1865.10.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 49.

Τῆς 6 Ὀκτωβρίου 1865.

(Τετάρτη).

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τῆς προηγουμένης ἡμέρας τὰ πρακτικά.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν ὑπάρχει;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνεκρίθησαν.

§4Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παράπονα γίνονται, ὅτι δὲν συγχωροῦνται εἰς πολλοὺς νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰ ἐξωτερικὰ δωμάτια πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ διέταξα νὰ μὴν εἰσέρχωνται, διότι δὲν ἐξέρχονται ἀκολούθως.

§6ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ διαταγὴ αὕτη δὲν εἶναι καλή.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κανονισμὸς ἀπαγορεύει τὴν εἴσοδον εἰς πάντα ἐκτὸς τῶν Βουλευτῶν.

§8ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ μετὰ ταῦτα θὰ φέρω χωροφύλακας διὰ νὰ τοὺς κάμω νὰ ἐξέλθουν; Ἐπέτρεπον τὴν εἴσοδον πρὸ τῆς συνεδριάσεως, καὶ ἅμα ἤρχιζεν ἡ συνεδρίασις, διέταττον εἰς τοὺς κλητῆρας νὰ ἐξέλθουν καὶ ἠρνήθησαν.

§10ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑποθέσατε, ὅτι δύω, τρεῖς πολῖται θέλουν ν’ ἀνταμώσουν τοὺς Βουλευτὰς εἰς τὰς 10, τί νὰ γείνῃ; νὰ ἐξέλθῃ ὁ Βουλευτὴς εἰς τὸν ἥλιον ἢ νὰ εἰσέλθῃ ὁ πολίτης;

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν νὰ τὴν κάμῃς καὶ ἄλλως· διαρκούσης τῆς συνεδριάσεως τί νὰ γείνῃ; νὰ εἰσέλθῃ ὁ πολίτης ἢ νὰ ἐξέλθῃ ὁ Βουλευτής;

§12ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ Βουλευτὴς, ἂν θέλῃ, ἠμπορεῖ νὰ ἐξέλθῃ, ἀλλὰ πρὸ τῆς συνεδριάσεως ἄφετε τὰ ἐξωτερικὰ δωμάτια ἐλεύθερα καὶ ὅσοι θέλουν νὰ γείνουν ἀκροαταὶ συμφέρον ἔχουν νὰ ὑπάγουν εἰς τὰ θεωρεῖα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀναγινώσκω τὸν Κανονισμὸν, καὶ ἂν δὲν σᾶς ἀρέσῃ, κάμετε τροποποίησιν. «Ἄρθρον 88. Οὐδεὶς μὴ Βουλευτὴς δύναται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν περίβολον ὅπου ἑδρεύουσιν οἱ Βουλευταὶ, οὔτε εἰς τὰ δωμάτια τοῦ Βουλευτηρίου, ἐκτὸς τῶν τῆς Βουλῆς ὑπαλλήλων.»

§14ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἄφετε τὰ δωμάτια ἐλεύθερα, μὴ παρεμβάλετε προσκόμματα εἰς τὰς συνεντεύξεις τῶν πολιτῶν.

§15ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Δὲν εἴμεθα σύμφωνοι εἰς αὐτὴν τὴν παρατήρησιν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ βέβαια, διότι, ὅταν εἰσέρχωνται, μετὰ ταῦτα δυσκόλως ἐξέρχονται.

§17ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ὑπέβαλον πρότασιν· τί γίνεται;

§18ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν συνῆλθε σήμερον, διώρισεν ἐμὲ εἰσηγητὴν ἐπ’ αὐτῆς τῆς προτάσεως καὶ αὔριον ἢ μεθαύριον θέλω ὑποβάλει τὴν ἔκθεσιν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ καὶ τὰς ἄλλας ἐπιτροπὰς νὰ ἐργάζωνται ἐπὶ τῶν ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων.

§20ΜΑΡΚΟΡΑΣ. Πρέπει νὰ γείνῃ διακοπὴ εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν καιρόν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ὡρίσαμεν τὴν 12 ὥραν ὡς ὥραν ἐνάρξεως, ἀπὸ τῆς 8 μέχρι τῆς 12 ἔχετε καιρόν.

§22ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὥρα συζητήσεως ἐτάχθη ἡ 12, ἀλλ’ ἡμεῖς βαρυνόμεθα νὰ ἐρχώμεθα τὴν 12. Εἶναι καὶ πολῖται, οἵτινες ἔχουν συμφέρον νὰ ἀκούουν τὰς συζητήσεις· προτείνω λοιπὸν ἵνα τὰ θεωρεῖα ἀνοίγουν τὴν 12.

§23ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν γίνεται αὐτό.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ Βουλευταὶ κύριοι Μπαλάνος, Τρικούπης καὶ Δημητριάδης ὑπέβαλον τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ά. ἄρθρου περὶ χαρτοσήμου. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς, ὅπως κατηρτίσθη ἀπὸ τὸ συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἐπιφυλαττόμενος νὰ φέρῃ τὰς παρατηρήσεις του κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐν τῇ Βουλῇ, συνοδεύεται δὲ καὶ μὲ πολύφυλλον ἔκθεσιν τοῦ συμβουλίου· θέλει τυπωθῆ. Ὁ Κ. Θεοχάρης, βουλευτὴς Σπετσῶν, ὑπέβαλε πρότασιν περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ τοῦ 1833 βασιλικοῦ διατάγματος, δι’ οὗ ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς ἰδιώτας καὶ τὰς κοινότητας ἡ κατὰ τοῦ δημοσίου ἀγωγὴ περὶ ἐκκαθαρίσεως καὶ ἀποτίσεως τῶν παλαιῶν πρὸς αὐτοὺς χρεῶν, καθὼς καὶ τοῦ πρὸ αὐτοῦ ἐκδοθέντος ὑπὸ τοῦ Καποδιστρίου ψηφίσματος περὶ ἐπιεικείας. Ὁ βουλευτὴς Μεγαρίδος Κ. Ἀλεξίου ὑπέβαλε τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικητικῶν ἀρχῶν τοῦ Κράτους, συνοδεύων αὐτὴν μὲ πολύφυλλον ἔκθεσιν.

§25ΑΛΕΞΙΟΥ. Παραιτοῦμαι ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν.

§26ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, Κ. πρόεδρε, ὅτι εἶναι πρέπον, ὅστις ὑποβάλλει πρότασιν νὰ συνυποβάλῃ καὶ τὴν ἔκθεσιν τὴν αἰτιολογικήν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ κανονισμός· «πᾶσα τροπολογία προτεινομένη παρὰ τῶν βουλευτῶν παραδίδεται γραπτὴ εἰς τὸ προεδρεῖον.» «Ἂν τροπολογία τις προταθῇ κατὰ τὴν συζήτησιν, ὁ πρόεδρος λαμβάνει τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ἂν ἡ τροπολογία πρέπει νὰ συζητηθῇ εὐθὺς, ἢ τυπουμένη νὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς βουλευτάς.» Ἰδοὺ δὲ τί λέγει περὶ ἐκθέσεων τῶν ἐπιτροπῶν. «Ἄρθρ. 37 Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἀναγινώσκεται εἰς τὴν Βουλὴν, τυποῦται καὶ διανέμεται εἰς ἕνα ἕκαστον τῶν βουλευτῶν πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς συζητήσεως.» Ἑπομένως ὁ κανονισμὸς δὲν ἀπαιτεῖ παρὰ τὴν τύπωσιν τῶν ἐκθέσεων τῶν ἐπιτροπῶν. Ἐὰν θέλετε νὰ τυπώνωνται καὶ αἱ ἄλλαι ἐκθέσεις, δύνασθε βεβαίως νὰ ὑποβάλητε πρότασιν περὶ τροποποιήσεως τοῦ κανονισμοῦ, ἀλλὰ πάλιν σᾶς παρατηρῶ, ὅτι αὗται αἱ τυπώσεις κατέστησαν τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς ἐργοστάσιον τυπογραφικὸν καὶ τίποτε ἄλλο.

§28Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πρόκειται ἐὰν τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς ἔχῃ ἢ δὲν ἔχῃ ἀσχολίας· ἢ ἂν πρόκειται, ἂς προστεθῇ ἕνας ὑπάλληλος.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ στηρίζομαι εἰς τὸν κανονισμόν.

§30ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι Νομοσχέδιον δὲν πρέπει νὰ ὑποβάλληται ἄνευ ἐκθέσεως.

§31ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κ. Πρόεδρε, συγχέομεν τὸ ζήτημα· ὅταν πρόκειται περὶ προτάσεων νόμων, εἶναι ἐπάναγκες νὰ τυπόνωνται καὶ αἱ ἐκθέσεις, καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὰς τροπολογίας, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ ὑποβάλλων τὴν τροπολογίαν παραδέχεται τὴν ἀρχὴν, ὥστε δὲν ἀπαιτεῖται ἔκθεσις.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ τυπόνηται μόνον τὸ κείμενον. Διάφοροι κάτοικοι τῆς Λεβαδείας ὑποβάλλουν ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τῆς ὁποίας φέρουσι παρατηρήσεις σπουδαίας κατ’ αὐτοὺς ἐπὶ τῆς περὶ ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος συμβάσεως.

§33ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ζητήσητε τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, ἵνα τυπωθῇ αὐτὴ ἡ ἀναφορά. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἀπαιτεῖται ὀλίγον ἔξοδον, ἀλλὰ τὸ ἀντικείμενον εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων.

§34ΣΤΡΑΤΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ πρῶτον ἡ ἀναφορὰ, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν ἀξίζῃ τὴν τύπωσιν.

§35ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκροάζεται ὡς ἐπιτροπή.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ὁ βουλευτὴς Κυθήρων, κ. Κοντολέων, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 2 § τοῦ περὶ διοργανισμοῦ τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν νομοσχεδίου. Ὁ Κ. Χ. Α. Χρηστόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου περὶ σχηματισμοῦ πόρων πρὸς διατήρησιν τῆς διὰ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης συγκοινωνίας. Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων Τζουρί, Πατέσι καὶ Λαύρα ζητοῦν ν’ ἀποτελέσωσιν ἴδιον δῆμον. Ὁ Κύριος Σπηλιωτάκης προτείνει προσθήκην εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ περὶ χαρτοσήμου Νόμου. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1865 ὑπέβαλε σήμερον τὴν ἔκθεσίν της. Θέλει τυπωθῆ. Οἱ βουλευταὶ Λειβαδᾶς, Χ. καὶ Γ. Ἰακωβάτος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ περὶ διοργανισμοῦ τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν τοῦ Κράτους νόμου, τροπολογίαν τοῦ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νόμου, καὶ τροπολογίαν τοῦ νόμου περὶ σχηματισμοῦ πόρων διὰ τὴν συγκοινωνίαν. Οἱ ἀδελφοὶ Ἰακωβάτοι ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ χαρτοσήμου νόμου. Ὁ Κύριος Ζερβὸς τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου, ὁ αὐτὸς τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ περὶ σχηματισμοῦ πόρων νόμου.

§37ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1866 ὑπεβλήθη πρὸ πολλοῦ εἰς τὴν Βουλήν· νομίζω, ὅτι πρὶν ἐπιληφθῇ εἴτε ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, εἴτε ἡ ἰδία Βουλὴ πρὸ πάσης συζητήσεως πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ὥστε νὰ φέρῃ τὴν γνωμοδότησίν του, καθόσον ἡ Βουλὴ ἅπαξ ψηφίζει ἐπ’ αὐτοῦ.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἅμα τυπωθῇ, θ’ ἀποσταλῇ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς εἶχε ζητήσει τὸν λόγον.

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, συνεπείᾳ τῆς ἐπερωτήσεως τῆς χθὲς ἀπευθυνθείσης σᾶς φέρω δύω ἔγγραφα, λείπει ἀκόμη καὶ ἓν τρίτον, τὸ ὁποῖον συμπληροῖ τὴν ἱστορίαν τῶν γαιῶν, περὶ τῶν ὁποίων χθὲς ἔγεινε λόγος, τοῦ χωρίου Δαμαλᾶ κλπ. Τὰ ἔγγραφα αὐτὰ σύγκεινται ἀπὸ μίαν γνωμοδότησιν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ὑπογεγραμμένος ὁ Κύριος Παπαῤῥηγόπουλος, Πηΐκος, Μπαλάνος, Πραΐδης καὶ Ποτλῆς, ἀπὸ μίαν ἔκθεσιν τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διότι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν Κ. Βάρβογλης ἐνόμισε, πρὶν ἢ ἐνεργήσῃ τι ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, νὰ ὑποβάλῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐπειδή, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ τοῦ ὑπουργείου, φαίνεται, ἐθεωρεῖτο τότε, ὅτι εἶναι ἐπιβλαβέστερον καὶ ἐπιζημιώτερον νὰ κινήσῃ ἀγωγὴν σύμφωνα μὲ τὴν γνωμοδότησιν τῶν δικηγόρων ἀντὶ νὰ προκαλέσῃ ἕνα νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκποίησις τῶν κτημάτων αὐτῶν. Τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀπὸ τὸ ἔτος 1862, ὅτε ὑπεβλήθη αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, δὲν ἀπεφάνθη τίποτε. Ἐνόμισα λοιπὸν ἀναγκαῖον νὰ λάβητε γνῶσιν ὅλων αὐτῶν τῶν περιστατικῶν, διὰ νὰ ἰδῆτε ποῖοι λόγοι μέχρις αὐτῆς τῆς ἐποχῆς ἐμπόδισαν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διεκδικήσῃ τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα κατέχονται ἀπὸ διαφόρους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐπλήρωσαν τότε δι’ αὐτὰ πρὸς τὸ δημόσιον.

§40Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Νὰ μᾶς φέρετε καὶ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ δικηγορικοῦ Συμβουλίου.

§41ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ γνωμοδότησις ἴσως δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν, διότι ἡ γνωμοδότησις τοῦ δικηγορικοῦ Συμβουλίου ἐμπεριέχει μόνον τὴν ἰδέαν, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ Δημοσίου εἶναι ἀείζωον, δὲν παραγράφεται μήτε εἰς 30, μήτε εἰς τεσσαράκοντα, μήτε εἰς 1000 ἔτη.

§42ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Ἡμεῖς τότε ἐπροτείναμεν, ὅτι ὡς πρός τινα τῶν κτημάτων παρεγράφη ἡ ἀγωγὴ τοῦ Δημοσίου, διότι παρῆλθον 30 ἔτη, ἀλλὰ πληροφοροῦμαι ὅτι, ἡ γνωμοδότησις Γερμανῶν λέγει, ὅτι τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου παραγράφονται μετὰ 40 ἔτη.

§43ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σᾶς τὴν φέρω ἀμέσως.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ ἀκούσῃ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ ἐγγράφου;

§45ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν γνωμοδοτήσεις Δικηγόρων, τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου εἶναι ἀείζωα.

§46ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τί διανοεῖται νὰ πράξῃ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ κατατεθῇ καὶ ἡ ἑτέρα γνωμοδότησις;

§48ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέλω τὴν φέρει.

§49ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ παρετήρησα ὅτι ὁ Κύριος Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου θεωρεῖ τὸ ζήτημα ὡς μικροῦ λόγου ἄξιον καὶ δὲν θέλει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ σπουδαίου καὶ σημαντικοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, ἐθεώρησα καλὸν νὰ ἀναγνώσω, πρὸς φωτισμὸν τῆς Βουλῆς, καὶ τὰ Βασιλικὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα ὁ Ὄθων ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου ἐξέδωκε καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς τὰ ἀναγνώσω.

§50ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὁ Ὄθων δὲν ἐξέδιδε τὰ Βασιλικὰ Διατάγματα μυστικῶς, ὅλοι τὰ γνωρίζομεν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἂν θέλῃ νὰ γείνῃ σήμερον ἡ συζήτησις αὐτή.

§52ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ ἔλθουν καὶ τὰ ἑξῆς ἔγγραφα. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὸ 1862, ἔστειλε τὸν ὑπάλληλον Κύριον Ἀντύπαν διὰ νὰ παρατηρήσῃ ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰ κτήματα αὐτὰ καὶ ἐξακριβώσῃ τὴν ἀξίαν τῶν περιβολίων, τῶν ὑδρομύλων καὶ τῶν γαιῶν τῶν τόσων γονίμων καὶ ἐκτεταμένων καὶ συνάμα ἀναφέρῃ καὶ τὰς βελτιώσεις, τὰς ὁποίας ἐπήνεγκον, καὶ ἀφοῦ ὑπολογίσῃ τὴν ἀξίαν αὐτῶν, νὰ ὑποβάλῃ μίαν ἔκθεσιν αἰτιολογημένην. Παρακαλεῖται λοιπὸν ὁ Κ. ὑπουργὸς νὰ ὑποβάλῃ καὶ τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν τοῦ Κ. Ἀντύπα, ὅπως ἴδῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων τούτων. Παρακαλῶ δὲ τὸ ὑπουργεῖον προσέτι νὰ μᾶς εἴπῃ ποίαν γνώμην ἔχει ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ ἂν διανοῆται νὰ ἀφήσῃ τὸν νόμον νὰ κοιμηθῇ, ἢ θέλῃ νὰ τὸν ἀναστήσῃ;

§53ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ ἐνεργηθῇ ὁ νόμος· λέγω, ὅτι δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἀφαιρέσωμεν μίαν μεγάλην περιουσίαν. Ἂν τὰ πράγματα ἔχουν ὅπως παρίστανται, καὶ ἂν τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου ᾖναι ἀναμφισβήτητα, θὰ κινηθῇ ἀγωγή· ἀλλὰ διότι ἐδῶ ἔγεινεν ἕνας θόρυβος, διότι ἐγένετο μία ἐπερώτησις, δὲν δύναμαι ἀμέσως νὰ κινήσω ἀγωγὴν, καὶ νὰ θέσω εἰς ἀμφιβολίαν τὰ τῆς περιουσίας ταύτης. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἀπὸ τὴν γνωμοδότησιν τῶν Δικηγόρων καὶ ἀπὸ τὴν γνωμοδότησιν τῶν σοφῶν ἀνθρώπων τῆς Γερμανίας ἀποδεικνύεται, ὅτι τὸ Δημόσιον ἔχει ἐλπίδας, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι θὰ κινηθῇ ἀγωγή· ἀλλὰ διότι ἐγένετο ἐπερώτησις, δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι συνεπείᾳ ταύτης θὰ κινήσω ἀγωγήν· ἐγὼ θὰ σκεφθῶ ἀναγκαίως.

§54ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Προτείνω, ὥστε τὴν ἐρχομένην δευτέραν νὰ γείνῃ συζήτησις.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ Κύριος Μποῦτος ἔχει νὰ ὑποβάλῃ μίαν ἔκθεσιν.

§56ΜΠΟΥΤΟΣ. Κύριοι, εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν ἐστάλη πρότασις νόμου ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν Ναυπλίας περὶ τῶν δηλωθέντων καπνῶν τοῦ παρελθόντος ἔτους· ἡ ἐπιτροπὴ συνέταξεν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀναγνώσω.

§57ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Ἀντώνιος Μαυρομιχάλης ἔχει νὰ κάμῃ μίαν ἐπερώτησιν.

§59ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἤθελον, Κύριοι, ἐπερωτήσει τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποῖοι οἱ λόγοι οἱ προκαλέσαντες τὴν πρὸ δύο μηνῶν προφυλάκισιν τῶν ἐν Λευκάδι φρουρούντων τριῶν ἀξιωματικῶν, καὶ διατί, ἐνῷ δύο μῆνες παρῆλθον μέχρι σήμερον, ἡ ἀνάκρισις, μόλον ὅτι εὑρίσκεται πολὺ ἐγγὺς τῆς Λευκάδος, ἤτοι εἰς Κέρκυραν, δὲν κατώρθωσε νὰ ἀπολήξῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, εἴτε παραπέμπουσα εἰς δίκην τοὺς ἀξιωματικοὺς, εἴτε ἀθωοῦσα αὐτούς· δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ ὅπως προσδιορίσῃ ἡμέραν τινὰ ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος, καὶ προσέλθῃ ὁ ὑπουργός τῶν Στρατιωτικῶν καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διὰ ποίους λόγους ἐπροφυλακίσθησαν αὐτοὶ οἱ Κύριοι ἀξιωματικοὶ καὶ διατί μέχρι τοῦδε δὲν ἐδόθη οὐδὲν ἀποτέλεσμα.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν προτείνετε;

§61ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λύσῃ πρῶτον ἓν ζήτημα. Συμφέρει, ἐρωτῶ, καὶ πρέπει πρὶν ἔτι δοθῇ ἓν πέρας, νὰ συζητήσωμεν αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν; Οὔτε αὐτὸ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ, οὔτε ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιτρέψῃ μίαν τοιαύτην ἐπερώτησιν πρὶν ἔτι τὸ ἁρμόδιον Δικαστήριον ἀποφανθῇ· πιστεύω δὲ, ὅτι τοῦτο ὁ Κύριος Μαυρομιχάλης δὲν τὸ ἐπιθυμεῖ πολὺ, καί εἰμπορῶ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἐντὸς ὀλίγου θέλει τελειώσει.

§62ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, ἔκαμα τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἡ προφυλάκισις κατ’ ἐμὴν γνώμην εἶναι αὐθαίρετος καὶ ἠξεύρω, ὅτι ἡ ἀνωτέρα στρατιωτικὴ ἀρχὴ ἐπροκάλεσε σκάνδαλα, καὶ τὰ σκάνδαλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα προεκλήθησαν, θέλουν νὰ τὰ ἐπιῤῥίψουν εἰς ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους κατ’ ἐμὴν γνώμην ἐπὶ τούτῳ ἐπροφυλάκισαν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἔφερα τὸ ζήτημα αὐτὸ, καὶ ζητῶ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν, ὅστις ἐπέτρεψε τὴν προφυλάκισιν, νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν ἐντὸς τῶν νόμων βασισθεὶς ἐπέτρεψεν αὐτὴν, ἢ ἐὰν οἱ νόμοι δὲν τοῦ ἐπέβαλον τὸ καθῆκον νὰ τιμωρήσῃ τὴν στρατιωτικὴν ἀρχὴν, ἥτις ἐπροκάλεσε τοιαῦτα σκάνδαλα. Δὲν ἔρχομαι νὰ συζητήσω κατ’ οὐσίαν τὴν ὑπόθεσιν, οὔτε νὰ παρέμβω εἰς τὰ καθήκοντα τῶν δικαστηρίων. Ἔρχομαι μόνον νὰ ζητήσω ἁπλῆν πληροφορίαν, ποῖοι λόγοι εἶναι οἱ προκαλέσαντες τὴν προφυλάκισιν, χωρὶς νὰ τοὺς ἐξετάσω κατ’ οὐσίαν, ἂν ᾖναι λόγοι ἁρμόδιοι νὰ προφυλακίσωσιν ἀξιωματικούς· καὶ ἐν περιπτώσει, ὅτι ὑπάρχουσι λόγοι, διατί πάλιν πλέον τῶν 2 μηνῶν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ἔχουσι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν πράξεων, δι’ ἃς εἶναι ἔνοχοι, διατὶ πλέον τῶν 2 μηνῶν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ἐξῆλθον ἐκ τῶν φυλακῶν; Κατ’ ἐμὴν γνώμην καὶ κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω, ἡ ὑπόθεσις αὕτη δὲν στηρίζεται οὔτε εἰς πληροφορίας, οὔτε εἰς μάρτυρας· διατί ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἐκδικαζομένη ἀπὸ τὸ στρατοδικεῖον τῆς Κερκύρας νὰ μὴν ἔλθῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα μέχρι τοῦδε καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ μένουν εἰσέτι προφυλακισμένοι πλέον τῶν 2 μηνῶν; Δὲν θέλω καὶ ἀποκρούω πᾶσαν ἰδέαν, δυναμένην νὰ παραβλάψῃ τὰ καθήκοντα τῆς δικαιοσύνης. Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω, θέλω νὰ μάθω καὶ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς τοὺς λόγους, οἵτινες ἠνάγκασαν τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν προφυλάκισιν τῶν ἀξιωματικῶν.

§63ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ συγχωρήσῃ νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη θέλει περαιωθῇ, καὶ διὰ τοῦτο δὲν πρέπει προηγουμένως νὰ εἴπωμεν τίποτε περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου.

§64ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, δὲν πρόκειται νὰ δικαιώσω τοὺς ἐν λόγῳ ἀξιωματικοὺς, ἐὰν παρεβίασαν τοὺς θεσμοὺς τοῦ Κράτους, οὔτε νὰ δικαιώσω τὸ ὑπουργεῖον, ἢ τὴν ἀνωτέραν στρατιωτικὴν ἀρχὴν, ἐὰν παρεβίασε τοὺς νόμους καὶ ἔδωκεν ἀφορμὴν σκανδάλου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ διαβληθέντες καθείρχθησαν ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴν διοίκησιν εἰς τὰς φυλακὰς πρὸ 2 καὶ ἐπέκεινα μηνῶν. Τὰ δικαστήρια δὲν διῆλθον τὰς διατυπώσεις μέχρι τοῦδε, ὥστε ν’ ἀποφανθῶσιν ἂν αὐτοὶ ᾖναι ἔνοχοι ἢ ἀθῶοι; καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι δὲν εἶναι ἔνοχοι, ἀλλὰ ἀθῶοι, τότε πῶς θὰ ἱκανοποιηθῶσι διὰ τὴν προφυλάκισιν καὶ τὴν τιμωρίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέφερον; Ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἁπλῆ, κύριοι· ἐὰν ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἤθελε νὰ δικάσῃ καὶ τιμωρήσῃ αὐτοὺς, καὶ ὄχι νὰ τοὺς ἐκδικηθῇ, ἠδύνατο ἐντὸς 10 ἡμερῶν ν’ ἀποτανθῇ, ἐὰν ἦσαν ἀθῶοι ἢ ἔνοχοι· ἀλλὰ διότι γνωρίζει, ὅτι εἶναι ἀθῶοι καὶ ὅτι δὲν περιέπεσαν εἰς ἔγκλημα, διὰ τοῦτο καὶ τιμωρεῖ αὐτοὺς ἀδικάστως, ἵνα ἱκανοποιηθῇ ὁ ἔντιμος αὐτῶν διοικητής.

§65ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ αὐτὸς κατηγορεῖται.

§66ΣΩΤΗΡΙΟΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πῶς ἐμβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν, ἐνῷ δὲν ἀπήντησεν εἰς τὴν ἐπερώτησιν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν;

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦτο τὸ ἀντικείμενον συζητοῦμεν, τοῦτο, οὐχὶ τὴν οὐσίαν· ὁ κύριος πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῇ τὸ ζήτημα μέχρι τῆς ἀποπερατώσεως τῆς ὑποθέσεως, καὶ διὰ τοῦτο, Κ. Σακελλαριάδη, τότε λαμβάνετε τὸν λόγον.

§68ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ τῆς οὐσίας δὲν ἔρχομαι παντάπασιν. Ἔρχομαι ἐπὶ τῶν τύπων. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ἢ ν’ ἀποφανθῶ ἐκ προκαταβολῆς, ἐὰν οἱ ἐν λόγῳ ἀξιωματικοὶ ᾖναι ἔνοχοι ἢ ἀθῶοι· περὶ τούτου ἂς ἀποφανθῶσιν οἱ νόμοι. Συνηγορῶ ὑπὲρ τῶν νόμων, διότι βλέπετε, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ εἶναι προφυλακισμένοι πρὸ 2 καὶ ἐπέκεινα μηνῶν, καὶ εἰς τὰ πρόσωπα αὐτῶν παραβιάζεται ὁ νόμος. Πρὸς τί τόσαι παρατηρήσεις διὰ τοῦτο; Τὸ ἔντιμον ὑπουργεῖον ἀκοῦον ταῦτα πρέπει νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν δίκην αὐτῶν ὅσον οἷόν τε τάχιον καὶ μετὰ τὴν ἐκδίκασιν, εἴτε ἀθῶοι εἴτε ἔνοχοι εὑρεθῶσι, θέλω φέρει τὸν λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§69Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ Βουλὴ ἔλαβεν ἀφορμὴν ἀπὸ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Κ. Μαυρομιχάλη νὰ συζητήσῃ μίαν ὑπόθεσιν, ἥτις ἔλαβε χώραν μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τινων ἀξιωματικῶν. Πρὶν ἢ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἀναβολὴν ἢ τὴν συζήτησιν δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἔλθῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ τί εἶναι αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις; Λοιπὸν πρὶν ἢ ἀπαντήσῃ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις, οὔτε περὶ ἀναβολῆς, οὔτε περὶ ἐξακολουθήσεως τῆς συζητήσεως, διότι περὶ τίνος θὰ συζητήσωμεν;

§70ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τί νὰ ἀπαντήσῃ;

§71ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀλλὰ ἂν ἀληθεύῃ, ὡς εἶπεν ὁ Κ. Μαυρομιχάλης, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρήγγειλε τὴν προφυλάκισιν τῶν ἀνθρώπων, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως, διότι κατηγορεῖται οὕτως ὁ ὑπουργὸς, ὅτι διέταξε προφυλάκισιν ἀθώων. Πρέπει ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν νὰ ἀπαντήσῃ, διὰ τὶ διέταξε νὰ προφυλακίσουν αὐτοὺς, ἐκτὸς ἂν ἦναι ψεῦδος, ὅτι κατὰ παραγγελίαν αὐτοῦ ἔγεινε τοῦτο. Ἂν ὅμως δὲν διέταξε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τὴν προφυλάκισιν, νομίζω, εἶναι δὲ ἀδιάφορον ἂν δικαίως ἢ ἀδίκως, ὅτι πρέπει νὰ περαιωθῇ ἡ ὑπόθεσις δικαστικῶς.

§72ΑΝΤΩΝ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐνόησα τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμεν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου. Ἡ ἐπερώτησίς μου πώποτε δὲν εἶχε σκοπὸν οὔτε νὰ ἀνακαλύψῃ τὴν ἐχεμύθειαν τῆς ἀνακρίσεως, οὔτε νὰ παρεμβάλῃ προσκόμματα εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῆς ἀληθείας. Ὑποθέτω, ὅτι ἔχω καθῆκον καὶ δικαίωμα νὰ ἐπερωτήσω τότε, ὅταν φρονῶ, ὅτι οἱ νόμοι τοῦ Κράτους παραβιάζονται, ὅταν ἕνας ὑπουργὸς αὐθαιρέτως καὶ παρὰ τοὺς νόμους διατάττῃ φυλακίσεις. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ διατελοῦν εἰς προφυλάκισιν παρανόμως, καὶ τὸ φρονῶ κατὰ πεποίθησιν, καὶ διὰ τοῦτο προσκαλῶ τὸν ὑπουργὸν τὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐπροκάλεσαν τὴν προφυλάκισιν, διότι, ἂν δὲν ἀναιρέσῃ τοὺς λόγους μου, καὶ ἐγὼ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ κοινὸν ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἐξουσία αὐτὴ παρηνόμησε, καὶ αὐθαιρέτως κατακρατεῖ τοὺς ἀξιωματικούς. Διὰ τούτους τοὺς λόγους ζητῶ νὰ ἀπαντήσῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν ὁποῖον δὲν βιάζω, ἀλλὰ τοῦ παρέχω ὅλον τὸν καιρὸν νὰ λάβῃ τὰς ἀναγκαίας γνώσεις καὶ γείνῃ ἐνήμερος εἰς τὰ τῆς ὑποθέσεως, διότι ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀνέλαβε τὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ παρουσιάζηται ὁ πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως καὶ νὰ ζητῇ ἀναβολὴν, διότι ἐγὼ δὲν ἐσυζήτησα κατ’ οὐσίαν τὴν ὑπόθεσιν, ἂν ὁ εἰσηγητὴς καλῶς ἢ κακῶς ἐχαρακτήρισε τὴν πρᾶξιν, ἂν ἦναι κακούργημα ἢ πταῖσμα· ἐγὼ περιμένω νὰ ἀκούσω τὸν ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργὸν νὰ ἔλθῃ ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ νὰ καταδείξῃ τοὺς λόγους, δυνάμει τῶν ὁποίων οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἐπροφυλακίσθησαν. Κατὰ δεύτερον δὲ λόγον παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπισπεύσῃ τὸ τέλος τῆς ὑποθέσεως τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον πρὸ δύω μηνῶν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι εἰς τὴν φυλακὴν, ἡ δὲ ὑπόθεσις αὕτη δὲν ἔχει ἀνάγκην οὔτε προσκλήσεως μαρτύρων, οὔτε ἀνακρίσεως.

§73ΛΑΖΑΡΕΤΟΣ (ὑπουργ. στρατιωτ.). Ὁ Κύριος Μαυρομιχάλης ἐζήτησε τὸν λόγον ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν διατὶ διάκεινται ὑπὸ κράτησιν 5 τῶν Κυρίων ἀξιωματικῶν τῆς ἐν Ἑπτανήσῳ δημοσίας δυνάμεως. Δικαίωμα τῆς κυβερνήσεως εἶναι νὰ διατάττῃ ἀνακρίσεις, νὰ διατάττῃ προσωποκρατήσεις διὰ πάντα ὑπάλληλον, καὶ ἰδίως διὰ τὸν στρατόν. Ἔχομεν κανονισμοὺς, ἔχομεν νόμους, καὶ πᾶς ὅστις καταγγέλλεται ἐκ μέρους τοῦ προϊσταμένου, οἷος δήποτε βαθμολόγος, πρὸς τὴν ἀνωτέραν ἀρχὴν, τὸ καθῆκόν της εἶναι νὰ διατάσσῃ τὰ κατὰ νόμον. Τοῦτο ἐγένετο καὶ ἐνταῦθα, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω μὲ ὅλην τὴν λεπτομέρειαν τοὺς λόγους δι’ οὓς ἐτέθησαν ὑπὸ κράτησιν, ἕως οὗ ἔλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα, ὅπως δυνηθῶ νὰ σᾶς δώσω τοὺς λόγους. Ὀφείλω δὲ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν στρατιωτικὴν πειθαρχίαν, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ κοινοβουλευτικὸν Σῶμα νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας, διότι τότε βεβαίως, οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις θὰ πράξῃ τι.

§74ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ἐπέρασεν αὐτὸς ὁ καιρός.

§75ΛΑΖΑΡΕΤΟΣ. Συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω τότε, ὅτι οὐδέποτε θέλετε ἔχει στρατόν· ὁ στρατὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις ὑπόσχεται εἰς τὸ ἔθνος μεγαλεῖον, εὐημερίαν καὶ δόξαν. Ἂν δὲν σᾶς ἀρέσῃ ἡ πειθαρχία, ἐγὼ δὲν δύναμαι ἄλλως πως νὰ κάμω. Δὲν εἶμαι ἐραστὴς τοῦ χαρτοφυλακίου, εἶμαι ἕτοιμος νὰ σᾶς εὐχαριστήσω διὰ τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν μοὶ ἐδείξατε εἰς τὸν ὀλίγον αὐτὸν καιρόν· ἦλθον νὰ ὑπηρετήσω τὴν πατρίδα, ἦλθον νὰ ὑπηρετήσω τὸ ἔθνος, καὶ νὰ βάλω τάξιν εἰς τὸν στρατόν, ὁ ὁποῖος ἔδωκεν ὅλας τὰς διαβεβαιώσεις, ὅτι θέλει ὑπακούσει καὶ ἐκπληρώσει τὸ καθῆκόν του, καὶ ὅτι θέλει χύσει καὶ τὴν τελευταίαν ῥανίδα τοῦ αἵματός του. Πῶς θέλετε ἄλλως νὰ προσελκύσωμεν τὰς συμπαθείας τῆς Εὐρώπης καὶ τὸν ἔπαινον; Ἀπὸ τὸν στρατὸν ἐξαρτᾶται τὸ πᾶν, ἀφήσατε τὸν στρατὸν νὰ ὑπακούῃ εἰς τοὺς ἀνωτέρους του.

§76Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι τῷ ὄντι πρωτοφανὲς καὶ περίεργον! Ἐν παρουσίᾳ ἑνὸς βουλευτικοῦ Σώματος ὁλοκλήρου, ἕνας ὑπουργὸς προσκαλεῖται νὰ δώσῃ λόγον διατὶ ἐφυλακίσθησαν παρανόμως πολῖται ἢ ἀξιωματικοί, καὶ ἀντὶ νὰ δώσῃ λόγον, ἔρχεται νὰ μᾶς ἀναφέρῃ πραγματικὰς θεωρίας, δηλαδὴ πᾶν ὅ,τι ἀντίκειται εἰς τὴν ἐπερώτησιν. Νομίζω δὲ, ὅτι ὄχι μόνον τοῦτο εἶναι ἄτοπον, ἀλλὰ καὶ ἕνας ἐμπαιγμὸς.

§77ΤΙΝΕΣ. Διόλου......

§78Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποία εἶναι ἡ ἐπερώτησις τοῦ Κ. Μαυρομιχάλη; ἁπλουστάτη· διὰ ποῖον λόγον ἐφυλακίσθησαν 5 ἀξιωματικοί. Τίνα σχέσιν ἔχει ἡ πειθαρχία μὲ τὴν ἐπερώτησιν αὐτήν; Κᾀμμίαν σχέσιν δὲν ἔχει, διότι δὲν πρόκειται οὔτε ἡ πειθαρχία, οὔτε ἡ τάξις τοῦ στρατοῦ νὰ διαταραχθῇ δι’ αὐτῆς· πρόκειται μόνον νὰ μάθωμεν, αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ διὰ ποίαν πρᾶξιν ἐπροφυλακίσθησαν, διὰ ληστείαν, διὰ πειρατείαν, διὰ φόνον; Τί σχέσιν ἔχει ἡ πρᾶξις μὲ τὴν πειθαρχίαν καὶ τὴν τάξιν τοῦ στρατοῦ καὶ μὲ τὸ μεγαλεῖον τοῦ ἔθνους διὰ τοῦ στρατοῦ καὶ τὰ τοιαῦτα; Ἀπαιτεῖται λοιπὸν οὐσιαστικῶς νὰ ἀπαντήσῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν καὶ νὰ εἴπῃ· διέταξα τὴν προφυλάκισιν τῶν δεῖνα καὶ δεῖνα ἀξιωματικῶν, κατηγορηθέντων δι’ αὐτὴν τὴν πρᾶξιν καὶ τίποτε περισσότερον. Οὔτε εἰς τὴν ἀνάκρισιν ἐπεμβαίνει, οὔτε σχέσιν ἔχει μὲ τὴν διαδικασίαν, οὔτε μὲ τὴν ἀπόφασιν τῶν δικαστηρίων, οὔτε μὲ τίποτε. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν παντάπασι πῶς ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, ἀντὶ νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν, μᾶς εἶπε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν κᾀμμίαν σχέσιν, διότι τοῦτο εἶναι τὸ ἴδιον, ὡς νὰ ἐρωτήσῃς ἕνα ἄνθρωπον, καὶ ἐκεῖνος νὰ εἴπῃ «αὔριον θὰ βρέξῃ». Λοιπὸν ἐπιμένω καὶ φρονῶ, ὅτι παντάπασι δὲν προσβάλλεται ἡ πειθαρχία τοῦ στρατοῦ, ἡ δικαιοσύνη εἰς τὴν πορείαν της, ἂν δοθῇ μία ἀπάντησις εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Οἰτύλου, ἥτις ἔγεινεν ἀπὸ ἕνα βουλευτὴν, διότι ἡ πειθαρχία καὶ ἡ τάξις τοῦ στρατοῦ δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν ἀτομικὴν ἐνέργειαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον τὰ ἄτομα, τὰ ὁποῖα ἐφυλακίσθησαν, καὶ δὲν εἶναι βεβαίως ἡ ὥρα νὰ ἀπαντήσω ἐγὼ καὶ νὰ εἴπω ποῖα εἶναι τὰ ἀντικείμενα τὰ ὁποῖα ἑδραιόνουν τὴν πειθαρχίαν καὶ ἀναπτύσσουν τοὺς στρατούς· ἑπομένως ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν διεξέφυγε μὲ τρόπον παρὰ πολὺ περίεργον νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸν Κ. Μαυρομιχάλην, ὅστις λέγει ῥητῶς καὶ καθαρῶς, νὰ μᾶς εἴπητε διατί ἐφυλακίσθησαν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ποῖα εἶναι τὰ στοιχεῖα τῆς κατηγορίας διὰ τὰ ὁποῖα ἐφυλακίσθησαν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, τοῦτο δὲν τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψιν, διότι ἡ κατηγορία, ἥτις ἔγεινεν, ἔδωκεν ἕνα χαρακτῆρα εἰς τὴν πρᾶξιν καὶ δυνάμει αὐτῆς ἐφυλακίσθησαν, διότι ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἐκτελεῖ ὅ,τι τὰ πλημμελειοδικεῖα εἰς τὰ δικαστήρια, δηλ. τὰ βουλεύματα τὰ ἐκδίδει τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν, καθὼς εἰς πᾶ δικαστήρια τὰ πλημμελειοδικεῖα. Λοιπὸν δὲν ἐννοῶ παντάπασι πῶς ἔρχεται μὲ ἕνα τρόπον τὸν πλέον περίεργον νὰ ἀπαντήσῃ εἰς μίαν ἐπερώτησιν· διὸ ἐπιμένω νὰ μᾶς εἴπῃ τοὺς λόγους ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν.

§79ΛΑΖΑΡΕΤΟΣ (ὑπουργ. τῶν στρατιωτικῶν). Ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν δὲν ἀπεμακρύνθη ποσῶς τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου Κ. Μαυρομιχάλη· ἐξ ἐναντίας εἶπεν, ὅτι θέλει φέρει εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἐτέθησαν ὑπὸ ἀνακριτικὴν κράτησιν. Πιστεύω, ὅτι τοῦτο ἀρκεῖ· δὲν ἔχω τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὰς χεῖράς μου νὰ τὴν μελετήσω.

§80ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§81ΛΑΖΑΡΕΤΟΣ. Κατὰ συνέπειαν ἡ ἀντιλογία, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, δὲν ἦτο ἄλλο παρὰ μόνον νὰ ὁμιλήσῃ κἄτι τι, διὰ νὰ ἐξοδεύσωμεν ὀλίγον καιρὸν, pur tuer le temp, διότι ἐγὼ εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Κ. βουλευτοῦ Ἀρειουπόλεως εἶπον, ὅτι τώρα δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀπαντήσω.

§82ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§83ΛΑΖΑΡΕΤΟΣ. Αὔριον θὰ σᾶς φέρω τὴν ἀπάντησιν· ἡ περιττολογία εἶναι ὅλως διόλου περιττή. Καὶ πάλιν συγχωρήσατέ μοι νὰ μὴ τὰ ἐγγίσωμεν.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, χθὲς ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως· ἐξεφράσθησαν περὶ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως δύω γνῶμαι, κατὰ τοὺς μὲν, ὅτι περιττὴ ἡ ψηφοφορία τοῦ ἑτέρου θέματος τοῦ παρουσιασθέντος ἐκ μέρους τοῦ Κ. Κρεστενίτου, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἄλλοι ὅμως διϊσχυρίσθησαν, ὅτι πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ. Θεωρεῖτε ἀναγκαίαν ἢ περιττὴν τὴν ψηφοφορίαν;

§85ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δι’ ἡμᾶς εἶναι περιττή.

§86ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κατὰ τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον νὰ κάμωμεν ἐπερωτήσεις δὲν μᾶς ἐμποδίζει κανείς.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι· «Πρότασις νόμου περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 40,000 πρὸς ἀγορὰν κουκουλοσπόρου τῆς Ἰαπωνίας.» Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἐτροποποίησε τὴν πρότασιν νόμου εἰς δύω ἄρθρα, ἀλλὰ παραδέχεται τὸ ὅλον.

§88ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐρωτῶ τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν πόθεν γίνεται ἡ ἀγορὰ τοῦ κουκουλοσπόρου;

§89ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπὸ τὴν Ἰαπωνίαν.

§90ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καὶ διὰ τίνος προμηθευτοῦ;

§91ΣΠΗΛΙΩΤΑΚΗΣ. Διὰ μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἥτις εἶναι εἰς Παρισίους.

§92ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐνόμισα, ὅτι γίνεται δι’ ἑταιρίας τινὸς Ἑλληνικῆς.

§93Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ γνωμοδότησις τοῦ Συμβουλίου δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνεται δεκτὴ ὡς πρότασις, εἰμὴ, ὅταν τὴν υἱοθετήσῃ τις τῶν βουλευτῶν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βέβαια. Ὑπάρχει λοιπὸν ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τὴν πρότασιν ὅπως τὴν ὑποβάλλει ὁ βουλευτής;

§95ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν παραδέχεται κατὰ πρώτην συζήτησιν τὴν πρότασιν τῶν Κ. Κ. Χρηστοπούλου καὶ Σπηλιωτάκη.

§97ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ τιμὴ τοῦ κουκουλοσπόρου νὰ μὴν ὑπερβαίνῃ, παρακαλῶ, τὰς τιμὰς τῶν ἀγορῶν τῶν ἄλλων ἐθνῶν.

§98ΣΠΗΛΙΩΤΑΚΗΣ. Βέβαια.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Βʹ.) Νομοσχέδιον περὶ διοργανισμοῦ τῶν τελωνιακῶν ἀρχῶν.» Εἶναι ἡ πρώτη ἀνάγνωσις ἐκ τῶν τεσσάρων. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν ἀρχήν;

§100ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. — («Γʹ.) Ὅμοιον περὶ κυρώσεως τοῦ περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων νόμου· γʹ. συζήτησις.»

§102ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Θεωροῦμεν ἀναγκαῖον νὰ λάβῃ χώραν καὶ διὰ τὸ τρέχον ἔτος ἀπὸ τὸν Νοέμβριον ἡ κατὰ τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως ἐλάττωσις.

§103ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι μεγαλειτέρα;

§104ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μεγαλειτέρα.

§105ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι σήμερον πρέπει νὰ συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, διότι αὐτὸ εἶναι ἓν μέτρον, τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ τὸν ὅλον προϋπολογισμὸν, ὅστις θὰ συζητηθῇ ἐντὸς τοῦ μηνὸς αὐτοῦ· ἑπομένως τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, θὰ τὸ συζητήσωμεν μὲ ὅλον ἐν γένει τὸν προϋπολογισμὸν, καθόσον ἢ τώρα τὸ ψηφίσωμεν ἢ μετὰ πέντε ἡμέρας εἶναι τὸ ἴδιον. Ἑπομένως νὰ ψηφίσωμεν τώρα τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει, καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ συζητήσωμεν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἠμπορεῖ νὰ μὴ ᾖναι ὀρθὴ συνεπεία τῶν ὑπολογισμῶν, τοὺς ὁποίους κάμνει.

§106ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ σᾶς πείσω ὡς πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ὑποβάλλομεν, ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν λάθος, διότι τὸν ὑπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ἐκάμαμεν, τὸν ἐκάμαμεν ἐκ τῶν καταστίχων, τὰ ὁποῖα ἐμελετήσαμεν ἐκ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐὰν ψηφισθῇ σήμερον τὸ ὁριστικὸν ἀπὸ τὴν Βουλὴν, δύναται αὔριον νὰ ἐπανέλθῃ; ὄχι. Τούτου ἕνεκα κάμνω τὴν παρατήρησιν αὐτήν· Νὰ ἀναβληθῇ, νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθότερον.

§107ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ τὸ σχετικὸν μέρος τῆς ἐκθέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ Κ. Στράτος ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τὸ ἀναγινώσκει, ἔχον ὡς ἑξῆς. «Ἐλάττωσις μισθοδοσίας τῶν πολιτικῶν, ἐκκλησιαστικῶν καὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων συμφώνως μὲ τὸ ἀπὸ 11 Μαρτίου 1863 ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως κατὰ τοὺς δύω τελευταίους μῆνας Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον — 77000.»

§108ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τῷ ὄντι εἶναι πολλὰ ὀρθὴ ἡ παρατήρησις τοῦ Κυρίου πρωθυπουργοῦ, ἀλλ’ ἀμφιβάλλω, ἂν θὰ γείνῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, χωρὶς νὰ τροποποιηθῇ ὁ σχετικὸς νόμος. Ὥστε δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ δυσκολίαν νὰ ἀναβληθῇ.

§109ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ζητῶ μόνον ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς νὰ μὴ συζητηθῇ παρὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§110ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς δύναται νὰ μεταβάλλῃ, ὅταν ἀφορᾷ πιστώσεις.

§111ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τώρα εἶναι διὰ τὸ παρελθόν.

§112ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τότε παρακαλῶ, ἂς τεθῇ, «μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου.»

§113ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§114ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι μᾶλλον ταμιευτικὴ, δηλ. κρατεῖ 20% ἀπὸ τὰς μισθοδοσίας, ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐλαττόνει αὐτὰς εἰς 10%, καὶ εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι πρέπει εὐχαρίστως νὰ τὸ ψηφίσωμεν, ἀφοῦ ὁ αὐτὸς ὑπουργὸς τὸ παραδέχεται. Ἐὰν ὅμως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀποδειχθῇ ὅτι τὸ ἔλλειμμα εἶναι ἔτι μεγαλείτερον, τότε συζητοῦμεν τὴν ἔκθεσιν, καὶ ἂν ᾖναι ἀνάγκη, τὴν παραδεχόμεθα.

§115ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ μόνον νομίζω ἀναγκαῖον νὰ διασαφηνίσωμεν, ὅτι ἐὰν παρατείνεται μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔλθῃ ἄλλος νόμος.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία λοιπὸν ἔχει ὡς ἐφεξῆς· ἡ ἰσχὺς τοῦ ἀπὸ 31 Ἰανουαρίου 1864 ὑπὸ στοιχ. Κ. Η. νόμου περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων παρατείνεται μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου 1865. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§117ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν παρεδέχθη τὸ μοναδικὸν ἄρθρον, τροπολογηθὲν ὅπως ἀνεγνώσθη διὰ τρίτην συζήτησιν.

§119ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Τὸ σύνολον δὲν ψηφίζεται;

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄρθρον μοναδικόν. Ἀλλὰ ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τὸ σύνολον;

§121ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δʹ.) ὅμοιον περὶ κυρώσεως τοῦ περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1864 ἐκ δραχμῶν 1,759,700. Διατάγματος· γ. συζήτησις.»

§123Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. Πρόεδρε, ὅταν ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἂν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις καὶ σᾶς λέγῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχει, ἐννοεῖται, ὅτι παύει πᾶσα συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ. Ὁ τρόπος ὅμως τῆς ψηφοφορίας πρέπει νὰ γίνεται τακτικὰ δι’ ἀναστάσεως.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἰδοὺ τὸ Νομοσχέδιον· «Ἄρθρον μοναδικόν. Κυροῦνται αἱ ἐν ἐλλείψει Βουλῆς δυνάμει τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ ΣΖΒʹ. νόμου χορηγηθεῖσαι διὰ Β. Διαταγμάτων ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1864 ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις ἐκ δραχμῶν 1,759, 700, ὡς καὶ ἡ δυνάμει τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ αὐτοῦ νόμου χορηγηθεῖσα ἔκτακτος πίστωσις ἐκ δραχμῶν 5,000.

Καταλογιζόμεναι εἰς τὰ διάφορα κεφάλαια καὶ τὰ ἄρθρα τοῦ γενικοῦ καὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν κατὰ τὸν ὧδε προσαρτώμενον λεπτομερῆ πίνακα.

Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§126Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Νὰ δοθῇ μία ἐξήγησις, διότι αὐτὸ ἀνάγεται εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1864.

§127ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν Κ. Βουλευτὴν νὰ διαβάσῃ τὸν πίνακα, νὰ ἰδῇ, ὅτι κατ’ ἀνάγκην ἐπληρώθησαν.

§128ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐρωτῶ τὸν Κ. Ὑπουργὸν τῶν οἰκονομικῶν νὰ μᾶς δώσῃ διασαφήσεις τινάς. Βλέπετε, ὅτι ἡ ἀναπληρωτικὴ πίστωσις ἀφορᾷ ἔξοδα προβλεφθέντα ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν, πρῶτον ἔξοδα ἀπρόβλεπτα τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐξωτερικῶν 10,000 δραχμάς. Ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, ά.) ἐὰν τὰ ἀπρόβλεπτα τότε τὰ ἐπροβλέψαμεν τώρα καὶ βʹ.) ἐπεθύμουν νὰ μάθω ποῖά τινα εἶναι αὐτὰ τὰ νέα ἀπρόβλεπτα ἔξοδα, διότι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1864 ὑπάρχει κονδύλιον τοιοῦτον ἐκ δρ. 10,000. Δεύτερον εἰς τὰ γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας παρατηρῶ δύω κονδύλια λίαν ὀγκώδη, τὸ μὲν ἐξ 80,000 δραχμῶν, τὸ δὲ ἐκ 30,000. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1864 προβλέπει διὰ γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας ἓν ποσὸν ἐκ δραχ. 230,000. Ἤδη πρόκειται νὰ προστεθῇ ἕτερον ποσὸν ἐξ 110,000. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω παρὰ τοῦ ὑπουργείου εἰς τὸ ἰδίως ἄρθρον ἠναγκάσθη νὰ ἐξοδεύσῃ τὰς 110 ταύτας χιλιάδας δραχμῶν. Προσέτι εἰς τὰς ἰδιαιτέρας βοηθείας προστίθενται δύω κονδύλια, τὸ μὲν ἐκ δραχ. 10,000, τὸ δὲ ἐκ δραχ. 5,000, τὸ ὅλον 15,000 δραχμῶν αὔξησις ἰδιαιτέρων βοηθημάτων. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 64 ἔδωκεν 103,000 δραχμῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν δι’ αὐτὸ τὸ κονδύλιον. Προσέτι παρατηρῶ κονδύλιον ἕτερον μετακόμισις στρατοῦ 90,000. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 64 προβλέπει διὰ τοιαύτας ἀνάγκας δραχ. 65,000. Ἐπειδὴ δὲ παρετήρησα καὶ τοὺς προϋπολογισμοὺς τοὺς πρὸ τοῦ 64, μοὶ ἐφάνη, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀναλογία μεταξὺ τῶν προϋπολογισμῶν ἐκείνων καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 64 ὡς πρὸς τὸ κονδύλιον τοῦτο. Ὑποθέτω μήπως ἡ Κυβέρνησις ἀναγκάζεται νὰ ζητῇ τόσον μεγάλην αὔξησιν εἰς τὰ κονδύλιά της δι’ ἀφορμάς, τὰς ὁποίας ἐκ τῶν παρελθόντων προϋπολογισμῶν δὲν γνωρίζομεν· π. χ. τὸ ἔξοδον τῆς μετακομίσεως τοῦ στρατοῦ οὐδέποτε ὑπερέβη τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον ἐδόθη διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 61, καὶ μολοντοῦτο ἤδη ζητεῖται ὑπερδιπλάσιον ποσὸν αὐξήσεως. Τὸ ὅλον ποσόν, τὸ ὁποῖον διαφιλονεικῶ, εἶναι 210,000 δρ.

§129ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρῶτον τὰ ἀπρόβλεπτα ἔξοδα εἶναι τὰ ἔξοδα τῶν μεταθέσεων τῶν ἐξωτερικῶν ὑπαλλήλων, διότι, κατὰ τὸ σύστημα τὸ ἐξακολουθοῦν μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐξωτερικῶν, οἱ ὑπάλληλοι οἱ διπλωματικοὶ λαμβάνουν ἐν ἀφθονίᾳ ὅλα τὰ ἔξοδα τῆς μεταθέσεως καὶ τὰ ἔξοδα ἀκόμη τοῦ πρώτου διορισμοῦ. Περὶ τῶν ἰδιαιτέρων βοηθειῶν, ὅταν ἤλθομεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, εὕρομεν τὰς βοηθείας αὐτὰς ἐξηντλημένας ὅλως διόλου. Ἐπομένως διὰ τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἡ ὑπηρεσία ἔχει, διὰ τὴν πληρωμὴν ἀρκετοῦ ποσοῦ προσφύγων καὶ τὴν πληρωμὴν βοηθημάτων ἠναγκάσθημεν νὰ ζητήσωμεν αὐτὴν τὴν πίστωσιν. Τρίτον, γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας, εἶναι ἔξοδα κατὰ τῆς ληστείας. Τὰ ἔξοδα τοῦ στρατοῦ νομίζω, ὅτι προῆλθον ἀπὸ τὰς διαφόρους μετατοπίσεις· τὰς ὁποίας ἔκαμον τότε, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω κατὰ τί συμβαίνει, ἠξεύρω μόνον, ὅτι ἀφορᾷ κινήσεις στρατιωτικῶν σωμάτων, αἱ ὁποῖαι ἦσαν μεγαλείτεραι κατὰ τὸ ἔτος αὐτό.

§130ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον κονδύλιον, τὸ ἀφορῶν τὰ ἀπρόβλεπτα ἔξοδα τῶν 10,000 δραχμῶν, ἠκούσατε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νομίζει, ὅτι προεκλήθησαν ἕνεκα μεταθέσεων τῶν προξένων καὶ τῶν ἄλλων διπλωματικῶν ὑπαλλήλων ἐκ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἐξακολουθεῖ εἰς τὸν κλάδον ἐκεῖνον, νὰ πληρόνωνται ἀφθόνως τὰ ἔξοδα τῆς μεταθέσεως καὶ τῆς πρώτης ἐγκαταστάσεως. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐποχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὰ τὰ ἔξοδα ἐγένοντο, δὲν εἶναι διόλου μακρὰν, ἀλλ’ ἐντὸς μάλιστα τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου δὲν ἦτο καλή. Καὶ δὲν ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὑπάρχουσαν, διότι ἀγνοῶ, ἐὰν ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν ὁ σήμερον ἦτο ὑπουργὸς τότε, ἀλλὰ γενικῶς νομίζω, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ εἶναι καλὸν πάντοτε νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου εἰς ὅλα τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα κάμνομεν, καὶ ὄχι νὰ νομίζωσιν, ὅτι, ἐπειδὴ δυνάμει τοῦ Συντάγματος, δυνάμει τοῦ Βασιλικοῦ διατάγματος τοῦ ὑπουργικοῦ διορισμοῦ ἔλαβον πλήρη ἐξουσίαν νὰ ἐνεργοῦν μεταθέσεις καὶ νὰ προκαλοῦν τοιαῦτα ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἐξαντλοῦν τὸ δημόσιον ταμεῖον, νὰ νομίζουν ὅτι πρέπει νὰ ἐξαντλοῦν τὸ δικαίωμά των κατὰ θέλησιν καὶ ἄνευ προσοχῆς εἰς τὴν κατάστασιν τοῦ ταμείου· διότι τοιαύτη ἐπιπόλαιος διαχείρισις τῆς Κυβερνήσεως ἐπιφέρει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον εὑρισκόμεθα. Ὁ εἷς προϋπολογισμὸς ῥίπτει ἐπὶ τοῦ ἄλλου ἐλλείμματα καὶ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις ἀπὸ ἔτος εἰς ἔτος χειροτερεύει· οὐδεὶς δὲ πρέπει νὰ νομίζῃ, ὅτι τοιαῦται δαπάναι δὲν ἠμποροῦν νὰ φέρουν δυσκολίας οἰκονομικὰς εἰς ἓν Κράτος, τὸ ὁποῖον ὁμολογουμένως δὲν ἔχει πόρους μεγάλους καὶ τοῦ ὁποίου τὰ ἔσοδα πρὸς τὰ ἔξοδα οὐδέποτε σχεδὸν δὲν ἦλθον εἰς ἰσοῤῥοπίαν. Ἀλλὰ παρατηρῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν, ὅτι μοὶ φαίνεται πῶς τὸ ἔξοδον τοῦτο τῶν 10,000 δραχμῶν ἢ καθ’ ὁλοκληρίαν ἢ ἐν μέρει τοὐλάχιστον προέρχεται ἀπὸ αὔξησιν προσωπικοῦ τῶν κλητήρων τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐξωτερικῶν καὶ μικροτέρων ὑπαλλήλων, καὶ ἐπειδὴ ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔδωκεν ὁ Κ. ὑπουργός, δὲν μὲ εὐχαριστεῖ καὶ ὡς πρὸς τὰ ἄλλα κονδύλια, διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω καὶ ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ κονδύλιον καὶ ὡς πρὸς τὰ ἄλλα νὰ περιμείνῃ ἡ Βουλὴ, καὶ νὰ μὴ προβῇ εἰς ἐπιψήφισιν, πρὶν μᾶς ἔλθουν ὁριστικώτεραι πληροφορίαι. Ὡς πρὸς τὰς ἰδιαιτέρας βοηθείας. Αἱ ἰδιαίτεραι βοήθειαι, κύριοι, ὑπῆρξαν πάντοτε καὶ εἰς τὰς Βουλὰς καὶ εἰς τὸ κοινὸν ἀφορμὴ πολλῶν συζητήσεων, καὶ ὄχι μόνον εἰς τὰς Βουλὰς τὰς ἡμετέρας, ἀλλὰ, καθὼς ἠξεύρετε, καὶ εἰς τὰς Βουλὰς τῶν ἄλλων ἐθνῶν τὰ παραπλήσια κονδύλια τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν «les fonds secrets,» κονδύλιον, τὸ ὁποῖον ἀφίνεται εἰς τὴν διάκρισιν τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὰς Ἑλληνικὰς, λέγω, Βουλὰς ἐγέννησε μεγάλας συζητήσεις πάντοτε, διότι αὐταὶ αἱ ἰδιαίτεραι βοήθειαι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲν χρησιμεύουσιν εἰς ἀληθεῖς ἀνάγκας, οὔτε ἔρχονται εἰς ἐπικουρίαν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἄξιαι τῷ ὄντι τῆς συνδρομῆς τοῦ δημοσίου. Διὰ τοῦτο ὁσάκις αἱ Βουλαὶ ἐφάνησαν αὐστηρότεραι καὶ προσεκτικώτεραι εἰς τὸ δημόσιον συμφέρον, τὸ πρῶτον κονδύλιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἴδητε, ὅτι ἠλαττώθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, εἶναι τοῦτο. Τώρα ἡ Συνέλευσις εἶχε δώσει ἓν ἀρκετὸν ποσὸν δι’ αὐτὸ τὸ κονδύλιον 103,000 δραχμῶν, νομίζω· μολοντοῦτο προσετέθησαν 15,000 δραχμῶν. Τὸ ποσὸν τῶν 15,000 δραχμῶν δὲν εἶναι μέγα, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θέλει διαχειρισθῆ καὶ εἰς τὸν ἑπόμενον προϋπολογισμὸν τὸ ἴδιον. Ἔρχομαι εἰς τὰ γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας. Αὐτὰ προεκάλεσαν μίαν δαπάνην ἀνωτέραν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξ 110,000 δραχμῶν. Μολονότι ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἡ αὔξησις αὕτη προῆλθεν ἕνεκα τῆς ληστείας, νομίζω, ὅτι ἡ αὔξησις αὕτη μὲ ὅλην τὴν ληστείαν καὶ μὲ ὅλην τὴν καταδίωξιν, ἡ ὁποία ἔγεινε, δὲν δικαιολογεῖται, διότι τότε μόνον δύναται ἡ κυβέρνησις νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἐπειδὴ ὑπάρχει ληστεία καὶ τὴν καταδιώκω, διὰ τοῦτο ἠναγκάσθην νὰ ἐξέλθω τῶν ὁρίων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅταν δὲν ἐξώδευσεν ἐκ τοῦ κονδυλίου τούτου εἰς ἄλλας ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπροβλέποντο ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ δὲν ἐπετρέποντο καὶ ἀπὸ τὸν νόμον· ὅταν ὅμως τὰς 230,000 δραχμὰς, φερ’ εἰπεῖν, τῆς δημοσίας ἀσφαλείας κατὰ τὸ ¼ τὰ ἐξώδευσεν εἰς αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ τῶν κλητήρων ἐναντίον τοῦ νόμου, τότε δὲν δύναται νὰ εἴπῃ σήμερον ὅπου ἔρχεται νὰ ζητήσῃ 115,000 δραχμῶν αὔξησιν, ὅτι τὴν ζητεῖ, διότι ἐξώδευσε τὰς ἄλλας εἰς καταδίωξιν τῆς ληστείας. Ἡ Συνέλευσις, κύριοι, εἶχε περιορίσει τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀστυνομικῶν κλητήρων Ἀθηνῶν εἰς 175, καὶ νομίζω, ὅτι ἦτο ἀρκετὸν τὸ ποσὸν τοῦτο· τοὐλάχιστον ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω, ὅτι ἦτο ἀρκετὸν, διότι ἔχω τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας ἑνὸς μεγάλου Σώματος, καθὼς ἦτο ἡ Συνέλευσις, ἡ ὁποία πληρέστατα ἀντεπροσώπευε πᾶσαν γνώμην καὶ πάντα χρωματισμὸν καὶ πᾶσαν πεῖραν. Ἀπόκειται εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ μοὶ ἀποδείξῃ, ὅτι ἔκτοτε παρουσιάσθησαν ἔκτακτοί τινες ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπῆρχον πρὶν, καὶ τότε μόνον ἠμπορεῖ νὰ δικαιολογηθῇ, ὅτι ἠναγκάσθη εἰς αὐτοὺς τοὺς 175 κλητῆρας νὰ προσθέσῃ ἀκόμη, πόσους νομίζετε; 115, ἂν δὲν ἀπατῶμαι· διότι εἶναι 290 ἤδη, καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι τὸ ἔξοδον τῆς διατηρήσεως τῶν 115 αὐτῶν κλητήρων πλησιάζει τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐζητήθη.

§131ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Γνωρίζετε πότε ἔγεινεν αὐτὴ ἡ προσθήκη τῶν κλητήρων;

§132ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ μᾶς τὸ πληροφορήσῃ ἡ Κυβέρνησις· ἐγὼ ὅμως βεβαιόνω, ὅτι εἶναι 290 καὶ ὅτι 175 εἶχε προσδιορίσει ἡ Συνέλευσις. Ὑπὸ τὸ κονδύλιον, κύριοι, τῶν μετακομίσεων τοῦ στρατοῦ διὰ τὸ ὁποῖον ζητεῖται αὔξησις ἐξόδων ἐξ 90 χιλιάδων δραχ. νομίζω ὅτι κρύπτεται ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἐφάνη ποτὲ εἰς προϋπολογισμὸν, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν φαίνεται οὔτε κᾂν εἰς τὴν πίστωσιν αὐτήν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν θὰ μὲ βοηθήσῃ εἰς τοῦτο. Νομίζω, ὅτι αἱ 90 χιλιάδες δραχμῶν προέρχονται ἀπὸ ἐπιμίσθια τοῦ στρατοῦ τῆς Ἑπτανήσου εἴτε ἐν ὅλῳ εἴτε ἐν μέρει, ἀλλὰ κατὰ μέγα μέρος. Ἠξεύρετε ὅτι ἐπιμίσθιον ὁ στρατὸς τῆς Ἑπτανήσου δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ, ἐὰν ἐφρόνει ἡ Κυβέρνησις, ὅπως φρονοῦμεν ἡμεῖς, ὅτι ἡ Ἑπτάνησος εἶναι Ἑλλὰς, καὶ δὲν πιστεύω, ὅτι εἶναι οὔτε νόμιμον, οὔτε λογικὸν νὰ δίδεται εἰς τὸν στρατὸν τῆς Ἑπτανήσου ἐπιμίσθιον ἐκστρατείας. Τὸ φρονεῖ κανεὶς ἐξ ἡμῶν; Καὶ παρατηρήσατε, κύριοι, ὅτι ἡ ζητουμένη πίστωσις εἶναι πολλὰ μεγάλη. Στοχασθῆτε· ὁ προϋπολογισμὸς δίδει διὰ μετακόμισιν στρατοῦ 65 χιλιάδας δραχμῶν, καὶ μία πίστωσις νὰ ὑπερβαίνῃ τὸ ὅλον ποσὸν τὸ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὁριζόμενον κατὰ 25 χιλιάδας δραχμῶν, αὐτὸ δὲν ὀνομάζεται πλέον ἀναπληρωτικὴ πίστωσις. Ἀναπλήρωσις λέγεται, ὅταν τῳόντι δὲν ὑπελογίσθη καλῶς ἓν ἔξοδον, τὸ ὁποῖον προβλέπεται ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ ἔρχεται νὰ ζητήσῃ ἓν 5, 10, 20% τὸ ὁποῖον ἔλειπεν· ἀλλ’ ὄχι νὰ σᾶς διπλασιάσῃ τὸ ποσὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ τὸ ὑπερβῇ κατὰ τὸ ⅓. Ἔπειτα ἡ ἐπιγραφὴ αὐτοῦ τοῦ κονδυλίου «μετακομίσεις στρατοῦ», αὐτὴ, εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ φανῇ τόσον γόνιμος, ὥστε νὰ γεννήσῃ ἓν κονδύλιον τόσον μέγα, καθόσον ἐκστρατείας δὲν ἔχομεν, καμμίαν ἔκτακτον κίνησιν στρατοῦ δὲν ἔχομεν. Καὶ νομίζω μάλιστα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, καὶ διότι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου ἦτο τοιαύτη, ἔπρεπε νὰ προσπαθῇ νὰ περιορίζῃ τὸ κονδύλιον τοῦτο καὶ ὄχι νὰ τὸ αὐξάνῃ, διότι αἱ μετακομίσεις στρατοῦ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον προέρχονται ἀπὸ μεταθέσεις, αἱ ὁποῖαι νομίζω, ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον δὲν εἶναι ἀναγκαῖαι. Ἐγὼ ἀπήντησα ἀπόσπασμα τὴν ἄλλην φορὰν, τὸ ὁποῖον ἀπὸ μίαν νῆσον μετέβαινεν εἰς ἄλλην, καὶ ἓν ἄλλο ἔκαμνε τὸν αὐτὸν δρόμον ἀντιθέτως· ἐννοῶ νὰ μεταθέσητε ἕνα ἀξιωματικὸν, ὁ ὁποῖος δὲν συμβιβάζεται μὲ τὸν ἀνώτερόν του, ἢ ἐξ ἄλλης αἰτίας ἢ καὶ χάριν ὑγείας, ἀλλὰ νὰ μετακομίσητε ἓν ἀπόσπασμα 30 ἢ 40 στρατιωτῶν ἀπὸ ἓν μέρος εἰς ἄλλο, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνεται εἰς ἓν ἔθνος τοιοῦτο ὡς τὸ ἡμέτερον. Ὁ στρατιώτης εἶναι πάντοτε ὁ αὐτὸς, εἴτε εἰς τὸ 4ον τάγμα ὑπηρετεῖ, εἴτε εἰς τὸ 8ον, εἴτε εἰς τὴν Ζάκυνθον, εἴτε εἰς Κέρκυραν, εἴτε εἰς Μεσολόγγιον, εἶναι τὸ ἴδιον. Ἀλλ’ ὅπως δήποτε λέγω, ὅτι αἱ μετακομίσεις τοῦ στρατοῦ δὲν δύνανται νὰ προκαλέσουν αὔξησιν 90 χιλιάδων δραχμῶν, καὶ ἐγὼ μὲ κανένα τρόπον δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπιψηφίσω τὴν αὔξησιν ταύτην, ἐὰν προηγουμένως ὁ Κ. ὑπουργὸς δὲν φέρῃ ἀκριβεστέρας πληροφορίας. Ἐὰν οἱ Κύριοι βουλευταὶ νομίζουν, ὅτι, προκειμένου περὶ ποτοῦ ἀφορῶντος 210 περίπου χιλιάδας δραχμῶν εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις, ὅτι πρέπει νὰ εὑρίσκωνται εἰς πλήρη γνῶσιν τοῦ πράγματος καὶ νὰ μὴν εὐχαριστηθῶσιν εἰς μίαν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἄνευ βοηθημάτων ἡ Κυβέρνισις, ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ καὶ ἀναβολὴ μεχρισοῦ φέρῃ τὰς πληροφορίας ταύτας. Ἄλλως, ἐὰν γείνῃ ψηφοφορία, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲν δύναμαι νὰ ψηφοφορήσω ἐπ’ αὐτοῦ.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Θεοχάρης.

§134ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὅπως ἠκούσατε, Κύριοι, παρὰ τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἄλλοτε διευθύνοντος τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ κονδύλιον τὸ ἀφορῶν τὰ βοηθήματα ἐξηντλήθη προτοῦ τελειώσῃ ὁ χρόνος, ἐτελείωσε δηλ. ἀπὸ τὸν μῆνα Ἰούλιον ὅπου συνέπιπτε τὸ πέρας τῶν ἐκλογῶν. Ἐπιθυμῶ, Κύριοι, νὰ προσαχθῇ ἕνας κατάλογος, καὶ τοῦτο ἐγένετο ἄλλοτε καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν, καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐζητήθη ὁ κατάλογος αὐτὸς τῶν βοηθημάτων καὶ ἦλθε τυπωμένος ἐνταῦθα καὶ εἴδομεν ποῦ ἐξοδεύθησαν αὐτά. Ἐπιθυμῶ νὰ προσαχθῇ ἕνας κατάλογος παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἴδωμεν ποῖοι ἔλαβον αὐτὰ τὰ βοηθήματα. Εἶναι ἄνθρωποι καὶ οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι τῳόντι πρέπει νὰ βοηθηθῶσιν, ἢ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι κάθηνται ἐδῶ καὶ μὴ ἐργαζόμενοι εἰς τίποτε ἔχουν μισθὸν τακτικὸν ἐκ τῶν βοηθημάτων τοῦ δημοσίου;

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Μαρκορᾶς.

§136ΜΑΡΚΟΡΑΣ. Κύριοι, αὐτὴ ἡ σύντομος συζήτησις τοῦ ἀντικειμένου ἀποδεικνύει σαφέστερον τὴν ἀναπόφευκτον ἀνάγκην τοῦ ἀπολογισμοῦ. Οἱ προλαλήσαντες ἐσυζήτησαν τὰ καθέκαστα, ἐγὼ ὅμως ὀλίγας λέξεις θέλω εἴπει ὡς πρὸς τὸ γενικὸν ἀντικείμενον περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐν ἐλλείψει τῆς Βουλῆς ἐχορηγήθησαν ἀναπληρωματικαὶ καὶ ἔκτακτοι πιστώσεις ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1864. «Ἄρθρον μοναδικόν. Ἐπικυροῦνται αἱ ἐν ἐλλείψει τῆς Βουλῆς δυνάμει τοῦ ἄρθ. 15 τοῦ περὶ Δημοσίου λογιστικοῦ ΣΖΒ. Νόμου χορηγηθεῖσαι κτλ.» Τὰ στοιχεῖα λοιπὸν τοῦ Διατάγματος εἶναι ἔλλειψις καὶ χορήγησις μιᾶς ποσότητος. Διὰ νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ὡς πρὸς τὴν ἔλλειψιν, μοὶ φαίνεται ἀναγκαῖον νὰ γνωρίσῃ, ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ ἔλλειψις καὶ ποία ἡ ἔλλειψις· δεύτερον, νὰ γνωρίσῃ πῶς διεχειρίσθη αὐτὸ τὸ νέον ποσὸν τὸ ὁποῖον ἤδη, ὡς ᾄδεται, σχεδὸν ἐξηντλήθη καὶ τοῦ ὁποίου ἐπιζητεῖται ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου ἡ κύρωσις ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ὅμως πρόκειται σήμερον τυπικῶς πως νὰ κυρωθῇ αὐτὸ τὸ Διάταγμα, δὲν ἔχω καμμίαν ἐναντίωσιν· ὅμως ἐπὶ τῇ ῥητῇ ἐπιφυλάξει νὰ δοθῇ αὐτὸς ὁ ἀπολογισμὸς, διὰ νὰ γνωρίσῃ τὸ ἔθνος, ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ ἔλλειψις, ποία ἡ ἔλλειψις καὶ πῶς διεχειρίσθη αὐτὸ τὸ ποσόν.

§137ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ ἐννοεῖται, τὸ λέγει ὁ νόμος.

§138ΜΑΡΚΟΡΑΣ. Ὁ νόμος ὅμως ἀπὸ τὸ 1858 δὲν ἐκτελεῖται.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς.

§140Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, ὁ πίναξ τῶν ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων τῆς χρήσεως τοῦ 1864, αἵτινες ἐχορηγήθησαν διὰ Β. Διαταγμάτων ἐν ἐλλείψει τῆς Βουλῆς, εἶναι ἄξιος νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν σας, ὄχι διότι πλέον δύναται νὰ ἐπέλθῃ καμμία θεραπεία, διότι ὅσα ἐξωδεύθησαν, δυστυχῶς ἐξωδεύθησαν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἰδῆτε τοὐλάχιστον πῶς ἐξωδεύθησαν. Εἶναι δὲ αὐτὸ περίεργον καὶ ἄξιον τῆς προσοχῆς σας, καὶ διὰ νὰ μὴ ἐκταθῶ πολὺ, θὰ κάμω ἁπλῶς μίαν ἀντιπαραβολὴν τῶν πιστώσεων τῶν χορηγηθεισῶν διὰ διαταγμάτων, καὶ τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν. Παρακαλῶ τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐρευνήσῃ, καὶ, πρὶν ἢ ἐπιψηφισθῇ αὐτὴ ἡ πίστωσις, δώσῃ τὰς ἀποχρῶτας ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλὴν ἐπ’ αὐτῶν τῶν κεφαλαίων. Μισθὸς ἀξιωματικῶν 100 χιλιάδες περιπλέον, ἀφοῦ ἐπεψηφίσθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 1,016,469. Εἶναι λοιπὸν μία αὔξησις κατὰ τὸ δέκατον. Μισθὸς ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν· ὁ γενικὸς προϋπολογισμὸς φέρει 817,000, ἡ πίστωσις 300,000. Τροφή. Ὁ γενικὸς προϋπολογισμὸς φέρει 256,000 καὶ κἄτι δραχμάς. Ἡ πίστωσις 100,000, τὸ ἥμισυ. Ἱματισμός. 316,000 ἐχορηγήθησαν δι’ ὅλον τὸν στρατὸν καὶ δι’ ὅλον τὸ ἔτος· ἱματισμὸς διὰ τῆς χορηγηθείσης πιστώσεως δραχ. 180,000 τὸ ἄλλο ἥμισυ· δηλ. ἐνεδύθη ὁ στρατὸς καὶ ἐνεδύθη καὶ τὸ ἥμισυ τοῦ στρατοῦ εἰς τὸ ἴδιον ἔτος. Στρατωνισμός. Ἐδόθησαν 25,000. δραχ. δι’ ὅλον τὸ ἔτος. Ἀναπληρωτικὴ πίστωσις 20 χιλιάδες. Συντήρησις ὁπλισμοῦ 3,494. Συντήρησις ὁπλισμοῦ 3,000. Δεύτερος προϋπολογισμός. Συντήρησις στρατωνισμοῦ 6000. Συντήρησις στρατωνισμοῦ 6000! Συντήρησις οἰκοδομῶν 40,000. Συντήρησις οἰκοδομῶν 16,000. Ἀφίνω τὰς νέας. Νοσηλεία 70,000, νοσηλεία 33,000 περιπλέον, καὶ σημειώσατε, ὅτι ἡ νοσηλεία τοῦ στρατοῦ δὲν ἐπιφέρει ἔξοδα, διότι οἱ νοσηλευόμενοι στρατιῶται ἐγκαταλείπουν τὰς ἀποδοχάς των χάριν τοῦ δημοσίου, καὶ τὸ κεφάλαιον τοῦτο μεταφέρεται λογιστικῶς ἀπὸ τὸ ἓν εἰς τὸ ἄλλο κεφάλαιον. Μετακομίσεις τοῦ στρατοῦ 90,000 δραχμῶν. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲ δύναται νὰ ἀναβῇ πλέον τῶν 50.000–60,000 δραχμῶν εἰς τὰς περιστάσεις τὰς πλέον δυσκόλους. Μ’ ὅλα ταῦτα ἐπιφυλάττομαι νὰ σᾶς δώσω ἀκριβεῖς ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου· ἐδῶ δὲ ἐννοεῖται, ὅτι τὴν μετακόμισιν αὐτὴν τοῦ στρατοῦ οὔτε ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας τὴν ἐπροκάλεσεν, οὔτε τίποτε ἄλλο, ἀλλὰ διάφορα ἄτομα, τὰ ὁποῖα εἶχον ὑποθέσεις καὶ ἔγραφον εἰς τὸ ὑπουργεῖον «Παρακαλῶ νὰ ἔλθω εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ λόγους ὑπηρεσίας». Ἐγίνετο μία διαταγὴ «προσκαλεῖσθε νὰ ἔλθητε ἐνταῦθα»· καὶ οὕτως ἔμενον τὰ σώματα καὶ οἱ λόχοι ἄνευ προσωπικοῦ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς προσκαλεῖται νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τοῦτο. Εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐσυζητήθη μετὰ σπουδαιότητος ἓν κονδύλι, περὶ τῶν ἐξόδων τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐσπούδαζον εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, καὶ μετὰ σπουδαιοτάτην συζήτησιν περιωρίσθη τὸ ποσόν, καὶ διέταξεν ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰδοποιηθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, ὅτι αὐτὸ τὸ κεφάλαιον ἔμεινε, καὶ ὅτι, ὅστις ἔχει ἔξοδα νὰ μείνῃ ἂς μείνῃ· ἄλλως δὲ νὰ ἐπανέλθῃ ἐδῶ. Ἐνταῦθα βλέπω ποσὸν 6,000 δραχμῶν ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν, ἕτερον τόσον ποσὸν ὅσον ἐψήφισεν ἡ Κυβέρνησις χάριν τοῦ μὲν καὶ τοῦ δέ. Τὰ περισσότερα κεφάλαια ἐνταῦθα δὲν εἶναι πίστωσις, ἀλλ’ εἶναι προϋπολογισμὸς, εἶναι ἴσα μὲ τὰ κεφάλαια τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Θέλετε παρατηρήσει καὶ ἕτερον πρᾶγμα κατόπιν εἰς αὐτὸν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπου εἶναι μεταβίβασις κεφαλαίων ἀπὸ ἓν κεφάλαιον εἰς ἕτερον, καὶ ἔχομεν δύω ἢ τρία νομοσχέδια τὰ ὁποῖα παρουσιάσθησαν, καὶ ἡ μεταβίβασις αὕτη γίνεται ἀπὸ τὰ κεφάλαια τῆς μισθοδοσίας τοῦ προσωπικοῦ. Ἐλπίζω, ὅτι θέλω κατόπιν φωτίσει τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ τὶ γίνεται ἐπ’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δύνανται νὰ διορθωθῶσι. Δὲν ἐννοῶ δὲ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν δυστυχῶς ἢ εὐτυχῶς, ὅπως θέλετε, διότι αὐτὴ εἶναι μία ἐπιδημία, ἡ ὁποία πρὸ πολλοῦ μαστίζει τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ πρέπει νὰ καθαρίσωμεν αὐτὰ τὰ πράγματα διὰ νὰ ἐννοήσητε τί ἐξοδεύετε εἰς αὐτὸν τὸν στρατὸν πραγματικῶς, καὶ τί ἐπ’ ὀνόματι αὐτοῦ, διότι τότε καὶ μόνον ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ᾖναι ἀλήθεια.

§141ΛΑΖΑΡΕΤΟΣ. Εἶναι μεγίστη ἀλήθεια.

§142ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱ ἀριθμοὶ εἶναι ἀληθεῖς, λέγω ὅτι κακῶς τίθενται τὰ κεφάλαια μέσα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ δολίως. Δὲν ἐννοῶ, Κύριοι, μὲ τοῦτο νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι λαμβάνουν χώραν καταχρήσεις, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι κατάχρησις ὑπάρχει εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον διαφέρει τὸ ἓν ἀπὸ τὸ ἄλλο, δηλαδὴ γίνονται τὰ ἔξοδα, ἀλλὰ γίνονται ὅπως δὲν ἔπρεπε νὰ γίνωνται. Δὲν ἐννοῶ παντάπασι διὰ τῆς ὁμιλίας μου νὰ προσβάλω κανένα, διότι κανεὶς δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ προσβάλῃ τὸν ἄλλον· ἀλλ’ ἐννοῶ, ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον γίνεται μέχρι τοῦδε, νὰ σημειῶνται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἐντὸς ὀλίγου διπλασιάζονται καὶ τριπλασιάζονται. Δὲν πιστεύω πιθανὸν νὰ εὑρεθῶ εἰς διαφωνίαν μὲ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις θέλει νὰ μὴ σημειῶνται ὅλα τὰ ἔξοδα εἰς τὸν προϋπολογισμόν· ἐγὼ δὲν ἐννοῶ τοῦτο τὸ νέον οἰκονομικὸν σύστημα.

§143ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι παρεξήγησις τῶν λόγων μου αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε· πλανᾶσθε.

§144Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ, νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἴπατε. Λοιπὸν λέγω, Κύριοι, ὅτι δὲν πρέπει πλέον νὰ γίνεται χρῆσις αὐτοῦ τοῦ συστήματος, τοῦ νὰ λαμβάνεται διπλάσιον διὰ πιστώσεως ποσὸν σημειωθὲν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, διότι τότε δὲν εἶναι προϋπολογισμὸς διὰ τὰς δαπάνας τοῦ κράτους. Θέλω λοιπὸν νὰ παρακαλέσω τὸν Κύριον ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργὸν πρὶν ἡ Βουλὴ ἐπιψηφίσῃ τὸ διάταγμα νὰ δώσῃ πληροφορίας περὶ τῶν κεφαλαίων αὐτῶν.

§145ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ διαχειρίσεως ἰδικῆς μας, πρόκειται περὶ τοῦ ἔτους 1864, περὶ τοῦ ἔτους τῆς ἐπαναστάσεως, τῆς Συνελεύσεως τότε παρούσης· ἑπομένως δὲν ἔχω προσωπικῶς ἐνδιαφέρον νὰ ὑποστηρίξω αὐτὴν τὴν πίστωσιν, ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρω ἂν δὲν ᾖναι καὶ περιττὸν νὰ ζητηθῇ, ἂν δὲν πρέπῃ νὰ μεταφέρωμεν εἰς τὸν ἀπολογισμὸν, διότι ἡ χρῆσις ἔκλεισε. Τώρα ὅμως ὀφείλω νὰ δώσω μερικὰς πληροφορίας. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, καὶ ἐντεῦθεν προῆλθον τὰ πολλὰ ἔξοδα, ὅτι μετὰ τὴν ἐπανάστασιν ἐγένοντο πολλαὶ καταστροφαὶ εἰς τὸν ἱματισμὸν καὶ κατὰ μέγα μέρος τὸ ὑλικὸν κατεστράφη καὶ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ κυβέρνησις νὰ τ’ ἀναπληρώσῃ. Ἐντεῦθεν προῆλθε τὸ νέον ἔξοδον διὰ τὸν ἱματισμόν· καὶ οἰκοδομαὶ δὲ κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἐγένοντο· ὠχυρώθη τότε ὁ σταῦλος, ὅπου ὑπῆρχε τὸ πυροβολικόν.

§146Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ἔκαμα ἐγώ.

§147ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν τὸ προσβάλλω. Θέλω μόνον ν’ ἀποδείξω, ὅτι μερικὰ νέα πράγματα ἐγέννησεν ἡ ἐπανάστασις, ἐγεννήθησαν νέαι ἀνάγκαι. Εἰς τὰς κινήσεις τοῦ στρατοῦ ἐμπεριέχεται καὶ τὸ ἔξοδον τῆς μεταθέσεως τῶν στρατιωτῶν εἰς τὴν Ἑπτάνησον κατὰ τὸ 1864, καὶ εἴχομεν ἀνάγκην καὶ ἐξόδων τινῶν κατ’ αὐτὴν τὴν ἐποχήν, διότι διωρίσθη μία ἀπειρία ἀξιωματικῶν· ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐγένοντο φρούραρχοι καὶ ἀνθυποφρούραρχοι, καθ’ ὅσον ἦτο ἀνάγκη νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴ νέαν αὐτὴν πατρίδα. Καὶ ἐντεῦθεν προῆλθε τὸ ἔξοδον τοῦ μισθοῦ αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν. Τὰ ἔξοδα ἐγένοντο, Κύριοι, ἀπὸ τὸ 1864, καὶ πολλὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα φαίνονται τὴν σήμερον ἀδικαιολόγητα, ἦσαν κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν δικαιολογημένα, ὁπόταν ὁ ἕνας μὲ τὸ σπαθί του ἐπέβαλλε τοῦτο καὶ ὁ ἄλλος ἐκεῖνο, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ παραδεχθῇ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἐφάνησαν ἄτοπα. Καὶ αἱ περιστάσεις ἔχουν, Κύριοι, τὰ ἀτοπήματά των, αἱ περιστάσεις ἐγέννησαν καὶ μερικὰς ἀνάγκας καὶ μερικὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἐπραγματοποιήθησαν ἤδη. Τώρα τί θέλετε νὰ κάμητε; Θέλετε νὰ εἰπῆτε κακῶς ἐξωδεύθησαν; εἰπέτε το. Ἄλλως, Κύριοι, τὸ καθῆκον τὸ ἰδικόν μου δὲν εἶναι νὰ ὑπερασπισθῶ τὰ ἔξοδα τοῦ στρατοῦ· τὰ ἔξοδα τοῦ στρατοῦ τὰ διεχειρίσθησαν ἄλλοι, καὶ ὁ Κ. Πετιμεζᾶς δὲν ἦτο ξένος ἀπὸ τὴν ἀνωτάτην ἐπιτήρησιν.

§148Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχετε λάθος.

§149ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐνταῦθα φαίνεται ἓν ποσὸν διὰ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι κατ’ αὐτὴν τὴν ἐποχὴν, νομίζω, ἐσυζητήσαμεν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ περιελάβαμεν εἰς αὐτὸν τοὺς ὑπαξιωματικούς. Μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω, ὅτι τῷ ὄντι οἱ ἀστυνομικοὶ κλητῆρες ηὔξησαν, ὅτι ἠναγκάσθημεν νὰ ἀπομακρύνωμεν ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν ὅλους τοὺς στρατιώτας, καὶ ἡ πρωτεύουσα ἔμεινεν ὅλως διόλου κενὴ δυνάμεως, καὶ εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προσλάβωμέν τινας πολίτας καὶ νὰ τοὺς πληρόνωμεν. Ἐκτὸς τούτου θέλω ὑποβάλει ἐνώπιόν σας καὶ αἴτησιν τῶν ἀστυνομικῶν κλητήρων, διότι, καθὼς θέλετε ἰδῆ, οἱ 170 ἀστυνομικοὶ κλητῆρες εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ τηρήσουν τὴν ἀσφάλειαν καὶ τάξιν εἰς τὴν ἀπέραντον ταύτην πόλιν, καθὼς καὶ εἰς τὸν Πειραιᾶ, καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν τῶν κλητήρων δὲν ἐπαρκεῖ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν ἐκλογῶν, ἡ Κυβέρνησις εἶχε λάβει τὸ μέτρον νὰ προστεθῶσι κλητῆρές τινες, διότι ὁ στρατὸς ἦτο τότε ἀνεπαρκὴς καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐνεργῆται ἡ ὑπηρεσία ἀσφαλῶς· ἐντεῦθεν προῆλθεν ἡ αὔξησις, ἡ ὁποία προεκάλεσε τὸ ἔξοδον τὸ ἀναφερόμενον. Τὸ κύριον καὶ οὐσιῶδες ἔξοδον εἶναι τὸ διὰ τὴν δημόσιον ἀσφάλειαν.

§150ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι περιεπλανήθημεν· τὸ ζήτημα δὲν ἐτέθη ὅπως ἔπρεπεν. Εἰς τὰς τελευταίας ἀγορεύσεις τοῦ Κυρίου πρωθυπουργοῦ λαμβάνων τὸν λόγον εἶπεν, ὅτι αἱ δαπάναι αὗται δὲν ἐγένοντο ἀπὸ ἡμᾶς, οἱ προκάτοχοί μας τὰς ἀπεφάσισαν καὶ ἡ Συνέλευσις τὰς ἐψήφισε. Καὶ ἡμεῖς τοῦτο ἐξετάζομεν· ἐσεβάσθη ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, ναὶ ἢ ὄχι; ἂν ἐσεβάσθη, δὲν ἔχομεν τίποτε νὰ εἴπωμεν· ἐὰν ᾖναι πολλὰ ἢ ὀλίγα τὰ δαπανηθέντα, τοῦτο μᾶς εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον. Ἀλλ’ ἡμεῖς βλέπομεν, ὅτι, ἐνῷ ὑπῆρχε Συνέλευσις, ἔγειναν δαπάναι ὑπέρογκοι, ὥστε διπλασιάζεται ὁ προϋπολογισμός. Ὁ προϋπολογισμός, Κύριοι, κατὰ τοὺς λογιστικοὺς τύπους παντὸς κράτους, εἶναι μία βάσις ἀνυπέρβλητος διὰ τοὺς ὑπουργούς, καὶ μάλιστα, ἂν θέλετε, ἔχομεν τεκμήριον μιᾶς τῶν παρελθουσῶν Βουλῶν, ἥτις, ἂν καὶ ἐπεκαλέσθη Βαραθώνειος, καὶ δὲν ἠξεύρω πῶς ἠθέλαμεν ἀποκαλεσθῆ ἡμεῖς, ἡ Βουλὴ ἐκείνη, διότι εἶδεν ὑπέρβασιν 120,000 δραχ. εἰς ἕνα ὑπουργὸν, τὸν ἐδίκασε καὶ τὸν κατεδίκασε. Εἶπεν· ἰδοὺ, σοῦ ἔθεσα ὅριον καὶ ἐπὶ τοῦ ὁρίου αὐτοῦ σοὶ εἶπα νὰ βαδίσῃς, σὺ ὑπερέβης τὸ ὅριον τοῦτο, εἶσαι καταδικαστέος. Μὰ λέγουν, ἀνεφύησαν ἀνάγκαι. Ἀλλὰ προσεκλήθης νὰ ζυμώσῃς μὲ τὰ ἀλεύρια, τὰ ὁποῖα σοὶ ἔδωκα, καὶ οὐχὶ νὰ πάρῃς τὸν ἄρτον ἀπὸ τὸν πτωχὸν καὶ νὰ τὸν σπαταλήσῃς διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Καὶ τί ἔκαμεν αὐτὴ ἡ δημοσία ἀσφάλεια; Τολμᾷς νὰ ὑπάγῃς μέχρι τῆς Κολοκυνθοῦς; Ὅστις τολμᾷ ἂς ὑπάγῃ. Ἂς ὑπάγῃ ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ τότε ἐγὼ ἀποκαλῶ.... (θόρυβος). Τίς πηγαίνει μέχρι τοῦ Δαφνίου; ποῦ ἡ δημοσία ἀσφάλεια, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἐδαπανήσατε τοσαῦτα;

§151ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἀπὸ ποῦ ἦλθον οἱ βουλευταί; (γέλως).

§152ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι μερικοὶ ποῦ δὲν τοὺς πειράζουν οἱ λῃσταὶ, διότι ἔχουν τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα φίλους, καὶ ὅστις ἔχει τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα φίλους δὲν φοβεῖται νὰ πάθῃ. Κύριοι, τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον· παρουσιάζεται μεγάλη ὑπέρβασις, καὶ δὲν ἠξεύρω εἴτε οἱ παρόντες ὑπουργοὶ ἔπραξαν τὴν ὑπέρβασιν, εἴτε ἄλλοι παρεβίασαν τὸν νόμον, αὐτοὶ οἱ ὑπουργοὶ πρέπει νὰ στιγματισθῶσι, διότι ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν ἓν παράδειγμα, νὰ μάθωμεν ἅπαξ διὰ παντὸς τοὺς Κυρίους ὑπουργοὺς, ὅτι πρέπει νὰ σέβωνται τὸν νόμον, διότι, ὅταν οἱ ὑπουργοὶ δὲν σέβωνται τὸν νόμον καὶ ἔρχωνται μὲ τὰς ὑπερβάσεις, ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα ποτὲ νὰ κάμωμεν τίποτε. Ἡ ὑπέρβασις καὶ ἀπὸ τὰς παρελθούσας Βουλὰς ἐθεωρήθη καταδικαστέα. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἂν μὴ ὑπῆρχεν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1864, τότε τὸ ὑπουργεῖον ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς τὴν συμπληρωτικὴν δαπάνην, καὶ νὰ εἴπῃ, διὰ τὴν ἀκαταμάχητον ἀνάγκην ἐδαπάνησα τόσα καὶ τόσα. Ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀνάγκη. Ἡ Συνέλευσις ἔθεσεν ἓν ὅριον εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ τοῦ εἶπεν, ἐπ’ αὐτοῦ θὰ βαδίσῃς, περιπλέον δὲν δύνασαι. Τώρα λοιπόν, ἐνῷ ἐκ τοῦ προφανοῦς παραβιάζουσι τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως, ἔρχονται νὰ δικαιολογήσωσι τὰς ὑπερβάσεις. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἀνώτεροι ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, οὔτε δυνάμεθα νὰ ὑπερβῶμεν τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς. Κατακρίνοντες μίαν Συνέλευσιν, κατακρίνομεν τὴν ἀποστολήν μας, κατακρίνομεν τὸ ἔθνος. Συγχωρήσατέ μοι νὰ ἔμβω εἰς τὰ καθέκαστα. Τὰ κόμιστρα 90,000 δραχ. διὰ τὰς μεταβιβάσεις, δὲν ἠξεύρω πῶς σεῖς τὰ ὀνομάζετε οἱ στρατιωτικοὶ, ταῦτα εἶναι ὑπερβολικὰ, καὶ μάλιστα ἰδανικά. Δύναται ὁ Κύριος Πετιμεζᾶς, ὅστις εἶναι εἰδικώτερος περὶ τὰ τοιαῦτα, νὰ μᾶς κάμῃ τὰς κινήσεις ὅλας τοῦ στρατοῦ καὶ νὰ τὸν μετακομίσῃ εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ εἰς τὸ Βουκουρέστι καὶ πάλιν νὰ μὴ δαπανηθῶσιν ὅσα ἐδαπανήθησαν. Τόσον εἶναι ὑπερβολικὰ, ὥστε ἡ δαπάνη καθίσταται ψευδὴς, καὶ δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὸ ψεῦδος ἐν γνώσει. Τὸ ὑπουργεῖον ὀφείλει νὰ μᾶς φέρῃ πίνακα καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ, τόσα ἐδαπανήθησαν εἰς τὸ δεῖνα, τόσα εἰς τὸ δεῖνα μέρος.

§153ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὸν ἀπολογισμόν.

§154ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Καὶ νομίζετε, ὅτι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον θὰ σᾶς καταδικάσῃ; Ὑμεῖς τὸ παύετε. (γέλως). Ἔρχομαι εἰς τὰ ἔξοδα τῶν βοηθημάτων· ταῦτα ἐγένοντο πάντοτε σκάνδαλον, καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἦτο καλὸν τὸ ὑπουργεῖον νὰ μᾶς φέρῃ μίαν σημείωσιν, ἵνα ἴδωμεν ποῦ δαπανῶνται· τάχα εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ ἢ εἰς ἄλλους; Δὲν καταδικάζω τοὺς ὑπουργοὺς, διότι ἔχουν τινὰς ὑπαλλήλους, οἵτινες ἠξεύρουν νὰ οἰκονομοῦν τὰς τοιαύτας περιστάσεις. Τὰ ἔξοδα τῆς δημοσίου ἀσφαλείας εἶναι καὶ ἐκεῖνα ὑπερβολικὰ, καὶ ἔξοδα τῆς δημοσίου ἀσφαλείας δὲν πρέπει ποτὲ νὰ μᾶς παρουσιάζῃ τὸ ὑπουργεῖον, ἀλλὰ πρέπει νὰ μᾶς λέγῃ, τόσοι κλητῆρες εἰς τὴν ἀστυνομίαν πρὸς τόσα μᾶς φέρουν τόσα, τόσοι ἐθνοφύλακες πρὸς τόσα μᾶς φέρουν τόσα, καὶ ὄχι νὰ μᾶς λέγουν, ψηφίσατε τόσας χιλιάδας δραχμῶν. Εἶναι κουφότης εἰς ἡμᾶς νὰ ψηφίζωμεν τὰ τοιαῦτα. Ἔρχομαι εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Αὐτὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν διακρίνεται πάντοτε διὰ τὸ λοῦσό του, διὰ τὴν πολυτέλειάν του καὶ διὰ τὴν εἰδικότητα τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἐν τούτοις παρουσιάζεται πάντοτε σὰν τὴν Κυράτζα Περμαθοῦλα. Τὸ ἐν αὐτῷ προσωπικὸν πρέπει νὰ ᾖναι τὸ ἅλας τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἐν τούτοις ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ ἑτεροκίνητα ὄντα εὑρίσκονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ θέματος.

§156ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ναί, ὑπάρχουν ὑπάλληλοι, οἵτινες ποσῶς δὲν ἐργάζονται, καὶ ὅστις θέλει ἂς ὑπάγῃ ὁποιανδήποτε ὥραν θέλει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ ἰδῇ, ὅτι ὅλοι κάθηνται καὶ καπνίζουν. Ἔλαβον τὴν τύχην νὰ ὑπάγω, διότι πολλάκις μοὶ ἐστάλησαν ἀναφοραὶ ἀπὸ τοὺς ἔξω ὁμογενεῖς, παραπονουμένους διὰ τὴν διαγωγὴν τῶν ἐκεῖ προξένων, καὶ τοὺς εὗρον ὅλους ἐκεῖ καθημένους καὶ καπνίζοντας. Ὅταν μόνον ὑπάρχῃ κἀνὲν ταχυδρομεῖον, τότε κάμνουν 5 ἢ 6 ἔγγραφα. Αὐτὴ εἶναι ὅλη ἡ ἐργασία αὐτῶν. Αὐτὸ τὸ ὑπουργεῖον ἦτο καλὸν νὰ ἐκλείψῃ ὅλως διόλου, διότι τότε καὶ τὰ πάθη τῶν ἔξω ὁμογενῶν θὰ παύσουν, διότι ἀντὶ νὰ ἀνορθώσουν οἱ περισσότεροι τῶν προξένων τὴν ἐθνικὴν ὑπόληψιν, τὴν ταπεινόνουν καὶ τὴν καταστρέφουν· αὐτὴ εἶναι ἀλήθεια. Σᾶς βάζουν ἀκόμη 10,000 δραχ. διὰ ταχυδρομικά. Δὲν εἶναι καὶ τοῦτο ὀρθὸν, καὶ αὐτὰ τὰ ἔξοδα τὰ ἀπρονόητα χρησιμεύουν εἰς τὸ νὰ μισθοδοτῶνται αὐτοὶ οἱ ἀπρονόητοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι κάθηνται εἰς τὸ ὑπουργεῖον αὐτὸ, καραδοκοῦντες πότε νὰ κενωθῇ κᾀμμία θέσις εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἢ νὰ διαδεχθῶσι κἀνένα ὑπάλληλον. Αὐτὸ τὸ ἔξοδον πρέπει νὰ λείψῃ καὶ νὰ τεθῇ εἰς βάρος τοῦ ὑπουργοῦ διὰ νὰ δώσωμεν ἓν μάθημα· ἄλλως, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν αὐτὸν τὸν δρόμον, δὲν θὰ ἔχωμεν ποτὲ προϋπολογισμὸν τακτικὸν, δὲν θὰ ἔλθῃ ἡ ὑπηρεσία εἰς τάξιν. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἠρεθίσθη προτήτερα διὰ μίαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν τοῦ ἔκαμαν, διὰ τί αὐτοὶ οἱ πέντε ἀξιωματικοὶ νὰ ᾖναι παρανόμως φυλακισμένοι, καὶ λέγει μή μου ἅπτου, μὴ ἀναμιγνύεσθε εἰς τὰ τοιαῦτα, διότι προσβάλλεται ἡ ὑπηρεσία καὶ ἡ πειθαρχία. Ἀφοῦ ὁ Κ. ὑπουργὸς εἶχε τοσαύτην τελικατέτσαν εἰς τὰ τοιαῦτα, δὲν ἔχομεν καὶ ἡμεῖς δικαίωμα νὰ εἴπωμεν, Κ. ὑπουργὲ, μὴ μᾶς ὑποβάλλετε τοιοῦτον προϋπολογισμὸν ἀσυνάρτητον, ἀδικαιολόγητον, διότι προσβάλλεται ἡ τάξις; Βλέπετε, ὅτι ἡ τάξις εἶναι ἀνωτέρα τῆς πειθαρχίας, διότι πολλάκις ἠμπορεῖ νὰ ὑπερπηδήσῃ τις τὴν πειθαρχίαν ὑπὲρ τοῦ Νόμου, καὶ ἐδῶ ὅπου ἡ τάξις εἶναι ἐναντία τοῦ νόμου δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τίποτε; Τελειόνων τὸν λόγον μου παρατηρῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἀποκρούσῃ ὅλας αὐτὰς τὰς ὑπερβάσεις καὶ νὰ τὰς ῥίψῃ εἰς βάρος ἑκάστου τῶν ὑπουργῶν.

§157ΛΑΖΑΡΕΤΟΣ. (Ὑπουρ. στρατιωτικῶν) Οἱ προλαλήσαντες ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταὶ ζητοῦν μίαν διασάφησιν ἐπὶ τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν ἔκαμε· φρονῶ, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν πιστεύει, ὅτι κάθε ἔξοδον ἔγεινε παρὰ τὸν νόμον. Δὲν ἐξετάζω ἂν οἱ πλεῖστοι ὑπερέβησαν τὸν προϋπολογισμὸν, διότι περιστάσεις ὅλως διόλου ἔκτακτοι ἠνάγκασαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ζητήσῃ πιστώσεις διὰ νὰ ἀπαντήσῃ τὰ ἔξοδα. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς 100,000, τὰς ὁποίας τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν ζητεῖ διὰ μισθὸν τῶν Κ. ἀξιωματικῶν, τοῦτο ἔγεινε μὲ δικαιολογημένην ἀπόδειξιν, ἥτις εὑρίσκεται σήμερον ἐνώπιον τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου. Τοιουτοτρόπως, καθόσον ἀφορᾷ τὸ περὶ ἡμι–τάγματος καὶ περὶ ἄλλων, ἀρκούντως ὁ Κ. πρωθυπουργὸς ἐξέθηκε τὰς περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπροκάλεσαν τὴν δαπάνην. Τὸ ζήτημα τὸ σπουδαιότατον ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν πιστώσεων εἶναι τὸ ἔξοδον ἐξ 90,000 δραχμῶν διὰ τὴν μετοίκησιν τοῦ στρατοῦ εἰς τὰ διάφορα μέρη τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦτο ὑπάρχουσι δικαιολογητικὰ ἔγγραφα εἰς τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον, ἐκ τῶν ὁποίων φαίνεται ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἐξωδεύθησαν. Τὸ περὶ δημοσίων κτιρίων φρονῶ, ὅτι φαίνεται, καὶ ἕκαστος δύναται νὰ ἴδῃ, ἐὰν αὐτὸ τὸ ποσὸν δαπανᾶται δικαιολογημένως ἢ ὄχι. Ὅταν ὑπάρχῃ ἓν ἔξοδον δικαιολογημένον καὶ ἀφοῦ αὐτὸ ἐνεκρίθη, φρονῶ, ὅτι δὲν δύναταί ποτε κἀνεὶς πλέον νὰ ζητήσῃ λόγον ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν πότε τοῦτο ἐγένετο, καθ’ ὅσον οἱ λογαριασμοὶ φαίνονται. Περισσότερα, πιστεύω, δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ἐπὶ τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα σήμερον ὁ προϋπολογισμὸς τῶν πιστώσεων αὐτῶν ἔχει.

§158Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐζήτησα πρῶτος μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου ἐξηγήσεις τινὰς ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν οἰκονομικῶν, διότι ἡ ποσότης τῶν 2,000,000 ὡς ἔγγιστα μὲ ἐξέπληξε, καὶ σᾶς ὁμολογῶ μίαν ἔλλειψίν μου, διότι, ὅταν κατὰ πρώτην φορὰν εἶδον αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ἐνόμισα, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ 175,000, δραχ. καὶ δὲν τὸ ἐμελέτησα καλά. Εἰς κἀμμίαν ποτὲ περίστασιν, κύριοι, δὲν ἐπαρουσιάσθη νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δύω ὡς ἔγγιστα ἑκατομμυρίων. Ἔφθασαν ἕως 100 ἢ 200 χιλιάδας, ἀλλ’ οὐδέποτε καὶ πέραν τῶν 500 χιλιάδων δραχμῶν. Μετὰ τὴν παρατήρησιν ταύτην ὀφείλω νὰ κάμω μίαν ἀντιπαρατήρησιν εἰς τὸν Κ. ὑπουργὸν, ὅστις εἶπε, τὶ θὰ κάμωμεν ἤδη; αὐτὰ ἐδαπανήθησαν, καὶ τὴν συζήτησιν μᾶλλον πρέπει νὰ τὴν μεταφέρωμεν εἰς τὸν ἀπολογισμόν. Ὄχι, Κύριοι, ὄχι, αὐτὴν τὴν ἀρχὴν δὲν θέλομεν ποτὲ τὴν καθιερώσει. Ἀφοῦ ἀπὸ ἡμᾶς ζητεῖτε τὴν κύρωσιν αὐτῆς τῆς δαπάνης, ἐννοεῖται, ὅτι πρέπει καλῶς νὰ συζητήσωμεν τὴν ὑπόθεσιν, νὰ φωτισθῶμεν καὶ ἐν γνώσει νὰ ψηφίσωμεν, διότι ἄλλως ἔχομεν εὐθύνην· καὶ ἂν δὲν ἐπισύρωμεν καθ’ ἑαυτῶν ποινήν τινα ἐκ τοῦ Νόμου, ἔχομεν τὴν τῆς συνειδήσεώς μας. Ἐν ὅσῳ λοιπὸν εὑρισκόμεθα εἰς ἕνα μεγάλον δισταγμὸν διὰ τὰς μεγάλας ταύτας ποσότητας, ὀφείλομεν νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τοὺς ΚΚ. ὑπουργοὺς ὄχι μόνον τῶν στρατιωτικῶν, ἀλλὰ καὶ ὅλων τῶν ὑπουργείων, νὰ παρουσιάσουν, ἕκαστος εἰδικὴν ἔκθεσιν, ἐμφαίνουσαν πόσον ποσὸν ὑπελογίσθη· καὶ πόσα ἐδαπάνησε καθ’ ὑπέρβασιν, ὡς καὶ τοὺς λόγους τῶν ὑπερβάσεων αὐτῶν· ἐν ᾧ δὲ ἐσκεπτόμην νὰ κάμω πρότασιν περὶ ὑποβολῆς τῶν δικαιολογητικῶν ἐγγράφων, εὑρίσκω αὐτὴν τὴν πρότασιν ἐν τῷ ἰδίῳ Νομοσχεδίῳ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ συνοδεύουσα τοῦτο ἔκθεσίς του. «Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἐκ τῶν ὧδε προσαρτωμένων ἐκθέσεων μετὰ σχεδίων ψηφισμάτων θέλετε παρατηρήσει, ὅτι ὁ προκάτοχός μου εἶχεν ὑποβάλει εἰς τὴν Συνέλευσιν.... διὰ τῶν εἰρημένων ἐκθέσεων καὶ ψηφισμάτων κλπ.» Ἐλάβετε σεῖς, Κύριοι, τοιαύτας ἐκθέσεις; Ἐγὼ δὲν ἔλαβα! Ἐπειδὴ λοιπὸν ὁ ὑπουργὸς συνώδευσεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον μὲ αὐτὰς τὰς δικαιολογητικὰς ἐκθέσεις, προτείνω, ὥστε νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν, πρὶν ἢ μᾶς διανεμηθοῦν καὶ αἱ ἐκθέσεις αὗται, αἱ συνοδεύουσαι δηλ. αὐτὸ τὸ Νομοσχέδιον, καὶ οὐχὶ διότι τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀλλὰ διότι ἐπεκράτησε νὰ συνοδεύωνται τὰ νομοσχέδια, διανεμόμενα πρὸς τοὺς Βουλευτὰς, μὲ τὰς δικαιολογητικὰς ἐκθέσεις· καὶ ἐξ αὐτῶν θὰ ἴδωμεν διατὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης ἐδαπάνησε περισσότερον 170,000 δραχμὰς, διατὶ ὁ ἕτερος ὑπουργὸς τόσα, καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Ἕκαστος ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ φέρῃ μίαν ἔκθεσιν, δικαιολογοῦσαν τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔκαμε, καὶ δὲν πρέπει νὰ τρέξωμεν, διότι εἶναι ἓν ποσὸν ἀπὸ δύω ἑκατομμύρια, δηλαδὴ τὸ ἓν δέκατον τοῦ ὅλου προϋπολογισμοῦ, καὶ ὀφείλομεν νὰ μὴ δώσωμεν τὴν ψῆφόν μας ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε.

§159ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ ὑπάγῃ αὐτοδικαίως, διότι ἔκλεισεν ἡ χρῆσίς του.

§160Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τί ζητεῖτε τότε τὰς ψήφους μας; ἡμεῖς ἔχομεν εὐθύνην. Ζητῶ λοιπὸν νὰ τυπωθῶσιν αἱ ἐκθέσεις καὶ διανεμηθῶσι.

§161ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀνήκει βεβαίως εἰς ἐμὲ νὰ δικαιολογήσω ἢ ὑποστηρίξω τὴν ζητουμένην πίστωσιν, ἀφ’ οὗ εἶναι παρόντα τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως· οὐδὲν ἧττον νομίζω, ὅτι θέλω ἐλαττώσει κατὰ πολὺ τὰς ἀμφιβολίας τῶν κυρίων βουλευτῶν, ἂν μοὶ δώσουν τὴν ἄδειαν νὰ ἀναφέρω ἀριθμούς τινας, τοὺς ὁποίους λαμβάνω ἀπὸ μίαν ἔντυπον κατάστασιν, εὑρεθεῖσαν τυχαίως μεταξὺ τῶν ἐγγράφων μου, καὶ ἐπιγραφημένην, «ἀπολογισμὸς τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ κατὰ τὴν ἀ. ἑξαμηνίαν τοῦ 1864.» Πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι, ὅταν ἡ Συνέλευσις συνέταξε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1864, ἐσημείωσεν ἐν αὐτῷ τόσους ἀνθυπασπιστὰς καὶ ὑπαξιωματικοὺς, ὅσοι ἦσαν ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖοι δι’ ἕκαστον σῶμα· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπῆρχον καὶ πολλοὶ ἄλλοι, ἐπεφυλάχθη νὰ διατάξῃ περὶ αὐτῶν ἀκολούθως τὰ δέοντα· ἕως οὗ ὅμως λάβῃ αὐτὸ τὸ μέτρον, ἐκεῖνοι ἐπληρώνοντο, καὶ ἐκ τούτου προῆλθεν ἡ ὑπέρβασις. Ἰδοὺ τὶ διαλαμβάνει αὐτὴ ἡ σημείωσις· εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐσημειώθη δαπάνη δι’ 75 ἀνθυπασπιστὰς, καὶ ὅμως κατὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον ἐπληρώθησαν 507, ἤτοι 431 περισσότερον· ὁμοίως ἐσημειώθησαν 82 ἐπιλοχίαι, καὶ ὅμως ἐπληρώθησαν 358, λοχίαι ἐσημειώθησαν 251 καὶ ἐπληρώθησαν 483, δεκανεῖς 516 καὶ ἐπληρώθησαν 581, μουσικοὶ 279 καὶ ἐπληρώθησαν 305. Ἐκτὸς τούτου εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐσημειώθησαν μόνον 3065 στρατιῶται, διότι, καθόσον ἐνθυμούμεθα, ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Συνελεύσεως λαβοῦσα πληροφορίας ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν, ἐβεβαίωσεν ὅτι τόσοι μόνον στρατιῶται περιείχοντο τότε εἰς τὰ διάφορα σώματα· ἀλλὰ δὲν εἶπεν ἡ Συνέλευσις, ὅτι ἀπαγορεύει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συμπληρώσῃ τὰ τάγματα, ἀπ’ ἐναντίας ἔδωκε τὴν ἄδειαν, καθ’ ὅσον εὑρίσκει στρατιώτας, νὰ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμόν. Λοιπὸν κατὰ τὸν Ἰανουάριον ἐπληρώθησαν 3273 στρατιῶται, ὁμοίως κατὰ τὸν μῆνα Φεβρουάριον· ἐνῷ δὲ τὸ προσωπικὸν τῶν ἀνθυπασπιστῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν ἔπρεπε νὰ πληρωθῇ ὡς ἀνωτέρω ἐσημειώθη, ἐπληρώθησαν 503 ἀνθυπασπισταί, 361 ἐπιλοχίαι, 483 λοχίαι, 558 δεκανεῖς κτλ. Τὸ αὐτὸ συνέβαινε καὶ κατὰ τοὺς ἑπομένους μῆνας μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς Ἰουλίου, ὅτε ἦλθεν εἰς τὰ πράγματα τὸ ὑπουργεῖον Κανάρη, τοῦ ὁποίου εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ καὶ ἐγὼ μέρος. Τότε εἶχε περιορισθῆ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπεραρίθμων ἀνθυπασπιστῶν εἰς μόνον 60, διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶχον τοποθετηθῆ οἱ ἀνθυπασπισταὶ καὶ πολλοὶ ἀξιωματικοὶ εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, καὶ ἐπληρόνοντο ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν. Οὗτος εἶναι εἷς τῶν κυριωτέρων λόγων, δι’ οὓς ἡ δοθεῖσα διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ πίστωσις δὲν ἐπήρκεσεν εἰς τὰς δαπάνας τοῦ 1864.

§162Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, Κύριοι, τὰ ὁποῖα ἠκούσατε ἀπὸ τοὺς προαγορεύσαντας, εἶναι ἀτυχῆ, διότι ἀντὶ νὰ ἐπικαλεσθοῦν τὰς ἀνάγκας τοῦ 1864, ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἐπεκαλέσθησαν τὰς ἀνάγκας τοῦ 1863. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ ἱματισμὸς διηρπάγη, ἀλλὰ μέχρι τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν ἦλθεν ὁ Βασιλεύς· ἀλλ’ ἡ διαρπαγὴ συνηγορεῖ μᾶλλον ὑπὲρ τῆς ἰδέας μου, διότι ἐγένετο ἀπὸ τὸν στρατόν· ἀλλὰ καὶ πάλιν ὁ προϋπολογισμὸς ἐπρόβλεψε τόσας χιλ. δραχμῶν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ 1864, ὅτε ἐβασιλευόμεθα καὶ ὅτε διαρπαγὴ δὲν ὑπῆρχεν. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν διὰ τὰς 50,000 δραχ. σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐξωδεύθησαν διὰ τὴν μετακόμισιν τοῦ στρατοῦ εἰς τὴν Ἑπτάνησον· εἶναι λοιπὸν διπλοῦν τὸ ἔξοδον, διότι ἡ μετακόμισις ἐγένετο διὰ τοῦ ἀτμοδρόμωνος. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἔγειναν κἄποια ἔξοδα διὰ τὴν μετακόμισιν τοῦ στρατοῦ, δὲν λέγω, ὅτι διηρπάγησαν, ἀλλὰ κακῶς ἔγειναν· ἂν ὅμως ὑπάρχουν τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν νὰ τοῖς εἴπωμεν τίποτε περισσότερον· ζητοῦμεν μόνον νὰ ἴδωμεν αὐτὸ τὸ μέγα ποσὸν πῶς ἐδικαιολογήθη, διότι ἡμεῖς δὲν κατηγοροῦμεν κανένα, ὅτι ἀφήρπασεν αὐτὰ τὰ πράγματα, ἀλλ’ ὅτι κακῶς ἐξωδεύθησαν. Ὡς πρὸς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ Κ. Σωτηρόπουλος, τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι, ἂν καὶ ἦτο ὑπουργὸς τῆς οἰκονομίας, ἐλησμόνησεν, ὅτι διὰ τὸ ἡμίταγμα εἶναι εἰδικὸς προϋπολογισμὸς συμπεριλαμβανόμενος εἰς τὸν τοῦ 1864.

§163ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε;

§164ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Κ. Βούλγαρη, ὅπου ἦτο ὑπουργὸς ὁ Τριγγέτας καὶ ἔφερε τὸ ψήφισμα· καὶ ἂν ἀμφιβάλλετε, φυλλολογήσατε τὸν προϋπολογισμὸν καὶ θέλετε ἰδῆ, προϋπολογισμὸς τοῦ ἡμιτάγματος, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1864· καὶ εἰς τὸ εἰδικὸν κεφάλαιον ἡμίταγμα εὐζώνων 250 χιλιάδ. δραχμῶν.» Ἀλλὰ προσθέτει καὶ ἄλλο, ὅτι ἡ δύναμις αὔξησεν· ὁ προϋπολογισμὸς ὑπολογίζει τὸν στρατὸν ὡς ἐὰν ὑπάρχῃ ὁλόκληρος. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν συντάσσεται κατὰ σῶμα, διότι εἶναι προσωπικὸς, καὶ σᾶς λέγει, ἔχω τόσα τάγματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι τόσους ἄνδρας βαθμοφόρους καὶ καθ’ ἑξῆς.

§165ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, τῆς ὁποίας ἀπετέλει μέρος καὶ ὁ Κ. Μαυρομιχάλης, προσεκαλέσαμεν τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν καὶ διαφόρους ἄλλους ἀξιωματικοὺς, καὶ εἶπον τότε, ὅτι κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔχουν παρὰ 4,000 στρατοῦ, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ καὶ μόνου τοῦ ἀριθμοῦ προσδιωρίσθη ὁ προϋπολογισμός.

§166ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§167ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἡ ἔκθεσις.

§168ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διαψεύδετε τὸν προϋπολογισμὸν αὐτὸν, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Συνέλευσις. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν ἐτυπώθη, διενεμήθη καὶ εἶναι ἐπίσημον ἔγγραφον.

§169ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι αὐτὸς, ὅπως ἠλαττώθη ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν;

§170ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα.

§171ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσοι ἀνθυπασπισταὶ ἐτοποθετήθησαν εἰς τὸ ἡμίταγμα;

§172ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πολὺ ὀλίγοι.

§173ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον, ὅτι κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν εἶχον μείνει 75 ἀνθυπασπισταί· ἐπειδὴ ὅμως ὑπῆρχον 507, τὸ ὑπουργεῖον ἐξηκολούθει νὰ τοὺς πληρόνῃ· σεῖς εἴπετε, ὅτι τοῦτο δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν, διότι, ἀφ’ ὅτου συνεστήθη τὸ ἡμίταγμα, οἱ ἀνθυπασπισταὶ ἐπέρασαν εἰς αὐτό.

§174ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Συγχύζετε τὰ πράγματα.

§175ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε νὰ μὴ πληρόνωνται αὐτοὶ οἱ ὑπεράριθμοι;

§176ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ πληρόνωνται.

§177ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἔγεινε.

§178ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πῶς τὸ ἀποδεικνύετε;

§179ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ ὁ ἀπολογισμός.

§180ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ συγχύζετε τὰ πράγματα· εὑρίσκεσθε εἰς μεγάλην πλάνην. Λοιπὸν, Κύριοι, ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν περιλαμβάνει ὅλα τὰ σώματα, καὶ ἑπομένως ὅλην τὴν δύναμιν αὐτῶν· δὲν ὑποθέτει μήτε ἀπόντας, μήτε ἀφεθέντας, παρὰ λέγει, ἓν τάγμα πρέπει νὰ ἔχῃ ἕνα συνταγματάρχην, τόσους λοχαγοὺς, τόσους ἀξιωματικοὺς κλπ. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ μελετήσητε πολὺ, ἀνοίξατε τὰ φύλλα τῆς λεπτομερείας τοῦ ὑπουργείου καὶ θέλετε ἰδῆ· «πυροβολικὸν, ἕνας συνταγματάρχης, τόσοι ἀξιωματικοὶ κλπ.» Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀληθὲς, ὅτι ἔκαμαν τὸν προϋπολογισμὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μικροτέρων δυνάμεων.

§181ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ σᾶς φέρω ἀριθμούς.

§182ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, βλέπετε, ὅτι δὲν ὑπελογίσθη μικροτέρα δύναμις· εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Σωτηρόπουλος, ὅτι ἔμειναν πολλοὶ ἀνθυπασπισταὶ ἐκτὸς τῆς δυνάμεως· ἠξεύρετε ὅμως τί συνέβη; Ἀνοίξατε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ ἰδῆτε, ὅτι οἱ ἀνθυπασπισταὶ αὐτοὶ διενεμήθησαν ἔκτοτε εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν καὶ πληρόνονται μέχρι τοῦδε ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§183ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν Ἰούλιον ἦσαν μόνον 61, ὅταν ἤλθομεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§184Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν μὴ λέγετε, ὅτι ἦσαν 500.—Λοιπὸν, Κύριοι, δὲν εἶναι ἡ ἔλλειψις αὕτη, διότι ὁ ἀριθμὸς τοῦ στρατοῦ ἦτο τότε ὀλίγος, ἦτον ἀληθῶς ὀλίγος· ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ περισσεύσῃ ὁ προϋπολογισμὸς, ὄχι νὰ ὀλιγοστεύσῃ, διότι ὑπελογίσθησαν περισσότεροι ἄνθρωποι, καὶ κατὰ τὴν ὁμολογίαν σας ἦσαν ὀλιγώτεροι. Ἐνῷ ἦτο ἀνάγκη νὰ ᾖναι 6000 ὁπλῖται εἰς τὰ ὅπλα καὶ ἦσαν 3000, σεῖς ἐσημειώσατε 6000· ἔπρεπε λοιπὸν νὰ πλεονάζῃ, ὄχι νὰ λείψῃ. Κύριοι! ὁ Κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κακῶς ἐσύγχυσε τὰς χρονολογίας καὶ σᾶς εἶπεν, ὅτι ἔγειναν καὶ καταστήματά τινα ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως καὶ ὅτι μὲ ταῖς σπάθαις ἐπέβαλαν μερικὰ πράγματα. Ναί, εἶναι ἀληθὲς, ἀλλ’ ἐτελείωσεν ἡ ἐποχὴ ἐκείνη ἀφ’ ὅτου ἦλθεν ὁ Βασιλεύς.

§185ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὅλου 1864.

§186Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ Βασιλεὺς, νομίζω, ἦλθε τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1863. Λοιπὸν ἐβασιλευόμεθα, καὶ ἀπόδειξις ὅτι ἐβασιλευόμεθα εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον ἔχει ὑπογράψει ὁ Βασιλεὺς, ὥστε δὲν ὑπάρχει τίποτε. Τότε αἱ δαπάναι τοῦ 1863 ἐφέρθησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1863, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ἡ Συνέλευσις.—Λοιπὸν βλέπετε, Κύριοι, ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας σᾶς ἔδωκα, δὲν ἦταν ἀβάσιμοι, ἡ δὲ ἀπάντησις, ἥτις ἔγεινεν εἰς τὰς πληροφορίας, ἂν δὲν ἦτον ἄλλο, ἦτο τοὐλάχιστον περίεργος, διότι ἀναφέρεται εἰς τὸ 1863, ἐνῷ ἐγὼ ἀναφέρομαι εἰς τὸ 1864. Αὐτὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω τόσον εἰς τὸν Κ. Σωτηρόπουλον, ὅσον καὶ εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἰς τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος συγχύζει, μοὶ φαίνεται, τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον, ὅταν εὕρῃ τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα τῶν ἐξόδων, δὲν ἔχει τίποτε ἄλλο νὰ εἴπῃ, εἰμὴ ὅτι ἐλήφθησαν τόσα, ἐξωδεύθησαν τόσα καὶ περισσεύουν τόσα. Τοῦτο δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἐξέτασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν πιστώσεων· ἡ ἐργασία τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου εἶναι ὅλως ἄλλου εἴδους, καὶ ἑπομένως ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν λανθάνεται ἀναφέρων αὐτὸ εἰς μίαν ὑπόθεσιν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἐνέχεται.

§187Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ἐμμένω εἰς τὴν γνώμην μου, διότι ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ Κ. ὑπουργοῦ ἐξάγεται ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην ἐκθέσεων.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι ἀπεσύρατε τὴν πρότασίν σας. Ὁ Κ. Ἀντ. Μαυρομιχάλης ἔχει τὸν λόγον.

§189ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, καὶ ἰδίως τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, πάντοτε ἐπέσυρε τὴν προσοχὴν καὶ τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ὅτι μέχρι τοῦδε οἱ προϋπολογισμοὶ δὲν ἀντεπροσώπευον τὴν ἀλήθειαν, αὐτὰ τὰ διάφορα γεγονότα τὸ ἀπέδειξαν, καὶ δι’ αὐτὸ τότε ἡ Συνέλευσις εἰδικῶς ἐπελήφθη νὰ ἐξελέγξῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, νὰ ἀνακαλύψῃ τὴν δολιότητα τῶν κεφαλαίων, νὰ δεσμεύσῃ τὴν κυβέρνησιν εἰς τὴν χρῆσιν τῶν δαπανῶν της καὶ νὰ ἀπολήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι αἱ κυβερνήσεις ὀφείλουν νὰ παρουσιάζουν ἀληθεῖς προϋπολογισμοὺς, ἐντὸς τῶν ὁποίων νὰ περιορίζουν τὰς δαπάνας. Ἐνθυμοῦμαι τότε, Κύριοι, ὅτι ὁ Κύριος πρόεδρος τῆς σημερινῆς Βουλῆς ἐπέμενε, καὶ δικαίως, ὅπως ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους καὶ ἰδίως τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δύναται νὰ ὑποβάλλεται εὐκόλως εἰς τὴν ἀντίληψιν τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος, καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησεν ἡ Συνέλευσις καὶ ὑπεχρέωσε τὴν κυβέρνησιν, ὥστε ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου αὐτοῦ νὰ ᾖναι λεπτομερὴς, νὰ ᾖναι καθαρὸς, νὰ φέρῃ δαπάνας καθαρὰς, καὶ οὐχὶ ὑπὸ τὸ σύστημα τῶν κεφαλαίων τῶν ἰδανικῶν νὰ λαμβάνουν χώραν δαπάναι, τὰς ὁποίας ἐκ πρώτης ἀντιλήψεως δὲν δύναταί τις νὰ ἐννοήσῃ, ὅπως καὶ σήμερον συμβαίνει, ὅταν ὑπὸ τὸ κεφάλαιον τῶν μετακομίσεων γίνεται χρῆσις ἐπιμισθίων, χρῆσις δαπανῶν μὴ ὑπολογισθεισῶν καὶ μὴ νομίμων. Δὲν ἐννόουν, Κύριοι, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ 1864 ἤθελε παρουσιάσει περίσσευμα, ἀλλὰ κατὰ μείζονα λόγον, δὲν ἐννόουν, ὅτι ἤθελε παρουσιάσει ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις 1½ ἑκατομμυρίου· καὶ διατὶ, Κύριοι; διότι, ἂν ᾖναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν συντάσσεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταστατικοῦ τῶν σωμάτων, εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τότε ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀραιωθείσας τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἐθεώρησεν εἰς τὴν ἀνακεφαλαίωσίν της, ὅτι δύναται νὰ ἐκπέσῃ ἐπὶ τοῦ μισθοῦ τῶν στρατιωτῶν τόσους, ὅσους ἦτον ἀδύνατον νὰ στρατολογήσῃ ἡ κυβέρνησις κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο· καὶ μολονότι εἰς τὰ φύλλα τῆς λεπτομερείας παρουσιάζεται ἡ δαπάνη ὡς ἐὰν τὰ σώματα ὑπῆρχον κανονικῶς ὠργανισμένα, εἰς τὸ κεφάλαιον ἐχορήγει μισθοὺς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στρατιωτῶν τῶν ὑπαρχόντων κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ τῶν δυναμένων νὰ στρατολογηθῶσι κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο, καὶ ἀνεβίβασε τοὺς στρατολογουμένους ὄχι πλείονας τῶν 1000. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπρονόησε, καὶ δι’ αὐτὸ λέγω σήμερον μετὰ πλήρους πεποιθήσεως, ὅτι δὲν ἠδυνάμεθα νὰ προσδοκῶμεν περισσεύματα, ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν ἠδυνάμεθα νὰ προσδοκῶμεν καὶ ἐλλείμματα, καὶ ἐλλείμματα μάλιστα πλησιάζοντα τὸ ἓν ἑκατομμύριον. Ἐνόσῳ, Κύριοι, (καὶ τὸ λέγω μετὰ πεποιθήσεως) δὲν τεθῇ ἕνας φραγμὸς νομικὸς ἀπέναντι τῆς χρήσεως τῶν δαπανῶν ἐκ μέρους τῆς κυβερνήσεως, ποτὲ δὲν θὰ ἀπολήξωμεν εἰς κανὲν ἀποτέλεσμα. Βεβαιωθῆτε, ὅτι εἰργάσθη ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Συνελεύσεως, συγκροτουμένη ἐξ ἀνθρώπων κατὰ τὰ δύω τρίτα χρηματισάντων ὑπουργῶν· ἦσαν καὶ ὁ Κύριος Κουμουνδοῦρος καὶ ὁ Κύριος Κεχαγιᾶς καὶ ὁ Κ. Ζαΐμης, Χρηστίδης, καὶ ὅ,τι τέλος πάντων ἡ πεῖρα καὶ αἱ γνώσεις ἐπαρουσίαζον τελειότερον. Ἐτέθησαν ὑποχρεώσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τρεῖς κατὰ συνέχειαν κυβερνήσεις ἔκτοτε ἐδιοίκησαν τὸν τόπον, καὶ οὐδεμία ἐσεβάσθη ἐκείνας τὰς ἀποφάσεις, καὶ διατί; Κύριοι! αὐτὸ βαρύνει τὴν πλειονοψηφίαν, διότι διὰ τῆς πλειονοψηφίας ἐδόθη τὸ δικαίωμα νὰ διοικοῦν οἱ ὑπουργοὶ ἐκτὸς τοῦ νόμου καὶ αὐθαιρέτως. Ἡ πλειονοψηφία τοῦ κοινοβουλίου εἶναι ὑπόλογος, Κύριοι, ὑπόλογος εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν φόρων τοῦ λαοῦ· σήμερον πρόκειται νὰ μάθῃ ὁ τόπος ποία χρῆσις γίνεται τῶν φόρων του, καὶ σήμερον ἴσως ἔλθῃ μία πλειονοψηφία νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι fait accompli, ὅτι εἶναι περασμένα, ὅτι εἶναι δεδικασμένα, καὶ ὅτι καλῶς ἐδαπανήθησαν ὅσα αὐθαιρέτως ἐδαπανήθησαν. Ἐνόσῳ, Κύριοι, δὲν θὰ θελήσῃ ἡ πλειονοψηφία ἑνὸς Σώματος νὰ καταδικάσῃ πρὸς ὄφελος τοῦ λαοῦ, πρὸς ὄφελος τοῦ νόμου, τὰς ὑπερβάσεις τὰς ἀδικαιολογήτους, Κύριοι, μὴ πιστεύσατέ ποτε ὅτι θὰ ἔχετε ἔλεγχον τῆς οἰκονομικῆς σας καταστάσεως. Ὥρισε, λέγω, τότε ἡ Συνέλευσις καὶ ἀπῄτησεν ἐπιμόνως ἀπὸ τὰς κυβερνήσεις νὰ ὑποβάλουν προϋπολογισμοὺς, καὶ ἰδίως ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ ἔλθῃ νὰ καταδείξῃ δι’ ἑνὸς ὑπολογισμοῦ του τί δαπανᾷ διὰ τοὺς ταγματάρχας, διὰ τοὺς λοχαγοὺς, διὰ τοὺς δεκανεῖς, διὰ τοὺς στρατιώτας· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, Κύριοι, αἱ ἀπὸ τότε μέχρι σήμερον κυβερνήσεις ἐξακολουθοῦν τὸ σύστημα ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου θέλουν νὰ διαφύγουν τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ Σώματος, καὶ ἔρχονται πάντοτε μὲ τὰ ἀφῃρημένα κεφάλαια καὶ μὲ τὸν προϋπολογισμόν των, ὁποῖος ὑπεβλήθη, ὁποῖος εἰσήχθη, καὶ οἱ προϋπολογισμοὶ μέχρι τοῦδε ἀπὸ τῆς μεταπολιτεύσεως καὶ ἐντεῦθεν ἦσαν ἀόριστοι, ἦσαν γενικοὶ καὶ δὲν ἐδύναντο νὰ ἀντιληφθοῦν ὑπὸ τῶν πλειόνων τοῦ βουλευτικοῦ Σώματος. Καὶ ἐρωτῶ (ἀποτείνομαι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ,) ἐὰν τὰ πλεῖστα τῶν μελῶν της ἠδύναντο νὰ ἐννοήσουν καὶ νὰ ἐξακριβώσουν ποτὲ, ὅτι εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν μετακομίσεων εἶναι τὰ ἔξοδα τῆς ἁμάξης τοῦ ὑπουργοῦ, ὅτι εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν μετακομίσεων εἶναι τὰ ἐπιμίσθια τὰ διδόμενα, ὅτι εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν μετακομίσεων ἴσως εἶναι δωρεαὶ διδόμεναι παρανόμως καὶ αὐθαιρέτως, ὅτι ὑπάρχουν εἰς αὐτὸ τὸ κεφάλαιον ἀξιωματικοὶ ἐν ἀργίᾳ, πληρονόμενοι δι’ ἐπιμισθίων πρὸς συμπλήρωσιν ἐνεργητικῶν ἀποδοχῶν, τῶν ὁποίων αἱ θέσεις κατηργήθησαν, ὅτι εἰς τὸ αὐτὸ κεφάλαιον ὑπάρχουν μισθοδοσίαι ἀξιωματικῶν μὴ ἐχόντων τὸ δικαίωμα, καταδικασθέντων ἄλλοτε ἀπὸ τὰ στρατοδικεῖα καὶ ὑπηρετούντων εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν διὰ μισθῶν 100 μέχρις 120 δραχμῶν κατὰ μῆνα! Αὐτὰ διατελοῦν ἐν ἀγνοίᾳ τῶν πλειόνων ἐξ ἡμῶν· ἀλλ’ ἐπειδὴ, Κύριοι, μετὰ τῶν ἐντίμων Κυρίων, οἱ ὁποῖοι σήμερον παρακάθηνται, εὑρέθην εἰς θέσιν νὰ ἐξετάσω αὐτὰ τὰ πράγματα ἐκ τοῦ σύνεγγυς, δύναμαι νὰ δώσω αὐτὰς τὰς πληροφορίας. Ἰδοὺ λοιπὸν σήμερον, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν παρουσιάζεται, ὅπως καὶ ἄλλοτε, συνοπτικὸς, γενικὸς, ἀόριστος. Ἰδοὺ, Κύριοι, ὅτι εἰς τὰ κεφάλαια αὐτὰ λαμβάνουν χώραν ὅλαι αἱ αὐθαίρετοι καὶ ὅλαι αἱ οἰκειοθελεῖς ἀπαιτήσεις τῶν ὑπουργῶν, μεταθετόντων κατὰ τὴν θέλησίν των, κατὰ τὰς ἰδέας των ἀξιωματικοὺς καὶ ὑποβαλλόντων τὸ δημόσιον καθ’ ἑκάστην εἰς ἔξοδα. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐὰν δὲν ἠδύνατο νὰ παρουσιάσῃ περίσσευμα ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1864, ὤφειλε νὰ παρουσιάσῃ αὐτὸ τὸ μέγα ἔλλειμμα; Ὄχι, Κύριοι, ὄχι λέγω, διότι ἡ Συνέλευσις τότε ἐφρόντισε περὶ τῶν ὑπεραρίθμων ὑπαξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, ἐφρόντισε καὶ ἐσχημάτισε σῶμα εἰδικὸν ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἡμίταγμα,» ἐτοποθέτησεν ὅλους τοὺς πλεονάζοντας ἀξιωματικοὺς, καὶ κατὰ συνέπειαν ὥρισε καὶ τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἐπιβαρύνῃ τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἓν ἄλλο ζήτημα, τὸ ζήτημα τῶν ἀνθυπασπιστῶν, τὸ ζήτημα τοῦτο ἐζήτησαν πάντοτε αἱ κατὰ καιροὺς κυβερνήσεις νὰ ἀποφύγουν· ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Συνελεύσεως ἐξελέγχουσα τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, εὗρεν, ὅτι 65 ἀνθυπασπισταὶ ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ὀργανικὴν δύναμιν, εἶπε δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι πᾶν μέτρον, τὸ ὁποῖον νομίζεις κατάλληλον νὰ λάβῃς, ὑπόβαλέ το εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ ἡ Συνέλευσις θὰ σὲ συντρέξῃ. Δὲν ἐτόλμησεν οὐδεμία Κυβέρνησις, Κύριοι, νὰ φέρῃ μέτρον, διότι ἐθεώρησεν εὐκολώτερον τὸ μέτρον νὰ δαπανᾷ, καὶ ἀπαιτοῦν αἱ κυβερνήσεις, ὥστε τὰ μέτρα αὐτὰ νὰ τὰ λαμβάνῃ ἡ Βουλὴ, νὰ τὰ λαμβάνῃ ἐξ ἐπαγγέλματος, καὶ δὲν τολμᾷ ἡ διοίκησις τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία εὐθύνεται καὶ νομικῶς, νὰ ζητήσῃ διὰ ποίων μέτρων δύναται νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, ἀφοῦ αὐτὴ εἶναι εἰς θέσιν καλλιτέραν παντὸς βουλευτοῦ νὰ γνωρίζῃ, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι κατὰ τί εἶναι χρήσιμοι, ἢ κατὰ τί δὲν εἶναι, καὶ τὸ μέτρον αὐτὸ τὸ ἄφησεν, ἐδαπάνα· καὶ διατί, Κύριοι; διότι εἶχεν ἓν δικαίωμα, εἶχε τὸ δικαίωμα ἐκεῖνο τοῦ νόμου τῆς ἀμνηστείας· εἶχε τὸ δικαίωμα, ὅτι, ἅμα εἶναι περασμένον, εἶναι ἀποδεκτὸν, ὅτι εἶναι χρῆσις παρελθοῦσα, ὅτι εἶναι χρῆσις, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν, καὶ ἐπὶ τῶν δεδικασμένων καὶ ἐπὶ τῶν πληρωμένων οὐδεὶς ἐνέχεται. Καὶ αὐτὸ τὸ δικαίωμα αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις τὸ ἐδημιούργησαν, βασιζόμεναι εἰς τὰς πλειονοψηφίας των. Ἀλλὰ, κύριοι, καὶ καθ’ ἣν περίπτωσιν ἀφαιρουμένων τῶν 70 ἀνθυπασπιστῶν τῶν ἀποτελούντων τὴν ὀργανικὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ καὶ τῶν ἄλλων 50, οἱ ὁποῖοι κάμνουν μέρος ὀργανικὸν τοῦ ἡμιτάγματος, οἱ ὑπολειφθέντες 300 ἀνθυπασπισταὶ παρουσιάζουν τὴν ὑπέρβασιν ἑνὸς ἑκατομμυρίου; Ὄχι βεβαίως. Ἡ μισθοδοσία 300 ἀνθυπασπιστῶν καθ’ ὅλον τὸ ἔτος δὲν ὑπερβαίνει τὰς 300 χιλιάδας δραχμῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτῆς τῆς ὑπερβάσεως εἶναι ὑπερβάσεις ἄλλαι, αἱ ὁποῖαι οὐδόλως δικαιολογοῦνται. Εἶναι ὑπέρβασις, Κύριοι, ἱματισμοῦ, καὶ, καθ’ ἃ ὁ ἔντιμος ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴς σᾶς ἐπληροφόρησεν, ἡ ἐλαχίστη διαρπαγὴ δὲν ἔλαβε χώραν, ἥτις ἠδύνατο νὰ προσβάλῃ τὰ δημόσια συμφέροντα. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ οὐδεμία προμήθεια ὑλικοῦ δύναται νὰ παρουσιασθῇ, ὅτι διὰ προμήθειαν ὑλικοῦ, εἴτε πολεμεφοδίων, εἴτε ὅπλων, ἐχρειάσθησαν 700 ἢ 800 χιλιάδες δραχμῶν. Ἀφ’ ἑτέρου σᾶς λέγω ἓν, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ λυπηρότερον, ὅτι μὲ ὅλην αὐτὴν τὴν δαπάνην ὁ στρατὸς εἶναι γυμνός. Καὶ ἂν ἐρευνήσητε, Κύριοι, θέλετε ἰδῆ, ὅτι εἰς τὰς ἀποδοχὰς τοῦ τελευταίου στρατιώτου γίνεται κράτησις διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ ἱματισμοῦ του. Ὥστε βλέπετε, ἐκτὸς ὅτι τὸ δημόσιον δαπανᾷ ὑπὲρ τοῦ ἱματισμοῦ, φορολογοῦνται καὶ τὰ 16 λεπτὰ τὴν ἡμέραν τοῦ στρατιώτου διὰ συντήρησιν τοῦ ἱματισμοῦ. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι αἱ δαπάναι αὗται δὲν εἶναι ἀληθεῖς· διότι, διὰ νὰ ᾖναι ἀληθεῖς, πρέπει νὰ ἔλθουν νὰ μᾶς παρουσιάσουν τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἐπρομηθεύθησαν δι’ αὐτῶν τῶν χρημάτων· πρέπει νὰ ἔλθουν νὰ μᾶς παρουσιάσουν τὰς ἀποδείξεις, τὰς ὁποίας ἐπλήρωσαν· πρέπει τέλος πάντων νὰ μᾶς ἀποδείξουν, ὅτι αὐτὰ τὰ χρήματα ἐπληρώθησαν εἰς τοὺς ἐμπόρους, οἱ ὁποῖοι εἰσῆξαν ὑλικὸν πλέον τοῦ ἀνήκοντος, καὶ διὰ τὸ ὁποῖον προέβλεψεν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 64. Ἐνόσῳ ταῦτα δὲν παρουσιασθῶσιν, εἶναι ἀδικαιολόγητα. Κύριοι, κατηγορήθη ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 64 ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, διότι ἐνῷ κατήργει θέσεις, ἐνῷ τὰς θέσεις αὐτὰς, ἅμα ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη ἐκτὸς τοῦ ἐλέγχου τοῦ κοινοβουλίου ἐζήτησεν ἐξ ἐπαγγέλματος νὰ τὰς ἀναπληρώσῃ καὶ τὰς ἀνεπλήρωσε διὰ διαταγμάτων. Καὶ αἴφνης βλέπετε, ὅτι θέσεις νομοθετικῶς κατηργημένας αἱ Κυβερνήσεις διὰ διαταγμάτων τὰς ἀνενέωσαν. Καὶ ἐνῷ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν δὲν ὑπῆρχεν ἡ δεῖνα θέσις, ἢ ὁ δεῖνα ὑπάλληλος, σήμερον εὑρίσκεται, καὶ λέγων σήμερον, ἐννοῶ πρὸ ἑνὸς ἔτους. Κατὰ τύχην ἐγὼ προχθὲς προσκληθεὶς ἀπὸ τὸν πρώην ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν εἰς τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ λάβω μέρος διὰ μίαν ἐργασίαν, ἐθεώρησα μίαν θέσιν περιττήν. Ἀλλ’ αἴφνης παρουσιάσθη ὁ ὑπάλληλος, τοῦ ὁποίου τὴν θέσιν κατήργησεν ἡ Συνέλευσις, τὸν εἶδον ἐν ὑπηρεσίᾳ, ἠρώτησα ἕνα ἐὰν ἦναι ἐν ὑπηρεσίᾳ, καὶ μοὶ εἶπε μάλιστα, εἶναι πρὸ πολλοῦ· τοῦ λέγω, μὰ τὸν κατήργησεν ἡ Συνέλευσις· καὶ ἀπαντᾷ, μάλιστα, εἶναι ἀληθὲς, λαμβάνει μισθὸν ἀργίας, ἀλλὰ λαμβάνει καὶ ἐπιμίσθιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις· καὶ ἐνόσῳ δὲν θελήσετε νὰ δικαιολογήσητε τοὺς φόρους τοῦ λαοῦ, μὴ νομίσετε, ὅτι τὸ ἔθνος, οἱουσδήποτε πόρους καὶ ἂν ἀνακαλύψῃ, θὰ ἐξέλθῃ ποτὲ τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως. Διὰ τοῦτο ὑπεύθυνος κατ’ οὐσίαν εἶναι ἡ πλειονοψηφία, καὶ εἰς τὰ Συνταγματικὰ Κράτη, Κύριοι, τὰ ὁποῖα παρεδέχθησαν τὴν ἀληθῆ ἀρχὴν τοῦ Συντάγματος, δικαίως ἡ πλειονοψηφία εἶναι ἡ μᾶλλον ἔνοχος. Καὶ διατί;

§190ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Διότι ἀφίνει καὶ διοικεῖται ὁ τόπος.

§191ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Θὰ κάμητε, Κ. Μαυρομιχάλη, ἐκ προοιμίου τὴν πλειονοψηφίαν ἀνάλγητον;

§192ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ πλειονοψηφία εἶναι πάντοτε ἄδικος, διότι ὑποστηρίζει μίαν Κυβέρνησιν.

§193ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ Κ. πρωθυπουργὸς, διότι ἅμα λείψῃ τὸ παρὸν ὑπουργεῖον, ἐχάθη ἡ Ἑλλάς.

§194ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα τἄιδια θὰ ἔχουν.

§195ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, δὲν ἐνόησα βεβαίως νὰ μεμφθῶ τὰς πλειονοψηφίας ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον τὸ ζήτημα δὲν ἐξεδικάσθη ἀκόμη.

§196ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Εἰς κἀνὲν ζήτημα δὲν δικαιοῦσθε νὰ μεμφθῆτε τὴν πλειονοψηφίαν τῆς ἐνεστώσης Βουλῆς· ἐν γένει περὶ πλειοψηφίας ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλήσητε.

§197ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μὰ ἴσα ἴσα αὐτὸ λέγω, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον τὸ ζήτημα εἰσέτι δὲν ἐξεδικάσθη.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν γένει περὶ πλειονοψηφίας ὁμιλεῖ.

§199ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ τὸ ζήτημα τῆς πλειονοψηφίας τὸ θεωρῶ ὡς ζήτημα συνᾴδον μὲ τὰ συνταγματικὰ ἔθιμα· καὶ λέγω τοῦτο, ὅτι κατ’ οὐσίαν ἡ πλειονοψηφία διοικεῖ, καὶ ὅτι, ἐὰν διοικῇ καλῶς, εἶναι ἀξία ἐπαίνου, ἐὰν διοικῇ κακῶς, εἶναι ἀξία μομφῆς. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου, Κύριοι, φρονῶ, καὶ συντάσσομαι μετὰ τῆς ἰδέας τοῦ ἐντίμου ἐκ Καρυστίας βουλευτοῦ, νὰ προσαγάγῃ ἡ Κυβέρνησις ὅλα τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα τὰ ἀποῤῥέοντα ἀπὸ ἐπισήμους πολιτικὰς ἢ στρατιωτικὰς ἀρχὰς, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὰς ὑπερβάσεις, διὰ τὰς ὁποίας σήμερον, καί τοι παρελθούσας, ζητεῖ τὴν κύρωσιν. Ἄλλως, Κύριοι, τὸ λέγω, μολονότι δὲν ἔχω μεγάλην πεῖραν, ὅτι ἐνόσῳ ἐξακολουθοῦμεν παραδεχόμενοι τὰ τετελεσμένα ὡς καλῶς ἔχοντα, δὲν θέλομεν δυνηθῆ ποτὲ νὰ δικαιολογήσωμεν ἀληθῶς τὴν ψῆφόν μας ἀπέναντι τῶν ἐντολέων.

§200ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουρ.). Κύριε πρόεδρε, μίαν λέξιν θέλω εἰπῆ. Πρῶτον, Κύριοι, ἐννοεῖται, ὅτι δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἀποκρούσω τὴν μομφὴν κατὰ τῆς πλειονοψηφίας, ἡ ὁποία κατηγορεῖται πάντοτε, διότι θέλει νὰ ὑποστηρίξῃ μίαν Κυβέρνησιν. Διὰ τοῦτο ἐνώπιόν τινων πάντοτε ἡ πλειονοψηφία εἶναι ἔνοχος. Ὁ Κ. Πετιμεζᾶς ἐπεκαλέσθη τὴν ὁμολογίαν τοῦ Κ. Μαυρομιχάλη· σᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ ἔξοδον ὑπελογίσθη ἐπὶ ἔλαττον 2,500 ἀνδρῶν.

§201ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἡ ἐλάττωσις εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§202ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὰ ἴσα ἴσα αὐτὸ λέγω· ἐπειδὴ ἡ ἐλάττωσις εἶναι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἐπειδὴ ἔγειναν τὰ ἔξοδα, διὰ τοῦτο ζητεῖται ἡ πίστωσις. «Ἐπὶ τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ σημειουμένης ὀργανικῆς δυνάμεως.... 548000 δραχ. Ἠξεύρετε, Κύριοι, αὐτὴ εἶναι ἀπ’ αὐτὰς τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας ὑπολογίζουσιν εἰς τὸ χαρτὶ, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι εἰς τὰ πράγματα· ὑπολόγισον τὸν στρατὸν εἰς ὀλιγώτερον τῶν 2500 ἀνδρῶν, καὶ ὅτι δὲν θὰ προσέλθουν πλέον τῶν 1500 ὡς νεοσύλλεκτοι, αὐτὸ ἐμποδίζει νὰ ἔλθωσι περισσότεροι; ὁ ἀριθ. τῶν ἀνδρῶν νὰ πλεονάσῃ, καὶ ἑπομένως νὰ ἐξογκωθῇ εἰς τὰ πράγματα καὶ ὁ προϋπολογισμός; Οὕτως ὁ ὑπολογισμὸς τῆς ἐπιτροπῆς παρουσιάσθη ἠλαττωμένος, καὶ τὸ ἔξοδον, τὸ ὁποῖον ὑπελόγισεν ὁ προϋπολογισμὸς, δὲν ἦτο ἀληθές. Ὑπελόγισεν, ὅτι θὰ ἔλθουν 1500, ἦλθον 2000, ἑπομένως ὑπελόγισε ψευδῶς ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 64 συνετάχθη κατ’ αὐτὸ τὸ σύστημα. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὴν ἔκθεσιν, σελίδα 18, εἰς τὸν ἀριθμὸν 63 τῆς ἐφημερίδος τῆς Συνελεύσεως, θέλετε ἰδῆ, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐδέχθη τοιαύτας οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι μὴ πραγματοποιηθεῖσαι ἐπροκάλεσαν κατόπιν τὴν αὔξησιν τῶν ἐξόδων· ὅπως ὑπελόγισε τοὺς στρατιώτας, ὑπελόγισε καὶ τὸν ἱματισμὸν καὶ τὴν τροφὴν καὶ τὸν στρατωνισμὸν, καὶ ἐν γένει ὑπελόγισε τὰς ἀποδοχὰς τοῦ στρατοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ψευδοῦς ἀριθμοῦ τῶν στρατιωτῶν, τὸν ὁποῖον παρεδέχθη καὶ ὁ ἀριθμὸς οὗτος δὲν ὑπῆρξεν ἀκριβής· ἀντὶ 4000 οἱ στρατιῶται ἦσαν περισσότεροι· ἑπομένως κατ’ ἀναπόφευκτον λόγον, ὁ στρατωνισμὸς, ἡ τροφὴ, ὁ ἱματισμὸς, ἡ μισθοδοσία ηὔξησαν, καὶ ἐντεῦθεν προῆλθεν ἡ αὔξησις τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα παρατηρεῖτε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν τοῦ 64. Σᾶς εἶπαν, Κύριοι, καὶ ἐπανέλαβον, ὅτι τὸ ἔξοδον εἶναι παράνομον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ μείνῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ δὲν ἠμποροῦσε νὰ παρεκτραπῇ οὔτε κεραίαν, ἄλλως εἶναι ἔνοχος. Ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ ἰσχυρισμοῦ τοῦ πρωτοφανοῦς ὑπάρχει ἕνας νόμος, ὁ νόμος τῶν πραγμάτων, καὶ λεγόμενος λογιστικὸς, νόμος ἐν πλήρει ἰσχύϊ, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δύναται εἰς δεδομένας περιστάσεις, ἐὰν ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἐξαρκῇ, ἐὰν εὑρεθῇ εἰς ἐκτάκτους ἀνάγκας, νὰ προκαλέσῃ διὰ διαταγμάτων πιστώσεις καὶ ν’ αὐξήσῃ τὸ ἔξοδον. Αἱ πιστώσεις αὗται εἶναι νόμιμοι. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐὰν αἱ πιστώσεις αὗται δὲν ἐξετελέσθησαν καταλλήλως, τότε ἔχετε δίκαιον νὰ παραπονῆσθε· ἐὰν οἱ νόμοι δὲν ἐφηρμόσθησαν ἀκριβῶς, ἀποφασίσατε ἐναντίον τῶν παρανομησάντων· ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι δυνάμει τοῦ νόμου δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ προκαλέσῃ πιστώσεις ἐν ἐλλείψει τοῦ προϋπολογισμοῦ πάντοτε· ἄλλως, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ καὶ δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ Βουλὴ, πρέπει νὰ σταματήσῃ ἡ ὑπηρεσία. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν νομιμώτατα ἐπροκάλεσε πιστώσεις. Αὐτὸ νομίζω, Κύριοι, πῶς πρέπει νὰ σᾶς εἴπω διὰ νὰ ἐννοήσητε τὴν ἀξίαν τῆς πιστώσεως, ἥτις ζητεῖται σήμερον· διὰ τῆς πιστώσεως αὐτῆς πρόκειται νὰ τακτοποιηθῶσιν οἱ λογαριασμοὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ ἐννοῶ, Κύριοι, τὴν αὐστηρότητα σας καὶ συμφωνῶ εἰς πολλὰ, διότι εἰς πολλὰ εἶμαι σύμφωνος μὲ ὑμᾶς καὶ διαφωνῶ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν· πρέπει νὰ τεθῇ περισσοτέρα ἀκρίβεια καὶ τάξις. Ἀλλ’ ἂν σήμερον ἡ πίστωσις αὕτη μείνῃ ἐκκρεμὴς, θὰ παραπεμφθῇ κατ’ ἀνάγκην εἰς τοὺς ἀπολογισμοὺς, εἰς τὸ σύστημα τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, καὶ οἱ λογαριασμοὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν θὰ μείνουν ἀνεξέλεγκτοι, καὶ ἑπομένως θὰ δυσκολευθῇ νὰ δώσῃ ἀπολογισμόν. Τὰ χρήματα, περὶ ὧν πρόκειται, ἐξωδεύθησαν οὐχὶ ἐπὶ τῆς ἐποχῆς ἡμῶν, οὐχὶ ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου ἡμῶν. Ἂν τὰ χρήματα ἐξωδεύθησαν κακῶς καὶ ἐναντίον τῶν πιστώσεων καὶ τῶν νόμων, θὰ τὸ ἐξετάσῃ τὸ Συνέδριον καὶ θὰ τὸ ἀποφασίσητε ὑμεῖς ἐν τῷ ἀπολογισμῷ, διότι θὰ ἔλθῃ καὶ πρέπει νὰ ἔλθῃ ἀπολογισμός. Ἤδη σᾶς ζητεῖται ἡ ἄδεια ὅπως καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν γείνῃ ἓν ἔξοδον· δύναμαι νὰ σᾶς φέρω πίστωσιν καὶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι προέβλεπον τοιαύτην ἀνάγκην, θέλω νὰ τὴν ἱκανοποιήσω· ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπητε, δὲν θέλω νὰ ἱκανοποιήσῃς τὴν ἀνάγκην αὐτὴν, δὲν δίδομεν τὴν πίστωσιν, ἀλλὰ νὰ ζητήσητε ἀπολογισμὸν ἐκ τῶν προτέρων καὶ πρὶν ἢ κλείσῃ ἡ χρῆσις δὲν εἶναι λογικόν. Ὁ ἀπολογισμὸς θὰ ἔλθῃ μὲ τὸν καιρόν του. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ δεχθῆτε τὴν πίστωσιν αὐτὴν, διότι κανὲν δικαίωμα δὲν χάνετε. Ἂν κακῶς ἐξωδεύθησαν τὰ ποσὰ, ἂν κακῶς διεχειρίσθησαν τὰ χρήματα, τὸ στάδιον ὑπάρχει ἀνοικτὸν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἀπολογισμοῦ· ἐὰν δὲ ἀναβάλητε, θὰ ἀφήσητε ἐπ’ ἄπειρον ἐκκρεμεῖς τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τοὺς κανονίσῃ, διότι ἄλλως τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν θὰ ἔχῃ ἀπολογισμὸν, δὲν θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν τάξιν. Τὰ ἔξοδα τὰ ὑπερβάλλοντα, τὰ ὁποῖα βλέπετε εἰς τὰς πιστώσεις, προῆλθον, διότι, ὡς σᾶς εἶπον, ἡ Συνέλευσις ἀναχωρήσασα ἀπὸ μερικὰς σκέψεις ἐσφαλμένας περὶ τῶν πραγμάτων, παρεδέχθη οἰκονομίας τινὰς, αἱ ὁποῖαι δυστυχῶς δὲν ἠδύναντο νὰ ἐφαρμοσθῶσι, καὶ ἀπὸ ἔξοδα ὅλως ἀπρόβλεπτα καὶ ἔκτακτα, προϊὸν τῶν περιστάσεων.

§203ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν μᾶς λέγει ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ἐν Ἑπτανήσῳ στρατὸς λαμβάνει ἐπιμίσθιον, ναὶ ἢ ὄχι; Ποῦ εἶναι αὐτὸ εἰς τὸν προϋπολογισμόν; Ἐὰν ᾖναι εἰς τὰς 90 χιλιάδας τῶν μετακομίσεων, διατί δὲν μᾶς λέγουν, ὅτι εἶναι δι’ ἐπιμίσθια;

§204ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΑΚΗΣ. Δὲν ἔχω εἰδικότητα εἰς τὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ καθ’ ἣν ἐποχὴν συνετάχθη ὁ προϋπολογισμὸς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑπηρετῶ ὡς διοικητὴς λόχου, καὶ ἤκουσα παράπονα ὡς ἐκ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Εἰς τὸν τακτικὸν στρατὸν γνωρίζετε καλῶς, ὅτι οἱ λοχαγοὶ ἐξετάζουν πάντοτε τὴν λογιστικότητα· διότι εἶναι ὑπόλογοι διὰ τὰς ἐκτάκτους δαπάνας ἢ τὴν φθορὰν τοῦ ἱματισμοῦ, ἢ διὰ πᾶν ὅ,τι συμβαίνει ἐκτάκτως, χωρὶς νὰ προβλέπεται ἀπὸ τὸν νόμον. Ὡς ὑπόλογοι λοιπὸν ἐξετάζουν πόθεν προῆλθε καὶ ἡ αὔξησις τῆς δαπάνης καὶ ἡ ἀπώλεια τοῦ ἱματισμοῦ. Ἐδιοικοῦσα, Κύριοι, ἕνα λόχον καὶ σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι τὸν ἔνδυσα δι’ ἐκτάκτου διαταγῆς τῆς Κυβερνήσεως· διότι οἱ στρατιῶται αὐτοὶ διατρέχοντες τὰς ἐπαρχίας, ἔφθειραν τὰ ἐνδύματά των, καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ ἐπανέλθωσι γυμνοί. Ἔπρεπε λοιπὸν ἐκτάκτως νὰ δαπανήσητε. Ἰδοὺ λοιπὸν μία προσθήκη ἐξόδων ἀπρόβλεπτος. Εἰς τὸν στρατόν, Κύριοι, ὑπάρχουν τόσαι μεταβολαί, τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ βήματος δὲν δυνάμεθα νὰ λογαριάσωμεν, οὔτε δυνάμεθα νὰ δώσωμεν καθαρωτάτας πληροφορίας περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ· τὰ δὲ ὑπέρογκα ἔξοδα προῆλθον ἐκ τῆς ἐκτάκτου κινήσεως τοῦ στρατοῦ καὶ ἐκτάκτου ἐνδυμασίας.

§205Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Διὰ τὴν ἐνδυμασίαν ἐγένετο ἡ κράτησις ἐκ τοῦ μισθοῦ.

§206ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΑΚΗΣ. Εἴχομεν διαταγὴν νὰ μὴ κάμωμεν κράτησιν.

§207ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Παρατηρῶ ἐκ τῆς συζητήσεως, ὅτι ἐλέχθησαν πολλὰ δικαιολογοῦντα τὴν ζητουμένην πίστωσιν· ἀντηλλάχθησαν καὶ πολλά, τὰ ὁποῖα διήγειραν διαφόρους ὑπονοίας, ἀλλὰ δὲν ἐπείσθην, οὔτε δύνανται νὰ πείσωσιν. Ἔρχομαι εἰς ὅ,τι ὁ νόμος θέλει. Ἡ συμπληρωτικὴ πίστωσις δὲν εἶναι εἰμὴ συμπλήρωμα τοῦ προϋπολογισμοῦ· ὅπως λοιπὸν ὑποβάλλεται ὁ προϋπολογισμὸς, οὕτως ὑποβάλλεται καὶ αὕτη. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν σημειοῦνται καὶ ὁρίζονται εἰς ἕκαστον κεφάλαιον τὰ φύλλα τῆς λεπτομερείας, τὰ ὁποῖα ἐξηγοῦν τὴν ἀνάγκην καὶ τὸν σκοπόν, δι’ ὃν ζητεῖται τὸ ποσόν. Οὕτω πως πρέπει σήμερον νὰ ἔρχεται καὶ ἡ συμπληρωτικὴ πίστωσις, τόσον περισσότερον, καθόσον ὁ προϋπολογισμὸς ἔχει ἐνίοτε καὶ ἀμφίβολα πράγματα νὰ ἀπαντήσῃ, ἡ δὲ συμπληρωτικὴ πίστωσις ἔχει θετικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα πρέπει βεβαίως νὰ διασαφηνίζωνται εἰς τὰς λεπτομερείας των. Πρέπει ἀναγκαίως νὰ ἔχωμεν τὸ φύλλον τῆς λεπτομερείας, ἵνα ἴδωμεν ποῦ ἐξωδεύθησαν· τοῦτο θέλει ὁ λογιστικὸς νόμος. Ζητῶ λοιπὸν νὰ παρουσιασθῇ σημείωσις μετὰ τῶν φύλλων τῆς λεπτομερείας ἐπὶ τῆς προκειμένης πιστώσεως.

§208ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἰδού, Κύριοι, πῶς σκέπτομαι ἐγὼ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Ὅταν τὸ ὑπουργεῖον μᾶς ὑποβάλῃ προϋπολογισμὸν ἢ ἀντ’ αὐτοῦ παρουσιάζεται καὶ μᾶς ζητῇ μίαν πίστωσιν, ἡ περίπτωσις αὐτὴ ὑποθέτει, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον καὶ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὴν πίστωσιν ζητεῖ πρὶν ἀκόμη ἡ δαπάνη γείνῃ, καὶ ζητεῖ τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὴν τὴν δαπάνην. Εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, Κύριοι, τὸ νομοθετικὸν Σῶμα ἔχει τὴν ἐξουσίαν νὰ ἐξετάσῃ τοὺς προϋπολογισμοὺς τῆς κυβερνήσεως, ἂν στηρίζωνται εἰς τὰ πράγματα, ἂν στηρίζωνται εἰς νόμους καὶ ἂν πρέπῃ νὰ γείνῃ δαπάνη. Ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ βλέπῃ, ὅτι ἡ ἀνάγκη ἀπαιτεῖ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δαπάνην καὶ τὸ ὑπουργεῖον ζητεῖ δύω ἢ τριῶν ἑκατομμυρίων πίστωσιν, ἡ Βουλὴ λέγει ὅτι ἐγὼ δὲν σοὶ δίδω παρὰ ἓν ἑκατομμύριον μόνον. Εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν θεωρῶ λογικὸν νὰ ὑπάρχουν ἐντὸς τῶν προτάσεων καὶ τῶν νομοσχεδίων καὶ οἱ διασαφηνιστικοὶ πίνακες καὶ οἱ κατάλογοι καὶ τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα καὶ ὅλα τὰ ἄλλα στοιχεῖα, δι’ ὧν θέλομεν πεισθῆ κατὰ πόσον πρέπει νὰ δώσωμεν τὴν ἄδειαν τῆς δαπάνης καὶ πόσην ἔκτασιν πρέπει νὰ ἔχῃ ἡ δαπάνη. Ἐδῶ, Κύριοι, κατὰ τὴν κρίσιν μου, τὸ ζήτημα διαφέρει· ἐδῶ δὲν ἔρχεται ἡ κυβέρνησις νὰ σᾶς εἴπῃ, δόσατέ μοι τὴν ἄδειαν νὰ δαπανήσω ἓν ἑκατομμύριον διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ, ἢ ἄλλα ἀντικείμενα, δὲν σᾶς ζητεῖ τὴν ἄδειαν τοῦ νὰ δαπανήσῃ, διότι ταῦτα ἔλαβον χώραν εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν δὲν ὑπῆρχε Βουλὴ, διότι, ἐὰν ὑπῆρχε Βουλὴ καὶ εὑρίσκετο ὑπουργεῖον λησμονοῦν τὴν ἐξουσίαν αὐτῆς καὶ δαπανῶν χωρὶς νὰ λάβῃ τὴν ἄδειαν, θὰ ἦτο καταδικαστέον· ἀλλ’ ἂς μὴ λησμονήσωμεν, ὅτι τὸ διάταγμα καὶ τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι αἱ δαπάναι αὗται ἐγένοντο ἐν ἀπουσίᾳ τῶν Βουλῶν. Εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν πῶς ἔλαβον χώραν τὰ πράγματα; Ἀφ’ ἑνὸς ὑπῆρχε μία κυβέρνησις, ἓν ὑπουργεῖον· ἀφ’ ἑτέρου ὁ ἀνώτατος ἄρχων. Ἡ μὲν Κυβέρνησις ἔκαμε πίνακας, ὑπέβαλε δικαιολογητικὰ ἔγγραφα, ἔκαμε λογαριασμοὺς, ὁ δὲ ἀνώτατος ἄρχων, ὁ ὁποῖος μόνον ἐν ἐλλείψει τῶν Βουλῶν ἔχει τοιαύτην ἐξουσίαν, εὗρεν, ὅτι ἡ δαπάνη ἦτο ἀναγκαία καὶ ἔδωκε τὴν ἄδειαν. Τώρα, Κύριοι, τί πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν; ἂν πρέπει νὰ δώσωμεν τὴν ἄδειαν αὐτῆς τῆς δαπάνης. Ἂν τοῦτο ᾖναι τὸ ἀντικείμενον τῆς σκέψεώς μας, εἶμαι σύμφωνος νὰ ἐξετάσωμεν ἂν πρέπῃ ἢ ὄχι νὰ δαπανήσωμεν. Σήμερον δὲν προσκαλούμεθα εἰς τοῦτο δυστυχῶς, διότι εὑρέθημεν εἰς ἀνώμαλον θέσιν. Σήμερον μᾶς λέγουν, ἐγένοντο αἱ δαπάναι, ἐν ἀπουσίᾳ τῶν Βουλῶν, δυνάμει Β. Διατάγματος, καὶ ἑπομένως ζητεῖται νὰ κυρώσωμεν αὐτὴν τὴν ἄδειαν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπῃ τις, ἐγὼ εἶμαι ὄργανον τοῦ μὲν καὶ τοῦ δὲ, διὰ νὰ ἐπικυρόνω δαπάνας καὶ νὰ φέρω βάρη εἰς τὴν ῥάχιν τοῦ ἔθνους χωρὶς νὰ μὲ φωτίσουν ἂν δὲν ὑπάρχῃ κατάχρησις; Εἰς τοῦτο εἶμαι σύμφωνος, ἀλλ’ ἔχομεν τὸ στάδιον, καθὼς εἶπε καὶ ὁ Κύριος πρωθυπουργὸς, τοῦ ἀπολογισμοῦ.

§209ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἀγῶνος.

§210ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ νόμος ὁ λογιστικὸς λέγει, ὅτι εἰς τὸν ἀπολογισμὸν ὀφείλεις νὰ παρουσιάσῃς τὰς ὑπερβάσεις. (Διάλογος μεταξὺ Κουμουνδούρου καὶ Δεληγιώργη).

§211ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Τὸ στάδιον τῶν ἐκτεταμένων οἰκονομικῶν γνώσεων τὸ ἀφίνω εἰς τοὺς δοκιμωτέρους, διότι ὁμολογῶ, τὸ κατ’ ἐμὲ, ὅτι δὲν εἶμαι οἰκονομολόγος. Εἰς τὴν ἔριδα μεταξὺ τοῦ Κυρίου πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ Κυρίου βουλευτοῦ Μεσολογγίου, ἡ ὁποία δεικνύει, ὅτι αἱ δυνάμεις των εἶναι ἴσαι ὡς πρὸς τὰ οἰκονομικὰ, δὲν ἐπεμβαίνω. Ἀλλὰ καθ’ ὅσον ἐνόησα ἀναγνώσας τὸν λογιστικὸν νόμον, σᾶς ὑποβάλλω τὰς σκέψεις μου. Κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν, ἂν ὁ προϋπολογισμὸς π. χ. ἔχῃ κεφάλαιον διὰ μισθὸν ἀξιωματικῶν ἓν ἑκατομμύριον, καὶ ἐν τούτοις ἂν εἰς τὸ διάστημα τοῦ ἔτους φανῇ, ὅτι δὲν φθάνει, τότε ζητεῖται ἀναπληρωτικὴ πίστωσις.

§212ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§213ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἐν τούτοις συμβαίνει· ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀντιγεγραμμένος ἀπὸ τὸν γαλλικὸν νόμον, τὸ προβλέπει, καὶ ὅταν ὁ νόμος τὸ λέγῃ, θὰ εἰπῇ, ὅτι δύναται νὰ συμβῇ. Ἂν δὲν θέλετε αὐτὸ τὸ παράδειγμα, σᾶς φέρω τὸ παράδειγμα τῶν καταδίκων. Ἂν ἓν ποσὸν τοιοῦτον λείψῃ, τὸ ὑπουργεῖον ἔχει τὸ δικαίωμα δυνάμει Β. Διατάγματος νὰ δαπανήσῃ τὸ περιπλέον, καὶ μετὰ ταῦτα εἴτε διὰ τοῦ ἀπολογισμοῦ, εἴτε συνερχομένης τῆς Βουλῆς, ὑποβάλλει τὴν πρᾶξίν του αὐτὴν καὶ ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν κρίσιν της ἢ θὰ τὴν ἀκυρώσῃ ἢ θὰ τὴν κυρώσῃ. Ἀλλά, Κύριοι, τὸ ἐπαναλαμβάνω, ἐνταῦθα προσέξατε καλῶς, διότι καὶ ἐγὼ συντάττομαι μετὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, καθ’ ὅσον τὴν βλέπω ζητοῦσαν νὰ ἐξελέγξῃ οὐχὶ πράξεις τοῦ σημερινοῦ ὑπουργείου, ἀλλ’ ὑπουργείου παρελθόντος, καὶ εἶναι ἀξιέπαινος πᾶς ὅστις ἀδιακρίτως τῶν προσώπων ἐξετάζει τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους. Φρονῶ, ὅτι ἡ πρότασίς σας εἶναι γενναία, ἀλλ’ ἂς προσέξωμεν μήπως ναυαγήσῃ διὰ τοῦ στρατηγήματος, τὸ ὁποῖον ἔφερε τὸ ὑπουργεῖον. Τί σᾶς λέγει, λάβετε ὑπομονὴν νὰ ἔλθῃ ὁ ἀπολογισμός, καὶ ἂν εὕρητε, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ψευδῶς, ἀνειλικρινῶς, δολίως ἔλαβε πιστώσεις καὶ ἔκαμε δαπάνην, ἔχετε τὸ στάδιον ἐλεύθερον νὰ ῥίψητε εἰς βάρος αὐτῶν τῶν ὑπουργῶν τὰς ὑπερβάσεις. Τὸ ὑπουργεῖον σᾶς λέγει, ὅτι, ἂν δὲν κυρώσητε τὴν πίστωσιν, δὲν δύναται νὰ συνταχθῇ ὁ ἀπολογισμός. Διὰ τί λοιπὸν νὰ μὴ κάμητε αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν; νὰ εἴπητε, κυροῦμεν αὐτὸ τὸ Διάταγμα, ἀλλὰ δὲν ἀναγνωρίζομεν τὴν δαπάνην· κατόπιν θὰ ἔλθῃ ὁ ἀπολογισμός, καὶ τότε θὰ ἴδωμεν ἂν ἦσαν ἐπωφελῆ, ἂν ἐξωδεύθησαν νομίμως ἢ παρανόμως; Καὶ τότε εἶμαι καὶ ἐγὼ μαζύ σας νὰ καταδικάσωμεν ὄχι μόνον τοὺς παρελθόντας, ἀλλὰ καὶ πάντα ὑπουργόν, ὅστις τολμήσει νὰ σπαταλήσῃ τὸν ἱδρῶτα τοῦ λαοῦ.

§214Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐννοεῖτε, ὅτι δυνάμει τοῦ λογιστικοῦ νόμου δύναται τὸ ὑπουργεῖον νὰ διπλασιάσῃ τὸν προϋπολογισμόν; Ἂν ζητῇ π. χ. 23 ἑκατομμύρια νὰ διοικήσῃ τὸ Κράτος, εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους νὰ φέρῃ 75, καὶ σᾶς εἴπῃ, περιμείνατε νὰ ἔλθῃ ὁ ἀπολογισμός, καὶ τότε νὰ ἴδετε ἂν ἐξωδεύθησαν καλῶς ἢ κακῶς; Ὁ λογιστικὸς νόμος δίδει δικαίωμα συμπληρωματικῶν πιστώσεων, ἔπειτα περιμείνατε νὰ τελειώσῃ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον τὸν ἄλλον αἰῶνα. Εἶναι πράγματα αὐτά;

§215ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Μοὶ φαίνεται, κύριοι, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Πετιμεζᾶ δὲν εἶναι νόμιμον.

§216ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τυφλῶς ζητεῖτε νὰ ψηφίσωμεν; Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου λέγει, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀρνηθῇ τὴν συζήτησιν τώρα, καὶ νὰ περιμείνωμεν τὸν ἀπολογισμόν· καὶ ἡμεῖς λέγομεν, διότι ἐξηπάτησας εἴτε Βασιλέα, εἴτε οἱονδήποτε ἄλλον, ἔχω ἀνάγκην νὰ σὲ ἐξελέγξω σήμερον, καὶ νομίζω, ὅτι ἀπαιτεῖται ἄλλη συζήτησις εἰς τὸν ἀπολογισμὸν (θόρυβος). Σήμερον εἶναι ἡ ἀρχὴ μιᾶς κατηγορίας ἑνὸς ὑπουργοῦ, διότι ὁ λογιστικὸς νόμος περιλαμβάνει μόνον εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις κτλ. Λοιπὸν φρονῶ καὶ ἐγὼ εἰς ἀπάντησιν τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ὑμῶν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἡ Βουλὴ σήμερον, καὶ ἔχει δικαίωμα, νὰ ἐξελέγξῃ καὶ ζητήσῃ τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἐξωδεύθησαν· ὅταν ὅμως μοῦ λέγῃς, περίμενε τὸν ἀπολογισμόν, μὲ ἀπατᾷς, εἶναι μία πλάνη καὶ ὑπεκφυγή.

§217ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ἐννοούμεθα· ἐννοῶ ἐγὼ ὅτι προϋπολογισμὸς δὲν θὰ εἴπῃ κύρωσις τῆς δαπάνης, ἀλλὰ μόνον ἄδεια νὰ δαπανήσῃς (θόρυβος). Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον χρεωστῶ, τελειόνων, νὰ ἐξετάσω εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἀκούω φωνὴν ἐγειρομένην ἀπὸ μέρους στρατιωτικῶν δυναμένων νὰ γνωρίζωσι τὴν κατάστασιν τοῦ στρατοῦ καὶ τὰς λαμβανούσας τυχὸν χώραν καταχρήσεις εἰς τὸν στρατόν· τὴν φωνὴν αὐτὴν τὴν ὑποβοηθῶ, διότι σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ὁσάκις ἠθέλησα νὰ ἐγκύψω εἰς τὸν προϋπολογισμόν, καὶ εἶδα, ὅτι τὸ ⅓ τῶν εἰσοδημάτων δαπανᾷ ὁ στρατός, πάντοτε μοὶ ἦλθε κατὰ νοῦν, ὅτι ποτὲ τὸ δυστυχὲς αὐτὸ μικρὸν ἔθνος δὲν θὰ εἰμπορέσῃ νὰ ἀναλάβῃ, ἂν αἱ δαπάναι τοῦ στρατοῦ δὲν μετριασθῶσι· καὶ ὅταν, ἐπαναλαμβάνω, βλέπω σήμερον στρατιωτικοὺς ἐντίμους......

§218ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ παρεξηγεῖτε ὅμως.

§219ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ὅταν βλέπω, ὅτι μᾶς ζητεῖται πίστωσις 1,200,000 δραχμῶν, καὶ βλέπω τοὺς συναδέλφους μου ἀξιωματικοὺς λέγοντας, ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη εἰς τὸν στρατὸν δὲν εἶναι νόμιμος, τότε συγκατατάσσομαι μὲ αὐτοὺς, καὶ ἐπεθύμουν, ὥστε, ἂν πραγματικῶς αἱ δαπάναι τοῦ στρατοῦ ᾖναι ὑπέρογκοι, ἂν γίνωνται καταχρήσεις, ἂν πληρώνωνται ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν δικαίωμα, ἂν γίνεται σπατάλη εἰς τὸν ἱματισμὸν, εἰς τὸν ὁπλισμὸν, ὅλας ταύτας τὰς καταχρήσεις νὰ τὰς ἐξελέγξωμεν καὶ περιορίσωμεν. Ἐδῶ βλέπετε σήμερον, ὅτι 1,200,000 πίστωσις σᾶς ζητεῖται, καὶ τὸ ἓν ἑκατομμύριον εἶναι διὰ τὸν στρατόν· καὶ ὅταν ἀκούω τοὺς στρατιωτικοὺς λέγοντας, ὅτι ἡ δαπάνη εἶναι ἀνύπαρκτος, θὰ τοὺς παρακολουθήσω, ἀλλ’ ὅταν ἔλθῃ τὸ στάδιον, καὶ θεωρῶ, ὅτι τὸ στάδιον δὲν εἶναι τώρα.

§220ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Ἄ! σήμερον.

§221ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Καὶ σήμερον ἀκόμη· ὅταν μοὶ ἀποδείξητε, ὅτι εἶναι περιττὸν καὶ καταχρηστικὸν πᾶν ὅ,τι ὑπάρχει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, θέλετε ἔχει πάντοτε τὴν ψῆφόν μου.

§222ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ψηφίσατε λοιπὸν σήμερον μαζύ μας.

§223ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Νὰ μοῦ ἀποδείξητε πρῶτον τὰς περιττὰς ἢ τὰς παρανόμους δαπάνας.

§224ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ, Κύριοι, παρατηρῶ, ὅτι μὲ ὅλα ὅσα ἐῤῥέθησαν δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ διασκεδασθῶσιν ὅλαι αἱ ἀμφιβολίαι καὶ πολλοὶ τῶν βουλευτῶν διστάζουν ἐὰν ὅλα τὰ ἔξοδα ᾖναι νόμιμα, προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις μέχρις οὗ τυπωθῶσιν ὅλα τὰ ἔγγραφα καὶ αἱ ἐκθέσεις, διὰ τῶν ὁποίων αἱ πιστώσεις αὗται συνωδεύοντο, ὅτε ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ ὅσα ἄλλα ἔγγραφα νομίζει τὸ ὑπουργεῖον, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖα νὰ φωτίσωσι τὴν Βουλὴν. Ἐπειδὴ ὅμως ἐξωδεύσαμεν μίαν ὁλόκληρον ἡμέραν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν, προτείνω νὰ ψηφισθῶσι τοὐλάχιστον ἐκ τῆς πιστώσεως ταύτης τὰ κεφάλαια ἐκεῖνα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἔγεινε καμμία ἀντίῤῥησις.

§225ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι, ὄχι. Καὶ ἡμεῖς, Κύριε Πρόεδρε, δεχόμεθα τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Σωτηροπούλου.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμοία εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Δεληγιώργη, περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τῆς προκειμένης πιστώσεως.

§227ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Παρακαλοῦμεν τὸν Κ. ὑπουργὸν μετὰ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν νὰ ὑποβάλῃ καὶ τὸν κατάλογον τῶν ὅσων ἔλαβον βοηθήματα.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν ἀναβολὴν μέχρις οὗ τυπωθῶσιν αἱ ἐκθέσεις καὶ τὰ ἔγγραφα;

§229ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον ἔχομεν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 5 παρὰ ¼ Μ. Μ.)