1865.11.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 71.

Τῆς 22 Νοεμβρίου 1865.

(Δευτέρα).

Τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου ἐκφωνηθέντος καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐκυρώθησαν προχθὲς, ὥστε σήμερον δὲν θὰ γίνῃ ἀνάγνωσις αὐτῶν. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κ. Δεληγιώργης, ἀνακοινόνει εἰς τὸ Προεδρεῖον τὸ ἑξῆς ἔγγραφον. Ἀριθ. 485.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου Πρὸς τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀναγγείλω ὑμῖν καὶ δι’ ὑμῶν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ Α. Μ. διὰ Β. Διαταγμάτων χθεσινῆς ἡμερομηνίας εὐηρεστήθη νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ὑποβληθεῖσαν Αὐτῷ παραίτησιν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ κ. Θρασυβούλου Ζαΐμη καὶ ν’ ἀναθέσῃ τὴν προσωρινὴν διεύθυνσιν τοῦ μὲν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου εἰς τὸν ὑπογεγραμμένον, τοῦ δὲ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργείου εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν κύριον Σπ. Ἀντωνόπουλον. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 21 Νοεμβρίου 1865.

Ὁ Πρόεδρος

(Τ. Σ.) ΕΠ. ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ.

Ὁ Βουλευτὴς Εὐρυτανίας κ. Μανωλίδης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ συστάσεως τριῶν Εἰρηνοδικείων εἰς τὴν ἐπαρχίαν του. Ὁ Βουλευτὴς Λακεδαίμονος Σπηλιωτάκης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν. Προχθὲς, Κύριοι, δὲν ὡρίσθη ὁ τρόπος τῆς ὑποβολῆς τοῦ ψηφίσματος εἰς τὴν Α. Μ. περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Ἐπομένως τὸ Προεδρεῖον διεύθυνε τὰ πρακτικὰ κατὰ τὸν συνήθη τρόπον εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Οὗτος ἀπήντησεν ὅτι «τῆς Βουλῆς ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἐκτελούσης συντακτικὰ ἔργα, δέον νὰ τηρηθῶσιν οἱ τύποι, οὓς καὶ ἡ Συνέλευσις ἐτήρησεν εἰς ὁμοίας περιστάσεις.» Κατὰ συνέπειαν διετύπωσα τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐν εἴδει ψηφίσματος, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει κἀμμία ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀντίῤῥησις.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§3Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐπερατώσαμεν κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν ἓν ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων καθηκόντων ἢ τὸ σπουδαιότατον καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις διὰ τοῦ Συντάγματος ἀνέθηκεν εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, ὑπὸ τὸ κράτος τῆς γενικῆς ἀγαλλιάσεως, τὴν ὁποίαν ἡ ἀπόφασίς σας αὕτη ἐπροξένησεν, ἐνοήσατε ὅτι δὲν ἦτο βεβαίως καιρὸς νὰ κανονισθῇ καὶ ὁ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ φέρωμεν ἐνώπιον τῆς Α. Μ. τὴν ἀπόφασιν ταύτην τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Πρόεδρος, ἐκπληρῶν τὰ καθήκοντα τοῦ Προέδρου, ἀναντιῤῥήτως καλῶς ποιῶν ἐνήργησεν ἀπὸ τὸ παρελθὸν Σάββατον τὸ σύνηθες αὐτῷ καθῆκον τῆς ἀποστολῆς τῶν πρακτικῶν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐπίσης καλῶς ποιῶν ὑπενθύμισεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην, δῆλον ὅτι κατὰ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν ὡς πρὸς τὴν κατάργησιν τοῦ θεσμοῦ, ὅστις καθιέρου τὴν σύστασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἐξεπλήρωσεν ἡ Βουλὴ συντακτικὰ καθήκοντα. Εἶπα, καὶ ὑμεῖς ἅπαντες συμφωνεῖτε εἰς τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ὁ Κ. Πρωθυπουργὸς ἐξέθηκεν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀναντιῤῥήτως ἐξεπλήρωσε συντακτικὰ καθήκοντα· ἑπομένως δι’ οὗ τρόπου ἡ Συνέλευσις ἐπαρουσίασεν ἐνώπιον τῆς Α. Μ. τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε, διὰ τοῦ αὐτοῦ τρόπου πρέπει νὰ φερθῇ ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως καὶ τὸ μέρος τοῦτο, τὸ ὁποῖον κατήργησε τὸν θεσμὸν περὶ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Ἑπομένως λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω ἵνα σταλῇ μεγάλη πρεσβεία εἰς τὴν Α. Μ. εἰς τὴν ὁποίαν πρεσβείαν νὰ δοθῇ ἡ ἐντολὴ ἵνα ὑποβάλῃ τὸ ψήφισμα αὐτὸ τῆς Βουλῆς περὶ καταργήσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας εἰς τὴν Α. Μ. καὶ παρακαλέσῃ Αὐτὴν εὐσεβάστως διὰ τὴν παραδοχήν του.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις εἰς τοῦτο;

§5ΠΟΛΛΟΙ. Οὐδεμία.

§6ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν συμφωνῶ νὰ τεθῇ τὸ τελευταῖον μέρος τῆς προτάσεως ὡς πρὸς τὴν παραδοχὴν, καθ’ ὅσον ἡ Βουλὴ εἶναι πεπεισμένη, ὅτι ἡ Α. Μ. θὰ τὸ παραδεχθῇ.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, νὰ μείνῃ καὶ τὸ μέρος αὐτό.

§8ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Καλὸν θὰ ἦτο, Κ. Πρόεδρε, νὰ ἐφαρμοσθοῦν τὰ προηγούμενα· πῶς ἔγεινεν εἰς τὴν Συνέλευσιν;

§9Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ὀλυμπίας, ἀλλὰ λέγω, ὅτι δὲν ἦτο ἀναγκαία ἡ τελευταία αὐτῆς φράσις, διότι τὸ δικαίωμα μένει ἀκέραιον εἰς τὸν Βασιλέα νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ μιᾶς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ὡς Συνέλευσις ἔκαμε καταργοῦσα τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ἡμεῖς ἐξεπληρώσαμεν τὸ καθῆκόν μας, ἀπόκειται δὲ εἰς τὸν Βασιλέα νὰ ἀποφανθῇ, ἂν παραδέχεται ἢ ὄχι τὴν ἀπόφασίν μας. Νομίζω ἑπομένως περιττὸν νὰ ὑποβάλωμεν τοιαύτην παράκλησιν εἰς τὸν Βασιλέα. Ἡ Συνέλευσις, ὅταν τῷ ὑπέβαλε τὸ Σύνταγμα, τοιαύτην παράκλησιν δὲν ἔκαμε.

§10ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· νὰ μείνῃ ἡ φράσις.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν πρότασιν ὅπως ἔχει;

§12ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ μεγάλη πρέσβευσις σύγκειται ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον καὶ ἀπὸ 10 μέλη κατὰ κλῆρον ἐκλεγόμενα. Ὁ Κ. Ἀντιπρόεδρος παρακαλῶ νὰ ἐξαγάγῃ 10 ὀνόματα ἐκ τῆς κληρωτίδος. Γενομένης τῆς κληρώσεως ὑπὸ τοῦ Ἀντιπροέδρου κ. Στεφανοπούλου, ἔλαχον τὰ ἑξῆς ὀνόματα· Κουμουνδουράκης, Ἀθ. Χατζόπουλος, Ε. Ναυπλιώτης, Μπαλάφας, Μ. Γιαννούλης, Καραλίβανος, Δαρειώτης, Α. Ῥαυτόπουλος, Α. Δημητρίου καὶ Λ. Κρεστενίτης.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐννοεῖ νὰ ὑπογράψῃ τὸ ψήφισμα αὐτὸ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἢ μόνον τὸ Προεδρεῖον;

§15ΠΟΛΛΟΙ. Ὁλόκληρος ἡ Βουλή.

§16ΕΤΕΡΟΙ. Τὸ Προεδρεῖον μόνον.

§17ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ γίνῃ ὅ,τι ἐγένετο καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§18Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τώρα θὰ τὸ ὑπογράψῃ μόνον τὸ Προεδρεῖον, μετὰ δὲ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Βασιλέως ὁλόκληρος ἡ Βουλή.

§19ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σακελλαριάδης ἐζήτησε τὸ λόγον.

§21ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Πολλάκις, κύριοι, ἐφέρθη ἐνώπιον τῆς σεβαστῆς ταύτης ὁμηγύρεως ἓν σπουδαῖον, ἐθνικὸν ζωτικώτατον ζήτημα, καὶ ἐν τούτοις ἡ Βουλὴ μετὰ διηνεκεῖς παραστάσεις, τὰς ὁποίας προέταξαν τὰ διάφορα ὑπουργεῖα, δὲν ἔφθασεν εἰς ἓν ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα. Ἡ τοιαύτη τῷ ὄντι κατάστασις ὄχι μόνον θορυβεῖ, ἀλλὰ καὶ θλίβει ἅπαν τὸ κοινόν, πάντα Ἕλληνα, αἰσθανόμενον τὴν ὕβριν καὶ τὴν ζημίαν, ἥτις προσγίγνεται. Ὅτε ἐν ἀρχῇ ἐφέρθη τὸ ζήτημα τοῦ Λαυρίου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ταύτης, ἐκάγχασάν τινες, καὶ ἐνόμισαν, ὅτι περὶ μύθων λαλοῦσιν οἱ ἀγορεύοντες. Τὸ ὑπουργεῖον κατόπιν τῶν διηνεκῶν ἐπερωτήσεων ἀπέστειλεν, ὡς σᾶς εἶπεν, μίαν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐξετάσῃ. Ἂν καὶ κατ’ ἐμὲ ἡ ἀποστολὴ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης ἦτο πάντῃ περιττή, ἰδού, ὑπῆγε καὶ ἐπανῆλθε. Ποῖα τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης; Ἐπεθύμουν νὰ τὰ μάθω καὶ ἐγὼ καὶ ἡ Βουλὴ πᾶσα ἀπὸ τὸν ἔντιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργόν, ὅστις δυστυχῶς ἀπουσιάζει. Ἀλλ’ οὐχ’ ἧττον τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς διεκοινώθησαν εἰς πᾶσαν τὴν πόλιν καὶ ῥῖγος κατέλαβε τοὺς πολίτας. Ἐκτὸς τῶν ἐξόδων, Κύριοι, τῆς ἑταιρίας ἐκείνης, 500 ἑκατομμυρίων κέρδος παρουσιάζεται εἰς τὰς σκωρίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας προδόται τῆς πατρίδος ἐπώλησαν ἢ παρεχώρησαν εἰς ξένους. Ἐγώ, Κύριοι, ὅστις ἀποκαλῶ τοὺς τοιούτους προδότας, εἶμαι ἕτοιμος καὶ ἐντὸς τοῦ σεβαστοῦ τούτου Βουλευτηρίου καὶ ἐν παντὶ δικαστηρίῳ νὰ τοὺς ἐγκαλέσω καὶ τοὺς ἀποδείξω τοιούτους, ἤ, ἂς μὲ ἐγκαλέσωσιν ἐκεῖνοι. Ἡ ἐπιτροπή, Κύριοι, ἦλθε καὶ τὰ ἀποτελέσματα ὑπεβλήθησαν, νομίζω, εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργόν. Τὰ κέρδη τῆς ἑταιρίας ἐκείνης ἐκτὸς τῶν ἐξόδων ἀναβαίνουσιν εἰς πεντακόσια ἑκατομμύρια, καὶ ἡμεῖς ζῶμεν μὲ δάνεια, ὑποθηκεύομεν τὰς γαίας μας, τὰ τελωνεῖά μας, τὴν σμύριδα, τὸ μόνον προϊὸν, τὸ ὁποῖον διεσώσαμεν ἄλλοτε διὰ νὰ ὑπάρξωμεν. Καὶ ἐν τούτοις περὶ τίνος ἐρίζομεν σήμερον, ὦ ἄνδρες Βουληφόροι; Ἔ! Κύριοι! οὔτε ἡ ἀποχώρησις τοῦ Σπόννεκ, οὔτε ἡ κατάργησις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, οὔτε ἡ ὕπαρξις ἢ ἡ πτῶσις τῶν ὑπουργῶν μὲ κάμνει καμμίαν ἐντύπωσιν. Τὸ Λαύριον θέλω μόνον νὰ σωθῇ διὰ νὰ σωθῇ καὶ ἡ Ἑλλάς· καὶ ἐάν που, εἴτε ἐντὸς εἴτε ἐκτός, ὑπάρχουν τινὲς, οἵτινες νὰ μεμψιμοιρῶσιν, οἱ τοιοῦτοι εἰσὶ προδόται, οἱ τοιοῦτοι εἶναι ἀγορασμένοι. Τὸ Λαύριον, Κύριοι, ὄχι μόνον σήμερον, ἀλλὰ καὶ τὸ πάλαι ὑπῆρξεν ὁ Σωτὴρ τῆς Ἑλλάδος. Ἐκ τῶν χρημάτων ἢ τῶν εἰσοδημάτων τοῦ Λαυρίου κατεσκεύασαν οἱ ἀρχαῖοι τὰς 200 ἐκείνας τριήρεις, μεθ’ ὧν ναυμαχήσας ὁ Θεμιστοκλῆς διέσωσε τὴν Ἑλλάδα· ἐκ τοῦ Λαυρίου οἱ Ἀθηναῖοι ἐλάμβανον ἀνὰ 10 δραχμὰς τὴν ἡμέραν. Τὸ Λαύριον, Κύριοι, ἐξωράϊσε τὴν σμίλην τοῦ Φειδίου καὶ τοῦ Πραξιτέλους· ἐκ τοῦ Λαυρίου ἀνυψώθησαν τὰ τοσαῦτα μνημεῖα τῆς ἀρχαιότητος, τὰ ὁποῖα μὴ ἀμφιβάλλετε, μὴ διστάσετε νὰ εἴπητε, νὰ πιστεύσετε, ὅτι συνέτειναν εἰς τὴν ἀνεξαρτησίαν μας. Καὶ σήμερον, Κύριοι, διὰ τοῦ Λαυρίου δυνάμεθα νὰ ἐξοφλήσωμεν τὰ χρέη, δι’ ὧν ἀπειλούμεθα καὶ ἐξυβριζόμεθα καθ’ ἑκάστην· διὰ τοῦ Λαυρίου δυνάμεθα νὰ ἀνακαινίσωμεν τὸ σεσηπὸς ναυτικόν μας· διὰ τοῦ Λαυρίου δυνάμεθα νὰ ἀνυψώσωμεν τὸν στρατόν μας. Καὶ ὅταν τοιοῦτον τὸ Λαύριον πρέπει, Κύριοι, νὰ ἐνδώσωμεν εἰς μίαν φρενοτροπίαν ἑνὸς Βάλβη, καὶ νὰ παραχωρήσωμεν τὸν δημόσιον πλοῦτον; Τότε ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἐλεύθεροι. Καὶ πῶς ὁ ἔντιμος Κύριος Βάλβης, ἐν ᾧ ἡ ἑταιρία τῷ προσέφερε 50,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος διὰ νὰ ἐργασθῇ, πῶς, λέγω, δὲν ἐδέχθη οὐδ’ αὐτάς, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἐγγράφων; Κουφότης ἐνταῦθα ὑπάρχει, ἢ συναίνεσις ἢ ἰδιοτέλεια; Εἴτε τὸ ἓν εἴτε τὸ ἕτερον παραδεχθῆτε, ὁ Βάλβης θεωρεῖται καταδικαστέος. Κύριοι Βουλευταί, σκεφθῆτε ὡρίμως ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, θέσατε τὴν χεῖρα εἰς τὴν καρδίαν σας, ἐξετάσατε τὴν κοινωνίαν, λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὰ κατόπιν, ὅτι ἡ μέλλουσα ἱστορία θὰ μᾶς στιγματίσῃ καὶ ἡ κατόπιν γενεὰ θὰ μᾶς ὑψώσῃ λίθους ἀναθέματος, ἂν δὲν φροντίσωμεν νὰ σώσωμεν τὸν δημόσιον αὐτὸν πλοῦτον. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον καὶ σᾶς παρακαλῶ, ὡς καὶ τὸ ἔντιμον ὑπουργεῖον ἐπίσης, νὰ παύσῃ πάσης ἄλλης προτάσεως διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς μέχρις ὅτου τελειώσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα τοῦ Λαυρίου· διότι, ἂν τὸ ὑπουργεῖον προτείνῃ οἱανδήποτε πρᾶξιν, θὰ εἶμαι πολέμιος καὶ κηρύττομαι ἀπὸ τοῦδε τοιοῦτος· ἐξεναντίας μάλιστα ἤθελα παρακαλέσει τὴν Βουλὴν, ἂν συναινῇ, νὰ καλέσῃ τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸν καὶ νὰ συζητήσωμεν τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν λύσιν καὶ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, διότι αἱ ἡμέραι παρέρχονται, καὶ ὅσον παρέρχονται, τόσον τὰ σκάνδαλα πολλαπλασιάζονται, οἱ προσήλυτοι τῆς Ἑταιρίας ἐπαυξάνουν. Ἢ νομίζετε, ὅτι μὲ αὐτὸν τὸν δημόσιον πλοῦτον, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς παραχωροῦμεν εἰς ξένους, θὰ ἤμεθα εἰς τὸ κατόπιν ἀνεξάρτητοι; Ἔ! Κύριοι, πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὄχι μόνον τὴν ἀρχαίαν ἱστορίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν κατόπιν. Πῶς ἔγεινεν ἡ πίεσις εἰς τὰ διάφορα κράτη ἀπὸ τὰ μεγάλα; Διὰ τῶν τοιούτων, διὰ μιᾶς κατοχῆς, διὰ μιᾶς ἐκμεταλλεύσεως, διὰ μιᾶς ἄλλης σημαίας καὶ τοιουτοτρόπως ἔθνη μικρὰ καὶ ἐλεύθερα ὑπεδουλώθησαν. Οὔτε προσωπικὴ αἰτία, οὔτε κἀνεὶς ἄλλος σκοπὸς μὲ ἐνδιαφέρει, ἀλλὰ μόνον τὸ κοινῇ ξυμφέρον, καὶ παρακαλῶ πρὸς τοῦτο νὰ ἐνατενίσετε ὅλην τὴν προσοχήν Σας. Πρέπει ἤδη νὰ σώσωμεν τὸ Λαύριον, διότι, ἐὰν δὲν σώσωμεν αὐτὸ, μὰ τὴν ἀλήθειαν οὐδὲ ἡμεῖς εἴμεθα ἐλεύθεροι. Πεντακόσια ἑκατομμύρια! καὶ διὰ τούτων, ἐὰν περιήρχοντο εἰς τὸ πτωχὸν ταμεῖον τῆς Ἑλλάδος, τί δὲν ἠθέλαμεν κατορθώσει; Ἐκτὸς δὲ τούτου τὸ Λαύριον εἶναι πακτωλὸς ἀργύρου τε καὶ μολύβδου. Ὅταν ἡμεῖς ἠθέλομεν ἀνακαινίσει αὐτὸν τὸν ἕτοιμον πακτωλὸν, ἀνακαμινεύοντες τὰ μεταλλεῖα αὐτοῦ, ἐδυνάμεθα διὰ τῶν προσόδων αὐτοῦ νὰ ἀνακαινίσωμεν καὶ τὰ πρῶτα μεταλλεῖα, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἀνυψωθῶμεν εἰς ἕν ἄλλο σημεῖον ἀπὸ τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα σήμερον. Τίποτε δὲν ἔχω νὰ προσθέσω· παρακαλῶ μόνον τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τούτου, ἐπίσης δὲ καὶ τὸ ὑπουργεῖον νὰ μὴ προβάλῃ καμμίαν ἄλλην πρᾶξιν διακοπῆς.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνατε λοιπὸν νὰ ἔλθῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§23ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἂν καὶ ᾖναι ἀπὼν ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν θὰ Σᾶς δώσω θέλει θεωρηθῆ ἐπαρκής. Ἡ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν ἡ προκάτοχος κυβέρνησις εἶχεν ἀποστείλει εἰς τὸ Λαύριον ἐξ ἐπιστημόνων, ὅπως κάμωσι τὰς ἀναλύσεις, τὰς καταμετρήσεις καὶ διαφωτίσωσι τήν τε Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῶν μεταλλείων τοῦ Λαυρίου· καὶ ἰδίως περὶ τῶν σκωριῶν αὐτοῦ, ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, λέγω, μόλις ἔφθασε χθές· ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φερθῇ ὑπὸ συζήτησιν ἀμέσως ἡ ὑπόθεσις. Ἡ Κυβέρνησις, ἐμπνεομένη ἀπὸ τὸ αἴσθημα, τὸ ὁποῖον ἐμπνέει καὶ τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα, βεβαίως θέλει συναθροίσει ὅλας τὰς πληροφορίας ταύτας, καὶ εὐτυχῶς εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν τοιαύτην, ἀφ’ οὗ ἡ ἐπιτροπὴ ἐτελείωσε τὸ ἔργον της, καὶ θέλει ἔλθει νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ ἂς ἀποφανθῇ.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ περιμένωμεν τὰς πληροφορίας καὶ τότε θὰ προβῶμεν.

§25ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸ ὑπουργεῖον νὰ βιάσῃ τὴν ἐπιτροπὴν, καθ’ ὅσον καὶ ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει ἕτοιμον τὸ ἔργον της· πιστεύω, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον θὰ κάμῃ ὅτι πρέπει καὶ θὰ τὸ ἔκαμε, ἀλλὰ νὰ βιάσῃ ὀλίγον τὴν ἐπιτροπήν.

§26ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§27ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρό τινων ἡμερῶν, Κύριοι, εἶχον ὑποβάλει πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας παρεκάλουν τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ, ὥστε ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν συντάξεων ἓν μέρος αὐτῶν πρὸς ἐλάφρυνσιν τοῦ δημοσίου καὶ πρὸς ὠφέλειαν αὐτῶν τῶν ἰδίων ἀγωνιστῶν, ἓν μέρος τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν νὰ δίδεται εἰς γαίας ἢ κτήματα, τὰ ὁποῖα σήμερον πωλοῦνται παρὰ τοῦ δημοσίου. Ἐπίστευσα πάντοτε, κύριοι, ὅτι ἡ πρότασίς μου αὕτη ἤθελεν εὑρεῖ καλὴν ἠχὼ ὑπὸ τῶν εἰσέτι ζώντων λειψάνων τοῦ ἀγῶνος· καθὼς καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος, τυγχάνων υἱὸς ἀγωνιστοῦ, βεβαίως δὲν ἤθελον παρὰ εἰς τὰς τελευταίας ἡμέρας των νὰ δώσω περισσοτέραν εὐχαρίστησιν, ἡσυχίαν καὶ πόρον, ἀποθνήσκοντες δὲ νὰ ἀφίνωσιν εἰς τὰ τέκνα των τεμάχιόν τι γῆς· Ἐπειδὴ ὅμως δυστυχῶς ἤκουσα πολλὰ παράπονα, καὶ ὁ ἴδιος ὑποθέτω, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη πιθανὸν νὰ μὴ πραγματοποιηθῇ ἕνεκα τῶν περιστάσεων, διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὲ συγχωρήσῃ νὰ ἀνακαλέσω τὴν πρότασιν ταύτην.

§28ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§29ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὴν πρότασιν ταύτην, Κύριοι, ἐγὼ δὲν τὴν ἐμελέτησα, ἀναγκάζομαι ὅμως νὰ τὴν υἱοθετήσω· καὶ ἀφοῦ ὁ κύριος βουλευτὴς τὴν ἔῤῥιψεν εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι δικαίωμα ἑνὸς ἑκάστου νὰ τὴν κρατήσῃ. Δὲν εἶμαι οὔτε ὑπὲρ οὔτε κατὰ τῆς προτάσεως· ἐὰν λόγοι τοιοῦτοι, ὁποίους ἐξέφρασεν ὁ προλαλήσας, τὸν ἀναγκάζουσι νὰ ἀποσύρῃ τὴν πρότασιν, οἱ λόγοι αὐτοὶ ἐκλείπουν ἀπὸ ἐμέ. Λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἀνακληθῇ ἡ πρότασις· ἀλλὰ δὲν θὰ περατωθῇ ἐνώπιον τῆς παρούσης συνόδου; θὰ τὴν ἐξετάσωμεν ὅταν ἐπανέλθωμεν, ἐὰν ἔχωμεν ζωὴν. Ἐνδεχόμενον νὰ ψηφίσω κατὰ τῆς προτάσεως, ἐὰν τὴν εὕρω ἄδικον, διότι δὲν εἶμαι ὁ συντάκτης αὐτῆς, οὔτε τὴν ἐμελέτησα. Ὅταν τὴν μελετήσω καὶ τὴν εὕρω ὀρθὴν, καὶ μόνος ἐὰν μένω, θὰ ψηφίσω ὑπὲρ αὐτῆς. Ἀφ’ οὗ λοιπὸν ἐγὼ τὴν υἱοθετῶ, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἀνακληθῇ, ἀλλὰ νὰ μείνῃ ὑπὸ ἐκκρεμότητα ἡ πρότασις.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι δικαίωμά σας· ἑπομένως ἡ πρότασις δὲν ἀποσύρεται.

§31ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε ὅτε τῆς Βουλῆς πρὸ 35 ἡμερῶν προεκάλεσα τὴν προσοχὴν εἰς σπουδαίαν καὶ σημαντικὴν περιουσίαν τοῦ δημοσίου, διότι ἐπρόκειτο νὰ ἀπολέσῃ τὸ ἔθνος τὰ σημαντικὰ κτήματα, τὰ εὑρισκόμενα ἐν Τροιζῆνι καὶ Ναυπλίᾳ· τότε τὸ ὑπουργεῖον ἐμελέτησε τὴν ὑπόθεσιν ταύτην καὶ ἐπείσθη περὶ τοῦ δικαίου τοῦ δημοσίου καὶ διεβεβαίωσε τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔμελλε νὰ κινήσῃ ἀγωγὴν κατὰ τῶν παρανόμων κατόχων τῶν κτημάτων αὐτῶν. Παρῆλθον ἔκτοτε 40 ἡμέραι, παρηγγέλθησαν οἱ ἔφοροι νὰ κινήσουν ἀγωγὴν πρὸς τοὺς παρανόμους κατόχους τῶν κτημάτων αὐτῶν. Αἱ ἀγωγαὶ αὗται μέχρι τοῦδε δὲν ἐκινήθησαν. Ἐπειδὴ λοιπὸν δὲν ὑπολείπονται εἰμὴ τρεῖς μῆνες, καὶ ἐὰν δὲν γίνῃ ἐνέργεια ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ διαστήματος καὶ παρέλθωσιν ἐν ἀπραξίᾳ καὶ αὐτοὶ οἱ τρεῖς μῆνες, παραγράφεται τὸ δικαίωμα τοῦ δημοσίου, καὶ οὕτω τὸ ἔθνος χάνει μίαν μεγάλην καὶ σημαντικὴν περιουσίαν, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ σημερινοῦ ὑπουργείου ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἵνα μὴ ἀμελήσῃ, ἀλλ’ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων, ὥστε ἐγκαίρως νὰ κοινοποιηθῶσιν αἱ ἀγωγαὶ διὰ νὰ μὴ χάσῃ τὸ δικαίωμα τὸ δημόσιον, διότι πανταχόθεν γίνονται πολλαὶ ἐνέργειαι, ὥστε νὰ μὴ δοθῶσιν ἐγκαίρως αἱ ἀγωγαὶ καὶ παραγραφῇ τὸ δικαίωμα τοῦ δημοσίου καὶ οὕτω ἀπολέσῃ τοῦτο τὴν σημαντικὴν περιουσίαν, περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ἀνέφερον ἄλλοτε. Παρακαλῶ λοιπὸν, ὅπως λάβῃ φροντίδα περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως δεόντως καὶ κατεπειγόντως, ὥστε ἐγκαίρως νὰ κοινοποιηθῶσιν αἱ ἀγωγαί.

§32ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἤκουσα, ὅτι τὸ προκάτοχον ὑπουργεῖον διέταξε τὸν ἔφορον νὰ κινήσῃ ἀγωγάς. Δὲν γνωρίζω δὲ ἂν μέχρι τοῦδε ἐκοινοποιήθησαν, οὐδ’ ἄλλας πληροφορίας δύναμαι νὰ ἔχω· ὅσαι διαταγαὶ ἐδόθησαν θέλουσιν ἐκπληρωθῆ. Ἡ Κυβέρνησις θέλει φροντίσει ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου.

§33ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ἔπρεπε νὰ ἐνεργηθῶσι καὶ νὰ ληφθῇ φροντὶς, ὥστε νὰ κοινοποιηθῶσιν αἱ ἀγωγαί.

§34ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἴπατε ὅτι ὑπολείπονται τρεῖς μῆνες, διότι μέχρι τῆς 10 Ὀκτωβρίου ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ κινήσῃ τὰς ἀγωγάς.

§35ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχον διατάξει τὸν ἔφορον Ναυπλίας νὰ συλλέξῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας ὅσον τὸ ταχύτερον, καὶ νὰ φροντίσῃ, ὥστε νὰ κοινοποιηθῶσιν αἱ ἀγωγαί ἐντὸς τοῦ Νοεμβρίου. Ὁ Κ. ἔφορος ἔγραψεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἐζήτησε πληροφορίας. Ἐθεωρήθη λοιπὸν ἀναγκαῖον νὰ σταλῇ εἷς γεωμέτρης. Νομίζω, ὅτι κατὰ διαταγὴν τοῦ διαδόχου μου Σωτηροπούλου διετάχθη ὁ ἔφορος νὰ διορίσῃ τοὺς δικηγόρους καὶ νὰ κοινοποιήσῃ τὰς ἀγωγὰς κατὰ τῶν παρανόμως κατεχόντων τὰ κτήματα ταῦτα. Πιστεύω, ὅτι ἡ ὑπόθεσις θέλει ἀκολουθήσει τὸν δρόμον, τὸν ὁποῖον ἀπ’ ἀρχῆς ἤρχισε.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκεῖσθε εἰς τὴν ἀπάντησιν, Κ. Καραμάνε, ταύτην;

§37ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ φροντίσῃ τὸ ὑπουργεῖον ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως μεθ’ ὅλης τῆς δεούσης ἐπιμελείας.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχθὲς αἰτήσει τοῦ ὑπουργείου ἀνεβλήθη τὸ ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως περὶ τῆς διακοπῆς μέχρι τῆς Δευτέρας. Ἐπιθυμεῖ τὸ ὑπουργεῖον νὰ συζητηθῇ σήμερον;

§39ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§40Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, κατηργήσαμεν ἕνα θεσμὸν καὶ ἀκόμη δὲν γνωρίζομεν ποία θέλει εἶσθαι ἡ Βασιλικὴ ἀπόφασις. Ὁ θεσμὸς οὗτος ἔχει μεγίστην ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῶν κανονισμῶν τῆς Βουλῆς. Λοιπὸν κατ’ ἐμὴν ἰδέαν φρονῶ, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως προτάσεώς τινος, πρὶν ἴδωμεν τὶ θέλει γίνει ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς περὶ καταργήσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, διότι τοῦτο παραδεχομένης τῆς Αὐτοῦ Μεγαλειότητος, θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀνάγκη νὰ μεταβάλωμεν τὸν κανονισμὸν εἰς πολλὰς διατάξεις, καὶ ἑπομένως πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ παραδεχθῇ ν’ ἀναβάλωμεν τὰς συζητήσεις, ἕως ὅτου ἔλθῃ ἡ Βασιλικὴ ἀπόφασις.

§41ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν κανονισμὸν δὲν γίνεται λόγος περὶ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Ἐκτὸς δὲ τούτου ὑπάρχουν πολλὰ νομοσχέδια, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχει γνωμοδότησις τοῦ Συμβουλίου καὶ τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ συζητηθῶσι.

§42Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν κανονισμὸν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δὲν ἀναφέρεται τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἀλλὰ παραπέμπει εἰς τὸ Σύνταγμα λέγων, ὅτι «ἰσχύουσιν αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος.» Κατὰ τὰς διατάξεις αὐτὰς, πᾶσα πρότασις τῆς ἀρχῆς αὐτῆς παραδεχομένης ὑπὸ τῆς Βουλῆς, παραπέμπεται εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ὅπως γνωμοδοτήσῃ ἐπ’ αὐτῆς καὶ κατόπιν ὑποβάλλεται μὲ μίαν ἔκθεσιν. Θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ ἐκθέσεις αὗται, αἱ γνωμοδοτήσεις αὗται τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας; Αἱ ἐκκρεμεῖς προτάσεις αὗται θὰ συζητηθοῦν μὲ τὰς γνωμοδοτήσεις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας; Λοιπὸν νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι σπουδαῖον καὶ δὲν πρέπει νὰ φρονῆτε τὸ ἐναντίον, καὶ ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη, νομίζω, νὰ φέρωμεν μεταλλαγὴν εἰς τὸν κανονισμόν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκτὸς δὲ τούτου ὑπάρχει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ἡ περὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ μητροπολίτου Ζακύνθου· εἶναι δεύτερον ἀντικείμενον μετὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζερβοῦ περὶ ἀφομοιώσεως τῶν Ἰονίων νήσων· ὑπάρχουσιν ἐπίσης καὶ ἄλλαι προτάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἐγνωμοδότησεν· ἑπομένως δύναται ἡ Βουλὴ τὰς τοιαύτας προτάσεις νὰ τὰς συζητήσῃ.

§44ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἂς λύσωμεν τὸ περὶ ἱεράρχου τῆς Ζακύνθου.

§45ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς δύω νομοσχέδια εἶναι ἑτοίμη ἡ κυβέρνησις εἰς πᾶσαν περίστασιν καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι λίαν κατεπείγοντα καὶ λίαν σπουδαῖα· νομίζω ὅτι εἶναι ἑτοίμη ἡ κυβέρνησις εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ δημοτικῆς ἀφομοιώσεως τῆς Ἑπτανήσου καὶ εἰς ἓν ἕτερον ἀφορῶν τὰ δημοτικά. Νομίζω πῶς εἶναι μεγίστη ἀνάγκη νὰ συζητηθῶσιν αὐτὰ τὰ ἀντικείμενα ὅσον εἶναι δυνατὸν ταχύτερον· ἐὰν ἡ Κυβέρνησις συμφωνῇ νὰ προταχθῶσι τὰ ἀντικείμενα ταῦτα καὶ ἦναι ἑτοίμη, δυνάμεθα ἀμέσως νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῶν.

§46ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς ἐνθυμεῖσθε, αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν τοὺς δήμους τῆς Ἑπτανήσου, τὸ ἓν νομοσχέδιον ἀπὸ αὐτὰ εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ συζητηθῇ ἀμέσως· διότι διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, βεβαιωθῆτε, εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμωμεν μεταβολὴν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους· διότι πολλαὶ αἰτήσεις ἀπὸ διάφορα μέρη διευθύνθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν περὶ διαιρέσεως δήμων καὶ συγχωνεύσεως καὶ μορφώσεως νέων δήμων. Πάντα τὰ τοιαῦτα ἔγγραφα καὶ τοιαῦται αἰτήσεις ὑπεβλήθησαν εἰς τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια, ὅπως γνωμοδοτήσωσιν ἐπ’ αὐτῶν· ὅταν αὐτὰ ἀποφασίσωσιν καὶ ἐπέλθῃ ἡ διαίρεσις τῶν δήμων, τότε θὰ ἐγερθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει διὰ τὴν Ἑπτάνησον, καὶ εἰς τὴν ἄλλην Ἑλλάδα· τοὐτέστι θὰ ὑπάρξῃ ἡ ἀνάγκη καὶ εἰς τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος μετὰ τὴν διαίρεσιν ἢ συγχώνευσίν τινων δήμων, οἱ κάτοικοι τῶν διαιρεθέντων ἢ συγχωνευθέντων δήμων νὰ μεταφέρωσι τὰ δημοτικὰ αὐτῶν δικαιώματα ἀπὸ τὸν ἕνα δῆμον εἰς τὸν νέον, ὅπως συμβαίνει τώρα τοῦτο εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Ἐπειδὴ δὲ, ὅπως ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, αἱ ἐκλογαὶ θέλουσι γίνει διὰ μιᾶς εἰς ὅλον τὸ κράτος, δὲν χάνεται ἡ εὐκαιρία, ὅπως ἀποφασίσωμεν περὶ αὐτοῦ, ἀφοῦ καὶ ἐν Ἑλλάδι θέλει παρουσιασθῇ ἡ αὐτὴ ἀνάγκη.

§47ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τώρα εἶναι τὸ ζήτημα «καὶ ἡ Ἑπτάνησος πρέπει νὰ διαιρεθῇ εἰς δήμους ναὶ ἢ ὄχι;» αὐτὰ κανονίζει ὁ νόμος· ἔκαμα δὲ λόγον περὶ αὐτοῦ νομίζων ὅτι δύναται νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐργασία σήμερον, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό· ἐὰν ἡ κυβέρνησις δὲν εἶναι προετοιμασμένη εἰς τοῦτο δὲν ἐπιμένω.

§48ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἠξεύρετε ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν διαίρεσιν τῶν δήμων πρὶν ἔτι λυθῇ καὶ σαφηνισθῇ τὸ ζήτημα τὸ ἀφορῶν τὴν περιουσίαν αὐτῶν· πρὸς τοῦτο δὲ ἡ κυβέρνησις ἔχει συστήσει ἐπιτροπὴν, ἥτις ἐνασχολεῖται εἰς τοῦτο· ἐκτὸς δὲ τούτου, καθὼς σᾶς εἶπον, ἡ αὐτὴ ἀνάγκη, ἥτις παρουσιάζεται τώρα εἰς τὴν Ἑπτάνησον, θέλει παρουσιασθῆ καὶ εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν διαίρεσιν τῶν δήμων πρὶν περαιωθῇ ἡ ἐργασία περὶ τῆς περιουσίας τῶν δήμων, καὶ μάλιστα διὰ τὸν λόγον, ὅτι τὸ αὐτὸ θέλει συμβῆ καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους.

§49ΠΑΔΟΒΑΣ. Μίαν ἁπλῆν παρατήρησιν ὡς μέλος τὴν ἐπιτροπῆς τῆς διορισθείσης παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ ἐτίμησε καὶ μὲ διώρισε μέλος τῆς ἐπιτροπῆς διὰ νὰ προσδιορισθῇ αὐτὸ τὸ σύστημα τὸ δημοτικὸν εἰς τὴν Ἑπτάνησον· καὶ ὁλονὲν ἡ ἐπιτροπὴ ἐργάζεται ἢ τοὐλάχιστον ἔπρεπε νὰ ἐργάζεται. Τώρα πρόκειται ποία πρέπει νὰ ᾖναι ἡ βάσις· ἡ βάσις θὰ ᾖναι ὁ πληθυσμός, ἡ ἰδιοκτησία, αἱ ἀνάγκαι· μοὶ φαίνεται, ὅτι μέχρις ὅτου ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἀποπερατώσῃ τὸ ἔργον της, ἐνόσῳ ἐργάζεται καὶ πρέπει νὰ ἐργάζεται, ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος κ. Κουμουνδοῦρος δὲν ἔχει λόγον.

§50ΖΕΡΒΟΣ. Πέντε μῆνες εἶναι ὅπου ἡ Κυβέρνησις διέταξε τοὺς Νομάρχας τῆς Ἑπτανήσου ὅπως προβῶσιν εἰς τὴν διαίρεσιν τῶν δημοτικῶν, τῶν δήμων ἑκάστης νήσου, καὶ πραγματικῶς ἕκαστος Νομάρχης ἔκαμεν αὐτὴν τὴν ἐργασίαν καὶ διῄρεσε τὴν Ἑπτάνησον καὶ τὰ μέρη ἑκάστης νήσου εἰς τόσους δήμους. Ἡ πραγματικὴ αὕτη διαίρεσις ἔχει σταλῆ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸ 4 μηνῶν. Εἶναι μεγάλη ἀνάγκη νὰ προβῶμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς, διὰ νὰ γνωρίσῃ καὶ ἡ Ἐξοχὴ ποῖον μέλλον τὴν προσμένει ἀπὸ τὴν ἕνωσιν, ἀπὸ τοὺς νόμους ὅπου ἔχουν οἱ Ἕλληνες, ὅπου θέλει καθιερώσει εἰς τὸ ἄλλο Κράτος· διότι ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς νόμους θέλομεν νὰ διοικηθῶμεν καὶ ἡμεῖς. Σᾶς λέγω δὲ νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας ὡς πρὸς ὅλα αὐτὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα εἶναι τελειωμένα· δὲν ἀπολείπεται εἰμὴ τὸ ὑπουργεῖον νὰ τὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ τὰ ψηφίσῃ· εἶναι πρὸ 4 μηνῶν. Δὲν ἠμπορεῖ τὴν δημοτικὴν περιουσίαν νὰ τὴν μεταχειρισθῇ εἰς ἄλλον τόπον; διατί, κύριοι, μάχεσθε εἰς ξένα πράγματα, διατί ἡ ἰδιοκτησία νὰ κυβερνᾶται ἀπὸ ἄλλους; Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπάρχει ἡ διαίρεσις τῶν δήμων πρὸ 4, τὸ ξαναλέγω, μηνῶν, καὶ διατί νὰ μὴν ὑποβληθῶσιν εἰσέτι εἰς τὴν Βουλήν; Ἂν θέλουν οἱ δῆμοι τῆς Ἑλλάδος νὰ τροποποιηθῶσι, θέλομεν τοὺς τροποποιήσει, διότι τὰ ὀνόματα τῶν χωρικῶν καὶ ὅλου τοῦ δήμου τῆς Κερκύρας εἶναι γραμμένα καὶ εἶναι καὶ τὰ ὀνόματα τῶν δήμων, δὲν ἀλλάζει κἀνέν· δὲν εἶναι περὶ τῆς διαφορᾶς. Ὁ λαὸς τῆς Κερκύρας, καθὼς καὶ τῶν λοιπῶν μερῶν, θέλει νὰ ἐκλέξῃ καὶ αὐτὸς δημοτικὰ συμβούλια, ἀφοῦ καταργήσωμεν τοὺς δήμους.

§51ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Περὶ τῆς ἰδιοκτησίας τῶν δήμων τί λέγετε;

§52ΖΕΡΒΟΣ. Ὅσαι ἰδιοκτησίαι ἀνήκουν εἰς τὴν νῦν Κυβέρνησιν, θὰ μείνουν εἰς ἐκεῖνον τὸν δῆμον ὅπου ὑπάρχουν, διότι ἂν ἀνήκουν τὰ κτήματα εἰς ἄλλον δῆμον, πῶς θὰ τὰ πάρῃ ὁ ἄλλος;

§53ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ἐγώ, ἐὰν ᾖμαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ σᾶς καλέσω καθὼς καὶ τοὺς λοιποὺς Ἑπτανησίους ν’ ἀποφανθῆτε ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§54ΖΕΡΒΟΣ. Καὶ ἐγὼ εἶμαι εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§55ΤΙΝΕΣ. Πῶς δὲν.......

§56ΖΕΡΒΟΣ. Διότι, ὅταν ἤμην δὲν........ (ἱλαρότης). Εἶναι ζήτημα σπουδαῖον τῆς ἀφομοιώσεως· παρουσιάσθη πρὸ δύο ἐτῶν· ἐπρότεινα τὴν ἀφομοίωσιν ἐπὶ τῆς Συνελεύσεως καὶ τώρα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε σήμερον νὰ συζητήσῃ τὸ περὶ ἀφομοιώσεως ζήτημα. Νὰ ἀρχίσῃ καὶ τελειώσῃ, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ προχωρήσῃ ἡ Κυβέρνησις χωρὶς τὴν ἀφομοίωσιν, Κ. πρωθυπουργέ. Ἔ, τί ἐκάμαμεν, κύριοι, ὅπου ἐῤῥίψαμεν αὐτὸ τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας; ἰδού, Κύριοι, οἰκονομία· διατί δὲν θέλετε νὰ τὴν κάμετε; Τί θὰ εἰπῶ, κύριοι, εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, ἐδῶ ὅπου εἶμαι πέντε μῆνας; Τί ἐκάμαμεν, κύριοι, παρὰ ἀνέβα ὑπουργεῖον, κατέβα ὑπουργεῖον; (ἱλαρότης). Ὁ λαὸς περιμένει νὰ φθάσωμεν εἰς ἕνα ἀποτέλεσμα, καὶ ἡμεῖς, Κύριοι, δὲν ἐκάμαμεν μέχρι τοῦδε τίποτε. Ποῖον νομοσχέδιον ἐτελειώσαμεν; Τί θὰ εἰπῶ, Κύριοι, εἰς τοὺς ἐντολεῖς μου, ὅταν ἐπιστρέψω; Νὰ πᾷς εἰς τὸν γέροντα διάβολον, θὰ μοῦ ποῦν (ἱλαρότης). Ἦλθεν ἡ ἕνωσις καὶ σύρονται οἱ ἄνθρωποι καὶ φυλακίζονται εἰς τὰς πλέον δυσώδεις φυλακὰς τοῦ Κράτους. Οἱ κακοῦργοι τῆς Ἑπτανήσου μένουν κλεισμένοι εἰς τὰς καλλιτέρας φυλακὰς τοῦ Κράτους μὲ τὴν μανέστραν τους, μὲ τὴν σούπαν τους, μὲ τοὺς ἱερεῖς των καὶ μὲ ὅλας τὰς περιποιήσεις των. Οἱ φυλακισμένοι διὰ πολιτικὰ χρέη εἶναι κατάκλειστοι μέσα εἰς ταῖς τρύπαις καὶ οὐδεμίαν περιποίησιν ἔχουν παρὰ τοὺς βάζουν νὰ καθαρίζουν καὶ ταῖς στράταις. Εἶναι ἰδέαις αὐταῖς; εἶναι πράγματα; Ἔλθετε νὰ συζητήσωμεν διὰ νὰ ἰδῆτε ποῦ βαδίζομεν!

§57ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ζητῶ τὸν λόγον, Κ. πρόεδρε.

§58ΖΕΡΒΟΣ. Ἐννοεῖται, οἱ Ἑπτανήσιοι δὲν θέλουν τὴν γενικὴν ἀφομοίωσιν, θέλουν μόνον νὰ μένουν ἐλεύθεροι καὶ δὲν θέλουν νὰ πληρόνουν φόρον διὰ τὸ σιτάρι καὶ κριθάρι· μόνον, λέγουν, ὁ κεφαλαιοῦχος νὰ πληρώσῃ· καὶ τί θέλετε, κύριοι; εἶναι ἀληθέστατον, θέλετε νὰ φορολογηθῇ ἡ τάξις τῶν γεωργῶν. Ποῖος φόρος ἐπιβαρύνει τὴν Ἑπτάνησον; Ὁ φόρος τοῦ ἐλαίου, διότι ἄλλος φόρος δὲν εἶναι ἔμμεσος· ἡ σταφὶς, τὸ ἔλαιον καὶ τὸ κρασί. Εἶναι λοιπὸν δίκαιον διὰ μίαν μικρὰν φορολογίαν νὰ μὴ γίνῃ ἡ ἀφομοίωσις; Ἡμεῖς οἱ Κερκυραῖοι ὅπου ἐχάσαμεν τὸ πᾶν, διότι ἐὰν ἔχασεν, ἡ Κέρκυρα ἔχασε — διότι εἶχεν βουλευτήριον, ἔχασεν ἁρμοστήριον, πέντε χιλιάδας Ἄγγλων, οἱ ὁποῖοι ἐγέμισαν τὰ βαλάντιά μας, ἀλλ’ ἡμεῖς αὐτὰ τὰ κατεφρονήσαμεν. Λοιπὸν θέλετε νὰ μένωμεν πάλιν εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν; Φωνάζουν, δὲν ἔχει πολιτικὸν κώδηκα ἡ Ἑλλάς. Βάρβαροι εἶναι οἱ νόμοι τῶν Ἑλλήνων. Ἐγὼ δὲν ἐξετάζω, ἂν ἦναι νόμοι· ἠξεύρω, ὅτι ζῶσιν βίον πλούσιον καὶ ἥσυχον· ὅλοι οἱ Ἕλληνες τρώγουν σῖτον, οἱ δὲ Κερκυραῖοι ἀραβόσιτον βρωμισμένον, καὶ αὐτοὺς τοὺς νόμους ὅπου ἔχει ἡ Ἑλλὰς τοὺς θέλομεν καὶ ἡμεῖς οἱ Κερκυραῖοι. Λοιπὸν ἂς ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, διότι χωρὶς τὴν ἀφομοίωσιν οὔτε ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ κυβερνήσῃ, οὔτε ὁ λαὸς δύναται νὰ εὐδαιμονήσῃ καὶ ἡσυχάσῃ καὶ ἀπολαύσῃ τοὺς καρποὺς τῆς ἑνώσεως. Πρότερον ἡ Κυβέρνησις ἦτον ὑπὲρ τῆς ἀφομοιώσεως· τώρα δὲν ἠξεύρω διατί δὲν θέλει νὰ τελειώσωμεν μίαν ὥραν τὸ γρηγορώτερον· ἐγὼ ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω τὴν αὐτὴν γνώμην· ἐὰν ὁ μὲν ἢ ὁ δὲ καὶ περισσότεροι ἀπὸ τοὺς Ἑξανησίους......

§59ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΕΠΤΑΝΗΣΙΟΣ. Διατί τοὺς λέγετε Ἑξανησίους;

§60ΖΕΡΒΟΣ. Ἔτσι. Ἑξανησίους, διότι εἶναι ἀπὸ τὰ ἓξ νησιά. Ἐντὸς ὀλίγου, ὅτε εἰς τὴν ὑστέραν τοῦ Νοεμβρίου παύει καὶ ἡ προθεσμία τῶν δικαστικῶν διακοπῶν, τὴν πρώτην Δεκεμβρίου προσεχῶς ἀρχίζουν τὰ δικαστήρια τῆς Ἑπτανήσου.

§61ΤΙΝΕΣ. Ἤρχισαν.

§62ΖΕΡΒΟΣ. Τώρα; ἤξευρα τὸν Δεκέμβριον. Ἂν ἦναι λοιπὸν διὰ ὅλα τὰ μερίδια κλπ. τιμάρια ἰδιοκτησίας, θὰ λάβουν χώραν ἀγωγαὶ καὶ φυλακίσεις, ἰδού· λοιπὸν τί θὰ γένῃ; Ὁ πολίτης ὁ ἕνας νὰ φυλακίζεται, ὁ ἄλλος νὰ μὴ φυλακίζεται, ὁ ἕνας νὰ κυβερνᾶται μὲ ἕνα νόμον, ὁ ἄλλος μὲ ἄλλον. Δι’ ὅλα ταῦτα εἶναι ἀνάγκη νὰ συζητήσωμεν σήμερον, καὶ ἐὰν πρέπει νὰ τὸ παραδεχθῶμεν, καλὰ· ἐὰν δὲν πρέπει, νὰ τὸ ἀποῤῥίψωμεν· τότε θὰ γνωρίζωμεν ὅτι ἤλθομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ οἱ Ἕλληνες θέλουν νὰ μᾶς κρατήσουν δεδεμένους καὶ νὰ μᾶς ἀφήσουν ὑποκάτω ὑπὸ μίαν ξένην κυριαρχίαν, διότι βέβαια ἡμεῖς ἀκόμη διατελοῦμεν ὑπὸ ξένην προστασίαν. Ἀδελφὲ, αὐτὸ εἶναι ἀλήθεια. Ἡ Κέρκυρα, Κύριοι, ἡ πρωτεύουσα, ἡ πόλις τῆς Κερκύρας εἶναι μᾶλλον συνοικισμένη ἀπὸ φυλὰς ξένας· κάθε βασίλειον ὅπου ἦλθεν ἄφησε καὶ ἐκεῖ ἕν μέρος ἀπὸ τὴν καταγωγὴν του, καὶ Βενετσάνου καὶ Ῥώσσου καὶ Γάλλου καὶ Ἄγγλου. Ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη λοιπὸν ἀπαρτίζουν μέρος αὐτῆς τῆς πόλεως Κερκύρας.

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ Ἑβραῖοι.

§64ΖΕΡΒΟΣ. Οἱ Ἑβραῖοι εἶναι γνήσιοι, αὐτονῶν εἶναι ἡ φωλειὰ ἐκεῖ. (ἱλαρότης). Ὅλοι οἱ ἄνθρωποι λοιπὸν ὅπου ἠμπόρεσαν, γνωρίζοντες ὅτι ὁ πολιτικὸς λαὸς ἐκεῖνος ὅπου κατοικεῖ μέσα εἰς τὴν πόλιν δὲν ἔχει κανένα φόρον, ἀπεφάσισαν νὰ ζήσουν ὅλοι μέσα εἰς τὴν χώραν. Δὲν ἔννοιασε ποτὲ κανενὸς νὰ πάγῃ νὰ καθήσῃ εἰς τὴν ἐξοχήν· δὲν εἶχαν κανένα ἄλλον σκοπὸν παρὰ νὰ δουλεύῃ ὁ ξεχωρίτης δι’ ὅσους κατοικοῦν τὴν χώραν. Βλέπεις λοιπὸν, ὅτι καὶ ὁ Ἐνετικὸς κῶδιξ καὶ ὁ Ἀγγλικὸς κῶδιξ, ὁ ὁποῖος εἰσήχθη εἰς τὰ 41, ἀποβλέπει ὅλα ὑπὲρ τῆς πόλεως καὶ κατὰ τῆς ἐξοχῆς. Κανένα ἄρθρον ὅπου εἶναι καθιερωμένον μέσα εἰς κώδικας δὲν εἶναι ὑπὲρ τοῦ χωρικοῦ, δὲν εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐργατικῆς τάξεως· ὅλο ὑποχρεώσεις, ὑποχρεώσεις, ὑποχρεώσεις! ἄλλο δὲν εἶναι μέσα· Ὅσον πλοῦτον τὴν σήμερον, Κύριοι, ἔχει ἡ πόλις, εἶναι οἱ καθυστεροῦντες φόροι, τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ πληρόνουν εἰς τὸ ταμεῖον· εἶναι ὅλοι οἱ φόροι, ὅπου ἅρπαξαν ἀπὸ τὸν χωρικὸν, ἀπὸ τὴν ἐργατικὴν τάξιν, χωρὶς τὴν ὁποίαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ κανεὶς κόσμος, κανεὶς ἄνθρωπος. Αὐτὸν τὸν πλοῦτον ὅπου ἔκαμαν μὲ τὴν τοκογλυφίαν, μὲ τὸ ἐμπόριον, μὲ τὴν διανοητικὴν ἀνάπτυξιν ὅπου ἐλάμβαναν μέσα εἰς τὴν χώραν· διότι ἐκεῖ εἶναι τὸ ἔργον τῆς ὑποδουλώσεως, τῆς τοκογλυφίας, τῆς μανοκράτιδος· ὅλοι ἐτοῦτοι δὲν ἔκαμαν ἄλλο παρὰ πῶς νὰ εὕρουν τὸν τρόπον......

§65ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τί εἶναι οἱ μανοκράτιδες;

§66ΖΕΡΒΟΣ. Ἐκεῖνοι ὅπου τρῶνε τὰ χαρτιά· τουτέστιν οἱ ὑποδικηγόροι· ἐκατάλαβες;

§67ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Πόσους ἔχετε εἰς τὴν Κέρκυραν;

§68ΖΕΡΒΟΣ. 544.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ λόγος εἶναι ἂν θὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ τοῦ ζητήματος· δὲν θὰ συζητηθῇ ἡ οὐσία τώρα.

§70ΤΙΝΕΣ. Τώρα, τώρα.

§71ΖΕΡΒΟΣ. Ὅλος λοιπὸν, Κύριοι, ὁ πλοῦτος, ἐπαναλαμβάνω, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ πληρόνῃ ὅλος ὁ λαὸς, ἐκατοίκησε τὴν πόλιν. Ἐδιπλασιάσθησαν, ἐτριπλασιάσθησαν ἀπὸ τὴν πλάτην τοῦ γεωργοῦ καὶ τὴν σήμερον εἶναι εὐτυχισμένοι καὶ ὁ δυστυχισμένος λαὸς ὑποφέρει καὶ ὑποφέρει μεγάλως. Φρίκην, Κύριοι, θέλει σᾶς κάμει, ἐὰν κανεὶς ἐξ ὑμῶν παρουσιασθῇ ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδικείου Κερκύρας νὰ ἰδῇ τὰς καθημερινὰς ἀγωγάς· νὰ ἰδῇ τὸ σμῆνος τῶν ὑποδικηγόρων καὶ ἄλλων, ὅπου περιφέρονται μὲ μίαν δέσμην χαρτοσήμων τόσην ἀπὸ κάτω ἀπὸ τὴν ἀγκαλιάν των ὅλο ἀγωγὰς εἰς βάρος τῶν χωρικῶν· 500,600 κλήσεις καθ’ ἡμέραν δύναται ν’ ἀποπερατόνῃ ὁ εἰρηνοδίκης τῆς πόλεως Κερκύρας. Ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ἀπὸ τοὺς γεωργοὺς ὅπου καθ’ ἑκάστην κλητεύονται εἰς τὰ δικαστήρια τῆς πόλεως Κερκύρας ὑπολογίζονται 29,800 ἡμερομίσθια κάθε χρόνον· 29,800 ἡμερομίσθια δαπανῶνται εἰς τὴν ἀργίαν διὰ τὰς κλήσεις ἀπὸ ἐναγομένους καὶ ἐνάγοντας! Πῶς δύναται λοιπὸν νὰ πάγῃ ἐμπρὸς ἕνας γεωργὸς, ὁ ὁποῖος μόνον διὰ μίαν κλῆσιν νὰ παρουσιασθῇ πρέπει νὰ ξοδεύσῃ 3, 2, 1 ἡμερομίσθιον; ἰδοὺ λοιπὸν τὰ αἴτια, διὰ τὰ ὁποῖα φωνάζουν· εἶσθε ἀκαμάται, εἶσθε ἀργοὶ, εἶσθε τεμπέληδες, δὲν δουλεύετε. Ἰδοὺ λοιπὸν τὰ αἴτια, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐργασθῶμεν. Τὰ λόγια ὅπου σᾶς λέγω μὴν τὰ πάρετε γιὰ παραμύθια· ζητήσετε ἀπὸ τὸν πρόεδρον τοῦ δικαστηρίου νὰ σᾶς δώσῃ ἕνα πίνακα τῶν ἀγωγῶν.

§72ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, θὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου;

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ’ ἐγὼ ἠρώτησα, καὶ μοῦ εἶπον ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§74ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε, Κ. Πρόεδρε, προχθὲς ἀρκετὰ καθαρῶς ἐξήγησα εἰς τὴν Βουλὴν, ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ, ἴσως ἐσφαλμένως, ἀλλὰ φρονεῖ ἐν πεποιθήσει, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιληφθῇ τῆς διοικήσεως τοῦ Κράτους χωρὶς νὰ εὐαρεστηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ τῇ παραχωρήσῃ τὴν διακοπήν. Ἐντοσούτῳ πρὸ μικροῦ ἐφέρθη ἓν τῶν μεγαλειτέρων ζητημάτων πρὸς συζήτησιν, τὸ περὶ φορολογίας. Ἀλλὰ τοῦτο ἀντίκειται ὅλως διόλου εἰς τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐξέφρασε πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ ν’ ἀποῤῥίψῃ, καὶ ἀποῤῥιφθείσης αὐτῆς, ἡ Κυβέρνησις θέλει ἀποχωρήσει. Διατί, Κύριοι, δὲν συζητεῖται ἡ διακοπή; διότι ἔτυχεν ἐν τῷ μεταξὺ ἓν ζήτημα πολλὰ σπουδαῖον, ἀφορῶν τὴν μεταβολὴν τοῦ Συντάγματος, πρὸ πολλοῦ ἐκκρεμὲς, τὸ ὁποῖον εἰσέτι δὲν ἐπεραιώθη· ἐὰν ἤθελεν εἶσθαι περαιωμένον, ἡ Κυβέρνησις ἀμέσως ἤθελε παρακαλέσει τὴν Βουλὴν ὅπως γίνῃ δεκτὴ ἡ αἴτησίς της περὶ διακοπῆς. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἐπεραιώθη, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀναγκάζεται νὰ μὴ φέρῃ τὸ ζήτημα τῆς διακοπῆς, διότι ἤθελεν εἶναι ὅλως ἀνακόλουθος ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητῇ τὴν διακοπὴν τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Βουλὴ νὰ δεχθῇ τὴν αἴτησιν ταύτην, καὶ μὴ γνωρίζουσα ὁποῖον Σύνταγμα ἀφίνει ὄπισθέν της, ν’ ἀπέλθῃ εἰς τὰς ἐπαρχίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτία διὰ τὴν ὁποίαν τὸ ζήτημα τῆς διακοπῆς δὲν φέρεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἰς συζήτησιν. Ἐπεθύμουν κ’ ἐγὼ νὰ ἦσαν τελειωμένα τὰ πάντα, ὅπως σήμερον συζητηθῇ ἡ πρότασις τῆς διακοπῆς καὶ δοθῇ ἓν τέλος. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εἶναι περαιωμένα, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ προχωρήσῃ εἰς τὸ ζήτημα τῶν φόρων.

§75ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§76ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις σᾶς εἶπε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ μέρος μεχρισοῦ συζητηθῇ τὸ ζήτημα δεῖνα· λοιπὸν ἡμεῖς νομίζω ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ μὴ παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίσῃ ὅτι πρὸς τὴν ἰδέαν ταύτην δὲν ἐμποδίζει νὰ συζητηθῶσι μερικὰ ἀντικείμενα, πρέπει νὰ τὰ συζητήσωμεν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἠρώτησα τὸν Κ. Πρωθυπουργὸν καὶ μ’ εἶπεν ὅτι δὲν ἔχει ἀντίῤῥησιν.

§78ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Καὶ πρὸ τῆς ὁμιλίας τοῦ Κ. βουλευτοῦ Μεσσήνης εἶχον σκοπὸν νὰ προτείνω μίαν γνώμην, ἐπειδὴ αἱ συχναὶ ὑπουργικαὶ μεταβολαὶ ἔφερον κάποιαν ἀταξίαν εἰς τὰ ἔργα τῆς Βουλῆς. Εἶχον τὸν σκοπὸν νὰ προτείνω νὰ γίνῃ πίναξ τῶν ἐκκρεμῶν καὶ ὡρίμων ὑποθέσεων νὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς βουλευτὰς καὶ εἰς τοὺς Κ. Ὑπουργοὺς, καὶ αὔριον, ὅσα ἀντικείμενα θεωρήσῃ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ὡς κατεπείγοντα ν’ ἀρχίσῃ ἐπ’ αὐτῶν ἡ συζήτησις, διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἐκλήθη παρὰ διὰ νὰ ἐργάζεται. Νὰ γίνῃ δὲ αὐτὸς ὁ πίναξ, διότι μᾶς παρουσιάζονται τὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι μὲ τὴν συναίνεσιν τῆς Βουλῆς, διότι εἶναι πολλὰ μὴ ὥριμα.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν εἶναι συναινέσει τῆς Βουλῆς, διότι καμμία ἡμερησία διάταξις δὲν συντάσσεται ἄνευ αὐτῆς. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν εἶναι 34 περίπου ἀντικείμενα· ἑπομένως προβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ἡ Κυβέρνησις, δι’ ὅσα ἀντικείμενα θέλει καιρὸν, θὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολὴν, καὶ ἡ Βουλὴ, ὅπως ἐξεφράσθη, θέλει τὴν δώσει. Ὁ πίναξ, τὸν ὁποῖον ζητεῖτε, εἶναι ἡ ἡμερησία διάταξις, ἡ ὁποία συντάσσεται συναινέσει τῆς Βουλῆς.

§80ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι πρὶν ἢ ὁ Ἡγεμὼν ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς πράξεώς μας, ἡμεῖς ἀκόμη διατελοῦμεν ὑπὸ τὴν ἰδιότητα ἐθνοσυνελεύσεως καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐργασθῶμεν (θόρυβος.)

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνον δι’ αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον ἡ Βουλὴ εἶχε συντακτικὴν ἐξουσίαν.

§82ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ βουλευτὴς Ἄργους, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἐξ ἐσφαλμένης σκέψεως. Ἀλλὰ μία ἄλλη ἀντίῤῥησις παρουσιάζεται. Κατὰ τὸν κανονισμόν μας, πρέπει νὰ συζητεῖται πρῶτον ἡ ἀρχὴ καὶ νὰ στέλλεται εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Πῶς θὰ γίνεται τοῦτο;

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Βουλευταὶ, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, θὰ ἰδῆτε πολλὰ ἀντικείμενα ἐπὶ τῶν ὁποίων τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας ἐγνωμοδότησε.

§84ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ προλαλήσαντος παρετήρησα, ὅτι ὁ ἀπαίσιος ἐκεῖνος νόμος, ὅστις ὑπάρχει ἐν Ἑπτανήσῳ τῆς προσωπικῆς ἐργασίας ἢ ἀγγαρείας, ὑπάρχει καὶ ἤδη εἰς τοὺς πολιτικῶς κρατουμένους. Τὸ τοιοῦτον νομίζω, ὅτι ἀπάδει εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ ἤθελον ζητήσει ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐκλείψῃ αὐτὸ τὸ βάρβαρον ἔθιμον.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ζερβοῦ περὶ γενικῆς ἀφομοιώσεως ἀναβάλλεται. «Ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Μητροπολίτου Ζακύνθου.» Νομίζω ὅτι τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἔχει ἀντίῤῥησιν εἰς τὸ νὰ συζητηθῇ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο;

§86Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω ὅτι ὑπάρχουν συνθῆκαι διεθνεῖς, ὁποῖαι δὲν ἠμποροῦν νὰ μείνουν ἐκκρεμεῖς, ὅταν ἔλθῃ ἡ διακοπὴ, διότι δὲν ἀπόκειται εἰς τὴν ἰδικήν μας διάθεσιν περὶ τούτου. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ τὰς προτάξωμεν.

§87ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἡ διεθνὴς τηλεγραφικὴ συνθήκη ἐτελείωσε.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Περὶ τηλεγραφικῆς συνθήκης μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τῶν διαφόρων κρατῶν τῆς Εὐρώπης. Δευτέρα συζήτησις.»

§89ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν τῳόντι νὰ ἐπιληφθῇ τῆς δευτέρας συζητήσεως αὐτῆς τῆς τηλεγραφικῆς συνθήκης. Ὅλα τὰ κράτη, Κύριοι, τῆς Εὐρώπης ἔκαμον μίαν τηλεγραφικὴν συνθήκην, καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην εἶναι μόνη ἡ Ἑλλὰς ἡ ὁποία, καίτοι προσκληθεῖσα, δὲν ἔδοσε πέρας εἰς τὴν συνθήκην ταύτην, εἰς ἣν ἀπαιτεῖται ἡ συγκατάθεσις τῆς Βουλῆς. Πρόκειται περὶ συνθήκης, ἥτις ἢ δεκτὴ θὰ γίνῃ παρὰ τῆς Ἑλλάδος ἢ δὲν θὰ γίνῃ δεκτή, διότι δὲν ἐπιδέχεται τροποποίησιν, καθόσον ὅλα τὰ ἄλλα ἔθνη ὑπεγράφησαν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ συζητήσῃ διὰ δευτέραν φορὰν αὐτὴν τὴν πρότασιν. Ὑπάρχουν ὅμως, Κύριοι, καί τινες ἄλλαι συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ἀπὸ προκάτοχα ὑπουργεῖα πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ περιέχουσι τόσον μεγάλα καὶ σοβαρὰ ζητήματα, ὥστε δὲν ἠμποροῦν νὰ συζητηθῶσιν ἀμέσως, κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως· διότι ἡ Κυβέρνησις ἐπί τινων ζητημάτων περιλαμβανομένων εἰς τὰς συνθήκας ταύτας θέλει προσπαθήσει, ἂν δυνηθῇ, νὰ ἐπαναφέρῃ ἐκ νέου τὴν συνεννόησιν μετὰ τῶν Δυνάμεων, μετὰ τῶν ὁποίων συμβαλλόμεθα. Πρόκειται περὶ μιᾶς συνθήκης μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, ἀφορώσης τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας, ἐν ᾗ ὑπάρχει ζήτημά τι τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ λεπτὸν, τὸ ζήτημα τῆς παραδόσεως, καὶ περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος θέλω νὰ ἔλθω ἐκ νέου εἰς συνεννόησιν πρὶν ζητήσω τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Ὑπάρχει ἑτέρα σύμβασις μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς μεγάλης Βρεττανίας, ἀφορῶσα δίκας διεξαχθείσας ὅταν ὑπῆρχεν ἡ προστασία τῆς Ἀγγλίας εἰς τὴν Ἰόνιον ἐπικράτειαν, καὶ ἡ σύμβασις αὕτη περιέχει τινα ζητήματα διὰ τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ προηγουμένως εἰς νέαν συνεννόησιν, διότι, ὅπως ἔχει ἡ σύμβασις, ὑποβάλλει τὴν Ἑλλάδα εἰς ξένην κηδεμονίαν, καίτοι ἀνεξάρτητον. Ὑπάρχει καὶ πρότασις νόμου ἀφορῶσα, νομίζω, τὴν παραχώρησιν εἰς τὴν Ἀγγλίαν τοῦ στρατιωτικοῦ νοσοκομείου τῆς Κεφαλληνίας, καὶ περὶ αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀποφανθῇ ἀμέσως. Δὲν πρόκειται δὲ εἰς πάσας ταύτας τὰς διεθνεῖς συμβάσεις περὶ γνώμης ἁπλῆς τῆς Κυβερνήσεως, διότι τὴν γνώμην της τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν εἶναι δύσκολον νὰ ἐκφράσῃ ἀμέσως, ἀλλὰ πρόκειται περὶ συμβάσεων εἰς τὰς ὁποίας συγκατετέθησαν ξέναι ἐπικράτειαι καὶ ἑπομένως ἀπαιτεῖται συνεννόησις καὶ καιρός.

§90ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Περὶ τῶν πληγωμένων στρατιωτῶν δὲν ὑπάρχει συνθήκη;

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ ν’ ἀρχίσωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κατὰ τάξιν. «1ον Νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου 1864 Β. Διατάγματος περὶ ἐξομοιώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ δικαστικῶν ὑπαλλήλων.» (δευτέρα συζήτησις).

§92ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Κ. Πρόεδρε, πρὸ μικροῦ ἐξελέχθη μεγάλη πρεσβεία πρὸς τὸν Βασιλέα. Εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας μένουν πολλὰ πράγματα μετέωρα καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν, ἐὰν δὲν λάβῃ τέλος αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον. Πρὸς τούτοις ἡ ἀναφορὰ τοῦ Μητροπολίτου Ζακύνθου, περὶ ἧς πρόκειται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ σήμερον, διότι ἐνδέχεται τὸ ὑπουργεῖον νὰ διορθώσῃ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο, ἄνευ θορυβωδῶν συζητήσεων.

§93ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κ. Πρόεδρε, τοσάκις ἀνεφάνη μετὰ τοσούτου πατάγου ἡ ἀναφορὰ τοῦ Μητροπολίτου Ζακύνθου. Καίτοι προσωπικῶς ἐνδιαφερόμενος, οὐδέποτε ὡμίλησα. Ἀλλ’ εἶναι καιρὸς, κύριοι, νὰ ἐκλείψῃ τέλος αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον ἀπὸ τοῦ νὰ σκανδαλίζῃ τὴν Βουλήν. Πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, διότι εἶναι ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι οὔτε νομοθετικὸν, οὔτε συνδέεται μὲ τὸ Συμβούλιον, οὔτε οἱονδήποτε ὑπουργεῖον ἠμπορεῖ νὰ ἐνδιαφέρεται, ἀλλὰ μόνον σκανδαλίζει τὴν Βουλήν· ἑπομένως ἐγὼ ὁ ἐνδιαφερόμενος, ἐγὼ ὁ κατηγορούμενος, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιληφθῇ τέλος τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι ἀκόμη δὲν ἔλαβον καιρὸν νὰ ἀναγνώσω τὴν ἀναφορὰν τοῦ Μητροπολίτου καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, οὐδὲ νὰ τὰ διεξέλθω· διότι θέλετε ἰδῆ ἀπὸ τὴν ἁπλῆν ἐξιστόρησιν τοῦ γεγονότος πῶς παρεμορφώθησαν τὰ πράγματα καὶ ἀπ’ αὐτὴν ἀκόμη τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν μὲ λύπην μου εἶδον νὰ ὑπογράψῃ ὁ ἀξιότιμος Κ. Λειβαδᾶς.

§94ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι νὰ διαλύσητε τὴν συνεδρίασιν, καθὰ εἶπον. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἐστάλη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπικαλεῖται τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν ἐπίκρισιν τοῦ πρώην ὑπουργείου. Παρῆλθον τόσαι ἡμέραι καὶ τόσοι μῆνες, καὶ μάλιστα ἐπίτηδες ἐμποδίσθη ἡ ἐνέργεια τῆς Βουλῆς, ὥστε νὰ μὴ ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως ταύτης· καὶ ἐνῷ πρόκειται ἀπὸ σήμερον ἕως αὔριον νὰ ἐπιληφθῇ αὐτῆς ἡ Βουλὴ, σήμερον δεικνύει τόσον ζῆλον— πότε, κύριοι; ὅταν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν διατάραξιν τῶν ἐργασιῶν μας. Δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε ἔντιμον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι λέγουν νὰ συζητηθῇ ἡ ὑπόθεσις, τῆς ὁποίας δὲν ἔχουν γνῶσιν. Ἐὰν ἔχῃ πεποίθησιν εἰς τὸ δίκαιόν του καὶ ὅτι ἡ πρᾶξις τὴν ὁποίαν ἐνήργησεν ὁ πρώην ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν ὑπουργὸς εἶναι ὀρθὴ καὶ στηρίζεται ἐπὶ τοῦ Ἰονίου νόμου, ἂς περιμένῃ ἕως αὔριον ἢ μεθαύριον. Προτείνω λοιπὸν τὴν ἐν γένει διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ πορευθῇ ἡ ἐπιτροπὴ ἀμέσως.

§95ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰδοποιήσατε, Κ. Πρόεδρε, ὅτι θὰ ὑπάγῃ ἡ ἐπιτροπή;

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, τὸ ἀνήγγειλα εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ἰακωβάτου· οἱ παραδεχόμενοι νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της ἡ Βουλὴ μέχρι τῆς ἀπαντήσεως τῆς Α. Μ. ὡς πρὸς τὸ ψήφισμα περὶ καταργήσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Θὰ θέσω τὸ ἀντίστροφον· οἱ μὴ παραδεχόμενοι νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της ἡ Βουλὴ μέχρι τῆς ἀπαντήσεως τοῦ Βασιλέως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (πάλιν τὸ προεδρεῖον ἀμφιβάλλει).

§97ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, νομίζω, ὅτι ματαία καὶ ἡ συζήτησις καὶ ἡ ψηφοφορία· ἐλπίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Κ. Ἰακωβάτος θὰ πεισθῇ ν’ ἀποσύρῃ τὴν πρότασίν του, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ πρὸ ὀλίγου ἀπεφάνθη, ἂν ἦναι ἐργασίαι ἐκρεμεῖς εἰς τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἑτοίμη νὰ λάβῃ μέρος, νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῶν.

§98Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἂν εἰς τὸ περὶ ἀρχιερέως τῆς Ζακύνθου ζήτημα ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἑτοίμη νὰ συζητήσῃ, ν’ ἀναβληθῇ καὶ νὰ προβῶμεν εἰς ἕτερα.

§99ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§100ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Τὴν πρώτην Ἰανουαρίου λήγει πᾶσα προθεσμία, δοθεῖσα εἰς τὰ διάφορα κράτη τῆς Εὐρώπης ὅπως ἀποφανθῶσι περὶ τῆς συνθήκης· ἡ Γαλλία, ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὴν πρωτοβουλίαν αὐτὴν δι’ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον ἀπέστειλε πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐξωτερικῶν, ζητεῖ ἀπάντησιν ταχίστην. Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις αὕτη. (Ἀναγινώσκεται ἡ τηλεγραφικὴ σύμβασις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ ἑτέρων κρατῶν τῆς Εὐρώπης).

§101ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀναγνωσθεῖσαν πρότασιν κατὰ τὴν δευτέραν αὐτῆς ἀνάγνωσιν. Ἐνταῦθα ἀναγνωσθέντα τὰ ἑξῆς νομοσχέδια παρεδέχθησαν κατὰ τὴν δευτέραν αὐτῶν συζήτησιν ὡς ἑξῆς ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. 1) Νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου 1864 Διατάγματος περὶ ἐξομοιώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ δικαστικῶν ὑπαλλήλων (δευτέρα συζήτησις). 2) Ὅμοιον περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Ἰανουαρίου Διατάγματος περὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων τῆς πρώην Ἰονίου Γερουσίας κλπ. (δευτέρα συζήτησις). 3) Ὅμοιον περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου 1864 τεσσάρων Διαταγμάτων περὶ τῆς ἐν Ἑπτανήσῳ ἀστυκῆς καὶ ἐξωτερικῆς ὑγειονομικῆς νομοθεσίας κλπ. (δευτέρα συζήτησις). 4) Ὅμοιον περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Ἀπριλίου 1865 Διατάγματος, καθ’ ὃ αἱ 4 ἡμέραι τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν θεωροῦνται σχολάσιμοι (δευτέρα συζήτησις). 5) Ὅμοιον περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου 1864 περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἑπτανήσου (πρώτη συζήτησις). 6) Ὅμοιον περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Μαρτίου 1865 Διατάγματος περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως ἑκατέρας τῶν ἐπαρχιῶν Κερκύρας καὶ Κεφαλληνίας (δευτέρα συζήτησις). 7) Ὅμοιον περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Ἰανουαρίου Διατάγματος περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐν Κερκύρᾳ Φρενοκομείου (δευτέρα συζήτησις). 8) Ὅμοιον περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 31 Δεκεμβρίου 1864 Διατάγματος, περὶ καταργήσεως τῆς θέσεως μηχανικοῦ Συμβούλου ἐν Κερκύρᾳ (δευτέρα συζήτησις). 9) Ὅμοιον περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰανουαρίου Διατάγματος περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ ἀρχειοφυλακείων (δευτέρα συζήτησις).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕπεται μετὰ ταῦτα τὸ νομοσχέδιον περὶ διαθέσεως ἐθνικῆς γῆς· δευτέρα συζήτησις.

§104ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργὸς). Ν’ ἀναβληθῇ.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερον περὶ τῶν ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς οἰκοδομησάντων ἢ ἐπισκευασάντων ἐρείπια.

§106ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Καὶ αὐτό.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερον περὶ τῶν ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς ἐμφυτευσάντων.

§108ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Καὶ αὐτὸ ν’ ἀναβληθῇ.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέρα περὶ προικοκτησιῶν.

§110ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ αὐτὴ ν’ ἀναβληθῇ.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερον περὶ διοικήσεως τῶν δήμων ἐν ἐλλείψει δημάρχων καὶ δημαρχικῶν παρέδρων· δευτέρα συζήτησις. (Ἀναγινώσκεται).

§112ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερον νομοσχέδιον περὶ συστάσεως σιδηροδρόμου ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ. (Ἀναγινώσκεται).

§114ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Πρὶν ψηφίσωμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἂν τὸ συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ δημοσίου καὶ τοῦ πρώτου ἐργολάβου τοῦ σιδηροδρόμου, διελύθη, καὶ ἂν ἡ ποινὴ, ἡ ὁποία εἶχε τεθῆ διὰ τὴν ὑπερημερίαν, κατέπεσεν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, ἢ ἂν ὁ ἐργολάβος ἤγειρεν ἀπαιτήσεις δικαστικὰς κτλ.

§115ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Αὔριον θέλω σᾶς δώσει πληροφορίας.

§116ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Οὐχ ἧττον εἶναι ἄτοπον νὰ ψηφίσωμεν, ἔστω καὶ διὰ πρώτην φοράν. Ἐντούτοις ἂς ψηφισθῇ· ἐπιφυλάσσομαι νὰ κάμω τὰς ἀντιῤῥήσεις εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§117ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῇ, διότι πρέπει νὰ μάθω διὰ ποῖον λόγον δὲν ἐξετελέσθη ὁ πρῶτος νόμος καὶ ἦλθε δεύτερος, ποῖος ἔπταισεν, ἡ Κυβέρνησις ἢ ὁ ἐργολάβος.

§118ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατ’ ἐμὲ, ὁ ἐργολάβος τοῦ σιδηροδρόμου ἀπώλεσε τὸ δικαίωμα αὐτοῦ· αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα καὶ ἡ πεποίθησίς μου· ἀπέναντι αὐτῆς τῆς πεποιθήσεως ἓν δικηγορικὸν συμβούλιον ἐνόμισε, κύριοι, τὰ περιστατικὰ τὰ λαβόντα χώραν εἰς τὴν πατρίδα ἡμῶν ὡς ἀνώτατον λόγον, ὁ ὁποῖος ἐμπόδισε τὸν ἐργολάβον νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέλαβε, καὶ ὅτι ἔδιδεν εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ παράτασιν. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἐναντίαν ἰδέαν, ἔκτοτε δὲν γνωρίζω τί ἐγένετο.

§119ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὁ ἐργολάβος ἀπὸ τὴν προθεσμίαν, τὴν ὁποίαν τοῦ ἔδιδεν ὁ νόμος, ἐκπεσὼν ὑπόκειται εἰς ῥήτρας τινὰς, ἀλλὰ τὸ δικηγορικὸν συμβούλιον λέγει, ὅτι δὲν ἐξέπεσε τῆς προθεσμίας· ἤδη ἔρχεται ἕνας νέος νόμος, ὁ ὁποῖος οὐχὶ μόνον δὲν κυρόνει αὐτὸν, ἀλλὰ θέτει καὶ νέας προσθήκας. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἴδωμεν πρῶτον ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύο νόμων, καὶ διατὶ δὲν ἐξετελέσθη αὐτὸς ὁ νέος νόμος, ἀλλὰ παραχωροῦνται καὶ νέα δικαιώματα;

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ προτάσεως νόμου.

§121ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχει κἀμμίαν σχέσιν μὲ τὸν παλαιὸν ἐργολάβον. Τὸ κατ’ ἐμὲ, εἴτε τὸν παλαιὸν ἐργολάβον ἀφήσει ἡ Κυβέρνησις εἴτε ἄλλην ἑταιρίαν, πρέπει ἀναντιῤῥήτως νὰ ζητήσῃ μίαν ἐγγύησιν μεγάλην, διότι τοιουτοτρόπως μόνον ἠμποροῦμεν νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι θὰ ἔχωμεν ἑταιρίαν σπουδαίαν.

§122Π. ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ἐγὼ, Κύριε Πρόεδρε, παρατηρῶ, ὅτι οὔτε εἰς τὰς πρώτας οὔτε εἰς τὰς ἤδη συμφωνίας ἡ Κυβέρνησις ἐφρόντισε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἰδιοκτησίαν τοῦ πολίτου κατὰ τὸ Σύνταγμα· διότι παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἑταιρία καταλαμβάνει ἄνευ ἀποζημιώσεως τὰς ἰδιοκτησίας ἐπὶ τῶν ὁποίων κατασκευάζει τὴν ὁδὸν, παραπέμπει δὲ ὅλους τοὺς ἰδιοκτήτας εἰς τὰ δικαστήρια. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, οὐδεμία ἰδιοκτησία δύναται νὰ καταληφθῇ ἄνευ ἀποζημιώσεως, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα πάμπολλαι σήμερον περιουσίαι ὑπάρχουν κατειλημμέναι. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μία φροντὶς περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἰδιοκτητῶν τούτων, διὰ νὰ μὴ παραπέμπωνται εἰς τὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα εἶναι λίαν ὀχληρὰ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας.

§123ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐγὼ λοιπὸν προτείνω τὴν ἀναβολήν.

§124Π. ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπίσης.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πρώτη συζήτησις, ἀλλ’ ἐρωτῶ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἀπεῤῥίφθη ἡ ἀναβολή. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν;

§126ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν παρεδέχθη τὴν ἀναγνωσθεῖσαν πρότασιν κατὰ τὴν πρώτην αὐτῆς ἀνάγνωσιν. Ἕτερον ἀντικείμενον. — «17. Περὶ συστάσεως καὶ βελτιώσεως λιμένων.» Νομίζω, ὅτι αἱ προτάσεις, τῶν ὁποίων πρόκειται ἡ ἀρχὴ καὶ πρόκειται νὰ σταλῶσιν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, πρέπει νὰ ἀναβληθῶσι.

§128ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν βέβαια συνταγματικῶς νὰ ἀποφανθῶμεν περὶ τῶν τοιούτων προτάσεων πρὶν ἡ Α. Μ. ἀποφανθῇ περὶ τοῦ Συμβουλίου.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον 18. — «περὶ συμβάσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ μεγάλης Βρεταννίας ὡς πρὸς τὰς διαφορὰς τῶν Ἰονίων Νήσων.»

§130ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ μείνῃ.

§131ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον 21. «περὶ συμβάσεως σκοπούσης τὴν βελτίωσιν τῆς τύχης τῶν κατὰ τὰς ἐκστρατείας καὶ μάχας τραυματιζομένων στρατιωτῶν.»

§133ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι τυπωμένον.

§134ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀνακοίνωσις καὶ δὲν χρειάζεται συζήτησις, ἐκτὸς ἐάν τις τῶν βουλευτῶν ζητήσῃ νὰ κάμῃ ἰδίαν συζήτησιν.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τυπωμένον, Κύριε ἰακωβάτε, καὶ δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις, διότι εἶναι ἀνακοίνωσις. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις εἰς τὴν ἀναβολήν.

§136ΠΟΛΛΟΙ. Οὐδεμία.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον 22. «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας ταχυδρομικῆς συμβάσεως.» Πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς καὶ ἀναβάλλεται. «Περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν.» Ὡσαύτως περὶ τῆς ἀρχῆς καθὼς καὶ ὅλων τῶν ἄλλων καὶ ἑπομένως ἀναβάλλονται. Ἄλλην ἐργασίαν δὲν ἔχομεν. Λοιπὸν λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 2 καὶ 45 Μ. Μ.)