1865.10.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 48.

Τῆς 5 Ὀκτωβρίου 1865.

(Τρίτη).

Ὥρα 12.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐγκρίνει τὰ πρακτικά. Ὁ Κύριος Μαρκορᾶς, ὁ Κύριος Παδοβᾶς καὶ ὁ Κύριος Κοντολέων ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ ἀναπληρώσεως τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς προνοουμένης ὑπὸ τοῦ 16 ἄρθρου τοῦ ἀπὸ πρώτης 13 Ἰουλίου 1857 περὶ συντάξεως νόμου τῆς πρώην Ἑπτανησίου πολιτείας. Ὁ Κύριος Τσαλόπουλος ὑπέβαλε τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 5 ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου περὶ εὑρέσεως πόρων πρὸς σχηματισμὸν καὶ βελτίωσιν τῆς διὰ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης συγκοινωνίας. Ὁ αὐτὸς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ συνοικισμοῦ κατὰ τὴν θέσιν Λατέρι τοῦ δήμου Λαρύμνης, τὴν ὁποίαν συνοδεύει μὲ ἔκθεσιν αἰτιολογικήν. Ὁ Κύριος Μακρῆς, ὁ Κύριος Ἀρώνης, Μιχαλόπουλος, Τσαμόπουλος, Παπαλουκᾶς, Τσόκρης καὶ ἕτεροι ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους. Ὁ Κύριος Θεοχάρης ὑπέβαλε τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νόμου τοῦ περὶ σχηματισμοῦ πόρων τῆς διὰ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης συγκοινωνίας. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπέστειλε τὴν δικογραφίαν, τὴν ἀφορῶσαν τὴν ἄδειαν τοῦ εἰσαγγελέως περὶ παραπομπῆς εἰς δίκην τοῦ βουλευτοῦ Κυρίου Φλέσσα, παρατηρεῖ δὲ ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, ἀφορῶσαν τοὺς βουλευτὰς Τριφυλίας Κ. Γρηγοριάδην καὶ Μαυροειδῆ, ἐνεργοῦνται ἐξετάσεις ἐν Κυπαρισσίᾳ καὶ ἑπομένως ἡ ἀποστολὴ τῶν εἰρημένων δικογράφων θέλει φέρει διακοπὴν εἰς τὴν πρόοδον πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν κακουργιῶν.

§4ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Νὰ μᾶς σταλοῦν ἀντίγραφα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ πολῖται Πανᾶς καὶ Κυριακίδης ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν, δι’ ἧς ζητοῦν τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐθνικῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ νόμου περὶ συντάξεως τῶν ἀξιωματικῶν· θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν. Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ θ’ ἀναγνωσθῇ σήμερον;

§6ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Δὲν ἐτελείωσεν ἀκόμη, αὔριον.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Καραμάνος ἐζήτησε τὸν λόγον.

§8ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Κύριοι, εἶναι ἀπορίας ἄξιον καὶ λυπηρὸν, ὅτι οἱ νόμοι ἐν Ἑλλάδι ἰσχύουσι μόνον διὰ τὸν λαὸν τὸν φορολογούμενον, τὸν ἀδύνατον, εἰσὶ δὲ ἀνίσχυροι καὶ μένουσιν ἀνεκτέλεστοι διὰ τοὺς ἰσχυροὺς, ὁσάκις ἡ ἐκτέλεσις αὐτῶν ἀποβλέπει σπουδαῖα καὶ σημαντικὰ συμφέροντα τῶν ἰσχυρῶν. Ἐκ τῆς τοιαύτης ἀνίσου ἐφαρμογῆς τῶν νόμων μεγάλαι καὶ σπουδαῖαι ζημίαι ἐπῆλθον εἰς τὸ ἔθνος μας· καὶ νῦν κίνδυνος ἐπίκειται περὶ τῆς ἀπωλείας σπουδαίας καὶ σημαντικῆς ἐθνικῆς περιουσίας, ἐὰν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κυβέρνησις δὲν ἐπιστήσουν τὴν προσοχήν των εἰς τὸ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον προτίθεμαι νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν. Κύριοι, πρόκειται περὶ τῶν σπουδαίων καὶ σημαντικῶν ἐθνικῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα ἐξεποιήθησαν κατὰ τὰ 1826 καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ ἑξῆς· εἰς μὲν τὸν Δῆμον Τροιζῆνος τὸ χωρίον ὁ Δαμαλᾶς, τὸ χωρίον ἡ Ἀπάθεια, τὸ χωρίον Κοκκινιὰ, τὸ χωρίον Μαζώματα, δηλ. πᾶσαι αἱ γαῖαι, αἱ ὁποῖαι ἀπετέλουν τὴν περιφέρειαν τῆς ἀρχαίας Τροιζῆνος, τῆς ἀρχαίας ἐκείνης πόλεως, ἥτις ἔτρεφεν 70 χιλιάδας ψυχῶν. Κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν, τὸ 1826, ἐπωλήθησαν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ναυπλίας ἐπίσης τὰ ἑξῆς σπουδαῖα κτήματα τὸ Ἀλήμπεη, Κυβέρια, τὰ Ἤρια καὶ Κάντια. Κύριοι, ἡ ἀξία τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος κτημάτων εἶναι μεγίστη, ὑπερβαίνει τὰ 20,000,000 δραχμῶν· διὰ τοῦτο ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν Σας. Ἐπειδὴ ἡ ἐκποίησις αὐτῶν ἔγεινε κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐθνεγερσίας, ἐπιτρέψατέ μοι ν’ ἀνατρέξω εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ἀριθ. λβʹ. Ἡ δευτέρα τῶν Ἑλλήνων Ἐθνικὴ Συνέλευσις ψηφίζει. Θεωρήσασα τὸν § λέ. τοῦ χθὲς ἐπικυρωθέντος προσωρινοῦ Πολιτεύματος τῆς Ἑλλάδος. Θεωρήσασα, ὅτι ἂν καὶ δίδεται κατὰ τὸν § λέ. τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Διοίκησιν τῆς ἐκποιήσεως τῶν ἐθνικῶν κτημάτων ὡς δικαίωμα ἀναφαίρετον καὶ ἀναλλοίωτον, ἐπειδὴ ὅμως τὸ δικαίωμα τῆς ὑποθήκης κατὰ τὸν αὐτὸν § λέ. φαίνεται ἱκανὸν εἰς εὕρεσιν δανείων καὶ χρηματικῶν πορισμῶν, ὅταν μάλιστα προστεθῇ καί τινων ἄρθρων τῆς ἐκποιήσεως τὸ δικαίωμα. Ἐψηφίσατο τάδε. Αʹ.) Ἡ Διοίκησις ἀπὸ τὰ ἐθνικὰ κτήματα νὰ μὴ πωλήσῃ ἐπ’ οὐδεμιᾷ περιστάσει ἕτερα, εἰμὴ τὰ ἀκόλουθα. ά.) ἐργαστήρια. βʹ.) ὀσπίτια καὶ ὁσπητοτόπους μὲ τὰς περιοχάς των. γʹ. ἐν γένει τοὺς μύλους, εἴτε κτισμένους, εἴτε χαλασμένους. δʹ.) μαγαζεῖα. έ.) χάνια. ϛʹ.) λουτρούς. ζʹ) τζαμία καὶ μενδρεσέδες. ή.) φούρνους. θʹ.) ἐλαιοτριβεῖα· ὅταν δὲ ἐξ αὐτῶν ἔχῃ νὰ πωλήσῃ ἡ Διοίκησις, νὰ πωλῇ διὰ δημοπρασίας. Βʹ.) Τὸ παρὸν ἐπεξηγηματικὸν ψήφισμα δημοσιευθὲν θέλει διατηρηθῆ εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ Βουλευτικοῦ Σώματος. Ἐν Ἄστρει, τῇ ιδʹ. Ἀπριλίου αωκγ. καὶ γʹ. τῆς ἀνεξαρτησίας.

Ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως

ΠΕΤΡΟΜΠΕΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ.

(ἕπονται αἱ ὑπογραφαὶ τῶν πληρεξουσίων) Ὁ Ἀρχιγραμ. τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως Θ. Νέγρης. Διὰ τοῦ ψηφίσματος τούτου τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως ἡ ἐκποίησις ἀπηγορεύθη τῆς ἐθνικῆς γῆς, πολλῷ δὲ μᾶλλον χωρίων ὁλοκλήρων, εἰς τὰ ὁποῖα κατῴκουν Ἕλληνες, τῶν ὁποίων τὰ κτήματα ἀφήρπασαν οἱ Τοῦρκοι. Ἀλλ’ ἡ προσωρινὴ διοίκησις τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὸ 1826 διὰ τοῦ ἑπομένου νόμου παρὰ τὰ ἐψηφισμένα ἐπώλησε τὰ ὡς ἀνωτέρω κτήματα. Ἀρ. Νγʹ τοῦ Κώδ. τῶν Νόμων. Προσωρινὴ Διοίκησις τῆς Ἑλλάδος. Ἐπειδὴ ὁ ἐχθρὸς συνεκέντρωσεν ὅλας σχεδὸν τὰς δυνάμεις του εἰς τὴν πολιορκίαν τοῦ Μεσολογγίου, τὸ ὁποῖον διὰ νὰ ἀντισταθῇ καὶ τοῦ λοιποῦ μὲ τὴν αὐτὴν γενναιότητα καὶ ἐπιτυχίαν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐφοδιασθῇ μ’ ὅλα τὰ ἀναγκαῖα. Ἐπειδὴ διὰ τὴν πρόβλεψιν τῶν ὅσων ἀφεύκτως ἀναγκαιοῦσι, δηλ. τροφῶν καὶ πολεμεφοδίων ἱκανῶν, μισθῶν καὶ σιτηρεσίων τῆς φρουρᾶς, ἐπισκευῶν διαφόρων τοῦ φρουρίου, ἱκανῆς ναυτικῆς δυνάμεως εἰς ἀντίκρουσιν τοῦ ἐχθρικοῦ στόλου, καὶ ἄλλων ἐπικειμένων ἀναποφεύκτων γενικῶν ἀναγκῶν τῆς πατρίδος ἀπαιτεῖται πόρος ἱκανὸς καὶ πρόχειρος. Ἐπειδὴ ὁ ἐκ τοῦ δανείου πόρος ἔπαυσε πρὸς τὸ παρὸν καὶ ὁ ἐκ τῆς ὑποθήκης δὲν ἐνηργήθη, οὐδὲ ἄλλος προχειρότερος εὑρίσκεται παρὰ τοῦ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως μέρους ἐθνικῶν κτημάτων. Θεωρηθέντων τοῦ § ΛΕ. τοῦ ὀργανικοῦ Νόμου καὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν Νʹ. Νόμου. Τὸ Βουλευτικὸν θεσπίζει. Αʹ.) Νὰ γενῇ ἐκποίησις μέρους ἐθνικῶν κτημάτων, δηλ. γῆς καλλιεργημένης ἢ μὴ, σταφιδῶν, ἀμπελώνων, ἐλαιώνων, περιβολίων καὶ παντὸς εἴδους δένδρων διὰ ὀκτακοσίας χιλιάδας ἱσπανικὰ τάλληρα. Β.) Ἡ καταβολὴ τῆς τιμῆς τῶν ἀγορῶν νὰ γίνεται κατὰ μὲν τὸ ἥμισυ εἰς μετρητὰ, κατὰ δὲ τὸ ἄλλο ἥμισυ εἰς διαταγὰς ἢ εἰς ἐθνικὰς ὁμολογίας. Γʹ.) Τὰ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως ταύτης χρήματα νὰ χρησιμεύσουν εἰς τὰς ἐπικειμένας ἀναποφεύκτους ἀνάγκας τῆς πατρίδος, καὶ κατ’ ἐξοχὴν εἰς ὑπεράσπισιν τοῦ Μεσολογγίου, δηλ. εἰς προμήθειαν τροφῶν καὶ πολεμεφοδίων διὰ τὴν φρουρὰν καὶ τὰ ἔξωθεν στρατόπεδα, εἰς ἀπόδοσιν μισθῶν καὶ σιτηρεσίων τῆς φρουρᾶς, εἰς τὰς ἀναγκαίας ἐπισκευὰς τοῦ φρουρίου καὶ εἰς τὴν ναυτικὴν δύναμιν. Δʹ.) Ν’ ἀποφασισθῇ δι’ ἰδιαιτέρας διατάξεως ὁ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου θέλει γίνεσθαι τακτικὴ ἡ ἐκποίησις, ἐπιστατούσης εἰς τοῦτο ἑπταμελοῦς ἐπιτροπῆς, ἥτις θέλει διορισθῇ συναινέσει ἀμφοτέρων τῶν συγκροτούντων τὴν Διοίκησιν Σωμάτων. Εʹ.) Ὁ παρὼν νόμος νὰ καταχωρισθῇ εἰς τὸν Κώδηκα τῶν νόμων καὶ νὰ δημοσιευθῇ διὰ τοῦ τύπου. Ἐξεδόθη τῇ 6 Φεβρουαρίου 1826 ἐν Ναυπλίῳ.

Ὁ Πρόεδρος

ΠΑΝΟΥΤΣΟΣ ΝΟΤΑΡΑΣ.

Ὁ ά. γραμματεὺς Α. Παπαδόπουλος. Κυροῦται Ὁ πρόεδρος τοῦ ἐκτελεστικοῦ Γ. Κουντουριώτης Ὁ γεν. γραμματεὺς Α. Μαυροκορδάτος. Ὁ Νόμος αὐτὸς ἐξεδόθη ὅτε ὑπῆρχεν ἐμφύλιος πόλεμος καὶ ἔγεινε πρὸς ὄφελος τῶν ἰδίων τῆς προσωρινῆς Διοικήσεως μελῶν, διότι αὐτὰ τὰ μέλη ἠγόρασαν τὰ κτήματα ταῦτα ἀντὶ εὐτελεστάτης τιμῆς. Ἀλλ’ ἕνα μῆνα μετὰ τὴν ἐκποίησιν αὐτὴν συνέρχεται ἡ τρίτη τῶν Ἑλλήνων Ἐθνικὴ Συνέλευσις καὶ ἰδοὺ τὶ ἀποφαίνεται. Ἡ Ἐθνικὴ Γʹ. τῶν Ἑλλ. Συνέλευσις. Θεωρήσασα τὸ ὑπ’ ἀριθ. ΛΒʹ. ψήφισμα τῆς ἐν Ἄστρει Ἐθνικῆς Β. Συνελεύσεως, τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύει τὴν ἐκποίησιν τῆς ἐθνικῆς γῆς. Θεωρήσασα τὸν ὑπ’ ἀριθ. ΝΓʹ. Νόμον τῆς Γ. περιόδου, ἀντικείμενον εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. ΛΒʹ. ψήφισμα. Ψηφίζει. Αʹ.) Ὁ Νόμος οὗτος παύει εἰς τὸ ἑξῆς ἀπὸ τοῦ νὰ ἐνεργῆται. Βʹ.) Ἡ ἕως ἐδῶ ἐκποίησις τῶν ὅσα τὸ ὑπ’ ἀριθ. ΛΒʹ. ψήφισμα τῆς ἐν Ἄστρει Ἐθνικῆς Συνελεύσεως ἀπαγορεύει, ἀκυροῦται, καὶ τὰ ἐκποιηθέντα μένουσι πάλιν ἐθνικά. Γʹ.) Ἡ διοίκησις χρεωστεῖ ν’ ἀποζημιοῖ τοὺς ἀγοραστὰς μὲ τὸ ὁμοειδὲς ἀντάλλαγμα τῆς δοθείσης τιμῆς. Δʹ.) Τὸ παρὸν ψήφισμα νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὸν κώδηκα τῶν ψηφισμάτων καὶ νὰ δημοσιευθῇ διὰ τοῦ τύπου. Τῇ 16 Ἀπριλίου 1826, ἐν Ἐπιδαύρῳ.

§9ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ἐὰν γείνῃ συζήτησις, σᾶς ζητῶ τὸν λόγον.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ γείνῃ συζήτησις.

§11ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Καὶ αἱ κατόπιν Συνελεύσεις ἐπεβεβαίωσαν τὰ ψηφισθέντα ὑπὸ τῶν δύο προγενεστέρων Συνελεύσεων καὶ ἀπῄτησαν νὰ ἀποδοθοῦν αὐτὰ τὰ κτήματα εἰς τὸ ἔθνος. Ἀλλὰ, Κύριοι, πόσα χρήματα ἔδωκαν αὐτοὶ διὰ ν’ ἀγοράσουν αὐτὰ τὰ κτήματα; Διὰ μὲν τὸν Δαμαλᾶν ἔδωκαν 75,500 γρόσια, ἐξ ὧν τὰ μὲν ἡμίση εἰς χρήματα, τὰ δὲ ἕτερα εἰς ἐθνικὰ ὁμόλογα. Τί εἶναι τὸ χωρίον Δαμαλᾶς; Εἶναι κτῆμα ἔχον ποτιστικὰς γαίας καλλίστης ποιότητος ἐκτάσεως 6,000 στρεμμάτων, ἔχον βουνὰ, ποταμοὺς, πρὸς δὲ καὶ τρία σημαντικὰ περιβόλια, τῶν ὁποίων ἕκαστον εἶναι μεγάλης ἀξίας. Ἡ Ἀπάθεια ἐπωλήθη ἀντὶ 116,500 γροσίων, ἐξ ὧν ἐδόθησαν εἰς μετρητὰ μόνον 5,000 γρόσια, τὰ δὲ λοιπὰ εἰς ἐθνικὰ ὁμόλογα. Ἡ Ἀπάθεια ὡσαύτως εἶναι σημαντικὸν κτῆμα, διαιρούμενον εἰς τρία μερίδια. Διὰ νὰ σᾶς παραστήσω τὴν σημαντικότητα τοῦ κτήματος αὐτοῦ λέγω μόνον, ὅτι εἷς κάτοχος τοῦ ⅓ τοῦ ὅλου κτήματος Ἀπαθείας ἀπολαμβάνει ἐτησίως καθαρὸν εἰσόδημα 25,000 δραχμῶν. Ἐπωλήθη τὸ κτῆμα Κοκκινιὰ ἀντὶ 19,000 γροσίων, κτῆμα μέγιστον, ἔχον ἐπίσης περιβόλια, νερομύλους καὶ γαίας ἐκτεταμένας.

§12ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τίνος εἶναι αὐτό;

§13ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Τοῦ Τσαμαδοῦ. Ἐπωλήθησαν τὰ Μαζώματα ἀντὶ 8,800 μόνον γροσίων. Ἐννοεῖται δὲ, ὅτι ἕνεκα τῶν μεγάλων προσόδων οἱ ἀγορασταὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν μὲ τὰ εἰσοδήματα τοῦ πρώτου ἔτους ἐπληρώθησαν. Ὁ Κυβερνήτης, ἅμα ἐλθὼν εἰς Ἑλλάδα, σεβασθεὶς τὰ ψηφίσματα τῶν Συνελεύσεων, προσεκάλεσε τοὺς ἀγοραστὰς νὰ ὑποβάλουν εἰς τὴν Κυβέρνησίν του λογαριασμὸν τῶν ὅσων εἰσέπραξαν· συνάμα ἐνήργησε καὶ διαφόρους καλλιεργείας ἐπὶ τῶν κτημάτων τούτων ὡς ἐθνικῶν. Ἐννοεῖται δὲ ὅτι τότε καὶ ὁ λαὸς τῆς Τροιζηνίας ἐκαλλιέργησεν ἱκανὴν ἔκτασιν τῆς ἐθνικῆς ταύτης γῆς, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἔλευσιν τοῦ Βασιλέως Ὄθωνος, ὁπότε εἰς τὴν ἐξουσίαν περιῆλθον ἢ οἱ ἴδιοι αὐτοὶ ἀγορασταὶ, ἢ οἱ συγγενεῖς αὐτῶν, πάλιν κατέλαβον τὰ κτήματα ταῦτα οἱ παράνομοι ἀγορασταὶ καὶ ἀπέκλεισαν τοὺς καλλιεργητάς. Ἀλλὰ καὶ κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ὑπῆρχον χρηστοὶ καὶ φιλοπάτριδες ἄνδρες ἐν τῇ ἐξουσίᾳ, οἵτινες παρέστησαν εἰς τὸν τότε Βασιλέα, ὅτι αὐτὰ τὰ κτήματα δυνάμει τῶν ἀνωτέρω ψηφισμάτων εἶναι ἐθνικά· συνεπεία τούτου ἐξεδόθησαν Βασιλικὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα διατάσσουσιν ὅσα καὶ αἱ Ἐθνοσυνελεύσεις ἀπεφάσισαν, δηλονότι τὴν ἀκύρωσιν τῆς πωλήσεως τῶν κτημάτων αὐτῶν, καὶ διετάχθη οὐ μόνον ἡ κοινοποίησις τῶν Βασιλικῶν αὐτῶν διαταγμάτων πρὸς τοὺς ἀγοραστὰς, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐκτέλεσις· δυστυχῶς ὅμως δὲν ἐξετελέσθη τίποτε, διότι τὰ κατὰ διαφόρους καιροὺς ὑπουργεῖα ἐπηρεάζοντο ὑπὸ τῶν κατεχόντων παρανόμως τὰ ὡς εἴρηται κτήματα. Τέλος πάντων, ἐπειδὴ πολλαὶ πολλάκις ἀναφοραὶ τῶν κατεπιεζομένων χωρικῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐδόθησαν, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ἔτος 1853, ἕνεκα τῶν ἀναφορῶν τούτων συνεκάλεσεν ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδημόνων ἀνθρώπων, τοῦ Κ. Σωτηροπούλου, τοῦ Κ. Βάρβογλη καί τινος ὑπαλλήλου τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου .......

§14ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ποῖον ὑπουργεῖον;

§15ΚΟΡΙΖΗΣ. Τὸ ὑπουργεῖον τοῦ αἵματος, ὁ Σίμος.

§16ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Αὐτὴ δὲ ἡ ἐπιτροπὴ, ἐν ᾗ καὶ ὁ ἀξιότιμος Κ. Σωτηρόπουλος, ἐγνωμοδότησεν ὅσα καὶ αἱ Συνελεύσεις, προσθέσασα, ὅτι τὸ δημόσιον ὤφειλε νὰ ἐγείρῃ ἀγωγὴν κατὰ τῶν κατεχόντων τὰ κτήματα. Ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ βαδίσῃ ἐννόμως εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν, συνεκάλεσε δικηγορικὸν γνωμοδοτικὸν συμβούλιον, ἐν ᾧ ἦτο μέλος καὶ ὁ ἀξιότιμος Κ. Μπαλάνος. Τὸ συμβούλιον τοῦτο λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὰ ψηφίσματα τῶν Συνελεύσεων καὶ τὰ ἐπὶ τούτῳ ἐκδοθέντα Βασιλικὰ διατάγματα, ἐγνωμοδότησεν, ὅτι τὰ κτήματα ταῦτα εἶναι ἐθνικὰ καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ κινήσῃ ἀγωγὴν κατὰ τῶν κατόχων τῶν χωρίων Ἠρίων καὶ Ἀλήμπεη. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἦτο εἰς δισταγμὸν περὶ τοῦ χρόνου τῆς παραγραφῆς, διὰ μὲν τὰ δύω ταῦτα κτήματα ἐγνωμοδότησεν, ὅτι δὲν παρῆλθεν ὁ τῆς παραγραφῆς χρόνος, διὰ δὲ τὰ λοιπὰ δὲν ἀπεφάνθη ὁριστικῶς περὶ τῆς παραγραφῆς, καθ’ ὅσον τὰ Β. Διατάγματα τοῦ 1836 καὶ 1837 ἐκοινοποιήθησαν μόνον εἰς τοὺς κατόχους τῶν κτημάτων Ἠρίων καὶ Ἀλήμπεη, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τοὺς τῶν ἄλλων κτημάτων Δαμαλᾶ, Ἀπαθείας καὶ λοιπῶν, καὶ τοῦτο, διότι οὗτοι ἦσαν ἰσχυροί. Ἐν τούτοις τὸ ὑπουργεῖον, διὰ νὰ ἐνεργήσῃ, φαίνεται, ἐν γνώσει ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, ἀπηύθυνεν ἐρώτησιν πρὸς τοὺς νομομαθεῖς τοῦ Πανεπιστημίου ἐν Βερολίνῳ, πότε παραγράφεται τὸ δικαίωμα τοῦ δημοσίου ἐπὶ ἐθνικῶν κτημάτων. Εὐτυχῶς ὁ ἐκεῖ σύλλογος τῶν νομομαθῶν ἀπέστειλε γνωμοδότησιν διὰ τῆς ὁποίας ἀποδεικνύει καὶ διαβεβαιοῖ, ὅτι κατὰ τὸ Ῥωμαϊκὸν Δίκαιον ἡ παραγραφὴ τοῦ δικαιώματος τοῦ δημοσίου ἐπὶ ἐθνικῶν κτημάτων ἄρχεται μετὰ παρέλευσιν 40 ἐτῶν. Κύριοι, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἐπωλήθησαν τὰ κτήματα ταῦτα μέχρι σήμερον παρῆλθον 39 ἔτη καὶ 7 μῆνες· δὲν ὑπολείπονται λοιπὸν εἰμὴ 5 μῆνες. Καὶ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον, Κύριοι, ὅτι, ἂν ἀμελήσωμεν νὰ ἐνεργήσωμεν τὰ νόμιμα κατὰ τὸ πεντάμηνον αὐτὸ διάστημα, τὸ δημόσιον θὰ ζημιωθῇ μεγάλως ἀπὸ σπουδαίαν περιουσίαν, ἀλλ’ ὅτι καὶ οἱ δυστυχεῖς κάτοικοι ἀποκλειόμενοι ὁριστικῶς πλέον ἐκ τῆς γῆς τῶν πατέρων των, θέλουσιν ἀπολέσει καὶ αὐτὴν τὴν ἐλπίδα τῆς ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως καὶ διάγει ἐντὸς τῆς ἰδίας των γῆς ὡς ἄλλοι Παρίαι! Ὁ Δαμαλᾶς περιεῖχε, Κύριοι, 120 οἰκογενείας εὐτυχεῖς ἐπὶ τουρκοκρατίας, τώρα μόλις ἀριθμοῦνται 60, διότι καταπιέζονται, ὡς εἴπομεν, ὑπὸ τῶν εἰρημένων κατόχων. Τὰ Μαζώματα ἠρίθμουν 24 οἰκογενείας, τώρα εἶναι καὶ τὸ χωρίον τοῦτο ἐρείπιον. Ὅλων δὲ τῶν ἐν Τροιζῆνι κατεχομένων ἐθνικῶν κτημάτων ἡ γῆ ἐξ 20.000 στρεμμάτων συγκειμένη, δὲν βλαστάνει ἢ φλόμον, καὶ φύει λυγαριές, διότι οὔτε οἱ κάτοχοι καλλιεργοῦσιν αὐτήν, οὔτε εἰς τοὺς πτωχοὺς χωρικοὺς ἐπιτρέπουσι νὰ καλλιεργήσωσιν, ἀλλὰ μεταχειρίζονται αὐτὴν εἰς βοσκὴν καὶ τὴν ἐνοικιάζουσιν εἰς βλαχοποιμένας. Ὑπὸ διπλῆν λοιπὸν ἔποψιν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν καὶ ἡμεῖς, ὡς καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ἀφορᾷ καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου καὶ τὴν τύχην τῶν δυστυχῶν χωρικῶν. Διὰ ταῦτα παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ἵνα θεωρήσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ ὑπὸ τὴν πραγματικήν του ἔποψιν, καὶ παραγγείλῃ τῷ ὑπουργείῳ, ἵνα ἐντὸς τοῦ ἐναπολειφθέντος πενταμήνου χρόνου κινήσῃ τὸ δημόσιον τὴν ἀγωγήν, ὅπως μὴ ἀπολέσῃ ἄλλως τὸ νόμιμον δικαίωμά του. Ὁ Κ. Μπαλάνος, καθὸ νομικός, εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ συμπληρώσῃ τὰς ἐλλείψεις μου περὶ τοῦ χρόνου τῆς παραγραφῆς.

§17ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Ἤμην μέλος τοῦ δικηγορικοῦ συμβουλίου, ὅπερ τὸ 1862 συνέστη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως· καθόσον ἡ μνήμη μὲ βοηθεῖ, δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω τὶ ἐσκέφθην.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησιν δὲν θὰ κάμωμεν, πρέπει νὰ ὁρίσωμεν μίαν ἡμέραν.

§19ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὔριον θέλει ἔλθει ἡ ὑπόθεσις αὕτη.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Σακελλαριάδης ἔχει τὸν λόγον διὰ μίαν ἐπερώτησιν.

§21ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἄλλοτε ἐγένετο σπουδαιότατος λόγος περὶ τῶν καθυστερουμένων 62 ἢ 65 ἑκατομμυρίων καὶ πρὸς τοῦτο προσεκάλεσα τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν, ἵνα μᾶς ὑποβάλῃ ἔλεγχον ὀνομαστικὸν, ὅπως ἴδωμεν, ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ καλοὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀγαποῦν νὰ καθυστεροῦν τὸ δημόσιον, ἐνῷ τὸ δημόσιον ἐξ αἰτίας τῆς μέχρι τοῦδε διαγωγῆς των εὑρέθη εἰς δυσχερῆ θέσιν. Θέλω παρακαλέσει καὶ αὖθις τὴν Βουλὴν, ὅπως προσκαλέσῃ τὸν Κ. ὑπουργὸν, ἵνα φέρῃ τὸν ὀνομαστικὸν αὐτὸν κατάλογον, καὶ τότε βεβαίως θὰ ληφθῇ ἕνα μέτρον περὶ τῆς εἰσπράξεως αὐτῶν τῶν χρημάτων, διότι εἶναι σκληρὸν νὰ τυραννῆται ὁ φορολογούμενος λαὸς, καὶ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἵτινες ὀφείλουν ἑκατομμύρια, νὰ ὑπνώττωσιν, ἐνῷ ὁ χωρικὸς φυλακίζεται διὰ 5 ἢ δέκα δραχμάς· παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προσαχθῇ ὁ κατάλογος.

§22ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ, γίνεται ἤδη· καὶ ὅταν τελειώσῃ ἡ ἐργασία, θὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§23Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον θὰ συζητηθῇ, ναὶ ἢ ὄχι;

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι σήμερον, προσδιορίσατε μίαν ἡμέραν.

§25Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Προτείνω τὴν Παρασκευήν.

§26ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἔχω νὰ κάμω μικράν τινα ἐπερώτησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Μανθάνω — καὶ μοὶ γράφουσιν ἐκ διαφόρων ἐπαρχιῶν — ὅτι πολλὰ τῶν δημοτικῶν σχολείων μένουν ἔρημα, δημοδιδάσκαλοι δὲν διωρίσθησαν εἰσέτι, καὶ, νομίζω, τὰ τοιαῦτα δὲν ἐγένοντο οὐδέποτε, ἀλλὰ πάντοτε ἀπὸ τῆς 1 Σεπτεμβρίου ὅλα τὰ δημοτικὰ σχολεῖα ἦταν εἰς ἐνέργειαν καὶ οἱ μαθηταὶ δὲν παρέλυον. Νῦν δὲν ἠξεύρω, διατὶ αὐτὰ τὰ ἀθῶα πλάσματα νὰ ὑποφέρουν, ὅπως καὶ ἄλλα ἐπίσης δίδοντα τὰς ἐξετάσεις των εἰς τὰ διάφορα γυμνάσια· καὶ οἱ καθηγηταὶ, διότι δυστυχῶς ὅλα γίνονται ἀπὸ τὸν φατριασμὸν, διὰ νὰ τιμωρήσουν τὸν Κώσταν ἢ Παῦλον, τιμωροῦν τὰ ἀθῶα τέκνα. Ἓν τέκνον λ. χ. τὸ ὁποῖον ἐφοίτησε δύω ἔτη εἰς ἓν Γυμνάσιον, ἐξεταζόμενον καὶ ἀποβαλλόμενον, δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ προσφύγῃ εἰς ἄλλο Γυμνάσιον καὶ νὰ ζητήσῃ δικαιοσύνην· τὰ ἔνδικα μέσα δὲν ἀπαγορεύονται οὐδ’ εἰς αὐτοὺς τοὺς κακούργους! Ἐπειδὴ λοιπὸν ὑπάρχουσι τοιαῦτα θύματα, δότε μοι τὴν ἄδειαν ἵνα ζητήσω, ὥστε ὁ κύριος ὑπουργὸς νὰ φέρῃ νόμιμον θεραπείαν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν προτείνετε;

§28ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Αὔριον, διότι βλέπω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ τώρα ἔχει διάθεσιν ν’ ἀπαντήσῃ.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Παπαδόπουλος, Παπανικολάου καὶ Χρηστόπουλος ὑπέβαλον τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ διοργανισμοῦ τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν. Οἱ κ. Δαρειώτης καὶ Μησυρλῆς ὑπέβαλον τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου.

§30ΒΡΑΪΛΑΣ. Παρουσιάζω, κύριοι, τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα μοῦ ἐζητήθησαν· πρῶτον τ’ ἀφορῶντα τὴν διακοίνωσιν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Παδοβᾶ, δεύτερον τ’ ἀφορῶντα τὸ κληροδότημα ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Τρικούπη· τέλος τὰ ἔγγραφα τ’ ἀναφερόμενα εἰς τόν ἐν Νεαπόλει ἱερὸν ναόν· Σᾶς εἰδοποιῶ δὲ, ὅτι τὰ τελευταῖα παρεπέμφθησαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§31ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δόσατέ μας περὶ τῶν τελευταίων τούτων ἁπλῶς μόνον μίαν ἐξήγησιν.

§32ΒΡΑΪΛΑΣ. Ἐτελείωσεν ἡ ὑπόθεσις, ὅπως ἐπιθυμοῦμεν, ὁ Ναὸς περιῆλθεν εἰς τὴν κυριότητά μας.

§33ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Χαίρω καὶ σᾶς εὐχαριστῶ.

§34Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς, ὅταν ἀπήντησεν εἰς τὴν γενομένην εἰς αὐτὸν ἐπερώτησιν περὶ τῆς διοικοινώσεως τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας ἐπεφυλάχθη νὰ παρακαταθέσῃ τὰ ἔγγραφα καὶ νὰ δώσῃ τὴν ἀπαιτουμένην ἐξήγησιν. Ἤδη παρατηροῦμεν, ὅτι ξηρὰ ξηρὰ κατέθεσε τὰ ἔγγραφα.

§35ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὰ ἔγγραφα εἶναι ἡ ἐξήγησις.

§36Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς, ὅταν πρόκηται νὰ δώσῃ λόγον περὶ διακοινώσεώς τινος, πρέπει νὰ ἀναπτύξῃ τοὺς λόγους του παρακαταθέτων τὰ ἔγγραφα· αὐτὴ εἶναι ἡ τάξις.

§37ΒΡΑΪΛΑΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ τάξις εἶναι, ὅταν γίνεται ἐπερώτησις, νὰ γίνεται διατετυπωμένη· αὐτὴ εἶναι ἡ τάξις. Ὁ κ. Παδοβᾶς μὲ ἠρώτησε ποίου εἴδους διακοίνωσιν ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις παρὰ τῆς ἀγγλικῆς πρεσβείας· τῷ ἀπεκρίθην, δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, διότι ἡ ὑπόθεσις εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν σκέψιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἦλθε μία διακοίνωσις· θέλω ἀπαντήσει εἰς αὐτὴν καὶ ἀκολούθως θέλω δώσει πληροφορίας περὶ τούτου. Μοὶ ἐπῆλθε μετὰ ταῦτα μία ἑτέρα ἐπερώτησις, νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα· αὐτὴ ἡ ἐπερώτησις συνέχεται βεβαίως μὲ τὴν πρότασιν. Καταθέτω ἤδη τὰ ἔγγραφα, καὶ ὅταν ἡ Βουλὴ λάβῃ γνῶσιν καὶ ἔχῃ ἀνάγκην διασαφήσεων, δύναμαι νὰ τὴν πληροφορήσω.

§38Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὴν πρώτην φορὰν μᾶς εἴπετε, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ μᾶς ἀναφέρητε τὶ περιέχει ἡ ἐπερώτησις, ἀλλὰ τὶ δὲν περιέχει, διότι ἡ διπλωματικὴ ἐνέργεια ὑπῆρχε τότε ἐκκρεμής· ὑπεσχέθητε δὲ, ἅμα τελειώσῃ ἡ ὑπόθεσις, νὰ μᾶς παρουσιάσητε ὅλα τὰ ἔγγραφα καὶ νὰ μᾶς εἴπητε τὶ ἐπράξατε. Ἤδη, ὅτε ἐπεραιώθη ἡ ὑπόθεσις ἅπασα, πρέπει νὰ μᾶς εἰπῆτε, ποία εἶναι ἡ διακοίνωσις, ποία εἶναι ἡ ἀπάντησις καὶ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις· καὶ ἂν ἡμεῖς δὲν ἀρκεσθῶμεν εἰς τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας θέλετε μᾶς δώσει, προσφεύγομεν εἰς τὰ ἔγγραφα.

§39ΒΡΑΪΛΑΣ. Θέλετε νὰ σᾶς τὰ ἀναγνώσω;

§40ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§41ΒΡΑΪΛΑΣ. Ἰδοὺ ἡ διακοίνωσις ἣν ἐλάβομεν. Κύριε. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις λαμβάνει ἀπό τινος παρὰ τῶν ἐν Ἑλλάδι καὶ ταῖς Ἰονίοις Νήσοις ὀργάνων αὑτῆς τὰς θλιβερωτέρας ἐκθέσεις περὶ τῆς καταστάσεως τῆς Ζακύνθου. Ὡς μανθάνει, προσεβλήθησαν ἐκ προμελέτης, ἐδάρησαν καὶ ἐδολοφονήθησαν ἀκόμη ἄνθρωποι ὑπὸ ἐνόπλων κακούργων, ἐν πλήρει μεσημβρίᾳ καὶ, φαίνεται, ὅλως ἀτιμωρητί· ἐγένοντο δὲ ἤδη ὑπὸ τοῦ ἐν Ἀθήναις Ἄγγλου Πρέσβεως προφορικαὶ παραστάσεις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Καὶ νέον δὲ κακούργημα ἀνηγγέλθη ἐσχάτως εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν. Κατὰ τὴν 22 τοῦ παρελθόντος μηνὸς δύω ἄτομα, ὁ Κ. Πανᾶς ὅστις πρὸ μικροῦ εἶχε παυθῆ τῆς θέσεώς του ὡς διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, καὶ ὁ Κ. Δεμάτας, ἀρτίως ἐλθὼν ἐκ Λευκάδος, προσεβλήθησαν ὑπὸ πέντε ἀνθρώπων καὶ ἐδάρησαν ἐν τῇ κυριωτέρᾳ ὁδῷ τῆς πόλεως. Φαίνεται δὲ ὅτι οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη ὑπὸ τῶν ἀρχῶν, ὅπως συλληφθῶσι καὶ τιμωρηθῶσιν οἱ ἔνοχοι. Διετάχθην παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας νὰ διακοινώσω τῇ Υ. Ε. ὅτι ἡ βασίλισσα δὲν δύναται νὰ βλέπῃ ψυχρῶς τὴν ἀκολασίαν, ἥτις ἀφίνεται εἰς δολοφόνους ἐν χώρᾳ ὅπου ὑπὸ τὴν προστασίαν τῆς Αὐτῆς Μεγαλειότητος οἱ τίμιοι ἄνθρωποι ἦσαν ἐξησφαλισμένοι κατὰ τῶν κακούργων. Ἡ Βασίλισσα συγκατανεύουσα νὰ ἄρῃ τὴν ἐπὶ τῶν Ἰονίων νήσων προστασίαν Αὐτῆς, ἵνα ἑνωθῶσιν αὗται μετὰ τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος, ἔπραξε τοῦτο ἐπὶ τῇ πεποιθήσει ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν νήσων ἐκείνων θὰ ἔχαιρον τῆς αὐτῆς ἀτομικῆς καὶ κτηματικῆς ἀσφαλείας ὑπὸ τὸν Βασιλέα τῆς Ἑλλάδος, ἣν ἀπελάμβανον ἐν ὅσῳ διετέλουν ὑπὸ τὴν προστασίαν τοῦ Ἀγγλικοῦ Στέμματος. Ἂν δὲ ἄλλως ἔχουσι τὰ πράγματα, καὶ ἂν παράνομοι βιαιοπραγίαι γίνωνται ὡς αἱ ἐν Ζακύνθῳ συμβᾶσαι, ἡ Βασίλισσα ἔχει αἰτίας νὰ παραπονεθῇ κατὰ τῆς κακῆς πίστεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Δέχθητε κτλ. Διὰ τὸν E. M. Erskine. Αὐτὴ ἡ διακοίνωσις, ὡς βλέπετε, περιέχει γεγονότα τινὰ, καὶ τὸ πρῶτον καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως ἦτο νὰ λάβῃ θετικὰς πληροφορίας περὶ αὐτῶν, καὶ ὡς ἐκ τούτου προσεκάλεσα τὸν Νομάρχην Ζακύνθου νὰ μὲ πληροφορήσῃ περὶ τῶν διατρεχόντων. Ἔλαβον δὲ τὴν ἑπομένην ἔκθεσιν. Ἐν Ζακύνθῳ, τῇ 21 Ἰουλίου 1865. Ἐκτελεστικὴ Ἀστυνομία. Πρὸς τὸν Κ. Νομάρχην. Συνεπείᾳ τῆς ὑμετέρας ὀπισθογραφείσης ἐν ἀριθ. 1018 ὑπὸ τοῦ ἐν ἀριθ. 5488 ἐπισήμου τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Σ. Ὑπουργείου, ὑποβάλλω ὑμῖν, Κ. Νομάρχα, ὅτι πραγματικῶς προσεβλήθησαν καὶ ἐδάρησαν οἱ ἐν αὐτῷ ἀναφερόμενοι Κ. Κ. Πανᾶς, πρώην Μοίραρχος, καὶ Δημάτος λοχίας τῆς Ἀστυνομίας, εἰς κεντρικὴν ὁδὸν τῆς πόλεως ταύτης. Ἡ Ἀστυνομία δὲ ἐκατηγόρησεν ἐξ ἐπαγγέλματος, μὴ προσαχθείσης ἰδιωτικῆς ἐγκρίσεως, τοὺς ὑποδειχθέντας αὐτουργοὺς ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου Δικαστηρίου, καὶ ἡ δικογραφία ὑπάρχει ὁλονὲν ἐκκρεμής. Δύω ἐκ τῶν αὐτουργῶν τῆς κατὰ τῶν ΚΚ. Πανᾶ καὶ Δημάτου ἐπιθέσεως ἕνεκα τῆς πρὸς τὰ ἀδικήματα τάσεώς των ἀπεμακρύνθησαν τῆς Νήσου πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως μηνὸς δυνάμει τοῦ 76 ἄρθρου τοῦ Ποινικοῦ Κώδικος. Τοιαῦτα εἰσὶ, Κ. Νομάρχα, τὰ διατρέξαντα, παρακαλοῦμεν δὲ ὑμᾶς ἵνα διαβεβαιώσητε τὸ Σεβαστὸν ὑπουργεῖον, ὅτι ἡ Ἀστυνομία συναισθανομένη τὴν ἐντολήν της, ἐξετέλεσεν ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει τὸ καθῆκόν της, οὐδ’ ἐλλείψει ποτὲ διατελοῦσα ἄγρυπνος φύλαξ τῆς ἀσφαλείας τῶν πολιτῶν. Ὁ Διευθυντής. (Σημ.) Γ. Δ. ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ.

ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ.

Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 5488 ἐγκυκλίου του. Περὶ προσβολῆς κατ’ ἀστυνομικοῦ τινος ὑπαλλήλου. Ἐν Ζακύνθῳ, τὴν 23 Ἰουλίου 1865. Πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἀπαντωμένης διαταγῆς ὑποβάλλομεν ἐσωκλείστως ἀντίγραφον τῆς ὑπ’ ἀριθ. 113 ἀπαντητικῆς ἀναφορᾶς τοῦ Διευθυντοῦ τῆς ἐνταῦθα ἐκτελ. Ἀστυνομίας, ἐξ ἧς πληροφορεῖται τὸ ὑπουργεῖον πάντα τὰ διατρέξαντα σχετικῶς πρὸς τὴν γενομένην κατὰ τῶν πρώην ὑπαλλήλων τῆς ἐνταῦθα ἀστυνομίας, ἤτοι τοῦ Μοιράρχου Πανᾶ καὶ τοῦ Λοχίου Δημάτου, προσβολὴν, ἧς τὸ ἀποτέλεσμα μένει ἐκκρεμὲς ἐνώπιον τοῦ ἐνταῦθα δικαστηρίου. Εὐπειθέστατος Ὁ Νομαρχεύων Γραμματεύς. Κατὰ συνέπειαν αὐτῶν τῶν πληροφοριῶν ἔγραψα τὸ ἑξῆς ἔγγραφον εἰς ἀπάντησιν, τὸ ὁποῖον εἶναι γαλλιστί· σᾶς τὸ ἀναγινώσκω ἑλληνιστί. A l'Honorable E. M. Erskine envoyé extraordinaire et Ministre Plenipotentiaire de la Grande-Bretagne. Monsieur le Ministre, Le gouvernement de S. M. Hellenique a lu avec peine la Note M. Farquhar m'a fait l'honneur de m'adresser en votre nom, en date du 23 Juin dernier, et intimement convaincu, que le Gouvernement de S. M. respecte le principe de non intervention dans les affaires intérieures de ce Royaume il ne saurait s'expliquer l'origine de cette communication que par l'intérét bien naturel, qne doit inspirer à une des Puissances bienfaitrices de la Grèce un pays qui était placé autre fois sous sa protection. En effet, la Grande Bretagne s’ étant en vertu d'une traité européen dessaisie de cette protection avec un sentiment qui l'honore aux yeux de l'Europe et qui lui donne de nouveaux droit à la reconnaissance de la Grèce, élle reste quant aux provinces annexées dans la même situation que tout autre Etat vis-à-vis de l’ État Grec et à l'egard de toute autre province. D'ailleurs la bonne fois du Gouvernement Hellénique ne pourrait d'aucune manière être mise en question, puis qu'il est évident qu'en negligeant le devoir de protection et de surveillence qu'il doit remplir pour le bienêtre de tous ses sujets, il réa. irait d'une façon tout-à fait inconcevable contre son propre intêrét. Quoiqu'il n'ait rien omis pour remplir ce devoir dans l’ île de Zante autant que dans les autres provinces, il ne serait pas étonnant, si, malgré tous ses efforts et vu les difficultés inerantes au pays, l’ état de cette île n’ était pas de tout point sattisfaisant. Ces difficultés datent de bien loin et il me serait facile de donner à la démonstration de cette verité de très longs developpements. M. is en me bornant ainsi que je le dois au faits qui sont rapportés de la Note de M. Farquhar...... mentionné, j'ai l'honneur de vous joindre une lettre de la Nomachie de Zante, accompagnée d'un rapport du Directeur de Police, dont il resulte que les deux individus en question sont déjà entre les mains de la Iustice et je puis vous assurer, Monsieur le Minis re, que depuis la dernière communication de la Legation Britannique, l’ état de l’ île de Zante est sous le rapport de la tranquillité et de la securité publiques extrêmement satisfaisant. Agreez: Εἰς αὐτὴν τὴν διακοίνωσιν ἐδόθη ἡ ἑξῆς ἀπάντησις. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 17 Ὀκτωβρίου 1865. Πρὸς τὴν Α. Ἐξ. τὸν Κ. Βράϊλαν Ἀρμένην, ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Οὐδόλως παρέλειψα τοῦ νὰ διαβιβάσω εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν τῆς Αὐτῆς Μεγαλειότητος ἀντίγραφον τῆς ἀπὸ 10/22 λήξαντος Αὐγούστου διακοινώσεως τῆς Ὑμετέρας Ἐξοχότητος περὶ τῆς καταστάσεως της Ζακύνθου. Ἡ εἰρημένη διακοίνωσις περιῆλθεν εἰς χεῖράς μου μόνον τὴν 27 Αὐγούστου, 8 Σεπτεμβρίου. Ὁ Κόμης Ῥῶσσελ μὲ διέταξεν εἰς ἀπάντησιν νὰ κοινοποιήσω τῇ Ὑμετέρᾳ Ἐξοχότητι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Βασιλίσσης εὐελπιστεῖ ὅτι δὲν θέλει ἐπιτραπῆ εἰς τὰ πρόσωπα, ὧν ἐσυγχωρήθη ἡ εἰς Ζάκυνθον ἐπάνοδος, νὰ διαπράξωσι νέας ἐγκληματικὰς ἐπιθέσεις. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐστὶν ὑπόχρεως ἀπέναντι ὅλων τῶν μεγάλων δυνάμεων, καὶ ἰδίως τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, νὰ διατηρήσῃ τὴν τάξιν ἐν ταῖς Ἰονίοις Νήσοις. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἔγγραφα· περισσότερα εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω.

§42ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Φρονῶ, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι αἱ ξέναι Δυνάμεις δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνουν εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς Ἑλλάδος, καὶ πολὺ καλῶς ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὴν διακοίνωσιν τῆς Ἀγγλίας αὐτὸν τὸν χαρακτῆρα τῆς ἐπεμβάσεως. Φρονῶ ὅμως, ὅτι πρέπει τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ κατασταθῇ ἀντικείμενον συζητήσεως, διότι ἀφορᾷ τὴν τάξιν καὶ τὴν διοίκησιν τοῦ τόπου, καὶ ἐν Ἑλλάδι μάλιστα αἱ ξέναι Δυνάμεις δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνουν εἰς τὰ ἐσωτερικά. Εἶναι ἀδιάφορον πόθεν ἐδόθη ἡ ἀφορμή· τὴν ἀφορμὴν τὴν ἀποκρούω καὶ ἤδη ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε τὸ πρῶτον βῆμα. Ἔχομεν καθῆκον ἱερὸν, μανθάνοντες τὰ τοιαῦτα, νὰ τὰ στιγματίζωμεν, νὰ τὰ τιμωρῶμεν, ἢ ἂν πιστεύσωμεν, ὅτι εἶναι συκοφαντίαι, αἱ ὁποῖαι ἔφθασαν εἰς τὰς ἀκοὰς τῶν ξένων, ν’ ἀποδείξωμεν ὅτι τῷ ὄντι εἶναι συκοφαντίαι καὶ οὐχὶ ἀλήθεια. Παρεκτὸς τούτου νομίζω, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις αἱ ξέναι, καὶ ἰδίως αἱ τρεῖς Δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐξαιρετικὴν θέσιν ὡς πρὸς τὴν Ἑλλάδα, δύνανται φιλικὰς παρατηρήσεις νὰ κάμωσι, καὶ ἡ Ἑλλὰς οὐδέποτε ἔδειξεν, ὅτι δὲν δέχεται οὔτε παρατηρήσεις, οὔτε προτροπὰς, καθὼς τοῦτο γίνεται καὶ ἀπέναντι ἄλλων κρατῶν· καὶ ἐξεύρετε πολὺ καλὰ, ὅτι ὡς πρὸς τὸ βασίλειον τῆς Νεαπόλεως ἐγένετο τὸ τοιοῦτον. Αἱ τρεῖς ὁμοῦ Δυνάμεις ἔκαμαν παρατηρήσεις καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως τῆς Ὀκτωβριανῆς. Ἡ Βουλὴ ἐνταῦθα πρέπει νὰ συζητήσῃ τόσῳ περισσότερον, καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ μιᾶς ἐπικρατείας, ἡ ὁποία προσετέθη εἰς νέον βασίλειον. Δὲν πρέπει, Κύριοι, ἡ ἰδέα τῆς ἑνώσεως νὰ ναυαγήσῃ εἰς τὸ πρῶτον βῆμα. Παρατηρῶ ὅμως, ὅτι διὰ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ προτείνω καὶ συνιστῶ εἰς τὴν Βουλὴν, τὰ ἔγγραφα εἶναι ἀνεπαρκῆ, διότι, ὡς ἠκούσατε, ὁ νομάρχης περιωρίσθη νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τὸν διευθυντὴν τῆς ἀστυνομίας καὶ οὗτος περιωρίσθη νὰ πληροφορήσῃ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν μόνον περὶ ἑνὸς πράγματος· ἄλλως ὡς πρὸς αὐτὸ ἡ διακοίνωσις τοῦ πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας, ὡς ἐν παραδείγματι, κάμνει λόγον, πολλὰ δὲ ἄλλα παρελείφθησαν προγεγονότα, καὶ περὶ αὐτῶν τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα κατατίθενται, δὲν περιέχουσί τι. Προκειμένου λοιπὸν ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ τὴν κατάστασιν αὐτὴν, ὡς πρὸς τὴν τάξιν τῆς συζητήσεως, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ δώσῃ πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν ὄχι μόνον περὶ τοῦ τελευταίου γεγονότος, τοῦ ἀφορῶντος τὴν προσβολὴν κατὰ δύω παυθέντων ὑπαλλήλων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων, ἐκτὸς ἂν ᾖναι εἰς κατάστασιν ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι οὐδὲν ἔλαβε χώραν.

§43ΒΡΑΪΛΑΣ. Νὰ προσκαλέσητε, Κ. πρόεδρε, τὸν Κ. Δεληγεώργην νὰ διατυπώσῃ τὴν πρότασίν του, διότι κάθε ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ἐδῶ, παρουσιάζεται ὑπό τινα τύπον, ἐπερωτήσεως, νομοσχεδίου κλπ.

§44ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ Κ. Παδοβᾶς ἐπερώτησε τὴν Κυβέρνησιν, ἂν ᾖναι ἀληθὲς, ὅτι Δύναμίς τις Εὐρωπαϊκὴ ἔκαμε παράπονα πρὸς τὴν Ἑλλάδα περὶ τῆς κακῆς δῆθεν καταστάσεως τῆς Κερκύρας ἢ Ζακύνθου, καὶ ἐπεθύμει νὰ μάθῃ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἂν αὕτη προεκλήθη ἐξ ἀναφορᾶς πολιτῶν καὶ εἰς τί περιστρέφεται. Ὁ Κ. ὑπουργὸς μᾶς εἶπε τότε, ὅτι δὲν ἐπεραιώθη ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, καὶ ὅταν περαιωθῇ θέλει καταθέσει τὰ ἔγγραφα. Ἦλθε σήμερον καὶ τὰ κατέθεσε, καὶ ἂν ἐγὼ δὲν ἐλάμβανον τὸν λόγον, πάλιν ἤθελεν ἔλθει ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ Κ. Παδοβᾶ, διότι δὲν ἐζήτησε μόνον νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ ἀρνηθῇ, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι πληροφορίαι. Ἀλλ’ ἡ ἀνάγνωσις τῶν ἐγγράφων κατέστησε τὴν ἀνάγκην ταύτην πλέον καταφανῆ. Διὰ τοῦτο ἐγὼ, ἐρχόμενος εἰς ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ Κ. Παδοβᾶ, λέγω, ὅτι διὰ νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ ὀφείλει νὰ ἐπιληφθῇ, δὲν πρέπει νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας τὰ ἔγγραφα περιέχουν, διότι εἰς τὴν Ζάκυνθον ἐγένετο οὐχὶ μόνον προσβολὴ κατ’ αὐτῶν τῶν δύω ὑπαλλήλων, ἀλλὰ καὶ ἄλλαι ἀταξίαι ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἡ τάξις δὲν ὑπάρχει· τοῦτο τὸ γνωρίζω καὶ ἐξωδίκως. Ἠκούσατε, ὅτι ὁ τύπος πρὸ πολλοῦ κατήγγειλεν εἰς τὴν Βουλὴν τοιαύτας πράξεις· ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον τῆς Μ. Βρεταννίας στηρίζεται εἰς προγεγονότα πολλά. Πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀγγλίας δὲν ἤθελε κάμει λόγον περὶ ἑνὸς τοιούτου γεγονότος. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν, τί περισσοτέραν ἀνάπτυξιν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν θέλει παρ’ ἐμοῦ· ὡμίλησα τόσον εὐκρινῶς ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ εἴπῃ, ἠρεύνησα καὶ οὐδὲν ἄλλο συνέβη· τοῦτο εἶναι δικαίωμά της. Προσδιορίζω δὲ ἡμέραν πρὸς συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως τὴν πέμπτην.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δηλαδὴ ἀναβολὴν προτείνετε, διότι σήμερον προσδιωρίσθη ἡ ἡμέρα.

§46ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν τὸ εἴξευρα.

§47ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀντίκειμαι εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Δεληγεώργη διὰ τὸ ἀληθὲς συμφέρον τῆς Ἑλλάδος. Ὅταν παρατηρήσωμεν τὰ ἔγγραφα τῆς ἀπαντήσεως, θέλομεν ἰδῆ πολὺ εὐκρινῶς ὑπαινιττόμενον τὸ ὑπουργεῖον ὅσα ἐγίνοντο ἐπὶ τῆς Προστασίας. Ἡ κατάστασις, Κύριοι, τῆς Ζακύνθου, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὡς γείτων τὴν γνωρίζω, εἶναι πολὺ μετριωτέρα καὶ ἡσυχωτέρα ἀφ’ ὅ,τι εἶναι ἡ τῆς Ἑλλάδος. Ἐπὶ τῆς Προστασίας μόνον ἓν παράδειγμα σᾶς ἀναφέρω· πρὶν γείνῃ λόγος περὶ τῆς ἑνώσεως, μία οἰκογένεια ὁλόκληρος καὶ ὁ ὑπηρέτης της ἐφονεύθη. Μία συζήτησις ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ λόγους, οἱ ὁποῖοι νὰ δυσαρεστήσουν αὐτὴν τὴν εὐεργέτιδα Δύναμιν, καὶ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ κεντήσωμεν χορδὴν, ἥτις δὲν συμφέρει νὰ γείνῃ ἀπὸ ἀδυνάτους πρὸς δυνατοὺς καὶ ἀπὸ εὐεργετουμένους πρὸς εὐεργέτας, διότι αὐτὸ εἶναι ἀπὸ κακὰς πληροφορίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἀγγλίας, ἐπειδὴ ἕνας πράκτωρ, τὸν ὁποῖον ἔχει ἐκεῖ, κατ’ ἐμὲ, πάντοτε ζητεῖ αἰτίαν νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι τὸ παρὸν εἶναι χεῖρον τοῦ παρελθόντος. Ὅλα τὰ ἄλλα σᾶς ἀφίνω νὰ τὰ ἐννοήσητε μᾶλλον, ποῖος σκοπὸς ἐπροκάλεσεν αὐτὴν τὴν διακοίνωσιν τοῦ κόμητος Ῥῶσσελ, ὅστις μακρὰν τῶν πραγμάτων πείθεται ἐκ τῶν πληροφοριῶν τοῦ ὑπαλλήλου του, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἀληθεῖς. Ἂν παραβάλῃς τὴν κατάστασιν τῶν Ἰονίων νήσων μὲ τὴν τῆς Ἑλλάδος, ἴσως τὴν εὕρῃς πλέον ἥσυχον. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ σημερινὸν ζήτημα δὲν εἶναι δίκαιον νὰ προχωρήσῃ, διότι δὲν θὰ ὠφελήσῃ.

§48Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βέβαια δὲν εἶμαι ἐγὼ εἰς κατάστασιν νὰ εἴπω, ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας λαμβάνει ὁ κόμης Ῥῶσσελ, δὲν εἶναι ἀληθεῖς· πιθανὸν νὰ τὸ γνωρίζῃ ὁ προλαλήσας, ἀλλ’ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ὁ κόμης Ῥῶσσελ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ λάβῃ καὶ λεπτομερεῖς καὶ ἐκτεταμένας καὶ ἀκριβεῖς πληροφορίας, ὄχι μόνον ἀπὸ ἓν σημεῖον τῆς μικροσκοπικῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ κράτη τὰ ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας τῆς γῆς. Ἀφ’ ἑτέρου παρατηρῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἔλθωμεν σήμερον εἰς κᾀμμίαν συζήτησιν περὶ τῆς εὐγνωμοσύνης, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν πρὸς τὰς μεγάλας Δυνάμεις. Πρόκειται νὰ μάθωμεν πῶς διοικεῖται ὁ τόπος μας, εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ δημοσία ἀσφάλεια, εἴτε εἰς τὴν Ζάκυνθον, εἴτε εἰς ἄλλα σημεῖα τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ἡ ἡμέρα τῆς ἐπερωτήσεως ἔφθασε καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα ἀνεγνώσθησαν, ἡ θέσις τοῦ ζητήματος εἶναι πολὺ ὥριμος διὰ νὰ γείνῃ συζήτησις. Κατὰ συνέπειαν λοιπὸν ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ δώσῃ τὰς ἐξηγήσεις κατὰ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν λέγει ὁ Κ. Δεληγεώργης, ὄχι περιοριζομένην εἰς τὰς λεπτομερείας τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα μιᾶς προγενεστέρας πράξεως, ἀλλὰ καὶ τῶν προγενεστέρων ἐκείνων πράξεων, αἱ ὁποῖαι ἔφερον αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα.

§49Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀποκρούω καὶ ἐγὼ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κρεστενίτου, διότι νομίζω, ὅτι θὰ εἰσάξωμεν μίαν ἀρχὴν ἐπιβλαβεστάτην, παραδεχόμενοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιλαμβανώμεθα ζητημάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται κατά τινα τρόπον νὰ δυσαρεστήσωσιν εὐεργέτιδα Δύναμιν. Εἰς τὴν περίστασιν μάλιστα ταύτην εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι οὐδόλως ἐνδιαφέρεται ἡ μεγάλη Δύναμις, περὶ ἧς ἀνέφερεν ὁ Κ. Κρεστενίτης, εἰπὼν, ὅτι ἡ κατάστασις ἡ σημερινὴ τῆς Ἑπτανήσου ἠμπορεῖ νὰ ἀποδειχθῇ κακὴ, ἀλλ’ οὐχ ἧττον καλλιτέρα τῆς καταστάσεως τῆς ἐπὶ τῆς Προστασίας· ἐὰν τοῦτο ᾖναι ἀληθὲς, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἡ Ἀγγλία δὲν θὰ παραπονεθῇ διόλου, διότι ἐκάμαμεν χρῆσιν τοῦ δικαιώματός μας καὶ ἀπεδείξαμεν μίαν ἀλήθειαν. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ συζητήσωμεν ἁπλῶς τὰ ἔγγραφα τοῦ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑπουργοῦ· ὁ Κ. Παδοβᾶς ἔκαμεν ἐπερώτησιν, ἥτις εἶχε διπλοῦν χαρακτῆρα· ἐζήτησε τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων διὰ νὰ ἴδῃ ἀφ’ ἑνὸς ἂν τυχὸν διὰ τούτων προσεβάλλετο ἡ ἐθνικὴ ἀξιοπρέπεια, καὶ ἂν τὸ ὑπουργεῖον ἀπήντησε προσηκόντως, καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ νὰ ἴδῃ ἂν τῷ ὄντι ὑπῆρχε λόγος, ὅστις ἐπροκάλεσε τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον νομίζω, ὅτι καὶ ὁ Κ. Παδοβᾶς καὶ ἡ Βουλὴ ηὐχαριστήθησαν, ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ὅμως δὲν ἐδόθησαν ἐξηγήσεις, καὶ νομίζω, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ τὰς συζητήσωμεν.

§50ΜΑΡΚΟΡΑΣ. Αὐτὴ ἡ ἔκθεσις τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀστυνομίας μὲ ἐξουσιοδοτεῖ νὰ κάμω δύω εἰδικὰς ἐπερωτήσεις· πρῶτον ποία ἡ ἔκβασις τῆς δίκης αὐτῆς, καὶ δεύτερον πῶς δύω ἐκ τῶν αὐτουργῶν ἑνὸς ἐγκλήματος, τὸ ὁποῖον ἐπράχθη κατὰ τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν, τὴν ὁποίαν ἐκθέτει, «εἰς κεντρικὴν ὁδὸν τῆς πόλεως ταύτης» πῶς ἀπεμακρύνθησαν.

§51ΤΙΝΕΣ. Τοὺς ἀπεμάκρυνεν ἡ ἀστυνομία.

§52ΜΑΡΚΟΡΑΣ. Πῶς τοὺς ἀπεμάκρυνεν ὁ ἀστυνόμος, ἐνῷ ἦτον συναίτιοι τοῦ ἐγκλήματος;

§53ΤΙΝΕΣ. Δυνάμει τῆς Ὑψηλῆς ἀστυνομίας.

§54Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἰδοὺ, κύριοι, τὸ ζήτημα τῆς σημερινῆς ὑποθέσεως. Ἡ ὀλιγαρχικὴ φατρία τῆς Ἑπτανήσου, καὶ ἰδίως τῆς Ζακύνθου, ἀφοῦ ἀπεμηδενίσθη ἐξ ὁλοκλήρου καὶ ἔχασε τὰ καταχθόνια σχέδιά της, δὲν τῆς ἀπέμεινεν ἄλλο παρὰ νὰ ῥαδιουργῇ ἐπὶ τῶν ἐνεστώτων. Εἰς τοιαύτην μεταβολὴν καθ’ ὅλην τὴν Ἑπτάνησον περισσότερα χριστιανικὰ καθήκοντα δὲν ἐξετέλεσε κανεὶς λαὸς, διότι δὲν ἐπράχθη κανὲν κακὸν, καμμία ἐκδίκησις, καὶ εἰς τὴν Κέρκυραν καὶ παντοῦ. Κατηγορεῖται ὁ μὲν καὶ ὁ δὲ, ὡς πράξαντες ἐγκλήματα· κανὲν ἔγκλημα δὲν ἔγεινε. Περισσότερα ἐπράττοντο εἰς τὴν Ζάκυνθον ἐπὶ Ἀγγλοκρατίας. Τὰ αἴτια ὅπου ὑπάρχουν αὐτὰ τὰ παράπονα, εἶναι, διότι ἡ ὀλιγαρχικὴ φατρία τῆς Ἑπτανήσου δὲν ἠμπορεῖ νὰ βλέπῃ τὴν μηδαμινότητά της.

§55ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἡ εἴδησις, κύριοι, τῆς τρίτης Σεπτεμβρίου εἰς τὴν Σαντορίνην ἔγεινε γνωστὴ διὰ τῶν Παρισίων· δὲν ἐπεθύμουν, καὶ ἤθελα παρακαλέσει καὶ τὸν Κ. Δεληγεώργην καὶ τοὺς ἄλλους προλαλήσαντας, νὰ μὴ θελήσωμεν σήμερον νὰ ἐξετάσωμεν εἰδικῶς τὴν κατάστασιν τῆς Ἑπτανήσου, διότι ἐπληροφορήθημεν αὐτὴν ἀπὸ τὸ Λονδῖνον. Ἡ Κυβέρνησις εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, ὅπως ὅλοι οἱ προλαλήσαντες εἶπον, ἐφέρθη ἀξιοπρεπῶς, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐτιμώρησε, καὶ συνάμα ἔκαμεν ὥστε ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις νὰ ἀπαντήσῃ, ὅτι εἶναι εὐχαριστημένη. Λοιπὸν, κύριοι, ἡμεῖς γνωρίζομεν τὴν κατάστασίν μας καὶ εὐλόγως πρέπει νὰ ἀπαντῶμεν τὸ τί μανθάνομεν ἐσωτερικῶς ἀπὸ τὰς ἀρχάς μας. Τὸ ἐννοῶ, ὅτι πολλὰ λέγονται καὶ ᾄδονται ἕνεκα ῥᾳδιουργιῶν καὶ ἀντιπαθειῶν καὶ πολιτικῶν λόγων, ἀλλὰ καὶ πολλὰ δὲν ὑπάρχουν. Τέλος πάντων τὸ ζήτημα νὰ μείνῃ σήμερον ἕως ἐδῶ, νὰ ἀφήσωμεν τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ἡ Κυβέρνησις, ὡς γνησίας, ἐνώπιον τῆς Ἀγγλίας καὶ τῆς Βουλῆς· αὔριον δικαίωμά μας εἶναι νὰ λάβωμεν πληροφορίας νεωτέρας περὶ τῆς καταστάσεως τῆς Ζακύνθου, νὰ ἐπερωτήσωμεν τὸ ὑπουργεῖον καὶ νὰ μάθωμεν.

§56ΜΑΡΚΟΡΑΣ. Ἴσως ἡ Βουλὴ δὲν γινώσκει τοὺς νόμους τῆς Ἑπτανήσου ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον. Ἡ ἀστυνομία, καλῶς ἢ κακῶς, εἶχε τὸ δικαίωμα ἕνεκα τῆς διαγωγῆς μερικῶν ἀτόμων νὰ τὰ ἀπομακρύνῃ. Ἀλλ’ ἡ ἐπερώτησις ἡ ἐδική μου δικαιολογεῖται δι’ αὐτῶν τῶν ἐγγράφων, διότι ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας ἐκθέτει, ὅτι, ἀφοῦ ἐπράχθη αὐτὸ τὸ ἔγκλημα ἐν μέσῳ τῆς ὁδοῦ καὶ ἐν καιρῷ ἡμέρας, τότε ἐστοχάσθη νὰ ἐξασκήσῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἀπομακρύνσεως καὶ νὰ ἀπομακρύνῃ δύω τῶν αὐτουργῶν αὐτοῦ τοῦ ἐγκλήματος. Τοῦτο μοὶ φαίνεται παράδοξον· ἄλλο εἶναι ἕνεκα γενικῆς αἰτίας νὰ ἀπομακρύνῃ ἄτομόν τι, καὶ ἄλλο ἕνεκα παραβάσεως τῶν νόμων· πρέπει νὰ τὸν ὑποβάλῃ εἰς δίκην.

§57ΤΙΝΕΣ. Εἶναι καὶ αὐτό.

§58ΜΑΡΚΟΡΑΣ. Καὶ περὶ τῆς ἐκβάσεως τῆς δίκης καὶ περὶ τῆς ἀπομακρύνσεως τῶν ὑπαιτίων ζητῶ πληροφορίας.

§59ΠΑΔΟΒΑΣ. Δὲν ἔπρεπε νὰ λάβω ἐγὼ τὸν λόγον εἰς αὐτὴν τὴν τόσον δυσάρεστον ὑπόθεσιν. Ἀκούω μετ’ ἀπορίας, ὅτι ἡ κατάστασις τῆς Ζακύνθου ἦτο καὶ εἶναι τοσοῦτον ἀθλία, ὥστε παρά τινων ἐχαρακτηρίσθη ὅτι ἐπεκρατοῦσεν ἡ φαυλοκρατία. Αὐτὴ ἡ κατάστασις φαίνεται, ὅτι ἐπροκάλεσε τὰς παρατηρήσεις τῆς μεγάλης Βρεταννίας καὶ ὅλα τὰ διατρέξαντα, ὅσα ἐμάθετε, καθὼς διεκοίνωσεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἐντίμου ἀντιπροσώπου Μεσολογγίου. Ἀληθεύει αὐτὴ ἡ αἰσχρὰ κατάστασις τῆς Ζακύνθου; ὡς πρὸς τοῦτο ἀπήντησεν ἀρνητικῶς ὁ πρώην ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης· δὲν πρέπει νὰ θίξωμεν, εἶπεν, αὐτὴν τὴν τόσον δυσάρεστον χορδὴν, διότι, ἐὰν ἡμεῖς τὴν θίξωμεν, θὰ δώσῃ ἦχον ὁ ὁποῖος θέλει εἶναι δυσάρεστος εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Τί μὲ μέλει ἐμὲ διὰ τὴν Ἀγγλίαν; Ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου τούτου εἶσθε, Κύριε πρώην ὑπουργὲ, ὁ ὑπερασπιστὴς τῶν συμφερόντων τοῦ ἔθνους σου. Ἐπομένως, ἂν ἐπρόκειτο νὰ ῥιψοκινδυνεύσῃ ἡ τιμὴ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, δι’ αὐτὴν ἔπρεπε νὰ ἐνδιαφέρεσαι, καὶ οὐχὶ διὰ τὴν Ἀγγλίαν. Ἐνταῦθα, Κύριοι, πρόκειται νὰ βλαφθῇ ἡ τιμὴ τῆς Ἑλλάδος, διότι βλέπετε, ὅτι ὁ Κύριος Ῥῶσσελ, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἀποφαίνεται ὁ φίλος μας ἐδῶ (γέλως), ἀνέφερεν εἰς τὸ τέρμα αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου του τὴν κακοπιστίαν τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὴν τὴν λέξιν οὐδόλως τὴν ἐξετίμησεν ὁ φίλος μου Κύριος Κρεστενίτης, οὐδὲ ἀπεπειράθη νὰ ἀποτινάξῃ ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν τῆς Ἑλλάδος τὴν μομφὴν ἐκείνην, καὶ μόνον ὑπὲρ τῆς τιμῆς τῆς Ἀγγλίας ἐδημηγόρησε. Τὰ νῦν, Κύριοι, ἂν μὲ ἐρωτήσητε, βεβαίως δὲν εἶμαι ἐν καταστάσει νὰ ἔλθω εἰς λεπτομερείας ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν ἐξετάζω ἂν τὰ πράγματα ἔχωσι καλῶς ἢ κακῶς ἐν τῇ Ζακύνθῳ, ἢ πῶς εἶχον ἄλλοτε, διότι κατὰ συνείδησιν δὲν γνωρίζω. Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ὑποβάλω μίαν παρατήρησιν πρὸς σεβασμὸν τῆς ἀντιπροσωπείας καὶ πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ὑπολήψεως καὶ τῆς τιμῆς τῶν Κυρίων βουλευτῶν ἐν γένει, καὶ ἰδίως τῶν Ζακυνθίων· ἂν ἤθελε προσβληθῆ ἡ Κέρκυρα ὡς κακῶς ἔχουσα ἢ κακῶς διοικουμένη, ἐγὼ, Κύριοι, δὲν ἤθελα βεβαίως ἀνεχθῆ εἴτε εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἐντίμου Κυρίου Δεληγεώργη, εἴτε ἄλλου τινὸς νὰ προσκληθῇ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος νὰ δώσῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, εἴτε ἡ γενικὴ Κυβέρνησις, εἴτε ἡ εἰδικὴ κυβέρνησις τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, διότι ἐδῶ κάθε ἀντιπρόσωπος τοῦ τόπου χωρὶς νὰ ἐπηρεάζηται οὔτε ἀπὸ φατριαστικοὺς σκοποὺς, οὔτε ἀπὸ κομματισμὸν, οὔτε ἀπὸ ἄλλα, εἶναι ἐν καταστάσει νὰ δώσῃ πλήρεις καὶ ἀκριβεῖς πληροφορίας ἐπὶ τῶν διατρεχόντων ἢ διατρεξάντων ἐν τῇ ἰδίᾳ αὐτοῦ πατρίδι, καὶ ὡς ἐκ τούτου, ἀξιότιμε φίλε Κύριε Δεληγεώργη, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀντὶ νὰ ζητήσωμεν τὰς πληροφορίας ἐκείνας εἴτε ἀπὸ τὴν γενικὴν, εἴτε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ζακύνθου, ἔπρεπεν ἐσὺ, φίλε, σεβόμενος τὴν βουλευτικὴν ἀξιοπρέπειαν νὰ ἀποτανθῇς εἰς τοὺς τῷ ὄντι ἀξιοτίμους ἀντιπροσώπους τῆς Ζακύνθου, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐν πλήρει καταστάσει νὰ γνωρίζουν ἀπὸ τοῦ πλησίον τὰ πάντα καὶ νὰ ἐκθέσουν μὲ ὅλην ἐκείνην τὴν τιμιότητα καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν, ἥτις ἀνήκει καὶ εἰς αὐτοὺς καὶ εἰς ὅλους ἀδιακρίτως τοὺς ἀντιπροσώπους ἑνὸς ἔθνους, τὰ διατρέχοντα ἐν τῇ ἰδίᾳ πατρίδι· ὥστε ἐγὼ, Κύριοι, τροπολογῶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ ἔντιμος ἀντιπρόσωπος Μεσολογγίου ἐπρότεινε, καὶ ἀποτεινόμενος εἰς τοὺς ἀξιοτίμους ἀντιπροσώπους Ζακύνθου τοῖς λέγω, ὅτι αὐτοὶ εἶναι οἱ μόνοι κατάλληλοι νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ἔθνος καὶ τὴν κυβέρνησιν περὶ τῶν διατρεχόντων ἐν τῇ πατρίδι αὐτῶν.

§60ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Διαφωνῶ μὲ τὸν Κ. Παδοβᾶν, διότι κάποτε κάποτε ἐσυνείθισεν ὡς δικηγόρος εἰς δικηγορικὰς διαστροφάς. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ παρὰ τὸ ἔθνος μας, καὶ ὅσα πράγματα καὶ ὅσαι δυνάμεις καὶ ὅσοι ἄνθρωποι νομίζω, ὅτι ὠφελοῦν τὸ ἔθνος μας, ἐκείνους δὲν θέλω νὰ τοὺς ἐνοχλῶ, δὲν ἠξεύρω νὰ τοὺς κολακεύω, ἀλλ’ οὔτε ἠξεύρω νὰ τοὺς ὑβρίζω. Ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας καὶ ἐγὼ πρὸς τιμὴν εἶχον μέρος τότε, μοὶ φαίνεται ὅτι ἐτήρησε τὸν χαρακτῆρά της καὶ δὲν ἐδέχθη νὰ ἐπέμβῃ κανεὶς εἰς τὸ ἐσωτερικόν της. Ἀφοῦ λοιπὸν διετήρησε τὴν ὑπόληψιν τοῦ ἔθνους, ἀφοῦ δὲν προσεβλήθη ἡ εὐεργέτις αὐτὴ Δύναμις, ἀφοῦ ἐνόησεν, ὅτι εἶναι κακαὶ αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι τῇ ἐδόθησαν, νομίζω, ὅτι ἦτο περιττὸν νὰ συζητήσωμεν, διὰ νὰ μὴ ἐξέλθουν λόγοι, ὁποῖοι ἐξῆλθον ἀπὸ ὅλους καὶ ἰδίως ἀπὸ ὑμᾶς, ὁ ὁποῖος παρεξηγήσατε τὴν εἰλικρινῆ μου ἔκφρασιν καὶ ὡς κολακείαν.

§61ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἡ συζήτησις, Κύριοι, περιῆλθεν εἰς ἓν σημεῖον κωμικοτραγικόν, καὶ ἐξῆλθε τῆς τροχιᾶς, εἰς ἣν τὸ ἔθεσεν ὁ ἀρχικῶς ἐπερωτήσας· ἡ ἀγόρευσις τοῦ Κυρίου Παδοβᾶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἐν μέρει μὲν μᾶς ἔκαμε νὰ γελάσωμεν, ἐν μέρει δὲ νὰ ἀνατριχιάσωμεν, καὶ ἀπορῶ πῶς αὐτὸς ὁ πατὴρ τῆς ἐπερωτήσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο ἀφορμὴ τῆς συζητήσεως ταύτης, ἀπεμακρύνθη τοῦ σκοποῦ καὶ τῆς ἐκτάσεως τῆς ἐπερωτήσεώς του, καὶ ἐνῷ ὁ ἀξιότιμος Κύριος Δεληγιώργης προσκληθεὶς ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ δώσῃ ἕνα τύπον κανονικὸν εἰς τὴν ὁμιλίαν του, εἶπεν, ὅτι δὲν κάμνει οὐδεμίαν νέαν ἐπερώτησιν, ἀλλ’ ὅτι ἀνέπτυξε καὶ ὑπεστήριξε τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Κυρίου Παδοβᾶ, οὗτος χωρὶς νὰ δώσῃ ἄλλην ἔκτασιν εἰς τὴν ἐπερώτησίν του, χωρὶς νὰ παραδεχθῇ ἐκεῖνον τὸν χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον ἔδωκεν ὁ Βουλευτὴς τοῦ Μεσολογγίου, ἀπεναντίας εἶπεν, ὅτι τὴν ἐπερώτησιν τὴν ἀπηύθυνεν ὁ Κ. Δεληγιώργης, καὶ ὅτι πρέπει νὰ τὴν ἀπευθύνωμεν πρὸς τοὺς βουλευτὰς τῆς Ζακύνθου. Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι οἱ δύω προαγορεύσαντες ἔπεσαν εἰς τὴν προκειμένην συζήτησιν εἰς ἀντιφάσεις μεταξὺ των. Ἡ δὲ παρατήρησις τοῦ Κυρίου Παδοβᾶ, ὅτι τὴν ἐπερώτησίν του ὁ Κύριος Δεληγιώργης ὤφειλε νὰ ἀπευθύνῃ πρὸς τοὺς βουλευτὰς Ζακύνθου, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ, διότι τὸ Σύνταγμα δὲν ἀναγνωρίζει ἐπερωτήσεις ἀπὸ βουλευτὰς πρὸς βουλευτάς, ἀλλὰ μόνον ἐπερωτήσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπαναφέρων λοιπόν, Κύριοι, τὴν συζήτησιν εἰς τὸ ἀληθὲς καὶ ὀρθὸν σημεῖον αὐτῆς, χρεωστῶ νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ ἐπερώτησις τοῦ Κυρίου Παδοβᾶ, καθ’ ὅσον τὴν ἐνόησα, σκοπὸν ἔχει νὰ μάθῃ ὁ ἔντιμος οὗτος ἀντιπρόσωπος Κερκύρας καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ κοινὸν ἂν ἔλαβε χώραν ἐπέμβασις εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τοῦ Κράτους ἐκ μέρους ξένης τινὸς Δυνάμεως, καὶ ἂν ὑπῆρξαν πολῖται Ἕλληνες, οἵτινες ἐλησμόνησαν, ὅτι τὰ παράπονά των ὤφειλον νὰ ἀπευθύνωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους, εἰς ὃ ἀνήκουν, καὶ οὐχὶ εἰς ξένην δύναμιν· τὸ ὑπουργεῖον εἰς αὐτὰ μόνον ὤφειλε νὰ ἀπαντήσῃ, καὶ φρονῶ, ὅτι ἡ ἐπερώτησις τοῦ Κυρίου Παδοβᾶ, τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν, ἔχουσα τοιαύτην μόνον ἔκτασιν, ἐξηντλήθη, διότι, ὅπως ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνέφερεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ ἐφρόντισε μ’ ὅλον τὸ σέβας τὸ ὀφειλόμενον εἰς τὴν Δύναμιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἔκαμε τὴν διακοίνωσιν, ἐφρόντισε, λέγω, νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἕκαστον αὐτόνομον ἔθνος, καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἀπὸ τὸ δίκαιον τῶν ἐθνῶν ἡ ἀνάμιξις μεγάλου τινὸς ἔθνους εἰς τὰ ἐσωτερικὰ ἑτέρου ἔθνους, ἔστω καὶ μικροτάτου. Καὶ ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο δὲν ἠκούσαμεν κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν· ἠκούσατε τὸν Κύριον Δεληγιώργην, ὅστις εὐχαριστήθη, καὶ κανεὶς ἄλλος δὲν ὑπεστήριξεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κακῶς ἔπραξε. Τώρα ὁ Κ. Παδοβᾶς, ὁ ὁποῖος, ἐὰν ἐμάνθανεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπεβλήθη εἰς λογοδοσίαν ἀπέναντι ξένης τινὸς Δυνάμεως καὶ ἐδέχθη τὰς ἐπιτιμήσεις αὐτῆς, βεβαίως αὐτὸς ὁ ἀνεξάρτητος καὶ λίαν γενναῖος Βουλευτὴς ἤθελεν ἀπευθύνει μομφὰς καὶ παρατηρήσεις εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ὁ Κ. Παδοβᾶς σιωπᾷ καὶ εὐχαριστεῖται, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν της. Ἔρχεται ὅμως ἡ ὁμιλία τοῦ Κ. Δεληγεώργη, ὁμιλία τὴν ὁποίαν κατ’ ἀρχὴν ἀσπάζομαι, διότι εἶναι ὁμιλία, ἡ ὁποία τείνει εἰς τὸ νὰ μάθῃ ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους, μήπως παραβιάζωνται οἱ νόμοι, μήπως καταθλίβωνται πολῖται, μήπως τερατουργήματα γίνωνται ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἐν γνώσει αὐτῆς. Ἡ ὁμιλία τοῦ Κ. Δεληγεώργη, ἡ ὁποία κατ’ ἀρχὴν εἶναι ὀρθοτάτη, δὲν ἔχει σήμερον πλέον τὸν τόπον της. Ἐὰν, κύριοι, ἡ Βουλὴ ἔχῃ παράπονα, ὑποβληθέντα δι’ ἀναφορᾶς Δήμου τινὸς, χωρίου τινὸς, πολίτου τινος, παράπονα, τὰ ὁποῖα νὰ δίδουν ἀφορμὴν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐξετάσῃ αὐτὰ, ἀναφερόμενα εἰς τὴν κακὴν διοίκησιν, εἰς τὴν κατάθλιψιν, εἰς τὴν παραβίασιν τῶν νόμων, εἶναι δικαίωμά μας, εἶναι καθῆκόν μας αὐτὰ τὰ παράπονα νὰ τὰ ἐξετάσωμεν. Ἤκουσα νὰ γίνεται μνεία περὶ λόγων εὑρισκομένων εἰς ἐφημερίδας. Συγχωρήσατέ μοι, κύριοι, νὰ μὴν ἐπιθυμῶ, ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ κάμνῃ ἀντικείμενον τῶν ἐργασιῶν της τὰ γραφόμενα εἰς τὰς ἐφημερίδας, διότι γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὰς ἐφημερίδας ἓν μόνον ἄτομον, τὸ ὁποῖον δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ μεγάλην σημασίαν εἰς τὴν κοινωνίαν, εἴτε ἐκ προθέσεως, εἴτε ἀπὸ ἐκδίκησιν, εἴτε ἀπὸ ἄλλο συμφέρον ἐκθέτει μίαν ἰδέαν, ἡ ὁποία εἶναι ὅλως ἀτομικὴ, καὶ ὅταν ἡμεῖς θεωρήσωμεν τὰς ἐφημερίδας ὡς ἀντιπροσωπευούσας τὴν κοινὴν γνώμην καὶ κάμωμεν ἀντικείμενον τῶν ἐργασιῶν μας τὰ γραφόμενα ὑπ’ αὐτῶν, τότε θὰ ἔχωμεν ἀφορμὴν καθ’ ἡμέραν νὰ ἐνασχοληθῶμεν εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ θὰ ἔχωμεν ὡς ἀποτέλεσμα ἓν μηδέν. Τώρα, κύριοι, ἡ ἰδέα τοῦ Κ. Κρεστενίτου, τὴν ὁποίαν μετὰ τόσης χάριτος ἔψεξεν ὁ Κ. Παδοβᾶς, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι ἀνεπιτυχὴς, ὅτι δὲν εἶναι ἄνευ λογικῆς, ἄνευ ἀξίας. Ὁ Κ. Κρεστενίτης σᾶς λέγει, οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλλάδος ἠθέλησαν νὰ μάθουν ἐὰν μία ἐξωτερικὴ Δύναμις ἐπεμβῆκεν εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἀφοῦ ἔμαθεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπέκρουσε τὴν τοιαύτην ἐπέμβασιν, θέλουν σήμερον ν’ ἀποδείξουν διὰ μιᾶς συζητήσεως, ὅτι εἶχε δίκαιον ξένη Κυβέρνησις, ἂν ὄχι νόμῳ, πράγματι ὅμως νὰ κάμῃ παρατηρήσεις περὶ τῆς κακῆς διοικήσεως τῆς Ζακύνθου. Ὁ Κ. Κρεστενίτης λοιπὸν σᾶς λέγει, μὴ προβῆτε σήμερον εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα, σταματήσατε εἰς αὐτὴν τὴν ἀξιοπρεπῆ θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς ἔθεσεν ἡ Κυβέρνησις· μὴ προχωρεῖτε εἰς τὸ ἀντικείμενον, διότι θ’ ἀναπτυχθοῦν διάφορα ζητήματα· ὁ μὲν θὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι εἶναι ἀπελπιστικὴ ἡ κατάστασις τοῦ τόπου, ἄλλος θὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ σημερινὴ κατάστασις τοῦ τόπου εἶναι πολὺ καλλιτέρα ἐκείνης, ἡ ὁποία ἦτο ἐπὶ τῆς Προστασίας, καὶ αὐτὰ ὅλα τὰ πράγματα θέλουν δηλητηριάσει τρόπον τινὰ τὴν εὐάρεστον θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐτέθη τὸ ζήτημα, καὶ θέλουν ἴσως δώσει ἀφορμὴν εἰς τὸν τύπον τὸν ἐξωτερικὸν, εἰς τὰς Κυβερνήσεις τὰς ἐξωτερικὰς, νὰ εἴπουν, ναὶ μὲν κατὰ τύπον δὲν ἔχομε, δίκαιον νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ κατάστασις τῆς Ζακύνθου δὲν εἶναι καλὴ, πράγματι ὅμως ἀπὸ τὰς συζητήσεις ἐξάγομεν, ὅτι εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ κάμωμεν παρατηρήσεις. Τελευταῖον, Κύριοι, χρεωστῶ νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Κ. Μαρκορᾶν, ὁ ὁποῖος ἔλαβεν ἀφορμὴν ἀπὸ ἓν ἔγγραφον τοῦ ἀστυνόμου Ζακύνθου καὶ ζητεῖ νὰ μάθῃ πῶς αὐτοὶ οἱ ἐγκληματίαι ἀπεμακρύνθησαν χωρὶς νὰ τιμωρηθῶσι, χρεωστῶ νὰ παρατηρήσω, λέγω, εἰς τὸν ἔντιμον καὶ σεβαστὸν τοῦτον ἀντιπρόσωπον, ὅτι, ἐὰν μὲν ἀνοίξωμεν τὴν συζήτησιν περὶ τῶν γεγονότων, τότε θέλομεν μάθει ἐν ἐκτάσει τί συνέβη ἐκεῖ, ποῖον χαρακτῆρα ἐγκληματικότητος εἶχον τότε τὰ πραττόμενα, τί ἔπραξαν αἱ ἀρχαὶ καὶ ποῖος παρεβίασε τὸ καθῆκόν του· ἐὰν ὅμως παραδεχθῶμεν τὸ πρῶτον σύστημα, ν’ ἀφήσωμεν νὰ ἔλθῃ μία ἐπερώτησις βουλευτοῦ ἢ ἀναφορὰ πολίτου, καὶ τότε νὰ ἐξετάσωμεν τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, τότε δὲν πρέπει ν’ ἀπαντήσω εἰς αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ Κύριος Μαρκορᾶς. Μολαταῦτα ἂς μὲ συγχωρήσῃ πρὸς εὐχαρίστησίν του, καθ’ ὅσον ἀντελήφθην ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ ἐγγράφου ἐκείνου, νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι, καθ’ ἃ ὁ ἀστυνόμος λέγει, συνέβησαν ξυλοκοπήματά τινα καὶ προσβολαί τινες. Ἀλλὰ μήπως εἰς Ἀθήνας δὲν συμβαίνουν ξυλοκοπήματα, μήπως εἰς Ἀγγλίαν δὲν συνέβησαν ξυλοκοπήματα καὶ κλοπαὶ καὶ φόνοι; τὰ τοιαῦτα ὅμως δὲν εἶναι ἀντικείμενα κοινοβουλευτικῶν συζητήσεων. Οἱ ἐγκληματίαι συλλαμβάνονται, φυλακίζονται, τιμωροῦνται, καὶ ἂν θέλετε νὰ μάθωμεν διατὶ νὰ ὑβρίσῃ ὁ εἷς τὸν ἄλλον, διατὶ νὰ τὸν ξυλοκοπήσῃ, διατὶ ὁ ἀστυνόμος νὰ ἐπέμβῃ, διατὶ νὰ καταδικάσῃ, νὰ ἀποπέμψῃ, τότε ἀπομακρυνόμεθα τοῦ προορισμοῦ μας. Καθόσον ἐξήγαγον ἐκ τοῦ ἐγγράφου, ὁ ἀστυνόμος λέγει, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἔγκλησις εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν ἐκ μέρους τῶν παθόντων. Γνωρίζετε, ὅτι, κατὰ νόμον—καὶ ἡ νομοθεσία τῆς Ἑπτανήσου πιστεύω ὅτι εἶναι σύμφωνος μὲ τὰς νομοθεσίας τῶν μᾶλλον ἐξευγενισμένων ἐθνῶν τῆς Γαλλίας, τῆς Γερμανίας, τῆς Ἑλλάδος—γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχουν ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι κακουργήματα καταδιωκόμενα ἐξ ἐπαγγέλματος, οὔτε ἐγκλήματα ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ τὰ ὁποῖα ἐπίσης καταδιώκονται ἐξ ἐπαγγέλματος, ἀλλ’ εἶναι ἐγκλήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρεται μόνον ὁ παθὼν καὶ αὐτὸς χρεωστεῖ νὰ κάμῃ μίαν μήνυσιν εἰς τὸν εἰσαγγελέα, εἰς τὸν ἀστυνόμον, καὶ τότε δύναται νὰ γείνῃ καταδίωξις. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου φαίνεται, ὅτι ἡ πρᾶξις ὑπάγεται εἰς τὴν τελευταίαν κατηγορίαν, ὁ δὲ ἀστυνόμος, μὴ γενομένης ἐγκλήσεως, ἐνήργησεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος, φαίνεται, τῷ ἐπιτρέπει, ν’ ἀπομακρύνῃ τοὺς ταραξίας ἀπὸ τὴν νῆσον.

§62ΜΑΡΚΟΡΑΣ. Αὐτὸς κατεδίωξεν ἐξ ἐπαγγέλματος· τώρα ἐρωτῶ, ἠμπορεῖ νὰ ἀπομακρύνῃ τοὺς ἐγκληματίας ἕνεκα τῆς περασμένης στάσεώς των εἰς ἐγκλήματα;

§63ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ μοὶ φαίνεται, ὅτι πρέπει νὰ γνωρίζετε ὑμεῖς καλλίτερον ἀπὸ ἐμὲ, ὡς δικηγόρος τοῦ τόπου σας. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐξυλοκόπησαν δύω πολίτας· ἕως ὅτου νὰ καταμηνυθοῦν, νὰ γίνῃ ἀνάκρισις καὶ νὰ δικασθοῦν, θὰ περάσουν πολλαὶ ἡμέραι· ἐν τούτοις οἱ ἴδιοι αὐτοὶ ταραξίαι ἠδύναντο τὴν ἐπιοῦσαν νὰ δείρουν ἄλλους τρεῖς, μεθαύριον πέντε, καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν ὀκτώ. Λοιπὸν ὁ ἀστυνόμος τοὺς ἀπεμάκρυνε προσωρινῶς, μεχρισοῦ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς δίκης, καὶ τέλος πάντων αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ τὴν γενικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, αὐτὸ ἀφορᾷ ἴσως μίαν παράβασιν τοῦ καθήκοντος τοῦ ἀστυνόμου. Ἡ κυβέρνησις, ὁ εἰσαγγελεὺς, ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης πρέπει νὰ τὸν τιμωρήσῃ, διότι δὲν ἐφήρμοσε τὸν νόμον· τί σχέσιν ὅμως ἔχει αὐτὸ μὲ τὴν γενικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου; Δὲν βλέπω λοιπὸν πόθεν λαμβάνομεν τὸν κόπον νὰ κάμωμεν τόσον πάταγον περὶ ἑνὸς τόσον μικροῦ πράγματος.

§64ΠΑΔΟΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀλίγας παρατηρήσεις θέλω νὰ κάμω πρὸς τὸν προλαλήσαντα. Ὁ φίλος μου καὶ συνάδελφος ἔδωκε χρωματισμὸν κωμικότητος εἰς τὰ πράγματα· ἑπομένως ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ, ὥστε καὶ ἐγὼ δι’ ὀλίγων νὰ τὸν παρακολουθήσω εἰς τὸ αὐτὸ πεδίον. Ὁ Κ. Παδοβᾶς, εἶπεν, ὅστις ἦτο ὁ πατὴρ αὐτῆς τῆς προτάσεως, ἄλλα εἶχε νὰ ζητήσῃ καὶ ἄλλα τώρα ζητοῦνται καὶ ἐπιδιώκονται. Πρέπει, Κύριοι, νὰ ὁμολογήσωμεν τὴν ἀλήθειαν· ἐγὼ ἀπ’ ἀρχῆς, ἀφοῦ εἶδον αὐτὰ, τὰ ὁποῖα διεδόθησαν διὰ τοῦ τύπου, ἔκαμον τὴν ἐπερώτησιν· ἀληθεύει, ὅτι τινὲς εἴτε ἐκ Ζακύνθου, εἴτε ἐκ Κερκύρας προεκάλεσαν αὐτὴν, τὴν, κατ’ ἐμὲ, ἀπαράδεκτον ἐπέμβασιν τῆς Ἀγγλικῆς κυβερνήσεως; καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἐπερώτησιν οὐδόλως ἐξέφρασα, ἐὰν τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔδωσαν ὤθησιν, διὰ νὰ εἴπω οὕτω, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν ἀφετηρίαν τοῦ κινήματος ἐκείνου ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλίας εἴχοντο ἢ ὄχι ἀληθείας· διότι δὲν ἐξέτασα, οὔτε εἶχον σκοπὸν νὰ ἐξετάσω ἐὰν ὑπάρχῃ φαυλοκρατία εἴτε ἐν Κερκύρᾳ, εἴτε ἐν Ζακύνθῳ. Λοιπὸν, καθὼς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας καὶ συνάδελφος, ὑπὸ δύω ἐπόψεις, καὶ βουλευτικὴν καὶ δικανικὴν, τῳόντι ἡ ἐπερώτησίς μου ἀποκλειστικῶς εἶχεν αὐτὸν τὸν σκοπὸν, διότι ἐγὼ ἤθελον νὰ μάθω, ἐὰν ἠδύναντο νὰ ὑπάρξωσιν ἐν Ἑπτανήσῳ ἐκτρώματα ἐθνικὰ, τὰ ὁποῖα νὰ ἐπικαλῶνται τὴν ἀρωγὴν ξένης Δυνάμεως, ἐνῷ ἡ Ἑλληνικὴ κυβέρνησις μὲ τὰς ἀγκάλας ἀνοικτὰς δύναται νὰ προστατεύσῃ μεθ’ ὅλης τῆς ἀμεροληψίας ἀδιακρίτως τοὺς ἀναφερομένους εἰς αὐτήν. Ἤθελον ἐπίσης νὰ ἐξακριβωθῇ, ἐὰν ἀπέναντι μιᾶς κυβερνήσεως ἑνὸς κράτους, τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζεται παρὰ πάντων, ἠδύνατο νὰ κάμῃ ἐπέμβασίν τινα ἓν κράτος ξένον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἡμεῖς δὲν ἐξαρτώμεθα, καὶ τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζομεν ὡς εὐεργέτιδα Δύναμιν. Ἀλλὰ, Κύριε Κυπριάδη, ἐὰν ὁ Κύριος Δεληγεώργης ἠθέλησε νὰ προσθέσῃ μίαν οὐρὰν εἰς αὐτὸ τὸ παιδάκι, ὅπου ἐγὼ ἐντὸς τῆς Βουλῆς ἔῤῥιψα ὡς εἴπατε, οὐδόλως ἐπεμβαίνω. Ὁ Κύριος Δεληγεώργης δὲν ἠθέλησε νὰ φέρῃ νέαν πρότασιν, ἀλλὰ ἠθέλησε νὰ προσθέσῃ ἁπλῶς μίαν οὐρὰν (γέλως)· αὐτὴν τὴν οὐρὰν τὴν ἔσυρες ἀπ’ ἐδῶ, τὴν ἔσυρες ἀπ’ ἐκεῖ, διὰ νὰ μᾶς δείξῃς ὅτι αὐτὴ ἡ οὐρὰ δὲν εἶχε θέσιν ἐντὸς τῆς Βουλῆς (γέλως). Ἐγὼ, Κύριε, ἀφοῦ αὐτὴν τὴν οὐρὰν τὴν ἔχεις εἰς τὸ χέρι σου, σὲ παραγγέλλω νὰ τὴν κρατῇς καλὰ διὰ νὰ μὴ γλυστρήσῃ, διότι, ὡς ἐκατάλαβες, εἶναι ἀλειμμένη μὲ λίπος. (ἕνεκα τοῦ παρατεταμένου γέλωτος δὲν ἀκούεται πλέον ὁ ἀγορεύων.)

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀλίγον τι σοβαρώτερον, Κύριε Παδοβᾶ.

§66ΠΑΔΟΒΑΣ. Ἐτελείωσα ἀπαντήσας εἰς τον Κ. Κυπριάδην.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Σακελλαριάδης ἔχει τὸ λόγον.

§68ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ὑπόθεσις ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶναι σοβαρὰ καὶ παρακαλῶ διὰ νὰ ἐπιστήσετε ὀλίγον τὴν προσοχήν σας.

§69ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἴμεθα εἰς τὴν οὐράν;

§70ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι, εἴμεθα εἰς τὴν κεφαλὴν, κύριε ὑπουργὲ, καὶ θὰ τὸ ἰδῆτε ἀμέσως. Ὁ ἀξιότιμος κύριος Χατσίσκος προοιμιαζόμενος μᾶς ἀνέφερεν ἕνα μῦθον, ἀλλὰ τοῦ μύθου τὴν λύσιν δὲν μᾶς εἶπε· καὶ κατὰ δυστυχίαν οὔτε ἀπὸ τὴν συζήτησιν αὐτὴν, ἥτις ἐγένετο μέχρι τοῦδε ἢ καὶ ἐξ ὅσων ἤθελον ἀναπτυχθῇ, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἐπιμύθιον. Μᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ σύνταγμα τῆς 3. 7βρίου τὸ ἔμαθον εἰς τὴν Θήραν ἀπὸ τῆς Εὐρώπης· ἤθελε νὰ εἴπῃ ὅτι τὰ συμβάντα ἐν Ἑπτανήσῳ ἀντὶ νὰ τὰ μάθωμεν ἐκ τῶν ἑλληνικῶν ἀρχῶν, ἐκ τῆς προνοίας τῆς κυβερνήσεως, ἀπεναντίας μᾶς τὰ διαβιβάζει ἡ Ἀγγλία. Τὸ Ἀγγλικὸν ἀνακτοβούλιον θέλει νὰ μᾶς διαφωτίσῃ, οὐχὶ ἐπεμβαῖνον εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τοῦ Κράτους, ὅπως τινὲς ἐξήγησαν ἢ ὅπως ἤθελον διὰ νὰ χαρακτηρίσουν, ἀλλὰ τρόπον τινὰ ὑποδεικνῦον καὶ λέγον· προσοχὴ, ἕλληνες! ὁ θεσμός σας παραβιάζεται, καταιγὶς νέα προμηνύεται. Καὶ εἶναι ἀληθὲς, εἶναι πραγματικὸν τοῦτο; Ἐγὼ διατείνομαι καὶ λέγω ὅτι παραβιάζεται, καὶ ἐὰν οἱ Κύριοι ὑπουργοὶ διατείνωνται τἀναντία, εἶναι ἔνοχοι, διότι τὸ ἔγκλημα εἶναι ἐκ τῶν ἐπ’ αὐτοφώρῳ· καὶ ἂν θέλητε καὶ πειστήρια, σᾶς παρουσιάζω τὰ ὑπὸ τῶν ἰδίων ὑποβληθέντα ἔγγραφα, καὶ τότε δὲν ἔχομεν ἀνάγκην οὔτε κατηγορητηρίων, οὔτε δικαστικοῦ θεσπίσματος διὰ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς δίκην ἐπὶ παραβιάσει τοῦ συντάγματος Ἐξηγοῦμαι· δὲν θέλω, Κύριοι, νὰ παραδεχθῶ ἢ νὰ ἀποκρούσω ἐὰν ἔλαβον χώραν τὰ διαδραματισθέντα ἐν τῇ πολυδυστήνῳ ἐκείνῃ Ζακύνθῳ. Οἱ κύριοι βουλευταὶ τῆς νήσου ἐκείνης εἶναι παρόντες καὶ δύνανται νὰ τὰ διαψεύσωσιν ἢ σιωπῶντες νὰ τὰ παραδεχθῶσι, διότι ὁ σιωπῶν παραδέχεται.

§71ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οὐχὶ πάντοτε.

§72ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ναί, ὑπάρχουν καὶ ἐξαιρέσεις· ὅταν τις δὲν ᾖναι παρὼν καὶ τῷ γίνεται κατηγορία, τότε ἠμπορεῖ νὰ σιωπήσῃ· ὅταν ὅμως ᾖναι παρὼν καὶ αὐτήκοος, θὰ εἰπῇ ὅτι, τὴν ἀποδέχεται. Τοσαῦτα εἰς τοὺς ἀντιλέγοντας· νῦν παραλείπων τὰ καθέκαστα ἔρχομαι εἰς τὰ στοιχειώδη· ἐξάγεται ἐκ τῶν ὑποβληθέντων ἐγγράφων, ὅτι ἐν Ζακύνθῳ συνέβησαν φόνοι, ταραχαὶ, βιασμοὶ, δυστυχήματα καὶ συγκεκριμένως πώς ὅτι πολῖται ἐπετέθησαν κατ’ ἄλλων οὓς ἐκακοποίησαν σκληρῶς καὶ βαρβάρως, καὶ ὅτι ἡ Διοικητικὴ ἐκείνη ἀρχὴ ἀγρὸν ἠγόρασε· δὲν ἐπελήφθη παραχρῆμα τῆς ὑποθέσεως, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἐγγράφων, ἀλλὰ κατόπιν, καὶ ἀντὶ νὰ τιμωρήσῃ τοὺς ἐγκληματίας πρὸς ἱκανοποίησιν καὶ τῶν παθόντων καὶ τῆς κοινωνίας πάσης, ἀπεναντίας ἔπραξεν ἡ ἰδία διπλοῦν καὶ μέγιστον ἔγκλημα, τουτέστιν ἀντὶ νὰ τοὺς τιμωρήσῃ διὰ τοῦ νόμου, ἀπεναντίας ἡ ἐξουσία, παραβιάζουσα τὸ Σύνταγμα, τοὺς ἀπεδίωξε τοῦ Κράτους. Κύριοι ὑπουργοὶ, δυνάμει τίνος νόμου ἀπεπέμψατε αὐτούς; θὰ μὲ εἴπητε δυνάμει τῶν νόμων τῆς ὑψηλῆς ἀστυνομίας· τότε ἀλλάσσει τὸ ζήτημα, διότι ἐννοῶ, ὅτι ἀκολουθεῖτε τὰ ἴχνη τοῦ Οὐάρδου. Καὶ σὺ, Κύριε Λομβάρδε, ὑπὲρ τίνων ἄλλοτε ὕψωσας τὴν φωνήν σου; Τοιαύτην δικαιοσύνην ἐπεζήτεις οὐχὶ μόνον διὰ τὴν ἐπαρχίαν σου, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅλον τὸ Κράτος; Ὤ, δύναμαι τώρα νὰ σοι εἴπω, ὅτι δὲν εἶσαι συνεπὴς μὲ τὰς ἀρχὰς ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἀπὸ τοῦ βήματος τοῦ Κοινοβουλίου Κερκύρας ἐκήρυττες, καὶ ἐγὼ τότε, ὡς πρόσφυξ, σὲ ἠκροώμην. Σὺ δὲ, ὦ ἀξιότιμε ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ἐνόμισας, ὅτι ἔκαμες μέγα τι παρουσιάσας ἔγγραφα τοιαῦτα, μεστὰ ἐγκλήματος, καὶ μᾶς λέγεις, τοῦτο εἶπεν ὁ Ῥῶσσελ, αὐτὰ ἀπηντήσαμεν ἡμεῖς, καὶ ηὐχαριστήθη ὁ Κόμης Ῥῶσσελ ἀπὸ τὴν διαγωγήν μας; Τοῦτο δὲν ἀρκεῖ· ἀλλὰ πρέπει νὰ ἴδωμεν ἂν ηὐχαριστήθημεν καὶ ἡμεῖς, ἂν ηὐχαριστήθη τὸ ἔθνος, καὶ ἂν οἱ νόμοι δὲν παρεβιάσθησαν· ἐξηγοῦμαι. Τὸ ἔγκλημα, ὅπερ ἔπραξαν οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος, κἂν μικρὸν, κἂν μέγα, δὲν τιμωρεῖται διὰ τῆς ἐξουσίας· ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς δίκην καὶ νὰ τιμωρηθῶσι κατὰ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Καὶ νομίζετε, ὅτι τὸ τοιοῦτον ἐγένετο πρὸς παραδειγματισμόν; Ἔγεινε διὰ νὰ ῥίψωσι στάχτην εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς τῶν ἀνθρώπων καὶ κατόπιν νὰ τοὺς ἐπαναφέρωσιν, ὡς καὶ τοὺς ἐπανέφερον· ἡ δὲ τοιαύτη τῆς ἐξουσίας διαγωγὴ εἶναι σκανδαλωδεστάτη καὶ ἀπαισία, διότι ἐξυβρίζει καὶ νόμους καὶ κοινωνίαν. Ἐκ τούτων ἄρα συνάγεται, ὅτι τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐπαρουσίασεν ὁ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑπουργὸς, ἀντὶ νὰ ἱκανοποιήσωσι τὸ Βουλευτήριον, ἀπεναντίας τὸ φέρουσιν εἰς τὴν ἀνάγκην διὰ νὰ ἐλέγξῃ τὴν διαγωγὴν τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν καὶ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, καὶ ν’ ἀπευθύνῃ συνάμα καὶ τὴν ἐπίκρισιν καθ’ ὅλου τοῦ ὑπουργείου, ἀφ’ οὗ συμμερίζεται μίαν ἀθέμιτον καὶ ἀντισυνταγματικὴν πρᾶξιν καὶ τὴν παρουσιάζει νὰ τὴν ἐπιψηφίσῃ καὶ ἡ Βουλή. Κύριοι, δὲν θὰ ἦσθε πάντοτε ὑπουργοί· εἶσθε ἐφήμεροι, καὶ ἂν σήμερον σεῖς ἐπιτρέπετε τὴν ἐξορίαν εἰς τοὺς μὲν, ἄλλοι αὔριον θέλουν ἐξορίσει ὑμᾶς, καὶ ὅταν ἀρχίσωμεν νὰ παραβιάζωμεν τοὺς θεσμούς, ποῦ θὰ εὕρωμεν ἄσυλον; ποῦ ἄγκυραν καὶ παρηγορίαν; πῶς θὰ παγιωθῇ ἡ τάξις; Ἢ ἀγνοεῖτε, Κύριοι ὑπουργοί, ὅτι ἡ παραβίασις τῶν νόμων γεννᾷ τὸν πόλεμον, τὴν ἀναρχίαν, τὴν στάσιν; Ἔχομεν περὶ τούτου πρόσφατα παραδείγματα. Δὲν ἐξετάζω ἐὰν οἱ ἐξορισθέντες ἦσαν ἐγκληματίαι· ὑπὲρ αὐτῶν συνηγορεῖ ὁ θεσμὸς καὶ ὑπὲρ τῶν Ζακυνθίων ὁ θεῖος Πλάτων· «Τότ’ ἄριστα πόλις οἰκοῖτο, ὅταν οἱ μὴ ἀδικούμενοι ἀγανακτοῖεν τοῖς ἀδικουμένοις». Ναί, τότε οἱ λαοὶ λογίζονται εὐτυχεῖς τότε οἱ ἐπὶ τοῦ θρόνου καθήμενοι δρέπουν τὰς εὐλογίας τοῦ λαοῦ, ὅταν ἄρχωσιν οἱ νόμοι, ὅταν τίθενται εἰς τὸν ζυγὸν τῶν νόμων καὶ οὐχὶ οἱ νόμοι εἰς τὰς φωνασκίας καὶ τὰ πάθη τῶν ἀρχόντων. Σήμερον ὅμως ἄλλοι πρεσβεύουν ἄλλα· ἀλλ’ ὅταν οἱ νόμοι παραβιάζωνται ἀπὸ τοὺς ἐπιτετραμμένους τὴν τήρησιν αὐτῶν, τότε ἀνοίγει τὸ χάος, συνεπέρχονται ἐπαναστάσεις. Παρακαλῶ λοιπὸν μεθ’ ὅλου τοῦ σεβασμοῦ τὴν ἀξιότιμον Κυβέρνησιν, ἥτις εὑρίσκεται πᾶσα παροῦσα, νὰ μᾶς εἴπῃ, δυνάμει ποίων νόμων ἐξωρίσθησαν οἱ κακοῦργοι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔπρεπε νὰ ῥιφθῶσιν εἰς τὰ δεσμά, οἵτινες ἔπρεπε νὰ τιμωρηθῶσιν ἐπαξίως τοῦ ἐγκλήματός των; δυνάμει τίνος νόμου ἐξωστρακίσθησαν τῆς πατρίδος των, καὶ ἂν διὰ τοῦ ἐξοστρακισμοῦ αὐτοῦ παραβιάζωνται οἱ νόμοι, τότε πῶς ἱκανοποιεῖται ἡ κοινωνία; Ἄ, ἡ ἐξορία δὲν ἐγένετο πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν νόμων, ἀλλὰ διὰ περιποίησιν τῶν κακούργων· τοὺς ἐξώρισεν ἡ ἀστυνομία διὰ νὰ τοὺς ἔχῃ ἤδη δορυφόρους. Τοιαύτη, Κύριοι, ἡ ἐν Ἑπτανήσῳ Ἀστυνομία, ἥτις διέφθειρε καὶ ἠρήμωσε τὸν ἡρωϊκὸν τοῦτον τόπον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀπευθύνῃ τὴν ἐπίκρισίν της κατὰ τῶν ὀργάνων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα παρεβίασαν τὸ Σύνταγμα.

§73ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ κατὰ τῶν ὑπουργῶν;

§74ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Πῶς ὄχι, ἀφοῦ συμμερίζονται τὴν παραβίασιν ταύτην; τὸ κατ’ ἐμέ, ὑπογράφω καὶ κατ’ αὐτῶν καὶ δεξιὰ καὶ ἀριστερά.

§75ΚΟΥΡΗΣ. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, ἐφ’ οὗ ἐνασχολούμεθα, δὲν πρέπει εἰς τὰς γενομένας παρατηρήσεις νὰ περιορισθῶμεν. Ὡς εἶναι ἤδη γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, μία τῶν μεγάλων καὶ εὐεργετίδων Δυνάμεων, καθὰ προκύπτει ἐκ τῆς ἀναγνωσθείσης διακοινώσεως, οἰκτρὰν παριστάνει τὴν κατάστασιν τῆς νήσου Ζακύνθου. Δυνάμεθα, Κύριοι, μετὰ τὴν διακοίνωσιν ταύτην ν’ ἀδιαφορήσωμεν, ἢ ν’ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν δοθεῖσαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀπάντησιν; Εὐάρεστον βεβαίως εἰς οὐδένα δὲν δύναται νὰ προξενήσῃ ἐντύπωσιν ἡ τῶν ξένων δυνάμεων ἐπέμβασις ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ἡμῶν ὑποθέσεων· ἀλλ’ ἂν ἀποτελεσματικῶς θέλωμεν τοιαύτας ν’ ἀποκρούσωμεν ἐπεμβάσεις, μὴ παραβλέψωμεν τὰ πράγματα, καὶ ἂν τυχὸν ταῦτα εἰς οἱανδήποτε τοῦ Κράτους ἐπαρχίαν κακῶς ἔχωσιν, ἂς ἐπιφέρωμεν τὴν διόρθωσιν αὐτῶν, τοὺς κινδύνους προλαμβάνοντες καὶ τὰς πρὸς ἐπέμβασιν αἰτίας ἢ ἀφορμὰς ἀποκλείοντες. Ἔχομεν, Κύριοι, καθῆκον νὰ ἐξετάσωμεν ὁποία πραγματικῶς εἶναι ἡ τῆς Ζακύνθου κατάστασις, ἂν ἀσφάλεια ὑπάρχῃ καὶ ἡ τάξις διατηρῆται, ἂν ἅπαντες ἀνεξαιρέτως οἱ πολῖται ὑπὸ τῶν νόμων προστατεύωνται. Ἐνδιαφερόμεθα, Κύριοι, μετὰ τὴν γενομένην μάλιστα διακοίνωσιν, διὰ τῆς συζητήσεως διαφωτίζοντες καὶ διαφωτιζόμενοι, νὰ πείσωμεν τοὺς ἄλλους, καὶ οἱ μεταξὺ ἡμῶν τυχὸν ἀμφιβάλλοντες νὰ πεισθῶσιν, ὅτι καλῶς ἔχουσι τὰ πράγματα ἐν Ζακύνθῳ, ὅτι εὐχάριστος εἶναι ἡ ἐνεστῶσα τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης κατάστασις, ὡς λέγει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ φαυλοκρατία δὲν ἐπικρατεῖ, οὐδὲ κυβερνᾷ μίαν τῶν νέων τῆς Ἑλλάδος ἐπαρχιῶν. Εἰς τοιοῦτον ὅμως συμπέρασμα δὲν θέλομεν φθάσει, εἰμὴ σπουδαίως ἐξετάζοντες καὶ συζητοῦντες τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Τότε δὲ εἰς τὴν φωνὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι καλῶ ἔχουσι τὰ πράγματα, θέλει προστεθῆ καὶ ἡ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους. Τότε ἀποχρῶσα καὶ ἐπιτυχὴς καθίσταται ἡ εἰς τὰς διακοινώσεις δοθεῖσα ἀπάντησις, ἀξιοπρεπῶς καὶ ἐντίμως προλαμβάνονται ἢ ἀποκρούονται αἱ τῶν ξένων Δυνάμεων ἐπεμβάσεις, καὶ οἱαδήποτε αὐτῶν παρατήρησις καὶ ἐπίκρισις. Εἶναι δὲ λίαν εὔκολον νὰ ἐξετασθῇ καὶ προκύψῃ ἡ ἀληθὴς τοῦ τόπου ἐκείνου κατάστασις, διότι οὐ μόνον οἱ ἀντιπρόσωποι Ζακύνθου, συναισθανόμενοι τὸ ὑπὲρ τῆς πατρίδος καθῆκον, τὴν Βουλὴν θέλουσι διαφωτίσει, ἀλλὰ καὶ ἕκαστος ἡμῶν πρὸς τὸ κοινὸν τοῦ ἔθνους συμφέρον ἐνεργῶν, θέλει προσφέρει τὸν ὀβολόν του, ὅπως ἡ ἀλήθεια ἐξακριβωθῇ, παύσωσι τὰ αἴτια δικαίων τῶν πολιτῶν παραπόνων, καὶ αὐτὸ τὸ πρῶτον τῆς ἑνώσεως βῆμα, ὡς ἄλλος εἶπε, μὴ ναυαγήσῃ. Ἀφ’ ἑτέρου, ἡ κυβέρνησις τὰ πάντα καλῶς γινώσκουσα, δύναται εὐκόλως τὴν Βουλὴν νὰ διαφωτίσῃ. Στρατιωτικαὶ καὶ πολιτικαὶ ἐν Ζακύνθῳ ὑπάρχουσιν ἀρχαί, παρὰ τῶν ὁποίων ἐκθέσεις καὶ πληροφορίας πρέπει νὰ ἔλαβεν, ἂν τυχὸν ἡ τάξις διεταράχθη καὶ τὰ μνημονευόμενα ἐν τῇ ῥηθείσῃ διακοινώσει κακουργήματα καὶ βιαιοπραγίαι ἐξετελέσθησαν. Ἂν δὲ αἱ ἀρχαὶ αὗται ἐσιώπησαν, ὅπερ δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, καὶ τότε πάλιν, τὸ ἀντικείμενον ἐξετάζοντες καὶ συζητοῦντες, θέλομεν ζητήσει λόγον, καὶ κατάλληλοι πρόνοιαι ληφθήσονται κατὰ τῶν παραβλεψάντων τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων τῶν διοικητικῶν καὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων. Ἀναγκαῖον ὅθεν καὶ ὠφέλιμον εἶναι εἰς ὡρισμένην τινὰ ἡμέραν νὰ συζητηθῇ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος ἀντικείμενον, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν οὐ μόνον τὰ καθυποβληθέντα διπλωματικὰ ἔγγραφα, ἀλλὰ καὶ ὅσα ἕτερα ἡ κυβέρνησις δύναται νὰ παρουσιάσῃ, καὶ ἁπάσας τὰς δοθησομένας παρ’ οἱουδήποτε βουλευτοῦ, συγκεκριμένας καὶ θετικὰς πληροφορίας. Τὸ ζήτημα θέλομεν ἐξετάσει ὑπὸ τὴν ἐσωτερικὴν αὐτοῦ ἔποψιν, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ καθήκοντος, ὅπερ ὡς ἐκ τῆς βουλευτικῆς ἐντολῆς μᾶς ἐπιβάλλεται, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἐνδιαφέροντος, ὅπερ ἡμεῖς τε καὶ ἡ κυβέρνησις ἔχομεν ἵνα ἀσφάλεια παντοῦ καὶ πάντοτε ὑπάρξῃ, τὸ κράτος τῶν νόμων ὑπερισχύσῃ, αὐστηρῶς δὲ τιμωρηθῶσιν οἱ παραβάται αὐτῶν. Ἐπὶ τέλους, μὴ λησμονήσωμεν, ὅτι, ὅταν τὰ διοικητικὰ ἀτοπήματα ἐπαναλαμβάνωνται καὶ ἐξακολουθῶσιν, ὅταν οἱ νόμοι ἀτιμωρητὶ παραβιάζωνται, ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων δεινοῦται, αἱ δυσαρέσκειαι καὶ τὰ παράπονα κορυφοῦνται, ἡ ἀγανάκτησις διεγείρεται, δυσκολωτέρα δὲ καὶ πολλάκις ἀκατόρθωτος ἀποβαίνει ἡ διόρθωσις καὶ ἡ θεραπεία. Ἐὰν δε, ἀποφεύγοντες νῦν τὰς συζητήσεις καὶ τὴν πρὸς διόρθωσιν τῶν πραγμάτων ἐξέτασιν, βραδέως προσκληθῶσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους ἵνα τὰς θεραπείας ἐπιφέρωσι, θὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ εἴπωσιν: εἶναι πολὺ ἀργά, καιρὸς παντὶ πράγματι.

§76ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχω τι θετικὸν εἰς ὃ τὴν στιγμὴν ταύτην ν’ ἀπαντήσω· ἤκουσα εὐγλώττους λόγους μὲ ὑψηλοτέραν ἢ ἠπιωτέραν φωνὴν ἀπαγγελθέντας, ἀλλὰ λόγια καὶ οὐδὲν ἄλλο.—Οὐχ ἧττον ὅμως ὑποκρύπτεταί τι ὅπερ πρέπει νὰ ἀνακαλυφθῇ, δι’ ὃ ὑποστηρίζω τὴν συζήτησιν.—Ὑποστηρίζω τὴν συζήτησιν ὡς μέλος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἣν οἱ προαγορεύσαντες παρέστησαν ὡς χωλαίνουσαν ἕνεκα τῆς διοικήσεως τῆς Ζακύνθου.—Ὑποστηρίζω τὴν συζήτησιν καθὸ μέλος τῆς Βουλῆς, διότι πρόκειται περὶ ἐθνικῆς τιμῆς—Τέλος ὑποστηρίζω αὐτὴν καὶ καθὸ βουλευτὴς Ζακύνθου, ἀλλὰ πρέπει (καὶ δὲν εἴμεθα ἡμεῖς οἱ προκαλέσαντες τὴν συζήτησιν ταύτην) νὰ γίνῃ συζήτησις εὐρεῖα, καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν.—Ὑποστηρίζω λοιπὸν τὴν συζήτησιν ὡς πολίτης καὶ Βουλευτὴς Ζακύνθου, διότι πρόκειται περὶ μιᾶς ἐπαρχίας, ἥτις, ὡς θέλει σᾶς ἀποδειχθῆ, ἀξιότιμε Βουλευτὰ Μεσολογγίου, αἰσχρῶς καὶ ἐπιβούλως ἐσυκοφαντήθη. Εἰς ἣν θέσιν διάκεινται τὰ πράγματα τὴν στιγμὴν ταύτην, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τοὺς προαγορεύσαντας ὅτι πρέπει νὰ φωτισθῇ ἡ Βουλὴ καὶ γνωρίσῃ, ἂν ὅσα ἐῤῥέθησαν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ ἔχωσιν ἀληθείας, ἢ ἦναι αἰσχρὰ συκοφαντία ἐπιῤῥιπτομένη κατὰ μέτωπον ὁλοκλήρου κοινωνίας. Ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμὴ τῆς συζητήσεως, θέλω ἐπικαλεσθῆ τὸν ἀξιότιμον Κ. Οἰκονομόπουλον, ὅστις ἐχρημάτισε Γραμματεὺς τῆς Νομαρχίας Ζακύνθου καὶ γινώσκει τὰ ἐκεῖ, νὰ ἀναβῇ ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου, καὶ ὡς ἔντιμος ἄνθρωπος ἀνήκων εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ τόπου ἐκείνου. — Θέλω ἐπικαλεσθῆ καὶ ἕτερον μέλος τῆς ἀντιπολιτεύσεως, τὸν ἀξιότιμον Κ. Βότσαρην, (τοῦ ὁποίου τὴν φωνὴν ἐλπίζω, ὅτι θέλετε ἀκούσει χωρὶς νὰ μακρυνθῆτε τῆς συζητήσεως) ἵνα μαρτυρήσῃ καὶ αὐτὸς περὶ τοῦ τόπου ἐκείνου. — Θέλω δὲ ὑποβάλει σχόλιά τινα καὶ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ὑμεῖς δὲν θὰ γνωρίζετε, καὶ ἂν τυχὸν ἐγγίζωσι καί τινας περιφερείας, μὴ παραπονεθῶσι, διότι ἡμεῖς δὲν θὰ ἤμεθα οἱ ἔνοχοι. Θὰ ἐκπλαγῇ βεβαίως ὁ κόσμος, ἅμα ἀκούσῃ τὰς συκοφαντίας, ἃς ἀποδίδουσιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου Ζάκυνθον. Ἠδυνάμεθα νὰ διακόψωμεν τὴν συζήτησιν ταύτην ὠφελούμενοι ἐκ τοῦ συμπεράσματος τοῦ Κ. Ποδαβᾶ, ὅτι σεῖς οἱ βουλευταὶ Ζακύνθου ἔπρεπε ν’ ἀπαντήσητε εἰς αὐτὰ καὶ νὰ μᾶς διαβεβαιώσητε ἂν ἦσαν ἀληθῆ ἢ ὄχι. — Ὄχι, Κύριε Ποδαβᾶ, δὲν ἀρκούμεθα εἰς τοῦτο. — Μετὰ τοὺς προαγορεύσαντας ἀναβαίνων τὸ βῆμα, σᾶς λέγω ὡς ἀντιπρόσωπος Ζακύνθου, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθῆ ὅσα ἠκούσατε. — Πρέπει ὅμως νὰ ἔλθουν ἐπίσημα ἔγγραφα, ἐπίσημα γεγονότα, διότι εἶδες ὅτι κατόπιν τῆς ἀγορεύσεώς σου ἀνέβησαν ἄλλοι τὸ βῆμα καὶ παρέστησαν ὅτι τὸ μόνον μέρος τῆς Ἑλληνικῆς ἐπικρατείας, εἰς τὸ ὁποῖον σήμερον χωλαίνει ἡ κυβέρνησις, καὶ ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐπίκειται ἴσως ἀναστάτωσις εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι ἡ Ζάκυνθος. Δὲν εἶναι ἀληθές· προκαταρκτικῶς ἀπὸ τοῦδε σᾶς λέγω, ὅ,τι θέλει σᾶς ἀποδειχθῆ ὅτι εὐτυχεῖς ἤθελεν εἴμεθα ἂν εἴχαμεν πανταχοῦ τοῦ Κράτους τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἰδιοκτησίας καὶ τῆς ζωῆς τοῦ πολίτου, οἷα ὑπάρχει ἐν Ζακύνθῳ ἀφ’ ὅτου ἔπαυσεν ἡ ἀγγλικὴ προστασία. Θέλει σᾶς ἀποδειχθῆ, ὅτι τὰ ἐγκλήματα ἐν Ζακύνθῳ σχεδὸν ἐξέλιπον ἀφ’ ὅτου ἔπαυσεν ἡ προστασία. Καὶ τοῦτο τὸ λέγω πρὸς τιμὴν τῆς Ἐθνικῆς Κυβερνήσεως, οὐχὶ τῆς ὑφεστώσης κυβερνήσεως, ἧς ἀποτελῶ μέλος, οὔτε τῆς κυβερνήσεως Κουμουνδούρου, ἀλλὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἐννοεῖτε, φίλε Κύριε Ζερβὲ, καὶ ἡ ὁποία περὶ πολλοῦ ποιεῖται τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος. Μᾶς εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι ἱκανὴ ἡ ἐθνικὴ αὕτη κυβέρνησις νὰ κυβερνήσῃ τὸ προσαρτηθὲν ἐκεῖνο μέρος ἐν Ἑλλάδι καὶ ὅτι κακῶς ἀπ’ ἀρχῆς ἤρξατο νὰ χαρακτηρίζεται αὐτὸ τὸ πρῶτον βῆμα τῆς ἑνώσεως. Ὅπως δήποτε, Κύριοι, δὲν θέλω νὰ κλείσῃ ἡ συζήτησις σήμερον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Δεληγεώργης ἔκαμε τοιαύτην πρότασιν.

§78ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νὰ προχωρήσωμεν ἀμέσως.

§79ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Πρέπει πρῶτον ὅμως νὰ μᾶς εἴπωσι πράξεις.

§80ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι, ὅταν κατέθεσε τὰ ἔγγραφα ὁ Κύριος ὑπουργὸς ἠννόουν, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γείνῃ σήμερον ἡ συζήτησις κατ’ οὐσίαν, πρῶτον διότι ἐθεώρουν ἀνακόλουθον πρὶν ἡ Βουλὴ συζητήσῃ τὰ ἔγγραφα, πρὶν τὰ ἴδῃ καὶ μελετήσῃ νὰ κάμῃ συζήτησιν, δεύτερον οὔτε εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἦτο ἐγγεγραμμένον τὸ τοιοῦτον. Ἐκ μέρους μου δὲν ὑπάρχει καμμία δυσκολία ὡς πρὸς τὴν ἀναβολήν· ἂν θέλῃ ὁ Κύριος ὑπουργὸς νὰ ἀναβάλῃ, δὲν ἀντιλέγομεν.

§81ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν θέλω ν’ ἀναβάλω.

§82ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶπον τοῦτο, διότι εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐπερωτήσεως τῆς ἐπαρχίας Ζακύνθου δὲν θέλω νὰ ὑπάρξῃ ἡ παραμικρὰ παρεξήγησις· δὲν θέλω νὰ ὑπολάβῃ κανεὶς, ὅτι ἡ Ζάκυνθος ἔχει ἀνάγωγον λαὸν καὶ μὴ δυνάμενον νὰ ζήσῃ ὑπὸ Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν· ἠννόησα, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως καὶ ἐπιμένω ἔτι περισσότερον, ἀφοῦ τὸ ἔγγραφον τῆς Ἀγγλίας ἐπιῤῥίπτει τόσον βαρὺν μῶμον κατὰ τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ἔδειξε κακὴν πίστιν εἰς τὰς συνθήκας, τὰς ὁποίας μετὰ τῆς Εὐρώπης ἔκαμεν. Ἔχω τὴν μεγαλειτέραν ὑπόληψιν εἰς τὸν λαὸν τῆς Ζακύνθου· καὶ ἂν ᾖναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ Ζάκυνθος διατελεῖ ὑπὸ πίεσιν, ὅτι στερεῖται τῶν ἀγαθῶν τῆς ἐλευθερίας καὶ καλῆς διοικήσεως, τοῦτο βεβαίως προέρχεται ἀπὸ ἄτομα καὶ οὐχὶ ἀπὸ τὸν λαόν. Διὰ τοῦτο ἐπιθυμῶ καὶ ὁ Κύριος Λομβάρδος καὶ πᾶς ἄλλος ἀναδεχόμενος νὰ ἀνατρέψῃ τὰ γεγονότα τὰ δόντα ἀφορμὴν εἰς τὴν προκειμένην ἐπερώτησιν νὰ ἔχῃ τὸν καιρὸν νὰ φέρῃ καὶ ἔγγραφα καὶ νὰ προμηθευθῇ καὶ ἀποδείξεις. Δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίῤῥησιν ὡς πρὸς τὸν προσδιορισμὸν ἡμέρας ἢ μή.

§83ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σᾶς παρενόησα λοιπὸν, καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις προσεπάθει νὰ δώσῃ τὴν χεῖρα εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, προκειμένου λόγου περὶ συζητήσεως τοιαύτης προτάσεως, παρουσιάσθην καὶ σᾶς εἶπον ὅτι ἔχω νὰ φέρω ἔγγραφα καὶ ἕνεκα τούτου ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις. Ταῦτα εἶπον, διότι ἐνόμισα ὅτι ὁ Κύριος Δεληγεώργης ἀπ’ ἀρχῆς εἶπε νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα τῆς συζητήσεως. Ἂν ὁ Κύριος Δεληγεώργης θέλῃ εἰς ἄλλην ἡμέραν νὰ συζητηθῇ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, ὑποστηρίζω τὴν ἰδέαν του· ἀλλ’ εἴτε σήμερον συζητήσωμεν, εἴτε ἄλλην ἡμέραν, σᾶς λέγω ὅτι οἱοσδήποτε εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ παραστήσῃ τὴν Ζάκυνθον, ὅτι εὑρίσκεται ὑπὸ πίεσιν ἀτόμων, λανθάνεται. Τὴν Ζάκυνθον δὲν ἠδυνήθη νὰ πιέσῃ ἡ Ἀγγλικὴ προστασία, καί τοι προσεπάθησε παντὶ σθένει ἵνα ἐπιτύχῃ τοῦτο, ἀλλ’ εἰς μάτην. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουσιν, ὅτι ἡ Ζάκυνθος εὑρίσκεται ὑπὸ πίεσιν καὶ ὑπὸ φαυλοκρατίαν, ἂς ἔλθωσι νὰ μᾶς φέρωσι ὡρισμένα γεγονότα, ἂς μᾶς εἴπουν ποῦ βασίζουν τὰς αἰτιάσεις, τὰς ὁποίας ἐπιῤῥίπτουν ἐναντίον ὁλοκλήρου λαοῦ. Ἕνας λαὸς, ὁ ὁποῖος ἀντέστη κατὰ τῆς Ἀγγλικῆς προστασίας καὶ δὲν ἠδυνήθη τοιαύτη ξένη καὶ ἰσχυρὰ δύναμις νὰ τὸν λυγίσῃ, νομίζετε, ὅτι θὰ τὸν πιέσουν 10 ἢ 20 ἄτομα; Τοῦτο εἶναι ἡ μεγαλητέρα κατηγορία οὐ μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λαὸν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν λογικήν· ἂν δὲν ἔχετε ἑτέρας ἀποδείξεις, καὶ ἂν ἤμεθα ἐνταῦθα νὰ σᾶς δώσωμεν τὰς ἄλλας ἀποδείξεις, ὅτι αὐτοὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἠπάτησαν τὸν Κόμητα Ῥῶσσελ, ἀπατοῦν καὶ ὑμᾶς, ὑμεῖς, ὡς ἀγαθοὶ πολῖται τῆς Ἑλλάδος, θέλετε λάβει τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἴδητε, ὅτι δὲν πρέπει ἴσως εὐκόλως νὰ ὑποστηρίζετε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ παραστήσουν τὸν τόπον τῆς γεννήσεώς των, ὅτι ἐξεφαυλίσθη εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε ὑποκύπτει εἰς 30, 50 φαυλοβίους ἢ μαχαιράδες, ὅπως θέλετε. Θέλετε λοιπὸν νὰ συζητήσωμεν σήμερον; Ἐγὼ παραδέχομαι τὴν συζήτησιν, καὶ προκαλῶ οἱονδήποτε νὰ ἔλθῃ ἐδῶ νὰ μὲ εἴπῃ γεγονότα, μὲ τὴν συμφωνίαν, ὅτι αὐτοὶ ἐκεῖνοι οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες καὶ ὅσοι ἀκολούθως λάβωσι τὸν λόγον περὶ καταπιέσεως ἐν Ζακύνθῳ, ἀφ’ οὗ τελειώσῃ ἡ συζήτησις περὶ Ζακύνθου, τὸν αὐτὸν ζῆλον νὰ δείξωσι περὶ καταπιεζομένων, περὶ τάξεως, τοιοῦτον ζῆλον περὶ ἐξασφαλίσεως ζωῆς, τιμῆς, ἰδιοκτησίας, περὶ σεβασμοῦ νόμου, καθόσον ἀποβλέπει καὶ ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους τούτου, καὶ νὰ ἔλθωσιν ἐδῶ νὰ προσφέρωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν αὐτὴν βοήθειαν, ὅπως καταστήσῃ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου ἐκεῖ ὅπου πρέπει καὶ ὅπου ἴσως ἴσως κινδυνεύει κατὰ τὰς πληροφορίας, ἃς ἔχει ἡ κυβέρνησις· καὶ λέγω τοῦτο, διότι φοβοῦμαι πολὺ μήπως ἀφ’ οὗ τελειώσωμεν τὴν συζήτησιν περὶ Ζακύνθου, καὶ ἀφ’ οὗ ἀποδειχθῇ ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος ἐκεῖ ὑπάρχει, ὅταν ἔλθωμεν εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, ὅπου πραγματικῶς θέλομεν ἀποδείξει, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία τοῦ πολίτου δὲν εἶναι ἐξησφαλισμένη, ἐκεῖ θὰ μοὶ λείψῃ ἡ ὑποστήριξις τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων.

§84Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ, Κύριε ὑπουργὲ, νὰ μᾶς δώσητε αὐτὰς τὰς ἐξηγήσεις. Καθ’ ἑβδομάδα ὑποβάλλονται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκθέσεις τῶν ἀρχῶν περὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Προτείνω λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀναβάλῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ διατάξῃ τὴν ὑποβολὴν τῶν ἐγγράφων περὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, διὰ νὰ μάθῃ τί γίνεται εἰς τὴν Ζάκυνθον ἰδίως, καὶ εἰς τὰ ἄλλα μέρη. Ἔχομεν πληροφορίας ἐξωδίκους, δὲν ἔχομεν σκοπὸν νὰ κατηγορήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἔχομεν πληροφορίας, ὅτι ὑπάρχει μία φατρία ἐκεῖ, ἥτις ἐπιτίθεται ἐναντίον τῶν διερχομένων καὶ τοὺς ἀναγκάζει νὰ φωνάζουν ζήτω ὁ δεῖνα καὶ γιούχα ὁ δεῖνα· ἡ φατρία αὕτη ἐπιτίθεται κατὰ τῶν ἄλλων καὶ τοὺς ὀνομάζει Ἰούδας, καὶ εἶναι γνωστὸν τί σημαίνει τοῦτο ἐκεῖ· μεταβαίνουν εἰς τὰς οἰκίας καὶ συνάζουν χρήματα, τὰ ὁποῖα τὰ ἐξοδεύουν αὐτοί.

§85ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Ψεῦδος ἀνήκουστον.

§86ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τῳόντι, Κύριοι, δὲν ἐδυνήθην νὰ ἐννοήσω τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι παρεκίνησαν τινὰς τῶν συναδέλφων μου νὰ προτείνωσι τὴν κατάπαυσιν πάσης συζητήσεως περὶ ἑνὸς ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον περιεπλέχθη μὲ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν καὶ τὸ ὁποῖον προεκάλεσε μομφὰς τῆς ἡμετέρας Πατρίδος ἐκ τῶν πλέον ἰσχυρῶν. Δὲν ἐννοῶ πῶς εἶναι δυνατὸν, Βουλὴ ἀντιπροσωπεύουσα τὸν τόπον ὅστις προσβάλλεται ἐπὶ κακῇ πίστει διὰ τας συνθήκας της, νὰ δύναται νὰ καταπαύσῃ τὴν συζήτησιν μόλις ἀρχομένην· δὲν ἐννοῶ πῶς εἶναι δυνατὸν μία Βουλὴ νὰ εὐχαριστηθῇ, διότι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, ἥτις ἔδωκε πρώτῃ ἀφορμὴν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, εὐχαριστήθη εἰς μίαν ἀπάντησιν περιέχουσαν πᾶν ἄλλο παρ’ ὅ,τι ἐζήτησεν αὕτη νὰ μάθῃ. Ἐὰν, κύριοι, ἀληθῶς φρονῆτε, ὅτι ἡ ξένη δύναμις δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνῃ, ἔπεται ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἀγγλικῆς ἀλληλογραφίας δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ καμμίαν ἐπιῤῥοήν. Ἐὰν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεμβῇ εἰς τὴν ὑπόθεσιν περὶ ἧς πρόκειται, ἢ ἂν ὑπεχώρησε τόσον ταχέως, δὲν ἔπεται ὅτι καὶ ἡμεῖς πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸ παράδειγμά της· καὶ ἂν ἀληθῶς ἡ Βουλὴ φρονῇ, ὅπως ὁ κατὰ πρῶτον ὁμιλήσας ἔλαβε τὴν τιμὴν νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα διενεμήθησαν μεταξὺ τῆς Ἀγγλικῆς καὶ τῆς Ἑλλ. Κυβερνήσεως ὀφείλομεν νὰ συζητήσωμεν τὴν κατάστασιν τῆς Ἑπτανήσου ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς τάξεως καὶ τῆς καλῆς διοικήσεως, πρέπει τὴν συζήτησιν νὰ τὴν ἐκτείνωμεν καὶ νὰ ἐξετάσωμεν ἂν καλῶς ἢ κακῶς διοικῆται ἡ Ζάκυνθος. Εἶναι φανερὸν, κύριοι, εἰς ἐκεῖνον, ὅστις ἀναγινώσκει τὴν διακοίνωσιν τῆς Ἀγγλίας καὶ τὴν ἀπάντησιν τῆς Ἑλλ. Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις συναισθανθεῖσα, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἰδίου αὐτῆς οἴκου, ἀλλὰ περὶ τοῦ ξένου, εἶπε καθ’ ἑαυτὴν, ἂν σεῖς δὲν φροντίζετε ἐξ οἰκείας θελήσεως καὶ προνοίας, καὶ ὅταν ἀκόμη οἱ ξένοι θέλουν ν’ ἀνοίξουν τοὺς ὀφθαλμούς σας, ζήσατε ὅπως θέλετε «Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, λέγει ἡ διακοίνωσις, κτλ. (Ἴδε ἔγγρ. προηγουμένης Συνεδρ.) Τί ἀπαντᾷ ὁ Κ. διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας Ζακύνθου; διότι ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν, εἰμὴ νὰ διαβιβάσῃ τὸ ἔγγραφον τῆς Ἀγγλίας εἰς αὐτόν· «Συνεπείᾳ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. κτλ. (Ἴδε ἐπίσης προηγουμένην Συνεδρίασιν). Εἶναι, κύριοι, αὐτὴ ἡ ἀπάντησις τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐξαντλήσῃ τὴν ἐρώτησιν; ἐξαντλεῖ τὸ παράπονον, τὴν μομφήν; ἱκανοποιεῖ τὴν εἴδησιν; Διότι τὸ ἔγγραφον τοῦτο δὲν τὸ θεωρῶ ὡς ἐπίσημον, δὲν τοῦ δίδω κανὲν δικαίωμα νὰ ὑπάρχῃ, ἀλλὰ περιέχει τὴν ὕλην. Ὁ Κ. διευθυντὴς οὐδὲν ἀπαντᾷ εἰς τὸν 1. παράγραφον τὸν ἀφορῶντα ὅλον τὸ παρελθὸν μέχρι τῆς 22 Ἰουλίου. Δὲν κακίζω τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν ἀπήντησεν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν διακοίνωσιν μὲ λεπτομέρειαν, ἀλλ’ ἔχω δικαίωμα νὰ εἴπω, καὶ ἡ Βουλὴ ἂν πρέπῃ νὰ ἐξετάσῃ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, πρέπει νὰ ᾖμαι πληροφορημένος, ἐὰν αἱ εἰδήσεις αὗται, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν, ἥτις ἔχει τὰ ὄργανά της, ἥτις ἐτόλμησεν εἰς ἕν ἔγγραφον ἐπίσημον νὰ περιγράψῃ τόσον οἰκτρὰν τὴν κατάστασιν τῆς Ζακύνθου ὅ,τι περὶ αὐτῶν τῶν εἰδήσεων καὶ πληροφοριῶν θέλομεν νὰ μάθωμεν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ὁ κυριώτερος, δι’ ὃν εἶπον, ὅτι δὲν θέλει γείνει σήμερον συζήτησις· ἐνέδωκα ὅμως εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Προέδρου ὅτι σήμερον εἶναι ἡ προσδιωρισμένη ἡμέρα, ὑπὸ τὸν ὅρον, ἂν ἡ Κυβέρνησις ᾖναι ἑτοίμη, νὰ ἐξακολουθήσῃ σήμερον τὴν συζήτησιν· ἂν ὅμως δὲν δύναται νὰ μᾶς βεβαιώσῃ ἂν συνέβησαν πρὸ τοῦ γεγονότος τῆς 22 Ἰουλίου ἄλλα γεγονότα ἀφορῶντα τὴν τάξιν καὶ τὴν διοίκησιν τῆς Ζακύνθου, τότε πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἕως ὅτου ἡ Κυβέρνησις πληροφορηθῇ καὶ δώσῃ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας. Ἐπιμένω δὲ εἰς τὴν ἰδέαν ταύτην, διότι ὅλα ὅσα ἐῤῥέθησαν ὑπὸ τῶν ἐναντίων, νομίζω, ὅτι δὲν ἀφαιροῦσι τὴν σπουδαιότητά της. Βεβαίως δὲν ἐννοεῖ κανείς, ν’ ἀποδώσῃ τὴν πρέπουσαν σπουδαιότητα εἰς τὴν ἀτομικὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν εἷς τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν Κερκύρας, ὁ κ. Ζερβὸς, μᾶς ἔδωκεν, ὅτι τὰ γενόμενα ἐν Ζακύνθῳ προέρχονται ἐκ τοῦ ὅτι μερίς τις ὀλιγαρχικὴ δυσαρεστεῖται ἤδη, διότι ἔχασε τὴν ἀγγλικὴν προστασίαν. Ἂν ἀναλογισθῇ ὁ κ. συνάδελφος, ὁποῖοι εἶναι οἱ δυσαρεστηθέντες ἐν Ζακύνθῳ, ἤθελεν ἰδεῖ, ὅτι ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν δίδει εἰς τὴν Βουλὴν δὲν εἶναι εἰλικρινής· ὅσον ὀλίγον καὶ ἂν γνωρίζῃ τις τὴν Ζάκυνθον, ὑπάρχουν τινὰ ὀνόματα, τὰ ὁποῖα εἶναι τόσον στενῶς συνδεδεμένα μὲ τὸν σκοπὸν καὶ τὴν ἰδέαν τῆς ἑνώσεως, ὥστε δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ πιστεύσῃ τοιοῦτόν τι. Οὐδεὶς ἀγνοεῖ τὰ ὀνόματα τοῦ Παχώμη τοῦ Καλλινίκου καὶ τῶν ἄλλων συναγωνιστῶν τοῦ ῥιζοσπαστισμοῦ, οἱ ὁποῖοι προσέφεραν, ὡς καὶ οἱ ἄλλοι, πᾶσαν ὑπηρεσίαν, ὅπως ἐκτελεσθῇ τὸ πραχθὲν, καὶ οἱ ὁποῖοι την σήμερον εἶναι οἱ παραπονούμενοι, διότι δὲν ἐννοοῦσαν ἀπὸ τὴν Ζάκυνθον νὰ ἐξορισθῇ ἡ εὐνομία διὰ τῆς ἑνώσεως· διότι δὲν ἐννοοῦσαν ὅτι ὁ πολιτικὸς ἀγὼν ἤθελε περιορισθῆ ἐντὸς στενοτάτου κύκλου, ἐκ τοῦ ὁποίου ἤθελον ἐξορισθῆ οἱ ἄνθρωποι οἱ προσενεγκόντες τὸν πρῶτον φόρον εἰς τὴν πατρίδα. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι ἠναγκάσθην νὰ ὁμιλήσω οὕτως, ἀλλὰ προεκλήθην ὑπὸ Βουλευτοῦ καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ μὴ ῥηθῶσι ταῦτα οὔτε τὰ ἀπεδοκίμασαν, ἀλλὰ καὶ εὐχαριστήθησαν διότι ἐῤῥέθησαν. Ἐπίσης, κύριοι, δὲν θεωρῶ σπουδαίαν τὴν ἀντίῤῥησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ βουλευτὴς Ζακύνθου, ὅτι πρέπει νὰ προσέξωμεν πολὺ εἰς τὸ σημερινὸν ζήτημα καὶ πρέπει νὰ συλλογισθῶμεν, ὅτι ἀδυσώπητος θέλει εἶσθαι μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ζητήματος τούτου ὡς πρὸς τὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουσιν ἡμᾶς. Θέλει, λέγει, προκληθῆ συζήτησις καὶ περὶ τῆς τάξεως καὶ διοικήσεως τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, καὶ πρέπει νὰ συλλογισθῶμεν, ὅτι ἐν τῷ ζητήματι ἐκείνῳ ἐνδιαφερόμεθα σπουδαίως εἰς τὸ νὰ ἀνακαλυφθῇ ἡ ἀλήθεια. Ὄχι, δὲν ὀπισθοδρομοῦμεν ἐνώπιον τῆς παρατηρήσεως ταύτης τοῦ κ. ὑπουργοῦ, καὶ παράξενον μάλιστα μοῦ φαίνεται πῶς ἐπέτρεψεν εἰς ἑαυτὸν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς αὐτοὺς τοὺς λόγους, ὑπουργὸς ὤν. Ὁ κ. Λομβάρδος πρέπει νὰ πιστεύσῃ ὅτι εἴμεθα προθυμότατοι νὰ δεχθῶμεν πᾶσαν συζήτησιν ἀφορῶσαν τὴν τάξιν τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ θεωροῦμεν μάλιστα καθῆκον, αὐτὸς ὡς ὑπουργὸς καὶ μάλιστα τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μὴ ἐπηρεασθῇ διόλου ἀπὸ τὸ περιστατικὸν, ὅτι ἠθικῶς πως εἶναι ὑπαίτιος διὰ τὴν κατάστασιν τῆς πατρίδος του· ἀλλ’ ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φροντίσῃ νὰ συμβιβάσῃ τὰς δύω ταύτας ἰδέα, καὶ νὰ φέρῃ πᾶν ζήτημα ἀφορῶν τὴν τάξιν οἱουδήποτε μέρους. Εἰς οὐδὲν βλάπτει ἡ ἄλλη θέσις τοῦ κ. Λομβάρδου, ἡ ἀτομική· ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει καθῆκον καὶ ἔπρεπε νὰ τὸ ἐκπληρώσῃ εἰς ἄλλην στιγμὴν, διὰ νὰ μὴ δώσῃ τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω σήμερον, ὅτι τὸ φέρει ὡς ἐπιχείρημα. Ἐμμένω εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἀπ’ ἀρχῆς καὶ τὴν ὁποίαν συνεμερίσθη καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν, ἀλλὰ μόνον ὑπὸ τὸν ὅρον, τοὐλάχιστον ἐκ μέρους μου, ὅπως ἡ Κυβέρνησις συμπληρώσῃ τὰς πληροφορίας της. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη μία ξένη δύναμις, ἥτις ἀτόπως καὶ ἀκαίρως ἐῤῥίψεν αὐτὸ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ εὐχαριστηθῶμεν μὲ πληροφορίας ἀτελεῖς καὶ νὰ ἐμπαιχθῶμεν. Καθεὶς διὰ λογαριασμόν του πρέπει νὰ δέχηται καὶ τοὺς ἐμπαιγμοὺς, μολονότι εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα Κυβέρνησις ξένη δὲν ἐμπαίζεται διόλου, διότι ἡ φροντὶς, λέγει, εἶναι ἰδική σας· ἀλλὰ δι’ ἡμᾶς ἤθελεν εἶσθαι ἐμπαιγμὸς, ἂν ἀποφασίζοντες νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο, ἠθέλομεν ἀρκεσθῆ εἰς ἀτελεῖς πληροφορίας. Ἐδῶ πρόκειται σήμερον νὰ προέλθῃ εἰς ἀπόφασιν ἡ Βουλὴ, ὅτι δύω ἄνθρωποι μόνον προσεβλήθησαν, ἀλλ’ οἱ Βουλευταὶ ἐνταῦθα εἴμεθα νὰ ἐνασχοληθῶμεν εἰς τὸ ζήτημα· δευτέρα πληροφορία παρὰ ξένων καὶ ἀναμεμιγμένη μὲ μομφὴν, ὅτι ἐπὶ δύω ἔτη ἐξακολουθεῖ ἡ Ζάκυνθος νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν θλιβερωτέραν κατάστασιν καὶ ἡ κατάστασις αὕτη κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβε μία ξένη δύναμις, ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς αὐτὴν, ἥτις παρουσιάζεται μὲ τὸν τίτλον τοῦ εὐεργέτου καὶ τοῦ φίλου, νὰ παρουσιάσῃ μίαν διακοίνωσιν, ἥτις τοσοῦτον οἰκτείρει τὴν Ἑλλάδα.

§87ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ἐπεμβῶ εἰς τὰ τῆς Βουλῆς, ἤθελα λάβει τὸ θάῤῥος νὰ τὴν συγχαρῶ, ὅτι ἔχασε μίαν ἡμέραν. Ἐγὼ, τὸ κατ’ ἐμὲ, ἐκτὸς τῆς παρατηρήσεως, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ὁ Κ. Σακελλαριάδης, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν θ’ ἀπαντήσω, δὲν ἐνόησα περὶ τίνος πρόκειται ἢ ποῦ εἶναι τώρα τὰ πράγματα, διότι δὲν θέλω καὶ ἐγὼ νὰ ἐπαναλάβω τὴν ἱστορίαν τὴν πολλάκις ἐπαναληφθεῖσαν καὶ νὰ προσθέσω τίποτε. Τὰ πράγματα εἶναι εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν· ὁ κόμης Ῥῶσσελ ἀπηύθυνεν ἓν ἔγγραφον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἐντὸς τοῦ ὁποίου περιέχονται δύω παράγραφοι· ὁ εἷς εἶναι γενικὸς καὶ ἀπόλυτος, ὁ δὲ ἕτερος συγκεκριμένος· εἰς τὸν ἕνα λέγει, ὅτι ἐν γένει ἡ κατάστασις τοῦ τόπου εἶναι κακὴ, εἰς τὸν ἄλλον, ὅτι γνωρίζει, ὅτι αὐτὸ καὶ αὐτὸ τὸ γεγονὸς ἔλαβε χώραν. Τί ἔπρεπε ν’ ἀπαντήσωμεν; Τίποτε ῥητῶς δὲν λέγεται· εἰς τὰ συγκεκριμένα ἀπηντήσαμεν, καὶ μὲ τρόπον ἱκανοποιοῦντα καὶ τὸ δίκαιον καὶ τὴν ἀξιοπρέπειάν μας. Ἀπεδείξαμεν, ὅτι δὲν εἶχον δίκαιον. Καὶ τί συμβαίνει σήμερον; Τὰ γενικὰ αὐτὰ λαμβάνει ἡ ἀντιπολίτευσις, ἥτις παρακάθηται εἰς τὴν Ζάκυνθον, ἥτις ἐπεσκέφθη καὶ ἐμελέτησε τὴν κατάστασίν της καὶ τὴν εἶδεν ἐκ τοῦ πλησίον, ἥτις δύω ὁλόκληρα ἔτη ἀκούει αὐτὰ τὰ πράγματα ἐπαναλαμβανόμενα ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας, καὶ σᾶς λέγει, τίποτε δὲν ἠξεύρω. Ὁ Ῥῶσσελ εἶπε πῶς ἡ κατάστασις εἶναι κακή. Φέρετέ μας ἀποδείξεις. Ποῖα ἔγγραφα νὰ σᾶς φέρωμεν; Δὲν ἔχουν κανὲν συγκεκριμένον γεγονὸς ν’ ἀναφέρουν· δὲν κατηγοροῦν τοὺς ἐν Ζακύνθῳ ὑπαλλήλους διὰ μίαν ῥητὴν καὶ ὡρισμένην πρᾶξιν. Ἠκούσαμεν, σᾶς λέγουν, διότι ὁ Κ. Ῥῶσσελ τὸ ἔγραψεν εἰς ἓν ἔγγραφον, ὅτι ἡ κατάστασις δὲν εἶναι καλή, ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἠξεύρομεν τίποτε. Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἓν εἶδος ἐπερωτήσεων τοιούτων πρώτην φορὰν παρουσιάσθη εἰς τὰ χρονικὰ τῶν συνταγματικῶν ἐθίμων. Διὰ ποίαν πρᾶξιν ν’ ἀπολογηθῶμεν ἢ νὰ ὑπερασπισθῶμεν, ἢ νὰ παρουσιάσωμεν ἔγγραφα; Θέλετε νὰ σᾶς εἴπωμεν ὁποῖα περιστατικὰ ἔλαβον χώραν εἰς τὴν Ζάκυνθον καὶ μέχρις ὕβρεων καὶ ξυλοκοπημάτων; Τότε ἀφήσατε νὰ στείλωμεν τὸν εἰρηνοδίκην νὰ μᾶς τὰ φέρῃ· ἄλλως, ἂν μᾶς ζητῆτε ἔγγραφα, νὰ μᾶς εἰπῆτε ἐπὶ τίνος ἀντικειμένου ζητεῖτε. Νομίζω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι καὶ ἡ συζήτησις καὶ ἡ πρότασις ἦτο ὅλως διόλου περιττή. Φέρετε ἓν ὡρισμένον ἀντικείμενον καὶ εἴμεθα ἕτοιμοι ν’ ἀπαντήσωμεν, καὶ τὸ συζητοῦμεν μάλιστα μεθ’ ὅλης τῆς ὑπομονῆς διὰ νὰ ἀποδείξωμεν ἅπαξ διὰ παντὸς, ὅτι ὅλα ὅσα ἐῤῥέθησαν καὶ δι’ ἐκεῖνο τὸ μέρος καὶ διὰ τ’ ἄλλα εἶναι καθαρὰ συκοφαντία, ἐξυφαινομένη ἐπίτηδες εἰς διαφόρους κύκλους, εἰς τοὺς μὲν διὰ νὰ συκοφαντήσουν τὴν ὑπόληψιν τῆς πατρίδος, εἰς τοὺς δὲ διὰ νὰ προσβάλουν τὴν Κυβέρνησιν. Ἰδοὺ, Κύριοι, διατὶ νομίζω ὅτι τὰ μέχρι τοῦδε ῥηθέντα ἦσαν λόγοι κενοὶ καὶ μάταιοι. Ὡς πρὸς τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἐξοριῶν ὑπῆρχε μία ἀμφισβήτησις, ἥτις ὑπάρχει ἀκόμη. Οἱ μὲν νομίζουν, ὅτι τὸ Σύνταγμα δὲν κατήργησε τὴν ποινὴν αὐτὴν τὴν προβλεπομένην ἀπὸ τὸν ἰδιαίτερον νόμον τῆς Ἑπτανήσου, ὅτι ἑπομένως ὅπως ὅλαι αἱ ἄλλαι ποιναὶ αἱ προβλεπόμεναι ἀπὸ τὸν ποινικὸν νόμον ἐφαρμόζονται ἐκεῖ, τοιουτοτρόπως δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ αὐτὴ ἡ ποινὴ ὡς προβλεπομένη ἀπὸ ἕνα νόμον. Ἡμεῖς ὅμως, Κύριοι, καὶ ἐγὼ πρὸ πάντων, ἔχω τὴν ἐναντίαν ἰδέαν καὶ τὴν ἐξέφρασα, ὅτι ἡ ποινὴ αὕτη εἶναι κατηργημένη. Καὶ πρὶν λάβουν χώραν τὰ ἐν Ζακύνθῳ εἶχον γράψει ὡς ὑπουργὸς ἄλλοτε τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους, καὶ τοὺς εἶπον ὅτι, κατ’ ἐμὲ, ἡ ποινὴ αὕτη δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ ἀφοῦ ἔλαβον χώραν τὰ ἐν Ζακύνθῳ, ἐπανελάβομεν τὴν διαταγὴν αὐτὴν λέγοντες εἰς τὰς ἀρχὰς, ὅτι φρονοῦμεν, ὅτι ἡ ποινὴ αὕτη εἶναι κατηργημένη καὶ ἑπομένως νὰ φέρωνται φρονίμως καὶ σύμφωνα με τὸ συμφέρον τῆς τάξεως καὶ τῆς ἀσφαλείας, νὰ ἐφαρμόσωσιν αὐτὴν τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ἥτις καταργεῖ αὐτήν. Ὥστε κατὰ τοῦτο εὐχαριστῶ τὸν ἔντιμον Κ. Σακελλαριάδην......

§88ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς εὐχαριστήσω καὶ ἐγώ. Εἴπατε ὅτι κατόπιν τῆς διαταγῆς σας συνέβησαν τὰ ἐν Ζακύνθῳ.

§89ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατόπιν τῆς ἡμιεπισήμου διαταγῆς.

§90ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἀφοῦ συνέβησαν, ποίαν ποινὴν ὑπέστησαν αὐτοὶ οἱ ἐκβιάσαντες τὸ Σύνταγμα;

§91ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἄλλο εἶναι αὐτό. — Λοιπὸν, Κύριοι, νομίζω, ὅτι, ἂν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ τὸ ἐναντίον, ὅτι σήμερον δὲν ἐτέθη ἀντικείμενον ἐπερωτήσεως καὶ συζητήσεως καὶ ὅτι ἤθελε τεθῆ ῥητῶς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, εἴμεθα διατεθειμένοι καὶ μετὰ πάσης εὐχαριστήσεως θέλομεν παρουσιασθῆ εἰς τὴν συζήτησιν καὶ θέλομεν σᾶς παρουσιάσει καὶ ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ τεθῇ ἐνώπιόν σας.

§92Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ ἐπέκτασις τρόπον τινὰ τῆς ἐπεξηγήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Κ. Παδοβᾶ καὶ τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑπεστήριξα, εἶναι πολὺ καθαρὰ, ὥστε νὰ μὴ ὑφίσταται ἀμφιβολία, ἡ ὁποία σήμερον γεννᾶται εἰς τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως· διότι μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς Ἀγγλικῆς διακοινώσεως ὑπὸ τοῦ ἐντίμου ὑπουργοῦ τῶν ἐξωτερικῶν, ἐφάνησαν δύω ζητήματα ἀναφερόμενα ἐν αὐτῇ· πρῶτον, ὅτι πολλαὶ πράξεις ἐγκληματικαὶ εἶχον συμβῆ εἰς τὴν Ζάκυνθον, καὶ δεύτερον, μία ὡρισμένη πρᾶξις. Ἡ ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως ἐδόθη ὡς πρὸς μίαν καὶ μόνην πρᾶξιν. Καὶ τί εἶπεν ὁ Κ. Δεληγεώργης; Ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις διπλῆν ἀπάντησιν, ὡς πρὸς ἡμᾶς τοὐλάχιστον, ἐπὶ τῆς διακοινώσεως ἐκείνης. Πρῶτον ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ διέψευσε τὸ μερικὸν περιστατικὸν, ὤφειλεν ἡ ἰδία νὰ διαψεύσῃ καὶ τὸ σύνολον ὅλων τῶν πραγμάτων αὐτῶν. Τοῦτο εἶπε καθαρῶς, ὥστε βλέπετε, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἦτο καθαρὰ, καθαρωτάτη, καὶ ἐπὶ τούτων ἦτο καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀπαντήσῃ. Πλὴν ἐὰν ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ἔφερε συγκεκριμένην πρᾶξιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ ζητήσῃ τὴν ἀπολογίαν τῆς Κυβερνήσεως, παρετήρησε μὲ κἄποιαν περιέργειαν, ὅτι ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις μίαν πρᾶξιν κατ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως. Διότι ὁ ἀξιότιμος φίλος μου Κ. Λομβάρδος, ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν, εἶπεν, ὅτι «ἀφοῦ σᾶς ἀπέδειξα, ἢ ἐὰν σᾶς ἀπέδειξα, ὅτι κατὰ τὴν Ἑπτάνησον ὑπάρχει πλήρης ἀσφάλεια—καὶ ἐγὼ δὲν τὸ φιλονεικῶ δι’ ἐμέ—ὑπάρχει ὅμως εἰς ἄλλας ἐπαρχίας κἄτι τι, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ χειρότερον» Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀσφάλεια εἰς ἄλλας ἐπαρχίας. Ἡ Κυβέρνησις εὗρε μίαν κατηγορίαν κατ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχομεν λοιπὸν, Κ. ὑπουργὲ, τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπωμεν, εἰς ποίας ἐπαρχίας καὶ διατί δὲν ὑπάρχει ἀσφάλεια; διότι ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἀντιπρόσωποι μιᾶς ἐπαρχίας, εἴμεθα ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους ἕκαστος ἐξ ἡμῶν· ἑπομένως, ὅταν ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν μᾶς λέγῃ, ὅτι εἴς τινα μέρη δὲν ὑπάρχει ἀσφάλεια, πρέπει νὰ μᾶς εἴπῃ, εἰς ποίας ἐπαρχίας δὲν ὑπάρχει ἀσφάλεια, καὶ διὰ ποίους λόγους δὲν ὑπάρχει ἀσφάλεια καὶ διὰ ποίους λόγους δὲν ἐφαρμόζονται οἱ νόμοι, καθὼς ὑμεῖς τὸ εἴπατε ὁριστικῶς.

§93ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐσωτερ.) Καὶ τὸ λέγω.

§94ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν, κύριοι, βλέπω, ὅτι ἡ πρόθεσίς σας τοῦ νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα συζητήσεως ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου ὑποστηρίζεται ἔτι μᾶλλον ἀπὸ τὴν κατηγορίαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν ἔκαμε, καὶ εἶμαι σύμφωνος μαζῆ σας νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ συζητηθῇ τὸ ἀντικείμενον αὐτῆς τῆς κατηγορίας, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν περὶ τούτου· ὥστε, βλέπετε, ἡ ἀντιπολίτευσις σᾶς εἶπε μόνον, ὅτι ὀφείλετε ὡς Κυβέρνησις νὰ ἀπαντήσετε πρὸς ἡμᾶς, ἐὰν ἐκτὸς τοῦ μερικοῦ περιστατικοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἀπήντησεν, ἀποκρούετε ἐπισήμως καὶ τὴν ἄλλην μομφὴν, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε. Τώρα ὅπου ὑμεῖς ὡς Κυβέρνησις ἐφέρατε νέαν κατηγορίαν καὶ ἐδώκατε μίαν ὑπόνοιαν, ὀφείλετε καὶ αὐτὸ νὰ μᾶς καταδείξητε, ποῦ ὑπάρχει, ποῦ δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἀσφάλεια, διὰ νὰ ἔλθωμεν εἰς ἐπικουρίαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἐξαλειφθῶσι τὰ δυστυχῆ αὐτὰ περιστατικὰ, τὰ ὁποῖα κατηγγείλατε ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, ἐπειδὴ καὶ τοῦτο τὸ περιστατικὸν διὰ τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐπιμένω ν’ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι σοβαρὸν, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ εἴπῃ ποίαν ἡμέραν προσδιορίζει πρὸς συζήτησιν αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, διὰ νὰ ἔλθῃ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς δώσῃ τὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς κατηγορίας, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν.

§95ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἡ ἐπερώτησις ἡ γενομένη ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Κερκύρας ἔφερε τὸν Κ. πρωθυπουργὸν εἰς τὸ βῆμα, γενομένου λόγου περὶ τοῦ νόμου τῶν ἐξοριῶν, καὶ ἐγὼ προσθέτω καὶ περὶ τοῦ νόμου τοῦ 3 καὶ 4, εἶπε πολὺ ἀξιεπαίνως ὁ Κ. πρωθυπουργὸς, ὅτι ἡ γνώμη του εἶναι, ὅτι ὁ νόμος οὗτος δὲν ἰσχύει πλέον. Μετ’ ἀγαλλιάσεως ἤκουσα τὸν Κ. πρωθυπουργὸν νὰ ἐκφράσῃ τοιαύτην γνώμην. Ἀπὸ τοῦ παρελθόντος χειμῶνος διετεινόμεθα ἡμεῖς, ὅτι ὁ νόμος τῆς ἐξορίας ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας, ὁ νόμος τοῦ 3 καὶ 4 δὲν ὑπάρχει πλέον ἐν ἰσχύϊ. Τινὲς, ἀνήκοντες εἰς τὸ παλαιὸν σύστημα, διϊσχυρίσθησαν τῷ ὄντι ὅτι ὑπάρχει ἐν ἰσχύϊ. Ἡμεῖς καὶ ἐνώπιον τοῦ Κ. πρωθυπουργοῦ ἐλθόντος εἰς Κεφαλληνίαν καὶ ἐνώπιον τοῦ Κ. νομάρχου διϊσχυρίσθημεν καὶ ἠπειλήσαμεν, ὅτι, ἐὰν ἐκτελεσθῇ ὁ νόμος τῆς ἐξορίας ἢ τοῦ 3 καὶ 4, θὰ τελειώσῃ ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τοῦ κακουργιοδικείου. Ἐσκόπουν νὰ φέρω τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ μοὶ εἶπον, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον εἰσήγαγε νόμον περὶ καταργήσεως τῆς ἀστυνομίας. Ἀμέσως εἶπον, ὅτι ἐτελείωσε πᾶσα συζήτησις. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ Κ. πρωθυπουργὸς σήμερον εἶπεν, ὅτι αὐτὸς τὸ καθ’ ἑαυτὸν νομίζει, ὅτι ἔπαυσεν ὁ νόμος τῶν ἐξοριῶν, μοὶ δίδει ὑπόνοιαν μήπως κἀνὲν ἄλλο μέλος τῆς Κυβερνήσεως φρονῇ, ὅτι ὁ νόμος ὑπάρχει ἐν ἰσχύϊ. Καὶ ἐπειδὴ ὁ νόμος τῆς καταργήσεως τῆς ἀστυνομίας ἐν Ἑπτανήσῳ ἐνδέχεται νὰ μὴ συζητηθῇ τόσον γρήγορα, κινδυνεύει ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία τοῦ πολίτου καὶ κινδυνεύομεν νὰ ἐξοριζώμεθα, νὰ ὑποπίπτωμεν εἰς πρόστιμα καὶ εἰς φυλακίσεις. Ταῦτα, τὰ ὁποῖα εἶπον, μὲ φέρουσιν εἰς τὸ νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν σύσσωμον ἐνταῦθα, φρονεῖ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Βασιλέως, ὅτι ὁ νόμος ὁ περὶ ἐξορίας καὶ ὁ νόμος τοῦ 3 καὶ 4 εἶναι ἐν ἰσχύϊ, ναὶ ἢ ὄχι;

§96ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μᾶς εἴπητε τί εἶναι αὐτὸ τὸ 3 καὶ 4;

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ εἶπεν ἄλλοτε.

§98ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐὰν φρονῇ, ὅτι ὑπάρχει ἐν ἰσχύϊ, ζητῶ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν, διότι θέλω ἀποδείξει εἰς τὴν Βουλὴν προφανέστατα καὶ ἐναργέστατα, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὔτε ὁ νόμος τοῦ 3 καὶ 4 ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τῶν ποινικῶν καὶ τῶν δικονομικῶν κωδίκων, οὔτε ὁ νόμος τῶν ἐξοριῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Συντάγματος. Ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ὡς Κυβέρνησις, ἀποφανθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν θεωρεῖ αὐτοὺς τοὺς νόμους ἐν ἰσχύϊ, τότε ἄλλο δὲν ἔχω νὰ ἀπαιτήσω παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἰμὴ νὰ διατάξῃ τὰς ἀρχὰς τῆς Ἑπτανήσου νὰ μὴ ἐνοχληθῇ πλέον ὁ πολίτης εἰς τὴν προσωπικήν του ἐλευθερίαν, οὔτε δι’ ἐξορίας, οὔτε διὰ καταδίκης εἰς πρόστιμον, οὔτε διὰ καταδίκης εἰς ἁπλῆν φυλάκισιν τριῶν ἡμερῶν. Καὶ παρακαλῶ ὁ Κ. πρωθυπουργὸς νὰ ὁμιλήσῃ ἐν ὀνόματι τῆς Κυβερνήσεως.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Βουλευτὰ, αὐτὸ εἶναι ἄλλο ἀντικείμενον· πρόκειται περὶ τῆς καλῆς ἢ κακῆς καταστάσεως τῆς Ζακύνθου.

§100ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουρ.). Κ. πρόεδρε, ἐννοεῖται, ὅτι ὅλη ἡ Κυβέρνησις εἶχεν αὐτὴν τὴν ἰδέαν, ὅτι τὸ Σύνταγμα κατήργησε τὴν ἐξορίαν.

§101ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐγὼ θέλω ἀπόφανσιν, διότι ἀλλοῦ ἐνδέχεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνεργήσῃ ἄλλως.

§102ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι εἶναι κατηργημένη ἡ ἐξορία διὰ τοῦ Συντάγματος.

§103ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Τὸ παραδέχομαι καὶ παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ νὰ δώσητε τὰς ἀναγκαίας ὁδηγίας εἰς τὰ ὄργανα τῆς Κυβερνήσεως ἐν Ἑπτανήσῳ.

§104ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν ἐξορίαν.

§105ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Καὶ ὡς πρὸς τὰ 3 καὶ 4, διότι ἄλλως θὰ ἔχωμεν μάχην.

§106ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἔλυσε τὸ ζήτημα τῆς ἐξορίας ὅπως σᾶς εἶπον· τὰ ζητήματα τὰ ἄλλα ἀκόμη δὲν ἦλθον. Ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις σήμερον δὲν ἠμπορεῖ νὰ σᾶς εἴπῃ τί σκέπτεται περὶ τῶν ἄλλων.

§107ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Λοιπὸν ὡς πρὸς τὸ 3 καὶ 4 νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα διὰ νὰ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις ἐὰν τὰ νομίζῃ ἐν ἰσχύϊ· ποίαν ἡμέραν θέλετε;

§108ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ Σάββατον.

§109Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Τὴν Κυριακήν.

§110ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Λοιπὸν παίζετε μὲ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ πολίτου;

§111ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐὰν θελήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ τὴν Κυριακὴν, εἶναι παράξενον τοῦτο;

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖος τὸ εἶπεν;

§113ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ὅστις τὸ εἶπεν εἶναι ἐμπαίκτης θείων καὶ ἀνθρωπίνων.

§114ΖΕΡΒΟΣ. Εἶσαι Ἰησουΐτης.

§115Γ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐκεῖνοι, οἵτινες σὲ ὁδηγοῦν, εἶναι ἀφεντάδες σου καὶ τοὺς ἠξεύρομεν, αὐτοὶ εἶναι Ἰησουΐται (θόρυβος.)

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Μαυρομιχάλης ἔχει τὸν λόγον.

§117ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας, ὑπαγορευθεῖσα ἀπὸ ἀληθῆ πατριωτισμὸν, βεβαίως ἐπρόκειτο νὰ παρουσιάσῃ συζήτησιν, ἥτις ὀφείλει νὰ ὑποστῇ εὐρεῖαν ἀνάπτυξιν, ὅπως καὶ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν ἐνέκρινεν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐνδιαφέρεται ὁλόκληρον τὸ ἔθνος. Ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ ὑποβληθεῖσα τὸ πρῶτον ἦτο, Κύριοι, συνέπεια γνώμης ἐξηγηθείσης ἀπὸ πολλοῦ χρόνου, ἦτο ἴσως συνέπεια σχεδίων ἐκδηλωθέντων. Εἴμεθα, Κύριοι, ἐνήμεροι τῆς καταστάσεως ἀπὸ τῆς μεταπολιτεύσεως καὶ ἐντεῦθεν· γνωρίζομεν τὰ διάφορα πολιτικὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα ἀναπτύσσονται· γνωρίζομεν, Κύριοι, ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἱστορίαν τὰς συνεπείας πάσης μεταπολιτεύσεως. Εἴδομεν, Κύριοι, κἄτι τι ἔκτακτον, εἴδομεν ὅτι μία Δύναμις ἀπαλλοτριωθεῖσα κατόπιν Εὐρωπαϊκῆς συνθήκης οἱασδήποτε προστασίας ἐπὶ τῆς Ἑπτανήσου, ἔχει κατ’ ἐξαίρεσιν ὑπὲρ αὐτῆς τὸ ἐνδιαφέρον. Τοῦτο, Κύριοι, ἐξάγεται καὶ ἀπὸ τὴν τελευταίαν φράσιν τῆς τελευταίας ἀπαντήσεως τοῦ Ἄγγλου πρέσβεως, ὁ ὁποῖος ἀναγνωρίζων τὸ δικαίωμα ὡς εὐεργέτου τῆς ἐπιβλέψεως τῶν Ἑλληνικῶν πραγμάτων, προσθέτει μίαν εἰδικὴν λέξιν, ὅτι ἰδίως ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐρωτᾷ περὶ τῆς ἐσωτερικῆς καταστάσεως τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἡ σύντομος ἀγόρευσις τοῦ ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔδωκε δικαίας ὑπονοίας εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἵνα ζητήσῃ ὅσον τάχιστα τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς τοιαύτης ὑποθέσεως, καθόσον ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν παρουσίασεν ἐνδοιασμοὺς, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει τὸν συντρέξει εἰς τὰ ζητήματα τῆς δημοσίας τάξεως, τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουσι διαφόρους ἐπαρχίας τοῦ Κράτους. Κύριοι, βλέπετε, ὅτι θὰ ἀπολήξωμεν εἰς ζήτημα δημοσίας τάξεως καὶ τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως τὸ ἤθελα ἐγὼ πρῶτος εἰς τὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ Βασιλικοῦ λόγου. Ἐζήτησα ἔκτοτε, Κύριοι, συζήτησιν εὐρεῖαν, συζήτησιν, ἡ ὁποία νὰ ἐξαγάγῃ τὸν τόπον ἀπὸ φόβους, νὰ παγιώσῃ μίαν τάξιν καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰς συνειδήσεις. Ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐθεώρησε πολιτικὸν τότε νὰ θίξῃ τὸ ζήτημα τοῦτο· ἀκολούθως εἰς μίαν ἄλλην περίστασιν ἔκαμεν ἓν μικρὸν βῆμα πρὸς λύσιν αὐτοῦ. Σήμερον ὅμως, Κύριοι, τὰ περιστατικὰ, τὸ προκείμενον ζήτημα, τὸν ὑποχρεόνουν νὰ ἐξηγηθῇ σαφῶς. Ὅλοι γνωρίζομεν, Κύριοι, καὶ ἐπειδὴ δὲν εἴμεθα Κυβέρνησις, τὰς πληροφορίας τὰς ἀρυόμεθα ἀπὸ τῆς δημοσίας γνώμης, ἐκπροσωπευομένης διὰ τοῦ τύπου, ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι εἰς τὴν Ζάκυνθον ἡ ἐλευθερία τοῦ πολίτου πιέζεται, καὶ τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ εἶναι ἀτυχές, καθὼς τὸ ἐπιχείρημα ἑνὸς ἄλλοτε ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς πεπτωκυίας δυναστείας, ὁ ὁποῖος διὰ νὰ καταδείξῃ, ὅτι δὲν ἔθετεν ὑποψηφίους εἰς τὰς ἐκλογὰς ἡ κυβέρνησις ἐκείνη, καὶ ὅτι δὲν ἐπίεσε διὰ τῆς λόγχης τὰς συνειδήσεις τῶν ἐκλογέων, εἶπεν, ὅτι ἀλλοίμονον εἰς τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος, ὅταν δύνανται 5 ἢ 10 ἄνθρωποι νὰ τὸ πιέσωσι. Τὸ αὐτὸ ἐπιχείρημα ἔφερε καὶ ὁ Κύριος Λομβάρδος ἀπέναντι τῆς προστασίας τῆς Ἀγγλικῆς, ἥτις δὲν ἠδυνήθη νὰ πιέσῃ τὰς συνειδήσεις τοῦ λαοῦ τῆς Ἑπτανήσου. Τὸ ἐπιχείρημα εἶναι ἀτυχές, τὸ ἐπιχείρημα διαψεύδεται, καὶ, κατ’ ἐμὲ, δὲν δύναμαι νὰ παρουσιάσω ἐπίσημα ἔγγραφα, διότι ὡς ἐκ τῆς ἰδιότητός μου εἶμαι ὅλως ξένος τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Διαψεύδεται τὸ ἐπιχείρημα, διότι εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία πιέζεται, καὶ διότι ἡ κατάστασις τῆς Ζακύνθου, δυνάμεθα θετικῶς νὰ εἴπωμεν, δὲν ὁμοιάζει τὸ παράπαν μὲ τὴν τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος. Δὲν γνωρίζω, Κύριοι, ἐὰν αἱ ἐπιτόπιαι στρατιωτικαὶ καὶ πολιτικαὶ ἀρχαὶ συντρέχουν εἰς τὴν τοιαύτην κατάστασιν, ἢ τοὐλάχιστον παρίστανται ἀδιάφοροι, ἐναντίον τοῦ καθήκοντός των, ἀπέναντι μιᾶς τάξεως ἀνθρώπων ἀπειλούντων φιλησύχους πολίτας. Ἀλλὰ μᾶς λέγει ἡ Κυβέρνησις, καταδείξατέ μας τὰ γεγονότα, φέρετέ μας συγκεκριμένας περιστάσεις καὶ νὰ ἔλθωμεν νὰ ἀπολογηθῶμεν. Ἡμεῖς γνωρίζομεν, Κύριοι, ὅτι εἰς τὴν Ζάκυνθον δὲν ὑπάρχει ἐλευθερία, ὅτι τὴν Ζάκυνθον τὴν πιέζουν εἴτε δέκα, εἴτε εἴκοσιν ἄτομα, τὴν πιέζει ἡ διοίκησις ἴσως. Καὶ σήμερον προκαλεῖτε ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχομεν τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα, ἐνῷ ἴσως εἰς τὰ γραφεῖα τῶν ὑπουργείων πολλοὶ ἔντιμοι ὑπάλληλοι ὑπέβαλον ἐκθέσεις τῆς κακῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, καὶ θέλετε ἡμεῖς νὰ σᾶς παρουσιάσωμεν τὰ ἔγγραφα, οἱ ξένοι τῶν πραγμάτων! Σᾶς λέγομεν, ὅτι ἡ κακὴ κατάστασις τῆς Ζακύνθου, καθὼς καὶ ὁ Κύριος Ζερβὸς λέγει, εἶναι ἀποτέλεσμα μιᾶς ὀλιγαρχίας· αὐτὴν τὴν ὀλιγαρχίαν θέλομεν καὶ ἀπαιτοῦμεν ὁ Κύριος Ζερβὸς νὰ καταγγείλῃ ἀπὸ τοῦ βήματος, ἵνα ἴδωμεν ἐὰν ἡ ὀλιγαρχία αὐτὴ ᾖναι ἐκείνη μετὰ τῆς ὁποίας σήμερον εἶναι συνεννοημένος ὁ Κύριος Ζερβός. Ἰδοὺ Κύριοι, οἱ λόγοι καθόσον ἀφορᾷ τὴν Ἑπτάνησον, καὶ οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὑπαγορεύουσιν εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ ζητήσῃ πλήρεις πληροφορίας περὶ τῆς καταστάσεως ἐκείνου τοῦ τόπου. Οἱ λόγοι ὅμως τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν προκαλοῦσι νέαν ἐπερώτησιν, διὰ νὰ καταδείξῃ ὁ ὑπουργὸς εἰς τὴν Βουλὴν τὰς παραβιάσεις τῶν νόμων, εἴτε τῆς δημοσίας τάξεως, εἴτε τῆς ἀτομικῆς ἐλευθερίας τοῦ πολίτου ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος. Τοῦτο, Κύριοι, καθίσταται ἀναγκαῖον, καθίσταται ἐπισπεῦδον, τοσούτῳ μᾶλλον, διότι ἀπό τινος καιροῦ εἰς τὴν κοινωνίαν παρουσιάζονται συμπτώματά τινα δυνάμενα ν’ ἀπαιτήσωσι καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ προκειμένου ζητήματος ἐπερώτησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῆς ἐν γένει καταστάσεως τοῦ τόπου. Τὰ συμπτώματα αὐτὰ παρουσιάσθησαν ἀπὸ τὴν Ἑπτάνησον. Ἀπό τινων ἡμερῶν προφυλακίσεις ἐνηργήθησαν διὰ πολιτικὰς ἰδέας, ἀπό τινων ἡμερῶν κινήσεις ἔκτακτοι παρουσιάζονται, φόβοι καθ’ ἑκάστην ἐξεγείρονται, ἰδίως δὲ κατὰ τὸ διάστημα τῆς νυκτὸς ἀπειλεῖται ἡ τάξις, ἱστάμεθα ἐπὶ ἡφαιστείων, μᾶς λέγουν. Αὐτὰ τὰ πράγματα πόθεν πηγάζουν, τὰ γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις; καὶ διατὶ δὲν ἐνεργεῖ;

§118ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Γνωρίζομεν ὅτι εἶναι χάλτια.

§119ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε, δὲν δύναταί τις νὰ παίζῃ μὲ τὴν ἡσυχίαν τοῦ πολίτου, δὲν δύναταί τις ἀσκόπως νὰ μεταβαίνῃ ἐν ὥρᾳ νυκτὸς εἰς τοὺς στρατῶνας. Εἶναι βήματα τὰ ὁποῖα σαλεύουν τὴν τάξιν τῆς κοινωνίας. Καὶ χθὲς τὸ ἑσπέρας ἀκόμη διεδόθη, ὅτι εἴτε τεχνάσματα, εἴτε ὁποιαδήποτε ἄλλα αἴτια ὑπηγόρευσαν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μεταβῇ ἐν καιρῷ νυκτὸς εἰς τοὺς στρατῶνας. Εἶναι, Κύριοι, ἓν βῆμα εἰς τὸ ὁποῖον ἡ κοινωνία δὲν δύναται νὰ μένῃ ἀδιάφορος. Τὰ τοιαῦτα βήματα εἶναι συμπτώματα μιᾶς παραμονῆς κρισίμου, καὶ δικαιούμεθα καὶ καθῆκον ἔχομεν νὰ ἐρωτήσωμεν φανερῶς καὶ ἀκριβῶς τὴν Κυβέρνησιν, διατὶ ἡ κατάστασις αὕτη τῶν πραγμάτων; ποῖοι οἱ ἐπικείμενοι κίνδυνοι; τί γνωρίζει καὶ διατὶ δὲν ἐνεργεῖ; Λοιπὸν, Κύριοι, συμπεραίνων λέγω ταῦτα, ὅτι νὰ ὁρισθῇ ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ συζητηθῇ κατὰ μέρος μὲν καὶ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ τὸ ζήτημα τῆς Ζακύνθου, τὸ ὁποῖον ἔδωκεν ἀφορμὴν, ἐν γένει δὲ ἡ κατάστασις τοῦ τόπου συνεπείᾳ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ, ἰδίᾳ δὲ περὶ δημοσίας τάξεως, ἥτις κατὰ τὰς φήμας, κατὰ τὰς ἐφημερίδας, κατὰ τὰ παρὰ πάντων ὁμολογούμενα, καθ’ ἑκάστην σαλεύεται.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Κρεστενίτης ἔχει τὸν λόγον.

§121ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ ἔχω μόνον περὶ τῆς καταστάσεως τῆς Ζακύνθου, διότι εἶμαι γείτων, νὰ ὁμιλήσω. Κύριοι, γυναῖκες πολλαὶ, οἰκογένειαι μετέβησαν τὸ θέρος ἐφέτος εἰς τὴν Ζάκυνθον καὶ διήνυσαν ὅλον τὸ θέρος, μία τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ἡ γυνὴ τοῦ ἀδελφοῦ μου, ἡ ὁποία ἀπ’ ἐκεῖ ἦλθεν ἐδῶ. Τὰ θέατρα εἶναι ἀνοικτὰ εἰς τὴν Ζάκυνθον· ὅλην τὴν νύκτα περιπατεῖ κανεὶς χωρὶς νὰ ἔχῃ φόβον. Τὰ ἀτμόπλοια μεταβαίνουν ἐκεῖ καὶ ἀπὸ τὸν γύρον τῆς Πελοποννήσου καὶ ἀπὸ τὰς Πάτρας, καὶ ποτὲ δὲν εἶναι ὀλιγώτερον ἀπὸ 200 ἐπιβάται, ἐξ ὧν κανεὶς δὲν παρεπονέθη. Εἶναι ἀσφάλεια εἰς τὴν Ζάκυνθον ἴσως περισσοτέρα παρὰ εἰς πολλὰς ἐπαρχίας· οὔτε ζωοκλοπαὶ ὑπάρχουσιν, οὔτε ληστεῖαι, οὔτε παράπονα· εἶναι ἕνας τόπος, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ τοὺς ζωηροὺς ἀνθρώπους, ἔχει καὶ τοὺς φιλησύχους. Αὐτοὶ, Κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἐξωρίσθησαν δὲν εἶναι, ὡς εἶπεν ὁ προλαλήσας, τῆς ἐναντίας μερίδος· ἀνήκουν εἰς τοὺς ῥιζοσπάστας· αὐτοὶ νομιζόμενοι ζωηροὶ, ἀκούουν ἀπὸ τοὺς ἄλλους παραπονουμένους τι καὶ ἔρχονται εἰς διαπληκτισμοὺς, ὡς πάντοτε ἔρχονται οἱ ἄνθρωποι εἰς ὅλα τὰ μέρη. Αὐτοὶ ἐξωρίσθησαν ὄχι διότι ἀνήκουν εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν· αὐτοὶ μάλιστα ἀνήκουν εἰς τὴν συμπολίτευσιν, ἐτιμωρήθησαν, εἰσήχθησαν εἰς δίκην, τὸ ὑπουργεῖον δὲ τοὺς ἐπανέφερε ἀπὸ τὴν ἐξορίαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Συντάγματος. Σᾶς λέγω, ὅτι ὅσα λέγονται ἐνταῦθα δὲν εἶναι ἀληθῆ, ἀλλ’ ὅτι ἦλθον νὰ σᾶς πληροφορήσουν τὴν κατάστασιν τῶν ἐπαρχιῶν ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν. Ἄραγε εἰς τὰς ἐπαρχίας τὰς διαφόρους δὲν ὑπάρχουν ἄνθρωποι παραπονούμενοι; Ἐν τούτοις, Κύριοι, ἐγὼ παρατηρῶ κάθε πέρυσι καὶ χειρότερα· κατ’ ἐμὲ, ὅσον πηγαίνουν τὰ πράγματα βελτιοῦνται (θόρυβος). Ἐπειδὴ οἱ ἄνθρωποι θέλουν νὰ μὴ ἀκούουν τὴν ἀλήθειαν, θὰ κάμω μίαν μικρὰν σύγκρισιν. Ὅταν, Κύριοι, ἡ βασιλεία τοῦ Ὄθωνος ἦλθεν, ἔφερε στρατὸν, ἔφερε χρήματα, καὶ ἐντοσούτῳ ὅλη ἡ Πελοπόννησος ἦτο πλήρης λῃστῶν, σήμερον δὲ μόνον μὲ τὰς δυνάμεις τὰς ἐδικάς μας ὑπάρχει περισσοτέρα τάξις· καὶ τότε, κύριοι, ἐπῆλθε μία μεταβολὴ τοῦ 32. Ἐνθυμηθῆτε πόσα στρατοδικεῖα συνεστήθησαν, πόσοι ἄνθρωποι τοῦ ἀγῶνος συνεστήθησαν. Τὸ ἀπόλυτον δὲν πρέπει οὐδαμοῦ νὰ τὸ ζητῶμεν, παρὰ μόνον τὸ σχετικὸν, καὶ εἰς τοῦτο νὰ εὐχαριστούμεθα. Εἰς τὰ 39 ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εἰς τὴν Πελοπόννησον ἕνεκα τῆς λῃστείας ἐφοβοῦντο οἱ ἄνθρωποι νὰ μεταβοῦν ἀπὸ τόπον εἰς τόπον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῇ περισσότερον ἡ συζήτησις. Ἐβραδύναμεν μίαν ἡμέραν δι’ ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα παρὰ ἓν μηδέν. Ὁ κάθε ἄνθρωπος, ὅταν ὁμιλῇ, ἂς βάλλῃ τὸ χέρι εἰς τὴν ἀριστερὰ μεριὰ, ὅπου εἶναι ἡ καρδιὰ, καὶ ἂς ἀποφασίζῃ. Ἐγὼ εἶμαι Ἠλεῖος καὶ σᾶς λέγω, ὅτι περισσοτέρα ἡσυχία ὑπάρχει εἰς τὴν Ζάκυνθον παρὰ εἰς τὴν Ἠλείαν.

§122Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὅ,τι, Κύριε πρόεδρε, εἶναι ἄξιον παρατηρήσεως κατὰ τὴν προκειμένην συζήτησιν εἶναι τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον οἱ Ὑπουργοὶ ἔθεσαν τὸ ζήτημα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἀπεφάνθησαν, ὅτι δὲν ἔχουν ἀντικείμενον εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἀπαντήσουν, καὶ ὅλην αὐτὴν τὴν συζήτησιν κενὴν καὶ ματαίαν ἐθεώρησαν. Ἐγὼ ἐξ ἐναντίας, κύριοι, εὑρίσκω ὅτι ὑπάρχει μέγα ἀντικείμενον, εἰς τὸ ὁποῖον ὀφείλουν νὰ ἀπαντήσουν καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἔδωκαν καμμίαν ἀπάντησιν. Ἂν ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἐντίμου Κ. Παδοβᾶ καὶ εἰς τὴν διακοίνωσιν τῆς Ἀγγλίας, ἰδοὺ τὶ ἀπαντῶμεν, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀκροασθῆτε περιληπτικήν τινα ἀνάγνωσιν, (ἀναγινώσκεται τεμάχιον ἐκ τῆς διακοινώσεως). Ἀπαντῶμεν, λέγω, τρεῖς κατηγορίας, ά.) τὴν γενικὴν καὶ ἀφηρημένην περὶ τῆς θλιβερᾶς καταστάσεως τῆς Ζακύνθου, βʹ.) τὰς βιαιοπραγίας, κακώσεις καὶ δολοφονίας κατὰ πολλῶν ἀτόμων, καὶ γʹ.) τὸ γεγονὸς τῆς 22 Ἰουλίου κατὰ τοῦ πρώην διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, καὶ ἑνὸς ἑτέρου πολίτου! Ἔρχεται ἡ ἀπάντησις τοῦ ἀστυνόμου, καὶ τί λέγει αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω κατηγοριῶν ά.) περὶ τῆς λυπηρᾶς καταστάσεως τῶν πραγμάτων, βʹ.) περὶ τῶν βιαιοπραγιῶν καὶ τῶν δολοφονιῶν, γʹ.) περὶ τῆς κακοποιήσεως τῶν δύω ἐκείνων ὑποκειμένων; Εἰς τὰ σπουδαιότερα σιωπᾶ καὶ μόνον καθόσον ἀφορᾷ τὴν τρίτην κατηγορίαν ἀπαντᾷ, χωρὶς νὰ ἀναιρέσῃ τὰς ἄλλας περὶ τῆς θλιβερᾶς καταστάσεως, περὶ τῶν κακοπραγιῶν καὶ δολοφονιῶν. Καὶ ὅταν, Κύριε πρόεδρε, ὁμολογεῖ ἐν τῷ ἐγγράφῳ του, ὅτι πραγματικῶς προσεβλήθησαν καὶ ἐδάρησαν οἱ ἐν αὐτῷ ἀναφερόμενοι δύω πολῖται, καὶ δὲν ἀπαντᾷ τὸ παράπαν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν διακοίνωσιν, ἡ ὁποία ἀναφέρει τόσα κακουργήματα, ἀναγκαίως πρέπει νὰ συμπεράνωμεν, ὅτι καὶ τὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα σιωπᾷ συνέβησαν. Ὑπάρχει, Κύριοι, ἀντικείμενον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἀπολογηθῇ ἢ δὲν ὑπάρχει; ὑπάρχει, καὶ ὑπάρχει μέγα καὶ σοβαρόν· καὶ ὅμως ἀποφεύγει πλαγίως τὴν ἐπὶ τῶν ἄλλων κατηγοριῶν ἐξήγησιν καὶ περιωρισμένως λέγει, ὅτι καθόσον ἀφορᾷ τὴν κακοποίησιν τῶν δύω ἀτόμων, ὅπερ δύναται νὰ συμβῇ εἰς ὅλα τὰ κράτη τοῦ κόσμου, ἡ ἐξουσία ἔκαμε τὸ καθῆκόν της, διέταξεν ἀνακρίσεις καὶ ἐνεργοῦνται, ἐνισταμένη, ὅτι δὲν ἔχει ἀντικείμενον ἄλλο διὰ νὰ ἀπολογηθῇ, καὶ προτείνουσα νὰ τῆς φέρωμεν κατηγορίαν ὡρισμένην πρὸς τοῦτο. Ἡ ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὴν Ἀγγλικὴν διακοίνωσιν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν δὲν εἶναι ἀρκοῦσα· διὰ τοῦτο μάλιστα τὸ τελευταῖον ἔγγραφον τῆς Ἀγγλικῆς πρεσβείας εἶναι ἀρκετὰ πικρόν. (Ἀναγινώσκει τὸ τελευταῖον ἔγγραφον.) Καὶ κλείεται μὲ τὴν εὐελπιστίαν, ὅτι δὲν θέλουσι πλέον διαδραματισθῆ εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον τοιαῦτα κακουργήματα. Τί περισσότερον ἄλλο εἶχε, Κ. Πρόεδρε, νὰ κάμῃ ἡ κυβέρνησις αὕτη, ὡς φίλη δύναμις; ἀπηύθυνε μία διακοίνωσιν, τῆς ἐδόθη μία ἀπάντησις, ἐστάθη ἕως ἐκεῖ, διότι οὐδεμίαν πραγματικὴν ἐξουσίαν δὲν τῇ ἐπιτρέπεται ἀπὸ τὸ διεθνὲς δίκαιον νὰ ἐξασκήσῃ· καὶ μολοντοῦτο ἀπέληξεν ἡ παρατήρησίς της εἰς τὴν ἐλπίδα, ὅτι δὲν θέλουσιν ἐπαναληφθῆ νέα κακά Εἴμεθα ἄρα ἡμεῖς ἱκανοποιημένοι μὲ τὴν ἀπάντησιν ταύτην; Βεβαίως ὄχι· διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὑπάρχουσιν ἀντικείμενα καὶ ἀντικείμενα σπουδαῖα πρῶτον, τὸ γενικὸν μέρος τῆς θλιβερᾶς καταστάσεως, δεύτερον, τὸ περὶ βιαιοπραγιῶν καὶ δολοφονιῶν κλπ. εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει ἵνα μᾶς δώσῃ ἐξηγήσεις καὶ παρουσιάσῃ τὰ ἔγγραφα τῆς ἀστυνομικῆς ὑπηρεσίας, ἵνα μάθωμεν ἂν πραγματικῶς ἡ κατάστασις τῆς νήσου ᾖναι καλὴ, ἂν συνέβησαν βιαιοπραγίαι, δολοφονίαι καὶ τὰ τοιαῦτα πρὸ τῆς 22 Ἰουνίου, καὶ ἂν ἡ ἐξουσία ἐνήργησε τὸ καθῆκόν της. Ἔρχεται ἤδη τὸ τρίτον μέρος, ἂν δηλ. καὶ ὡς πρὸς αὐτοὺς τοὺς δύω πολίτας, περὶ ὧν ἡ ἀπάντησις ἐξηγεῖται, ἐνήργησε τὸ καθῆκόν της ἡ ἐξουσία. Δυστυχῶς, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῆς ἰδίας ἀπαντήσεως, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ὁ νόμος δὲν ἱκανοποιήθη· τοὐναντίον παρεβιάσθη ὑπ’ αὐτῆς, διότι, ἐνῷ ἀπὸ τῆς 22 Ἰουνίου ἤρξαντο αἱ ἀνακρίσεις, ὁλονὲν μένουσιν ἐκκρεμεῖς. «Τὸ ὁλονὲν μένουσιν ἐκκρεμεῖς» μοὶ ἀφίνει ἀμφιβολίαν, διότι, ἂν ἔλεγεν, ὁλονὲν ἐνεργοῦνται, τὸ καταλαμβάνω, ἄλλως θὰ εἰπῇ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ ἀναγκαία πρόνοια· ἀντὶ τούτου δὲ ἀπεπέμφθησαν οἱ δύω ἐγκληματήσαντες, καὶ ἐξωρίσθησαν, καὶ πότε γίνεται τοῦτο; ὕστερον ἀπὸ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Συντάγματος, καὶ ἀπὸ μίαν διαταγὴν τοῦ πρωθυπουργοῦ ὡς ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν, ὅστις ἑρμηνεύσας εἰς τὴν τοπικὴν ἐξουσίαν τῆς Ἑπτανήσου τὸ Σύνταγμα, εἶπεν, ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐξακολουθῇ ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου περὶ ἐξορίας· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἐπέρχεται ἡ ἐκτόπισις καὶ ἡ ἀνάκρισις ἐξακολουθεῖ νὰ ᾖναι ἐκκρεμής. Ἐντεῦθεν, Κύριε Πρόεδρε, ὡς βλέπετε, ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ κάμῃ μίαν τόσον πικρὰν διακοίνωσιν, διότι ἂν τὸ πρᾶγμα ἦτο μικρὸν, δὲν θὰ προέβαινεν εἰς μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐπείραζε βαθέως τὴν φιλοτιμίαν ἄλλου κράτους. Καὶ ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ νὰ λέγῃ, ὅτι δὲν ἔχει ἀντικείμενον διὰ νὰ ἀπαντήσῃ· τοῦτο, Κύριε Πρόεδρε, εἶναι παραπολὺ τολμηρὸν, καὶ λυποῦμαι πῶς τόσον ἀφελῶς φέρεται ἐπὶ ἀντικειμένου, εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ δώσῃ ἰδιάζουσαν προσοχὴν, καὶ νὰ μὴ ἀφήσῃ τὰ πράγματα εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε νὰ ἀναγκάσωσι μίαν εὐεργέτιδα δύναμιν ὀλίγον καιρὸν μετὰ τὴν ἕνωσιν νὰ μᾶς ἀπευθύνῃ τόσον πικρὰς παρατηρήσεις, καὶ νὰ μᾶς ἐλέγχῃ ἐπὶ ἐλλείψει δημοσίας ἀσφαλείας ὡς πρὸς τὴν τιμὴν, ζωὴν καὶ περιουσίαν. Ἀλλ’ ἡ συζήτησις αὕτη ἐπέπρωτο νὰ γεννήσῃ καὶ ἕτερα πράγματα, τὰ ὁποῖα τοὐλάχιστον τὴν κεφαλὴν τὴν ἰδικήν μου κατετάραξαν. Δὲν ὑπάρχουν, εἶπεν ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὴν Ζάκυνθον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διαδίδουν καὶ τὰ ὁποῖα ἀνησυχοῦν τὴ Κυβέρνησιν καὶ τὴν κοινωνίαν, καθ’ ὅσον ἐκεῖ ὑπάρχει πλήρης τάξις· ἐξ ἐναντίας ὑπάρχει τι εἰς ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ λοιποῦ κράτους, τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀνησυχῇ δικαίως ἡμᾶς καὶ διὰ τὸ ὁποῖον θὰ δώσουν βαρὺν λόγον ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐπροκάλεσαν τὴν ἐπερώτησιν διὰ τὴν Ζάκυνθον. Καὶ ὅταν ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν ἀπὸ τοῦ βήματος λέγῃ, ὅτι ὑπάρχουν ἐπαρχίαι, ἐν αἷς δὲν ὑπάρχει δημοσία τάξις, ἐν αἷς συμβαίνουσι πολλὰ κακὰ καὶ ἀσυγκρίτῳ λόγῳ περισσότερα παρ’ ὅσα συμβαίνουσιν εἰς τὴν Ζάκυνθον, τί κάμνει ἡ Κυβέρνησις; Ἴσα, ἴσα ὀφείλει καὶ περὶ τούτων νὰ μᾶς δώσῃ ἐξηγήσεις, διὰ νὰ μὴν ἀνησυχῇ ἡ κοινωνία, ἡ ὁποία δικαίως πρέπει νὰ ἀνησυχῇ, διότι ἀπό τινος ἤδη καιροῦ τόσος λόγος γίνεται περὶ προσεχῶν ταραχῶν.

§123ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅπου ὑπάρχουν ζωοκλέπται καὶ λῃσταποδόχοι, ἐκεῖ ὑπάρχει βεβαίως διατάραξις.

§124ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἡ κατάστασις τῆς Ζακύνθου εἶναι εἰς πολὺ καλλιτέραν κατάστασιν ἄλλων ἐπαρχιῶν, καὶ εὔχομαι νὰ ἔχωμεν καὶ εἰς τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας τὴν αὐτὴν ἡσυχίαν καὶ τὴν ἀσφάλειαν τῆς ζωῆς, τῆς τιμῆς καὶ τῆς περιουσίας τοῦ πολίτου, ἣν ἔχομεν εἰς τὴν Ζάκυνθον. Τίποτε περισσότερον δὲν εἶπον ἀπὸ τοῦτο.

§125ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἂν ἐμένετε μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ, δὲν εἶχον νὰ εἰπῶ τίποτε, ἀλλὰ διὰ τὰ ἀτακτήματα, τὰ ὁποῖα συμβαίνουσιν εἰς ἕτερα μέρη τοῦ Κράτους, ποίαν εὐθύνην ὀφείλουν οἱ προκαλέσαντες τὴν ἐπερώτησιν, καὶ διατὶ δὲν θέλουν ἔχει τὸ αὐτὸ θάῤῥος νὰ δείξωσιν ὁμόφωνον πνεῦμα, ὅταν, μετὰ τὴν περαίωσιν τῆς προκειμένης ὑποθέσεως, θελήσετε νὰ τὰ καταδείξητε;

§126ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶπον ἐγὼ τοιοῦτόν τι.

§127ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν π. χ. εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Καρυστίας συμβαίνωσιν ἀτακτήματα, ποίαν εὐθύνην θὰ ἔχω ἐγὼ, ἂν ὑμεῖς τὰ καταδείξετε;

§128ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἰδοὺ τὶ ἐννοοῦσα· ὅτι εἰς τὴν Ζάκυνθον δὲν ὑπάρχουν λησταὶ, δὲν ὑπάρχουν λησταποδόχοι, ζωοκλέπται· εἰς τὴν Ζάκυνθον δὲν εὑρίσκεται ἠναγκασμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ στείλῃ δύναμιν στρατιωτικὴν, ὅπως ἀνησυχῆσῃ τοὺς κατοίκους. Ἂν μ’ ἐρωτήσῃ τις, διατὶ ἐπαύθη ὁ δήμαρχος τοῦ Πύργου, θὰ τοῦ εἰπῶ, ὅτι εἶχε σχέσιν μὲ τοὺς ζωοκλέπτας καὶ ἦτο συνένοχος μετ’ αὐτῶν. Εἰς τὸ Μετολόγγιον ἐστείλαμεν 50 χωροφύλακας, τοὺς ἐστείλαμεν διὰ τὴν ληστείαν, τοῦτο ὅμως δὲν συμβαίνει εἰς τὴν Ζάκυνθον. Αὐτὰ ἐγὼ εἶπον, τὰ λοιπὰ τὰ λέγετε διὰ τὸν ἑαυτόν σας.

§129Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὕστερον ἀπὸ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας τοῦ Κ. Λομβάρδου, ἐπανέρχομαι εἰς τὸ πρῶτον ζήτημα, καὶ λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀντικείμενον, εἰς ὃ ὀφείλει νὰ ἀπαντήσῃ· εἰς τας διακοινώσεις τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας ἀναφέρονται πολλὰ, καὶ ἡ ἀπάντησις ἣν ἔκαμε δὲν εἶναι ἀρκοῦσα. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζων τὴν πρότασιν τοῦ ἐντίμου Κ. Δεληγεώργη, προτείνω νὰ ὁρισθῇ μία ἡμέρα ἵνα γείνῃ ἐκτεταμένη συζήτησις ἐπὶ ὅλων τούτων.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχουσι δύω προτάσεις, μία εἶναι ἡ τοῦ Κ. Δεληγιώργη, τοὐτέστι νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς προκειμένης ὑποθέσεως μέχρι τῆς συμπληρώσεως τῶν ζητηθεισῶν πληροφοριῶν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Κ. Κρεστενίτης καὶ Χατζίσκος εἶπον, ὅτι ἡ Βουλὴ ν’ ἀρκεσθῇ εἰς ὅσα περὶ τῆς ὑποθέσεως ἐῤῥέθησαν καὶ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§131ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὅταν ἔκαμα τὴν πρότασιν ταύτην, ἐξέφρασα καὶ τὴν γνώμην νὰ μὴ ζητῶμεν πληροφορίας παρὰ τῶν ἐγχωρίων. Μετὰ ταῦτα ὅμως ὅλως διόλου μετεβλήθη ἡ συζήτησις, διὰ τοῦτο πλέον δὲν τὴν ὑποστηρίζω.

§132ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Τὴν ὑποστηρίζω ἐγώ.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα πρότασις εἶναι ἡ τῆς ἀναβολῆς.

§134Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι θέλει εὑρεῖαν συζήτησιν· πῶς λοιπὸν τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀναβολή;

§135ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ὁ ὑπουργὸς δὲν εἶναι ἡ Βουλή.

§136ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νομίζω, Κ. Πρόεδρε, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς τὸ ὑποστηρίζουν καὶ αἱ δύω πτέρυγες, ἀλλὰ κατὰ τοῦτο διαφέρουν, ὅτι οἱ μὲν λέγουν, ὅτι καὶ ἡμεῖς θέλομεν τὴν ἀναβολὴν ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἔλθῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μίαν ἡμέραν προσδιωρισμένην ἵνα γείνῃ συζήτησις, οἱ δὲ ἄλλοι ἐννοοῦν νὰ μὴ γείνῃ καμμία συζήτησις.

§137ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Διότι ἐξηντλήθη πλέον τὸ ζήτημα.

§138ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐνοήσαμεν.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ δικαίωμα τῶν ἐπερωτήσεων μένει ἀνοικτόν.

§140ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ μὲ προκαλεῖ ἡ ὁμιλία τοῦ Κ. Θεοχάρη, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶπον, ὅτι ἐξ ἀνάγκης θὰ γείνῃ μία ἀναβολὴ, διότι αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι μᾶς φέρονται σήμερον, δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς· καὶ πολὺ καλὰ ἐθέσατε τὸ ζήτημα σύμφωνα μὲ τὸ ὅ,τι ἐπρότεινα.

§141ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, πῶς εἶπον ἐδῶ οἱ ἀντίθετοι, ὅτι τὸ ζήτημα ἐξηντλήθη· ἀλλ’ ἐὰν θέλουν συζήτησιν, τὴν δεχόμεθα εὐχαρίστως. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, ὅπως ἐσυζητήθη σήμερον, ἐξηντλήθη πλέον.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ πρώτη πρότασις, ἥτις θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, εἶναι τὸ περὶ ἀναβολῆς τοῦ Κ. Δεληγιώργη, καὶ ἔχει οὕτω· «Νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς προκειμένης ὑποθέσεως μέχρι τῆς συμπληρώσεως τῶν ζητηθεισῶν πληροφοριῶν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν διὰ ψήφων 54 κατὰ 51, ἀρνηθέντος ἑνός· τὸ ὅλον ἐψηφοφόρησαν 106 καὶ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς εἶναι 54. — Μὴ φεύγετε, θὰ ψηφοφορήσωμεν τὴν ἄλλην, ὅτι μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§144ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Αὐτὸ ἕπεται αὐτοδικαίως.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς αὔριον θὰ ἦναι τὰ τῆς σημερινῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ὅμως θὰ προστεθῶσι καὶ ὅσα εἶναι διὰ τρίτην ἀνάγνωσιν, τὰ ὁποῖα ἀνεβλήθησαν διὰ τὴν Τετάρτην· εἶναι δὲ τὰ ἑξῆς·

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΔΙΑΤΑΞΙΣ.

Τῆς 6 Ὀκτωβρίου 1865. 1) Πρότασις νόμου περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 40,000 πρὸς ἀγορὰν κουκουλοσπόρου τῆς Ἰαπωνίας (πρώτη συζήτησις). 2) Νομοσχέδιον περὶ διοργανισμοῦ τῶν τελωνιακῶν ἀρχῶν (ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ). 3) Ὅμοιον περὶ κυρώσεως τοῦ περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων Νόμου (τρίτη συζήτησις). 4) Ὅμοιον περὶ κυρώσεως τοῦ περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως 1864 ἐκ δραχμῶν 1,759,700 διατάγματος (τρίτη συζήτησις). 5) Ὅμοιον περὶ παραχωρήσεως δύω στρεμμάτων γῆς ἐθνικῆς εἰς τὸν δῆμον Πειραιῶς πρὸς ἀνέγερσιν σφαγείου (δευτέρα συζήτησις). 6) Ὅμοιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ διοικητικοῦ συστήματος (δευτέρα συζήτησις). 7) Πρότασις νόμου περὶ παρατάσεως τῆς διαρκείας τοῦ ἐν Μεγαλοπόλει συνοικισμοῦ ὑπὸ Σακελλαριάδου) (ἡ ἀρχή). 8) Νομοσχέδιον περὶ ἐκλογικῆς διαιρέσεως τῶν ἐπαρχιῶν Κερκύρας καὶ Κεφαλληνίας (πρώτη συζήτησις). 9) Ὅμοιον περὶ κυρώσεως τοῦ περὶ πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1865 διατάγματος (τρίτη συζήτησις). 10) Ὅμοιον περὶ κυρώσεως τοῦ περὶ ἐκτάκτων πιστώσεων ἐκ δραχμ. 127,604: 19 διατάγματος (τρίτη συζήτησις). 11) Ὅμοιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου καὶ ἐπεκτάσεως αὐτοῦ εἰς τὰς Ἰονίους νήσους (τρίτη συζήτησις). 12) Ὅμοιον περὶ σχηματισμοῦ πόρων πρὸς διατήρησιν τῆς διὰ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης συγκοινωνίας (τρίτη συζήτησις). 13) Ὅμοιον περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων (τρίτη συζήτησις). Ἐν Ἀθήναις, τὴν 5 Ὀκτωβρίου 1865. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς.

ΕΥΘ. ΚΕΧΑΓΙΑΣ.

§146Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διὰ τῆς προτάσεως, Κ. Πρόεδρε, τὴν ὁποίαν ἀπεῤῥίψαμεν, ἀπεῤῥίφθη ἡ ἀναβολή· ἄρα θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἔκλεισε καὶ ἐτέθησαν δύω θέματα· τὸ μὲν ν’ ἀναβληθῇ, τὸ δὲ νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§148Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἐννοῶ, ὅτι ὁσάκις ἓν ζήτημα ἀναβολῆς ψηφοφορεῖται καὶ ἀποτυγχάνει, πρέπει νὰ γείνῃ συζήτησις.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εἶπα καθήσατε, καὶ σεῖς οἱ ἴδιοι εἴπατε, ὅτι ἐτελείωσε πλέον.

§150ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα καὶ εἶναι γεγραμμένον εἰς τὰ πρακτικά.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 5¼ Μ. Μ.)