου, διότι ἐκυρώθη μέχρι τῆς 31 Δικεμβρίου, ἐξερχόμεθα τοῦ ζητήματος τούτου, ἐξερχόμεθα τῆς συζητήσεως· ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἀρχίσωμεν ἐξετάζοντες τὰς διατάξεις τοῦ διατάγματος τούτου κατὰ σειρὰν, καὶ νὰ ἀποφαινώμεθα ἂν ὦσιν ὀρθαὶ ἢ μὴ, ἀρχίζομεν ἀπὸ τοῦ ἂν πρέπει νὰ προσαρτηθῇ μία ἐπαρχία εἰς μίαν νῆσον ἢ τἀνάπαλιν. Δὲν θέλω διὰ τούτου, τὸ ὁποῖον λέγω, ν’ ἀποκρούσω τὰς ἰδέας τοῦ Κ. Σέρβου· τοὐναντίον τὰς παραδέχομαι, τὰς ὑποστηρίζω. Τὴν σήμερον τί πρέπει νὰ συζητήσωμεν; ἂν πρέπει νὰ γίνῃ νομὸς ἡ Λευκὰς ἢ τὰ Κύθηρα; αὐτὸς εἶναι ὁ φυσικὸς δρόμος; Ὄχι, ἀλλὰ ἂν πρέπει νὰ ᾖναι νομὸς ἡ Κέρκυρα, ναὶ ἢ ὄχι. Ἰδοὺ ἓν ζήτημα· πρέπει νὰ ᾖναι ὁμοῦ ἡ Κεφαλληνία; τὸ διάταγμα τὴν προσδιορίζει, ἰδοὺ δεύτερον ζήτημα. Διαφωνία ἐπέρχεται ἤδη, πρέπει νὰ ᾖναι νομὸς ἡ Ζάκυνθος, ναὶ ἢ ὄχι; Αὐτὴ, νομίζω, εἶναι ἡ τακτικὴ σειρὰ τῶν ἰδεῶν καὶ ὁ φυσικὸς δρόμος· ἀκολουθοῦντες ὅμως ἑτέραν τακτικὴν ἐξερχόμεθα τῶν κανόνων τῆς λογικῆς. Περὶ Κερκύρας, περὶ Κεφαλληνίας οὐδεμία, νομίζω, ἀντίῤῥησις ὑπάρχει· ὡς πρὸς τὴν Ζάκυνθον, ἂν θὰ γίνῃ νομὸς, γεννᾶται διαφωνία. Ἐγὼ, ἂν ἀποφασίσετε νὰ μὴ γίνῃ νομὸς, δὲν θὰ χαλάσω τὸν κόσμον μὲ τὰς φωνὰς, μόνον θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ σᾶς ὑποβάλω μερικὰς παρατηρήσεις τότε, ὅπως δικαιολογήσω τὴν γνώμην μου, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ νομὸς. Ἀλλὰ θὰ σᾶς τὰς ὑποβάλω ὅταν ἔλθῃ τὸ ζήτημα. Ἂν ἡ Βουλὴ εἴπῃ ἐν τῇ συνέσει της, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ Νομὸς, δὲν θὰ εἴπω, ὅτι κατεστράφη ἡ Ἑλλάς. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν Κ. Πρόεδρον νὰ θέσῃ τὸ ζήτημα ὡς ἀνωτέρω ἀνέφερεν.

§111ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δυνάμεθα λοιπὸν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν λύσιν τῶν ζητημάτων οὕτως. Παραλείπομεν τὸν ά. παράγραφον τὸν ὁρίζοντα τὸν ἀριθμὸν τῶν νομῶν, καὶ μετὰ τὴν λύσιν τῶν ἑτέρων ζητημάτων ἐρχόμεθα εἰς τὸν ἀριθμόν. Λοιπὸν προσέξατε Πρῶτον· ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν Κέρκυραν ἀποτελοῦσαν νομόν;

§113ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄνευ ἀντιῤῥήσεως λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ὅτι ἡ Κέρκυρα ἀποτελεῖ νομόν. Μετὰ ταῦτα ἡ Κεφαλληνία· παραδέχεται ἡ Βουλὴ ν’ ἀποτελῇ νομόν;

§115ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἔπεται ἡ Ζάκυνθος.

§117Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ παραδέχομαι δύω μόνον νομοὺς, τὴν Κέρκυραν καὶ τὴν Κεφαλληνίαν. Ἐπιμένω, κύριοι, καὶ τοῦτο, διότι ὁρμῶμαι ἀπὸ πνεῦμα ἰσότητος. Δὲν ἐννοῶ πῶς δύναται νὰ συστηθῇ νομὸς περιλαμβάνων πληθυσμὸν ὡς πολλαὶ ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος.

§118ΑΧΟΛΟΣ. Τώρα θὰ σοῦ τὸ ἐξηγήσω ἐγὼ (ἱλαρότης.)

§119Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπ’ ἀρχῆς πολλοὶ τῶν Κ. βουλευτῶν καὶ ἐν τῇ Συνελεύσει πολλοὶ τῶν Κ. πληρεξουσίων ὑπεστήριξαν, ὅτι ἡ Ἑπτάνησος πρέπει ν’ ἀποτελέσῃ δύω νομούς· ὡς πρὸς τὴν Ζάκυνθον ἀντιτείνω, διότι ὁρμῶμαι ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἔχομεν π. χ. τὸν νομὸν τοῦ Αἰγαίου πελάγους, ὅπου ἡ νῆσος Θήρα ἀπομακρύνεται τοσοῦτον, καὶ ὅμως ὑπάγεται εἰς τὴν Σύρον· καὶ ὅταν ἐγένετο τὸ Σύνταγμα εἰς τὰς Ἀθήνας τὴν 3 Σεπτεμβρίου, τὸ ἔμαθον εἰς τὴν Θήραν ἀπὸ τὴν Μασσαλίαν (θόρυβος). Πῶς θέλετε κατ’ ἐξαίρεσιν νὰ δεχθῆτε ἡ Ζάκυνθος ν’ ἀποτελέσῃ ἴδιον Νομὸν μὲ μόνον 30,000 πληθυσμόν; Ἐπιμένω νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασίς μου.

§120ΑΧΟΛΟΣ. Ἂν καὶ εἴπομεν νὰ μὴ ἐμβῶμεν εἰς τὴν οὐσίαν, θὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὸν Κ. Χρηστόπουλον. Ἡ Ζάκυνθος, κύριε Χρηστόπουλε, ἀπέχει ἀπὸ τὴν Ἠλείαν 2 ὥρας· ἔχει δὲ 50,000 κατοίκων καὶ 50,000 ἡ Ἠλεία· ἰδοὺ ὁ νομὸς (ἱλαρότης)· ἐτελείωσε.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Χρηστοπούλου.

§122ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι τροπολογία, διότι ἀποκρούει παντελῶς τὴν κυρίαν πρότασιν (θόρυβος.)

§123ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δύω λέξεις. Ἡ Ζάκυνθος καὶ ἂν δὲν ἔχῃ 70,000, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Κέρκυρα, ἔχει ὅμως ἴσα πρὸς τὴν Κέρκυραν εἰσοδήματα καὶ τὴν Κεφαλληνίαν. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ προστασία τῆς ἐχορήγησεν ἴσα δικαιώματα μὲ τὰς ἄλλας νήσους· δέκα βουλευτὰς ἔδιδεν ἡ Κέρκυρα, δέκα ἡ Κεφαλληνία, δέκα καὶ ἡ Ζάκυνθος. Ἡ Λευκὰς πίπτει κάτω ἀπὸ τὰ εἰσοδήματα (θόρυβος.)

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα.

§125ΠΑΔΟΒΑΣ. Ἂν θὰ θεωρηθοῦν ὡς ὑπογραμμὸς τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἡ Ἑπτάνησος εἶχεν ὑπὸ τὴν προστασίαν, κατὰ τὴν παρατήρησιν τοῦ Κ. Κρεστενίτου, καὶ ἡ Λευκὰς εἶχε τὰ ἴδια δικαιώματα.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν· οἱ θέλοντες νὰ ἀποτελέσῃ ἡ Ζάκυνθος νομὸν νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη.

§127ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν, Κ. Πρόεδρε, ἤκουσα τὸν Κ. Τρικούπην λαλοῦντα, ἐνόμισα ὅτι πρόκειται περὶ καμμιᾶς πρωτευούσης, ἥτις ἐπρόκειτο νὰ χάσῃ τὰς κατακτήσεις της, καὶ παραπονεῖται. Τί θὰ πάθῃ τὸ Μεσολόγγιον, ἂν καὶ ὁ Βάλτος καὶ τὸ Ξηρόμερον δὲν ἀποτελῶσι μέρος τοῦ νομοῦ; Ἴσως οἱ παντοπῶλαι ζημιωθῶσιν, ἀλλ’ ἡ δόξα τοῦ Μεσολογγίου, τὸ μεγαλεῖον, ἡ ἱστορία του δὲν θὰ πάθῃ τίποτε. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν, νομίζω ἀπολύτως ἀναγκαῖον, ὅπως εἰς τὴν Λαμίαν εἶναι ὅλαι αἱ ἀρχαὶ συγκεντρωμέναι καὶ χρησιμεύουν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου, οὕτω καὶ εἰς τὴν Λευκάδα, εἰς τὴν Βόνιτσαν, εἰς ἐκεῖνα τὰ μέρη εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον διὰ τὸ συμφέρον καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου, διὰ τὸ ἐπίκαιρον τῆς θέσεως, νὰ ὑπάρχουν εἰς αὐτὰ τὰ μέρη νομαρχία, δικαστήριον, γυμνάσιον, ἀρχαὶ στρατιωτικαὶ τὰ λοιπά.

§128ΓΡΙΒΑΣ. Τὸ περὶ πρωτευούσης τὸ εὑρίσκομεν ἔπειτα.

§129Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσσήνης ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ, ὅτι ὁμιλήσας κατὰ τῆς προτάσεως τῶν ἀντιπροσώπων Λευκάδος ἠθέλησα νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῶν παντοπωλῶν τοῦ Μεσολογγίου. Ὅταν, Κύριοι, ἀναβαίνῃ τις τὸ βῆμα τοῦτο, ἔχει καθῆκον νὰ σπουδάζῃ καὶ δὲν δύναται νὰ ἔρχεται ἐνταῦθα νὰ ὑπερασπίζεται ἀτομικὰ συμφέροντα. Τότε μόνον ἐπιτρέπεται εἰς ἕνα νὰ ὑπερασπισθῇ ἄλλα συμφέροντα παρὰ τὰ γενικά, ὅταν πρόκειται περὶ τῶν ἐπαρχιακῶν, καὶ τὰ ἐπαρχιακὰ πάλιν συμβιβάζωνται μὲ τὰ γενικά. Λοιπόν, Κύριοι, παρακαλῶ νὰ πιστεύσητε ὅτι ὁμιλήσας πρότερον, ὡμίλησα ἐπὶ τοιούτῳ σκοπῷ, καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῷ σκοπῷ τὸν ὁποῖον ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσσήνης. Ποῖαι εἶναι αἱ ζημίαι, τὰς ὁποίας θὰ πάθῃ τὸ Μεσολόγγιον; Ἰδοὺ ποῖαι. Ὁ πληθυσμὸς τῶν ἐπαρχιῶν ὅλων, αἵτινες ἀποτελοῦν σήμερον τὸν νομὸν Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, προστιθέμενος εἰς τὸν πληθυσμὸν τῆς Λευκάδος, δὲν εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ δυνηθοῦν νὰ παρέξουν δύω νομούς.

§130Δ. ΓΡΙΒΑΣ. Εἶναι 70–80 χιλιάδες ἕκαστος.

§131ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ διαιρεθῇ εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Ἑλλὰς καθ’ ὃν καιρὸν πρέπει νὰ φροντίζωμεν περὶ οἰκονομίας. Ἡ πρότασις λοιπὸν θὰ ἔχῃ ἓν ἀποτέλεσμα, ὅτι θέλει συστηθῆ εἷς νομός, ὁ ἔσχατος ὅλων τοῦ Κράτους, νομὸς νάνος. Ὁ νομὸς οὗτος θὰ προσπαθήσῃ νὰ γίνῃ ἴσος τῶν ἄλλων καὶ νὰ καταφάγῃ τὸν γειτνιάζοντα ὑπὲρ ἑαυτοῦ. Διὰ τοῦτο εἶπα, ὅτι δὲν θέλω νὰ συστηθῇ ἄλλος νομός.

§132ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐὰν, Κύριοι, ὑποθέσετε, διότι ἐγὼ δὲν θέλω νὰ τὸ παραδεχθῶ, ὅτι ἐπαρχιακὸν συμφέρον ὡδήγησεν ἕκαστον βουλευτὴν εἰς τὴν ὁμιλίαν του ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, πιστεύσατε ὅτι τοιοῦτόν τι δὲν μὲ κινεῖ, διότι δὲν ἐνδιαφέρομαι παντάπασιν· ὅπως ὅμως ὑπεθέσαμεν εἰς ἐκείνους ἕνα ἰδιοτελῆ σκοπὸν ἢ ἰδιαίτερον, πλησιάζοντα πρὸς τὸν ἑαυτόν τους περισσότερον, τὸν αὐτὸν πρέπει νὰ ἀποδώσωμεν καὶ πρὸς τὸν Κ. Κουμουνδοῦρον, διότι θέλει τὴν ὕπαρξιν τοῦ διατάγματός του μέχρι μιᾶς λέξεως.

§133ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐκυρώθη.

§134ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ναί, ἀλλ’ ἐὰν σήμερον δὲν γίνῃ νομὸς εἰς τὴν Λευκάδα, θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν εἶναι καλὸν τὸ διάταγμα. Θέλω μὲ τοῦτο νὰ ἀποδείξω, ὅτι ἐγὼ θὰ εἴπω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φρονῶ ἀνεξαρτήτως παντὸς σκοποῦ, ὅστις ἐνδέχεται νὰ ὑποτίθεται ὅτι ὑπάρχει εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ Κ. Σέρβου, Τρικούπη καὶ Κουμουνδούρου, καὶ ἀποκρούω ἐγώ, ὅτι ὑπῆρχε σκοπὸς τοιοῦτος καὶ εἷς τῶν τριῶν τὰς ὁμιλίας, διότι εἶμαι μακρὰν πάσης τοιαύτης σχέσεως πρὸς πλάγιόν τινα σκοπόν. Ἐπαινῶ τὸν πατριωτισμὸν, μὲ τὸν ὁποῖον ὡμίλησεν ὁ κ. Σέρβος, δὲν τὸν θαυμάζω ὅμως, διότι δὲν λείπει οὔτε ἀπὸ ἐμὲ οὔτε ἀπὸ σᾶς ὁ πατριωτισμός. Ἀλλ’ ἐάν, Κύριοι, ὁ πατριωτισμὸς τοῦ Κ. Σέρβου ᾖναι διὰ νὰ γίνῃ ἕνας νέος νομὸς, ἔχων πρωτεύουσαν τὴν Λευκάδα, δὲν μοὶ φαίνεται ὀρθὸν τοῦτο. Καὶ ἐν πρώτοις δὲν ἤκουσα μίαν ἰδέαν ἀπὸ τὸν Κ. Τρικούπην, ἀποκρούουσαν τὴν γνώμην τοῦ Κ. Σέρβου, ὅτι δῆθεν, ἂν θέλητε τὴν ἕνωσιν πλήρη, φέρετε εἰς συνάφειαν τοὺς δύω λαοὺς τῆς Ἑπτανήσου καὶ τῆς πρώην ἐλευθέρας Ἑλλάδος, διότι ἄλλως ἕνωσις δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ τελεία, θετική. Ἀποκρούω αὐτὴν τὴν ἰδέαν, διότι φυσικῶς διαιρεῖται ἡ Ἑλλὰς εἰς Στερεὰν καὶ Μωρέαν, καὶ ὅμως ποτὲ δὲ εἶπέ τις, ὅτι δὲν ἦλθεν εἰς συνάφειαν ἡ Στερεὰ μὲ τὸν Μωρέαν, ἢ π. χ. ἡ Χαλκὶς μὲ τοὺς Αἰγαιοπελαγίτας. Ὅπου ὑπάρχει θέλησις ἄμεσος, ἀμέσως ἔρχεται κανεὶς εἰς συνάφειαν. Ἀφοῦ λοιπὸν ὑπῆρξε καὶ εἰς τοὺς Ἑπτανησίους ἡ θέλησις, ἰδοὺ ὁ δεσμὸς ὁ ἰσχυρότατος, τὸν ὁποῖον δὲν δύνανται νὰ διαῤῥήξωσι καὶ αἱ μεγαλείτεροι τυραννίαι. Τώρα, Κύριοι, δὲν βλέπω τὶ μέγα κακὸν παθαίνει ἡ Λευκὰς ἢ Ἁγία Μαύρη ἂν δὲν ἔχῃ πρωτεύουσαν νομοῦ.

§135Δ. ΓΡΙΒΑΣ. Κατ’ ἐμὲ, εὑρίσκω καταλληλοτέραν τὴν Βόνιτσαν.

§136ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ ἀπαντήσω ἀμέσως. Θέλουν τὴν προστασίαν τοῦ ἐμπορίου, τῶν τεχνῶν, αἱ ὁποῖαι ἀκμάζουν εἰς τὴν Λευκάδα. Καὶ τοῦτο δὲν ἐπέρχεται ἄνευ τοῦ ἰδιαιτέρου νομοῦ; Δὲν τὸ ἐννοῶ, κύριοι· λοιπὸν δὲν προστατεύονται αἱ τέχναι εἰς τὴν Ἠλείαν, ἐπειδὴ ἔχετε ἔπαρχον σεῖς, καὶ προστατεύονται μόνον εἰς τὴν Ἀττικὴν καὶ εἰς τὸ Μεσολόγγιον καὶ εἰς τὰς Πάτρας; Αὐτὸ εἶναι αὐτόχρημα παραλογισμός. Ὁ ἔπαρχος δὲν προστατεύει τὰς τέχνας; Ἀλλ’ ἂν δὲν ἐνδιαφέρωνται νὰ ᾖναι πρωτεύουσα ἡ Λευκὰς, τότε διατὶ νὰ κάμωμεν νομούς; Λέγουσιν ὅμως αὐτὸν τὸν νομὸν, νὰ τὸν κάμωμεν μὲ τὰς ἐπαρχίας Βάλτου καὶ Ξηρομέρου. Καὶ αὐτὸς ὁ ἰσχυρισμὸς των εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον ἀπολήγει, τὴν νομοθέτησιν τετάρτου νομοῦ. Ἐγὼ ἐννοῶ νὰ συγχωνευθῇ ἡ Λευκὰς μὲ τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν, διότι, μολονότι δὲν εἶμαι πολὺ γλίσχρος, δὲν ὁμοιάζω τοὺς φιλαργύρους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξοδεύουν διὰ νὰ ἐνδυθοῦν, καὶ θέλω νὰ γίνωνται εὔλογοι δαπάναι· μόλα ταῦτα ἐπὶ τοῦ προκειμένου θὰ ἐπιβαρυνθῶμεν μὲ περιττὰ καὶ ὅλως ἀνωφελῆ ἔξοδα. Μὲ θλίψιν μου τὸ λέγω, διότι ἀντίκειμαι εἰς τὰς διαθέσεις δύω ἀξιοτίμων συναδέλφων μου, ἀλλ’ ἐθεώρησα τὸ καθῆκον ἀνώτερον ἀπὸ τὴν φιλίαν· δὲν βλέπω τὴν ἀνάγκην νὰ συστηθῇ ἰδιαίτερος νομὸς, διότι βλάβη μόνον ἐπέρχεται χωρὶς τὴν ἐλαχίστην ὠφέλειαν· καὶ μόνος ἂν μείνω, καὶ ὅλος ὁ κόσμος ἂν μὲ κατακρίνῃ, μόνος θέλω καταψηφίσει κατὰ μιᾶς τοιαύτης προτάσεως.

§137Δ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι, ἐὰν ἡ Λευκὰς πρέπει ν’ ἀποτελέσῃ νομὸν, νομίζω, ὅτι ἰδίως ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ζήτημα τὸ πρῶτον, ἐὰν ἡ Λευκὰς μόνη πρόκειται ν’ ἀποτελέσῃ νομὸν ἢ ἡνωμένη μετὰ τῶν δύω ἄλλων ἐπαρχιῶν. Νομίζω ὅτι, ἐὰν περιορισθῇ τὸ ζήτημα εἰς τὸ πρῶτον, οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Λευκάδος δὲν ἐπιμένουν εἰς τὴν ἰδέαν αὐτὴν, διότι ἡ νῆσος αὕτη δὲν δύναται νὰ παρουσιάσῃ τὰ στοιχεῖα τὰ ἀπαιτούμενα πρὸς σύστασιν νομοῦ. Ἔρχεται λοιπὸν ὡς πρόσθετον στοιχεῖον ἡ ἄλλη πρότασις, νὰ ἑνωθῶσι μετὰ τῆς Λευκάδος αἱ δύω ἄλλαι ἐπαρχίαι, καὶ νομίζω ὅτι ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα, καὶ ἐξεταστέον ἐὰν τοῦτο συμφέρῃ εἰς τὰ κοινὰ συμφέροντα. Κατ’ ἐμὲ, κύριοι, νομίζω, ὅτι, προστιθεμένης τῆς Λευκάδος εἰς τὸν νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας, ὁ νομὸς αὐτὸς λαμβάνει μίαν τοιαύτην ἔκτασιν, ὥστε θέλει εἶσθαι δυσδιοίκητος εἰς τὸ μέλλον, θὰ δυσκολευθῇ ἡ διοίκησις τῶν μερῶν αὐτῶν ἕνεκα τῶν μεγάλων ἐκτάσεων τῆς ἀνωμαλίας τοῦ ἐδάφους, ἕνεκα ποταμῶν πολλῶν, δυσκόλων ἰδίως κατὰ τὸν χειμῶνα καὶ κατὰ τὸ καλοκαίρι ἀκόμη, διότι τὸ κέντρον τοῦ νομοῦ εἶναι εἰς ἓν ἄκρον. Ἐὰν ὁλόκληρος αὐτὸς ὁ νομὸς μετὰ τῆς Λευκάδος εἶχεν ἄλλο κέντρον ἀπὸ τὸ Μεσολόγγιον, τότε ἐννοῶ, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἦναι εὐκολώτερον· ἐπειδὴ ὅμως φρονῶ, ὅτι εἰς οὐδενὸς βουλευτοῦ τὴν ἰδέαν εἶναί ποτε νὰ μετατεθῇ ἡ ἕδρα τοῦ νομοῦ ἀπὸ τὸ ἔνδοξον Μεσολόγγιον ἐπ’ οὐδεμιᾷ περιπτώσει, διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ προσθήκη εἰς τὸν νομὸν αὐτὸν τῆς Λευκάδος ἀντὶ νὰ ὠφελήσῃ θέλει βλάψει σημαντικά, θέλει κάμει τὸν νομὸν αὐτὸν ἐντελῶς ἀδιοίκητον. Ὡς συμπέρασμα λοιπὸν λέγω, ὅτι, ἂν ἀποφασισθῇ ὅτι ἡ Λευκὰς πρέπει νὰ ἦναι ἕδρα νομοῦ, πρέπει νὰ ὑπονοῆται ἐκ προοιμίων ὅτι ὁ νομὸς αὐτὸς θὰ περιλαμβάνῃ καὶ τὰς δύω ἐπαρχίας τῆς Βονίτσης καὶ Βάλτου. Εἶπέ τις, νομίζω, τῶν προλαλησάντων, ὅτι οἱ βουλευταὶ τοῦ Βάλτου δὲν ἀπεφάνθησαν· τοῦτο, νομίζω, δὲν δύναται νὰ ἀποτρέψῃ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ἓν μέτρον συμφερώτερον. Πρῶτον, δὲν ἤκουσα τοὺς Κ. βουλευτὰς Βάλτου ν’ ἀποφανθῶσι καθ’ ἑνὸς τοιούτου συνδυασμοῦ, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐὰν ἦτο, νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ μᾶς ἐμποδίσῃ νὰ κάμωμεν τὸ καλόν, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ εἶναι ὁ μέγας αὐτὸς νομὸς νὰ διαιρεθῇ εἰς δύω νομοὺς, ὅπως ἐγένετο ἡ πρότασις. Ζήτημα δὲ διοικητικὸν θὰ ἦναι ποῦ θὰ ἦναι ἡ ἕδρα.

§138ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ Κ. Βότσαρης ἐζήτησε νὰ ἐπαναλάβω τὴν γνώμην μου, συγχωρήσατέ μοι νὰ τὴν ἐπαναλάβω. Πᾶσα μεταβολὴ γινομένη διοικητικῶς γίνεται πάντοτε καὶ ἐπὶ μιᾷ ὠφελείᾳ. Οὕτως πως ἐθεώρουν καὶ θεωρῶ ὅτι ἡ μεταβολὴ, ἥτις σήμερον πρόκειται νὰ γίνῃ ἐπὶ τοῦ νομοῦ Αἰτολοακαρνανίας, πρέπει νὰ γίνῃ ἐπ’ ὠφελείᾳ ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν, δηλ. ἐξίσου νὰ ὠφεληθῶσι τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα ἀποδίδει μία ἕδρα νομοῦ, ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ εἶπον, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ὁ συνδυασμὸς τῆς Ἀκαρνανίας μετὰ τῆς Λευκάδος καὶ τῆς Ἰθάκης ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δύνανται ὅλαι αὗται αἱ ἐπαρχίαι νὰ ὠφελῶνται ἐξίσου, ὑποτιθεμένης τῆς Λευκάδος ὡς Πρωτευούσης νομοῦ. Ἀλλὰ τινες, ὡς καὶ ὁ Κ. Γρίβας, λέγουσιν ὅτι τὸ μέτρον εἶναι διοικητικόν· ὄχι, δὲν εἶναι, διότι ὅλαι αἱ πρωτεύουσαι τῶν νομῶν εἶναι καθιερωμέναι καὶ οὐδεὶς δὲν δύναται εἰς οἱανδήποτε περίστασιν νὰ λάβῃ μίαν πόλιν, π. χ. τὸ Ἀγρίνιον, καὶ νὰ τὴν κάμῃ πρωτεύουσαν, διότι αἱ πρωτεύουσαι ἐσχηματίσθησαν διὰ νόμου, διότι εἶναι διὰ τῶν διαταγμάτων τοῦ 1836, τὰ ὁποῖα εἶχον ἰσχὺν νόμου. Οὕτω λέγω, ὅτι, ἐὰν πρόκειται νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ αὐτοῦ, τότε δύναμαι καὶ ἐγὼ καὶ ὁ Κ. Καραϊσκάκης νὰ παραδεχθῶμεν τὸν συνδυασμὸν τῆς ἐπαρχίας μας μὲ τὴν Λευκάδα. Ἴσως ἡ Βουλὴ δὲν παραδεχθῇ τὴν γνώμην μας, ἀλλὰ μένει ἡ φωνή μου διαμαρτυρομένη, ὅτι ἡ ἐπαρχία Βάλτου προτιμᾷ τὸν συνδυασμόν της μετὰ τοῦ Μεσολογγίου καὶ οὐχὶ τῆς Λευκάδας, ὄχι διότι ἔχω ἀπέχθειαν κατὰ τῆς Λευκάδος, διότι πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως καὶ οἱ γονεῖς μου ἔμειναν ἐκεῖ κάμποσα ἔτη, ἀλλὰ τὸ μεγαλείτερον αἴσθημα εἶναι ἡ συντήρησις τῆς ἐπαρχίας μας, ἥτις μὲ ἀπέστειλεν ἐδῶ βουλευτήν.

§139Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντιλέγω, κύριοι, πρὸς τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Μεσσήνης. Τὸ ζήτημα τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ διοικητικοῦ μιᾶς ἐπικρατείας δὲν εἶναι μήτε ἐκ τῶν ἁπλουστέρων μήτε ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λύωνται τόσον εὐκόλως. Ὁ διοικητικὸς ὀργανισμὸς ἑκάστης ἐπικρατείας εἶναι ἡ κυριωτέρα μηχανὴ, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας προάγεται καὶ εὐδαιμονεῖ μία ἐπικράτεια. Τὸ παλαιὸν Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος, διοργανισθὲν καὶ διαιρεθὲν εἰς νομοὺς καὶ ἐπαρχίας κατὰ τὸ 1833, ἐμόρφωσεν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν καὶ τὰ συμφέροντά του καὶ τὰς σχέσεις του καὶ πάσας τὰς κοινωνικὰς αὐτοῦ ἀνάγκας. Ἡ συντάραξις τῶν σχέσεων αὐτῶν τὰς ὁποίας 30 ἐτῶν χρόνος καθιέρωσε, δὲν εἶναι εὔκολον νὰ γίνῃ εἰς μίαν μόνην καὶ ἁπλῆν συζήτησιν. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσσήνης ὑποστηρίζων τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν, ἦλθεν ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ἐξέθεσεν ἀναντιῤῥήτως μεγάλους λόγους ὑπὲρ τῆς καθιερώσεως ἑνὸς νομοῦ εἰς τὴν Λευκάδα καὶ τὰς παρακειμένας ἐπαρχίας· ἀλλ’ οἱ λόγοι οὗτοι ἀναντιῤῥήτως δὲν δύνανται νὰ ᾖναι δι’ ἓν καὶ μόνον σημεῖον τῆς Ἑλλάδος, ἔπρεπε νὰ περιλαμβάνωσιν ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἔπρεπε νὰ περιλαμβάνωσι καὶ τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας. Διότι, ὅταν παραδεχθῶμεν τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας ἐξέφερεν ἐνταῦθα ὁ ἔντιμος Κ. βουλευτὴς Μεσσήνης, τότε θέλομεν προέλθει εἰς τὴν διανομὴν ὅλων τῶν ὠφελημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουν πολλαὶ Ἑλληνικαὶ πρωτεύουσαι, εἰς τὴν διανομὴν τοῦ Πανεπιστημίου π. χ. καὶ τῶν λοιπῶν καταστημάτων, τὰ ὁποῖα συσσωρεύονται εἰς πόλεις τινὰς· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τῆς διανομῆς τῶν ὠφελημάτων, πρόκειται περὶ τῆς καταρτίσεως Ἐπικρατείας συμπαγοῦς δι’ ἑνὸς διοικητικοῦ ὀργανισμοῦ ἀσφαλεστέρου. Ὑποστηρίζων ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσσήνης τὴν συγκέντρωσιν ἐπαρχιῶν τινων εἰς ἕνα νομὸν νέον, ὑποστηρίζει τὴν παραδοχὴν τοῦ διοικητικοῦ ὀργανισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔφερεν ἐνταῦθα καὶ πρὸς τὸν ὁποῖον ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος. Κύριοι, ὅταν λέγωμεν διοίκησιν, δὲν ἐννοοῦμεν βεβαίως τὴν ἁπλῆν συντήρησιν τῆς ἐπικρατείας, τὰ ἁπλᾶ ἐκεῖνα καθήκοντα, τὰ ὁποῖα Κυβέρνησίς της ὀφείλει νὰ ἐκπληρώσῃ λόγῳ δημοσίας ἀσφαλείας καὶ τάξεως· ἡ διοίκησις ἔχει μείζονα ἀποστολὴν, ἔχει εἰς βάρος αὐτῆς τὴν ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν προαγωγὴν τοῦ ἔθνους. Πρῶτος, κύριοι, ὅστις ἠθέλησε νὰ δώσῃ τὸν ὁρισμὸν τῆς διοικήσεως, ἦτον ὁ Μιραμπὼ κατὰ τὸ 1789. Εἰς τὴν μεγάλην ἐκείνην συντακτικὴν Συνέλευσιν ἐτέθη ἡ ἐρώτησις τί ἐστὶ διοίκησις, καὶ ὁ Μιραμπὼ ἀπεκρίθη, ἡ πολιτικὴ εἶναι ἐπιστήμη· ἡ διοίκησις ἡ πρακτικὴ εἶναι ἐπιστήμη καὶ τέχνη ἐν ταὐτῷ. Ἀλλὰ, κύριοι, ἡ ἀπάντησις αὕτη τοῦ Μιραμπὼ δὲν ἱκανοποίησεν ἀναντιῤῥήτως τὴν ἐποχὴν, διότι δὲν ἔδωκε τὸν ἀληθῆ ὁρισμὸν τῆς ἐπιστήμης ταύτης. Μετ’ ὀλίγον ὁ ὁρισμὸς ἐπῆλθε καὶ εἶπεν, ὅτι σκοπὸς τῆς διοικήσεως εἶναι ἡ εὐδαιμονία ἡ ἠθικὴ καὶ ὑλικὴ ἑνὸς τόπου. Ὅταν, κύριοι, παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν ταύτην, τότε δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς ἓν σημεῖον, ἀλλ’ εἰς ὅλον τὸ Κράτος, διότι τοιουτοτρόπως θέλομεν δυνηθῆ νὰ διανείμωμεν τόν τε ἐθνικὸν καὶ ὑλικὸν πλοῦτον εἰς ἅπασαν τὴν ἐπικράτειαν καὶ οὐχὶ εἰς μίαν ἢ δύω ἐπαρχίας. Ἐπροτάθησαν, κύριοι, ἐνταῦθα τὰ δικαιώματα τὰ παλαιότερα τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Ἑπτανήσου· τὰ προνόμια τὰ ἐγχώρια καὶ τὰ ἐπιτόπια. Ἀλλὰ καὶ τὸ παλαιὸν Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος, καί τοι διατελοῦν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς Ὀθωμανικῆς τυραννίας, εἶχε προνόμια κατὰ τὰς ἐπαρχίας του. Ποῦ εἶναι τὰ προνόμια τῆς Μάνης; ποῦ τὰ προνόμια τῆς Ὕδρας; Ἡ Τρίπολις ἦτο ἕδρα ἀντιβασιλέως καὶ ἐκεῖ συνήρχοντο πάντες οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Πελοποννήσου καὶ ἐτακτοποίουν τὰ κατ’ αὐτήν. Τί ἔγιναν τὰ προνόμια; Ἡ Μάνη εἶναι ἐπαρχία ἁπλῆ, ἡ Ὕδρα εἶναι ἔρημος νῆσος, ἡ Τρίπολις μία ἁπλῆ πόλις. Ἰδοὺ πῶς παρακατεθέσαμεν τὰ προνόμια καὶ τὰ ὀφέλη, ἂν καὶ μικρὰ, καθ’ ἣν ὥραν ἐν Ἐπιδαύρῳ συνήλθομεν νὰ ὀργανισθῶμεν εἰς Ἐπικράτειαν. Καὶ ὄχι μόνον οἱ ἁπλοῖ ἀλλὰ πατριῶται ἐκεῖνοι ἄνδρες ἐν Ἐπιδαύρῳ παρακατέθεσαν ὅλα τὰ προνόμια, ἀλλὰ καὶ ἐν Κορίνθῳ δύω ἔτη ὕστερον τὰ αὐτὰ ἐκανόνισεν ἡ προσωρινὴ διοίκησις, εἰποῦσα ὅτι καταλήγει πᾶν ὅ,τι ὑπάρχει διὰ νὰ ἀνεγείρῃ ἓν Βασίλειον νέον. Ὅταν, κύριοι, ἀναχωρῇ εἷς ἕκαστος ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν του ἵνα ἔλθῃ ἐνταῦθα, ἀναντιῤῥήτως φέρει τὰς ἐντυπώσεις τῆς ἑστίας, ἀλλ’ ὅταν ἔρχεται μετ’ αὐτῶν τῶν ἀντιπροσώπων, ἡ πατρὶς πρέπει νὰ ᾖναι ὑπ’ ὄψιν, τὸ γενικὸν συμφέρον, τὰ δὲ ἰδιαίτερα πρέπει ἀναντιῤῥήτως νὰ ὑποχωρῶσιν. Ἀλλά, κύριοι, τὰ γενικὰ συμφέροντα προέταξεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσσήνης· πλὴν ταῦτα δὲν ἄρχονται ἀπὸ ἑνὸς σημείου, ἀλλὰ κανονίζονται ἀπὸ τὴν βάσιν ἑνὸς καὶ δύω. Ἀλλὰ, κύριοι, ἔστω ὅτι πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν καὶ ἀπὸ ἓν σημεῖον· τί γίνεται ἡ οἰκονομία τῆς νομοθεσίας, ἥτις καθιερώθη ἐν Ἑλλάδι; τί γίνεται ὁ ὀργανισμὸς, ὅστις ἤδη εἶναι καθιερωμένος; Ἀπεσπάσατε, κύριοι, τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν, τὴν συνεκολλήσατε εἰς τὴν Λευκάδα διὰ ν’ ἀποτελέσῃ ἕνα νομόν. Τότε, κύριοι, λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὅλον τὸ σύστημα τῆς ὁροθετήσεως παραλλάσσει, τῆς ἐπικρατείας ὅλοι οἱ ὅροι, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ὑφίστανται οἱ νομοὶ καὶ αἱ ἐπαρχίαι, παραλλάσσουν. Ἀλληλεγγύη, κύριοι, ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ ὅταν μετακινήσετε ἓν ὅριον, ὀφείλετε νὰ μετακινήσετε καὶ δεύτερον καὶ τρίτον, καὶ τότε τὰ κανονισμένα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παρούσης διαιρέσεως τί γίνονται; Ὅλα αὐτὰ θέλουν ἐκλείψει· αἱ περιουσίαι θέλουν μειωθῆ, ἐν γένει τὸ σύστημα τὸ οἰκονομικὸν θέλει ἐκλείψει, ἐν γένει ἅπασα ἡ διαίρεσις θέλει καταστραφῆ. Θέλετε, κύριοι, νὰ μεταβάλετε τὴν διαίρεσιν τὴν ὁροθετικὴν τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου; Ἀσχοληθῆτε εἰς αὐτὴν, μὴ ἀποσπάσετε ἓν τεμάχιον διὰ κοινὰς περιστάσεις καὶ στιγμιαῖα συμφέροντα, διὰ νὰ τὸ προσκολλήσετε ἀλλοῦ. Ῥίψατε κάτω τὸν χάρτην τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ μὴ ἐγγίζετε ὅπου ὑπάρχει καλῶς, διότι δὲν θέλετε ἔχει σημεῖον ὕστερον νὰ σταθῆτε· δὲν θέλετε ἀρνηθῆ εἰς καμμίαν ἐπαρχίαν τὰς ἀξιώσεις, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἐγείρῃ, καὶ δὲν πρέπει, καθὼς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω πρὸ ὀλίγου, ἐξ ἀπροόπτου, ἄνευ ὡρίμου συζητήσεως νὰ καταστρέφωνται καὶ κινῶνται τὰ καλῶς κείμενα. Παρετήρησεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Λευκάδος, ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἔχετε πρωτεύουσαν νομοῦ πλησίον τῆς Λευκάδος ἢ ἐν αὐτῇ, τότε ὁ πολιτισμὸς θέλει φύγει, τὰ γράμματα θέλουν φύγει, τὰ καταστήματα θέλουν ἐκλείψει· καὶ ἡμεῖς οἱ ἀνήκοντες εἰς ἐπαρχίας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχομεν νομὸν, εἴμεθα ἄγριοι; δὲν ἔχομεν πολιτισμὸν, δὲν ἔχομεν καταστήματα; Ἰδοὺ οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων κηρύσσομαι ἐναντίος εὐθὺς κατ’ ἀρχὰς τῆς ἰδέας τοῦ βουλευτοῦ Μεσσήνης, μὴ παραδεχόμενος τὸ σύστημα ὅπερ ἐπρότεινε καὶ μὴ ὢν κατὰ τῆς καταργήσεως τοῦ παλαιοῦ συστήματος ἢ ὑπὲρ τῆς μορφώσεως ἑνὸς νέου ἐν Ἑλλάδι.

§140ΠΟΛΛΟΙ. Ἐτελείωσε, θέσατέ το εἰς ψηφοφορίαν, Κύριε Πρόεδρε.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Κυπριάδης εἶναι κατόπιν· παραιτεῖται;

§142ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§143ΠΟΛΛΟΙ. Παραιτοῦνται ὅλοι, Κύριε Πρόεδρε.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι τοιουτοτρόπως πρέπει νὰ ἐρωτήσω· «ἐὰν ἐπιθυμῇ ἡ Βουλὴ νὰ ὑπάρχῃ καὶ νομὸς Ἀκαρνανίας καὶ Λευκάδος·» δὲν πρόκειται περὶ τῆς πρωτευούσης.

§145ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀναγνώσατε τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ· «αἱ ἐπαρχίαι Λευκάδος, Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου ἀποτελέσουσι Νομούς...»

§147ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι. (Θόρυβος.)

§148ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐνῷ ἡ Βουλὴ δὲν ἔκαμε λόγον περὶ τῶν προσαρτημάτων τῆς Ἑπτανήσου προηγουμένως, διατὶ θέλομεν τώρα νὰ ἀποφασίσωμεν ἐὰν ἀποχωρίζωνται δύω ἐπαρχίαι τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος;

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν ὅπως τὴν ἀνέγνωσα, διότι ὑπάρχει καὶ ἄλλη τροπολογία. Τώρα πρόκειται νὰ ἀποφασίσωμεν ἐὰν ἡ Λευκὰς θὰ ἀποτελέσῃ νομὸν, ναὶ ἢ ὄχι, καὶ μετὰ ταῦτα.....

§150ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν πρότασιν αὐτὴν, ἡ Βουλὴ δὲν ἀγνοεῖ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν εἰς ἣν εὑρισκόμεθα, καὶ ἐπιμένω ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν ἡ Λευκὰς πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ.....

§151Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ τί παρατηρῶ· δὲν πρόκειται τώρα νὰ θέσωμεν τὴν τροπολογίαν εἰς ψηφοφορίαν. Ἐὰν ἐννοοῦν, ὅτι ἡ Λευκὰς θὰ ἀποτελέσῃ νομὸν περιλαμβάνοντα καὶ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, τότε συμφωνῶ· ἐὰν ὅμως, Κύριοι, πρόκειται μόνον ἡ Λευκὰς νὰ ἀποτελέσῃ νομὸν, εἶμαι ἐναντίος.

§152ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι αἱ προτάσεις αἱ ἐρχόμεναι κατόπιν μιᾶς συζητήσεως δὲν δύνανται νὰ ἀντιπροσωπεύουν ἢ τὰς ἰδέας, αἵτινες ἐλέχθησαν· μέχρι τοῦδε ἡ συζήτησις περιεστράφη — καὶ τὸ παραδέχθημεν κατὰ συνείδησιν ὅλοι, διότι δὲν ἐνοήσαμεν, ὅτι ἡ Λευκὰς ὀφείλει νὰ ἀποτελέσῃ ἴδιον νομὸν, καθ’ ὅσον ἡ νῆσος αὕτη ἀπολύτως δὲν παρουσιάζει ὅλα ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ὀφείλουν νὰ ὑπάρχωσιν ἀπολύτως διὰ τὴν ὕπαρξιν ἑνὸς νομοῦ· ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου περιεστράφη ἀποκλειστικῶς εἰς τοῦτο, ὅτι ὁ μέχρι τοῦδε ὑπάρχων νομὸς τῆς Ἀκαρνανίας παρουσιάζει δυσκολίας διοικητικὰς καὶ καθ’ ἑξῆς. Μέχρι τοῦδε ἡ συζήτησις εἰς αὐτὰ περιεστράφη, καὶ τότε ἡμεῖς, πάντες κατὰ συνείδησιν παρεδέχθημεν, ὅτι πρέπει νὰ σχηματισθῇ εἷς νομὸς συμπεριλαμβάνων τὰς ἐπαρχίας Λευκάδος, Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου· ἀνεγνωρίσαμεν τὴν ὕπαρξιν τοῦ νομοῦ, θέλομεν ὅμως τὴν ἀναγνώρισιν ὑπὸ τὴν ἀνάγκην τῆς προσαρτήσεως τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ πρωτευούσης· τὸ ζήτημα εἶναι καθαρὸν, πᾶσα ἄλλη πρότασις ἀποκλίνει ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἰδέαν, δὲν εἶναι ἀπόῤῥοια τῆς συζητήσεως καὶ ἑπομένως θὰ γίνῃ νέα συζήτησις.

§153ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ μὴ παραδεχθῇ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, ἔλυσεν αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἀλλ’ ἐὰν πρέπει νὰ ᾖναι νομὸς ἑκάστη νῆσος .... (θόρυβος).

§154ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Φρονῶ, ὅτι τὸ ἀντικείμενον τῆς συζητήσεως εἶναι ἡ διοικητικὴ διαίρεσις τῆς Ἑπτανήσου καὶ ὅτι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἐτέθησαν τρία σχετικὰ ζητήματα· ἡ Ζάκυνθος, ἡ Κεφαλληνία, ἡ Κέρκυρα θὰ ἀποτελέσωσι νομοὺς, ναὶ ἢ ὄχι; θεωρῶ ἐπίσης σχετικὸν τὸ θέμα, ἐὰν ἐπίσης ἡ Λευκὰς θὰ ἀποτελέσῃ νομόν· ὅταν ὅμως ἀναμίξωμεν καὶ τοὺς νομοὺς τῆς Ἑλλάδος, ἢ ὅταν πρόκειται νὰ ἀποσπασθῶσιν ἢ περισταλῶσιν οἱ νομοὶ τῆς Ἑλλάδος, τότε εἶναι ἀντικείμενον ἐκείνης τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἥτις ἀφορᾷ τὴν ἐν γένει διοικητικὴν διαίρεσιν τοῦ Κράτους, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω τὸ ἀπαράδεκτον τῆς ἤδη γενομένης προσθήκης (θόρυβος).

§155Δ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅστις διετύπωσα τὸ περὶ νομαρχίας Λευκάδος, τὸ ἔθεσα οὕτω πως, ὅτι ἡ Λευκὰς μετὰ τῶν δύω ἄλλων ἐπαρχιῶν τοῦ Ξηρομέρου καὶ τοῦ Βάλτου νὰ ἀποτελῇ ἕνα Νομόν. Δὲν ἐννοῶ νὰ ψηφοφορήσω τὴν Λευκάδα κεχωρισμένην ἀπὸ τὰ ἄλλα μέρη· δὲν ἐννοῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὰ προαποφασισθέντα ὡς πρὸς τὴν Ζάκυνθον, τὴν Κεφαλληνίαν καὶ τὴν Κέρκυραν, ἀλλ’ ἔρχομαι νὰ εἴπω ὅτι, ἐὰν ὑπάρχουν ἀμφιβολίαι ὡς πρὸς τοῦτο, δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν ἄλυτον τὸ μέγα τοῦτο ζήτημα καὶ νὰ ἀφήσωμεν νὰ ἐξέλθῃ μία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία δὲν θὰ ᾖναι ἄλλο τι παρὰ μία ἀνοησία.

§156ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν, Κύριοι, νὰ ἐπιληφθῶμεν σήμερον ἑνὸς ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ νομὸν Ἑλληνικὸν, ὅστις οὐδὲν περὶ τούτου γινώσκει καὶ αὔριον θὰ ἀκούσῃ, ὅτι ἔπαυσε νὰ ᾖναι νομός; Κύριοι, διὰ νὰ μετατεθῇ χωρίον τι ἀπὸ ἑνὸς δήμου εἰς ἄλλον, διὰ νὰ συστηθῇ νέος δῆμος, διὰ νὰ διαιρεθῇ ὑπάρχων δῆμος, διὰ νὰ γίνῃ οἱαδήποτε μεταβολὴ εἰς τὴν δημοτικὴν διαίρεσιν τοῦ Κράτους, ἀπαιτεῖται γνωμοδότησις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ γνωμοδότησις τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου, καὶ τώρα ἐρχόμεθα νὰ ἀποσπάσωμεν ὁλοκλήρους ἐπαρχίας ἀπὸ ἕνα νομὸν καὶ νὰ τὰς μεταθέσωμεν εἰς ἄλλον χωρὶς νὰ ἔχωσι κἂν γνῶσιν περὶ τούτου αἱ ἐπαρχίαι αὗται; (θόρυβος).

§157ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς ψηφοφορίαν, Κύριε Πρόεδρε.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ πρῶτον θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κυπριάδου περὶ ἀπαραδέκτου.

§159ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἐπιμένω.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κυπριάδου, «ὅτι ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις εἶναι ἀπαράδεκτος, καθόσον ἀφορᾷ τὴν προσθήκην τῶν ἐπαρχιῶν Βονίτσης, Ξηρομέρου καὶ Βάλτου» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν. Ἔρχεται τὸ δεύτερον ζήτημα, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ Κ. Χριστόπουλος.

§161ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἀποφασίσωμεν, δὲν εἶναι ἀδιάφορον· πρόκειται νὰ γίνῃ εἷς νομὸς ἐξ ἐπαρχιῶν τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος καὶ τῆς νήσου, ὥστε αὐτὴ ἡ τροπολογία εἶναι πολὺ λογικὴ (θόρυβος).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ οἱ κύριοι ἐπιμένουν, ἂς λύσῃ ἡ Βουλὴ αὐτὸ τὸ ζήτημα· θέλει τὴν πρότασιν νὰ τὴν ψηφοφορήσῃ ὅπως ἐτέθη, ἢ ὅπως ἀπεφάσισε καὶ διὰ τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας;

§163ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν Λευκάδα μόνην, εἴμεθα ὅλοι ἐναντίοι· καθόσον ὅμως ἀφορᾷ τὴν ἕνωσιν αὐτῆς μετὰ τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν, εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι (θόρυβος).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν κατὰ πρῶτον, θέλει νὰ ψηφίσῃ τὴν πρότασιν μὲ τὴν συνάρτησιν τῶν ἐπαρχιῶν ἢ χωριστὰ διὰ τὴν Λευκάδα; Ἂς λύσῃ πρῶτον τοῦτο τὸ ζήτημα. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν......

§165ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ὅταν πρόκειται νὰ τεθῶσιν εἰς ψηφοφορίαν σύνθετα ζητήματα, τότε δύναται νὰ ζητηθῇ ἡ διαίρεσις· τὸ κατ’ ἐμὲ, νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις εἶναι σύνθετος καὶ προτείνω νὰ διαιρεθῇ εἰς δύω· ά. ἡ Λευκὰς δύναται νὰ ἀποτελέσῃ νομόν; καὶ βʹ. ἐὰν ἡ Λευκὰς μετὰ τῶν ἄλλων παραρτημάτων.

§166ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι σύνθετον τὸ ζήτημα· ἡ ὕπαρξις νομοῦ δὲν δύναται νὰ διαιρεθῇ εἰς δύω· ἄλλως τε δὲν εἶναι δυνατόν......

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὀνομασία δὲν μεταβάλλει τὰ πράγματα. Πρῶτον θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἐὰν θέλῃ νὰ διαιρέσῃ τὸ ζήτημα εἰς τὰ καθέκαστα, ἢ τὸ δεύτερον. Λοιπὸν οἱ θέλοντες ἐν συνόλῳ νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Τὸ ἀποτέλεσμα ἀμφίβολον).

§168ΤΙΝΕΣ. Τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§169ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει διατυπωμένη πρότασις; νὰ τὴν ἀκούσωμεν πρὶν ψηφοφορήσωμεν.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει τὴν πρότασιν τοῦ Στράτου). εἶναι ἄλλο ζήτημα τὸ περὶ ἕδρας· δὲν ἠμπορεῖ ἐπίσης μία πρότασις νὰ περιλαμβάνῃ ὅλα.

§171ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κ. πρόεδρε, πρὶν γίνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ἀναστάσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος, πῶς νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα; Ἐζητήσαμεν νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§172ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. πρόεδρε, νομίζω πῶς εἶναι ματαία ἡ ψηφοφορία. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ ψηφοφορήσωμεν τὴν πρότασιν ὅπως εἶναι· περὶ τῆς ἄλλης δὲν ἐνδιαφερόμεθα.

§173ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προτείνω, ὅτι πρότασις τοιαύτη, ἀντικειμένη εἰς τὸν νόμον περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους, δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀπαράδεκτον ἔπεσε.

§175ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν, διὰ νὰ γίνῃ πᾶσα οἱαδήποτε μεταβολὴ εἰς μίαν ἐπαρχίαν ἢ ἕνα νομὸν, ἀπαιτεῖται ῥητῶς ἡ γνωμοδότησις τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, καὶ ἐνόσῳ ὁ νόμος αὐτὸς δὲν τροποποιηθῇ δὲν ἠμποροῦμεν ν’ ἀποφασίσωμεν τίποτε.

§176ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὴν πρότασιν, ὅτι ἡ Λευκὰς θὰ ἀποτελέσῃ ἴδιον νομὸν, τὴν ἀποκρούομεν· ζητοῦμεν ν’ ἀποτελέσῃ νομὸν μετὰ δύω ἄλλων ἐπαρχιῶν. Ὥστε πρέπει νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν, ἐὰν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ νομὸς συνιστάμενος ἀπὸ τὴν Λευκάδα καὶ τὰς δύω αὐτὰς ἐπαρχίας Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ψηφοφορηθῇ πρῶτον, ἐὰν θὰ διαιρεθῇ τὸ ζήτημα (θόρυβος).

§178ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. πρόεδρε, τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σπουδαῖον καὶ πρέπει ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§179ΠΟΛΛΟΙ. (δεξιόθεν ἐγειρόμενοι). Μάλιστα.

§180ΕΤΕΡΟΙ. (ἀριστερόθεν) Ὄχι· σήμερον.

§181ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κ. πρόεδρε, οἱ ἐργατικοὶ ἄνθρωποι, οἱ ἄνθρωποι τῆς ἐργασίας, οἱ ὁποῖοι μέχρι προχθὲς μᾶς ἐπροπηλάκιζον, ὅτι δὲν θέλομεν νὰ ἐργασθῶμεν, ἰδοὺ πῶς φέρονται!

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι. Ἡ πλειονοψηφία θ’ ἀποφασίσῃ καὶ αὐτὸ, ἂν πρέπει νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§183ΤΙΝΕΣ. (ἀριστερόθεν) Ἤρχισεν ἡ ψηφοφορία, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀναβολή.

§184ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται νὰ κάμωμεν μίαν καινοτομίαν σπουδαίαν, δηλ. τὸν νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας νὰ τὸν κατακερματίσωμεν, δύω ἢ τρεῖς ἐπαρχίας νὰ τὰς ῥίψωμεν εἰς ἕνα ἄλλον νομὸν, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ σχηματίσωμεν, τὸν νομὸν τῆς Λευκάδος, ἐγὼ βεβαίως δὲν θέλω εὑρεθῇ ἐναντίος, ἐὰν μάθω, ὅτι ἡ πρωτεύουσα αὐτοῦ τοῦ νομοῦ θὰ ᾖναι ἡ Βόνιτσα, διότι θέλω καὶ αὐτὸ τὸ μέρος ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ ἐξημερωθῇ καὶ νὰ πολιτισθῇ· ἐὰν ὅμως μοῦ εἴπητε, ὅτι τὰς δύω αὐτὰς ἐπαρχίας τὰς ῥίπτετε εἰς τὴν Λευκάδα, θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἓν ἔγκλημα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐγὼ οὐδέποτε θέλω δεχθῆ νὰ ψηφοφορήσω. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἤθελον σᾶς παρακαλέσει τὴν ψῆφόν μας νὰ τὴν δώσωμεν ἐσκεμμένως καὶ κατὰ συνέπειαν προτείνω τὴν ἀναβολήν.

§185Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἐλάλησα παντάπασιν ἐπὶ τῶν ἄλλων ζητημάτων, ἔρχομαι ὅμως εἰς αὐτὸ νὰ εἴπω δύω λέξεις. Ἐγένετο ψηφοφορία δι’ ἀναστάσεως. Οἱ μὲν διϊσχυρίσθησαν ὅτι παρεδέχθη, οἱ δὲ ὅτι ἀπεῤῥίφθη· ἐζητήθη ὀνομαστικὴ ψηφοφορία· δὲν δυνάμεθα ἤδη χάριν τῆς γνησιότητος αὐτῆς τῆς ψηφοφορίας ν’ ἀναβάλωμεν, διότι θὰ καθιερώσωμεν μίαν ἀρχὴν κακὴν, ἡ ὁποία δὲν θέλει προξενήσει ποσῶς τιμὴν εἰς τὴν Βουλὴν (θόρυβος δεξιόθεν.)

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς πᾶσαν περίστασιν δύναται νὰ γίνῃ πρότασις τῆς ἀναβολῆς.

§187ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριοι, δύω λέξεις· μὲ συγχωρεῖτε, διότι προσεκλήθην δύω φοραῖς. Ἡ Βουλὴ διὰ τῆς συζητήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, δεικνύει ὅτι τῳόντι ἔχομεν ἀνάγκην σκέψεως. Ὁ Κ. Χριστόπουλος μὲ προσεκάλεσε νὰ εἴπω τί ἐνοοῦσα ὅταν ἔλαβον τὸν λόγον (θόρυβος.)

§188ΤΙΝΕΣ. Περὶ τῆς ἀναβολῆς πρόκειται.

§189ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀπεφασίσαμεν, κύριοι, ὅτι προηγουμένως θ’ ἀποφασίσωμεν ποίους καὶ πόσους νομοὺς θὰ κάμωμεν εἰς τὴν Ἑπτάνησον· θὰ ᾖναι νομὸς Κερκύρας, ναὶ ἢ ὄχι; θὰ ᾖναι νομὸς Κεφαλληνίας, ναὶ ἢ ὄχι; θὰ ᾖναι νομὸς Λευκάδος, ναὶ ἢ ὄχι; Σᾶς ἐπαναλέγω δὲ ὅτι ἤμην, εἶμαι καὶ θὰ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοῦ Λευκάδος· μετὰ ταῦτα θ’ ἀποφασίσωμεν τὶ θὰ προστεθῇ εἰς αὐτοὺς τοὺς νομούς. (θόρυβος). Ὑποστηρίζω λοιπὸν κ’ ἐγὼ τὴν ἀναβολὴν διὰ νὰ συνεννοηθῶμεν πῶς θὰ ψηφοφορήσωμεν.

§190ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Κ. πρόεδρε, ὅπως κ’ ἐγὼ ἀντελήφθην τὴν συζήτησιν, ἐὰν δὲν ἠπατήθην, διότι, φρονῶ, δὲν ἠπατήθην, ἐγένετο συζήτησις περὶ τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἑπτανήσου. Ἀπεφάνθη ἡ Βουλὴ ὅτι ἡ Κέρκυρα, ἡ Ζάκυνθος, ἡ Κεφαλληνία θ’ ἀποτελέσῃ ἑκάστη ἴδιον νομόν· ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς Λευκάδος· εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν ἔλαβον διάφοροι τῶν Κ. Κ. βουλευτῶν τὸν λόγον· ἔκλεισεν ἡ συζήτησις. Ἐκάμαμεν ψηφοφορίαν δ’ ἀναστάσεως, δὲν ἐδηλώθη τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐχρειάσθη νὰ γίνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἐζητήθη ἡ ἀναβολή. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἠμπορεῖ ν’ ἀναβληθῇ διότι δὲν θὰ γίνῃ πλέον συζήτησις.

§191ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύω λέξεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ἐσβύσθη ὅ,τι ἔχω εἰς τὴν πρότασίν μου. Ἐγὼ ἐπρότεινα διὰ τῆς προτάσεώς μου ὅπως αἱ ἐπαρχίαι Λευκάδος, Βονίτσης, Ξηρομέρου, Βάλτου καὶ Ἰθάκης ἀποτελέσωσι νομὸν Ἀκαρνανίας καὶ Λευκάδος, ἔχοντα ἕδραν τὴν Βόνιτσαν. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν καὶ μόνην ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν, καὶ κατ’ ἐμὲ, ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη παραδεχθεῖσα ὁλόσωμον τὴν πρότασίν μου αὐτὴν, κατ’ ἄλλους δὲ, δὲν παρεδέχθη. Πρόκειται δὲ ν’ ἀποφασίσωμεν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ ἀναβολῆς, πρῶτον.

§193ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν παραδέχομαι νὰ διαγραφῇ οὔτε λέξις ἀπὸ τῆς προτάσεώς μου.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἀναβολῆς. Οἱ θέλοντες νὰ λυθῇ ἡ Συνεδρίασις, ἵνα αὔριον εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀφίνομεν τὸ ἀντικείμενον σήμερον, ἐπαναλάβωμεν αὐτὸ, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοὶ)· θὰ ἐρωτήσω τ’ ἀνάπαλιν, διότι τὸ γραφεῖον ἀμφιβάλλει· ἀλλ’ ὅ,τι καὶ ἂν σᾶς εἴπω, δὲν θὰ ᾖναι ἴσως ἀκριβὲς, διότι πρῶτο δὲν βλέπομεν. Λοιπὸν οἱ μὴ θέλοντες ν’ ἀναβληθῇ ἀλλὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ψηφοφορία, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Παρεδέχθη ἡ ἀναβολή. Λύεται ἡ Συνεδρίασις, ὥρᾳ 5 Μ. Μ.