1865.07.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 37.

Τῆς 30 Ἰουλίου 1865.

(Παρασκευή.)

Ὥρα 11 Π. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ ἀντιπρόεδρος Κύριος Στεφανόπουλος.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνονται τὰ πρακτικά;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι ἀναφοραὶ καὶ προτάσεις ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Προεδρεῖον· μία ἀναφορὰ ἑνὸς Νικήτα, δι’ ἧς ἐξαιτεῖται τὴν ἐπιψήφισιν νόμου περὶ προνομίων διὰ τοὺς ἐφευρετὰς μηχανῶν, καθόσον καὶ οὗτος ἐφεῦρε τὴν αὐτοκίνητον καὶ ἀεικίνητον μηχανὴν, ἡ ὁποία ἀντικαθιστᾷ τὸν ἀτμόν.

§4ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Συνέλευσιν ὑπεβλήθη πρότασις περὶ προνομίων. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἐπιψήφισις τῆς προτάσεως αὐτῆς εἶναι λίαν ἀναγκαία, φρονῶ ὅτι εἶναι καλὸν νὰ παραπεμφθῇ ἀπὸ τοῦδε εἰς μίαν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἑτοιμάσῃ ἓν νομοσχέδιον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ λοιπὸν νὰ διευθυνθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§6ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἀλλὰ νὰ παρακληθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ ἓν νομοσχέδιον.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάτοικοί τινες τῆς Ἰθάκης ὑποβάλλουν ἀντίγραφα αἰτήσεως πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, δι’ ἧς ἐξαιτοῦνται, ἵνα τὰ χωρία Σταυρὸς καὶ Λεύκη ἑνωθοῦν μὲ τὸ ἄλλο διαμέρισμα παρ’ ὅπου εἶναι· θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ἀναγινώσκονται προτάσεις νόμων, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ἀπὸ τοὺς Βουλευτὰς Σπηλιωτάκην, Σινανιώτην, Πετιμέζην καὶ Ζερβόν.

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ.

Ἄρθρον μοναδικόν. Τὸ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τῶν ἐν Σπάρτῃ οἰκοπέδων εἰσπραχθὲν μέχρι τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς εἰσπραχθησόμενον ἀντίτιμον θέλει κατατίθεσθαι τοῦ λοιποῦ εἰς τὸ ἐν Σπάρτῃ ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ νὰ χρησιμεύσῃ σύμφωνα πρὸς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ἀπὸ 27 7βρίου 1856 ΤΞΘʹ. Νόμου εἰς τὴν ἀνέγερσιν τῶν ἀναφερομένων κοινωφελῶν καταστημάτων.

Ὁ Βουλευτὴς Λακεδαίμονος

Σ. Α. ΣΠΗΛΙΩΤΑΚΗΣ.

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ.

Ἄρθρον μοναδικόν. Ἡ ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Σπάρτην ὁδὸς χαρακτηρίζεται ἐθνικὴ ὁδὸς κατὰ τὸ ἄρθρον 2 § 2 τοῦ ΣΓʹ. Νόμου περὶ ὁδοποιΐας.

Ὁ Βουλευτὴς Λακεδαίμονος

Σ. Α. ΣΠΗΛΙΩΤΑΚΗΣ.

Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἐκ τῆς ἀναγνωσθείσης ἀναφορᾶς τοῦ Νικήτα Μαυροειδῆ ἐπληροφορήθητε, Κύριοι βουλευταὶ, περὶ τῆς μεγάλης ἀνακαλύψεως, ἣν ἔκαμεν οὗτος. Ἐπειδὴ δὲ ἕνεκεν τῆς ἐλλείψεως νόμου, ἐξασφαλίζοντος τοὺς ἐφευρετὰς, διατρέχει κίνδυνον ἡ ἀνακάλυψις αὕτη, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τοιοῦτον νόμον πρός τε συμπλήρωσιν τῆς νομοθεσίας μας καὶ πρὸς ἀποτροπὴν τοῦ ἐπικειμένου κινδύνου ἀπωλείας τῆς μεγάλης ἀνακαλύψεως τοῦ Νικήτα Μαυροειδῆ. Ἵνα μὴ ἐπαναλαμβάνω ἐνταῦθα τοὺς λόγους, οἵτινες ὑπαγορεύουν τὴν ἀνάγκην τῆς ψηφίσεως τοιούτου νόμου, παραπέμπω τὴν Βουλὴν εἰς τὴν πρὸς τὴν τελευταίαν Ἐθνοσυνέλευσιν ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιτροπῆς καὶ ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς πρότασιν νόμου.

Η ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Ψηφίζει. Ἄρθρον 1. Ὁ περὶ προνομίων ἐφευρέσεων νόμος τῆς Γαλλίας ἀπὸ 5 Ἰουλίου 1844 κηρύττεται νόμος τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου μὲ τὰς κατωτέρω τροποποιήσεις. Ἄρθρον 2. Ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον 4 τοῦ εἰρημένου νόμου ἀντικαθίσταται διὰ τῶν ἑξῆς. «Ἡ διάρκεια τῶν προνομίων προσδιορίζεται εἰς εἴκοσιν ἔτη ἀπὸ τῆς καταθέσεως τῆς περὶ τούτου αἰτήσεως. Ὁ λαμβάνων προνόμιον ἐφευρέσεως ὑποχρεοῦται εἰς τὴν πληρωμὴν ἐτησίου φόρου ὡς ἑξῆς: 10 δραχ. διὰ τὸ πρῶτον ἔτος, 20 δραχ. διὰ τὸ δεύτερον, 30 δραχ. διὰ τὸ τρίτον καὶ οὕτω καθεξῆς, αὐξανομένης ἑκάστης ἐτησίας δόσεως κατὰ 10 δραχ. πλέον τῆς ἀμέσως προηγουμένης. Πᾶσα ἐτησία δόσις καταβάλλεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ταμεῖον· οὐδέποτε αἱ πληρωθεῖσαι δόσεις δύνανται νὰ ἐπιστραφῶσιν. Ἄρθρον 3. Ἡ ἐν τῷ 4 παραγράφῳ τοῦ 6 ἄρθρου τοῦ νόμου περίοδος «ἡ περιγραφὴ δὲν δύναται νὰ γραφῇ εἰς ξένην γλῶσσαν» μεταῤῥυθμίζεται ὡς ἑξῆς, «ἡ περιγραφὴ δύναται νὰ γραφῇ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἢ εἰς τὴν Γαλλικὴν γλῶσσαν.» Ἄρθρον 4. Τὰ διὰ τοῦ νόμου τούτου καθήκοντα τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ Ἐμπορίου καὶ τῆς Γεωργίας θέλει ἐκπληροῖ ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργός. Ἀθήνῃσι τῇ 30 Ἰουλίου 1865.

Ὁ βουλευτὴς Μεγαλοπόλεως

ΑΘ. ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ.

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ.

Περὶ συνοικισμοῦ κατὰ τὸ παράλιον Ἀστακοῦ. Ἄρθρον 1. Εἰς ἕκαστον οἰκογενειάρχην κάτοικον Ἀστακοῦ καὶ πάντα οἰκογενειάρχην ἐκ τῶν ὀρεινῶν κατοίκων τῆς Δυτικῆς Ἀκαρνανίας καὶ Ἑπτανήσου μετοικιζόμενον εἰς τὴν ἐπὶ τῆς παραλίας Ἀστακοῦ σχεδιαγραφεῖσαν πόλιν, παραχωρεῖται δωρεὰν καὶ διὰ κληρώσεως οἰκόπεδον ἐμβαδοῦ 600 τετραγωνικῶν Βασ. πήχεων κατὰ τὸν ἐγκριθησόμενον τοπογραφικὸν πίνακα. Ἄρθρον 2. Ἐὰν ἐπὶ τῶν παραχωρηθέντων οἰκοπέδων δὲν ἐγερθῶσιν οἰκοδομαὶ συμφώνως μὲ τὸ περὶ τούτου ἐκδοθησόμενον Βασιλ. Διάταγμα καὶ περαιωθῶσιν ἐντὸς τριῶν ἐτῶν ἀπὸ τῆς παραχωρήσεως, τὰ παραχωρηθέντα οἰκόπεδα μεταβαίνουσιν αὐτοδικαίως εἰς τὴν κυριότητα τοῦ δήμου. Ἄρθρον 3. Ἡ δωρεὰν παραχώρησις τῶν οἰκοπέδων πρὸς τοὺς συνοικιζομένους θέλει ἐξακολουθήσει ἐπὶ ἓξ ἔτη ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος Νόμου. Ἄρθρον 4. Παραχωροῦνται δωρεὰν εἰς τὸν δῆμον τὰ διὰ πλατείας, ἀγορὰς, ὁδοὺς, ὑδραγωγεῖα καὶ τὰ δημόσια καταστήματα ἀναγκαῖα γήπεδα κατὰ τὸ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐγκριθὲν σχέδιον ἀναθεωρηθησόμενον μετὰ τὴν κύρωσιν τοῦ παρόντος Νόμου. Ἄρθρον 5. Ἐξαιροῦνται τῶν ἐν τοῖς προηγουμένοις ἄρθροις παραχωρήσεων τὰ οἰκόπεδα ὅσα ἤθελον προσδιορισθῆ διὰ τοῦ ἀναθεωρηθησομένου σχεδίου τῆς πόλεως διὰ δημόσια καταστήματα. Ἄρθρον 6. Οἱ οἰκοδομοῦντες εἰς τὴν νέαν πόλιν Ἀστακοῦ κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ παρόντος νόμου ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου οἰκοδομῶν ἐπὶ πέντε ἔτη ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἀποδεδειγμένως ἐθεμελίωσεν οἶκον. Ἄρθρον 7. Εἰς ἑκάστην ἄπορον οἰκογένειαν ἐπιθυμοῦσαν νὰ μετοικήσῃ εἴτε ἐκ τῶν ὀρεινῶν τῆς δυτικῆς Ἀκαρνανίας μερῶν, εἴτε ἐξ Ἑπτανήσου, καὶ ν’ ἀποκατασταθῇ εἰς τὴν νέαν πόλιν Ἀστακοῦ, χορηγεῖται βοήθεια ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου δραχ. 700 ἑπτακοσίων. Ἄρθρον 8. Ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς τῶν οἰκοπέδων τῆς ἐν γένει διεξαγωγῆς τῆς παραχωρήσεως αὐτῶν θέλει κανονισθῆ διὰ Βασιλικοῦ διατάγματος. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 28 Ἰουλίου 1865.

Ὁ βουλευτὴς Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου

Π. Γ. ΠΕΤΜΕΖΗΣ.

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ

Πρὸς τὴν Βουλὴν, Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λευκίμνης τῆς νήσου Κερκύρας ὑπάρχουσι πέντε μικραὶ κοινωνίαι διῃρημέναι εἰς πέντε χωρία, οἷον Σπαρτερόν, Δραγοντινὰ, Νεοχῶρι, Παλαιοχῶρι καὶ Κρητικά. Ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀνάγκη κατεπείγουσα ὅπως συστηθῇ ἓν δημοτικὸν σχολεῖον πρὸς ἐκπαίδευσιν τῶν ἐκεῖσε παίδων, καθὼς εἶναι καὶ εἰς ἅπασαν τὴν νῆσον, Διὰ ταῦτα προτείνω, Μέχρις οὗ καταρτισθῶσιν οἱ δῆμοι νὰ συστηθῇ δαπάνῃ τοῦ ἐπαρχιακοῦ ταμείου εἰς τὸ κέντρον τῆς κοινωνίας ταύτης, ἤτοι εἰς τὸ Νεοχῶρι, ἓν ἀλληλοδιδακτικὸν σχολεῖον. Ἀθῆναι 30 Ἰουλίου 1865.

Ὁ Βουλευτὴς Κερκύρας

ΘΕΟΔ. ΖΕΡΒΟΣ.

Αἱ προτάσεις αὗται θὰ διατρέξουν τὴν ὁδὸν τοῦ κανονισμοῦ.

§8ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Μίαν ὑπενθύμισιν θὰ κάμω εἰς τὸ Προεδρεῖον. Κατὰ τὸν κανονισμὸν εἰς ἕκαστον Βουλευτὴν πέμπεται ἓν ἀντίτυπον τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως· πρὸ μηνῶν δὲν τὸ λαμβάνομεν, καὶ παρακαλῶ νὰ μᾶς σταλῇ. Ὡσαύτως ὑποβάλλω, ὅτι πολλοὶ τῶν πολιτῶν ἐζήτησαν νὰ γίνωσι συνδρομηταὶ εἰς τὴν ἐπίσημον ἐφημερίδα τῆς Βουλῆς, ἐζήτησαν ν’ ἀγοράσουν καὶ ἕνα ἁπλοῦν κανονισμὸν καὶ δὲν ἐστάθη δυνατόν, διότι τὸ Βασιλικὸν τυπογραφεῖον δὲν δέχεται συνδρομάς. Παρακαλῶ λοιπὸν ἐπίσης τὴν Βουλὴν νὰ φροντίσῃ, ὥστε τὸ τυπογραφεῖον νὰ δέχεται συνδρομὰς τῶν στενογραφημένων καὶ τῶν συνήθων πρακτικῶν καὶ πᾶν ὅ,τι ἐξέρχεται ἀπὸ τῆς Βουλῆς νὰ διανέμηται μεταξὺ τῶν πολιτῶν ἐπὶ πληρωμῇ. Εἶναι ἄσχημον πρᾶγμα νὰ μὴ δύναται νὰ λαμβάνῃ κανεὶς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς πληρόνων. Τριάκοντα συνδρομὰς ἐγὼ ἠμπορῶ νὰ κάμω ἀμέσως καὶ αὗται θὰ ᾖναι ἔσοδον καθαρὸν καὶ θὰ ᾖναι ἀνακούφισις τῶν ἐξόδων τῆς Κυβερνήσεως.

§9ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αἱ ἐφημερίδες τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπάρχουν ἀπὸ τὰ 62 καὶ ἐντεῦθεν· λέγουν ὅτι ἐστάλησαν εἰς τὸ κατάστημα καὶ μία κακὴ διανομὴ ἀφῄρεσε καὶ ἀπὸ τοὺς Βουλευτὰς καὶ ἄλλους τὰ ἀναγκαῖα αὐτὰ βιβλία· ἔστω, παρακαλῶ ὅμως νὰ ληφθῇ πρόνοια νὰ μᾶς σταλῶσι, διότι εἶναι ἀναγκαῖα εἰς τὰ ἔργα μας.

§10ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ὅπως ἀνταλλάσσονται τὰ πρακτικὰ μὲ ἐφημερίδας, οὕτω δύνανται οἱ πολῖται νὰ λαμβάνωσιν αὐτὰ ἐπὶ πληρωμῇ.

§11ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§12ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νὰ δοθῇ ἐντολὴ εἰς τὸ Βασιλικὸν τυπογραφεῖον, ὥστε νὰ κάμνῃ συνδρομὰς, διότι καὶ ἀπὸ ἐμὲ ἐζήτησαν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ληφθῇ φροντίς. Ὁ Κύριος Μαυρομιχάλης ἐζήτησε τὸν λόγον δι’ ἐπερώτησιν.

§14ΗΛ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ τιμαλφέστερον παντὸς χριστιανοῦ Ἕλληνος, παντὸς ἀνθρώπου, ὅλου τοῦ κόσμου, καὶ πάσης θρησκείας εἶναι τὸ θρήσκευμά του. Ὅταν ἡ θρησκεία του περιφρονῆται καὶ ἐξυβρίζεται, δὲν τοῦ μένει, νομίζω, τίποτε ἄλλο, διότι ὅταν ὁ σεβασμὸς ἐκλείψῃ ἀπὸ τὴν θρησκείαν τὰ πάντα χαλαροῦνται. Ἔπρεπεν οἱ Κύριοι ὑπουργοί, νὰ ἀρκεσθῶσιν εἰς τοὺς στεφάνους, τοὺς ὁποίους ἔλαβον μέχρι σήμερον διὰ τὴν τσαλαπάτησιν τοῦ Συντάγματος, διὰ τὴν καταπάτησιν τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν καταπάτησιν τῶν δημοτικῶν νόμων, διὰ τὴν ἐξευτέλισιν τῆς ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας καὶ τόσων ἄλλων, ἂς μᾶς ἀφήσωσι τοὐλάχιστον τὴν θρησκείαν μας ἀνεξάρτητον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ θέμα, Κύριε Μαυρομιχάλη.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Δημητριάδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου.

§17ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Οἱ γεωργοὶ, Κύριοι, εἶχον τοσοῦτον συνειθίσει εἰς τὸ δεκαδικὸν σύστημα, ὥστε δὲν ἐνόμιζον ὅτι αὐτὸ ἦτο λίαν βαρὺ ἂν καὶ διὰ τοῦ συστήματος τούτου δὲν ἐφυλάττετο ἡ ἰσότης τῆς φορολογίας, καθόσον ἐφορολογεῖτο τὸ ἀκαθάριστον εἰσόδημα. Ἡ γεωργία παρεπονεῖτο μόνον κατὰ τῶν καταπιέσεων καὶ καταθλίψεων καὶ ἐπερίμενε τὴν ἀνακούφισιν τῆς δεινῆς θέσεώς της, τὸ μὲν διὰ τῆς καταπαύσεως τῶν καταθλίψεων, τὸ δὲ διὰ τῆς ἀπαλλαγῆς της ἀπὸ τὴν τοκογλυφίαν, καὶ αὐτὸ ἦτον ἀνέκαθεν τὸ γλυκὺ ὄνειρόν της, διότι εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὡς πάντες γνωρίζετε, ὁ συνειθέστερος τόκος ἔχει ἀναβῆ μέχρι 20 καὶ 30 τοῖς ἑκατόν· ἦτο ἐπιθυμητὴ λοιπὸν πρὸ παντὸς ἄλλου ἡ σύστασις Γεωργικῶν Τραπεζῶν, καὶ μόλις κατὰ τὸ ἔτος 1862 ἀνεγνωρίσθη ἡ ἀρχὴ αὕτη καὶ διὰ συμβάσεως μετὰ τῆς ἐθνικῆς τραπέζης προσδιωρίσθη ἓν ποσὸν δύω ἑκατομμυρίων πρὸς σύστασιν τοιαύτης Τραπέζης· ἀλλ’ αἱ περιστάσεις ἀνέβαλον τὴν πραγματοποίησιν. Ἡ συνέλευσις ἐν τοσούτῳ προνοήσασα ὑπὲρ τῆς ἀνακουφίσεως τῆς γεωργικῆς τάξεως ἀπεφάσισε ν’ ἀντικαταστήσῃ κατά τινα τρόπον ἐκεῖνο τὸ μὴ πραγματοποιηθὲν καλὸν, τὴν σύστασιν δηλονότι τῆς γεωργικῆς τραπέζης, διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου ἀπὸ 10 εἰς 5 τοῖς ἑκατόν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι αὐτὴ ἡ ἐλάττωσις δὲν δύναται εἰμὴ νὰ θεωρηθῇ ὁπωσδήποτε εὐεργετική· ἀλλὰ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι ἀνταπεκρίθη, ὡς προσεδόκων οἱ φορολογούμενοι, εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτῶν ἀπὸ τῆς δεινῆς θέσεώς των; συνετέλεσε μὲν εἰς τὸ νὰ ἀνακουφίσῃ ὀλίγον τὰ βάρη, καὶ ὁμολογεῖται ὅτι ἡ συνέλευσις κατὰ τὸ δυνατὸν ἔπραξε καλόν τι εἰς αὐτὴν τὴν τάξιν, τὴν πολυειδῶς πάσχουσαν, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐφαρμογήν του αὐτὸ τὸ μέτρον δὲν τηρεῖται ἀκριβῶς, καὶ ἀποτυγχάνει ἐν μέρει ὁ εὐεργετικὸς σκοπὸς τῆς συνελεύσεως, διότι ἠλαττώθη μὲν ὁ φόρος ἀπὸ 10 εἰς 5 τοῖς ἑκατὸν, ἀλλ’ ἀντὶ ν’ ἀποδίδεται εἰς εἶδος, ἀποδίδεται εἰς χρήματα, καὶ αἱ ἁρμόδιαι ἐπαρχιακαὶ ἀρχαὶ εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῆς ἀγοραίας τιμῆς τῶν καρπῶν καταντοῦν πολὺ καταθλιπτικαί. Ζητήσατε π. χ. ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τὸν πίνακα τῶν ἀγοραίων τιμῶν τῆς παρελθούσης ἐσοδείας τῆς ἐπαρχίας Καρυστίας διὰ νὰ ἰδῆτε, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ἀραβοσίτου εἶχε προσδιορισθῆ εἰς δραχμὰς 4 τὸ κοιλὸν, ἐνῷ ὁμολογουμένως ὁ καρπὸς οὗτος ἐπωλήθη εἰς 2, καὶ 2½· καὶ τοῦτο γίνεται, διότι δὲν συμπράττουν ὑποχρεωτικῶς αἱ ἁρμόδιαι δημοτικαὶ ἀρχαὶ εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῶν τιμῶν ἀλλὰ μονομερῶς κανονίζουσι ταύτας κατὰ τὸ δοκοῦν ὁ ἔφορος μετὰ τοῦ ἐπάρχου.

§18ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. Δημητριάδη, περὶ τοῦ παρελθόντος ὁμιλεῖτε;

§19ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μάλιστα. — Διότι ὁ ἔπαρχος μετὰ τοῦ ἐφόρου περιορίζονται νὰ ζητῶσι πληροφορίας τινὰς ἀπὸ τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς τῆς περιφερείας των, ἀλλὰ κατόπιν λαμβάνουσιν ὡς βάσιν τὴν ἀνωτέραν τιμὴν, ἥτις ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εὑρίσκεται εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας καὶ αὐτὴν προσδιορίζουσι διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς δήμους. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον αὐτὸ τὸ εὐεργετικὸν μέτρον τῆς Συνελεύσεως δὲν ἐπραγματοποιήθη κατ’ οὐσίαν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, ὁ νόμος προεῖδεν, ὅτι διὰ τὰς ἰδιοκτήτους γαίας πρέπει νὰ δίδηται φόρος ἔγγειος 5%, καὶ δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν 15%, ἑπομένως ὡς πρὸς τὰς δευτέρας ὁ ὁλικὸς φόρος ἀναβαίνει εἰς 20%, ὑπάρχει ὅμως καὶ ἄλλη τις τάξις κτημάτων ἡ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων· περὶ τούτων ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν προέβλεψε, καὶ δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ προβλέψῃ, διότι καθ’ ἕτερον νόμον ἀρχαιότερον 10% ἐπλήρωνον αἱ ἐθνικοϊδιόκτητοι αὗται γαῖαι ὡς ἐπικαρπίαν καὶ 10 φόρον, ἤτοι τὸ ὅλον 20, ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ ἔγγειος φόρος ἠλαττώθη εἰς 5, τότε ἐκ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων πρέπει νὰ εἰσπράττεται μετὰ τῆς ἐπικαρπίας φόρος 15%. Καὶ ὅμως ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καρυστίας οἱ ἐνοικιασταὶ ὠφεληθέντες ἐκ τῆς σιωπῆς τοῦ νεωτέρου νόμου ἐξηκολούθησαν τὴν εἴσπραξιν τοῦ ἀρχαίου φόρου 20%.

§20ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἵνα σᾶς ἐννοήσουν ἐξηγηθῆτε καθαρῶς, διότι νομίζω, ὅτι ὑπάρχουν γαῖαί τινες ἀσκεπεῖς, τὰς ὁποίας ἕνα μέρος τῆς Καρύστου θεωρεῖ ὡς ἐθνικοϊδιοκτήτους.

§21ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Αἱ γαῖαι ἐκεῖναι τῆς ἐπαρχίας Καρυστίας εἶναι καθαρῶς ἰδιόκτητοι, ὡς θέλω τὸ ἀποδείξει ἐν καιρῷ τῷ δέοντι, ἀλλὰ διὰ λόγους τοὺς ὁποίους ἄλλοτε θέλομεν ἐξετάσει, ἐχαρακτηρίσθησαν ἐθνικοϊδιόκτητοι κατὰ τὸ περὶ τούτου Διάταγμα τοῦ 1834, καθ’ ὃ ὑπεβλήθησαν εἰς ἔγγειον φόρον 10% καὶ εἰς ἄλλον τόσον ἐπικαρπίας, ἤτοι τὸ ὅλον εἰς 20%.

§22ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Τὰ χωρία αὐτὰ ἐφορολογήθησαν, ὅπως καὶ ἄλλοτε μὲ 5% ὀλιγώτερον, δηλαδὴ, ἐγὼ ἤμην ἐνοικιαστὴς καὶ τὸ γνωρίζω.

§23ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑμεῖς ὡς ἐνοικιαστὴς συμφέρον ἔχετε νὰ διϊσχυρίζεσθε τὸ ἐναντίον, ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω πληροφορίας, ὅτι ἡ φορολογία τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων γαιῶν τῆς ἐπαρχίας Καρυστίας ὑπελογίσθη εἰς 20%, διότι ὁ νέος νόμος δὲν ἐπρόβλεψε ῥητῶς περὶ τούτου, καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ ἐξεμετάλλευσαν ὑπὲρ αὑτῶν τὴν σιωπήν του, διϊσχυρισθέντες ὅτι ὁ νόμος οὗτος πραγματεύεται μόνον περὶ ἰδιοκτήτων καὶ ἐθνικῶν, καὶ ἀφοῦ σιωπᾷ περὶ τῆς τρίτης κτηματικῆς κατηγορίας, ἔπεται ὅτι ὁ μὲν ἔγγειος φόρος εἶναι 5%, ἀλλὰ τὸ τῆς ἐπικαρπίας δικαίωμα ἐτήρει τὸν ὅρον τῶν ἐθνικῶν, καὶ οὕτως εἰσέπραξαν 20% ἀπὸ τὰς ἐθνικοϊδιοκτήτους, ἀντὶ 15%.

§24ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Δὲν εἶμαι ἐνοικιαστὴς, εἶμαι ἀντιπρόσωπος.

§25ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν. Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν ὅτι αἱ ἐθνικοϊδιόκτητοι γαῖαι τῆς ἐπαρχίας Καρυστίας ἐφορολογήθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παρελθόντος νόμου.

§26ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποῦ στηρίζεται ἡ ἰδιότης τῶν γαιῶν;

§27ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἰς τὸν νόμον τοῦ 1834.

§28ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ διαφιλονεικῶ τὴν ἀρχὴν τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων γαιῶν.

§29ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχει, ἐπαναλαμβάνω, τὸ Διάταγμα τοῦ 34, ὅπερ διὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐκδόσεώς του εἶναι Νόμος τοῦ Κράτους. Ἑπομένως ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ, πρέπει νὰ φορολογηθῶσιν αἱ γαῖαι αὗται, καὶ ἐπειδὴ συζητοῦμεν τὸν φορολογικὸν νόμον, πρέπει νὰ ἐκδώσητε τὰς ἀπαιτουμένας διαταγὰς, πρὸς ἀποσόβησιν πάσης καταπιέσεως εἰς τὸ μέλλον· καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὸ πρῶτον ἄρθρον, τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, πρέπει νὰ τροπολογηθῇ ὑπὸ τὸν ἑξῆς ὅρον· τὰ πρωτόκολλα τῶν ἀγοραίων τιμῶν θέλουν συντάττεσθαι ἀπὸ τὸν ἔφορον τῇ ὑποχρεωτικῇ συμπράξει τῶν ἁρμοδίων δημάρχων.

§30ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Ὁ Κ. Δημητριάδης δὲν εἶναι καλῶς πληροφορημένος, τὰ ἐθνικοϊδιόκτητα χωρία ἐπλήρωναν 20% ἐπὶ τῆς ἀσκεποῦς γῆς δυνάμει ἑνὸς διατάγματος· ὅταν ὁ φόρος κατεβιβάσθη εἰς 5%, τὰ χωρία αὐτὰ, ἐπειδὴ ἐπλήρωναν 20, ἐζήτησαν νὰ πληρώσουν 10, ἡ κυβέρνησις ὅμως δὲν παρεδέχθη τοῦτο, ἀλλ’ εἶπεν, ἀφαιρέσασα 5% ἀπὸ τὰ ἐθνικὰ, ἀφαιρῶ καὶ ἀπὸ σᾶς 5, καὶ ἑπομένως πληρώσατε 15.

§31ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, ἐπειδὴ κανεὶς δὲν γνωρίζει εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο τί τρέχει, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι λαμβάνει χώραν ἕν ἔκτακτον καὶ παράνομον καὶ ἄδικον, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν βάσιν του εἰς τὴν ἔκδοσιν διατάγματος, τὸ ὁποῖον νομίζω ἐγὼ, ὅτι δὲν ἔχει ὑπόστασιν. Ἠξεύρετε τί θὰ εἰπῇ ἐθνικοϊδιόκτητος γῆ; γῆ, ἡ ὁποία εἶναι ἐθνικὴ, καὶ ἡ φυτεία εἶναι ἰδιωτικὴ, καὶ γίνεται οὕτω πως ἓν μίγμα, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ τὸ δημόσιον καὶ τὸ ἄτομον συνεισφέρει, ὅταν ὅμως τὸ ἓν μέρος δὲν συνεισφέρῃ, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἐθνικοϊδιόκτητον κτῆμα, διότι θὰ ᾖναι ἢ ἐθνικὸν ἢ ἰδιόκτητον. Τοιαῦται δὲ ἐθνικοϊδιόκτητοι γαῖαι δὲν δύνανται νὰ ᾖναι αἱ ἀσκεπεῖς, αἱ ὑψηλαί. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια τῶν πραγμάτων, καὶ ὅμως αἱ κυβερνήσεις, εὑροῦσαι τὰ πράγματα οὕτω, δὲν ἠμφισβήτησαν τὸ κῦρος καὶ τὸ νόμιμον τοῦ διατάγματος, ἀλλ’ ἐξηκολούθουν ἐφαρμόζουσαι τὸν νόμον τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων κτημάτων καὶ ἡ γῆ αὐτὴ ἐξηκολούθει φορολογουμένη, ὡς ἐθνικοϊδιόκτητος πληρώνουσα 15%. Νομίζω, ἐπειδὴ δὲν πρόκειται περὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς ἰδικῆς μας, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν πρόκειται νὰ ἀμφισβητηθῇ σήμερον· ὅ,τι δύναμαι νὰ εἴπω εἰς τὸν Κ. Δημητριάδην εἶναι, ὅτι καὶ διὰ τὸ τρέχον ἔτος τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ μείνῃ, ὅπως καὶ τὴν σήμερον, καὶ ὅτι κατ’ αὐτὴν τὴν ἀναλογίαν θέλει πληρώσει. Ἡ ἑτέρα του τροπολογία, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν· ὡς ἠξεύρετε, κύριοι,—καὶ τὸ λέγω διὰ τοὺς ἀδελφοὺς Ἑπτανησίους, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν τὸ φορολογικὸν σύστημα— ἔχομεν δύω νόμους, εἷς νόμος προσδιορίζει τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, ἀπὸ τὰς ἐλαίας π. χ. τόσον, ἀπὸ τὰς συκέας τόσον. Ὑπάρχει καὶ ἕτερος νόμος καθ’ ὃν προσδιορίζεται ὁ τρόπος, καθ’ ὃν θὰ ἐξευρεθῇ τὸ ἐξαγόμενον τοῦ φόρου διὰ καταμετρήσεως ἢ ἐκτιμήσεως. Σήμερον πρόκειται, κύριοι, περὶ τοῦ νόμου τοῦ προσδιορίζοντος τὸ ποσοστόν. Εἰς αὐτὸν τὸν νόμον δὲν δυνάμεθα νὰ μεταφέρωμεν τὰς διατάξεις τοῦ ἑτέρου νόμου, ὅστις εἶναι πάγιος· δύναται νὰ μεταβληθῇ διὰ τροπολογίας, ὅταν ἡ τροπολογία ἔλθῃ κατὰ τὰ κανονισμένα, ἀλλὰ νὰ μεταφέρωμεν διατάξεις ἑνὸς παγίου νόμου, καὶ νὰ ἀποσπάσωμεν αὐτὰς τὰς διατάξεις, τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ προλάβωμεν τὰς περιστάσεις. Σᾶς λέγει ὁ Κ. Δημητριάδης, ὅτι λέγει εἶναι κανονισμένον, διότι ἡ τιμὴ τοῦ σίτου π. χ. προσδιορίζεται ἀπὸ τὸν ἔπαρχον, ἀπὸ τὸν ἔφορον καὶ ἀπὸ τὸν δήμαρχον τοῦ οἰκείου δήμου. Ὅταν δὲ ὁ Κ. δήμαρχος δὲν ᾖναι δυνατὸν νὰ παρευρεθῇ εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ὅταν δὲν θέλῃ νὰ ὑπογράψῃ, τί θὰ γείνῃ; ὥστε βλέπετε, ὅτι ἡ τροπολογία αὕτη δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ, διότι ἀφορᾷ ἕτερον νόμον, καὶ δεύτερον διότι δὲν δύναται νὰ προΐδῃ ὅλας τὰς περιστάσεις· ἁπλῶς καὶ μόνον, κύριοι, μία διάταξις δὲν δύναται ν’ ἀποσπασθῇ, διότι πρέπει νὰ συνοδεύηται μὲ ὅλην τὴν διαδικασίαν, δὲν δύνασθε νὰ δεχθῆτε μεμονωμένην τὴν διάταξιν, διότι, ἂν ὁ δήμαρχος δὲν ἔρχεται, ὁ ἔφορος καὶ ἔπαρχος δὲν δύνανται νὰ προσδιορίσωσι τὴν τιμὴν, ἀλλὰ, κύριοι, τὸ σύστημα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον καθιέρωσεν ἡ Συνέλευσις τοῦ νὰ λαμβάνωνται εἰς χρήματα οἱ φόροι, μᾶς ἄφησε περισσοτέρας καθυστερήσεις. Ἀλλ’ ὁ φορολογούμενος δὲν ἔχει κατ’ οὐδένα λόγον τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ, ὥστε ἡ τιμὴ τοῦ προϊόντος νὰ προσδιορισθῇ, ὅπως τρέχει εἰς τὸ χωρίον του, διότι ἦτον ὑπόχρεως νὰ τὸ μεταφέρῃ εἰς ἓν ὁποιονδήποτε μέρος καὶ ἐκεῖ τὸ δημόσιον ἤθελε τὸ πωλήσει· ὄχι εἰς τὸ χωρίον, διότι ὡς γνωρίζετε, εἰς τὰ χωρία δὲν ὑπάρχει οὔτε ἀγορὰ, οὔτε συναγωνισμός· ἑπομένως οὔτε τιμὴ, διὰ τοῦτο ἡ κυβέρνησις πάντοτε ἐπανέλαβε καὶ θέλει ἐπαναλαμβάνει, ὥστε αἱ ἀρχαὶ νὰ θέτωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν τὴν τιμὴν σύμφωνα πρὸς τὰς τρεχούσας τιμάς. Πιστεύω διὰ τοῦτο, ὅτι ὁ Κ. Δημητριάδης δὲν θέλει ἐπιμείνει εἰς τὴν τροπολογίαν, ἢ ἄλλως ἡ Βουλὴ δὲν θέλει τὴν παραδεχθῆ.

§32ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἂν προβλέπηται εἰς τὸν πάγιον νόμον νὰ λαμβάνῃ ὁ ἁρμόδιος δήμαρχος μέρος δὲν ἐπιμένω.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ διάταξις τοῦ πρώτου ἄρθρου. Ἄρθρ. 1. Διά τε τὸν ἔγγειον καὶ ἐπικαρπίας φόρον ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τὸν ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν περὶ ὅσων δὲν ἀποβλέπει τὸ ἀπὸ 19 Μαρτίου ε. ε. Βασ. Διάταγμα ἰσχύουσι καὶ διὰ τὸ 1865 αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ ἀπὸ 24 Μαΐου 1863 ψηφίσματος ΛΔʹ. τῆς Βʹ. ἐν Ἀθήναις Ἐθνικῆς Συνελεύσεως καὶ τοῦ ἀπὸ 6 Φεβρουαρίου 1864 Νόμου ΛΒʹ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρῶτον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἄρθρον δεύτερον. «Ἄρθρον 2. Ὁ ἐπὶ τῶν μελισσίων φόρος προσδιορίζεται διὰ τὸ 1865 ἔτος εἰς λεπτὰ 25 κατὰ κυψέλην (κοφφίνιον).» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον τοῦτο παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Προχωροῦμεν ἤδη εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ 60,000 δραχμῶν. «Ἄρθρον 1. Ἐπὶ τοῦ διὰ τὴν χρῆσιν 1865 εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργείου χορηγεῖται ἀναπληρωτικὴ πίστωσις δραχ. ἑξήκοντα χιλιάδων ἀριθ. 60,000 καταλογιζομένη εἰς τὸ Κεφάλ. 5 ἄρθρον 11 «ἔξοδα ὑγειονομικὰ ἐν γένει.»

§34ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§36ΒΡΑΪΛΑΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως ἀναγνώσω μίαν συνθήκην.

§37ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§38ΒΡΑΪΛΑΣ (ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν). Κύριοι, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρουσιάσω εἰς τὴν Βουλὴν συνθήκην, ἡ ὁποία συνωμολογήθη ἐσχάτως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μεγάλης Βρετανίας. Ἐπισυνάπτω ἔκθεσιν συντομωτάτην, διότι καὶ ἡ συνθήκη εἶναι συντομωτάτη καὶ κατὰ τὸ ἀντικείμενον αὐτῆς, καὶ κατὰ τὰς ἰδιαιτέρας συνομολογήσεις της πολὺ ἁπλῆ. Πρόκειται περὶ τῶν ἀποφάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν πρὸ τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου ἀπὸ τὰ ἐν Κωνσταντινουπόλει προξενεῖα, εἴτε δικαστήρια, περὶ τῶν ὑποθέσεων, αἵτινες ἐδικάσθησαν τελεσιδίκως, περὶ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐδικάσθησαν, ἂν ᾖναι ἐπιδεκτικαὶ ἐφέσεως, καὶ περὶ ἐκείνων τέλος, αἱ ὁποῖαι εἰσέτι δὲν ἐδικάσθησαν οὔτε πρωτοδίκως, οὔτε τελεσιδίκως. Περὶ τοῦ πρώτου προνοεῖ ἡ συνθήκη, ὅταν παρουσιάζεται ἀπόφασις ὁριστικὴ ἢ τελεσίδικος, ἀφοῦ ἡ οἰκεία ἀρχὴ, ἡ Ἀγγλικὴ ἀρχὴ, πιστοποιεῖ τοῦτο διὰ τῆς ὑπογραφῆς της, ἡ ἀπόφασις αὕτη πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ ὑπὸ τῶν Ἑλληνικῶν δικαστηρίων, διότι καὶ πρὸ τῆς ἑνώσεως αἱ ἀποφάσεις αὗται ἐθεωροῦντο ὡς ἀποφάσεις Ἰονίων δικαστηρίων. Ὡς πρὸς δὲ τὴν μεγαλειτέραν κατηγορίαν τῶν ἀποφάσεων ἐκείνων δηλαδὴ, αἵτινες δὲν εἶναι ὁριστικαὶ καὶ τελεσίδικοι, ἀλλ’ ἐπιδεκτικαὶ ἐφέσεως ἢ ἄλλου ἐνδίκου μέσου, περὶ τούτου θέλει γείνει χρῆσις τοῦ μέσου, περὶ τοῦ ὁποίου γίνεται μνεία ἐν αὐτῇ τῇ ἀποφάσει. Ὡς πρὸς τὴν τρίτην κατηγορίαν τῶν ὑποθέσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι εἰσέτι ἐκκρεμεῖς, αὗται ἐξ ἀνάγκης μεταβιβάζονται εἰς τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια. Αὗται εἶναι αἱ τρεῖς ἰδέαι, αἱ τρεῖς ἀρχαὶ τῆς συνθήκης, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑποβάλω, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ σπεύσητε τὴν ἀπόφασίν σας, καθόσον ἐκδίδονται καθ’ ἑκάστην ἀποφάσεις καὶ ἡ ἐκτέλεσις αὐτῶν δύναται νὰ παραγάγῃ καὶ παρήγαγε δυσκολίαν τινά. Τὸ ἀντικείμενον τοῦτο εἶναι ἁπλούστατον, τὰ διάφορα ἄρθρα τῆς συνθήκης εἶναι πολὺ περιληπτικὰ, καὶ ἑπομένως, νομίζω, ὅτι ἠδύνατο ἡ Βουλὴ νὰ παραπέμψῃ τὴν συνθήκην ταύτην εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν τμῆμα καὶ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ καθυποβάλῃ τὴν περὶ τούτου ἔκθεσίν της.

§39ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Καὶ νὰ τυπωθῇ.

§40ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Κάλλιον νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν δικαστικῶν ὑποθέσεων.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δυνάμεθα νὰ τὴν παραπέμψωμεν καὶ εἰς τὰς δύω ἐπιτροπὰς, θέλει δὲ καὶ τυπωθῆ. — Ὁ κ. Βαλασσόπουλος μοὶ ἐπέβαλε μίαν ἀναφοράν.

§42ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει ν’ ἀπαντήσῃ εἰς μίαν ἐπερώτησιν.

§44ΑΝΑΡΓΥΡΟΣ (ὑπουργὸς ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ τὸν ἐπερωτήσαντα νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν ἐπερώτησίν του.

§45ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἀπὸ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ἔκαμα τὴν ἐπερώτησιν, ἐπῆλθε μία ἀπάντησις τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, ἡ ὁποία σχεδὸν ἔπεισε τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ γεγονὸς περὶ τοῦ ὁποίου εἶχον κάμει λόγον δὲν εἶχε λάβει χώραν· οὐχ ἧττον ἡ ἐπερώτησις περιεῖχε καὶ ἑτέραν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν κατὰ τὰ θρυλλούμενα εἶχε παυθῆ ὁ Δήμαρχος Σπετσῶν, καὶ ἂν ἐξεδόθησαν διατάγματα φέροντα χρονολογίαν προγενεστέραν τῆς διαβεβαιώσεως, τὴν ὁποίαν ἦλθε καὶ ἔκαμε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἂν ὁ ἀναπληρωτὴς καὶ ὁ νέος δήμαρχος, τὸν ὁποῖον διώρισεν εἰς Σπέτσας, εἶναι ἁπλοῦς πολίτης ναὶ ἢ ὄχι.

§46ΑΝΑΡΓΥΡΟΣ (ὑπουργὸς ἐσωτερικῶν). Ὡς εἶχον τὴν τιμὴν εἰς τὰς προλαβούσας συνεδριάσεις ν’ ἀπαντήσω, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἀπαντῶ καὶ σήμερον, ὅτι ὡς μέλος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἶμαι ὑπόχρεως νὰ ἀπαντῶ μόνον ἐπὶ πράξεων καὶ ὅταν μοὶ φέρωνται πράγματα.

§47ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἐπηρώτησα ὑμᾶς ἂν ὁ δήμαρχος τῶν Σπετσῶν ἐπαύθη καὶ διὰ τίνα λόγον ἐπαύθη, καὶ ἂν ἐπαύθη διὰ διατάγματος φέροντος προγενεστέραν χρονολογίαν τῆς διαβεβαιώσεως τὴν ὁποίαν ἐκάμετε ἐνώπιον ἡμῶν, καὶ ἂν ὁ διορισθεὶς εἴτε ἀναπληρωτὴς, εἴτε δήμαρχος Σπετσῶν εἶναι ἁπλοῦς πολίτης ναὶ ἢ ὄχι.

§48ΑΝΑΡΓΥΡΟΣ (ὑπουργὸς ἐσωτερικῶν). Δὲν μοὶ φέρετε πράγματα, ἐπὶ πράξεων μόνον εἶμαι ἕτοιμος ν’ ἀπαντήσω.

§49ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ἐπερωτῶ.

§50ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐνδιαφέρει κατὰ πρῶτον τὴν Βουλὴν ν’ ἀκούσῃ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ μίαν θετικὴν καὶ καταφατικὴν ἀπάντησιν ἐπὶ μιᾶς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἔκρινεν ἀξίαν νὰ μεταβιβάσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ προκαλέσῃ λόγον τινά· δεύτερον, Κύριοι, ἐνδιαφέρει τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ μίαν κατηγορητικὴν ἀπάντησιν προκειμένου περὶ μιᾶς πράξεως, ἡ ὁποία κατὰ συζήτησίν τινα γενομένην πρὸ ἡμερῶν δὲν θεωρεῖται νόμιμος. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὤφειλε νὰ εἴπῃ ὅτι οὔτε ὁ δήμαρχος ἐπαύθη, οὔτε Διάταγμα ἐξεδόθη πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ δημάρχου (θόρυβος)· διότι ἐγὼ φρονῶ, δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ἔχητε ἐναντίαν γνώμην, ὅτι ἀφοῦ ἐξεδόθη ἓν Β. Διάταγμα, τὸ Διάταγμα τοῦτο δὲν θεωρεῖται κατηργημένον, δὲν θεωρεῖται, ὅτι εἶναι ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας, ἅμα δὲν ἀνεκλήθη. Καὶ ἕνας ὑπουργὸς, εἴτε ὑπάρχων σήμερον, εἴτε ἄλλος δύναται νὰ τὸ ἐνεργήσῃ· διὰ τοῦτο νομίζω, καὶ ἀπορῶ πῶς θορυβοῦν, ὅτι πρέπει ὁ ὑπουργὸς νὰ εἴπῃ, ἐὰν ὑπάρχῃ τοιοῦτον Διάταγμα, ἢ ἐὰν ἐξεδόθη καὶ ἀνεκλήθη. Ἐὰν ἀνεκλήθη βεβαίως δὲν ὑπάρχει καμμία εὐθύνη· πιθανὸν νὰ ἔγεινεν ἐξ ἀπροσεξίας ἢ ἄλλης αἰτίας· ἐὰν ὅμως ὑπάρχῃ, πρέπει νὰ γείνῃ μία συζήτησις ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο θαυμάζω πῶς ὅταν εἶπον, ὅτι πρέπει ὁ Κ. ὑπουργὸς νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐθαυμάσατε! Διατί ἐθαυμάσατε; Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι νομίζουν, ὅτι ὁ Κ. ὑπουργὸς δύναται νὰ διορίζῃ δημάρχους ὅπως θέλει, δι’ αὐτοὺς εἶναι ἀδιάφορον· δι’ ἐκείνους ὅμως, οἱ ὁποῖοι δὲν τὸ νομίζουν τοῦτο καὶ δίδουν μεγάλην ἀξίαν εἰς τοιοῦτον ζήτημα, αὐτοὶ, νομίζω, δὲν πρέπει νὰ θορυβοῦν.

§51ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἀπάντησις τοῦ Κ. ὑπουργοῦ ἡ λακωνικὴ, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι πλήρης καὶ καταληπτή. Σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν χρεωστεῖ νὰ δώσῃ λόγον παρὰ περὶ πράξεων βεβαίων, τετελεσμένων, ὑπαρκτῶν. Ἑπομένως παρετήρησεν εἰς τὸν ἐπερωτήσαντα, ἐὰν σεῖς γνωρίζετε, ὅτι ὁ Οἰκονόμος ὁ δήμαρχος τῶν Σπετσῶν δὲν εἶναι πλέον δήμαρχος σήμερον, ὅτε ἐπερωτᾶται, καὶ ὅτι ἓν ἄλλο πρόσωπον ἀναπληροῖ τὸν δήμαρχον καὶ ἐνεργεῖ ὡς δήμαρχος, ἐὰν τοῦτο διϊσχυρίζεσθε σᾶς λέγω, ὅτι τοιοῦτόν τι δὲν ἐτελέσθη, καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ ἐπερώτησίς σας καθίσταται ματαία· διότι μετὰ τὴν ἐπερώτησίν σας ἔρχεται ἡ ἐπίκρισις τῆς πράξεώς μου, καὶ ἐνόσῳ ἡ πρᾶξις αὐτὴ δὲν ἔλαβεν ἐξωτερικὴν ὕπαρξιν, δὲν ἐκοινοποιήθη, δὲν ἐπραγματοποιήθη, ἐξακολουθεῖ νὰ μένῃ ὡς πρᾶξις ἐσωτερικὴ, ὡς πρᾶξις τῆς διανοίας μου, διὰ τὴν ὁποίαν μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν χρεωστῶ νὰ σᾶς δώσω λόγον. Μ’ ἄλλας λέξεις ἐννοῶ, ὅτι ἡ ἐπερώτησις περιέχει αὐτὴν τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἤκουσα καὶ ἐγὼ διαθρυλλουμένην, καὶ μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ἐπερωτᾷ ἐπὶ θρυλλημάτων, ἐπὶ διαδόσεων, ἀλλ’ ἐπὶ γεγονότων, ἐπὶ πραγμάτων, ἐπὶ σπουδαίων περιπτώσεων. Αὐτὴν ἤκουσα καὶ ἐγὼ ἔξωθεν, ὅτι ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχε προκαλέσει ἓν Διάταγμα παύσεως τοῦ Δημάρχου· μ’ ὅλα ταῦτα ἐπερωτηθεὶς πρὸ ἡμερῶν ἀπὸ τὸν Κ. Μπούμπουλην, ἐὰν ἔπαυσε τὸν δήμαρχον τῶν Σπετσῶν, εἶπεν ὅτι τοιοῦτόν τι δὲν ἔλαβε χώραν· προσθέτουν, ὅτι μετὰ ταῦτα τὸ Διάταγμα αὐτὸ ἐστάλη εἰς τὸν Νομάρχην διὰ νὰ κοινοποιηθῇ καὶ ὅτι μολαταῦτα ὁ ὑπουργὸς πάλιν, δὲν ἠξεύρω πόθεν ὁρμώμενος, ἐτηλεγράφησεν εἰς τὸν νομάρχην νὰ μὴ τὸ κοινοποιήσῃ. Φαίνεται λοιπὸν ὅτι ὑπάρχει διάθεσις ν’ ἀποδοθῇ κἄποια ἀνακολουθία εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν ἐσωτερικῶν, ὡς πρὸς τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὴν Βουλήν. Πρόκειται νὰ τοῦ εἴπωμεν, πῶς κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν ὁ Κ. Μπούμπουλης σὲ εἶχεν ἐπερωτήσει καὶ τὸ Διάταγμα τῆς παύσεως ἦτο ἐκδεδομένον, πῶς σὺ ἠρνήθης τὸ γεγονὸς αὐτό; Ἀλλὰ νομίζω, Κύριοι, ὅτι πάλιν ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν μᾶς δίδει σήμερον ὁ Κύριος ὑπουργὸς, εἶναι νόμιμος, εἶναι ἐντὸς τῆς δικαιοσύνης, ἐντὸς τῆς ὀρθότητος. Σᾶς λέγει, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ διενοήθην νὰ παύσω τὸν δήμαρχον Σπετσῶν, ἠμπορεῖ ὄχι μόνον νὰ διενοήθην, ἀλλὰ νὰ ἔκαμον καὶ πρότασιν εἰς τὸν Βασιλέα, ἠμπορεῖ νὰ ὑπεγράφη καὶ Διάταγμα ἀπὸ τὸν Βασιλέα, ἀλλὰ τὸ Διάταγμα αὐτὸ, ἐνόσῳ δὲν τὸ πραγματοποιήσω, δὲν φέρει καμμίαν ἀλλοίωσιν εἰς τὰ ὑπάρχοντα. Ὁ πρώην δήμαρχος ἐξακολουθεῖ νὰ ᾖναι τοιοῦτος, καὶ ἐγὼ ἔχω τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἠμπορῶ νὰ προκαλέσω ν’ ἀναβληθῇ ἢ νὰ μὴ πραγματοποιηθῇ ποτε.

§52ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Παραδέχεσθε ὅτι τὰ Β. Διατάγματα στηρίζονται ἐπὶ τῶν νόμων;

§53ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Μάλιστα. Παραδέχομαι.........

§54ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Λοιπὸν τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου διορίζεται ἄλλος δήμαρχος παυομένου τοῦ ὑπάρχοντος εἶναι Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον δὲν στηρίζεται εἰς κανένα νόμον.

§55ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Μὰ δὲν ὑπάρχει αὐτό. Ὁ δήμαρχος εἶναι ὁ ἴδιος σήμερον. Διὰ ποῖον λόγον νὰ ζητήσητε ἐπίκρισιν παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ διὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐξετέλεσε;

§56ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἶπον κατὰ τὰ θρυλλούμενα.

§57ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Σᾶς ἀπήντησα καὶ ἐγὼ, ὅτι τὰ θρυλλούμενα δὲν πρέπει νὰ γίνωνται ἀντικείμενον συζητήσεως καὶ τέλος πάντων ἐπ’ αὐτῶν τῶν θρυλλημάτων σας δίδει μίαν ἀπάντησιν ὁ Κ. ὑπουργὸς, ἡ ὁποία σᾶς ἱκανοποιεῖ. Σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ παῦσις τοῦ δημάρχου Σπετσῶν δὲν εἶναι γεγονός. Τώρα τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι τὰ Διατάγματα, ἅμα ὑπογραφῶσιν, ἔχουν καὶ τὸ κῦρος καὶ τὴν ἐκτέλεσίν των, αὐτὸ νομίζω δὲν εἶναι ὀρθόν· διότι ὄχι μόνον τὰ Διατάγματα, ἀλλὰ καὶ οἱ Νόμοι αὐτοὶ, ἐνόσῳ δὲν δημοσιευθοῦν, δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔχουν κανὲν κῦρος, καμμίαν ἰσχύν. Ἐνόσῳ λοιπὸν σκέπτεται ὁ ὑπουργὸς περὶ τοῦ Διατάγματος, ἐνόσῳ εἰς τὸν ἐξωτερικὸν κόσμον δὲν τὸ ὑποβάλλει, δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸν ἐπικρίνῃ κανείς. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ Κ. ὑπουργοῦ εἶναι πλήρης καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἱκανοποιηθῇ.

§58ΑΝΤΩΝ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μίαν ἀπορίαν, παρακαλῶ, νὰ μοῦ λύσητε, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ὁ ὑπουργὸς ὁ προκαλέσας τὸ Διάταγμα παραιτηθῇ καὶ ὁ κατόπιν του εὑρίσκων τὸ Διάταγμα ὑπογεγραμμένον παρὰ τοῦ Βασιλέως τὸ κοινοποιεῖ, τὸ κοινοποιεῖ δὲ κατὰ καθῆκον, διότι εὑρέθη πλῆρες καὶ δὲν ἔμενε παρὰ τὸ στάδιον τῆς κοινοποιήσεως, ἡ δὲ κοινοποίησις εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν διάδοχον ὑπουργὸν, εἰς τοιαύτην περίπτωσιν τί γίνεται σᾶς παρακαλῶ;

§59ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι εὔκολος ἡ ἀπάντησις. Τὰ Διατάγματα, καθὼς γνωρίζετε, φέρουν τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ὑπουργοῦ, καὶ διὰ τῆς ὑπογραφῆς αὐτοῦ μεταδίδεται εἰς αὐτὸν ἡ εὐθύνη. Ἐὰν λοιπὸν ἔλθῃ ἕνας ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν καὶ εὕρῃ Διάταγμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἔχει τὴν ὑπογραφήν του, τοῦ ὁποίου τὴν εὐθύνην δὲν δύναται ν’ ἀναλάβῃ, δὲν ἔχει κανὲν καθῆκον νὰ κοινοποιήσῃ αὐτὸ τὸ Διάταγμα, διότι δὲν εἶναι διεκπεραιωτὴς τῶν πράξεων, τῶν ὁποίων ἡ εὐθύνη ἀνήκει εἰς τὸν προκάτοχόν του.

§60ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοὶ φαίνεται πολὺ παράδοξος ἡ ἀρχὴ, ἡ ὁποία ὡδήγησε τὸν Κ. ὑπουργὸν εἰς τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε ἀπὸ τὸν Κ. δικηγόρον δικαιολογουμένην.

§61ΤΙΝΕΣ. Εἶναι βουλευτής.

§62ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Γνωρίζετε, ὅτι ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἐνεργουμένης μόνον τὰ ἀφορῶντα τὰς ἐξωτερικὰς σχέσεις δὲν ἔρχονται εἰς πᾶσαν περίστασιν μετὰ τῆς Βουλῆς εἰς συνάφειαν, ὅταν δὲν ᾖναι ἐντελῶς τετελεσμένα, διότι δύνανται νὰ περιπλέξουν μίαν ὑπόθεσιν· τὰ δὲ ἐσωτερικὰ, τὰ οἰκογενειακά μας, δύνανται νὰ ἐξελεγχθοῦν καὶ εἰλικρινῶς νὰ ἔλθῃ νὰ εἴπῃ ἕνας ἐπροκάλεσες Β. Διατάγματα.

§63ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ποῦ τὸ ἠξεύρετε.

§64ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Σὲ ἐρωτῶ σὲ, δὲν ἔχεις τὴν ἀναίδειαν νὰ ψεύδεσαι.

§65ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ὁ Κ. βουλευτὴς πρέπει νὰ μεταχειρίζεται λέξεις πλέον σεμνάς.

§66ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἄφησέ τον νὰ λέγῃ ὅ,τι θέλει.

§67ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἔχει πολὺ συμφέρον ἡ Βουλὴ νὰ μάθῃ πῶς προκαλεῖς ἓν Β. Διάταγμα καὶ ὕστερον τὸ ἀφίνεις καὶ τὸ πᾶς παραπέρα, καὶ τὸ κρατεῖς ἐδῶ καὶ τὸ διαπραγματεύεσαι μὲ τὸν ἕνα καὶ μὲ τὸν ἄλλον. Τί εἶναι αὐτά; αὐτὸ εἶναι διαφθορὰ καὶ κακοήθεια, καὶ ἔρχεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ λέγει, δὲν ἐξετελέσθη ἀκόμη, αἱ διαπραγματεύσεις δὲν ἐτελείωσαν, ὁ καρπὸς δὲν ἐσυλλέχθη ἀκόμη. Αὐτὴν τὴν διαγωγὴν τὴν κατακρίνω, εἶναι ἐναντία καὶ τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς ἠθικῆς.

§68ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Οὐδείς, νομίζω, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσδύσῃ εἰς τὴν διάνοιαν τοῦ ἄλλου. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι βεβαίως ἱεροδικαστήριον, καὶ νομίζω ὅτι οἱ ἐπερωτήσαντες ἀρκετὰ ἱκανοποιήθησαν ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ Κ. ὑπουργοῦ, καὶ ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου Κ. Κυπριάδου· ὁ δὲ διϊσχυρισμός, ὅτι ὑπῆρξε διαφθορά, ὑπῆρξε κακοήθεια, δὲν ἀνταποκρίνεται μὲ τὰ ἔργα. Πᾶς τις διανοεῖται νὰ σκεφθῇ οὕτως ἢ ἄλλως, ἀλλ’ ἐν ὅσῳ ἡ σκέψις αὕτη δὲν πραγματοποιηθῇ, ἢ δὲν ἔλθῃ εἰς φῶς, δὲν ὑπάγεται βεβαίως εἰς ἔλεγχον· τοῦτο ἴσως συνέβη καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Λοιπὸν θὰ ἐξετάσωμεν τὸν ὑπουργὸν τί ἐφρόνει, ἢ τί ἐσκέπτετο χθές; τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὴν ἠθικὴν καὶ δὲν πρέπει οἱ λαλοῦντες νὰ συνηγορῶσι διὰ τοιούτων μέσων ὑπὲρ τῆς ἠθικῆς. Ὅπως νόμος τις ἀποφασιζόμενος παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Βασιλέως, ἐὰν δὲν δημοσιευθῇ διὰ τῆς ἐφημερίδος δὲν ἰσχύει, τοιουτοτρόπως καὶ ἓν Διάταγμα δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἰσχύν, ἐνόσῳ δὲν ἐκτελεσθῇ. Λέγουν ὅτι ἐπαύθη ὁ δήμαρχος, ἀλλὰ ποίαν ἔχουν πρὸς τοῦτο ἀπόδειξιν; οὐδεμίαν! Ἄρα οἱ φέροντες καθ’ ἑκάστην τὸν δήμαρχον τοῦτον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διεγείρουν τρόπον τινα ὑπονοίας κατ’ αὐτοῦ, ἐνῷ ὁ Κ. Οἰκονόμος εἶναι ἀνώτερος πάσης μομφῆς. Διὰ τοῦτο καὶ κρίνων πάντῃ περιττὸν νὰ προβῶμεν εἰς ἐκτενεστέρας ἀναπτύξεις, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὰ λεχθέντα, καθ’ ὅσον εἶμαι πολὺ πεπεισμένος, ὅτι ὁ δήμαρχος δὲν ἐπαύθη.

§69ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ τοῦτο μόνον νὰ μᾶς πληροφορήσητε τὶ εἶπεν ὁ Κύριος ὑπουργός, διότι δὲν τὸν νοήσαμεν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπεν, ὅτι ἡ ἐπερώτησίς σας πρέπει νὰ στηρίζηται εἰς πράξεις, εἰς γεγονότα. Λοιπὸν ἀρκεῖται ἡ Βουλή;

§71ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§72ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Φέρετε εἰς γνῶσιν τῶν ὑπουργῶν τὴν σύστασίν μου.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ στείλω ἀντίγραφον τῶν πρακτικῶν. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον. «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληρώσῃ τὰ ἔξοδα τοῦ κράτους ἀπὸ τῆς συγκροτήσεως τῆς Βουλῆς μέχρι τέλους τοῦ προσεχοῦς Σεπτεμβρίου, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ.» Ἔχει τις τὸν λόγον; Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀναγνωσθὲν νομοσχέδιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχει καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ περὶ φορολογίας. Ἄρθρον μοναδικόν. Κυροῦται τὸ ἀπὸ 19 Μαρτίου ε. ε. Β. Διάταγμα περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ ἐγγείου καὶ τῆς ἐπικαρπίας φόρου ἐπί τινων προϊόντων τῆς γῆς καὶ τοῦ ἐπὶ τῶν ζώων φόρου διὰ τὸ 1865 ἔτος. Ζητεῖ τις τὸν λόγον; εἶναι ἡ πρώτη ἀνάγνωσις. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται. Ἄρχεται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπεψηφίσαμεν χθὲς περὶ δανείου διὰ τρίτην φοράν. Ὁ Κύριος Δεληγιώργης ἔχει τὸν λόγον.

§74ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὀφείλω, Κύριοι, νὰ δικαιολογήσω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐναντίον τῶν ἐντόκων γραμματίων, καὶ διὰ τί φρονῶ, ὅτι τὸ μέτρον τῆς κυβερνήσεως τοῦ νὰ πορισθῇ 3,000,000 δραχμῶν δι’ ἐντόκων γραμματίων εἶναι ἀποκρουστέον. Νομίζω, ὅτι τὸ δάνειον τοῦτο εἶναι ἀνεπαρκὲς εἰς τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον γίνεται, καὶ συγχρόνως βλαβερὸν. Εἰς τὴν χθεσινὴν συζήτησιν ἀτάκτως ἐῤῥίφθησαν ἰδέαι τινὲς περὶ τῶν ἐντόκων γραμματίων, καὶ μολονότι τοσοῦτον ἐντριβὴς περὶ τὰ τοιαῦτα ὁ συνάδελφος Κ. Κεχαγιᾶς, ἐπολέμησε τὴν περὶ αὐτῶν ἰδέαν μου, μολαταῦτα ἐπιμένω νὰ φρονῶ, ὅτι τὰ ἔντοκα γραμμάτια δὲν εἶναι ἄλλο τίποτε εἰμὴ προεξόφλησις τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως. Ἐπειδὴ δὲ τοιοῦτον προορισμὸν ἔχουσι τὰ ἔντοκα γραμμάτια, ὅπου κυκλοφοροῦσι, διὰ τοῦτον τὸν λόγον, βλέπων, ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ ἡμετέρου ταμείου εἶναι ὅλως διόλου διαφορετικὴ τῆς τῶν ἐθνῶν, εἰς ἃ κυκλοφοροῦσι, νομίζω, ὅτι τὰ ἔντοκα γραμμάτια εἶναι ἀνεπαρκῆ.

§75ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§76ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὰ ἔντοκα γραμμάτια, Κύριοι, ὅπως ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω καὶ χθὲς, χρησιμεύουσι μόνον ὅπως, ὅταν παρουσιάζηται εἰς τὰ οἰκονομικὰ ἑνὸς κράτους, ἕνεκα τῆς βραδύτητος......

§77ΤΙΝΕΣ. Κύριε πρόεδρε νὰ γείνῃ ἡσυχία, διότι δὲν ἀκούομεν τίποτε.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ περιτρέχετε κλητῆρες, καὶ οἱ κύριοι βουλευταὶ ὁρίστε! καθῆστε!

§79ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅταν παρουσιάζηται βραδύτης τις περὶ τὴν εἴσπραξιν τῶν ἐσόδων, ἢ ὅταν ἔκτακτον καὶ ἀπροσδόκητον γεγονὸς πρόκηται νὰ ἐπιφέρῃ τινὰ χαλάρωσιν πρόσκαιρον εἰς τὰ οἰκονομικὰ, γίνεται προσφυγὴ εἰς τὰ ἔντοκα γραμμάτια, διὰ τῶν ὁποίων προεξοφλεῖται μέρος τῶν εἰσοδημάτων τοῦ ἔτους πρὸς θεραπείαν προσκαίρου ἀνάγκης. Ἐὰν δὲ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις ἑνὸς τόπου ἐξέρχεται τῶν ὁρίων τῆς προσκαίρου ταύτης καὶ ἐπιπολαίου στενοχωρίας, μηδὲν οἱ ἀντιφρονοῦντες θέλουσι δυνηθῆ, νομίζω νὰ μοὶ παρουσιάσωσι κράτος, τὸ ὁποῖον προσφεύγει εἰς τὰ ἔντοκα γραμμάτια ὡς εἰς μέτρον ἐπαρκές. Δὲν ὁμιλῶ περὶ ἐποχῶν ἀπηρχαιωμένων· διότι εἰς ἐποχὰς ἀπηρχαιωμένας ὑπομονὴ ἂν παρουσιάζωνται καὶ τοιαῦται περιστάσεις· οὔτε σᾶς ὁμιλῶ περὶ καταταχρηστικῶν ἐξαιρέσεων. Διὰ τοῦτο, εἰς τὰ κράτη, εἰς τὰ ὁποῖα γίνεται τὴν σήμερον προσφυγὴ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο τοῦ δανείου, ὁ τόκος τῶν γραμματίων εἶναι εὐτελὴς, παραβαλλόμενος πρὸς τὸν τόκον τῆς κυκλοφορίας, καὶ σᾶς ἀναφέρω μάλιστα τὴν Πρωσσίαν, ὅπου τὰ γραμμάτια ταῦτα δὲν φέρουσι τόκον οὐδαμῶς. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι ἡ ἰδέα τοῦ ἀξιοτίμου προέδρου τῆς Βουλῆς Κ. Κεχαγιᾶ, καθ’ ἣν τὰ ἔντοκα γραμμάτια δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ ταμιακὴ ἐργασία, ἀληθεύει, ὁσάκις προορίζονται πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον σᾶς προανέφερα, τῆς προεξοφλήσεώς τινων ἐσόδων πρὸς ὥραν. Ἅμα ὅμως παρουσιάζηται κατάστασις, οἵα ἡ σήμερον ἐν Ἑλλάδι, τὰ ἔντοκα γραμμάτια οὔτε θεωρητικῶς, οὔτε πρακτικῶς εἶναι ἐπαρκῆ. Ὁποία εἶναι ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον οἰκονομικῶς τὸ κράτος; — Εἶπον χθὲς καὶ ἐπιμένω, ὅτι εἶναι κατάστασις χρεωκοπίας· καὶ διὰ νὰ μὴ ἐκφράσω τοιαύτην ἰδέαν χωρὶς συγχρόνως νὰ δώσω καὶ τὰ μέσα τῆς ἐξελέγξεως τῶν λόγων μου, χρεωστῶ νὰ τὴν ἀποδείξω. Εἶπον ἀρκετὰ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον, καὶ ἐκεῖ νομίζω, ὅτι ἀπέδειξα μὲ ἀριθμούς, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις εἶναι τοιαύτη· εὐχαριστοῦμαι δὲ, καί τοι αἰσθάνομαι βαθεῖαν λύπην διὰ τὸ πρᾶγμα, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, ἐλθὼν ἐπὶ τὸ βῆμα, δὲν ἠρνήθη τὴν κατάστασιν ταύτην ἐκτὸς μόνον, ὅτι συνομολογήσας τὰ λοιπὰ, περιώρισε τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1865 εἰς τρία ἑκατομ. Ἀλλ’, ὡς ἐνθυμεῖσθε, δὲν ἦτον εἰς κατάστασιν τότε νὰ μᾶς βεβαιώσῃ, (διότι τὰς ἀμφιβολίας δὲν τὰς θεωρῶ ὡς βεβαίωσιν) ἂν τῷ ὄντι εἰς τὸ ἔλλειμμα τῶν 3 ἑκατομμυρίων περιλαμβάνωνται καὶ αἱ πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι κατεστάθησαν ἀναγκαῖαι καὶ ἀναπόφευκτοι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1865, αἱ ἀναπληρωματικαὶ καὶ ἔκτακτοι. Πρὸς ἀπόδειξιν τῆς χρεωκοπίας συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ γνωρίσματα αὐτῆς. Πρῶτον γνώρισμα χρεωκοπίας, ἔχομεν ὑποθηκευμένα ἐθνικὰ κτήματα μεγάλης ἀξίας, καὶ περιπλέον ἀπηλλοτριώσαμεν, διὰ νὰ πορισθῶμεν τὰ μέσα τοῦ ζῇν, τὸ δικαίωμα τοῦ φορολογεῖν. Γνωρίζετε, ὅπως σᾶς εἶπον κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην τῆς ἀπαντήσεως καὶ ὅπως εἰς ἄλλην ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ἐπανέλαβεν, ὅτι τὰ εἰσοδήματα τῆς Ἑπτανήσου ἀπὸ τῆς 1 Αὐγούστου μεταβαίνουσιν εἰς τὴν ἐξουσίαν τῆς Ἰονικῆς τραπέζης, πρὸς ἣν ἐγείναμεν ὀφειλέται μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῆς Συνελεύσεως. Σᾶς ἀφίνω νὰ συλλογισθῆτε, ἂν κράτος, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει τοιαύτην νόσον, ἂν κράτος τοιοῦτον δύναται νὰ εἴπῃ «εἰς δύσκολον μόνον θέσιν εὑρίσκονται τὰ οἰκονομικά»! Διὰ νὰ ἐννοήσητε δὲ τὸ πρᾶγμα, μὴ ἀποβλέψητε εἰς τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἐξησφαλίσαμεν διὰ τῶν μέσων τούτων, ἀλλ’ ἀποβλέψατε εἰς τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα μετεχειρίσθημεν, ἵνα ἐξασφαλίσωμεν· διότι ἡ χρῆσις τῶν μέσων εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὴν πίστιν τοῦ κράτους, καὶ ἡ πίστις εἶναι ἀνάλογος τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως αὐτοῦ, καὶ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν οὐδεὶς ἄλλος ἢ ὁ μέλλων νὰ δανείσῃ τὸ κράτος ἐξετάζει ἀκριβέστερα. Σᾶς ἐρωτῶ δὲ ἂν εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν γνωρίζητε, ὅτι ὑπάρχει κράτος ἐκ τῶν εὐνομουμένων, τὸ ὁποῖον φέρει τὴν πληγὴν ταύτην. Δὲν ἐξαιρῶ οὐδὲ τὴν Τουρκίαν, διότι πρὸ μικροῦ ἔπαυσε καὶ τῆς Τουρκίας ἡ νόσος αὕτη· ἀλλὰ καὶ ἂν φέρῃ ἀκόμη αὐτὴν, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ Τουρκία δὲν εἶναι ἀξιομίμητος. Αὐτὸς ὁ τόκος, κύριοι, μὲ τὸν ὁποῖον συνοδεύονται τὰ γραμμάτια, κατὰ τὸ γομοσχέδιον, εἶναι πολὺ ἀνώτερος τοῦ τόκου, μὲ τὸν ὁποῖον δανείζονται τὰ πιστωτικὰ καταστήματα, ὅπερ ἀποδεικνύει τὸ αὐτὸ καὶ προσθέτει μίαν δευτέραν ἀπόδειξιν τῆς νόσου, περὶ ἧς σᾶς ὡμίλησα. Τρίτον ἔχομεν ἔλλειμμα, ὅπερ οὔτε ὁ ἀξιότιμος πρωθυπουργὸς ἠρνήθη. 12 ἑκατομμυρ. καὶ πλέον ἐκ τῶν παρελθουσῶν χρήσεων μέχρι τῆς τοῦ 1864· ἔλλειμμα δὲ τοῦ 1865 κατ’ αὐτὸν μὲν 3 ἑκατομμυρίων, κατὰ ἐμὲ δὲ 6 ἑκατομμυρίων. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ συζητούμενον παρουσιάζει τετάρτην ἀπόδειξιν τῆς νόσου. Τίθενται εἰς ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν τὰ γραμμάτια τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἐπιβαλλόμενα εἰς μίαν τάξιν τῆς κοινωνίας, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὀνομάζω τὰς ἀρτηρίας τῆς διοικήσεως τοῦ κράτους· ἐπιβάλλεται ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία εἰς μίαν τάξιν τῆς κοινωνίας, τὴν τάξιν τῶν ὑπαλλήλων. Πέμπτην ἀπόδειξιν σᾶς παρουσιάζω τὴν κατάστασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Καί τοι τοιαύτης οὔσης τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ κράτους, ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1865 δὲν φέρει οὐδεμίαν ἐλάττωσιν εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ κράτους, ἀλλὰ μάλιστα περιλαμβάνει καὶ αὔξησιν. Δὲν ἀναφέρω τοῦτο ἐνταῦθα, ἵνα ἐλέγξω, ἀλλ’ ἵνα βεβαιώσω, ἵνα δοθῇ μία ἀπόδειξις περιπλέον, ὅτι τῳόντι διατελοῦμεν εἰς οἰκονομικὴν κατάστασιν χρεωκοπίας. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ κράτους ἦτο τὸ μόνον μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου ἠδυνάμεθα νὰ φωτισθῶμεν, ἂν λαμβάνηται πρόνοια περὶ τῶν οἰκονομικῶν· ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1865 δὲν παρουσιάζει οὐδεμίαν ἐλάττωσιν εἰς τὰ ἔξοδα, ἐξ ἐναντίας μάλιστα περιλαμβάνει καὶ αὐξήσεις, χωρὶς νὰ δεικνύῃ νέους πόρους ἐσόδων. Ἀλλὰ προσέτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ πλέον ἐλάττωσις καμμία, καὶ ἀποκρούω τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου Κ. Κεχαγιᾶ, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ φέρῃ τροπολογίας, μεταῤῥυθμιζούσας τὸν προϋπολογισμόν· διότι ναὶ μὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ φέρωμεν μεταῤῥυθμίσεις, ἀλλ’ αἱ μεταῤῥυθμίσεις, τὰς ὁποίας φέρουν τὰ κοινοβουλευτικὰ Σώματα, δὲν εἶναι μεταῤῥυθμίσεις, τὰς ὁποίας τοιαύτη οἰκονομικὴ κατάστασις ἀπαιτεῖ· ἀφ’ ἑτέρου σᾶς εἶναι γνωστὸν, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς θέλει συζητηθῆ μετὰ τρεῖς μῆνας, καὶ ἐννοεῖτε, κύριοι, ὅτι ἀφ’ οὗ θὰ συζητηθῇ μετὰ τρεῖς μῆνας, δηλ. εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους, δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ οὐδεμία βελτίωσις. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω θεωρῶν ὡς μίαν τῶν ἀποδείξεων καὶ ταύτην, ὅτι διατελοῦμεν εἰς κατάστασιν νοσηράν. Προσέτι καὶ ἕκτην ἀπόδειξιν σᾶς παρουσιάζω· τὰ εἰσοδήματα τοῦ Κράτους δὲν λαμβάνουν καμμίαν ἐπὶ τὸ βέλτιον μεταβολήν· ὄχι διότι ὁ καιρὸς καὶ ἡ συγκομιδὴ τῶν καρπῶν δὲν ἦσαν εὐνοϊκὰ, διότι τοῦτο εἶναι ἀνεξάρτητον τῆς θελήσεως τῶν ἀνθρώπων· ἀλλὰ διότι ὁ εἰσαγαγὼν τὸν προϋπολογισμὸν, ὁ διωρισμένος νὰ φροντίζῃ περὶ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους, δὲν ἔφερε βελτίωσιν καμμίαν. Διότι, ὅπως ἠκούσατε παρὰ τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν, σκέπτεται μόνον ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσάξῃ νόμους φορολογικοὺς, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴν ἰδέαν του, δύνανται νὰ ἔλθωσιν εἰς ἐπικουρίαν τῆς ἀσθενείας μας, ἀλλὰ τοὺς νόμους τούτους δὲν τοὺς εἰσήγαγεν εἰσέτι, καὶ, ἂν τοὺς εἰσαγάγῃ, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι θέλουσι συζητηθῆ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, καθ’ ὃν καὶ ὁ προϋπολογισμός· ἑπομένως θέλουν περιορισθῆ τὰ ἀγαθὰ τῶν φορολογικῶν τούτων νόμων εἰς ἓν διάστημα δύω μόνον μηνῶν, τοῦ Νοεμβρίου καὶ τοῦ Δεκεμβρίου· μολονότι γνωρίζετε, ὅτι διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ φορολογικός τις νόμος, δὲν ἀρκεῖ μόνον νὰ ψηφισθῇ, ἀλλὰ πρέπει νὰ παρέλθῃ καὶ ἀρκετὸς χρόνος, ὅπως προπαρασκευασθῶσι τὰ ἀναγκαῖα πρὸς ἐφαρμογὴν αὐτοῦ. Ἑπομένως ὁποιαδήποτε μέτρα καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις σκοπῇ νὰ προτείνῃ, ταῦτα δὲν ἔχουσιν ἐπιῤῥοὴν εἰς τὸ ἔτος 1865. Αὐτὴ, κύριοι, εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις, ὑπαρχούσης τῆς ὁποίας, οὐδὲν ὑποβάλλεται πρὸς θεραπείαν, οὔτε ἐλάττωσις γίνεται εἰς τὰ ἔξοδα, οὔτε αὔξησις εἰς τὰ ἔσοδα. Ἡ κατάστασις αὕτη ἀναμφιβόλως εἶναι ἡ κατάστασις τῆς χρεωκοπίας ὅταν ὁ προϋπολογισμὸς οὐδεμίαν λαμβάνῃ πρόνοιαν· καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον νομίζω, ὅτι τὰ ἔντοκα γραμμάτια τῶν 3 ἑκατομ. δὲν θέλουσιν ἔχει καμμίαν ἐπιῤῥοὴν, εἰσὶν ἀνεπαρκῆ. Ὄχι μόνον τὸ ποσὸν τῶν γραμματίων εἶναι μικρὸν ἀπέναντι τῶν ἐλλειμμάτων καὶ τῶν ἀναγκῶν, διότι ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, τί σᾶς εἶπον κατὰ τὴν συνεδρίασιν, καθ’ ἣν ὡμίλησα ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως, ὅτι ἐντὸς τοῦ Αὐγούστ. πρέπει 4 ἑκατομ. 600,000 δρ. νὰ συγκεντρωθῶσιν εἰς τὸ κεντρικὸν ταμεῖον, ἵνα πληρωθῶσι τὰ ἔξοδα τῆς πρωτευούσης καὶ αἱ ἀναπόφευκτοι ἀνάγκαι τῆς Ἑπτανήσου, ἥτις δὲν ἔχει πλέον εἰσοδήματα. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι ἀνεπαρκὲς ὄχι μόνον διότι εἶναι μικρὸν, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ κυβέρνησις νὰ τὸ θέσῃ εἰς κυκλοφορίαν. Ἀλλὰ καὶ ἂν δυνηθῇ νὰ τὸ κυκλοφορήσῃ, θέλει πάθει πολὺ μεγαλείτερα κακὰ, θέλει πάθει ἔτι μεγαλειτέραν ἔκπτωσιν τῆς δημοσίας πίστεως, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω οὐδὲν μένει εἰς τὴν κυβέρνησιν, εἰμὴ ὁ πόρος ὁ μοναδικὸς τῆς ἐπιβολῆς τῶν ἐντόκων γραμματίων εἰς τοὺς ὑπαλλήλους. Τὸ μέτρον τοῦτο, κύριοι, τῆς ἐπιβολῆς τῶν ἐντόκων γραμματίων εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, δὲν θέλει οἰκονομήσει εἰμὴ 700 χιλ. δραχμάς. Ἂν δ’ ἐναντίον τοῦ νόμου ἐξακολουθήσῃ νὰ ἐπιβάλληται εἰς αὐτοὺς ἐπὶ ἓν ἔτος, χωρὶς νὰ ἐξοφλῶνται τὰ ληξιπρόθεσμα δι’ ἀπορίαν χρημάτων, θέλει οἰκονομήσει 1 ἑκατομ. καὶ 400 χιλ. δραχ. Τὰ δὲ λοιπὰ ποῦ θὰ ἐξοδευθῶσιν; ἰσχυρίζεσθε, ὅτι θέλετε κυκλοφορήσει τὰ γραμμάτια ταῦτα, ἐνῷ ἔχομεν παρελθοῦσαν ἀπόδειξιν ἐναντίαν. Πόσα γραμμάτια αἱ κυβερνήσεις ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου τούτου ἐκυκλοφόρησαν εἰς τὴν ἀγοράν; Πότε 200, πότε 300, δὲν πιστεύω ποτὲ νὰ ἔφθασαν 500 χιλ. δραχμάς. Ὅλα τὰ λοιπὰ ὑπάρχουσιν εἰς τὴν τράπεζαν. Τὸ πιστωτικὸν κατάστημα τῆς Τραπέζης ἔλαβε τὰ γραμμάτια ταῦτα καὶ τὰ ἔλαβεν ἐπὶ ἐγγυήσει,

§80ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δύω ἑκατομμύρια ἔλαβεν ἡ Τράπεζα, 1,300,000 εἶναι εἰς κυκλοφορίαν.

§81ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἓν ἑκατομμύριον καὶ 300 χιλ. εἰς κυκλοφορίαν; Ἔστω. Ἀλλ’ ἡ Τράπεζα δὲν εἶναι πρόθυμος καὶ πάλιν νὰ λάβῃ ἔντοκα γραμμάτια· διότι νομίζω, ὅτι σχεδὸν ὁλόκληρον τὸ μετοχικὸν κεφάλαιόν της τὸ ἔχει δανείσει πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐκτὸς τούτου, ἐννοεῖται, ὅτι ἡ τράπεζα τὰ ἔλαβε μὲ ὑποθήκας καὶ μὲ ἐγγυήσεις καὶ ἄλλας δὲν ἔχετε νὰ τῇ προσφέρητε. Ἀλλὰ νομίζω προσέτι, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῇ ἡ κυβέρνησις νὰ ἐξοδεύσῃ πάλιν ἓν ποσὸν ἐξ ἑνὸς ἑκατομμ. καὶ 300 χιλ. διότι, καὶ ἂν ἐξώδευσε κατὰ τὸ παρελθὸν τοιοῦτον ποσὸν, ὁμολογήσατε, ὅτι ἡ κατάστασις ἡ οἰκονομικὴ τοῦ Κράτους ἀπὸ τότε μετεβλήθη. Ἐνθυμεῖσθε τὸ ἔλλειμμα τὸ ἐφετεινὸν, ἐνθυμεῖσθε ὅσα σᾶς προανέφερα περὶ τῆς θέσεως, εἰς ἣν εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις, ζητήσασα νὰ δανεισθῇ, ἠναγκάσθη νὰ ἐκποιήσῃ τὸ δικαίωμα τῆς φορολογίας ὑπὲρ ἑνὸς πιστωτικοῦ καταστήματος. Καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Εὐρώπην εὑρέθησαν αἱ κυβερνήσεις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκδώσωσι τοιαῦτα ἔντοκα γραμμάτια ἕνεκα κακῆς καταστάσεως τῶν οἰκονομικῶν. Εἰς τὴν Γαλλίαν εἰς τὰ 1798 ἐξεδόθησαν τοιαῦτα καὶ ἐξέπεσαν εἰς 70 καὶ 80%, καὶ ὅτε εἰς τὰ 1814 ἐξεδόθησαν τοιαῦτα bons du trésor, ἐν ᾧ τὸ κεφάλαιον αὐτῶν ἦτο 37,000,000 μόνον, ἐξέπεσαν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποσύρῃ 22,000,000, καὶ τὰ μείναντα ἐξέπεσαν κατὰ 20%. Καὶ θεωρητικῶς λοιπὸν καὶ πρακτικῶς μοὶ φαίνεται ἀποδεδειγμένον, ὅτι τὸ δάνειον εἶναι ἀνεπαρκὲς διὰ τῶν ἐντόκων γραμματίων· διότι καὶ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις, εἰς ἣν εὑρίσκεται τὸ κράτος, εἶναι ἔκτακτος, καὶ ἡ μεγίστη ἔκπτωσις τῆς δημοσίας πίστεως δὲν δύναται νὰ θεραπευθῇ διὰ τοιούτων μέσων, καὶ ἡ τῶν γραμματίων συνδρομὴ δὲν ἀρκεῖ διὰ νὰ καλυφθῇ τὸ ἔλλειμμα. Τοῦτο μᾶς ἐδίδαξεν ἡ πεῖρα κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ τὰ συμβάντα εἰς ἄλλα ἔθνη. Σᾶς ἀνέφερα τὴν Γαλλίαν, εἰς δὲ τὴν Ἀγγλίαν ἐπὶ Γουλιέλμου, ὅτε ἐπρόκειτο ἡ κυβέρνησις νὰ δανεισθῇ 1,500,000 λιρῶν διὰ τῶν ἐντόκων γραμματίων, μολονότι ἐξησφάλιζε τὸ δάνειον τοῦτο διὰ τῆς τότε συσταθείσης ἐθνικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία ἐδέχθη διὰ τοῦ καταστατικοῦ της νὰ χορηγήσῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν δάνειον 2½ ἑκατομμ. λιρῶν καὶ μολονότι τὸν τόκον τοῦ ζητουμένου δανείου ἐξησφάλιζε διὰ τοῦ φόρου τοῦ ἅλατος, δὲν ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ ἢ 159,000 λίρας, καὶ μόνον εἰς διάστημα 3 ἐτῶν ἠδυνήθη νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ ὅλον δάνειον. Ἐπιμένω λοιπὸν, ὅτι ὁ μόνος πόρος τοῦ δανείου εἶναι ὁ καταναγκασμὸς τῶν ὑπαλλήλων, ὅστις ὅμως εἶναι ἐπιβλαβὴς διὰ τὸν ὑπάλληλον καὶ καταστρεπτικὸς διὰ τὴν κυβέρνησιν. Εἶναι γνωστὸν, κύριοι, τοὐλάχιστον ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ τὸ ἀρνηθῇ, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι δὲν μεταχειρίζονται τὸν μισθόν των, ἵνα πλουτήσωσιν, ἀλλ’ ἵνα ἀποζῶσιν· ἑπομένως ὅταν τοὺς ἀφαιρέσητε τὸ τρίτον τῆς μισθοδοσίας, δὲν δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσι μὲ τὸ λοιπὸν, καὶ ἑπομένως θὰ ἐξέλθωσιν εἰς τὰς ἀγυιὰς, ἵνα πωλήσωσι τὰ γραμμάτιά των. Ὁμιλῶ περὶ τῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες ζῶσιν ἐκ τοῦ μισθοῦ των, καὶ οὐχὶ περὶ ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἄλλοθεν τοὺς πόρους. Ἑπομένως τὸ πρῶτον ἀποτέλεσμα ἔσεται αὐτοὶ οἱ δυστυχεῖς ὑπάλληλοι νὰ ζημιωθῶσι, διότι θὰ πωλήσωσι τὰ γραμμάτιά των μὲ ἔκπτωσιν. Καὶ ἀπὸ τοῦδε βλέπω τοκογλύφους ἐπὶ τῆς θύρας τοῦ βουλευτηρίου ἀναμένοντας τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου, ὅπως ὠφεληθῶσιν ἐκ τοῦ προκειμένου δανείου διὰ τῆς τοκογλυφίας. Ἐνταῦθα θέλει μοὶ συγχωρήσει ὁ κ. Κεχαγιᾶς νὰ ἐπανορθώσω μίαν κρίσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε χθὲς, καὶ ἡ ὁποία δὲν χρήζει πολλῆς προσοχῆς διὰ νὰ ἐπανορθωθῇ. Εἶπε, καὶ μήπως οἱ ὑπάλληλοι δὲν δανείζονται, καὶ δὲν δανείζονται τὴν σήμερον ἀπὸ τοὺς τοκογλύφους; Μοὶ φαίνεται ὅμως, ὅτι, ἂν οἱ ὑπάλληλοι ἀναγκάζωνται νὰ δανείζωνται ἀπὸ τοὺς τοκογλύφους καὶ νὰ πληρώνωσι τόκους βαρεῖς, θ’ ἀναγκασθῶσιν ἤδη, ὅτε τοὺς ἀφαιρεῖτε τὸ τρίτον τῆς μισθοδοσίας, ἔτι περισσότερον. Προσέτι ἀποκρούω, κύριοι, τὸ καταναγκαστικὸν τοῦτο δάνειον τῶν ὑπαλλήλων, δι’ ὃν λόγον ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπέκρουσε χθὲς τὴν πρότασιν ἑνὸς τῶν συναδέλφων ἡμῶν περὶ ἐλαττώσεως τῆς μισθοδοσίας· διότι, ὡς σᾶς προεῖπον, ἡ ἐπιβολὴ τοῦ ἑνὸς τρίτου εἰς χαρτὶ εἶναι ἐλάττωσις τῆς μισθοδοσίας. Θεωρῶ δὲ αὐτὸ καταστρεπτικὸν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, διότι, κύριοι, μόνη ἡ ὀκνηρία, μόνη ἡ ἔλλειψις τοῦ ζήλου τῶν ὑπαλλήλων ἀρκεῖ νὰ ζημιώσῃ τὴν Κυβέρνησιν πολὺ περισσότερον τῆς οἰκονομίας, τὴν ὁποίαν θέλουσι νὰ φέρωσιν. Ὑποθέσατε ἔφορον, ὁ ὁποῖος εἶναι ὀκνηρὸς περὶ τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων· ὑποθέσατε οἰκονομικὸν ὑπάλληλον ἢ διοικητικὸν, ὁ ὁποῖος ἢ δὲν ἔχει ζῆλον ὑπὲρ τῆς ὑπηρεσίας, ἢ εὑρίσκεται εἰς στενοχωρίαν, ἐνῷ ἐνεργοῦνται δημοπρασίαι! Βλέπετε λοιπὸν πόσον εἶναι ἐπιβλαβὴς ἡ θεραπεία, τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον ἐπαγγέλλεται νὰ φέρῃ; Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἄλλου δυστυχήματος, ὅτι ὁ περιορισμὸς τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὑπαλλήλων φυγαδεύει τὴν ἱκανότητα, διότι ἡ φυγάδευσις τῆς ἱκανότητος ἔχει μίαν ἄλλην μεγάλην θύραν, διὰ τῆς ὁποίας γίνεται. Ὅλοι γνωρίζετε τὰ τῆς ὑπαλληλίας, τὴν κατάστασιν, τὰς αἰτίας, τὰς ἀφορμὰς καὶ τ’ ἀποτελέσματα. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ἀφοῦ εὑρισκόμεθα εἰς κατάστασιν χρεωκοπίας, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ κεφάλαιον τῶν 3,000,000 νὰ κυκλοφορήσῃ, ἀφοῦ διὰ τοῦ δανείου αὐτοῦ τῶν ἐντόκων γραμματίων πρόκειται νὰ φέρωμεν τὴν σύγχυσιν εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ κράτους διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχομεν αὐτὴν διαπεπιστευμένην, ἀφοῦ πρόκειται νὰ ἐλαττώσωμεν ἔτι μᾶλλον τὴν δημοσίαν πίστιν διὰ τῆς ἐκπτώσεως, δὲν βλέπω τί δύναται νὰ συστήσῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Πυλίας, ὁμιλῶ περὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ βεβαίως ἦλθεν ἔντιμός τις νὰ μ’ ἐρωτήσῃ, τί πρέπει νὰ κάμωμεν; Ἐννοοῦμεν πολὺ καλὰ, ὅτι τὸ μέτρον, ὅπερ προτείνεται, δὲν εἶναι ἐπαρκὲς, ὅτι ἔχει ἐλαττώματα ῥιζικὰ, καὶ ἀρίστην τούτου ἀπόδειξιν ἔχομεν αὐτὴν τὴν ἰδίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία τὸ ἐγκατέλιπεν· ἀλλὰ τί θὰ κάμωμεν; Τοῦτο, κύριοι, πολλάκις ἐπροτάθη παρὰ τῶν ὑπερασπιζομένων ἢ θελόντων νὰ δικαιολογήσωσι τὴν διοίκησιν τῶν οἰκονομικῶν· ἀλλὰ συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ οἰκονομικὸν τοῦ Κράτους δὲν διοικεῖται ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς· εἰς κανὲν Κράτος δὲν τίθεται οὕτω τὸ ζήτημα, εἰς κανὲν μέρος δὲν παρουσιάσθη εἴτε ἡ Κυβέρνησις, εἴτε οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εἴπῃ, σκεφθῆτε, βουλευταί, περὶ τῶν μέσων, δι’ ὧν δυνάμεθα νὰ διορθώσωμεν τὰ οἰκονομικά, καὶ διδάξατέ με· αἱ Κυβερνήσεις ἔχουσι πάντοτε τὴν πρωτοβουλίαν, διότι αὐταὶ γνωρίζουσι τὰ τῆς ὑπηρεσίας ὀρθῶς καὶ ἀσφαλῶς. Τὰ κοινοβούλια συζητοῦν, προτείνουν, ἀλλὰ καὶ αἱ προτάσεις των καὶ αἱ συζητήσεις των ἀναφέρονται εἰς λεπτομερείας καὶ μεμονωμένους νόμους, ἢ μεμονωμένας προτάσεις· τὸ σύνολον ὅμως τῆς διοικήσεως δὲν τὸ γνωρίζουσι καὶ δὲν δύνανται νὰ τὸ ῥυθμίσωσιν ἐκ πρωτοβουλίας. Εἰς τὴν περίστασιν μάλιστα εἰς ἣν εὑρισκόμεθα ἡμεῖς, εἶναι οὐ μόνον ξένον πρὸς ἡμᾶς τὸ ζήτημα, ἀλλὰ καὶ ἀδύνατος ἡ λύσις αὐτοῦ, διότι, κύριοι, στερούμεθα πάσης ἐπισήμου πληροφορίας, ἥτις δύναται νὰ μᾶς φέρῃ εἰς τὴν θέσιν νὰ ἐνεργήσωμεν τὸ καθῆκον τοῦτο, ὅπερ, κατὰ τὴν ἐμὴν ἰδέαν, εἶναι καθῆκον τῆς ὑπηρεσίας. Καὶ αὗται αἱ διατάξεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου, καθ’ ὃν ἀπαιτεῖται πολλάκις τοῦ ἔτους νὰ δημοσιεύωνται πολλὰ ἔγγραφα καὶ ἐκθέσεις καὶ καταστάσεις, ἀφορῶντα τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν, καὶ αὐτῶν τῶν διατάξεων ἀκόμη ἐγένετο παραβίασις. Καὶ ἂν δὲν εἴχομεν τὰς ἐπὶ Συνελεύσεως ἐκθέσεις τοῦ ἀξιοτίμου Κ. Σωτηροπούλου, δὲν ἠθέλαμεν ἔχει τὸ παραμικρὸν φῶς, διότι οὔτε λογοδοσίαν ἐλάβομεν, οὔτε ἔκθεσιν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, οὔτε ἐκ τῆς πρωτοβουλίας τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε ἀφοῦ τὴν παρεκαλέσαμεν. Νομίζω διὰ τοῦτο, κύριοι, ὅτι τὸ καθῆκόν μου εἶναι μόνον νὰ περιορισθῶ εἰς τὸ νὰ ἐρευνήσω τί ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις ἐναντίον τῆς καταστάσεως ταύτης, τὴν ὁποίαν σᾶς προεξέθεσα. Ὁ προϋπολογισμὸς, Κύριοι, τοῦ 1865 περιέχει αὐξήσεις ὑπεράνω τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1864 ἐκ δραχ. 2,083.855 θέλω παρατρέξει πολλὰς καὶ θέλω δείξει τινὰς, ὅπως μάθητε πῶς ἡ Κυβέρνησις ἠννόησε ν’ ἀντιπαραταχθῇ κατὰ τῆς χρεωκοπίας. Ὁ προϋπολογισμὸς περιέχει πρῶτον τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας ἐκ δραχμῶν 130.000. Δὲν τὸ ἀναφέρω εἰμὴ μόνον, διότι παρουσιάζει αὔξησιν καὶ δεύτερον διὰ νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Ὅπως γνωρίζετε, διὰ νὰ ἀρχίσῃ ὁ μισθὸς, ἀπαιτεῖται νὰ δοθῇ ὅρκος καὶ γείνῃ ἐγκατάστασις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον· ἠξεύρετε προσέτι, ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα, κατὰ ῥητὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ὅρκος δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ, εἰμὴ διὰ νόμου. Ἀλλ’ ηὔξησεν ὁ προϋπολογισμὸς κατὰ 130,000 ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς διὰ διατάγματος, ὁρίσαντος, ὅτι τὸ σῶμα αὐτὸ τῆς πολιτείας τὸ ἀναμιγνυόμενον εἰς τὰ ἔργα τοῦ νομοθετικοῦ σώματος, τὸ ἐμποδίζον τὴν πρόοδον τῶν ἐργασιῶν τῶν νομοθετικῶν τῆς Βουλῆς, εἶναι ἁπλοῦν σῶμα ὑπαλλήλων· ὅθεν τὰ μέλη αὐτοῦ ὑπεβλήθησαν εἰς τὸν ὅρκον τοῦ ὑπαλλήλου. Δεύτερον, ἀπέναντι τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, τὸ ὑπουργεῖον ηὔξησε κατὰ δύω ἐπιθεωρητὰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν μὲ δαπάνην περίπου ἓξ ἢ ἑπτὰ χιλιάδων δραχμῶν. Οἱ δύω οὗτοι ἐπιθεωρηταὶ εἶχον καταργηθῆ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως μετὰ πολλὰς συζητήσεις καὶ μετὰ πολλὰς ἐρεύνας. Ἐγκατεστάθησαν ὅμως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1865, ἀφοῦ εἶναι τόσον ἀνθηρὰ ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν κατάστασις. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν εἰσάγεται πίστωσις καθ’ ὑπέρβασιν 60 χιλ. δρ. δι’ ἐκτάκτους ἀποστολάς. Ὑπῆρχεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1864 κονδύλιον ἐκτάκτων ἀποστολῶν 40 χιλιάδες δραχμῶν, ἐγένοντο ὅμως 100, καὶ ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ὑπάρχει που σημείωσις εἰς τὸ φύλλον τῆς λεπτομερείας, ὅτι αἱ 60 αὗται χιλιάδες δραχμῶν εἶναι ἀναγκαῖαι, διότι πρόκειται ἡ Κυβέρνησις νὰ στείλῃ, διὰ νὰ διαπραγματευθῇ τὰ δάνεια τοῦ 1824 καὶ 25.

§82ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (ὑπουργ. ναυτικῶν). Δὲν ἔγεινε χρῆσις καμμία.

§83ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὑπάρχει αὔξησις κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1864, 269,700 δραχ. ἀφορῶσα τὴν συντήρησιν τοῦ ἀτμοδρόμονος.

§84ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐν μέρει.

§85ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ σᾶς εἴπω, κύριε Βουδούρη, βεβαίως δὲν ἤθελον ἀναφέρει τὸ κονδύλιον τοῦτο διὰ τὸν ἀτμοδρόμονα, ἐὰν δὲν ἔβλεπον, ὅτι ἠναγκάσθημεν νὰ ἐκποιήσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ φορολογεῖν, ἐὰν δὲν ἔβλεπον, ὅτι ἔχομεν τόσον μέγα ἔλλειμμα, ἐὰν δὲν ἔβλεπον, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτην στενοχωρίαν, ἐὰν δὲν ἔβλεπον, ὅτι πρόκειται νὰ ἐκδώσωμεν ἀναγκαστικῶς γραμμάτια, ἐὰν δὲν ἔβλεπον, ὅτι ζῶμεν πρὸς 8% δανειζόμενοι. Βεβαίως δὲν εἶμαι ἐγὼ, ὁ ὁποῖος θ’ ἀρνηθῶ, ὅτι τὸ κράτος πρέπει νὰ ἔχῃ ἓν ἀτμοκίνητον· δὲν εἶμαι ἐγὼ, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποστηρίξω, ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττωθῶσιν αἱ δυνάμεις τῆς Ἑλλάδος αἱ ναυτικαὶ, ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ, τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν ναυτικῶν, ἂν δὲν θεωρῇ δικαιολογημένον τὸ νὰ γίνωνται ἐπερωτήσεις διὰ τοιαῦτα πράγματα, ὅταν εἰς τοιαύτας περιστάσεις γίνωνται ἔξοδα 269 χιλ. δραχμῶν, διὰ ποίαν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀτμοδρόμονος; Ἐγὼ δὲν βλέπω καμμίαν. Συγχωρήσατέ μοι νὰ ῥίψω ἓν βλέμμα ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Ἑπτανήσου. Βεβαίως, κύριοι, καὶ ἡ ἐξέλεγξις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἡ ἐξέλεγξις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Ἑπτανήσου, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ, ὅπως κάμνω ἐγὼ ταύτην τὴν στιγμὴν· ἀλλὰ τὸ σφάλμα δὲν εἶναι ἐδικόν μου, ἂν ἡ πλέον πρόχειρος ἀνάγνωσις αὐτῶν ἀπαντᾷ μεγάλα προσκόμματα. Διατηρεῖται εἰς βάρος τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν σφραγιστήριον χαρτοσήμου ἐν Ἑπτανήσῳ, τὸ ὁποῖον ἀναβαίνει περίπου εἰς 7,000 δραχμῶν. Δὲν βλέπω διατί, κύριοι, δὲν ἠδύνατο τὸ χαρτόσημον μὲ αὔξησιν μάλιστα καὶ τῶν ἐσόδων τοῦ κράτους, ἀφοῦ ἔχομεν κοινότητα πλέον συμφερόντων, ἑπομένως κοινότητα καὶ βαρῶν καὶ δικαιωμάτων, δὲν ἐδύνατο, λέγω, νὰ γείνῃ οἰκονομία καὶ νὰ ἰσχύῃ τὸ αὐτὸ χαρτόσημον καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα; Διατηρεῖται κατάστημα τυπογραφείου βασιλικοῦ ἐν Ἑπτανήσῳ, τοῦ ὁποίου τὸ ποσὸν ἀναβαίνει εἰς 27,575 δραχμῶν. Τὸ ἐννοῶ ἐπὶ τῆς προστασίας· δὲν τὸ ἐννοῶ τὴν σήμερον· οὔτε ἤκουσα εἰς κανὲν κράτος, ὅτι ὑπάρχουσι 2 βασιλικαὶ ἐφημερίδες· οὔτε ἔχει ἡ Γαλλία, ἡ περιλαμβάνουσα 45 ἑκατομμύρια ἢ 50, δύω ἐφημερίδας βασιλικάς. Ἓν Bulletin des Lois ὑπάρχει καὶ ἕνα Moni teur ἔχει· ἄλλη ἡ ὑπηρεσία τοῦ μὲν καὶ ἄλλη ἡ ὑπηρεσία τοῦ δέ.

§86ΖΩΤΟΣ. Εἶναι ἐπίσημος ἡ ἐφημερίς;

§87ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑποθέτω, ἀφοῦ τυποῦται δι’ ἐξόδων τοῦ δημοσίου. Ἐπίσης νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι ἀξία σημειώσεως ἡ διατήρησις 3 πρωτοδικείων, τοῦ πρωτοδικείου ἐν Ἰθάκῃ, τοῦ πρωτοδικείου ἐν Παξοῖς καὶ τοῦ πρωτοδικείου ἐν Κυθήροις, ἥτις ἀναβαίνει διὰ μὲν τὸ προσωπικὸν εἰς 62 περίπου χιλιάδας δραχμῶν, διὰ δὲ τὰς ἐργασίας τὰς ἄλλας, τὰ γραφικὰ ἔξοδα καὶ λοιπὰ εἰς 7 περίπου χιλιάδας, τὸ ὅλον 70 χιλιάδας δραχμῶν· νομίζω, ὅτι τοιαύτης ὑπαρχούσης τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως καὶ φυλαττομένης καί τινος ἀναλογίας τοὐλάχιστον μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἑπτανήσου, ἠδύναντο νὰ λείψωσιν. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν δημόσιον ἀσφάλειαν τῆς Ἑπτανήσου. «Προσωπικὸν διοικητικῆς ἀστυνομίας, ἔξοδα τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς 500 χιλ. δραχμῶν». Νομίζω περιττὸν νὰ ἐπιμείνω κἂν εἰς τοῦτο, ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, παρὰ διότι ἔχω καὶ τὴν ἐπιβεβαίωσιν τοῦ ἐπὶ Συνελεύσεως ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Σωτηροπούλου, ὅτι ἐθεώρει καταργητέαν μίαν διοικητικὴν ἀστυνομίαν, ἡ ὁποία δὲν συμβιβάζεται μὲ τὸ Σύνταγμα, ἡ ὁποία κρατεῖ εἰς χεῖράς της τὴν ζωὴν τοῦ τόπου, ἐν ᾧ ὁ τόπος ὑπὸ τὸ ἐλεύθερον πολίτευμα πρέπει νὰ ἔχῃ ἐλευθέραν τὴν κίνησιν καὶ τὴν ζωήν· μίαν διοικητικὴν ἀστυνομίαν, ἡ ὁποία ἐπλάσθη παρὰ τῆς προστασίας, ὅπως πνίγῃ τὰ αἰσθήματα, ὅπως πιέζῃ τὰς συνειδήσεις, καὶ ὅπως συγκεντρώνῃ εἰς τὰς χεῖρας τοῦ ἁρμοστοῦ ὅλην τὴν ὕπαρξιν τῶν Ἑπτανησίων. Αὐτὴ ἡ ἀστυνομία ὄχι μόνον, κύριοι, ἐναντίον τῆς οἰκονομικῆς ἀνάγκης, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ τόπος, ἀλλὰ καὶ ἐναντίον τῶν θεσμῶν καὶ ἐναντίον τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον εἴχομεν μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τῆς προστασίας, διατηρεῖται. Δημόσια ἔργα εἰς Ἑπτάνησον, προσωπικὸν ἀρχιτεκτόνων, ἐπισκευὴ δημοσίων οἰκοδομῶν καὶ κατασκευὴ δημοσίων οἰκοδομῶν, τὸ ὅλον δραχ. 80 χιλ. Δὲν ἐννοῶ, ὅτι πρέπει νὰ λείψωσιν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοιαῦτα ἔργα, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ταῦτα ἐν Ἑπτανήσῳ ἀνάγονται εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν διοίκησιν. Νομίζω δηλαδὴ, ὅτι ἡ Ἑπτάνησος ἔχει καὶ προσωπικὸν ἀρχιτεκτόνων, ἐκτελεῖ καὶ δημόσια ἔργα, τὰ συνήθη, ἐκ τοῦ ἐπαρχιακοῦ ταμείου, ὅπερ διὰ τοῦτο εἰσπράττει καὶ μέρος τῶν παρ’ ἡμῖν δημοσίων φόρων. Ἄλλως ἔκτακτα ἔργα εἶναι καλὸν νὰ γίνωνται, ἀναγκαιότατα μάλιστα, ὅταν ταῦτα ᾖναι καὶ παραγωγικὰ, ἀλλὰ πάντοτε πρέπει τὰ ἔξοδα τοῦ κράτους νὰ γίνωνται ἀναλόγως τῆς καταστάσεως τοῦ ταμείου. Μάλιστα μία διάταξις τοῦ λογιστικοῦ νόμου διατάττει, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ μηνιαία πίστωσις, ἡ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκδιδομένη, πρέπει νὰ ἐκδίδεται οὐχὶ ἐπὶ ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅταν ἡ κατάστασις τοῦ ταμείου δὲν ᾖναι εὐάρεστος, ἀλλ’ ἀναλόγως μὲ τὴν κατάστασιν τοῦ ταμείου, διότι βεβαίως οἱ νόμοι ἔπρεπε νὰ προβλέψωσιν, ὅπως μὴ φθάσῃ τὸ κράτος εἰς ἣν κατάστασιν ἔφθασε σήμερον, διότι οὐδὲν δημόσιον ἔργον ἐκ τῶν ἀπαντωμένων εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἶναι ἀντάξιον τῶν δυστυχημάτων, τὰ ὁποῖα ἐπέρχονται ὅταν τὰ ἔθνη φθάσωσιν εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν ἐφθάσαμεν ἡμεῖς οἰκονομικῶς. Ἔρχομαι, Κύριοι, εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν. «Προσωπικὸν τοῦ πανεπιστημίου 55,140 δραχ. (τοῦ πανεπιστημίου Κερκύρας)» Δὲν ἔχω ἀκριβῆ γνῶσιν τοῦ πράγματος, ἤκουσα ὅμως παρὰ πολλῶν, ὅτι οὐδὲν παραδίδεται.

§88ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κύριος Ἰακωβάτος εἰμπορεῖ νὰ μᾶς πληροφορήσῃ.

§89ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ ἀναφέρομαι πρὸς ὅλους τοὺς Ἑπτανησίους· ἐδῶ εἶναι μία συζήτησις, ἡ ὁποία γίνεται καθ’ ἣν ἐποχὴν πρέπει πάντες νὰ σκεφθῶμεν.

§90ΜΑΡΚΟΡΑΣ. Πρόκειται περὶ ἐξετάσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§91ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι, ἀλλὰ μολαταῦτα θ’ ἀπαντήσωμεν εἰς ὅλα αὐτά.

§92ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλ’ ἠκούσατε, ὅτι θὰ γείνῃ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ μετὰ δύω μῆνας· ἐγὼ εἶπον ὅτι δὲν διοικῶ ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀλλ’ ἀπέναντι τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τὴν ὁποίαν παρέστησα, ἐξετάζω τί ἔκαμεν ἡ κυβέρνησις· ἀνέγνων τὸν προϋπολογισμὸν καὶ βλέπω αὐτὰς τὰς αὐξήσεις· βλέπω πολλάς, ἀλλ’ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς μόνον ἐπὶ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἔκαμαν ἐντύπωσιν εἰς ἐμὲ ἐκ πρώτης ὄψεως, διότι μόλις χθὲς ἔλαβα τὸν προϋπολογισμόν. Μὴ νομίσητε, ὅτι θέλω νὰ προτείνω ἐλαττώσεις, οἰκονομίας, διότι τότε ἔπρεπε νὰ τὰς προτείνω ἐπὶ τῆς πιστώσεως· μὴ νομίσητε ὡσαύτως, κ. ὑπουργὲ, (διότι βλέπω, ὅτι μετὰ πολλῆς χαρᾶς περιμένετε τὴν ὥραν νὰ μὲ διαδεχθῆτε, εἰς τὸ βῆμα), μὴ νομίσητε ὅτι θὰ περιορισθῶ εἰς ταῦτα μόνον. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς ἐκπαιδεύσεως νὰ μοῦ δώσῃ τὴν ἑξῆς πληροφορίαν· ἐὰν ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων εἰς τὰ κονδύλια, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνει, περιλαμβάνει συγχρόνως καὶ τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως Ἑπτανήσου.

§93ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί προϋπολογισμὸς εἶναι;

§94ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοῦ 65.

§95ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸν εἶδον, διότι αὐτὸς ἔχει τὴν λεπτομέρειαν τῶν ἐξόδων τῆς Ἑπτανήσου.

§96ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἴσα, ἴσα, αὐτὸ θέλω νὰ μάθω.

§97ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε βουλευτὰ, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ὁποῖον ὑποβάλλομεν, δικαιολογοῦμεν τὰ ἔξοδα τῆς Ἑπτανήσου κατ’ ἄρθρον καὶ κατὰ κεφάλαιον.

§98ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπομένως εἶναι ἀνεξάρτητος ἀπὸ τὸν τῆς Ἑλλάδος. Λοιπὸν ἐπὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. «Διὰ προσωπικὸν γυμνασίων, προσωπικὸν ἑλληνικῶν σχολείων καὶ δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν τὸ ποσὸν τῆς πιστώσεως ἀναβαίνει εἰς δραχ. 300,000.»

§99ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὰ ὁποῖα μέλλουν νὰ συστηθῶσι.

§100ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρατηρῶ, ὅτι τὰ αὐτὰ κονδύλια εἰς τὴν Ἑλλάδα φέρουν ἓν ποσὸν 600 χιλιάδων δραχμῶν. 600 χιλιάδες πρὸς 300! Δὲν βλέπω μίαν ἀναλογίαν. Σᾶς ἀνέγνωσα, κύριοι, ὁποίας παρατηρήσεις ἔκαμα ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1865 εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν αὐτοῦ. Ἤδη σᾶς προσθέτω τὰ ἑξῆς, ἀναφερόμενος πάντοτε εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον ἀπ’ ἀρχῆς, ὅτι ἐξετάζω ἀπέναντι τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ κράτους ὁποῖα μέτρα ἔλαβεν ἡ κυβέρνησις. Ηὔξησεν, ὅπως γνωρίζετε (διότι ἀνεπτύχθη καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν) τὰ ἔξοδα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἀπὸ 230 χιλ. δραχμῶν εἰς 800, ἑπομένως ἐπήνεγκε μίαν αὔξησιν 570 χιλιάδων δραχμῶν, ἡ ὁποία, κύριοι, δὲν θὰ σταματήσῃ εἰς τὸ 1865 μόνον, ἀλλὰ θὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον· διότι αἱ 40 ἐνωμοτίαι τῆς χωροφυλακῆς ἐξακολουθοῦσι νὰ ὑπάρχωσι, τὸ δὲ ἐπιμίσθιον τῆς χωροφυλακῆς ὡσαύτως.

§101ΣΩΤΗΡΙΟΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὡς μισθὸς ἐδόθη.

§102ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔχετε δίκαιον, τὸ ἀνακαλῶ. Προσέτι, κύριοι, διατηρεῖ ἡ κυβέρνησις προσωπικὸν κλητήρων τῆς ἀστυνομίας 290, ἐν ᾧ κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τοῦ 1864 καὶ τοῦ 1865 μόνον 175 εἶναι οἱ κλητῆρες.

§103ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τὰ στρατιωτικὰ ἔχουν καλῶς, κ. Δεληγιώργη, παρακαλῶ;

§104ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι ἀδύνατον, κύριε, οὔτε νὰ ἐννοήσητε. Δὲν σᾶς ἀναγινώσκεται σήμερον καμμία ἔκθεσις ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐξήλεγξε τὸν προϋπολογισμὸν μετ’ ἐμβριθείας, προσκαλέσασα τοὺς τμηματάρχας τῶν ὑπουργείων καὶ ζητήσασα πληροφορίας. Ἐγὼ δὲν παρατηρῶ εἰμὴ μόνον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κτυποῦν ἀμέσως εἰς τὸ βλέμμα, ὅταν θελήσῃ τις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸν προϋπολογισμόν. Ἐκτὸς τούτων, κύριοι, ηὔξησε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1864, ὅπως θέλετε παρατηρήσει ἐν τῷ φύλλῳ τῆς πιστώσεως, ἣν μᾶς ἐζήτησε, κατὰ δραχμὰς 1,759,700, ἐξ ὧν θεωρῶ πάντῃ ἀδικαιολογήτους, προκειμένου περὶ οἰκονομιῶν, δρ. 210 χιλ., διότι δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο ἡ αὔξησις αὕτη, εἰμὴ προσθήκη κλητήρων ἐκτάκτων, ἥτις, ὡς σᾶς προεῖπον, ἐξακολουθεῖ καὶ σήμερον, κατὰ τὸ 1865. Δεύτερον δὲ ἑτέρα αὔξησις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν δι’ ἀπρόβλεπτα ἔξοδα ἐκ δρ. 10,000 αἱ ὁποῖαι, μοὶ φαίνεται, ὅτι χρησιμεύουν εἰς διατήρησιν πλεονάζοντος ἀριθμοῦ κλητήρων καὶ εἰς βοηθήματα· τρίτον δὲ ἑτέρα αὔξησις τοῦ ἐξαντληθέντος κεφαλαίου τῶν ἰδιαιτέρων βοηθημάτων, διότι ἐντὸς 5 μηνῶν ἐξήντλησε τὸ ποσὸν τῶν 103,000 δραχ. τέταρτον δέ, αὔξησις ἐκ δραχ. 90 χιλ. εἰς ἐπιμίσθιον τοῦ ἐν Ἑπτανήσῳ στρατοῦ, ὃν πληρώνει ὡς ἐν ἐκστρατείᾳ, καὶ εἰς διατήρησιν τοῦ ἀρχηγείου Κερκύρας. Παρατηρήσατε εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἀγῶνος μὲ ποίαν οἰκονομίαν τῷ ὄντι προσεφέρθη! Δὲν εὑρέθη ἐντὸς τῶν καταστημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐν Ἀθήναις, τῶν ὑπουργείων καὶ ἄλλων, ὥστε τὸ γραφεῖον τοῦτο τῆς ἐπιτροπῆς νὰ εἰσέλθῃ, οὔτε ὑπῆρχεν ὑπάλληλός τις, ὁ ὁποῖος ν’ ἀποσπασθῇ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, (μολονότι ὑπάρχει τὴν σήμερον καὶ ἐργάζεται ἀξιωματικός, ὅστις εἶναι ὁ εἰδικώτερος καὶ ὁ μόνος, ἄνευ τοῦ ὁποίου εἶναι ἀδύνατον νὰ διεξαχθῇ ἡ ὑπηρεσία τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἀγῶνος, ὅστις διευθύνει πράγματι αὐτήν), ἀλλ’ ἐδέησε καὶ ἐνοίκιον μέγα καὶ μισθὸς μέγας νὰ ψηφισθῇ διὰ διατάγματος. Πιστεύσατε, κύριοι, ὅτι εἰς τὴν Ἑπτάνησον διὰ Βασ. Διατάγματος ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς ἐδημιούργησεν ἡ Κυβέρνησις νέας διευθύνσεις τοῦ μηχανικοῦ! Καὶ ταῦτα μ’ ὅλον ὅτι ὡς σᾶς προεῖπον, εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἡ ὑπηρεσία αὕτη ἀνάγεται εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν διοίκησιν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ἀνατιθεμένα τὰ ἀφορῶντα τὴν ὁδοποιΐαν, τὰ δημόσια ἔργα κλπ. Γνωρίζετε, καὶ οἱ στρατιωτικοὶ γνωρίζουν ἀκόμη καλλίτερον, τὸ προσωπικὸν τοῦτο ὁποίαν δαπάνην ἀπαιτεῖ. Δὲν ἠξεύρω τί θὰ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις περὶ τῶν κτιρίων, τὰ ὁποῖα ἐπεχείρησε ν’ ἀνεγείρῃ ἄνευ ἐγκρίσεως νομοθετικῆς. Πιθανὸν νὰ μὴ ἦσαν περιττά· δὲν ἐπεμβαίνω εἰς τοῦτο, ἀλλά νομίζω, ὅτι κτίρια, τὰ ὁποῖα δὲν ἐγένοντο ἐπὶ μακρὸν χρόνον, ὅταν ἴσως ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξοδεύσῃ ἐκ τῶν εἰσοδημάτων της, νὰ γίνωνται νῦν μὲ τόκον 8%, δὲν εἶναι βεβαίως ἔργον οἰκονομίας καὶ φρονήσεως. Αὐτὰ εἶναι, κύριοι, ὅσα παρετήρησα, ὅτι ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις εὑρεθεῖσα εἰς τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν, εἰς ἣν εὑρέθη, καὶ διὰ νὰ ἀντιπαραταχθῇ κατὰ τῆς καταστάσεως ταύτης. Ἀπόκειται εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ ἔλθῃ νὰ δείξῃ ὅτι ἀντιπαρετάχθη καὶ δι’ ἄλλων τρόπων. Ἐγὼ δὲν εὗρον, παρὰ αὐτὰ τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων ἡ κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ σώσῃ τὰ οἰκονομικὰ εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις. Αἱ ἐπικράτειαι, κύριοι, εἰς τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις ἔχουσιν ἀνάγκην τῆς μεγάλης προνοίας καὶ τῆς μεγάλης δραστηριότητος τῶν κυβερνήσεων αὑτῶν· εἰς δὲ τὰς ὁμαλὰς καὶ τακτικὰς εἶναι εὔκολον τὸ διοικεῖν, καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς δραστηριότητος τῆς κυβερνήσεως σχεδὸν ἀνεπαίσθητος. Τί νὰ εἴπωμεν ὅμως, ὅταν εἰς τόσον ἐκτάκτους οἰκονομικὰς περιστάσεις δὲν βλέπωμεν εἰς ὅλην τὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν εἰμὴ μόνον τὴν τυπικὴν κίνησιν τῆς μηχανῆς ἐντὸς τῶν γραφείων! Δὲν βλέπω, κύριοι, τὸν νοῦν, ὅστις ἔπρεπε νὰ διευθύνῃ, ὅπως μὴ χρεωκοπήσωμεν πρὶν ἐξαντλήσωμεν τὰ μέσα τῆς θεραπείας, καὶ ἂν ὄχι νὰ θεραπεύσῃ, τοὐλάχιστον νὰ καταστήσῃ πρὸς τὸ παρὸν ὀλιγώτερον ὀδυνηρὸν τὸ πάθος. Μᾶς εἶχον ὑποσχεθῆ καὶ ἄλλοτε, ὅτι σκοπὸν εἶχον νὰ φέρωσι μεταῤῥυθμίσεις εἰς τὸ φορολογικὸν σύστημα· δὲν εἴδομεν τίποτε μέχρι τοῦδε, πλὴν τῆς σπατάλης. Εἰς τὴν Ἑπτάνησον δὲν εἰσηγάγετε τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, δὲν εἰσάγετε τὸ χαρτόσημον. Δὲν γνωρίζω ὁποίας ὠφελείας πρόξενος γίνεται εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἡ ἐπαρχ. διοίκησις ἂν αὕτη σύμφωνα μὲ τὸν προορισμὸν αὑτῆς ἐπαρκῶς ἐργάζεται, δὲν ἔχω τίποτε νὰ εἴπω Σημειῶ μόνον, ὅτι πολλοὶ πόροι τῆς ἐπικρατείας, οἵτινες ἐν Ἑλλάδι δὲν δίδονται εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἀλλ’ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ὡς τὰ ἅλατα, εἰς τὴν Ἑπτάνησον εἶναι εἰσοδήματα ἐπαρχιακὰ, καὶ τὸ ἅλας τῆς Κερκύρας εἶναι πρωτίστης ποιότητος. Δὲν ἐννοῶ νὰ καταργήσω πόρους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἴσως παραγωγικοὶ εἰς χεῖρας τῆς ἐπαρχιακῆς διοικήσεως· θέλω ὅμως λυπηθῆ ἂν ἐξαντλῶνται ἀνωφελῶς, ἢ ἂν διατηρηθῇ ἡ μεταξὺ Ἑπτανήσου καὶ Ἑλλάδος ἀνισότης αὕτη. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι τὰς οἰκονομίας ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων δὲν θεωρεῖ ἐπωφελεῖς. Ἀναγνωρίζω, ὅτι ἡ μὴ μεθοδικὴ ἐλάττωσις τῆς ὑπηρεσίας δὲν φέρει ὠφέλειαν, ἀλλὰ δὲν βλέπω πότε θὰ ἔλθῃ ἡ ἐποχὴ, ὅτε ἡ κυβέρνησις θέλει μεριμνήσει καὶ θέλει καταγίνει εἰς μεθοδικὴν καὶ συστηματικὴν ἁπλοποίησιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ κράτους· οὔτε δύναμαι νὰ ἐννοήσω πότε θέλει παρουσιασθῆ ἡ ἰσχυρὰ ἐκείνη ἀνάγκη τῆς μεταῤῥυθμίσεως τῶν φορολογικῶν νόμων καὶ τῆς ἐρεύνης τῶν μέσων, διὰ τῶν ὁποίων ἡ ἐπικράτεια δύναται νὰ πορισθῇ πλειότερα. Ἀπεναντίας βλέπω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ἀπέναντι τοιαύτης οἰκονομικῆς καταστάσεως καὶ ἀφ’ οὗ ἐπήνεγκε τὰς αὐξήσεις, τὰς ὁποίας σᾶς ἔδειξα, διὰ νὰ εἶμαι μπορέσῃ νὰ ἀντιπαραταχθῇ κατὰ τῆς ἐνδείας τοῦ ἐξαντληθέντος ταμείου, κατέφυγεν εἰς τὰ ἑξῆς. Πρῶτον εἰσέπραξεν ἐκτάκτους τινὰς πόρους, τοὺς ὁποίους εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω, διότι τοὺς ἀνέφερον εἰς προγενεστέραν συνεδρίασιν. Οἱ πόροι οὗτοι ἀναβαίνουσιν εἰς δραχ. 2,200,000. Μετὰ δὲ ταῦτα προσέφυγεν εἰς νέα δάνεια. Ἐθυμεῖσθε τί ὁ ἀξιότιμος πρωθυπουργὸς εἶπεν εἰς τὴν βουλὴν περὶ τῶν δανείων, ἅπερ ἄνευ νομοθετικῆς ἐγκρίσεως συνωμολόγησεν, ὅτι δὲν παρουσίαζε τὰ διατάγματα ἐκεῖνα πρὸς ἔγκρισιν, διότι δῆθεν ἐστηρίζοντο ἐπὶ νόμων, προγενεστέρων, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι πράξεις νομοθετικαί. Ὁ νόμος τὸν ὁποῖον ἐννοεῖ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς εἶναι τοῦ 1853 ΣΝΒ. Ἀλλὰ δὲν βλέπω πῶς τὰ δύω ταῦτα δάνεια στηρίζει εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον. Κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον, ὁ τόκος εἶναι πρὸς 6%, ἐν ᾧ κατὰ τὰ συνομολογηθέντα δάνεια ὁ τόκος ἀναβαίνει εἰς 7% καὶ εἰς 8%. Ὅθεν τὸ 1% καὶ τὸ 2% ἔγεινε κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου. Δεύτερον ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐπιτρέπει τὰ δάνεια ἐπὶ ὑποθήκῃ ἀκινήτων κτημάτων ἐθνικῶν· ἀλλὰ τὸ τοῦ κ. Βούρου δάνειον ἐγένετο μὲν μὲ ὑποθήκην τοῦ Χασεκῆ, ἀλλὰ τί περιπλέον; Παρητήθη τὸ δημόσιον ἑνὸς δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀπέναντι ὅλων τῶν δανειστῶν του, τοῦ νὰ μὴ ἐξαναγκάζηται εἰς τὴν πληρωμήν, καὶ ἔδωκε τὴν ἄδειαν, ἂν τὴν πρώτην Σεπτεμβρίου δὲν ἐξοφληθῇ τὸ δάνειον, νὰ ἐκποιήσῃ τὸ Χασεκὶ καὶ Ῥοὺφ ἀναγκαστικῶς κατὰ τὰς διατάξεις τῆς πολιτικῆς δικονομίας. Τὸ δεύτερον δάνειον, κύριοι, συνωμολογήθη οὐχὶ μὲ ὑποθήκην ἀκινήτων ἀλλὰ μὲ τὴν διάθεσιν τῶν εἰσοδημάτων τῆς Ἰονίου ἐπικρατείας ὑπὲρ τῆς Ἰονικῆς τραπέζης, ἡ ὁποία ἐδάνεισε. Βεβαίως λοιπὸν τὰ δύω ταῦτα δάνεια, εἰς τὰ ὁποῖα προσέφυγεν ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, δὲν στηρίζονται εἰς τὸν νόμον τοῦ 53.

§105ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (ὑπουργὸς ναυτικῶν). Τὸ περιπλέον τοῦ τόκου ἡμεῖς τὸ ἀναλαμβάνομεν.

§106ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἰδοὺ ὁ νόμος τοῦ 53 (ἀναγινώσκει). Δὲν βλέπω νὰ λέγῃ, ὅτι ὁ κ. Βουδούρης θὰ πληρώσῃ.

§107ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἂν ἀρνηθῆτε ψῆφον, θέλετε μᾶς καταδικάσει.

§108ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αἱ ἀστειότητες ἔχουν καὶ τὰ ὅριά των.

§109ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ αἱ πράξεις ἔχουν τὸν λόγον των.

§110ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ στηρίζωνται εἰς τὸν νόμον. Αὐτὰ λοιπὸν τὰ μέσα ἐπενόησεν ἡ κυβέρνησις κατὰ τῆς χρεωκοπίας, δηλονότι τὴν αὔξησιν τῶν ἐξόδων καὶ τὰ δάνεια πρὸς 7 καὶ 8% ἐπὶ ὑποθήκαις καὶ ἐπὶ ἐκποιήσει τοῦ φορολογικοῦ δικαιώματος τοῦ κράτους. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κύριοι, τὸ δάνειον τῶν 3.000,000 δραχ. τῶν ἐντόκων γραμματίων εἶναι ἀνεπαρκὲς καὶ ἐπιβλαβές. Ἡ δὲ κυβέρνησις, εἰς οἰκονομικὴν κρίσιν ἐμπεσοῦσα, οὐ μόνον δὲν ἔφερεν ἐλαττώσεις εἰς τὰ ἔξοδα, καὶ δὲν παρουσίασε βελτιώσεις εἰς τὰ ἔσοδα, ἀλλὰ καὶ τὸν προϋπολογισμὸν ηὔξησε καὶ πιστώσεις ἀδικαιολογήτους παρουσιάζει. Δὲν ἀδικεῖται δὲ παρὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἂν εἰς τοιαύτας ἐκτάκτους καὶ πολὺ σπουδαίας περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ὑπόληψις τοῦ τόπου εὑρίσκεται ἐκτεθειμένη καὶ κινδυνεύει, καὶ κατὰ τὰς ὁποίας μία χρεωκοπία ἐπικειμένη πρόκειται ἔτι περισσότερον νὰ τὸν ἐξευτελίσῃ ἀπῄτει παρὰ τῆς κυβερνήσεως οὐ μόνον νὰ σκεφθῇ περὶ ἐλαττώσεως καὶ νὰ μὴ προσφύγῃ εἰς αὔξησιν ἐξόδων, ἀλλὰ καὶ νὰ παρουσιάσῃ σύστημα οἰκονομίας, καὶ ἐπὶ τούτῳ τὴν ἐλέγχει.

§111ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς κάμω μίαν ἐρώτησιν; ὁμιλῶν περὶ τῶν ἐξόδων τῆς ἀστυνομίας τῆς Ἑπτανήσου εἴπατε, ὅτι ἔχετε καὶ τὴν ἰδικήν μου διαβεβαίωσιν, ὅτι εἶναι περιττή· πόθεν τὴν ἠρύσθητε;

§112ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὴν ἔκθεσίν σας τὸ λέγετε.

§113ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. (ἀναγινώσκει τὸ σχετικὸν μέρος τῆς ἐκθέσεως). «Ἐνταῦθα ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι εἰς τὴν ἀνωτέρω ποσότητα συμπεριλαμβάνονται δραχ. 500,000 περίπου διὰ τὸ προσωπικὸν καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ἀστυνομίας, τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην καὶ προσωρινῶς συμπεριελήφθησαν, μὴ οὔσης ἐφικτῆς τῆς διαῤῥυθμίσεως τῆς ὑπηρεσίας ταύτης ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου.»

§114ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βλέπετε, ὅτι δὲν μὲ ἠπάτησεν ἡ μνήμη. Διότι τὴν ἀστυνομίαν κατεδικάσατε εἰς κατάργησιν. Ἐγὼ βλέπετε, ἀπέδωκα σημασίαν καὶ βαρύτητα εἰς πᾶσαν λέξιν τῆς ἐκθέσεώς σας.

§115ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, χθὲς καὶ σήμερον ἤκουσα τὸν Κ. Δεληγεώργην, καὶ διότι τὸ λεκτικόν του πολὺ μὲ ἡδύνει, καὶ διότι ἀντικρούοντα τὸ νομοσχέδιον ἐπερίμενα νὰ τὸν ἀκούσω διατὶ τὸ ἀντικρούει καὶ τί ἀντ’ αὐτοῦ προτείνει. Κατ’ ἐμὲ οὐδέποτε ἤθελον ἐπιχειρήσει νὰ προσβάλω νομοσχέδιόν τι, περιοριζόμενος μόνον νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἐπιβλαβὲς ἢ ἀνεπαρκές, χωρὶς συνάμα νὰ ἀποδείξω ἢ τὸ περιττὸν αὐτοῦ, ἢ τέλος ἄλλο τι μέτρον πρὸς θεραπείαν ὁμολογουμένης ἀνάγκης. Ὁ Κ. Δεληγιώργης καὶ εἰς τὴν προλαβοῦσαν συζήτησιν καὶ σήμερον ὁμολογεῖ τὴν ἀνέχειαν τοῦ ταμείου καὶ κηρύττει τὴν χρεωκοπίαν αὐτοῦ. Τοῦτο εἶναι ἀναντίῤῥητον καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ κρύπτει· πρὸς θεραπείαν δὲ ὑπέβαλε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐλπίζει νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι μᾶς περιστοιχοῦν. Ὁ Κ. Δεληγιώργης περιορίζεται μόνον νὰ ἀντικρούσῃ ἁπλῶς τὸ νομοσχέδιον, χωρὶς νὰ προτείνῃ ἄλλα μέσα θεραπείας, καί τοι, ὡς εἶπον, ὁμολογεῖ τὴν ἀμηχανίαν τοῦ Δημοσίου Ταμείου, δικαιολογεῖ δὲ τὴν τοιαύτην ἀποφυγὴν λέγων, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος δὲν εἶναι εὔκολον νὰ προτείνῃ τις μέσα θεραπείας.

§116ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν διοικοῦμεν.

§117ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λοιπὸν κατὰ τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. Δεληγιώργη, τότε μόνον δύναταί τις νὰ προτείνῃ νομοσχέδια ἢ τροποποιήσεις, ὅταν ᾖναι εἰς τὴν ἕδραν τοῦ ὑπουργοῦ. Ἡ τακτική του, βλέπω, συνίσταται εἰς τὴν ἁπλῆν ἄρνησιν παραδοχῆς παντὸς μέτρου κυβερνητικοῦ. Τοῦτο ἔπραξε τόσον αὐτὸς, καθὼς καὶ οἱ συνάδελφοί του, εἰς τὸ περίφημον ἐκεῖνο ζήτημα τῶν διαταγμάτων διϊσχυριζόμενοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔπρεπε νὰ διοικήσῃ διὰ διαταγμάτων, χωρὶς ὅμως νὰ εἴπωσι καὶ τί ἔπρεπε νὰ πράξῃ, ἀφοῦ Βουλὴ δὲν ὑπῆρχε, καὶ ἀφοῦ ἡ ἐν τῇ Συνελεύσει ἀντιπολίτευσις ἀπεχώρησεν ἄνευ ἐπιψηφίσεως προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν φορολογικῶν νόμων.

§118ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κανεὶς διὰ τὴν γνώμην σας δὲν σᾶς κατέκρινεν· αὐτὸ εἶναι παραλογισμὸς, προκαλεῖτε μόνον σκάνδαλα.

§119ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Καὶ ἡμεῖς σᾶς λέγομεν ὅτι.......

§120ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἰδοὺ διαγωγὴ ἀντιπολιτεύσεως.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀνακαλέσητε, Κύριε Λεωτζάκε.

§122ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἢ νὰ τὸ ἀνακαλέσῃ, Κύριε Πρόεδρε, ἢ ἄλλως νὰ προκαλέσητε ἀποδοκιμασίαν.

§123ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Ὅταν τὸ ἀνακαλέσητε καὶ σεῖς, τότε μάλιστα.

§124ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἠρνήθητε ψῆφον, σᾶς ἀνέφερον ἓν πρᾶγμα ὅπερ ἀνήκει εἰς τὴν ἱστορίαν.

§125ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ προσβάλητε, διότι ἄλλως ἐρχόμεθα καὶ εἰς ἄλλο σημεῖον. Ἐγείρονται πολλοὶ ἐκ δεξιῶν λέγοντες «ἂ, ἔχομεν ἀπειλάς!!» (θόρυβος).

§126ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ Κύριοι, δὲν ἠθέλησα νὰ ἀποδώσω πλάγιον σκοπὸν εἰς τὴν τακτικὴν τῆς ἀρνήσεως ἐν γένει, ἀνέφερον ἁπλῶς τὸ γεγονός· ἂν τοῦτο τὸ νομίζεται προσβολὴν, ἐγὼ τὸ ἀνακαλῶ.

§127ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Ἀφοῦ δὲν τὸ ἔκαμε διὰ προσβολὴν, ἀνακαλῶ καὶ ἐγὼ ὅ,τι εἶπον.

§128ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ χθὲς ὁ Κ. Δεληγιώργης μᾶς παρεξήγησε, δὲν βλέπω πῶς εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ συζητῇ, ἀποδίδων εἰς τὸν λαλήσαντα ἄλλας ἰδέας παρ’ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐξέφρασε. Δὲν εἶναι ἔργον ἐδικόν μου, εἶπεν ὁ Κ. Δεληγιώργης, νὰ προτείνω μέσον θεραπείας τῆς ὑφισταμένης ἀνάγκης, τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τὴν ἰδέαν ταύτην δὲν εὑρίσκω ὀρθὴν, διότι ὁ ἀντικρούων, ὡς εἶπον, νομοσχέδιόν τι, ἢ πρέπει νὰ ἀποδείξῃ αὐτὸ ὡς περιττὸν, ἢ νὰ παρουσιάσῃ ἄλλο μέσον θεραπείας ἑνὸς ὁμολογουμένου κακοῦ. Ἐὰν θἄτερον τούτων δὲν πράξῃ, πῶς θέλετε νὰ φωτισθῇ ἕκαστος ἡμῶν, ἵνα δώσῃ τὴν ψῆφόν του, ἐκτὸς ἐὰν σκοπὸν ἔχῃ ἡ ἀντιπολίτευσις ὄχι νὰ συζητῇ, παρὰ ἐν γένει κατ’ ἀρχὴν νὰ ἀντικρούῃ πᾶν μέτρον Κυβερνητικόν· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι καθαρὰ ἄρνησις, ὅπως σᾶς προανέφερον;

§129ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς λέγω διὰ νὰ ἐννοήσητε ὁλόκληρον τὴν ἰδέαν μου, ὅτι, ὅ,τι εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος, εἶναι ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ προτάξῃ γνώμας, δύναται νὰ ἐπιφέρῃ προτάσεις, τὸ σύνολον ὅμως τῆς Διοικήσεως μόνη ἡ Κυβέρνησις κρατεῖ εἰς τὸν νοῦν της.

§130ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Οὐχ ἧττον ὁ Κ. Δεληγιώργης χθὲς εἶπεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ἀποῤῥιφθῇ, διότι τὰ ἔντοκα γραμμάτια δὲν ἐκδίδονται παρὰ τῶν Κυβερνήσεων ἢ διὰ νὰ προεξοφληθῶσιν, οὕτως εἰπεῖν, μέλλουσαι εἰσπράξεις τοῦ αὐτοῦ ἔτους. Ἑπομένως τὸ ποσὸν αὐτὸ πρέπει νὰ ᾖναι ἀνάλογον τῶν ἐλπιζομένων εἰσπράξεων. Χθὲς, Κύριοι, εἶπον, καὶ σήμερον τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ χρῆσις τῶν ἐντόκων γραμματίων παρ’ ὅλων σχεδὸν τῶν Εὐρ. Κυβερνήσεων δὲν περιορίζεται εἰς αὐτὸν καὶ μόνον τὸν σκοπὸν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἀναπλήρωσιν διαρκῶν ἀναγκῶν, καὶ διὰ τοῦτο τὸ ποσὸν τοῦ λεγομένου κυματιζομένου χρέους τόσον τῆς Γαλλίας, ὡς καὶ τῆς Ἀγγλίας, εἶναι ἀνώτερον τοῦ ποσοῦ τοῦ ἐτησίου προϋπολογισμοῦ των· ἀλλ’ ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Ἀττικῆς Κ. Πετράκης ἀντέτεινεν, εἰπὼν, ὅτι αἱ πληροφορίαι μου αὗται δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, ὑποσχεθεὶς νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐπισήμους στατιστικὰς, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἐξεπλήρωσε τὴν ὑπόσχεσίν του ταύτην, ἰδοὺ τῷ φέρω ἐγὼ τοιαύτην ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ ἰδικός μου ἰσχυρισμὸς εἶναι ἀληθής. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνώσω ἓν τεμάχιον γνωστοῦ συγγραφέως Γάλλου Coquelin. Ἰδοὺ τί περὶ ἐντόκων γραμματίων (Bons du Trésor) ἀναφέρει. Τὰ ἔντοκα γραμμάτια Bons du Trésor κατ’ ἀρχὰς ὀνομαζόμενα γραμμάτια τοῦ Βασιλείου (Bons Boyaux) ἐδημιουργήθησαν εἰς τὴν Γαλλίαν (créés) βεβαίως κατὰ μίμησιν τῶν Billets del’ Echiquier τῆς Ἀγγλίας διὰ τοῦ νόμου τῆς 4 Αὐγούστου τοῦ 1824, ὅστις ὥριζε τὸ ποσὸν τῶν εἰσπράξεων τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1825 ἤτοι διὰ τοῦ προϋπολ. ἔλαβον τὸν ὁρισμὸν διὰ τοῦ νόμου, ὅστις τὰ ἐσύστησεν, ἰδίως διὰ τοῦ ἄρθρου 6 ἔχοντος οὕτως, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐξουσιοδοτεῖται νὰ δημιουργήσῃ διὰ τὴν ταμιακὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὰς σχέσεις της μετὰ τῆς Τραπέζης γραμμάτια, φέροντα τόκον καὶ πληρωτέα εἰς ὡρισμένην προθεσμίαν. Αἱ ἀναδεχόμεναι ὑποχρεώσεις ἀπὸ τὸ δημόσιον Ταμεῖον ἕνεκα τῆς ἐκδόσεως τῶν γραμματίων του τούτων ἀποτελοῦν μέρος τοῦ ὀνομαζομένου Κυματίζοντος χρέους, dette flottante. Ὁ σκοπὸς τοῦ μέτρου τούτου ἦτο κατ’ ἀρχὰς κυρίως νὰ διευκολύνῃ τὴν ταμιακὴν ὑπηρεσίαν, εἴτε διὰ νὰ προκαταβάλλωνται αἱ καθυστερούμεναι πρὸς καιρὸν εἰσπράξεις τῶν φόρων, εἴτε διὰ νὰ ἀναπληρόνωνται τὰ τυχαῖα ἐλλείμματα, ἅτινα ἠδύναντο νὰ λάβωσι χώραν ἀπὸ τὰς ἀπρόοπτους ὑπερβάσεις τῶν ἐξόδων πρὸς τὰ ἔσοδα. Ἀλλὰ δὲν ἐβράδυνε νὰ ἐκτείνωσι τὴν χρῆσιν τῶν ἐντόκων γραμματίων πολὺ εὐρύτερον. Ὁ νόμος τοῦ 1824 ὥριζε τὸ ὁλικὸν ποσὸν αὐτῶν εἰς 140 ἑκ. ηὐξήθη κατόπιν εἰς 200 ἑκ. εἰς τὸ 1831 καὶ εἰς 250 ἑκ. τὸ 1832. Προσέτι ὁ νόμος τοῦ 1832 κατέστησε πράγματι τὸ ἔσχατον ὅριον ἰδανικόν, διότι ἐπετράπη εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἔκδοσις καὶ ἄλλων γραμματίων διὰ Β. Διαταγμάτων, ὅταν αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας τὸ ἀπαιτοῦν. «Λαβοῦσα τοιαύτην ἔκτασιν ἡ ἔκδοσις τῶν ἐντόκων γραμματίων δὲν ἔμεινε πλέον ἁπλοῦς μηχανισμὸς τῆς ταμιακῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ κατέστη ἓν μέσον προκαταβολῶν ἐπὶ τῶν μελλουσῶν πηγῶν πλούτου τῆς ἐπικρατείας (ressources) καὶ αὐτοῦ τοῦ μέσου ἡ Κυβέρνησις δὲν παρέλειψε νὰ κάμῃ χρῆσιν». Βλέπετε λοιπὸν διὰ ποῖον σκοπὸν γίνεται χρῆσις τῶν ἐντόκων γραμματίων εἰς τὰς Εὐρωπαϊκὰς ἐπικρατείας, ἤτοι διὰ νὰ ἀναπληρώσωσιν ὄχι μόνον μηνιαίας χρηματικὰς ἀνάγκας, τοῦ Δημοσίου Ταμείου, ἀλλὰ καὶ ἐλλείμματα ἐτησίων προϋπολογισμῶν.

§131ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι λοιπὸν πανάκεια τῆς Οἰκονομίας.

§132ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μάλιστα ὅταν φθάνωμεν ὅμως εἰς τὴν ἀλήθειαν τὸ λέγετε, ὅτι εἶναι πανάκεια.

§133ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σήμερον ἠξεύρετε τί ἔγεινεν εἰς Ἀγγλίαν;

§134ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Θέλετε πεισθῆ ἀπὸ τὸν ἴδιον συγγραφέα πόσον μεγάλη χρῆσις ἔγεινεν εἰς Ἀγγλίαν καὶ εἰς Γαλλίαν αὐτοῦ τοῦ εἴδους τοῦ δανείου, ὅπερ εἶναι πολὺ συμφερώτερον διὰ τὰς ἐπικρατείας, ὡς προμηθευόμενον πάντοτε μὲ ὀλίγον τόκον ἀπὸ τ’ ἄλλα εἴδη τῶν δανείων, ἤτοι τῶν παγίων ἢ πολυετῶν, καὶ θέλω σᾶς ἀποδείξει καὶ τοῦτο διὰ τῶν σημερινῶν γαλλικῶν τιμολογίων τῶν χρηματιστηρίων. Εἰς τὰ 1851 ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῆς Γαλλίας συνίστατο εἰς 1404 ἑκατομμύρια, πόσον δὲ ἦτο τὸ ποσὸν τῶν ἐντόκων γραμματίων (dette flottante);

§135ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Dette flottante καὶ bons du Trésor εἶναι τὸ ἴδιον;

§136ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μάλιστα, διότι τὰ bons du Trésor ἀποτελοῦν κυρίως τὴν λεγομένην dette flottante, ἥτις περιλαμβάνει πᾶν βραχυπρόθεσμον χρέος τοῦ δημοσίου ὅπως εἶναι τὸ τῶν ἐντόκων γραμματίων· διαφέρει δὲ ἡ dette flottante, ἤτοι τὸ κυματίζον χρέος ἀπὸ τὸ dette consolidée, πάγιον χρέος, ὅτι ἐπὶ τῆς dette flottante εἶναι βραχυπρόθεσμος ἡ πληρωμὴ τοῦ τε κεφαλαίου, καὶ τοῦ τόκου, καὶ αὐξομειοῦται κατὰ τὰς περιστάσεις, ἐνῷ ἡ dette consolidée, πάγιον χρέος, εἶναι αἰώνιον δάνειον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου μόνον ὁ τόκος πληρώνεται. Κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν λοιπὸν ὁ προϋπολογισμὸς εἰς τὴν Γαλλίαν συνέκειτο ἐξ 1414 ἑκατομ. φράγκων, ὑπῆρχον δὲ εἰς κυκλοφορίαν ἔντοκα γραμμάτια, bons du Trésor, 959 ἑκατομ. φράγκα. Εἰς δὲ τὴν Ἀγγλίαν, τῆς ὁποίας ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων ἔφθανε κατὰ τὴν ἰδίαν ἐποχὴν εἰς 50 ἑκατομ. λίρας τουτέστιν εἰς 1500 ἑκατομ. φράγκων, ἔφθανε τὸ ποσὸν τῶν ἐντόκων γραμματίων εἰς 2000 ἑκατομ. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι, ἂν ἡ ἔκδοσις τῶν ἐντόκων γραμματίων περιωρίζετο εἰς τὴν ἀναπλήρωσιν τῶν ἐσόδων τῆς τρεχούσης χρήσεως τοῦ ἔτους, δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ καταφύγουν εἰς τὴν ἔκδοσιν τοσοῦτον κολοσσαίου ποσοῦ, ὑπερτεροῦντος, ὡς ἐλέπετε, ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ ἐτησίου προϋπολογισμοῦ· τοῦτο θὰ εἴπῃ, ὅτι τὰ μεταχειρίζονται καὶ δι’ ἀναπλήρωσιν ἐλλειμμάτων, ἐνῷ παρ’ ἡμῖν πρόκειται νὰ ἐκδοθῇ ποσὸν μέχρι τοῦ ¼ περίπου τοῦ ἐτησίου προϋπολογισμοῦ.

§137Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ δι’ ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας;

§138ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι. Σᾶς εὐχαριστῶ, διότι μὲ τὸ ἐνθυμήσατε. Ἡ ἔκπτωσις τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ Κ. Δεληγιώργης, καθὼς καὶ ἄλλοι, ἥτις ἔλαβε χώραν εἰς ἄλλας ἐπικρατείας, καὶ ἣν φοβοῦνται μὴ συμβῇ καὶ ἐνταῦθα, δὲν συνέβη ἐπὶ τῶν bons du Trésor, ἀλλ’ εἰς χαρτονόμισμα, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκαν κυβερνήσεις τινὲς, κακῶς βέβαια ποιήσασαι, διότι ὁ νόμος ἢ ἡ αὐθαίρετος θέλησις δὲν ἀρκεῖ νὰ δώσῃ ἀξίαν εἰς τίτλον τινὰ πιστωτικὸν, ὅταν οὗτος δὲν ἐμπνέῃ εἰς τὸ κοινὸν τὴν δέουσαν πίστιν.

§139ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν σᾶς ἐρωτῶ διὰ τοῦτο.

§140ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐκδίδουσι δὲ ἔντοκα γραμμάτια πρὸς ἀναπλήρωσιν ἐλλειμμάτων ὄχι μόνον ἔτους, ἀλλὰ καὶ πλειοτέρων χωρὶς νὰ προμηθεύωνται δάνεια πολυετῆ, ἐπειδὴ διὰ τῶν ἐντόκων γραμματίων προμηθεύονται χρήματα μὲ εὐθηνότερον τόκον ἢ διὰ τῶν πολυετῶν δανείων, καὶ διὰ νὰ σᾶς πείσω ὡς πρὸς τοῦτο ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ τιμολόγιον τοῦ χρηματιστηρίου τῶν Παρισίων, εἰς τὸ ὁποῖον ἐνῷ ἡ dette consolidée τῶν 3% τιμᾶται πρὸς 68%, ἤτοι ἀποφέρει τόκον εἰς τοὺς δανειστὰς τῆς ἐπικρατείας 5% περίπου, ὁ τόκος τῶν bons du Trésor συνίσταται εἰς 1½–2%. Βλέπετε λοιπὸν πόσον συμφερώτερον καθίσταται εἰς τὸ δημόσιον τὸ νὰ δανείζεται δι’ ἐντόκων γραμματίων ἢ πολυετῶν δανείων. Ἐννοεῖται δὲ ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπερ ἐκδίδει τὰ Bons du Trésor αὐξομειοῖ τὸν τόκον ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τῆς σπάνης ἢ τῆς πληθύος τῶν κεφαλαίων. Ἐκτὸς δὲ τούτου πᾶσα κυβέρνησις ὀφείλει νὰ προσέχῃ νὰ μὴ ᾖναι μέγα τὸ ποσὸν, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῇ εἰς στενοχωρίαν τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἀλλ’ ἂς ἔλθω εἰς τὸ προκείμενον ζήτημα· οἱ ἀντικρούοντες τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ὡς σᾶς εἶπον, ὁμολογοῦν τὴν ἀμηχανίαν τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τὴν ἀνάγκην ἑπομένως τῆς θεραπείας, ἤτοι προμηθείας δανείου, καὶ συγκατανεύοντες διατείνονται ὅτι ἀντὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ δανεισθῇ δι’ ἐντόκων γραμματίων πρέπει νὰ δανεισθῇ πολυετῶς. Ἤθελον ἐννοήσει σκόπιμον τὴν συζήτησιν τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἐὰν ἦσαν εἰς θέσιν οἱ κύριοι νὰ μᾶς βεβαιώσουν, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μας, ὅπως δυστυχῶς ἔχουσι τὴν σήμερον τὰ τῆς δημοσίας πίστεως, ἠδύνατο νὰ προμηθευθῇ δάνειον πολυετές, δυστυχῶς ὅμως τὰ πράγματα μᾶς λέγουν τὸ ἐναντίον, διότι ἐνῷ ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις ἐδοκίμασε νὰ δανεισθῇ οὕτω πως 6,000,000 δραχ. ἀπέτυχε, διότι μόλις 4 ἑκατομ. ἐπραγματοποιήθησαν, καὶ ταῦτα τὸ πλεῖστον μέρος ἐκ τῶν διαφόρων ταμείων καὶ ἀφιερωμάτων, ἐνῷ τὸ ποσὸν τῶν 3 ἑκατομ. ἐντόκων γραμματίων, ὅπερ ἐψήφισεν ἡ Συνέλευσις, συνεπληρώθη πρὸ καιροῦ. Τί θὰ εἰπῇ τοῦτο; θὰ εἰπῇ ὅτι δίδεται προτίμησις εἰς αὐτὸ τὸ εἶδος τοῦ δανείου διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ταῦτα παρέχουν πλειοτέραν ἀσφάλειαν ὡς πρὸς τὴν πληρωμήν των, διότι μετὰ τὴν λῆξίν των εἶναι δεκτὰ πρὸς τὸ δημόσιον ταμεῖον διὰ πᾶσαν πρὸς αὐτὸ πληρωμήν. Τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰσπράττει 26 ἑκατομ. δραχ. κατ’ ἔτος, ἔντοκα δὲ γραμμάτια θὰ ᾖναι εἰς κυκλοφορίαν 3 ἢ 6 ἑκ. νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἔκπτωσίς τις, ὅπως λέγετε, ἀφοῦ μετὰ τὴν λῆξιν δύναται καὶ ὁ ἔμπορος καὶ ὁ φορολογούμενος καὶ ὁ ἀγοραστὴς κτημάτων καὶ ὅστις θέλει νὰ πληρώσῃ εἰς μίαν ἐπαρχίαν χρήματα διὰ νὰ τὰ λάβῃ εἰς ἄλλην, νὰ τὰ δίδῃ εἰς γραμμάτια; Ἀπίστευτον! ἐκεῖνοι μόνον δύνανται νὰ πιστεύσουν τοῦτο ὅσοι συγχύζουν τὰ ἔντοκα γραμμάτια μὲ τὸ χαρτονόμισμα, assignat, τῆς Γαλλίας ἢ μὲ τοὺς καϊμέδες τῆς Τουρκίας, περὶ ὧν ὁ Κύριος Δεληγιώργης ἐποίησε λόγον· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν, καὶ ἀπορῶ πῶς τόσον ὁ Κύριος Δεληγιώργης καὶ οἱ λοιποὶ νὰ ὑποπέσουν εἰς τοιοῦτον σφάλμα, ἐκτὸς ἂν θέλωμεν νὰ ἐκφοβίζωμεν τὸν κόσμον, ἀποκαλοῦντες τὰ ἔντοκα γραμμάτια Καϊμέδες. Καϊμέδες εἶναι, ὅταν ἔχωσιν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, ἤτοι πᾶς ὀφειλέτης νὰ δύναται δι’ αὐτῶν νὰ πληρόνῃ τὸ χρέος του.

§141ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διὰ τὸ ⅓ τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων ἔχει.

§142ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, ἔχετε ὑπομονήν. Δὲν πρόκειται λοιπὸν οὔτε περὶ assignat, οὔτε περὶ καϊμέδων· πρόκειται περὶ ὁμολογιῶν, φερουσῶν τόκον, ἐχουσῶν λῆξιν καὶ μετὰ τὴν λῆξιν οὐσῶν δεκτῶν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον διὰ πᾶσαν πρὸς αὐτὸ πληρωμήν. Ὅταν μὲ τοιαύτην ἀσφάλειαν περιβάλλεται ἡ ὁμολογία τοῦ δημοσίου, δὲν φοβοῦμαι καμμίαν ἔκπτωσιν· ἑπομένως οἱ ὑπάλληλοι, οἵτινες θέλουσι λάβει τὸ ⅓ τῆς μισθοδοσίας των εἰς γραμμάτια, δὲν θὰ ὑποστῶσι ζημίαν τινά, ἀλλ’ ἔστω, ὑποθέτω πρὸς στιγμὴν, ὅτι θὰ ὑποστῶσι, ὅταν μεταβιβάσωσιν εἰς ἄλλους κερδοσκόπους τὰ ἔντοκα αὐτῶν γραμμάτια· ἡ ζημία ὅμως αὕτη θέλει εἶσθαι πολὺ κατωτέρα παρ’ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ὑποστῶσιν, ὅταν ὄχι τὸ ⅓, ἀλλ’ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν καθυστερηθῇ ἀπ’ αὐτῶν ἕνεκα τῆς ἀνεχείας τοῦ δημοσίου ταμείου, χωρὶς μάλιστα νὰ ἔχωσιν εἰς χεῖράς των ἕνα τίτλον τοῦ δημοσίου δηλοῦντα τὴν πρὸς αὐτοὺς ὀφειλήν του; Ποῖον λοιπὸν εἶναι συμφερώτερον τῶν δύω, νὰ λάβωσι τὰ ⅔ εἰς χρήματα καὶ τὸ ⅓ εἰς ἔντοκα γραμμάτια, ἢ νὰ μὴ λάβωσιν ὁλοτελῶς οὔτε χρήματα, οὔτε ἔντοκα γραμμάτια, παρὰ μίαν ξηρὰν ἀπάντησιν τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅπως ὁ ἴδιος εἶπεν, ὅτι ἐπειδὴ τὸ ταμεῖον δὲν ἔχει χρήματα δὲν δύναμαι νὰ σᾶς πληρώσω; αὐτὸ πρέπει νὰ συγκρίνετε, τὴν ἐντελῆ ἄρνησιν τοῦ δημοσίου ταμείου ἢ τὴν πληρωμὴν τῶν ⅔ εἰς χρήματα καὶ τοῦ ⅓ εἰς γραμμάτια μετὰ τοῦ τόκου. Ἡ ἀνάγκη μᾶς ὑπαγορεύει αὐτὸ τὸ μέτρον· ὅσοι ἀποκρούουν τὸ μέτρον τοῦτο, ἂς προτείνουν ἓν ἄλλο, δυνάμενον νὰ θεραπεύσῃ ἐπιτυχέστερον τὴν ἀνάγκην, καὶ τὸ παραδεχόμεθα· ἐνόσῳ ὅμως δὲν προτείνεται, δὲν δυνάμεθα ν’ ἀφήσωμεν εἰς ἀμηχανίαν τὴν κυβέρνησιν. Ναὶ, εἶναι εἰς ἀμηχανίαν, εἶναι εἰς χρεωκοπίαν, καθὼς λέγουν, ἀλλὰ ποτὲ δὲν θὰ στέρξω νὰ τὴν ἀφήσω νὰ μὴ ζῇ, ν’ ἀποθάνῃ. Βεβαίως κακὸν εἶναι νὰ κόψῃ τις τὴν χεῖρά του ἢ τὸν πόδα του, ἀλλ’ ὅταν πρόκειται νὰ σωθῇ, εἶναι τὸ ὀλιγώτερον κακόν. Ἀλλὰ τί λέγουν; ἀντὶ νὰ καταφύγωμεν εἰς αὐτὸ τὸ μέσον, ἰδοὺ ἄλλο, κάμετε οἰκονομίας, ἐλαττώσατε τοὺς μισθοὺς, εἰσπράξατε τὰ καθυστεροῦντα.

§143ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐπρότεινα, ἐζήτασα τί ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις.

§144ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὡς πρὸς τὰ καθυστεροῦντα......

§145Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ δύναμαι νὰ τὰ εἰσπράξω αὐτά.

§146ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τότε, Κ. Πρωθυπουργὲ, θὰ κάμητε καλὰ νὰ δώσητε τὰ χαρτοφυλάκια εἰς αὐτοὺς, διὰ νὰ ὑπάγουν καλὰ τὰ τῆς πατρίδος. Ὡς πρὸς τὰς οἰκονομίας, παραδέχομαι, ὅτι, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, δυνάμεθα διὰ τοὺς τελευταίους μῆνας νὰ κάμωμεν αὐτὰς τὰς οἰκονομίας, καὶ ἑπομένως εἰς τὸ μέλλον νὰ οἰκονομήσωμεν τὰς 700 χιλιάδας περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται. Ἀλλὰ τὶ σᾶς εἶπε προχθὲς ὁ Κ. ὑπουργός; Σᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ δάνειον εἰς τὴν Ἰονικὴν τράπεζαν εἶναι ληξιπρόθεσμον ἤδη καὶ πρέπει νὰ τὸ πληρώσῃ· σᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ δάνειον τοῦ Βούρου ἐπίσης ἔληξε καὶ πρέπει νὰ πληρωθῇ, διότι πρόκειται νὰ ἐκτεθῇ εἰς δημοπρασίαν τὸ εἰς αὐτὸν ὑποθηκευθὲν κτῆμα τοῦ δημοσίου, τοῦτο δὲ θέλει προξενήσει ζημίαν καὶ προσβολὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐκτὸς τούτου καθυστεροῦνται ἀκόμη μισθοί. Τί θὰ γείνῃ δι’ αὐτὰς τὰς ἀνάγκας; νὰ περιμένωμεν ἀπὸ τὰς μελλούσας οἰκονομίας; προσέτι οἱ ἐπερχόμενοι μῆνες εἶναι οἱ πλέον στεῖροι, ἄγονοι· περὶ τὸν Ὀκτώβριον θ’ ἀρχίσουν αἱ εἰσπράξεις. Εἰς αὐτὸ τὸ διάστημα βεβαίως κανεὶς ἐξ ἡμῶν δὲν εὑρίσκει ὀρθὸν νὰ κλείσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ δημόσιον ταμεῖον, διότι, ἂν δὲν πληρωθῇ ὁ ὑπάλληλος καὶ καταφύγῃ εἰς τὸν τοκογλύφον, ὡς εἴπετε, ἵνα δανεισθῇ παραχωρῶν τοὺς ὀφειλομένους εἰς αὐτὸν μισθοὺς παρὰ τοῦ δημοσίου ταμείου, ὁ τοκογλύφος ἐκεῖνος μὴ λαμβάνων εἰς χεῖράς του οὐδένα τίτλον τοῦ δημοσίου καὶ ὑποπτευόμενος μήπως οἱ παραχωρούμενοι μισθοὶ μετεβιβάσθησαν εἰς ἄλλους ἢ κατεσχέθησαν παρ’ ἄλλων δανειστῶν δύναται νὰ δώσῃ τὰ χρήματά του, ἀλλ’ ἀπέναντι αὐτῶν τῶν κινδύνων θέλει ζητήσει ὅσον τὸ δυνατὸν πλειότερον κέρδος καὶ τοιουτοτρόπως ὁ ὑπάλληλος θέλει ὑποφέρει ζημίαν ὄχι 5 καὶ 10%, ἀλλὰ 20% καὶ πλειότερον, ἐνῷ ἡ ἁπλῆ παραχώρησις τοῦ ἐντόκου γραμματίου προλαμβάνουσα τοὺς προτέρους κινδύνους θέλει καταστήσει τὸν κεφαλαιοῦχον ὀλιγώτερον πλεονέκτην.

§147ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὰ ἐξαργυρώνει ἡ Τράπεζα.

§148ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, διότι μοῦ δίδετε τὴν ἀφορμὴν ταύτην. Πολλοὶ νομίζουν, ὅτι συνηγορῶ ὑπὲρ τῶν ἐντόκων γραμματίων, διότι, λέγουν, ἐνδιαφέρεται ἡ τράπεζα διὰ τὴν ἔκδοσίν των.

§149ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι· ποῖος σᾶς ἔκαμε νὰ ὑποθέσητε αὐτό;

§150ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν λέγω δι’ ὑμᾶς. Ὡς ὑποδιοικητὴς τῆς Τραπέζης ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε πρὸ πολλοῦ δάνειον, ἀλλ’ ἡ Τράπεζα, ἐννοεῖται συναινέσει τῶν μετόχων, εἶπεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ διαθέσῃ περισσότερον ποσὸν παρ’ ὅσον μέχρι τοῦδε ἐδάνεισεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἑπομένως, ἐπειδὴ καὶ τὰ ἔντοκα γραμμάτια λογίζονται ὡς δάνειον τῆς Κυβερνήσεως, οὐδόλως ἡ Τράπεζα ἐνδιαφέρεται. Ὡς ἀνέφερα προηγουμένως, ἤδη πρόκειται περὶ ἐκπληρώσεως παρελθουσῶν ἀναγκῶν, πρόκειται περὶ ἐλλειμμάτων, τὰ ὁποῖα μᾶς ἄφησαν πολλοὶ κατὰ συνέχειαν προϋπολογισμοί. Εἶναι γνωστὸν τοῖς πᾶσιν, ὅτι πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως ἤρχισαν τὰ ἐλλείμματα διαδοχικῶς· αὐτὰ τὰ ἐλλείμματα ἠνάγκασαν τὰς κατὰ καιρὸν Κυβερνήσεις νὰ προστρέξωσιν εἰς δάνεια, ἅπερ ἐγένοντο ληξιπρόθεσμα καὶ πρέπει νὰ πληρωθῶσι καὶ διὰ νὰ πληρωθοῦν πρέπει νὰ προμηθευθῶμεν χρήματα. Ἀλλὰ μᾶς λέγουσιν ἐπὶ τέλους συγκαταβατικῶς· ἀποφύγετε τὰ ἔντοκα γραμμάτια καὶ ἐνεργήσατε δάνειον πολυετές. Μήπως ἡμεῖς ἀποκρούομεν τὸ πολυετὲς δάνειον; ἀλλὰ δυστυχῶς προείπομεν, ὅτι δυσκόλως θέλομεν ἐπιτύχει τοιοῦτον· ἐὰν οἱ συσταίνοντες τοῦτο ἦσαν τραπεζῖται, δυνάμενοι νὰ διαθέσωσι κεφάλαια, ἠθέλαμεν τοὺς πιστεύσει· ἀλλὰ νὰ μείνωμεν μὲ κενὰς ἐλπίδας δὲν εἶναι φρόνιμον. Εἶναι ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ ἀνοικτὰς καὶ τὰς δύω θύρας, ἤτοι τὸ μέσον τῶν ἐντόκων γραμματίων καὶ τὸ τοῦ πολυετοῦς δανείου, ἵνα ἐνεργήσῃ τὸ προκείμενον δάνειον εἴτε διὰ τοῦ ἑνὸς εἴτε διὰ τοῦ ἄλλου τρόπου. Ἀλλ’ ὑμεῖς θέλετε νὰ στερήσετε τὴν Κυβέρνησιν τοῦ μέτρου ἐκείνου, ὅπερ ἡ πεῖρα ἀπέδειξε συντελεστικώτερον εἰς τὴν προμήθειαν τῶν χρημάτων· καὶ ὁ Βοῦρος καὶ ὁ Σκουζὲς καὶ τόσοι ἄλλοι τραπεζῖται δὲν ἠρνήθησαν μέχρι τοῦδε νὰ δώσωσι χρήματα εἰς τὸ δημόσιον λαμβάνοντες ἔντοκα γραμμάτια, ἅτινα ὡς σᾶς εἶπον, δεκτὰ ὄντα διὰ πᾶσαν πρὸς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον πληρωμὴν μετὰ τὴν λῆξίν των παρέχουσιν εἰς αὐτοὺς ἱκανὴν ἀσφάλειαν. Ἐσχάτως μάλιστα ἐξαντληθέντος τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἡ Συνέλευσις ἐψήφισεν, ἐζήτησε παρὰ τῆς τραπέζης τὴν τροπὴν 300,000 δραχ. ἀπὸ ἔντοκα γραμμάτια εἰς δάνειον ἐπὶ παραχωρήσει τῆς προσόδου τῆς Σμύριδος, ἵνα διαθέσῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς ἄλλους κεφαλαιούχους, ζητοῦντας ἔντοκα γραμμάτια. Λοιπόν, διότι δι’ αὐτοῦ καὶ μόνου τοῦ τρόπου δύναται νὰ δανεισθῇ ἡ Κυβέρνησις, πρέπει ἡμεῖς νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸν τρόπον τοῦτον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν; Ἀλλὰ παρέλειψα νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἓν ἄλλο, ὅτι τὸ ἀπεριόριστον τῆς dette flottante, τοῦ κυματίζοντος χρέους, εἶναι καθιερωμένον εἰς ἡμᾶς ἀπὸ τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Πᾶς πολίτης δύναται νὰ παρακαταθέσῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀπεριόριστον ποσὸν, καθὼς ἀκόμη καὶ νὰ δώσῃ χρήματα εἰς ἓν ταμεῖον ἐπὶ ἐκδόσει χρηματικοῦ γραμματίου διὰ νὰ τὰ λάβῃ ἐν ἄλλῃ ἐπαρχίᾳ, καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις εἶχε πίστιν, ὑπῆρχον εἰς κυκλοφορίαν τοιαῦτα χρηματικὰ γραμμάτια μεγάλης ποσότητος, ἑκατ. τὰ ὁποῖα ὤφειλεν ἡ κυβέρνησις, καὶ διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἐζήτει τὴν ἄδειαν τῶν Σωμάτων, διότι τῇ ἐπιτρέπεται ἀπὸ τὸν νόμον.

§151ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Εἶναι παρακαταθήκη.

§152ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὰ χρεωστεῖ ὅμως κάμνουσα χρῆσιν αὐτῶν καὶ ἑπομένως εἶναι τὸ ἴδιον.

§153ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι παρακαταθήκη, διότι ἔχει ἡ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα νὰ τὰ καταναλώσῃ· εἶναι σολοικισμὸς νομικὸς αὐτός.

§154ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ Κ. Δεληγεώργης εἶπεν, ὅτι ἐκ τῶν 3,000 000 μόλις 500 ἢ 600 χιλιάδες εἶναι εἰς κυκλοφορίαν, τὰ ἄλλα εἶναι εἰς τὴν Τράπεζαν. Τώρα μόνον 2 ἑκατομμύρια εἶναι.

§155ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τώρα εἶναι 1,700,000.

§156ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μάλιστα. Καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, εἶμαι βέβαιος, περισσότερον ποσὸν θὰ ἐνασχοληθῇ· διότι τῳόντι ἐκεῖ ὁ τόκος εἶναι μικρότερος, καθεκάστην στέλλουν χρήματα εἰς τὴν Τράπεζαν μὲ τόκον 4 καὶ 5%, ἐνῷ ὁ τόκος τὸν ὁποῖον πληρόνει τὸ δημόσιον εἶναι 8%. Θεωρῶ πάντῃ περιττὸν νὰ ἔλθω εἰς ἀντίκρουσιν τῶν λόγων τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ἐξετάζων ὁ Κ. Δεληγεώργης τὸν προϋπολογισμόν. Σᾶς εἶπον καὶ προχθὲς καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ἐντόκων γραμματίων, τῶν ὁποίων ὁ σκοπὸς εἶναι ἡ ταμιακὴ ὑπηρεσία, δὲν ἔχει τὴν ἐλαχίστην σχέσιν μὲ τὸ ζήτημα τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὅταν συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἴδωμεν, ὅτι ἡ δεῖνα δαπάνη εἶναι περιττὴ, ὅτι ὁ δεῖνα φόρος εἶναι ὀλίγος ἢ πολὺς, τότε, λέγω, εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ προτείνωμεν διάφορα μέσα οἰκονομίας· ἀλλὰ τώρα πρόκειται περὶ τῶν καταπειγουσῶν ἀναγκῶν, περὶ προμηθείας χρημάτων, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ πληρώσωμεν ὄχι μελλούσας ὑποχρεώσεις, ἀλλὰ παρελθούσας τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι ἀναγκάζουν τῳόντι ἐνίοτε τὸν κεντρικὸν ταμίαν νὰ κλείῃ τὸ ταμεῖον· εἶναι καλὴ αὐτὴ ἡ κατάστασις; Μετὰ τὰς παρατηρήσεις ταύτας, πιστεύω, ὅτι καὶ οἱ Κύριοι ἐπείσθησαν, ὅτι ὁ πόλεμος, τὸν ὁποῖον ἐκήρυξαν κατὰ τῶν ἐντόκων γραμματίων, τὰ ὁποῖα ἐχαρακτήρισαν ὡς καϊμέδες, ὡς assignats, εἶναι ἄσκοπος, ἀφοῦ μάλιστα δὲν μᾶς λέγουν καὶ τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων δυνάμεθα ν’ ἀντικαταστήσωμεν αὐτὰ καὶ νὰ προμηθευθῶμεν χρήματα.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Σακελλαριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§158ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ δύω μόνον λέξεις θὰ εἴπω. Ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἔχομεν τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν τρὶς ἐπὶ τὰ καθέκαστα, ἀλλ’ οὐχ ἧττον, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἤμεθα συνεπεῖς εἰς τὴν λογικήν. Ἐγὼ χθὲς εὑρέθην εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴδετε· ἐκηρύχθην κατὰ τῶν ἐντόκων γραμματίων, ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος Κύριος Δεληγιώργης μὲ ἔπεισεν εἰς τὰ μετὰ ταῦτα, διὰ νὰ ψηφίσω καὶ ἐψήφισα ὑπὲρ τῶν ἐντόκων γραμματίων καὶ ἐψηφίσαμεν ὁμοῦ. Τώρα λοιπὸν βλέπω τὸν Κ. Δεληγιώργην καταπολεμοῦντα τὰ ἔντοκα γραμμάτια. Λοιπὸν ποῦ νὰ βασισθῶμεν; Εἰς τὴν χθεσινὴν ἀγόρευσιν τοῦ Κ. Δεληγιώργη, ἢ τὴν σημερινήν; Νομίζω ὅτι ὡς κρατίστη εἶναι ἡ πρώτη, καὶ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα ἐξηντλήθη καθ’ ὅλας αὐτοῦ τὰς φάσεις· ἀνάγκη ἵνα προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν· ἄλλως μὲ τὰς διηνεκεῖς συζητήσεις ἀπομιμούμεθα τὸ τῆς παροιμίας· «ὅλ’ ἡμέρα εἰς τὸν μῦλον καὶ τὸ βράδυ γέννημα.» Οὕτω καὶ ἡμεῖς ζητοῦμεν ἡμέρας καὶ εἴμεθα αὖθις εἰς τὴν ἀρχὴν ὅπερ ἐστὶ δὲν ἐπράξαμεν τίποτε· καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἴσως πολλοὶ ἐξ ἡμῶν δὲν ἠξεύρομεν περὶ τίνος πρόκειται. Ναὶ πρόκειται περὶ ἐπιδείξεων. Ὄχι, κάλλιον Κύριοι, ἂς περιωρισθῶμεν εἰς ἔργα καὶ μόνον, ἔργα ζητεῖ ἡ Πατρίς, ἔργα ὁ λαὸς καὶ τοιαῦτα ὑπαγορεύει εἰς ἕκαστον τὸ καθῆκον ἡμῶν. Ἔχομεν αὔριον τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ὑπ’ αὐτοῦ προκαλῶ πάντα φιλοπάτριδα καὶ καθιστῶ ἀπὸ τοῦδε προσεκτικοὺς τοὺς Κυρίους ὑπουργοὺς διότι ἡ ἡμέρα ἐκείνη, εἶναι ἡμέρα ζωῆς καὶ θανάτου· ἂς προβῶμεν ὅθεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν κηδόμενοι πολιτίμων στιγμῶν.

§159ΠΕΤΡΑΚΗΣ ΑΝΑΡΓΥΡΟΥ. Μεθ’ ὅσα ὁ προλαλήσας Κύριος Δεληγιώργης εἶπε κατὰ τῆς παραδοχῆς τῶν ἐντόκων γραμματίων ὀλίγα ἔχω ἐγὼ νὰ προσθέσω, ἰδίως δὲ μόνον ἔρχομαι ν’ ἀντικρούσω ἰδέαν τινὰ τοῦ προλαλήσαντος, ὅτι εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐντόκων γραμματίων οὐδεμία ἐπικράτεια ἔθετε περιορισμόν. Ἀλλὰ παρατηρῶ εἰς τὸν ἔντιμον προλαλήσαντα, ὅστις ἔχει τὴν εὐτυχίαν νὰ ᾖναι καὶ ὑποδιοικητὴς τῆς Τραπέζης, ἂν γνωρίζῃ, καὶ βεβαίως θὰ γνωρίζῃ μίαν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Ἀγγλικὴ Τράπεζα, ἥτις χρησιμεύει ἐκεῖ ὡς ταμεῖον τοῦ Κράτους, καὶ ἑτέραν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Γαλλική, ὅτι προεξοφλοῦνται γραμμάτια μόνον ἐπὶ τῇ ἐγγυήσει φόρων, εἰσπραττομένων ἐντὸς τοῦ ἔτους· καὶ αὐτοὶ οἱ φόροι εἶναι... ......................... Βλέπετε λοιπόν, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία ἔχει ἀπείρους τὰς ἀσφαλείας καὶ ἄπειρον τὴν ὑποστήριξιν παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, δὲν προεξοφλεῖ τοιαῦτα γραμμάτια παρὰ διαφόρων εἰσπραττομένων ἐντὸς τοῦ ἔτους· τὸ αὐτὸ γίνεται καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπ’ εὐθείας εἰσέρχονται. Συγχύζουσι, Κύριοι, τὰ bons du trésor πρὸς τὴν dette flot tante. Ἀληθὲς εἶναι, ὅτι τὰ bons du trésor ἀποτελοῦν μέρος τῆς dette flottante, ἀλλὰ ἄλλαι ἀρχαὶ διέπουσι τὰ μὲν ἢ τὰ δὲ τῶν δανείων. Θέλω ὅμως ν’ ἀντικρούσω τελευταῖόν τινὰ ἰσχυρισμὸν ὅτι ἡ ἔκδοσις τῶν γραμματίων δὲν περιορίζεται. Εἰς τὴν Γαλλίαν π, χ. ὑπάρχουν οἱ λεγόμενοι εἰσπράκτορες, οἱ εἰδικοὶ ταμίαι, αὐτοὶ καταθέτουν ὡς ἐγγύησιν 350,000 φράγγων· τοῦτο τὸ κεφάλαιον καταλογίζεται ἐντὸς τοῦ ταμείου, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ δύνανται νὰ ἐκδοθῶσι γραμμάτια ἀντιπροσωπευόμενα ἀπὸ πραγματικὴν ἀξίαν.

§160ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὰ τὰ...........

§161ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι παραδείγματα καὶ νόμους, οἵτινες ἐγένοντο εἰς τὰ 1814 εἰς τὰ 23, εἰς τὰ 49, διότι αἱ κυβερνήσεις ἐκεῖναι περιῆλθον εἰς ἐκτάκτους, εἰς δυσχερεῖς τῳόντι περιστάσεις, καὶ περιστάσεις αἵτινες τὰς ἠνάγκασαν νὰ καταφύγουν εἰς ἔκτακτα μέσα. Ἐκ τῶν νόμων ἐκείνων δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξάξωμεν συνεπείας. Εἰς τὰ 24 ὑπῆρχε περιωρισμένον καὶ ὁ περιορισμὸς εἰς τὰ 25 ἦλθε διὰ ῥητῆς ἐντολῆς τῶν Βουλῶν, ὅτι δηλαδὴ δύναται ἡ Κυβέρνησις ὁπόταν θέλῃ νὰ κάμῃ δάνειον καὶ ν’ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν γραμματίων. Εἰς τὰ 51 ὅμως ἠναγκάσθησαν ἵνα ἐπανέλθωσιν εἰς τὸν γενικὸν κανόνα δι’ ἑνὸς διατάγματος ὁρίζοντος τὸν ἀνώτατον ὅρον τοῦ ποσοῦ τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐντόκων γραμματίων κατ’ ἔτος, ὥστε βλέπετε ὅτι ἐκεῖνο ὃ λέγουσιν, ὅτι ἡ ἔκδοσις τῶν ἐντόκων γραμματίων εἶναι ἀπεριόριστος, δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι ἐτησίως ὁρίζεται, καὶ δὲν δύναται τὸ ποσὸν τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐντόκων γραμματίων νὰ ὑπερβῇ τὴν χρῆσιν ἑνὸς ἔτους.

§162ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν δι’ ὅλην τὴν χρῆσιν.

§163ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Τὰ ἔντοκα ταῦτα γραμμάτια εἶναι ὡς οἱ καϊμέδες τῆς Τουρκίας καὶ τὰ assignats τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1784. — Ἀλλὰ μᾶς λέγουν θέλομεν νὰ προλάβωμεν τὸ κράτος ἀπὸ μίαν δυσάρεστον θέσιν· ἂν ὅμως μετὰ τὴν λῆξιν τῶν γραμματίων, ἂν ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἐξακολούθησις τῶν δυσχερειῶν διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν δυνηθῇ τὸ Κράτος νὰ ἐξοφλήσῃ τὰ ληξιπρόθεσμα γραμμάτια, τότε θὰ ᾖναι πλέον ἡ καθαρὰ χρεωκοπία. Μᾶς λέγουν, διατὶ κατηγορεῖτε τὰ ἔντοκα γραμμάτια, δείξατέ μας ἄλλον τρόπον, καὶ ἐδῶ παρακολουθῶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ προλαλήσας εἶπεν εἰς ἡμᾶς, ὅτι ὑπάρχει καθῆκον νὰ δείξωμεν ἕτερον τρόπον, ἕνα ἄλλο μέσον· οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους ὅμως ἡμεῖς σᾶς λέγομεν, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν τόσον καλὴν ὡς εἶναι ἐκείνη, εἰς ἣν εὑρίσκεται ἡ κυβέρνησις τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία εἶναι εἰς θέσιν ἄμεσον πρὸς τὸ Κράτος, καὶ δύναται ἑπομένως κάλλιον νὰ γνωμοδοτῇ ποῖα εἶναι τὰ μέσα. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ προτείνωμεν, ἢ ἂν τὸ νομοσχέδιον εἶναι καλὸν καὶ λυσιτελὲς διὰ τὸν τόπον. Δὲν ἀρνούμεθα, ὅτι τὸ θεσμοθέτημα περὶ ἐντόκων γραμματίων εἶναι κακὸν, λέγομεν πρὸς τούτοις, ὅτι εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις θέλει φέρει κακὸν ἀποτέλεσμα, θέλει φέρει τὴν ἔλλειψιν τῆς πίστεως. Ἀπεδείξαμεν διὰ παραδειγμάτων πασιφανῶν, δι’ ἄρθρων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο, ἐνῷ προέβλεπε τοιαύτην κατάστασιν ἐλλειμματικὴν, νὰ φέρῃ ἐλαττώσεις καὶ δὲν ἐνήργησεν ὡς ὤφειλεν, ὥστε νὰ προλάβῃ τὴν κατάστασιν ἐκείνην, ἀλλ’ ἄφησε, καὶ ἔρχεται νὰ προτείνῃ ὅλως διόλου ἔκτακτα μέτρα τὰ ὁποῖα μόνον αἱ κυβερνήσεις, αἵτινες εὑρίσκονται εἰς τὴν ἐσχάτην ἀνάγκην, προτείνουσι. Λέγομεν, ὅτι τὸ καλλίτερον μέσον, ἀντὶ νὰ θέλωμεν νὰ δανειζώμεθα ἀπὸ τὸν μὲν δύω, ἀπὸ τὸν δὲ τρία ἑκατομμύρια, θὰ ἦτο πρὸ 6, πρὸ 8 μηνῶν νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ οἰκονομία· αὐτὸ ἡμεῖς ἐννοοῦμεν, καὶ πρέπει νὰ τὸ λάβητε ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν. Μᾶς λέγουν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤδη εὑρίσκεται εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, ἀλλ’ αὕτη θὰ ὑπάρχῃ καὶ μετὰ ταῦτα ἡ δημοσία πίστις θὰ ἐξακολουθῇ νὰ ᾖναι πάντοτε ἐκπεσμένη. Καὶ, Κύριοι, ὅταν βλέπωμεν ὅτι ὅλον τὸ ἔτος θὰ τρέξωμεν ἐπὶ τῇ βάσει προϋπολογισμοῦ ἄνευ διορθώσεως, ποίαν ἐλπίδα θέλετε νὰ ἔχωμεν, ὅτι ἐπὶ 6 μῆνας, ὅτε θέλει ἐπέλθει ἡ λῆξις τῶν γραμματίων ἐκείνων, ὅτι θέλομεν τὰ ἐξοφλήσει, ἀφοῦ μάλιστα καὶ τὸν προϋπολογισμὸν θέλομεν συζητήσει μετὰ ἕνα μῆνα; καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις εὑρεθῇ εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ μὴ δύναται νὰ πληρώσῃ τοὺς τόκους ἡ δυσπιστία θέλει αὐξήσει καὶ θέλει λείψει πᾶσα πίστις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους.

§164ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Θὰ εἰσπράξῃ φόρους.

§165ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἤθελον παραδεχθῆ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐντόκων γραμματίων, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ καλυφθῶσι τὰ τακτικὰ ἔξοδα τοῦ κράτους, ὅταν ὅμως ἔχετε πρόδηλον ἔλλειμμα 5,000,000 πῶς εἶναι δυνατὸν, ὅτι μὲ τοὺς φόρους, οὓς μοὶ λέγετε, καὶ τὰ ἔξοδα θὰ πληρώσητε καὶ τὰ γραμμάτια ταῦτα θὰ ἐξοφλήσητε; Ἂν ἦτο ἀπὸ τοῦδε δυνατὸν νὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι θέλει εὑρεθῆ ἡ κυβέρνησις εἰς θέσιν μετὰ 3 ἢ 6 μῆνας νὰ πληρώσῃ εἰς τοὺς κομιστὰς τῶν γραμματίων καὶ τὸ κεφάλαιον καὶ τὸν τόκον, τότε τὰ παραδέχομαι, θέλει ἐπέλθει ἰσοῤῥοπία μεταξὺ τῶν ἐξόδων καὶ ἐσόδων. Ἂν π. χ. τὰ ἔξοδα ἦτο 17 ἑκατομμύρια, τὰ δὲ ἔσοδα 20 καὶ τρία τὸ ποσὸν τῶν ἐντόκων γραμματίων, τότε ἠδυνάμην νὰ τὸ ἐννοήσω. Θέλω διὰ τούτου ν’ ἀντικρούσω τὴν ἰδέαν σας.

§166ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κάμετε ὑποθέσεις μὴ ἀληθεῖς, ὑμεῖς ἀναβιβάζετε ὅσον θέλετε τὸ ἔλλειμμα, τὸ ἔλλειμμα εἶναι τρία ἑκατομμύρια.

§167ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Τὸ παραδέχομαι τρία, ἐν τούτοις ὑπάρχει ἔλλειμμα· ὅταν ὑπάρχῃ ἔλλειμμα λοιπὸν πῶς θὰ ἦσθε εἰς θέσιν νὰ ἐξοφλήσετε τὰ γραμμάτια; πρέπει νὰ ἔχητε πίστιν.

§168ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ποῦ ἠξεύρετε, ὅτι δὲν ἔχομεν;

§169ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Τότε νὰ εὕρετε χρεωλυτικὸν δάνειον. Αὐτὰ τὰ γραμμάτια τὰ ἔντοκα, τὰ ὁποῖα λέγετε, ὅτι θὰ κυκλοφορήσωσι μὲ μεγάλην εὐκολίαν, τὸ ἐθνικὸν κατάστημα τῆς τραπέζης δὲν τὰ παρεδέχθη παρὰ ἐπὶ τῇ ἐγγυήσει καὶ τῇ ὑποθήκῃ τῆς σμύριδος.

§170ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ σμύρις δὲν ἐδόθη διὰ τὰ γραμμάτια.

§171ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ἐδόθη ἄλλη ἐγγύησις. Βλέπετε, ὅτι τὸ δημόσιον αὐτὸ κατάστημα δὲν ἔδωκε πίστιν.

§172ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ δημόσιον κατάστημα ἡ τράπεζα κατὰ τὸ καταστατικόν της δὲν δύναται νὰ δανείσῃ ἢ ἐπὶ ὑποθήκῃ, ἢ ἐπὶ ἐνεχύρῳ ἢ ἐπὶ δύω ἢ τρεῖς ἐμπορικαῖς ὑπογραφαῖς. Ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ νόμου λοιπὸν φυσικῷ τῷ λόγῳ δὲν ἠδύνατο ἡ Τράπεζα νὰ δανείσῃ, δὲν προῆλθεν ὅμως τοῦτο ἀπὸ ἔλλειψιν πίστεως.

§173ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Δὲν κατηγόρησα τὴν Τράπεζαν· πράττει μάλιστα φρονίμως, διότι εἶναι ἰδιωτικὸν κατάστημα, διότι ἔχει εὐθύνην. Ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ κακὴ πρὸς τὸ δημόσιον πίστις, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἤδη, ἂν παραδεχθῶμεν τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐντόκων γραμματίων, θέλει αὐξήσει, θέλει ἔλθει εἰς θέσιν, ὥστε νὰ μὴ δύναται ἡ κυβέρνησις οὔτε ἕτερον δάνειον ἐνυπόθηκον νὰ εὕρῃ· θέλετε ἰδεῖ, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἔντοκα γραμμάτια θέλουν γίνει οἱ καϊμέδες τῆς Τουρκίας, καὶ τὰ assignats τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως.

§174ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Βεβαίως, Κύριοι, ἀπὸ μνήμης δὲν δύναμαι νὰ ἐνθυμηθῶ ἁπάσας τὰς ἐνστάσεις τῶν προλαλησάντων· ἀλλὰ, καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, θέλω ἀπαντήσει πρὸς αὐτοὺς, τοὺς ὁποίους πολὺ εὐχαριστῶ, διότι τῷ ὄντι μεγάλους κόπους κατέβαλον, ἵνα ἐξελέγξωσι τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν διαχείρησιν πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας. Καὶ εἶναι ἀληθῶς μέγα τὸ συμφέρον νὰ ἐξετάζηται ἡ οἰκονομικὴ διαχείρησις ἀκριβῶς· ἄλλως τοῦτο εἶναι ἡ πρώτη ἀνάγκη καὶ τὸ κύριον καθῆκον τῆς συνταγματικῆς Κυβερνήσεως. Θέλω ἀποδείξει, ὡς ἐλπίζω, διὰ τῶν ἰδίων λόγων τῶν ἀντιπάλων, ὅτι σφάλλουσι. Καὶ πρῶτον ὁ κύριος βουλευτὴς Ἀττικῆς, Περικλῆς Πετράκης, μᾶς εἶπε· «δὲν ἔχετε πίστιν, καὶ πρώτη ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ἡ Τράπεζα δὲν σᾶς δίδει χρήματα ἄνευ ὑποθήκης.» Ἀλλὰ, κύριε Πετράκη, πρὸ ὀλίγου μᾶς εἶπες, ὅτι ἡ Τράπεζα τῆς Ἀγγλίας λαμβάνει τὰ ἔντοκα γραμμάτια ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν φόρων, οὓς ἀναλαμβάνει νὰ εἰσπράξῃ. Λοιπὸν καὶ ἡμεῖς ἐν τῇ αὐτῇ κατηγορίᾳ εἴμεθα. Ἀλλ’ ἀγνοεῖτε, ὅτι τὰ πιστωτικὰ καταστήματα ἔχουσι νόμους, οὓς ἀείποτε ἐφαρμόζουσιν ἀνεξαρτήτως πρὸς τοὺς συναλλαττομένους; Οἱ νόμοι τῆς Τραπέζης δὲν τῇ ἐπιτρέπουσι νὰ δανείζῃ ἄνευ ἀσφαλείας. Ἀλλὰ, σᾶς προσέθηκεν ἔτι, ὅτι τὰ dette flottante, τὰ κινητὰ χρέη, περὶ ὧν ἔγεινε λόγος, ὡς εἰς μέγα ποσὸν ἀναβαίνοντα ἐν Γαλλίᾳ, δὲν εἶναι τὰ ἔντοκα γραμμάτια, ἀποτελοῦσιν ὅμως καὶ αὐτὰ μέρος· διότι ὑπὸ τὴν λέξιν κινητὰ χρέη ὑπάγονται πάντα τὰ μὴ πάγια καὶ ὑποκείμενα εἰς μικρὰς ἰδίως προθεσμίας. Ἐν Γαλλίᾳ ἐλήφθησαν, μᾶς εἶπε, τὰ χρήματα ἐκ τῶν διαφόρων ἰδιαιτέρων ταμείων, καὶ ἐπὶ τῇ ἐγγυήσει αὐτῶν ἐξεδόθησαν γραμμάτια. Ἀλλὰ τί λέγομεν ἡμεῖς; Αἱ κυβερνήσεις ἐκεῖναι ἔλαβον τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα εὗρον ἐν τοῖς διαφόροις ταμείοις, τὰ ἐξώδευσαν εἰς τὰς ἀνάγκας των καὶ ἔδοσαν ὁμολογίας. Ὁ κύριος Πετράκης νομίζει, φαίνεται, ὅτι τὰ φυλάττουσιν ἐν τοῖς ταμείοις των ὡς ἐγγύησιν, καὶ ἕνεκα τούτου κατηγορεῖ ἡμᾶς ὡς μὴ πράττοντας τὸ αὐτό. Πόσον λανθάνετε! Ἐν Γαλλίᾳ ὡς ἐγγύησις χρησιμεύει ἡ πίστις τοῦ δημοσίου. Τὸ κινητὸν δάνειον ἐν Γαλλίᾳ ἀναβιβάζετα εἰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων. Ἤδη ἐρωτῶ ὑμᾶς· ἂν αὐτοῦ τοῦ δανείου ἡ πληρωμὴ ζητηθῇ διὰ μιᾶς ἀπὸ τῆς γαλλικῆς Κυβερνήσεως, δύναται ἐκείνη νὰ πληρώσῃ καὶ ν’ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ της ὅλον τὸ ποσὸν αὐτὸ, ὅπως πληρωθῶσιν ἀμέσως τὰ κυματίζοντα δάνεια; Ὄχι. Διατελεῖ λοιπὸν ἐν χρεωκοπίᾳ ἡ Γαλλία; ἡ μεγάλη καὶ πλουσία Γαλλία;

§175ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπέρασαν εἰς τὰ Consolidées.

§176ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαιῶ τὸν κύριον Δεληγεώργην, ὅτι ὅλα τὰ χρέη τὰ κυματίζοντα δὲν ἔγειναν χρέη Consolidées καὶ ὅτι ὑπάρχουν ἔτι κυματίζοντα χρέη πολλῶν ἑκατοντάδων, ὡς εἶπα, ἑκατομμυρίων. Ἀποτεινόμενος ἤδη πρὸς τὸν κύριον Δεληγεώργην, λέγω ὅτι καὶ τελευταῖον ἐν Γαλλίᾳ, δὲν ἔπραξαν ὅ,τι ἡ ἀντιπολίτευσις ἐδῶ. Δὲν λέγουσι σᾶς ψέγομεν, ἀλλὰ δὲν σᾶς δεικνύομεν τὶ ἔπρεπε νὰ πράξητε· σᾶς λέγομεν ποῖον εἶναι τὸ κακὸν, ἀλλ’ ὄχι καὶ ποῖον εἶναι τὸ καλόν. Ἂν ἀνεγνώσατε τὴν περίφημον ἐκείνην συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν Γαλλίᾳ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι δὲν ἐμέμφοντο ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ συνεβούλευον. Ἐνταῦθα ὅμως νὰ κατηγορῶμεν μόνον συνειθίσαμεν, νὰ καταστρέφωμεν, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ νὰ οἰκοδομῶμεν. Καὶ τοῦτο τί ὠφέλησεν; Ἡμεῖς ἔχομεν περισσότερα μέσα ἀφ’ ὅσα ἔχετε σεῖς διὰ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ; Δὲν εἶναι ἐνώπιόν σας οὗτος, καὶ ἐν αὐτῷ δὲν γράφονται ὅλαι αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας, δὲν ἐκτίθεται ὅλη ἡ κυβερνητικὴ μηχανή; Πάντα γίνονται γνωστὰ εἰς ὑμᾶς, καὶ αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἔχουσιν αἱ λεπτομέρειαι τοῦ προϋπολογισμοῦ. Πολλάκις τὰ συνεζητήσατε. Ὅθεν διατὶ ἡμεῖς γνωρίζομεν καλλίτερον ὑμῶν, ἐὰν π.χ. τὰ ἔξοδα τῆς χωροφυλακῆς εἶναι ἀπαλειπτέα, ἢ ἐὰν δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν πλοῖα, δημόσια ἔργα κλπ.; Ἐπίσης καὶ σεῖς γνωρίζετε καὶ τὰς ἀνάγκας καὶ τὰ μέσα μας. Δὲν σᾶς λείπουν τὰ μέσα, οὐδὲ αἱ εὐκολίαι τοῦ νὰ σπουδάσετε καὶ μάθετε τὰ πάντα, ὥστε νὰ προτείνετε διόρθωσιν· δὲν σᾶς λείπει ἡ γνῶσις τῶν ἀναγκῶν, ἀλλὰ δὲν ἔχετε τί νὰ προτείνετε· δὲν γνωρίζετε τί νὰ συμβουλεύσετε· μένετε εἰς τὰς μομφὰς, διότι τὸ ψέγειν εἶναι εὔκολον. Ὅπως εἶναι περιωρισμένος ὁ προϋπολογισμὸς, ὅπως εἶναι περιωρισμένα τὰ ἔξοδα, ὅπως εἶναι μεγάλαι αἱ ἀνάγκαι, αἱ κολοσσιαῖαι οἰκονομίαι δὲν εἶναι εὔκολοι. Ἐὰν ὑμεῖς γνωρίζετε τοιαύτας, προτείνατέ τας· ἄλλως ὑποστηρίξατε ἡμᾶς, διότι τὰ μεγάλα ἔργα, ἵνα ἐπιτελεσθῶσιν, ἔχουσιν ἀνάγκην μεγάλης δυνάμεως, ὁμοφώνου συνδρομῆς. Λοιπὸν ἢ προτείνατε αὐτὰς, ἢ ὑποστηρίξατε ἡμᾶς νὰ τὰς πράξωμεν. Κατηγορεῖτε δὲ ἡμᾶς μόνον, διότι δὲν σᾶς ἐφέραμεν οἰκονομίας μικρὰς καὶ πλαστάς· ἀλλὰ καὶ πότε νὰ τὰς φέρωμεν; Χθὲς ἦλθεν ἡ Βουλή· μόλις πρὸ μικροῦ εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ ἐργασθῶμεν καὶ νὰ σᾶς φέρωμεν μέτρα νομοθετικά. Μᾶς κατηγορεῖτε, διότι ἀφήκαμεν δῆθεν καὶ παρῆλθε τόσος καιρὸς χωρὶς νὰ σᾶς φέρωμεν οὐχὶ προτάσεις ἁπλῶς, ἀλλὰ πράγματα τετελεσμένα!

§177ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶσθε ὑπουργὸς καὶ πρὶν καὶ ἠδύνασθε νὰ ἑτοιμάσητε.

§178ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μᾶς εἴπατε ἀμελεῖς, ἀδιαφόρους· μᾶς κατηγορεῖτε, ὅτι ἀφήκαμεν τὰ πράγματα νὰ ἔλθωσιν εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν — καὶ εἰς ποίαν κατάστασιν ἐρωτῶμεν; — καὶ ὅτι τώρα ἐρχόμεθα ζητοῦντες θεραπείαν. Ἡ κατάστασις, ἡ οἰκονομικὴ ἡ παροῦσα, ὁποία καὶ ἂν ᾖναι, δὲν εἶναι ἔργον ἰδικόν μας, εἶναι ἔργον τῶν περιστάσεων· ἡμεῖς ἐπράξαμεν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ πράξωμεν ἀνθρωπίνως πρὸς βελτίωσιν αὐτῆς. Ἀδύνατον νὰ εἴχομεν μέχρι τοῦδε καὶ πραγματοποιημένα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἱκανὰ νὰ ἐπιφέρωσι διόρθωσιν· ἡτοιμάσαμεν ὅμως τὰ καθ’ ἡμᾶς ὠφέλιμα, ὧν τὰ πλεῖστα κεῖνται ὑπὸ τὴν ὑμετέραν ἔρευναν καὶ ἐξέτασιν, διότι ἡμεῖς δὲν ἐνομοθετοῦμεν, σᾶς περιεμένομεν, ἵνα ὑποβάλωμεν τὰς σκέψεις ἡμῶν καὶ ζητήσωμεν παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἔγκρισιν· ἄρα μᾶς κατηγορεῖται ἀδίκως. Ἐν τῷ μέσῳ τοῦ παρελθόντος ἔτους παραλαβόντες τὴν ἀρχήν, καὶ τὰς ἀνάγκας μας ἐσκέφθημεν νὰ θεραπεύσωμεν καὶ μέσα, ὅσα ἐνομίζομεν κατάλληλα πρὸς θεραπείαν, σᾶς ἡτοιμάσαμεν· ἀλλ’ ὁμολογεῖτε, ὅτι ἤρχισεν ἡ Βουλή, ὅτε τὸ ἥμισυ τοῦ ἔτους παρῆλθε, καὶ διὰ τοῦτο δὲν πταίομεν ἡμεῖς, πράξαντες ὅ,τι ἐδυνάμεθα, ὥστε νὰ συνέλθετε ὅσον τάχιον. Τὰ μέτρα, ἃ θὰ σᾶς ὑποβάλωμεν, θὰ συζητηθῶσι πρῶτον, θὰ ἐπιψηφισθῶσι καὶ θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρός, ὥστε νὰ πραγματοποιηθῶσι καὶ φέρωσι καρπούς. Δι’ αὐτὸ τὸ ἔτος δὲν θὰ ἔχωμεν ἀποτέλεσμα οἰκονομικόν· ὅθεν μᾶς ἀδικεῖτε, ἐὰν ἐπιμένετε λέγοντες, ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι κακὴ, διότι ἐν καιρῷ δὲν ἐφέραμεν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔτεινον πρὸς θεραπείαν, διότι δὲν ἐφέραμεν πόρους· ἐκτὸς ἐάν λυπεῖσθε, διότι διὰ διαταγμάτων δὲν καθιερώσαμεν ταῦτα. Λέγω δὲ καὶ αὖθις ὅτι, ἂν ἡ Βουλὴ, ἡ ὁποία εἶναι κυρία ν’ ἀποφασίσῃ, δὲν παραδεχθῇ τὴν ἀρχὴν τῶν προτάσεώς μας, δὲν τὰς ἐπιψηφίσῃ, καὶ τὸ ἑπόμενον ἔτος εἰς χείρονα νὰ εὑρισκόμεθα κατάστασιν, καὶ τὰ αὐτὰ θέλομεν ἐπαναλαμβάνει. Ἀφοῦ δὲ, ὅπως νομίζω, ἀπεδείχθη κατὰ τὰς παρελθούσας συζητήσεις καὶ θέλει ἐντελέστερον ἀποδειχθῆ κατόπιν, ὅτι μέχρι τοῦδε ἐζήσαμεν διὰ τῶν εἰσοδημάτων μας, διὰ τῶν ἰδίων μέσων, ὀλίγον ἴσως ἠθέλαμεν στενοχωρηθῆ, καὶ δὲν ἠθέλαμεν τοσοῦτο πιεσθῆ, ἐὰν μὴ ἐπήρχοντο τὰ τελευταῖα δυστυχήματα ἐπὶ τῆς εἰσοδίας καὶ τὰ χολερικά. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὅπως δήποτε εὑρέθημεν εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ἔπρεπε νὰ φροντίσωμεν νὰ εὕρωμεν μέσα πρὸς θεραπείαν ἢ ὄχι; Μάθετε ἤδη ποία εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν κατάστασις, τὰ μέσα, αἱ ἀνάγκαι καὶ τὰ ἰατρικὰ, ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπαρκέσωμεν. Ἐὰν ἔχετε καλλίτερα, προτείνατέ τα, καὶ ἐλθέτε νὰ τὰ ἐφαρμόσετε· ἄλλως, ἀρνούμενοι τὰ ἰδικά μας, ἀπολύτως ἀρνεῖσθε τὴν ὕπαρξιν Κυβερνήσεως. Τὸ ἔργον τοῦτο δὲν εἶναι οὔτε πατριωτικὸν, οὔτε συνταγματικόν. Ἀλλ’ ὁ κ. Δεληγεώργης μᾶς λέγει· «εἶσθε χρεωκοπημένοι, δὲν ἔχετε πίστιν, ζητεῖτε νὰ ἐκδώσετε γραμμάτια· δὲν σᾶς δανείζουσιν ἄνευ ὑποθηκῶν· ἔχετε ἔλλειμμα κλπ. πάντα δὲ ταῦτα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι δὲν ἔχετε χρήματα, ὅτι ἔχετε ἔλλειμμα μέγα.» Ἡ ἀνακάλυψις βλέπετε ὅτι δὲν εἶναι σπουδαία, καὶ ἐκοπίασεν εἰς μάτην ὁ κ. Δεληγεώργης διὰ τὴν συλλογὴν τεκμηρίων πρὸς ἀπόδειξιν, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἔλλειμμα, ἐνῷ ἡμεῖς πρῶτοι τὸ εἴπαμεν, τὸ ἀπεδείξαμεν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ στηρίζομεν τὰς προτάσεις μας. Ὁ κ. Δεληγεώργης, ὁ αὐστηρότερος πάντων, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ἁπάσας τὰς πράξεις μας καὶ τὴν διαγωγήν μας, φαινομένην ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Καὶ κατὰ τί μᾶς ἐλέγχει, — Ἀκούσατε! Περιμένομεν δὲ, ἀφοῦ ἠκούσατε τὸν κατήγορόν μας, ὄχι νὰ μᾶς δικαιώσετε, ἀλλὰ νὰ μᾶς ἐπαινέσετε, διότι οὐδὲν σπουδαῖον παράπτωμα δὲν δύνανται νὰ ἀποδώσωσι πρὸς ἡμᾶς. Ἐπαναλαμβάνουσι τὴν λέξιν χρεωκοπία· ἀλλὰ, χρεωκοπίαν λέγοντες, τί ἐννοοῦμεν; ἐννοοῦμεν τὴν σχέσιν τοῦ ἐτησίου ἐνεργητικοῦ πρὸς τὸ ὅλον παθητικόν; Ἐὰν ἐννοοῦμεν αὐτὸ, τότε ὅλα τὰ ἔθνη εὑρίσκονται ἐν χρεωκοπίᾳ· πρώτη ἡ Ἀγγλία, διότι εἰσπράττει 70 ἑκατομμύρια λιρῶν καὶ ὀφείλει περὶ τὰ εἴκοσι δισεκατομμύρια· ἡ Γαλλία ὡσαύτως εἶναι ἐν χρεωκοπίᾳ· ὅλος ὁ κόσμος εἶναι οὕτως ἐν χρεωκοπίᾳ. Διὰ τί θέλετε ἡμεῖς ν’ ἀποτελῶμεν ἐξαίρεσιν (ἱλαρότης). Κατὰ δυστυχίαν, οἱ προϋπολογισμοὶ πολλῶν ἐθνῶν, τὰ ὁποῖα θαυμάζονται διὰ τὰς προόδους τὰς οἰκονομικὰς, παρουσιάζουσιν ἔλλειμμα ἐτήσιον, ἀλλ’ ἕνεκα τούτου δὲν εἶναι καὶ χρεωκοπημένα. Ἡ Ἰταλία πιέζεται ἤδη ὑπὸ μεγίστου ἐλλείμματος. Ἡ Αὐστρία, ἡ Γαλλία ἀναπληροῦσι τὸ ἔλλειμμά των διὰ δανείων. Δὲν συγκρίνω ἡμᾶς τοὺς μικροσκοπικοὺς πρὸς τὰ μεγάλα καὶ πλούσια ἐκεῖνα ἔθνη· ταῦτα λέγων, θέλω ν’ ἀποδείξω μόνον, ὅτι τὸ προσωρινὸν ἔλλειμμα τῶν προϋπολογισμῶν δὲν σημαίνει χρεωκοπίαν. Χρεωκοπία εἶναι τὸ ἀδύνατον, ἡ ἐκμηδένισις, ἡ ἄρνησις παντὸς πόρου, πάσης ἐλπίδος, πάσης πίστεως, δυναμένης νὰ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὰς ἀνάγκας. Ἀλλ’ ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι εἰς τοιαύτην κατάστασιν· οἱ πόροι αὐτῆς δὲν ἐλαττοῦνται τῶν ἀναγκῶν της· ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι εἰς θέσιν, ὥστε ν’ εἴπῃ δὲν δύναμαι νὰ ἐπαρκέσω, ὥστε νὰ κηρυχθῇ καὶ ἐν χρεωκοπίᾳ· εὑρίσκεται βεβαίως ἐν οἰκονομικαῖς στενοχωρείαις, συνέπεια τῆς ἐπαναστάσεως καὶ τῶν περιστάσεων. Ἀλλὰ μάθετε, ὅτι ἔθνος, τὸ ὁποῖον τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἐπαναστάσεως, καὶ μετὰ τόσας ἐλαττώσεις ἠδυνήθη, χωρὶς ἀκόμη νὰ λάβῃ καιρὸν ν’ ἀναπληρώσῃ αὐτὰς τὰς ἐλαττώσεις, καὶ κατώρθωσε νὰ ζήσῃ ἓν ἔτος ἄνευ ἄλλης βοηθείας, καὶ τὸ ὁποῖον λαμβάνει ἀνάγκην μόνον, διότι μία ἔκτακτος καταστροφὴ ἐπέρχεται, αὐτὸ τὸ ἔθνος οὔτε ἀπηλπισμένον εἶναι, οὔτε χρεωκοπημένον. Ἀλλὰ δὲν ἔχει πίστιν, μᾶς λέγουν· ἀληθῶς δὲν ἔχομεν ὅσην ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν πίστιν· πλὴν, ἐρωτῶ, εἴμεθα ἡμεῖς οἱ αἴτιοι; Ποῖος τάχα πταίει; ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι δι’ ὅλων τῶν μέσων προσπαθοῦμεν νὰ θεραπεύσωμεν τὰς ἀνάγκας μας, νὰ διατηρήσωμεν τὴν τάξιν, νὰ ἰσχυροποιήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς ὑποσχέσεις καὶ τὰς ὑποχρεώσεις μας, ἢ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὰ ἐναντία πράττουσιν, οἱ ὁποῖοι παρεμβάλλουσι δυσκολίας πολλὰς καὶ ἀδίκους, ἐμποδίζουσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ βαδίζῃ, ζητοῦσι νὰ τὴν κλονίσωσιν, ἀπὸ δὲ τοῦ βήματος διασπείρουσι τὴν ἀμφιβολίαν καὶ τὴν δυσπιστίαν, ἢ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἄπειρα ἐγείρουσι προσκόμματα εἰς τὴν καλὴν διοίκηκησιν τοῦ τόπου, ἢ ἐκεῖνοι, οἵτινες εἰς 4 ἡμέρας 5 ἔθηκαν ὑπουργικὰ ζητήματα; Νομίζω, ὅτι δὲν ἀναπτύσσουσι αὐτὰ τὴν δημοσίαν πίστιν.

§179ΖΩΤΟΣ. Χάριν τοῦ νόμου.

§180ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καλά.—Ἡμεῖς, ἐργαζόμενοι πρὸς ἑδραίωσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς τάξεως, πταίομεν, ἢ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκτὸς ἡμῶν συκοφαντοῦσι τὴν Ἑλλάδα, παριστάνουσιν αὐτὴν ὡς ἐπὶ ὑφαιστείων εὑρισκομένην, ὡς μὴ ἔχουσαν ἀσφάλειαν, ὡς μὴ κεκτημένην παρὸν καὶ μέλλον; Αὐτοὶ βλάπτουσι τὴν δημοσίαν πίστιν τῆς Ἑλλάδος, καὶ οὐχὶ ἡμεῖς. Δὲν πταίομεν ἡμεῖς ἐὰν ἡ δημοσία πίστις δὲν εἶναι πλήρης, ἡ ὁποία, — ἂς τὸ ὁμολογήσωμεν, — δὲν ἦτό ποτε πλήρης· διότι ποτὲ δὲν ἐφροντίσαμεν νὰ τηρήσωμεν ἀκριβῶς τὰς ὑποχρεώσεις μας, ποτὲ δὲν ἐφροντίσαμεν μεθ’ ἁπάσης τῆς αὐστηρᾶς τιμιότητος καὶ ἀκριβείας νὰ πληρώσωμεν τὰ χρέη μας, κακὸν ἀπὸ τὸ ὁποῖον τὸ παρὸν προσπαθεῖ νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν τόπον, καὶ διὰ τῆς ἀκριβοῦς ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεών μας ν’ ἀνεγείρῃ τὴν πίστιν μας. Ἕνεκα δὲ τούτου τὸ παρὸν δὲν εἶναι εἰς τὴν αὐτὴν κακὴν κατάστασιν, ὅπως τὸ παρελθόν· καὶ χαίρω, διότι ἐκτὸς τῆς ἐπιδοκιμασίας, τὴν ὁποίαν εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ λάβωμεν παρὰ τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν διαγωγήν μας, ἐλάβομεν καὶ ἑτέραν, τὴν ὁποίαν ἡ πρὸς ἡμᾶς πίστις τῶν πολιτῶν μᾶς ἔδωκεν. Ἐνθυμεῖσθε εἰς πόσας δυσκολίας εὑρίσκετο ἡ Κυβέρνησις πρὸ μικροῦ. Ἡ δυσπιστία καὶ ἡ ἀμφιβολία ἐδέσποζον, καὶ ὅμως, ὁσάκις ἐζητήσαμεν τὴν συνδρομὴν τῶν κεφαλαίων, τὰ κεφάλαια δὲν μᾶς ἀπέφυγον· ἐνεπιστεύοντο λοιπὸν εἰς ἡμᾶς, ἐνέκρινον τὴν πορείαν μας, ἐπίστευον εἰς τὴν ἐπιτυχίαν, καὶ μᾶς ἐνεψύχουν. Καὶ ἠξεύρετε πόσα γραμμάτια ἐπραγματοποιήσαμεν ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου τοῦ 1864; — ἑνὸς ἑκατομμυρίου 500,000 περίπου δραχ. Νομίζω ἄρα πῶς αὐτὴ ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία ἕως χθὲς δὲν εὕρισκε νὰ δανεισθῇ, ἡ ὁποία πρώτην φοράν, ὅτε ἐξέδωκε τὰ γραμμάτια αὐτά, αὐτοὺς τοὺς καϊμέδες, ὡς τοὺς ὠνόμασαν, τοὺς ὁποίους δὲν ἐξεδώκαμεν ἡμεῖς, τοὺς ἐκληρονομήσαμεν ἐκ τῆς Κυβερνήσεως, ἧς ἡγεῖτο ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως Δ. Βούλγαρης, καὶ δὲν τὸν κατηγορῶ διὰ τοῦτο. —

§181ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αὐτὸ μάλιστα τοῦ κάμνει τιμήν.

§182ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι μόνον δὲν τὸν κατηγορῶ, ἀλλὰ συμμερίζομαι καὶ τὴν ἰδέαν του, διότι ἐξακολουθῶ τὸ σύστημα τῶν γραμματίων. Ὅτε, λέγω, ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ κατὰ πρῶτον τὰ ἐξέδωκεν, ἠξεύρετε ποία ἦτο τότε ἡ ἀμφιβολία; τοιαύτη ὥστε ἐνόμισεν, ὅτι, ἵνα δυνηθῇ νὰ πραγματοποιήσῃ γραμμάτια, ἔπρεπε διὰ τοῦ ἰδίου νόμου ν’ ἀναγκάσῃ τὴν Τράπεζαν νὰ δεχθῇ τὰ ⅔. Δὲν ἤλπιζεν ἐπιτυχίαν καὶ διὰ τοῦτο ἠναγκάσθη νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν παραδοχὴν τῶν 2,000,000. Ἡμεῖς οὐδὲν τούτων ζητοῦμεν· διότι ἔχομεν πεποίθησιν, διότι πιστεύομεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς παραδέχεται τὴν εἰλικρίνειαν τῶν ἐνεργειῶν μας, τὸν δρόμον μας, καὶ θέλει μᾶς ὑποστηρίξει. Ἐλάβομεν ἀνάγκην προχθές· ἀπηυθύνθημεν πρὸς τοὺς κεφαλαιούχους, καὶ οἱ κεφαλαιοῦχοι μᾶς ἔδοσαν ὅ,τι ἐζητήσαμεν. Ἐν ἐποχῇ δὲ λίαν δυσκόλῳ ὁ κ. Βοῦρος, εἷς τῶν σπουδαιοτέρων καὶ ἐντιμοτέρων τραπεζιτῶν τῆς Ἑλλάδος, μᾶς ἔδωκεν εἰς τὴν πρώτην αἴτησίν μας 400,000 δραχμῶν. Πάντες ἠπόρουν........

§183ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλαβεν ἐγγύησιν.

§184ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζετε, ὅτι ὑπῆρξέ ποτε ἐποχὴ ἐν Ἑλλάδι, καθ’ ἣν χίλιαι ἐγγυήσεις δὲν ἔφερον ἓν λεπτόν; διότι κατὰ τί ἤθελον χρησιμεύσει αἱ εἰς τὸ χαρτὶ ἐγγυήσεις; Ἔλαβον ἐγγυήσεις οἱ δανεισταὶ τοῦ 1824 καὶ 25, ἔλαβον ἐγγυήσεις αἱ δυνάμεις· αἴ, καὶ τί εὐγῆκεν ἀπ’ αὐτά; Ἔλαβον ἐγγυήσεις οἱ δανείσαντες εἰς τὴν Τράπεζαν τοῦ Καποδίστρια. Τί δύναται εἷς ἰδιώτης ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως, ἀρνουμένης νὰ πληρώσῃ; Τί δὲ σημαίνει αὐτὴ ἡ ἐγγύησις; Ἡ πίστις μᾶλλον καὶ οὐχὶ αἱ ἐγγυήσεις προκαλοῦσι τὰ κεφάλαια. Ὁ κ. Βοῦρος, ἐπιθυμῶν νὰ στερεωθῇ Κυβέρνησις καὶ ἡ τάξις, ἔσπευσε νὰ χορηγήσῃ τὴν συνδρομήν του. Λοιπόν, κύριοι, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχετε δίκαιον νὰ μᾶς κατηγορῆτε, διότι ἕως τώρα δὲν ἐπῆλθεν ἰσοῤῥοπία ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Ὁ καιρὸς πρῶτον μᾶς ἔλειπε. Δὲν ἔχετε δίκαιον νὰ μᾶς κατηγορῆτε καὶ διὰ τὴν ἔλλειψιν τῆς πίστεως· διότι ἡμεῖς ἐπράξαμεν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν ὑπὲρ αὐτῆς. Ἀλλ’ ὁ κ. Δεληγεώργης μᾶς λέγει, «προεβλέπετε, ὅτι θὰ εὑρεθῆτε εἰς αὐτὴν τὴν στενοχωρίαν, ἔπρεπε διὰ τῆς οἰκονομίας νὰ ἀνταποκριθῆτε εἰς αὐτὰς τὰς ἀνάγκας. Ἰδοὺ σᾶς συνέλαβον ἀνικάνους· διότι τίποτε δὲν ἐπράξατε, διότι, ὅτε ἦτο καιρὸς οἰκονομιῶν, ὅτε ἔπρεπε νὰ εὕρητε πόρους, σεῖς ἐξωδεύατε περισσότερα. Τὴν ἀνικανότητα καὶ τὴν τάσιν πρὸς τὴν σπατάλην τὴν εὑρίσκω ἐν τῷ προϋπολογισμῷ·» καὶ ἐνθυμεῖσθε ὅτι, ἵνα ἀποδείξῃ ταῦτα, ὁ κ. Δεληγεώργης ὡμίλησε περὶ ἐξόδων τινῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὰ ὁποῖα κατ’ αὐτὸν ἀποδεικνύουσι τὸν ἰσχυρισμόν του. Εὐχαριστῶ τὸν κατήγορόν μου διὰ τὴν ὁποίαν μοὶ ἔκαμεν ὑπεράσπισιν· καὶ ἀρχίζω ἀπὸ τὸ ἀντίθετον σημεῖον, ἀπὸ τῆς Ἑπτανήσου. Νομίζει ὁ κ. Δεληγεώργης, ἔντιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου, ὁ διακεκριμένος αὐτὸς δικηγόρος, νομίζει ὅτι διὰ διαταγμάτων ἠμπορούσαμεν νὰ καταργήσωμεν πρωτοδικεῖα ἐν Ἑπτανήσῳ, νὰ καταστρέψωμεν δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν δικαστηρίων διὰ νὰ φέρωμεν οἰκονομίας; νομίζει, ὅτι αὐτὸ ἠδυνάμεθα πράγματι νὰ τὸ κάμωμεν; ὅτι τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἠθέλαμεν ἐκδόσει, ἦτο ἰσχυρὸν, ὥστε νὰ συγχύσῃ, νὰ μεταβάλῃ τὰς δικαιοδοσίας, νὰ καταστρέψῃ δικαιώματα κεκτημένα, δικαιώματα τρίτου· διότι, ἂν ἐνηργήσαμεν διοικητικὰς διαιρέσεις, καὶ ἐὰν τὸν νομὸν τὸν ἐχαρακτηρίσαμεν ὡς ἐπαρχίαν, ἢ τὴν ἐπαρχίαν ὡς νομὸν, δικαιώματα τρίτων δὲν προσεβάλαμεν· ἡ δικαιοδοσία μένει ἡ ἰδία. Ἀλλ’ ἐνταῦθα πρόκειται περὶ δικαιοσύνης. Νομίζει καὶ ἤδη, ὅτι κακῶς ἐπράξαμεν, μὴ ἀφαιρέσαντες διὰ διατάγματος τοὺς φυσικοὺς δικαστὰς τῶν πολιτῶν, μὴ ῥίψαντες τὸν τόπον αὐτὸν εἰς τὸ χάος; Καὶ ἐπταίσαμεν τῳόντι, μὴ καταργήσαντες διὰ β. διατάγματος τὰ τρία δικαστήρια, καὶ μὴ οἰκονομήσαντες, δὲν ἠξεύρω πόσας, χιλιάδας δραχμῶν διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ;

§185ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀνέγνωσα τὰς δαπάνας τῶν τριῶν πρωτοδικείων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ὁ ὁποῖος εἶναι νόμος εἰσαγόμενος εἰς τὴν βουλὴν καὶ ψηφιζόμενος· ἐκεῖ τὰ εἶδα.

§186ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔπρεπε νὰ ᾖναι σημειωμένα, διότι ἐνόσῳ ὑπάρχει ἓν σῶμα, μία ἐξουσία, μία ἀνάγκη καὶ δὲν καταργηθῇ, πρέπει νὰ σημειῶνται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὰ περὶ αὐτῆς ἔξοδα. Δεύτερον ἔγκλημα. Κατὰ τὸν κ. Δεληγεώργην, διατὶ νὰ μὴ μεταφέρωμεν—ἐὰν λησμονήσω τι, τότε ὁ κ. βουλευτὴς θὰ ἔχῃ τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ τὸ ἐνθυμήσῃ·— διατὶ νὰ μὴ μεταφέρωμεν τὸ σφραγιστήριον τοῦ χαρτοσήμου ἐκ Κερκύρας εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ νὰ ἐξομοιώσωμεν τὸ χαρτόσημον, καὶ οὕτω νὰ οἰκονομήσωμεν ἔξοδα τινά; Διατί; διότι τὸ χαρτόσημον τῆς Ἑπτανήσου συσχετίζεται πρὸς τὴν διαδικασίαν ἐν γένει. Δὲν ἐδυνάμεθα λοιπὸν, χωρὶς νὰ μεταβάλωμεν τὴν διαδικασίαν, χωρὶς νὰ τροποποιήσωμεν τὴν πολιτικὴν δικονομίαν νὰ μεταβάλωμεν τὸ χαρτόσημον; Ὅθεν ὠφείλαμεν νὰ μένωμεν εἰς τὸ καθεστὼς, νὰ μὴ ἐκδώσωμεν διατάγματα, τροποποιοῦντα τὴν δικονομίαν καὶ τὴν δικαιοσύνην. Εἶναι τοῦτο σφάλμα; Ἐὰν ᾖναι σφάλμα, δεχόμεθα τὴν μομφὴν· ἀλλὰ ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ τοῦ κ. Δεληγεώργη, διότι δὲν ἐξεδόσαμεν διατάγματα νομοθετικῆς φύσεως. Τρίτον ἔγκλημα. Τὸ ἐν Κερκύρᾳ τυπογραφεῖον δὲν τὸ κατηργήσαμεν. Κατὰ τὸν ἐν Ἑπτανήσῳ νόμον, ἀνάγκη νὰ δημοσιεύωνται διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως αἱ ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων, καὶ ἄλλαι τινὲς δημόσιαι πράξεις· ὅθεν εἶναι ἀναγκαῖον ἓν ποσὸν ἐξόδων διὰ τὴν τύπωσιν τῶν ἐγγράφων αὐτῶν. Ἐκτὸς τούτου οἱ πλεῖστοι, ἂν μὴ πάντες, οἱ τυπογράφοι τῆς Ἑπτανήσου ἔχουσι σύνταξιν, καὶ αἱ συντάξεις ἐν Ἑπτανήσῳ εἶναι μεγαλείτεραι πολλῶν μισθῶν, τοὺς ὁποίους δίδομεν εἰς πολλοὺς ὑπαλλήλους μας· ὥστε, καταργοῦντες τὸ τυπογραφεῖον, δὲν ἐκερδαίνομεν τίποτε, ἠθέλαμεν πληρώνει διὰ συντάξεις, διὰ τὴν τύπωσιν τῶν ἐγγράφων, τὸ αὐτὸ ποσὸν καὶ ἤθελε προσκόψῃ ἡ ὑπηρεσία ὅπως εἶναι ἤδη διωργανισμένη.

§187ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν λαμβάνονται συντάξεις.

§188ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ γνωρίζω ἐκ τῆς ὑπηρεσίας· πρέπει νὰ πιστεύω εἰς αὐτὴν, διότι δὲν μὲ ἀπατᾷ. Ὅτε ἀπεφάσισα λοιπὸν νὰ καταργήσω τὸ τυπογραφεῖον, εὑρέθην ἀπέναντι τῶν δυσκολιῶν αὐτῶν, καὶ ἐσταμάτισα. Τέταρτον. Κατηγορούμεθα προσέτι, διατὶ καθιδρύσαμεν διευθύνσεις τοῦ μηχανικοῦ καὶ ἐσυγχήσαμεν οὕτω τὰ ἔξοδα τὰ ἀνήκοντα εἰς τὴν ἐπιτόπιον διαχείρισιν πρὸς τὰ ἔξοδα τ’ ἀνήκοντα εἰς τὴν δημοσίαν. Ἐν Ἑπτανήσῳ ὑπῆρχον πάντοτε καὶ δημόσιοι μηχανικοί, ἐκεῖ ἠκολούθουν ἄλλην τινα μέθοδον, ἄλλον τινὰ τρόπον παρὰ τὸν ἰδικόν μας· ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα, ἡ μέθοδός των ἦτο ὅλως διόλου ἐναντία τοῦ λογιστικοῦ νόμου καὶ ἐπιζήμιος. Ἐν Ἑπτανήσῳ εὕρομεν τὸ σύστημα νὰ ἐξοδεύωσιν ἄνευ προϋπολογισμοῦ ἐγκεκριμένου ὑπὸ τῆς κεντρικῆς ἀρχῆς, ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως· διὰ τὰ πλεῖστα δημόσια ἔργα ἐξώδευεν ὁ μηχανικὸς καὶ ἔστελλε σημείωσιν, δυνάμει τῆς ὁποίας ἐπληρώνοντο τὰ ἔξοδα. Οὕτως εὗρον ἐγώ, ἀναλαβὼν τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν, διωργανισμένην τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ οὕτως ἐνήργησα Ἐπλήρωσα ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ὁ ἔπαρχος καὶ το συμβούλιον μοὶ ὑπέβαλον. Ὅθεν ἔπρεπεν, εἰσάγοντες τὸν λογιστικὸν νόμον εἰς τὴν Ἑπτάνησον, νὰ κανονίσωμεν καὶ αὐτὸ τὸ μέρος τῆς ὑπηρεσίας, νὰ ἀναλάβωμεν τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἀνῆκον εἰς τὴν δημοσίαν διαχείρισιν· διότι ἄνευ τούτου δὲν ἠδυνάμεθα τῷ ὄντι νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν λογιστικὸν νόμον, νὰ εἰσάξωμεν τὴν τάξιν, τῆς οἰκονομίας καὶ τὴν ἀκρίβειαν. Ἀλλ’ ἐφρόντισεν ὁ κ. Δεληγεώργης νὰ μάθῃ καὶ τὸν ἀριθμὸν τοῦ προσωπικοῦ; Οὐχί. Ἐνομοθετήσαμεν ἀληθῶς τὰς διευθύνσεις, διωρίσαμεν ὅμως ὅπου ἦτο ἀπόλυτος ἡ ἀνάγκη μηχανικούς, καὶ οὕτω εἰς τὸ χαρτὶ φαίνονται μόνον ὅλα τὰ ἔξοδα τῶν διευθύνσεων. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἐγχώριος διοίκησις ἔχει πολλὰ βάρη, διότι, κατὰ τοὺς ἰσχύοντας ἐν Ἑπτανήσῳ εἰσέτι νόμους, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ κατασκευάζῃ τοὺς δρόμους, νὰ φροντίζῃ διὰ τὸν φωτισμόν, νὰ συντηρῇ πτωχοκομεῖα, νοθοτροφεῖα κτλ. καὶ ἐπειδὴ τὰ βάρη αὐτὰ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τροποποιήσωμεν διὰ διαταγμάτων, δὲν ἐφέραμεν καμμίαν μεταβολὴν καὶ ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα· ἀφήκαμεν τὸ ζήτημα νὰ τὸ λύσῃ ἡ Βουλή, διότι δὲν εἶναι οὔτε δίκαιον, οὔτε φρόνιμον, οὔτε συμφέρον ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τῆς ἐγχωρίου διοικήσεως τὰ ἔσοδα, νὰ τῇ ἀφήσωμεν δὲ τὰ ἔξοδα· ἄλλως, κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ δημοτικοῦ ἐν Ἑπτανήσῳ νόμου εἰς τὴν Συνέλευσιν, τὸ ζήτημα τῆς διακρίσεως τῶν δημοτικῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων ἐσυζητήθη, ἀλλ’ ἐγκατελείφθη, ὡς ἀπαιτοῦν σκέψιν καὶ μελέτην ἐμβριθῆ. Ἔχομεν ἄδικον, ἐρωτῶ, πράξαντες οὕτω;

§189ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ πλασθῶσιν 20 θέσεις διὰ 4 διευθύνσεις.

§190ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠξεύρεις καί τι ἄλλο, κ. βουλευτὰ; Ἐὰν ἐν Ἑπτανήσῳ ἔχουσι παράπονα, αὐτὰ εἶναι διὰ τὴν κατάστασιν τῶν ὁδῶν μᾶλλον. Δὲν ἔπρεπε λοιπὸν νὰ εἴμεθα ἀδιάφοροι· ἄλλως ὅσα ἐπληρώνοντο ὑπὸ τοῦ δημοσίου, πληρώνονται ὑπ’ αὐτοῦ καὶ ἤδη, ὅσα δὲ ἐπληρώνοντο ὑπὸ τῶν ἐπαρχιακῶν ταμείων πληρώνονται ὑπ’ αὐτῶν ἔτι. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ περὶ ὁδῶν ζήτημα εἶναι λίαν σπουδαῖον ἐκεῖ. Οἱ Ἑπτανήσιοι ἦσαν συνειθισμένοι νὰ περιπατῶσιν ἐπὶ ἁμαξωτῶν ὁδῶν, νὰ μεταφέρωσι δι’ ἁμαξῶν τὰ προϊόντα των. Κατὰ δυστυχίαν αἱ ὁδοὶ ἐβλάβησαν, ἂν καὶ δὲν ἦσαν τὸ πρὶν εἰς καλλιτέραν κατάστασιν, καὶ ἔπρεπε νὰ διορθωθῶσιν. Ἴσως δώσω νέαν αἰτίαν μομφῆς ἀνακαλύπτων ἕνα σφετερισμὸν τῶν καθηκόντων τοῦ κ. Σωτηροπούλου, ὑπουργοῦ τότε τῶν οἰκονομικῶν, τὸν ὁποῖον ἔπραξα, ὅτε ἤμην ἐν Ἑπτανήσῳ. Διὰ νὰ κατορθώσω μίαν ὥραν ταχύτερον ν’ ἀρχίσῃ ἡ ἐργασία τῆς ἐπισκευῆς τῶν ὁδῶν, διὰ τὴν ὁποίαν τόσα παράπονα ἤκουσα, διέταξα παρατύπως ἓν ἔξοδον. Κατὰ δυστυχίαν ὅμως δὲν κατωρθώθη τίποτε, καὶ ἡ ὁδὸς εἶναι ἐν τῇ αὐτῇ καταστάσει, ὁποίαν τὴν ἀφῆκα ἐν Κεφαλληνίᾳ. Ἄλλη κατηγορία πέμπτη. — Νομίζω ἡ πέμπτη εἶναι, — διατί δὲν κατηργήθη ἡ ἐν Ἑπτανήσῳ ἀστυνομία.

§191ΠΑΔΟΒΑΣ. Κάθε ἔργον εἰς τὴν Ἑπτάνησον γίνεται μὲ προϋπολογισμόν, μόνον εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις καὶ κατεπειγούσας ἐπιτρέπεται ἔξοδον ἀπὸ δύο λίρας.

§192ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς ὑποβάλλεται ἴσως εἰς τὴν ἐπιτόπιον ἀρχὴν, ποτὲ ὅμως εἰς τὸ ὑπουργεῖον δὲν ὑπεβλήθη, καὶ ἠμπορῶ νὰ βεβαιώσω, ὅτι τὰ δημόσια ἔργα ἐγίνοντο ἐν Ἑπτανήσῳ χωρὶς νὰ ἔχῃ κᾀμμίαν ἰδέαν τὸ ὑπουργεῖον, χωρὶς νὰ ὑποβάλλεται ποτὲ προϋπολογισμός. Τὸ ὑπουργεῖον ἐπλήρωνε μόνον ὅσα ἐζήτουν.

§193ΠΑΔΟΒΑΣ. Ἠμπορῶ νὰ σᾶς εἰπῶ, ὅτι ὑπάρχει εἰδικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος κανονίζει αὐτό.

§194ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα· ἀλλ’ ἴσως εἶναι περὶ τῆς ἐγχωρίου διοικήσεως.

§195ΖΕΡΒΟΣ (Κερκυραῖος). Ἔχει δίκαιον ὁ κ. πρωθυπουργός· ἔχει δίκαιον ὁ κ. Παδοβᾶς. Τακτικῶς ἐγίνετο προϋπολογισμός· ἕνεκα τῆς ἐπελθούσης ὅμως συγκυρίας τῆς ἑνώσεως, εὑρισκόμεθα ἄνευ προϋπολογισμοῦ.

§196ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ὑπάρχουν τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια, δὲν ὑπάρχει ὅλη ἡ ὑπηρεσία ἡ ἐπιτόπιος; Ἡ ἕνωσις τί συνεπείας ἐπέφερε.

§197ΒΡΑΪΛΑΣ (ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν.). Δὲν ὑποβάλλονται οἱ προϋπολογισμοί.

§198ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατηγορούμεθα προσέτι διὰ τὴν διατήρησιν τῆς ἀστυνομίας. Ἡ ἀστυνομία ἐκεῖ τιμωρεῖ τὰ πταίσματα, ὡς καὶ ἄλλοτε σᾶς εἶπα, ἐπιβάλλει κράτησιν τριῶν ἡμερῶν καὶ πρόστιμον τεσσάρων ταλλήρων.

§199ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τρεῖς ἡμέρας καὶ 4 τάλληρα!!!

§200ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐδυνάμεθα νὰ καταστρέψωμεν τὴν πταισματικὴν δικαιοσύνην. Μᾶς ἦτο ἀδύνατον ἐξ ἑνὸς τόπου, ὅπου οὔτε δημοτικὴ ἀστυνομία, οὔτε δῆμοι ὑπάρχουσιν, οὔτε ἄλλο τί κανονισμένον, ν’ ἀφαιρέσωμεν ὅλως διόλου τὴν ἀστυνομίαν καὶ νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς μόνην τὴν καλὴν διάθεσιν τῶν πολιτῶν, προκειμένου μάλιστα περὶ μεταβάσεως ἀπὸ μιᾶς εἰς ἄλλην κατάστασιν. Ἄλλο ἔγκλημα. Ἐξωδεύσαμεν ἓξ χιλιάδας δραχμῶν διὰ δύω οἰκονομικοὺς ἐπιθεωρητὰς καὶ κατεστρέψαμεν οὕτω τὸν προϋπολογισμόν. Ὅταν πρόκηται περὶ Ἑπτανήσου, ἥτις ἐσχάτως ἡνώθη μετὰ τῆς Ἑλλάδος, ὅπου ἐφηρμόσαμεν τὴν νομοθεσίαν ἰδίως τὴν οἰκονομικὴν, εἶναι, νομίζετε, εὔκολον νὰ ἐννοηθῇ καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ μιᾶς νομοθεσία πολύπλοκος, ὡς ὁ ἡμέτερος λογιστικὸς νόμος; Οἱ Ἑπτανήσιοι ὑπάλληλοι εἶναι καλοὶ, ἐξαίρετοι, ἱκανοὶ ἐν γένει, ἀλλ’ εἶναι ἔτι ἄπειροι καὶ ἀγνοοῦσι τὴν ὑπηρεσίαν ἡμῶν. Πόσας δυσκολίας ἔτι δοκιμάζομεν, ἵνα κατορθώσωμεν τὴν ὁμοιόμορφον ἐφαρμογὴν τῶν νόμων!

§201ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἑπτανησίους ὑπαλλήλους ἔχετε;

§202ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον.

§203ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐπράξατε καλῶς.

§204ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς ἐθεωρήσαμεν τὴν Ἑπτάνησον οὐχὶ ὡς τόπον κατακεκτημένον, ἐφ’ ὃν δὲν ἔπρεπεν ὡς ἐξ ἐφόδου νὰ ἐπιβάλωμεν τοὺς ὑπαλλήλους ἡμῶν.

§205ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μὲ παρεξηγεῖτε. Ἐννοῶ δηλ. εἰς τὴν τεχνητὴν ὑπηρεσίαν ἔπρεπε νὰ σταλῶσιν οἱ τεχνητοὶ ὑπάλληλοι.

§206ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἡμεῖς ἐνομίζομεν ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ μεταχειρισθῶμεν τὸν τόπον ὡς κατακεκτημένον. Ἐστείλαμεν ἐκεῖ οὐκ ὀλίγους ὑπαλλήλους· τοῦτο ὅμως ἐγέννησε παράπονα· καὶ ἐὰν ὑπάρχουσι παράπονα ἐκεῖ, προέρχονται ἐξ αἰτίας τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν. Αὐτὰ εἶναι πρὸ πάντων τὰ παράπονα τῶν ἀνωτέρων τάξεων τῆς Ἑπτανήσου· εἶπαν μάλιστα, ὅτι κατεστρέψαμεν τὴν Ἑπτάνησον, ὅτι ἡ ἕνωσις τοὺς ἔβλαψεν. Ἄλλο καθ’ ἡμῶν ἔγκλημα· διότι ἐσημειώσαμεν ἔξοδον πρὸς ἀποστολὴν εἰς τὴν Εὐρώπην ἀνθρώπου, ἱκανοῦ νὰ ἐνεργήσῃ ὄχι περὶ τοῦ δανείου τοῦ 1821 καὶ 1825, ἀλλὰ περὶ τοῦ δανείου τῶν 60,000,000, νὰ ὑποβάλῃ προτάσεις καὶ νὰ διαπραγματευθῇ. Ἡ πρόθεσις ἡμῶν εἶναι σπουδαία. Ἄνευ τῆς διευθετήσεως αὐτοῦ τοῦ δανείου, δὲν δύνασθε νὰ ἔχετε λυτὰς τὰς χεῖρας, βέβαιον τὸν προϋπολογισμόν· δὲν γνωρίζετε πόσα δύνασθε νὰ διαθέσετε, διότι δὲν γνωρίζετε πόσα θέλουν σᾶς ζητήσει αἱ Δυνάμεις· δὲν δύνασθε νὰ τακτοποιήσετε τὰς ὑποθέσεις σας, νὰ κανονίσητε τὰ χρέη σας, ν’ ἀναγείρετε τὴν πίστιν, ν’ ἀνοίξετε τὰ χρηματιστήρια καὶ νὰ ἑλκύσετε κεφάλαια. Ἐσκεπτόμεθα λοιπὸν σπουδαίως περὶ τοῦ δανείου αὐτοῦ, ἀλλὰ δὲν ἀπεστάλη ἄνθρωπος, καὶ τὸ ἔξοδον δὲν ἐγένετο, μένει μόνον σημειωμένον. Ἰδοὺ ἡ σπατάλη!

§207ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν τὸ ἠξεύρομεν ἡμεῖς.

§208ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔπρεπε νὰ μᾶς ἐρωτήσετε. — Δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἂν ἦναι καὶ ἄλλαι κατηγορίαι. Ἐν τούτοις βλέπετε ποία εἶναι ἡ ἀξία τῶν εἰρημένων καθ’ ἡμῶν κατηγοριῶν!

§209ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ οἱ ὑπερβολικοὶ κλητῆρες καὶ τὰ ἔξοδα τῆς δημοσίου ἀσφαλείας.

§210ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατ’ αὔγουστον παρελάβομεν τὴν ἐξουσίαν· τότε ἡ κατάστασις τῆς δημοσίου ἀσφαλείας δὲν ἦτο καλή· τότε δὲν εὕρομεν λεπτὸν εἰς τὸ ταμεῖον· τῶν ἐξόδων τῆς ἀσφαλείας εἶχε γείνει χρῆσις, τὰ εὕρομεν ἐξηντλημένα. Ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξοδεύσωμεν κατὰ τῶν λῃστῶν; Ἰδοὺ τὰ ἔξοδα τῆς ἀσφαλείας. Δὲν ἔπρεπε νὰ φροντίσωμεν περὶ τῆς ἡσυχίας καὶ τῆς ἀσφαλείας ἐν τῇ πόλει; Ἰδοὺ τὰ ἔξοδα τῶν κλητήρων. Διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἔρχεσθε ἐνταῦθα νὰ μᾶς ἐξελέγχετε τόσον ἀδίκως καὶ ἄνευ προσοχῆς. Φροντίζετε νὰ λαμβάνετε μονομερεῖ πληροφορίας· εἰπέτε εἰς τοὺς ἀνθρώπους, οἵτινες σᾶς δίδουσιν αὐτὰς καὶ τοὺς ἀριθμοὺς, νὰ σᾶς τὰς δίδωσι πλήρεις· Ἤδη δὲ σᾶς ἠπάτησαν, σᾶς ἔκαμον νὰ μὴ εἰπῆτε σπουδαῖα καὶ ἀκριβῆ πράγματα· ἐπραγματεύθητε ἄγνωστον ὑπόθεσιν. Ἄλλο ἔγκλημα. Ἡ ἐν ἐνεργείᾳ διατήρησις τοῦ ἀτμοδρόμωνος. Ὁ κύριος βουλευτὴς Δεληγεώργης δὲν θέλει τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἀτμοδρόμωνος. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑλλὰς, ἥτις εἶναι σχεδὸν νῆσος, σύμπασα σχεδὸν παράλιος, νὰ μὴ ἔχῃ ἓν πλοῖον; Ὁ κύριος Δεληγεώργης δὲν εἶναι κατὰ τοῦ ναυτικοῦ, ἀλλὰ θέλει νὰ μὴ ἔχωμεν ναυτικόν. Ἡμεῖς ἐνομίσαμεν ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἓν τοὐλάχιστον πλοῖον, μετὰ τὴν ἕνωσιν μάλιστα τῆς Ἑπτανήσου, ἥτις εἶναι ἐκτεθειμένη καὶ εἰς ἐπιδρομὰς κακούργων, καὶ διὰ τοῦτο διετηρήσαμεν τὸν ἀτμοδρόμωνα. Ἡ Συνέλευσις ἐνόησε τοῦτο καὶ ἀπεφάσισε νὰ ὑπάρχῃ πλοῖον ὄχι διὰ λόγους ἐπιδείξεως, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀνάγκην τὴν μεγάλην, τὴν κατεπείγουσαν. Ἰδέτε ποίας ἀξίας καὶ ποίας σημασίας εἶναι ἅπασαι αἱ καθ’ ἡμῶν κατηγορίαι, αἱ ἀποδεικνύουσαι τὴν διαχείρισίν μας κακὴν, κατὰ τοὺς ἐναντίους. Ἐὰν ἔχουσι δίκαιον, κρίνατε ὑμεῖς. Ἐπανερχόμενος ἤδη εἰς τὸ θέμα, τελειώνω δι’ ὀλίγων. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ ἐπιμείνω εἰς τὸν ἐπιστημονικὸν ὁρισμὸν τῶν γραμματίων, οὔτε λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν βιβλία, οὔτε ὅρους οἰκονομολογικοὺς. Ἓν πρᾶγμα ἐξετάζω, ἓν πρᾶγμα ζητῶ, ἤτοι νὰ εὕρω χρήματα, καὶ μὲ τὰ γραμμάτια αὐτὰ εὑρίσκω χρήματα, καὶ εὗρον μάλιστα μέχρι τοῦδε ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον. Ἂν εἶχον γραμμάτια, ἤθελον εὕρει καὶ ἄλλα χρήματα καὶ πληρώσει τὰς πλείστας ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν. Πολλοὶ ζητοῦσι γραμμάτια, διότι δι’ αὐτῶν ἀσφαλίζουσι σπουδαῖον τόκον· ὅθεν δὲν πρόκειται νὰ ἐκδώσωμεν καϊμέδες, ὥς τινες εὐαρεστοῦνται νὰ λέγωσι· δὲν πρόκειται νὰ ἐκδώσωμεν χαρτὶ καὶ νὰ τὸ θέσωμεν εἰς ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν· δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν ὅ,τι ἔπραξαν ἐν Γαλλίᾳ ἐπὶ ἐπαναστάσεως, ἐν Αὐστρίᾳ καὶ ἐν Τουρκίᾳ ἐσχάτως. Τὰ κακὰ τὰ ὁποῖα μᾶς ἀνέφεραν συμβαίνουσιν ἐπὶ γραμματίων ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν ἐχόντων, ὅταν αὐτὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς νόμισμα. Τὰ γραμμάτια ὅμως, περὶ ὧν πρόκειται εἶναι δεκτὰ παρὰ τοῦ θέλοντος, δὲν εἶναι ὑπόχρεως οὐδεὶς νὰ τὰ λάβῃ, εἶναι ὁμολογία, συναλλαγματικαὶ φέρουσαι καὶ τόκον ὀκτὼ τοῖς ἑκατόν. Ἀλλὰ τὰ γραμμάτια ταῦτα εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖα ἤδη, διότι πρόκειται νὰ καλύψωσι τὰς σημερινὰς ἀνάγκας· δι’ αὐτῶν εὕρομεν δάνειον. Τὸ δημόσιον ἔχει ἀνάγκην νὰ πληρώσῃ· ἐὰν δὲν ἐπαρκεῖ, θέλει δώσει ἓν μέρος μόνον, ἀλλ’ ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ, εἰς τοὺς ὑπαλλήλους. Ἐν Εὐρώπῃ καὶ αὐτὰ εἶναι ἓν μέσον εἰς τὸ ὁποῖον τὰ ἔθνη καταφεύγουν, ἵνα προεξοφλήσωσι τὰς εἰσπράξεις, αἵτινες καθυστεροῦσι· καὶ ὅταν τὰ εἰσοδήματα δὲν ἐπαρκοῦν, καταφεύγουσιν εἰς τὴν πίστιν τῶν συμπολιτῶν των, εἰς τὴν πίστιν τῶν κεφαλαιούχων· ἔχουσι διάφορα καὶ πολλαπλὰ τὰ μέσα, δι’ ὧν θεραπεύουσι τὰς ἀνάγκας των, ἔντοκα γραμμάτια, χρέη πάγια κτλ. Τὸ ζήτημα περὶ οὗ πρόκειται εἶναι νὰ δοθῇ εὐκολία καὶ ἐξουσία εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς πίστεώς της, καὶ διὰ νὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς δημοσίας πίστεως, πρέπει νὰ τῇ ἐπιτρέψετε νὰ ἐκδώσῃ γραμμάτια, ἢ νὰ συνομολογήσῃ πάγια δάνεια· τὸ πάγιον χρέος ἔχει σκοπὸν μονιμώτερον. Τέσσαρα ἑκατομμύρια νομίζω, ὅτι εἶναι ἀρκετὰ νὰ καλύψωσι τὰς ἀνάγκας μας πρὸς τούτοις δὲ διὰ τοῦ παγίου δανείου θέλομεν ἀποσύρει ἐκ τῆς κυκλοφορίας τὰ γραμμάτια, καὶ οὕτω αὐξήσει τὴν πίστιν καὶ εὐκολύνει τὸ δημόσιον, τὸ ὁποῖον στενοχωρεῖται ὑπὸ τῶν ἑκάστοτε ἀνανεώσεων αὐτῶν καὶ τῆς πληρωμῆς τῶν τόκων των. Πρέπει, κύριοι, νὰ ἐγκρίνετε καὶ τοὺς δύο τρόπους. Ἂν δὲν ἐγκρίνετε ταῦτα, τί θὰ κάμωμεν; τὸ ταμεῖον θέλει εὑρεθῆ εἰς δυσκολίας. Ἰδίως τὰ γραμμάτια δὲν ἀποβλέπουσιν εἰς ἐργασίαν τραπεζικὴν, ὡς σᾶς εἶπαν, οὔτε σκοπεύω νὰ ἐπιβάλω αὐτὰ, — τὸ ἐπαναλαμβάνω,— εἰμὴ ἐν τῇ ἀδυναμίᾳ νὰ πράξω ἄλλως· θέλω μόνον νὰ κάμω χρῆσιν τῆς πίστεως τοῦ δημοσίου. Ἐὰν δὲν δύναμαι νὰ ἐπαρκέσω δι’ ἄλλων μέσων, καλλίτερα νὰ δώσω ἔντοκα γραμμάτια, παρὰ νὰ μὴ δώσω μισθὸν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, διότι δι’ αὐτῶν θὰ δανεισθῶσιν εὐκολώτερα, ὡς ἔχοντες ἐγγυήσεις τὴν ἐγγύησιν τοῦ δημοσίου, καὶ θὰ πληρώνωσι καὶ ὀλιγώτερον τόκον, διότι πληρώνει τὸ δημόσιον ἓν μέρος· ἑπομένως θὰ ζημιωθῶσιν ὀλιγώτερον οἱ δανειζόμενοι. Εἶναι δὲ περίεργον, ὅτι πολεμοῦσι τὰ γραμμάτια χάριν, ὡς διατείνονται, τῶν ὑπαλλήλων. Παρὰ γραμμάτια, λέγουσι, τὰ ὁποῖα θέλουν καταστήσει τοὺς ὑπαλλήλους ἕρμαιον τῶν τοκογλύφων, κρατήσατε ἓν μέρος τῶν μισθῶν των· διὰ νὰ μὴ τοὺς ζημιώσητε ὀλίγον, ἀφαιρέσατέ τους τὸ ὅλον. Ὁ κύριος Πετράκης μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν θὰ ἔχετε νὰ πληρώσετε τὰ γραμμάτια κατὰ τὴν λῆξιν, ὅτι ἕνεκα τούτου θὰ ἐκπέσωσι, θὰ ἀποκατασταθῶσι καϊμέδες, καὶ τέλος πάντων θὰ καταστραφῇ οὕτως ἡ δημοσία πίστις. Ἀλλ’ ὁ ὑπολογισμός σας δὲν εἶναι ἀκριβὴς, εἶναι ἐσφαλμένος, διότι τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι, ὅπως ἡ ἀντιπολίτευσις τὸ παριστᾷ ζοφερόν. Τὸ μέλλον αὐτῆς εἶναι πολὺ καλλίτερον, ἢ ὅπως κηρύττετε· τὰ μέσα καὶ οἱ πόροι τῆς Ἑλλάδος δίδουσι καλλιτέρας ἐλπίδας, ἢ ὅσας σεῖς φαντάζεσθε. Ἐὰν ἡ ἐπανάστασις ἔφερεν ἡμᾶς εἰς τὴν δύσκολον κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, διότι αἱ ἐπαναστάσεις καὶ αἱ ἀνωμαλίαι συνεπάγουν τὴν στασιμότητα καὶ τὴν πτωχείαν· σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι, ὅπως σεῖς τὴν νομίζετε. Ὅταν αὕτη κατὰ τὸ 1861 ἐν τῷ μέσῳ τοσούτων δυσκολιῶν ἠδυνήθη νὰ εἰσπράξῃ τόσα ἑκατομμύρια καὶ νὰ ἐπαρκέσῃ, δὲν εἶναι ὅπως τὴν παριστᾶτε, ἄνευ παρόντος καὶ μέλλοντος.

§211ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος εἶναι τοιοῦτον, θέλω μόνον νὰ μὴ καταστραφῇ ἡ δημοσία πίστις.

§212ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Πετράκης ἐπιθυμεῖ νὰ μὴ καταστραφῇ ἡ δημοσία πίστις· ἀλλ’ ἂν δὲν ἐγκρίνετε τὴν πρότασίν μας, δύναται νὰ καταστραφῇ ἀπὸ τοῦδε ἡ δημοσία πίστις, διότι ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς δυσκολίας νὰ πληρώσωμεν. Δότε λοιπὸν καιρὸν, ἀπομακρύνατε, ὅσον δύνασθε, τὸ κακόν. Ἀλλ’ ἡ δημοσία πίστις μας εἶναι εἰς καλλιτέραν θέσιν, ἀφ’ ὅτι νομίζει, ἂν καὶ ἀδιακόπως κηρύττουσι πολλοὶ καὶ ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς, ὅτι καὶ ἐπὶ ἡφαιστείων καθήμεθα, ὅτι ἐχρεωκοπήσαμεν, ὅτι κακῶς κυβερνώμεθα, ὅτι.... δὲν ἠξεύρω καὶ ἐγὼ πόσα ψεύματα διαδίδουσι περὶ ἡμῶν εἰς τὸν κόσμον. Ἐν τούτοις ἡ δημοσία πίστις πρὸς τὸ πεῖσμα ὅλων ἐκείνων εἶναι καλλιτέρα παρά ποτε ἄλλοτε. Οἱ κεφαλαιοῦχοι δίδουσι πίστιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τοῦτο μὲ εὐχαριστεῖ, μὲ κολακεύει μάλιστα· μὴ λησμονεῖτε δὲ, ὅτι τὰ κεφάλαια εἶναι ἀείποτε δειλά. Ἡ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος ἡ παροῦσα θεωρεῖται καλλιτέρα, ἢ κατὰ τὸ παρελθόν, διὰ ταῦτο καὶ τὴν ἐμπιστεύονται περισσότερον. Ἡ ἰδέα τοῦ κ. Πετράκη τοῦ νὰ παύσωμεν ἀπὸ τοῦδε τὰ χρέη μας, διὰ νὰ μὴ συμβῇ τοῦτο κατόπιν, νὰ καταστρέψωμεν ἤδη τὴν τιμήν μας, διότι ἐνδέχεται νὰ ἐπέλθῃ τοῦτο μετὰ μῆνας, ὡς ἀνωτέρω εἴρηται, δὲν εἶναι σπουδαία· καὶ ταῦτα εἶπε, πιστεύω, παρασυρθεὶς ὑπὸ τῆς ὁρμῆς τοῦ λόγου του. Λοιπὸν, κύριοι, ἡ ἀνάγκη εἶναι βεβαία, θεραπεία ἄλλη δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος, εἰμὴ αὐτὴ, τὴν ὁποίαν σᾶς προτείνομεν. Ὁ κύριος Δεληγεώργης μᾶς εἶπεν, ὅτι ἕνεκα τούτου θὰ περιέλθωμεν εἰς ἔλλειμμα· ἀλλὰ τὸ ἔλλειμμα εἶναι βεβαίως κάκιστον, δὲν εἶναι ὅμως χρεωκοπία. Πολλὰ ἔθνη ζῶσιν ὡς εἶπα, κατὰ μέγα μέρος διὰ τῆς πίστεώς των καὶ αὐτὴ τὰ ὑποστηρίζει. Ἐὰν ὅ,τι λέγουσιν οἱ ἀντίπαλοι ἦτο ἀληθὲς οὔτε Κυβέρνησις, οὔτε Τράπεζα θὰ ὑπῆρχεν ἴσως εἰς τὸν κόσμον, ἐὰν διὰ μιᾶς ἐζήτουν τὴν ἐξόφλησιν ὅλων τῶν χρεῶν των. Ἡ πίστις σώζει τὰ ἔθνη. Ἕως τώρα δὲν μᾶς ἐζήτησαν τὸ ἀντίτιμον τῶν γραμματίων. Δὲν εἶναι λοιπὸν τὸ ἔλλειμμα, τὸ χαῖνον χάος, τὸ ὁποῖον θέλει μᾶς καταπίει, ὡς λέγετε· ὄχι· διότι ἡ πίστις τῆς Ἑλλάδος σώζει τὴν Ἑλλάδα, καθὼς ἡ πίστις τῆς Εὐρώπης σώζει τὴν Εὐρώπην, ἡ πίστις τῶν Τραπεζῶν σώζει τὰς Τραπέζας. Πιστεύω, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην περισσοτέρων συζητήσεων καὶ ἀναπτύξεων, καὶ δὲν ἐννοῶ μὲ ταῦτα νὰ βιάσω τὸ πέρας τῆς συζητήσεως, θέλει παραδεχθῆ τὸ προτεινόμενον παρ’ ἡμῶν νομοσχέδιον, ὡς τὸ μόνον δυνάμενον καλλίτερον νὰ θεραπεύσῃ τὰς ἀνάγκας μας. Ἐὰν δὲ θέλουσι νὰ ἀποφύγωμεν τὰς δυσκολίας, ν’ ἀποφύγωμεν τοὺς κυνδύνους, ἂς φροντίσωμεν ἅπαντες νὰ ἐσφαλίσωμεν τὴν τάξιν, νὰ ἑδρεώσωμεν τὰς πεποιθήσεις καὶ νὰ καταστήσωμεν Κυβέρνησιν ἰσχυράν. Ὅ,τι δύναται νὰ καταστρέψῃ τὴν Ἑλλάδα, εἶναι αἱ ταραχαί, αἱ ἀμφιβολίαι, οἱ κλονισμοὶ, αἱ συνωμοσίαι, ἡ ἀδιάκοπος ἑνὶ λόγῳ ἀπειλὴ τῶν καθεστώτων.

§213ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂν ἐπρόκειτο, κύριοι, περὶ ἡμῶν τῶν ἰδίων, ἴσως δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἔντιμον κύριον ὑπουργόν. Ἐπειδὴ ὅμως οὗτος εἰς τὴν ὁμιλίαν του ἀνέφερε πολλὰ περιστατικὰ, δὲν πρέπει νὰ μείνωσιν ἄνευ ἀπαντήσεως· καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ τὸν ἀνασκευάσω ἐφ’ ὅσον εἶναι πρέπον καὶ δίκαιον. Σᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ δάνειον τῶν 3 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶναι μεγάλον πρᾶγμα, διότι τὸ ἔθνος, τὸ χρεωστοῦν 130 ἑκατομμύρια, δὲν θὰ χαθῇ μὲ τὰ 3, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ δανεισθῇ· τοῦτο ὅμως δὲν θὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ πίστις, καθόσον ηὔξησαν τὰ δάνεια, εἶναι πάντοτε φαιδρὰ καὶ ἀνθηρὰ, ὡς θέλουν νὰ σᾶς παραστήσουν· Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τῶν Βουλῶν πολλάκις λόγοι ἐκφέρονται, οἱ ὁποῖοι εἶναι πάντοτε καὶ ὡραῖοι καὶ οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ εὐχαριστήσουν καὶ τὰς ἀκοὰς τῶν ἀκροατῶν· ὄπισθεν τῶν λόγων τούτων ὅμως ὑποκρύπτονται τὰ πράγματα. Διὰ τοῦτο, κύριοι, δὲν θαυμάζω τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται νὰ καλύψωσι τὰ πράγματα, ἀλλὰ μοὶ ἀρέσκουσιν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται νὰ φωτίσουν τὰ πράγματα. Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ἡ πίστις σήμερον τῶν δημοσίων εἶναι τόσον μεγάλη, ἂν καὶ οὐχὶ τόσον ἀπελπιστικὴ, καθὼς τὴν νομίζουν. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ζητῇ νὰ λάβῃ δάνειον, καὶ τὸ λαμβάνῃ μὲ τόσον πικροὺς ὅρους καὶ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ λάβῃ ἀμέσως ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους, ἡ κατάστασις αὕτη δὲν εἶναι τόσον εὐχάριστος, δὲν παράγει πίστιν πολιτικὴν, ἡ ὁποία ὑπάρχει, καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς μίαν Κυβέρνησιν. Δὲν ἐννοῶ δὲ ἂν ἠδύνατό τις νὰ μοὶ φέρῃ τοιαῦτα παραδείγματα καὶ εἰς τὰ μεγάλα ἔθνη, τὰ ὁποῖα ἐπικαλοῦνται, χωρὶ ν’ ἀκολουθῶσι καὶ τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα τὰ παρήγαγον. Τί σᾶς λέγουν; ὅτι τὸ πάγιον τῆς Γαλλίας χρέος καὶ τῆς Ἀγγλίας εὑρίσκεται εἰς πολὺ χειροτέραν κατάστασιν ἀπὸ τὸ χρέος τῆς Ἑλλάδος· ἀλλ’ ἠξεύρετε πῶς πολιτεύονται τὰ ἔθνη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα φθάνουν εἰς ἐκεῖνα τὰ μεγάλα ποσὰ τῶν χρεῶν; πολιτεύονται εἰς τρόπον ὥστε σύρουν ὅλον τὸν πλοῦτον τοῦ κόσμου εἰς ἑαυτά· καὶ βεβαίως ἠναγκάσθη ἡ Γαλλία ν’ αὐξήσῃ τὸ πάγιον χρέος της κατὰ 100 ἑκατομμύρια, ἀλλ’ ὑπῆγεν εἰς τὴν Κριμαίαν νὰ δώσῃ τὸν νόμον εἰς τὴν Ῥωσσίαν, ν’ ἀσφαλίσῃ ὅλην τὴν πολιτείαν καὶ τὸ ἐμπόριον. Ηὔξησε τὸ πάγιον αὑτῆς χρέος, ἀλλ’ ὑπῆγεν εἰς τὴν Κοχιγγίναν, ἀλλ’ ἔδωσε τὸν νόμον εἰς τὴν Ἀσίαν καὶ ηὔξησε τοὺς πόρους της· ὑπῆγεν εἰς τὸ Μεξικὸν, ἀλλ’ ὑπῆγε μὲ σκοπὸν νὰ πλουτήσῃ τὴν Γαλλίαν. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ μεταχειριζώμεθα τὰ παραδείγματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐφαρμόζονται εἰς τὸν τόπον τοῦτον· ἀλλὰ πρέπει νὰ λέγωμεν καὶ ν’ ἀνακαλύπτωμεν καθαρὰν τὴν ἀλήθειαν.

§214ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δύνασθε νὰ φέρετε παράδειγμα ἔθνους, τὸ ὁποῖον εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπαναστατήσῃ καὶ δὲν ἐνήργησε κολοσσαῖα δάνεια;

§215ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅλα τὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ἐπικαλεῖσθε ὑπὲρ ὑμῶν ἀποβαίνουν καθ’ ὑμῶν, διότι τὰ ἔθνη ἐκεῖνα σκοπὸν ἔχουν νὰ ἐπεμβοῦν εἰς τὴν διοίκησιν ὅλου τοῦ κόσμου. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὅτι ἔχομεν πίστιν καὶ ὅτι, ὅταν ζητῶμεν χρήματα, τὰ εὑρίσκομεν ἀπὸ ἐμπορικὰ καταστήματα καὶ ἀπὸ τραπεζικά. Ναὶ, ὡραία πίστις! Ἀλλ’ ἐδώσατε ὑποθήκην δημόσια κτήματα καὶ παρεχωρήσατε καὶ τὸ προνόμιον τοῦ δημοσίου τοῦ νὰ μὴ ὑπάγηται εἰς ἀναγκαστικὴν πώλησιν. Μὲ τοιαῦτα μέσα δύνασθε νὰ εὕρητε χρήματα, ὅταν ἓν πρὸς ἓν πωλήσωμεν τὰ κτήματά μας· εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ τράπεζα μᾶς ἐδάνεισεν, ἀλλὰ ἔλαβε τὰ κτήματά μας· τοῦτο δὲν λέγεται δημοσία πίστις, ὅταν σοῦ λέγω δός μοι τὰ φορέματά σου διὰ νὰ σοῦ δώσω πέντε δραχμάς.

§216ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἄνευ ἐγγυήσεως ἐλήφθησαν χρήματα ἀπὸ τὴν Σύρον καὶ ἀπὸ τὴν Κεφαλληνίαν.

§217ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι καλὸν εἰς τοιαύτας περιστάσεις νὰ ἐπικαλούμεθα τὴν ἀλήθειαν, ἴσως αὐτὴ εἶναι καταλληλοτέρα διὰ νὰ μᾶς πείσῃ ὄχι μόνον ἡμᾶς, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ πολλοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ἀμφιβάλλουν περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον μοὶ ἔκαμε τὴν μεγαλειτέραν ἐντύπωσιν καὶ τὸ ὁποῖον μὲ ἔκαμε νὰ λάβω τὸν λόγον, εἶναι ἡ σειρὰ ἐκείνη τῶν κατηγοριῶν, τὰς ὁποίας ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἔῤῥιψεν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἀντιπολιτεύσεως· καὶ τί μᾶς εἶπεν; «ἕνεκα ὑμῶν δὲν ὑπάρχει δημοσία πίστις.» Ἠκούσθη ποτὲ εἰς κανὲν μέρος τοῦ κόσμου τὴν κακὴν αὑτῆς πίστιν νὰ τὴν ἀποδίδῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς βάρος τῆς ἀντιπολιτεύσεως; δηλαδὴ θέλει νὰ εἴπῃ, αἱ ἀντιπολιτεύσεις εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου, ὅπου ὑπάρχουν καὶ ἐπιτηροῦν τὴν πορείαν τῶν Κυβερνήσεων ἐλαττόνουν τὴν πίστιν αὐτῶν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἴπωμεν καὶ ἐδῶ τὴν ἀλήθειαν. Ἡ πίστις ἡ Κυβερνητικὴ δὲν στέκει, παρὰ μόνον εἰς τὴν Κυβέρνησιν· καὶ ὅπου ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ ἔχῃ τὴν Κυβερνητικὴν πίστιν, κανεὶς ἄλλος δὲν δύναται νὰ τὴν φέρῃ. Δὲν θέλετε μοὶ ἀρνηθῆ ἕτερον πρᾶγμα, ὅτι τὸ πρώτιστον σύστημα μιᾶς Κυβερνήσεως εἶναι ἕνας πολιτικὸς σκοπὸς, εἰς τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ βαδίζῃ· οἱ δὲ ὑπουργοὶ καὶ ὅλοι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι πρέπει νὰ συντρέχουν εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπόν. Ὅπου δὲν ὑπάρχει πολιτικὸν σχέδιον Κυβερνήσεως, ὅπου ἕνας ἕκαστος τῶν ὑπουργῶν ἐνεργεῖ κατὰ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ θέλησιν καὶ πνεῦμα, ἐκεῖ δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ οὔτε Κυβερνητικὴ ὑπόληψις, οὔτε Κυβερνητικὴ πίστις. Λέγω, κύριοι, δὲν σᾶς λανθάνει ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ κατορθώσῃ τίποτε, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τίποτε προπαρεσκευασμένον· πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἤρχισεν ἡ Βουλὴ, τοῦτο εἶναι ἀληθές. Δὲν θέλω λησμονήσει ποτὲ, ὅτι ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἓν μακροχρόνιον διάστημα μεταξὺ τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς Βουλῆς, κατὰ τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ προπαρασκευάσῃ τι καὶ νὰ θέσῃ τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τάξιν καὶ τὴν Κυβερνητικὴν μηχανὴν εἰς ἐνέργειαν. Ὁ Κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πολλάκις εἰς τὸν λόγον του, ὁ ὁποῖος τῳόντι ἦτο τεχνικώτατος καὶ εἶχε μίαν συῤῥαφὴν ὡραίαν, τὴν ὁποίαν ἤκουσα μὲ πολλὴν εὐχαρίστησιν, ἀλλ’ ἀπὸ κάτω ἀπ’ αὐτὴν τὴν τέχνην μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ἦτο καὶ ἐκείνη ἡ πειστικότης, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ συνοδεύῃ τὸν λόγον αὐτόν.

§218ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν κατώρθονα νὰ σᾶς πείσω, θὰ ἦτο τὸ πλέον θαυμαστόν.

§219ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τέσσαρες, λέγει, διευθύνσεις ἔγειναν εἰς τὴν Ἑπτάνησον, καὶ ἦτο πολλὴ ἀνάγκη· τὰ δημόσια ἔργα ἄνευ τούτων ἤθελον καταστραφῆ καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ ἐγὼ, καθὼς καὶ ὁ Κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, περιῆλθον τὴν Ἑπτάνησον καὶ τὴν περιῆλθον ἴσως μὲ ἐπιστημονικώτερον ὄμμα, διότι ἦτον ἡ τέχνη μου.

§220ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ οἰκονομίας.

§221ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μία μόνη διεύθυνσις δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Μὰ ἴσως ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἤθελε πέντε, ἤθελεν ἕξ. Μὰ τοῦτο δὲν εἶναι μία ἀνάγκη, δὲν εἶναι τίποτε πειστικὸν, διότι ἔξαφνα ἠμποροῦσε νὰ ἤθελε καὶ τεσσαράκοντα. Ἀλλ’ ὅλα τὰ δημόσια ἔργα τῆς Κεφαλληνίας καὶ τῆς Κερκύρας, καθὼς καὶ τῆς Ζακύνθου, ὅπου εἶναι τὰ σημαντικώτερα, ἠμποροῦσαν νὰ γείνουν, χωρὶς νὰ ἐγκαταστήσῃ τέσσαρας διευθύνσεις τοῦ μηχανικοῦ, τῶν ὁποίων τὸ προσωπικὸν εἶναι πλέον τῶν 30,000 δρ. εἰς βάρος τοῦ δημοσίου.

§222ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πόσον εἶναι τὸ προσωπικὸν τῶν διευθύνσεων ἐκεῖ;

§223ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ προσωπικὸν, Κύριε Πρόεδρε, δύναται νὰ ᾖναι ἀπὸ τοῦ μηδενὸς μέχρι τοῦ ἀπείρου· διότι δὲν εἶναι κανονισμένον δυστυχῶς, ἀλλ’ εἶναι μία πόρτα ἀνοικτὴ, εἰς τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ νὰ ἐξοδεύῃ τις, νὰ σπαταλᾷ, καὶ αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ τὸ φιλονεικήσητε, διότι εἶμαι ἕτοιμος εἰς αὐτὴν τὴν συζήτησιν.

§224ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, μᾶς κατηγορεῖτε, διότι ἐσπαταλήσαμεν· λοιπὸν νὰ εἰπῆτε, πόσους ἐστείλαμεν ἐκεῖ.

§225ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τέσσαρες διευθύνσεις τοῦ μηχανικοῦ ἔχουν 20 ἀξιωματικούς.

§226ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαιώσατέ το.

§227ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἰξεύρω, ἐὰν σήμερον δὲν ἐκδώσητε ἓν τηλεγράφημα νὰ φύγουν ὅλοι ἀπὸ ἐκεῖ.

§228ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὰ δὲν περνοῦν ἐδῶ.

§229ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰς ἓν ἄλλο ἤθελον ἀπαντήσει εἰς τὸν Κύριον Πρωθυπουργὸν, διότι τὰς μομφὰς κατὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως.

§230ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πετιμεζᾶ, ἐγὼ ἔκαμα διάκρισιν τῶν ἐνεργειῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως τῆς ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ τῶν ἐνεργειῶν τῆς ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ὄχι ἐκ μέρους τῆς ἐν τῇ Βουλῇ ἀντιπολιτεύσεως.

§231ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἐκατάλαβα τὴν διάκρισιν· μὴ στενοχωρεῖσθε, διότι ἔχω σκοπὸν νὰ ἀκολουθήσω τὸν λόγον σας ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν φαινομένην τοὐλάχιστον. Ὡμιλήσατε ἴσα, ἴσα περὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως μόνον, καθόσον ἀφορᾷ τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος. Περὶ τῆς ἐξωτερικῆς εἴπετε, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἔνοχος τῶν πραγμάτων τῆς Ἑλλάδος, ὅτι δὲν ἔχει πίστιν τὸ δημόσιον. Καὶ πρὸς τὸ ἓν καὶ πρὸς τὸ ἄλλο ἀπαντῶ, ὅτι διὰ τὴν ἀντιπολίτευσιν τὴν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἐὰν αὕτη ᾖναι δυνατὸν νὰ καθιστᾷ προβληματικὴν τὴν πίστιν τῆς Ἑλλάδος ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἀντιπολίτευσις ἡ ἐν τῇ Βουλῇ εἰς τοῦτο δὲν πταίει, διότι ἡ δύναμις τῶν νόμων καὶ ἡ ἡσυχία τοῦ τόπου εἶναι εἰς χεῖράς σας, καὶ ἑπομένως ὑμεῖς ὡς Κυβέρνησις χρεωστεῖτε νὰ ἐκμηδενίσητε τὴν ἀντιπολίτευσιν ἐκείνην. Ἐὰν δὲ δὲν δύνασθε, διὰ τοῦτο δὲν σᾶς πταίομεν ἡμεῖς. Καθόσον ὅμως ἀφορᾷ τὴν ἀντιπολίτευσιν ἐδῶ, λέγω μόνον, ὅ,τι εἴπετε, ὅτι τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος παρίσταται λαμπρόν. Βλέπετε, ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὸ 1853 εἴχαμεν εἰσοδήματα 14 ἢ 16 ἑκατομμύρια σήμερον ἔχομεν 26. Βεβαίως δὲν προσεκτήσαμεν τίποτε ἀκόμη δυστυχῶς ἀπὸ τὴν Ἑπτάνησον, ἀλλ’ ἐντὸς ὀλίγου θέλομεν προσκτήσει. Αὐτὴ ἡ αὔξησις λοιπὸν ἔγεινεν ἀπὸ τὸν τόπον μόνον διὰ τῆς μεγάλης παραγωγῆς, ἡ ὁποία ἔγεινεν ἀπὸ τὴν καλλιέργειαν τῶν χέρσων ἐκείνων γαιῶν, καὶ τὰ εἰσοδήματα τοῦ κράτους θέλουν αὐξήσει εἰς 30 καὶ 40 ἑκατομμ. Αὐτὴ εἶναι μία ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν γνωρίζει καλλίτερον ἐμοῦ ὁ Κ. πρωθυπουργὸς καὶ τὴν γνωρίζετε ὅλοι, καὶ ἀπέναντι τοιούτων ἐλπίδων εἶναι ἀδύνατον ποτὲ νὰ βλέπωμεν ἀπαίσιον τὸ μέλλον τῆς πατρίδος μας, ἀλλὰ διαφέρει τὸ, ἐὰν ἔχῃ ἡ πατρὶς μέγα μέλλον, καὶ διαφέρει, εἰς τὸ μέλλον αὐτὸ ἐὰν τίθενται φραγμοὶ σήμερον ἐξ αἰτίας τῆς κυβερνητικῆς πορείας. Θέλομεν λοιπὸν ἴσα, ἴσα αὐτὸ τὸ μέλλον νὰ μὴ ἐμποδίζεται ἀπὸ τὴν διοίκησιν αὐτήν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι αἱ Βουλαὶ τοῦ κόσμου ὅλαι δίδουν πάντοτε τὴν συνδρομήν των εἰς τὴν Κυβέρνησιν·, δὲν πρέπει ὅμως νὰ ἔχετε τὴν ἀπαίτησιν νὰ σᾶς λέγωμεν, μὴ κάμετε 300 ἀστυνομικοὺς κλητῆρας, μὴ κάμετε χωροφυλακὴν, μὴ αὐξάνετε τὰ ἔξοδα, ἀφοῦ μᾶς ζητεῖτε συμβουλὴν ἐπὶ τετελεσμένων πραγμάτων.

§232ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ζητοῦμεν τὴν συμβουλήν σας· ὁ Θεὸς νὰ μὴ τὸ δώσῃ.

§233ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐζητούσατε προτήτερα.

§234ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποτέ.

§235ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῖον εἶναι τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ λάβητε ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους θέλετε νὰ παραδώσητε εἰς τὴν διάκρισιν τῶν τοκογλύφων, καθὼς προτήτερα ἦτο ἕνας ἀπὸ ταῖς δύω πόρταις τῆς Βουλῆς νὰ ἴδῃ, τί θὰ κάμαμεν; Πόσα εἶναι αὐτά; 700,000 δραχ. Λοιπὸν μία κυβέρνησις καλή, προβλεπτικὴ τὰς 700 αὐτὰς χιλιάδας τὰς ἐπερνοῦσεν μὲ ἓν κονδύλιον εἰς τὴν χωροφυλακὴν, διὰ νὰ εἴπῃ σήμερον εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, δανείσατέ μας νὰ ζήσωμεν; Ἠξεύρω, τί θὰ εἴπουν κατὰ, ἀλλὰ δὲν θὰ μὲ πείσουν. Εἴχομεν ἀνάγκην νὰ αὐξήσωμεν τὴν μισθοδοσίαν, διότι δὲν ἔχομεν ὑπηρεσίαν; Ὄχι· ἀπὸ τὰ 33–59 ἦτο ἡ αὐτὴ μισθοδοσία καὶ τότε ηὔξησεν. Ὁπότε λοιπὸν δὲν ἦσαν αὐταὶ αἱ ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι νὰ δώσουν μίαν αὔξησιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 700,000 δρ., καὶ νὰ τὰς πάρωμεν ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους σήμερον, καὶ αὐτοὶ νὰ ὑπάγουν εἰς τοὺς τοκογλύφους, δὲν ἦτο αὐτὸ μία προνοητικὴ σκέψις, ἡ ὁποία δὲν ἔπρεπε νὰ διαφύγῃ τὴν προσοχὴν μιᾶς κυβερνήσεως; Εἶναι βέβαιον, Κύριοι, ὅτι ἔχω πᾶσαν ὑπόληψιν εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τὴν οἰκονομικὴν ἔποψιν, καὶ δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ εἴπω, ὅτι ἔχετε καὶ ὑμεῖς τὸ αὐτὸ αἴσθημα καὶ μεγαλείτερον ἴσως ἀπὸ ἐμὲ, διότι τοὺς εἶδον εἰς δυσκολωτέρας περιστάσεις καὶ μάλιστα τὸν φίλον μου Κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως· πλὴν εἰς τὴν πολιτικήν σας διοίκησιν ἐγὼ, τοὐλάχιστον δὲν ἔχω τόσην ὑπόληψιν, ὅσην ἔπρεπε νὰ ἔχω, διὰ νὰ πείθωμαι· ἑπομένως, ἐὰν ἡ ἀντιπολίτευσις λέγῃ σήμερον, ὅτι νὰ μὴ σᾶς δώσῃ τὸ δάνειον, διατὶ λέγετε; Ἄ, δὲν θέλετε νὰ δώσητε τὸ δάνειον, διότι θέλετε νὰ ἔχωμεν τὸν τόπον εἰς ἀμηχανίαν. Ὄχι, ἐὰν εἴχομεν πλειονοψηφίαν, δὲν ἠθέλομεν σᾶς δώσει τὸ δάνειον· τοῦτο δὲν ἔγεινεν ἀπὸ τὸν σκοπὸν, ὅτι δὲν ἔχομεν πίστιν, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν πίστιν εἰς τὴν πολιτικήν σας διοίκησιν, ἡ ὁποία ἐπιφέρει ἔξοδα περιττά. Δὲν ἠμπορεῖτε λοιπὸν νὰ τὸ διαστρέψητε, ὅτι θέλομεν νὰ καταστρέψωμεν τὸν τόπον. Ὄχι τὸν τόπον, ἀλλὰ τὴν πολιτικήν σας διοίκησιν θέλομεν νὰ καταστρέψωμεν, καὶ εἶναι δικαίωμά μας.

§236ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ναί· μὰ δὲν ἠμπορεῖτε.

§237ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν δὲν ἠμποροῦμεν, δὲν εἶναι σφάλμα ἰδικόν μας.

§238ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἰδικόν σας, διότι, ἐὰν ὑπεστηρίζετε ἀληθεῖς ἀρχάς ......

§239ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ ἔλθετε εἰς αὐτὸ, διότι θὰ τὸ ἀποκαλύψωμεν τότε.

§240ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀποκάλυψέ το.

§241ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὰ δὲν συμφέρει. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ διαστρέψητε τὰ ἐπιχειρήματα καὶ ν’ ἀποδίδητε πρόθεσιν εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν τοιαύτην ἢ τοιαύτην. Ὄχι, δὲν πρέπει νὰ συγχύσητε τὴν διοίκησίν σας μὲ τὴν εὐημερίαν τοῦ τόπου. Τί δὲν θέλομεν; Τὴν πολιτικήν σας κυβέρνησιν, διότι βλέπομεν, ὅτι δὲν προνοεῖτε τὰς ἀνάγκας αὐτῆς τῆς κυβερνήσεως.

§242ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ζήτημα ἐμπιστοσύνης.

§243ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἄ, τὸ ζήτημα τῆς ἐμπιστοσύνης τὸ ἐννοῶ, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν μὲ ταράττει παντάπασι. Μάλιστα δὲ, μὴ νομίσητε, ὅτι ἔχομεν τόσην ἀνυπομονησίαν διὰ τὴν πλειονοψηφίαν σας. Ὄχι, διότι ἐνδέχεται αὐτὴ ἡ ἰδία πλειονοψηφία νὰ φωτισθῇ ἀργότερον, καὶ ἑπομένως δι’ ἡμᾶς θὰ ᾖναι τόσῳ καλλίτερον. Τώρα, Κύριοι, θέλω ἀκόμη σᾶς δείξει μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἠδύνατο ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης ν’ ἀποφύγῃ ἡ κυβέρνησις.

§244ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐννοεῖτε, ὅτι τώρα δὲν σᾶς ἀπαντῶ εἰς τοὺς ἀριθμοὺς, τοὺς ὁποίους κηρύττω ὅλους ἐσφαλμένους.

§245ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ὅμως θὰ τοὺς ἀποδείξω. — Κύριοι, βεβαίως δὲν ὑπάρχουν μεγάλα ποσὰ 500, 600 χιλιάδων δραχ. εἰς ἓν σημεῖον περιττὰ, ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι 5Χ6Χ7Χ12 δὲν κάμνουν 500,000; κάμνουν καὶ περισσότερα. Ἐὰν σᾶς ἀποδείξω λοιπὸν, ὅτι 30,000 εἰς τὴν Στρατιωτικὴν σχολὴν ....

§246ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν ὁμιλῇς περὶ τῆς Σχολῆς, νὰ φέρῃς ὅλους τοὺς νόμους, διὰ νὰ ἰδῇς, ὅτι αὐτὰ τὰ ποσὰ δὲν θὰ πραγματοποιηθοῦν, παρ’ ὅταν συνδυασθοῦν μὲ ἄλλα.

§247ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχω πρόχειρον τὸν νόμον. Εἰς τὸ ἓν διάταγμα ἐπιφυλάττεσθε νὰ γείνῃ ἡ κύρωσις ἀπὸ τὴν Βουλὴν, εἰς δὲ τὸ ἄλλο καθιστᾶτε τὰς θέσεις, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐνῷ σήμερον ἔχετε ὀλιγωτέρους μαθητὰς εἰς τὴν σχολὴν, ἐξοδεύετε περισσότερα παρὰ πρὶν, ὅτε εἶχε 70 καὶ 80 μαθητάς· διότι ἐγὼ ἀπ’ ἐκεῖ ἐξῆλθον καὶ εἶμαι εἰς γνῶσιν αὐτοῦ τοῦ καταστήματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔμαθον καὶ τὴν ὀλίγην ἐπιστήμην, τὴν ὁποίαν γνωρίζω. Βεβαίως δὲν εἶμαι εἰς θέσιν ν’ ἀκολουθήσω τὴν πορείαν τῆς Κυβερνήσεως, οὐχ ἧττον ὅμως ἐξ αὐτῶν τῶν μικρῶν κεφαλαίων θὰ ἐξάξητε ἓν ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὑπερβαίνει τὸ ἓν ἑκατομμύριον, καὶ μολαταῦτα τί λέγετε σήμερον; Δώσατέ μας 700000 δρ. ὑπάλληλοι, διότι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ζήσωμεν. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ζήσωμεν, δὲν ἔχετε ὅμως ἀνάγκην νὰ ἐξοδεύητε. Δὲν θέλω νὰ ἀνέλθω εἰς τὰ ἄλλα περιστατικὰ, τὰ ὁποῖα ἀνέφερε περὶ Γαλλίας· διότι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Γαλλίας εἶναι ἀληθὲς, ὅτι αὐξάνει κατ’ ἔτος, ἀλλὰ δὲν θὰ ἀρνηθῇ ὁ Κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατ’ ἔτος ἄπειρα ἔργα καὶ κοινωφελῆ καὶ διὰ τὴν τιμὴν τῆς Γαλλίας πραγματοποιοῦνται εἰς ὅλα τὰ σημεῖα· ἀνδριάντες, διώρυγες, γέφυραι, ἄπειρα καταστήματα, ἄπειρα ἄλλα ἔξοδα, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς πολεμικῆς τέχνης, χωρὶς νὰ πολεμοῦν, καὶ χίλια ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐκεῖ δὲν εἶναι σπατάλη, διότι ἐξοδεύουν πολλὰ, διὰ νὰ ἀποκτήσουν περισσότερα, ἐνῷ ἡμεῖς ἐξοδεύομεν μὴ ἔχοντες τὴν ἐλπίδα ὄχι μόνον ν’ ἀποκτήσωμεν, ἀλλὰ νὰ χάσωμεν καὶ περισσότερα. Δὲν εἶμαι, Κύριοι, εἰς θέσιν βέβαια, οὔτε κατάλληλος εἶμαι ν’ ἀκολουθήσω τὴν πορείαν τὴν οἰκονομικὴν τοῦ κράτους, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, οὐχ ἧττον ὅμως ἐξ ὅσων σᾶς εἶπον ἐδῶ, καὶ περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἔχετε τὴν παραμικρὰν ἀμφιβολίαν, φαίνεται τοὐλάχιστον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐγνώρισε τὰς ἀνάγκας, καὶ διὰ τοῦτο ἐφθάσαμεν σήμερον εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Βεβαίως δὲν λέγω, ὅτι θὰ χαθῶμεν δι’ αὐτὸ, διότι καὶ περισσότερα δύναται νὰ οἰκονομήσῃ τὸ ἔθνος, διότι ἔχει φιλοπατρίαν καὶ φιλοτιμίαν, ἀλλὰ δὲν εἶναι καιρὸς πάντοτε νὰ ἀναφερώμεθα εἰς τὴν δόξαν καὶ τιμὴν τῆς πατρίδος, καὶ μάλιστα, ὅταν πρόκειται περὶ περισσοτέρων κλητήρων καὶ ἄλλων τοιούτων, τὰ ὁποῖα εἶναι σφάλματα τῆς πολιτικῆς διευθύνσεως ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ συζήτησις ἔκλεισε. Τώρα θὰ ψηφίσωμεν τὰ καθέκαστα.

§249ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε πρόεδρε! Προχθὲς ἐνθυμεῖσθε, ὅτε ἐγένετο συζήτησις περὶ ἀρχῆς καὶ εἴπομεν, ὅτι εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον νὰ ψηφοφορηθῇ τρὶς ἡ ἀρχὴ, καὶ ἔπειτα, ἐὰν γεννηθῇ ἀμφιβολία, νὰ τὴν λύσωμεν.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἄρθρ. 1. «Τὸ κατὰ τὸν ΛΑʹ. ἀπὸ 3 Φεβρουαρίου 1864 νόμον ποσὸν τῶν ἐντόκων γραμματίων τοῦ δημοσίου ταμείου ἐκ δρ. 3,000,000, ὁρίζεται εἰς δραχ. 6000,000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§251ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§252ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δηλαδὴ νὰ ψηφοφορηθῇ;

§253ΤΙΝΕΣ. Ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§254ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅσα ἐλέχθησαν ἕως τώρα, τί ἄλλο ἦτο παρὰ ἀντίῤῥησις;

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρῶτον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἄρθρ. 2. «Πάντα τὰ ἔντοκα γραμμάτια τοῦ ταμείου ὑπογράφονται ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργοῦ, τοῦ προέδρου τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου καὶ τοῦ κεντρικοῦ ταμίου.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§256ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ δεύτερον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§258ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κ. πρόεδρε! Ὑπάρχει πρότασις νὰ ἀπαλειφθῇ, διότι περισσότερον σκεφθέντες εἴδομεν, ὅτι εἶναι σφαλερότερος αὐτὸς ὁ τρόπος τῆς ὑπογραφῆς παρὰ ὁ ἀρχαῖος.

§259ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ ἰδῆτε τὴν δυσκολίαν· ὅταν λείπῃ ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς, δὲν ἠμποροῦν νὰ ὑπογραφοῦν.

§260ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Λέγω τὸν πρόεδρον τοῦ Συνεδρίου καὶ τὸν κεντρικὸν ταμίαν.

§261ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ Συνελεύσεως ἦτο ἓν μέλος της.

§262ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ διάταξις πρέπει νὰ ᾖναι γενικὴ, ὥστε νὰ ἰσχύῃ καὶ διὰ τὰ παλαιὰ ἀνανεούμενα.

§263ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ ἔκφρασις ἐδῶ εἶναι «Τὰ γραμμάτια τοῦ ταμείου ὑπογράφονται ὑπὸ κτλ.» Ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, «Πάντα τὰ ἔντοκα γραμμάτια τοῦ ταμείου ὑπογράφονται κλ.»

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι μὲ αὐτὴν τὴν τροποποίησιν τὸ ἄρθρον νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. «Ἄρθρον 3. Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 4 τοῦ μνησθέντος νόμου ἐλαχίστη ἀξία τῶν γραμματίων τούτων ἐκ δραχμῶν ἑκατὸν ὁρίζεται εἰς δραχμὰς τριάκοντα,»

§265ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Ἄρθρον 4. Τὰ γραμμάτια ταῦτα δύνανται νὰ πληρωθῶσι κατὰ τὴν λῆξίν των καὶ παρὰ τῶν ἐπαρχιακῶν ταμείων ἐπὶ ἐγγράφῳ αἰτήσει τοῦ κατόχου αὐτῶν γενομένῃ πρὸ δεκαπέντε τοὐλάχιστον ἡμερῶν πρὸς τὸ ταμεῖον, ἐξ οὗ αἰτεῖται ἡ πληρωμή.»

§267ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν λέγει πότε λήγουν.

§268ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι προσδιωρισμένον διὰ τοῦ νόμου.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5. «Οἱ ἀπὸ 1 Αὐγούστου ε. ε. καὶ ἐφεξῆς πληρωνόμενοι παρὰ τοῦ δημοσίου ταμείου μισθοὶ, ἐπιμίσθια, ἐπιδόματα, συντάξεις καὶ αἱ βουλευτικαὶ ἀποζημιώσεις, τῶν ὁποίων τὸ ποσὸν δὲν εἶναι κατώτερον τῶν 100 δραχμῶν, πληρώνονται μὲ ἔντοκα γραμμάτια τριμήνου προθεσμίας κατὰ τὸ τρίτον, ὅπως διὰ Β. Διατάγματος θέλει κανονισθῇ.»

§270ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Ζητῶ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου.

§271ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πρὸς ἀποφυγὴν συζητήσεων, ἐπειδὴ θεωρῶ, ὅτι ἐπαυξάνονται αἱ δυσχέρειαι τῆς κυβερνήσεως ὡς ἐξ αὐτῆς τῆς διατάξεως, διότι ἀδικοῦνται οἱ ὑπάλληλοι ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀποκλειστικῶς θέλομεν νὰ λάβωμεν αὐτὰς τὰς 700 χιλιάδας, διὰ τοῦτο προτείνω καὶ ἐγὼ τὴν ἀπάλειψιν.

§272ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ διάταξις αὕτη δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἢ ἐν ἐλλείψει χρημάτων.

§273ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ γνώμη ἡ ἐδική μας εἶναι νὰ μὴ εἰσαχθῇ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἀλλ’ ἂν οἱ ὑπάλληλοι θέλουν νὰ πάρουν γραμμάτια, νὰ λαμβάνουν, ἄλλως, ὅταν θέλουν χρήματα, νὰ τοῖς δίδωνται χρήματα.

§274ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τότε μερικοὶ θὰ πάρουν χρήματα καὶ μερικοὶ ὄχι. Θὰ πάρουν χρήματα οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι εὐνοοῦνται ἀπὸ τοὺς ταμίας, καὶ οὕτω θὰ ἐπέλθῃ σύγχυσις. Ἔπειτα θέλει συμβῇ, ὅτι ὅστις προτήτερα πληρωθῇ θὰ λάβῃ χρήματα, ὁ τελευταῖος δὲ, ἂν ταῦτα ἐξαντληθῶσι, θὰ λάβῃ γραμμάτια.

§275ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σήμερον ἐλέγετε, ὅτι ἔχετε ἐλπίδα νὰ κυκλοφορήσητε ἓν ἑκατομμύριον, εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ μὴ ἔχετε χρήματα νὰ πληρώσητε τοὺς ὑπαλλήλους;

§276ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀφήσητε αὐτὸ τὸ μέρος εἰς τὴν ἐξουσίαν τὴν αὐθαίρετον τῆς Κυβερνήσεως, διότι φοβοῦμαι, ὅτι θὰ γείνῃ κατάχρησις, ὅτι μερικοὶ ὑπάλληλοι θὰ λάβουν καὶ μερικοὶ ὄχι. Ἐπιθυμῶ ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ ναὶ, ἢ ὄχι, ἄλλως αὐτὸς ὁ συμβιβασμὸς εἶναι ἐπιβλαβὴς διὰ μερικοὺς ὑπαλλήλους. Ἰδοὺ τί δύναται νὰ κάμῃ ἡ Βουλὴ ν’ ἀφήσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ μὴ τὸ ἐφαρμόσῃ ἀμέσως· νὰ θέσῃ προθεσμίαν πέραν τῆς ὁποίας νὰ μὴ δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἀλλ’ ὅταν ἡ κυβέρνησις τὸ ἐφαρμόσῃ, νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ γενικῶς, νὰ ἔχῃ δὲ τὸ δικαίωμα, ἂν εἰμπορῇ, νὰ μὴ τὸ ἐφαρμόσῃ. Ἰδοὺ λοιπὸν τί νομίζω. Ἐὰν δοθῇ μία προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ ἐφαρμοσθῶσι τὰ γραμμάτια ὡς πρὸς τὴν πληρωμὴν τοῦ ⅓ τοῦ μισθοῦ, νὰ δοθῇ δὲ εἰς τὴν κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα, ἐντὸς αὐτῆς τῆς προθεσμίας, ὅταν εἰμπορῇ νὰ πληρώσῃ χρήματα, ὅταν τέλος ἕτεροι λόγοι τῆς ὑπαγορεύουν νὰ μὴ ἐφαρμόσῃ αὐτὸ τὸ μέτρον, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς περιστάσεις, καὶ τὰ ἄτοπα, ἃ θέλει φέρει, διότι θὰ ἔχῃ ἄτοπα, τὴν δυσαρέσκειαν τῶν ὑπαλλήλων, καὶ μία κυβέρνησις μὲ δυσκολίαν πάντοτε θέλει ἐφαρμόσει νόμον, ὅπως πάσχουν τὰ ὄργανά της....

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἄρθρου.

§278ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§279ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἰδοὺ τί τροπολογίαν κάμνω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου «Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4 ἰσχύει μέχρι τέλους Ἰουλίου τοῦ ἐπιόντος ἔτους 1866· δύναται δὲ νὰ παύσῃ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς καὶ πρότερον διὰ Βασιλικοῦ διατάγματος πρὸ τῆς παρελεύσεως τῆς προθεσμίας.»

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τοῦ 1 ἄρθρου λέγουν ναὶ καὶ οἱ μὴ λέγουν ὄχι. Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 58 κατὰ 45· ἑπομένως ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν ἀπάλειψιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 6. «Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2 θέλει τεθῆ εἰς ἐνέργειαν διὰ Β. Διατάγματος καὶ ἰσχύει μέχρι τέλους Ἰουλίου τοῦ ἐπιόντος ἔτους 1866, δύναται δὲ νὰ παύσῃ ἡ καὶ διακοπῇ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ καὶ πρότερον διὰ Β. Διατάγματος.»

§282Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρωθυπουργὲ, οἱ ἐν ἀργίᾳ ἀξιωματικοὶ λαμβάνουν τὸ ἥμισυ τοῦ μισθοῦ τοῦ βαθμοῦ των, σημειώσατε, ὅτι εἶναι ὀλίγιστον ποσὸν, διότι ἕνας ἀντισυνταγματάρχης λαμβάνει μόνον 120 δραχ. Παρακαλῶ λοιπὸν, ἐπειδὴ εἶναι πολλὰ ὀλίγος, νὰ παραδεχθῶμεν δι’ αὐτοὺς μίαν ἐξαίρεσιν.

§283ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω νὰ γείνῃ ἡ ἐξαίρεσις αὕτη.

§284ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε λοιπὸν τὸ ἄρθρον. Ἀναγινώσκεται μὲ τὴν προσθήκην. «Ἐξαιρέσει τῶν συντάξεων τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν καὶ τῶν ἐν ἀργίᾳ ἀξιωματικῶν.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη.

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται ἡ τροπολογία τοῦ Κυρίου Δαρειώτη ἔχουσα ὡς ἑξῆς. «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ δάνειον μέχρι τεσσάρων ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἐξοφλητέον χρεωλυτικῶς ὑπὸ ὅρους οὐχὶ βαρυτέρους ἐκείνων ὑφ’ οὓς συνωμολογήθη τὸ ἐθνικὸν δάνειον τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων. «Ἡ συνομολόγησις ὁλοκλήρου ἢ μέρους τοῦ δανείου ἀπαιτεῖται νὰ στηρίζηται ἐπὶ Βασ. Διατάγματος, ἐν ᾧ θέλουν διαγράφεσθαι καὶ αἱ βάσεις τῶν ἀμοιβαίων ὑποχρεώσεων τῆς τε Κυβερνήσεως καὶ τῶν δανειστῶν. «Εἰς τὸ ἀνωτέρω ποσὸν ὑπολογίζεται καὶ τὸ δάνειον ὅπερ δι’ ἐντόκων γραμματίων ἤθελε πραγματοποιηθῆ».

§287ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ Κ. Δαρειώτου κάμνω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν δυνηθῇ νὰ πραγματοποιήσῃ τοῦτο, ὡς λέγει ἡ πρότασις, ἐπιτρέπεται νὰ ἐνεργήσῃ δάνειον χρεωλυτικόν. Νομίζω, ὅτι τοῦτο ἀντίκειται εἰς ὅσα παρεδέχθημεν, ὅτι τὸ καλλίτερον δάνειον εἶναι τὸ χρεωλυτικόν· ἄρα ἀντιθέτως ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν δυνηθῇ... Ἡ ἰδέα αὕτη ἄρα ἐκφράζεται οὕτω πως διατυπωμένης τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Δαρειώτου.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δόσατέ μοι τὴν πρότασίν σας. «Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ πραγματοποιήσῃ...... (Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ).

§289ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ προτιμῶ τὸ σύστημα τὸ χρεωλυτικόν. Ἐπειδὴ δὲ μὲ ἠρώτησεν ὁ Κ. Παδοβᾶς, τῷ λέγω, ὅτι ἐὰν πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον χρεωλυτικῶς, τὸ δάνειον διὰ γραμματίων πίπτει παντελῶς.

§290ΠΑΔΟΒΑΣ. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἔχει τις ἀντίῤῥησιν;

§292ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι!

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἀνεγνώσθη, νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§294ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς κάμω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἤδη ψηφισθέντος ἄρθρου. Ἀπεφασίσθη νὰ πληρόνωνται κατὰ τὸ ἓν τρίτον διὰ γραμματίων οἱ ὑπάλληλοι· τώρα οἱ ὑπάλληλοι ἔχουν δυστυχῶς καὶ ἰδιωτικὰ χρέη, διὰ τὰ ὁποῖα κατάσχεται τὸ ⅓. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν μίαν πρόνοιαν καὶ προτείνω νὰ περιορισθῇ ἡ κατάσχεσις ἀπέναντι τῶν χρεῶν εἰς τὸ ⅓.

§295ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ κατάσχωνται κατ’ ἀναλογίαν καὶ εἰς γραμμάτια.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὸ σύνολον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὸ σύνολον. Ἀναγινώσκεται τὸ σύνολον τοῦ ἀνωτέρω ἐπιψηφισθέντος νομοσχεδίου. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πάντες). Παρεδέχθη. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 6 μ. μ.