1865.06.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 4.

Τῆς 3 Ἰουνίου 1865.

(Πέμπτη).

Ἐκφωνεῖται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος. Ὥρα 11 παρὰ 20 Π. Μ.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρέθησαν παρόντες 125, ἀπόντες δὲ 52· ὑπάρχει ἀπαρτία πληρεστάτη. Νὰ ἀνοίξουν τὰ θεωρεῖα. Κύριοι Βουλευταὶ, ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ἐγκρίνονται τὰ πρακτικὰ, Κύριοι Βουλευταί;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐνεκρίθησαν. Νὰ προσέλθῃ ὁ ἱερεύς. Ἐνταῦθα ὁρκίζονται τὸν νενομισμένον ὅρκον οἱ Βουλευταὶ, Κύριοι Ν. Κονταράτος, Α. Χατζόπουλος, Ι. Φλέσσας, Δ. Ζῶτος, Α. Ἀβέρωφ, Τ. Ῥούκης, Δ. Τσιτσάρας, Ν. Βουδούρης, Π. Μανωλίδης, Δ. Τσιριμῶκος, Γ. Λειβαδᾶς.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου τοῦ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Ὁ Κ. Βαλασσόπουλος ἐζήτησε τὸν λόγον.

§5ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ὑπάρχουν δύο σχέδια προσωρινοῦ κανονισμοῦ· ἓν, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ εἶχεν ἀναθέσει εἰς τὸ προεδρεῖον νὰ συντάξῃ, καὶ τὸ ἄλλο τὸ ὁποῖον ἐγὼ καὶ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Κ. Παπαμιχαλόπουλος ὑπεβάλαμεν χθές. Εἰς πᾶσαν συζήτησιν ἀπαιτεῖται νὰ ᾖναι ἓν σχέδιον ὡς βάσις τῆς συζητήσεως. Πιστεύω ὅτι ὡς βάσιν τῆς συζητήσεως ἡ βουλὴ θὰ παραδεχθῇ τὸ ὑφ’ ἡμῶν ὑποβληθέν· διότι κατὰ τὰ εἰθισμένα πᾶσα πρότασις ὁποιουδήποτε προτείνοντος βουλευτοῦ πρέπει νὰ ᾖναι ὑπογεγραμμένη. Κατὰ τὰ εἰθισμένα εἰς τὰ κοινοβούλια, καθὼς καὶ χθὲς ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου ὑπεστήριξε, πρέπει νὰ ἔχῃ οὕτως. Ἐὰν κἄποτε ἡ Βουλὴ ἐπιφορτίζῃ τὸ προεδρεῖον νὰ συντάξῃ ἢ σχέδιον ἢ ἄλλο τι, τὸ προεδρεῖον πάντοτε τὸ συντάττει διὰ μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία καὶ ὑπογράφεται καὶ ὑποστηρίζει τὴν πρότασιν αὐτήν. Εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν τὸ παρασταθὲν σχέδιον δὲν φέρει καμμίαν ὑπογραφὴν, καὶ πιστεύω, ὅτι καὶ ὁ Πρόεδρος δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ὑποστηρίξῃ αὐτὸ, διότι θὰ μᾶς ἀδικήσῃ τότε μὴ δυνάμενος νὰ διευθύνῃ τὴν συζήτησιν. Πιστεύω λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ παραδεχθῇ ὡς βάσιν τῆς συζητήσεως τὸ ὑφ’ ἡμῶν ὑποβληθὲν σχέδιον.

§6ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Μάλιστα.

§7ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κ. Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι γίνεται μνεία εἰς τὰ πρακτικὰ, τὶ θὰ συζητηθῇ. Ἂς ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικά.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Χριστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§9ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἴπω δύω λέξεις, μολονότι εἶναι περιττὸν, διότι, καθὼς χθὲς εἴδετε, ἀπὸ τὰ πρακτικὰ ἐξάγεται, ὅτι ἡ Βουλὴ ὁμοφώνως ἀνέθεσεν εἰς τὸν Κ. Πρόεδρον τὸ καθῆκον νὰ συντάξῃ ἓν σχέδιον κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον νὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς βουλευτὰς, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ συζητήσωμεν· κατόπιν ἦλθεν ἄλλο σχέδιον ἀπὸ τοὺς ΚΚ. βουλευτὰς, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ παρεδέχθη νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Λοιπὸν ὡς βάσιν ἡ Βουλὴ θὰ ἔχῃ πάντοτε τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον συνέταξε τὸ προεδρεῖον καὶ ὡς τροπολογίαν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ἀπὸ τοὺς Κυρίους συναδέλφους. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ πρακτικά.

§10Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἔχω τὸν λόγον, Κ. Πρόεδρε. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ᾖναι συνεπὴς μὲ τὸν ἑαυτόν της· ἀνέθεσεν εἰς τὸ Κ. Πρόεδρον νὰ συντάξῃ ἓν σχέδιον, ἀλλὰ συγχρόνως ἀπεφάσισεν, ὅτι καὶ ἕκαστος τῶν βουλευτῶν δύναται νὰ προτείνῃ ἴδιον νομοσχέδιον περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν. Πρέπει λοιπὸν τὸ σχέδιον τοῦ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τὸ ὑπὸ τοῦ προεδρείου παρουσιασθὲν καὶ εἰσαχθὲν εἰς τὴν Βουλὴν, πρέπει νὰ θεωρῆται, ὅτι ἀποτελεῖ ἓν μὲ ἕκαστον ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἕκαστος τῶν βουλευτῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποφασισθὲν, ἀλλὰ πολὺ περισσότερον ὅταν βλέπωμεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐκυκλοφόρησεν εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν εἶναι ὑπογεγραμμένον ἀπὸ κανένα. Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ὑπογεγραμμένον, δύναται ἕκαστος τῶν βουλευτῶν νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ συντάξῃ ὁ Κ. Πρόεδρος. Καὶ ἂν ἦτο ὑπογεγραμμένος, δὲν ἠδύνατο πλέον νὰ λάβῃ μέρος ὡς Πρόεδρος, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ᾖναι συγχρόνως καὶ δικαστής. Ἀλλ’ ἀφίνω τοὺς τύπους καὶ προσέρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν. Ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἐπιψηφίσῃ σήμερον ἓν σχέδιον προσωρινοῦ κανονισμοῦ; Ὁ σκοπὸς τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ κάμῃ ἕνα κανονισμὸν ἀκριβῆ, ὅστις νὰ προσδιορίζῃ τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τῶν Κυρίων βουλευτῶν. Παραβάλετε, παρακαλῶ, τὰ δύω σχέδια καὶ παρατηρήσατε, ποῖον εἶναι τὸ ἀκριβέστερον, εἶναι τὸ ὀρθότερον, εἶναι τὸ καταλληλότερον εἰς τὴν Βουλήν. Παρατηρήσατε, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀλληλουχία εἰς ἐκεῖνο τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον παρουσίασε τὸ Προεδρεῖον, δὲν ὑπάρχει τάξις, δὲν ὑπάρχει ἀκρίβεια, δὲν ὑπάρχει εὐρυθμία· καὶ διὰ τοῦτο ἐὰν θέλετε νὰ κάμωμεν ἕνα κανονισμὸν ὅστις νὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, νὰ ἐξασφαλίζῃ τὰ δικαιώματα τοῦ βουλευτοῦ, πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ σχέδιον τὸ ὁποῖον παρουσίασαν οἱ δύο βουλευταὶ Βαλασσόπουλος καὶ Παππαμιχαλόπουλος.

§11ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν ὑπάρχει κανένας νόμος νὰ μᾶς διατάττῃ, ὅτι μόνον τὰ ὑπογεγραμμένα νομοσχέδια εἶναι ἰσχυρὰ, τώρα θὰ γείνῃ ὁ κανονισμός· (θόρυβος) χθὲς ἀπεφασίσθη νὰ τεθῇ ὡς βάσις ὁ ὑπὸ τοῦ Προεδρείου παρουσιασθείς.

§12ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ποτὲ δὲν ἐπίστευα, Κύριοι, ὅτι ἓν σπουδαῖον Σῶμα, ὁποῖον ἡ Βουλὴ, ἤθελε διαφιλονεικήσει τὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν, ποῖον πρέπει νὰ τεθῇ ὡς βάσις ἢ τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο.

§13ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ (Ὑπουρ. Δικαιοσύνης). Δὲν τὸ διεφιλονείκησεν ἡ Βουλή.

§14ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὅσοι τὸ διεφιλονείκησαν. Ποῖον ἐπιχείρημα ἀθλιέστατον, μὲ συγχωρεῖτε, ἐπρότειναν! (θόρυβος ἀριστερά)· ὅταν ὑμεῖς οἱ ἴδιοι τὸ υἱοθετήσατε, διότι εἴπατε, ὅτι αὔριον ἄρχεται ἡ συζήτησις, ἔρχεσθε σήμερον νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν φέρει ὑπογραφήν· ἀναγνώσατε τὰ πρακτικά.

§15ΦΛΕΣΣΑΣ. Πρέπει νὰ ᾖναι ὑπογεγραμμένον.

§16ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε Φλέσσα, παρακαλῶ, ἔρχεσθε καὶ μὲ ἀντικρούετε, ἐὰν θέλετε νὰ ἀκουώμεθα· (θόρυβος).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀφήσετε νὰ ὁμιλήσῃ ὁ ἀγορεύων.

§18ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λοιπὸν ὅταν ἡ Βουλὴ τὸ υἱοθέτησεν, ἀπεφάσισεν, ὅτι θὰ τὸ συζητήσῃ, καὶ ὅταν τὸ ἄλλο θὰ παρουσιασθῇ ὡς τροπολογία καὶ ὄχι μόνον αὐτὸ, ἀλλὰ καὶ πᾶσα ἄλλη τροπολογία, ἡ ὁποία ἤθελε παρουσιασθῆ, ἀπορῶ πως σήμερον ἐρχόμεθα νὰ χάνωμεν τὸν καιρὸν, ὁ ὁποῖος εἶναι πολύτιμος· ἐὰν ὅμως θέλετε νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ, διότι δὲν θὰ ἀποφασισθοῦν τὰ ζητήματα μὲ τὰς φωνὰς ἀπὸ τὴν μίαν μερίδα καὶ ἀπὸ τὴν ἑτέραν, ἀλλὰ διὰ τῆς πλειοψηφίας, ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ποῖον θέλει νὰ λάβῃ ὡς βάσιν, καὶ ποῖος ἄλλος θὰ λύσῃ τὰ ζητήματα, παρὰ ἡ πλειοψηφία;

§19ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ λογική· (θόρυβος δεξιά).

§20ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ πρώτη βάσις τοῦ πολιτεύματος εἶναι ἡ μειοψηφία νὰ ὑπόκειται εἰς τὴν πλειοψηφίαν.

§21Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ὄχι πάντοτε· ὑπάρχει τὸ δικαίωμα τοῦ Βουλευτοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ ὄχι ἡ πλειοψηφία, ἀλλ’ οὔτε οἱ 176 βουλευταὶ νὰ ἀφαιρέσουν (θόρυβος δεξιά).

§22ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Συγχωρήσατε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν γνωρίζετε οὔτε τὸ ἄλφα.

§23ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Δὲν ἠξεύρετε τὶ λέγετε.

§24ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ἠξεύρετε ὑμεῖς.

§25ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου οὔτε ἡ Βουλὴ σύμπασα δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποφασίσῃ νὰ ἀφαιρέσῃ (θόρυβος).

§26ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε, ἐὰν φέρετε τροπολογίαν ἢ πρότασιν καὶ σᾶς εἴπουν, ὅτι δὲν τὴν ψηφοφοροῦν, τότε ἔχετε δίκαιον, ἀλλὰ μὲ αὐθαιρεσίαν, μὲ φωνὰς ἐὰν νομίζητε ὅτι θὰ λύσητε τὰ ζητήματα, ματαιοπονεῖτε· (θόρυβος).

§27ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, ἀπορῶ....

§28ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή· (διάλογοι θορυβώδεις μεταξὺ Κεχαγιᾶ καὶ Ἰακωβάτου).

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, παρακαλῶ νὰ λύσωμεν τὰ ζητήματα λογικῶς, εἰδ’ ἄλλως νὰ διαλύσω τὴν συνεδρίασιν, διότι φρονῶ, ὅτι τὸ βῆμα εἶναι ἐλεύθερον, ὁ λόγος εἶναι ἐλεύθερος· πᾶσα περιττολογία καὶ ἰδίως πρόσωπον κατὰ πρόσωπον εἰς ἰδιαιτέρας θέσεις ἀπαγορεύεται.

§30ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἀκόμη δὲν ἔχομεν κανονισμόν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν προηγούμενα καὶ νόμους τοὺς ὁποίους δὲν δυνάμεθα νὰ παραβῶμεν· ὁ νόμος εἶναι πάντοτε σεβαστὸς καὶ παντοῦ· ὁρίστε Κ. Βαλασσόπουλε.

§32ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορῶ μὲ τὸν ἔντιμον Βουλευτὴν Παρνασίδος, ὁ ὁποῖος τῳόντι παρεφέρθη νὰ ἀναιρέσῃ πᾶσαν ἀρχὴν τῶν συζητήσεων· διατί εἰς ὅλους τοὺς κανονισμοὺς ὑπάρχει, ὥστε ἡ πρότασις ἑκάστου βουλευτοῦ νὰ ᾖναι ὑπογεγραμμένη; ὁ λόγος εἶναι ὅτι ὁ προτείνων εἶναι ὑπεύθυνος νὰ ὑποστηρίζῃ τοὺς λόγους του· τώρα ποῖος θὰ ὑποστηρίξῃ αὐτὸ τὸ σχέδιον;

§33ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὑποστηρίζεται ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§34ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ ὅλη θὰ τὸ ὑποστηρίξῃ;

§35ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ τὸ ὑποστηρίζω.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, ἀκούσατε τὰ πρακτικὰ, τὶ ἀπεφασίσθη χθές.

§37ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἔχω τὸν λόγον.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ πρέπει νὰ φυλάξωμεν τὴν ἱεραρχίαν, πρῶτον τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν καὶ ἔπειτα τὸν λόγον.

§39ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ καὶ τὰ ἠκούσαμεν· δὲν εἴμεθα κωφοί. Λυποῦμαι πολὺ, διότι δι’ ἁπλούστατα πράγματα καταντᾷ ἡ Βουλὴ νὰ ἔλθῃ εἰς διάστασιν, καὶ λυποῦμαι πολὺ περισσότερον, διότι δύω ἔντιμα μέλη κατέγειναν εἰς προπηλακίσεις καὶ προσωπικότητας· τὸ μὲν εἶπεν, ὅτι δὲν ἠξεύρει τὶ λέγει ὁ συνάδελφός του, καὶ τὸ ἄλλο μίαν λέξιν, τὴν ὁποίαν παρασιωπῶ. Κύριοι! Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἐδῶ προσωπικὸν, εἶναι γενικὸν, ἀφορᾷ τὴν τάξιν. Διὰ νὰ ἔλθωμεν λοιπὸν εἰς τὴν τάξιν πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν λογικὴν, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα. Ἀπὸ χθὲς ἤθελεν εἶσθαι λελυμένον τὸ ζήτημα, ἐὰν τὰ ἔντιμα μέλη, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον τὸ κατόπιν σχέδιον, ἤθελον ὑποβάλει τὴν πρότασίν των αὐτὴν διὰ τροπολογιῶν ἢ τροποποιήσεων. Ὁ Κ. Ἰακωβάτος κατηγόρησε τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ Κ. Προέδρου σχέδιον, ὅτι εἶναι κακῶς συντεταγμένον· ἐγὼ ὅμως, Κύριοι, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς κατηγορήσω ἀμφότερα, ὅτι εἶναι κακῶς συντεταγμένα, καὶ ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν θὰ τεθῇ ἕκαστον ἄρθρον εἰς τὸν ἴδιον τόπον· φρονῶ ὅτι πρὶν ἔπρεπε νὰ διορισθῇ μία ἐπιτροπὴ νὰ συντάξῃ τὸ σχέδιον τοῦ προσωρινοῦ κανονισμοῦ καὶ νὰ τὸ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν· (θόρυβος). Παρακαλῶ, μὴ ἐνοχλεῖσθε· ἐγὼ δὲν ταράττομαι. Ἔπρεπε, λέγω, νὰ διορισθῇ μία ἐπιτροπὴ νὰ συντάξῃ τὸ σχέδιον τοῦ προσωρινοῦ κανονισμοῦ καὶ νὰ τὸ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§40ΤΙΝΕΣ. Τὴν Βουλήν.

§41ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι τὸ αὐτό.—Καὶ τοιουτοτρόπως νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα. Ἀλλὰ δὲν ἔγεινε τοῦτο· ἐτέθη, ἐὰν θέλετε, μία κακὴ ῥήτρα εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι τὸ Προεδρεῖον νὰ συντάξῃ σχέδιον καθὼς καὶ ἕκαστος τῶν βουλευτῶν. Συνέταξαν δύω μέλη ἓν σχέδιον· συντάττω καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλος· εἴμεθα 140 τόσοι, νὰ συντάξωμεν ὅλοι σχέδια; καὶ ἠμπορεῖ τότε νὰ ἀναγνωσθοῦν καὶ τυπωθοῦν; θὰ περάσῃ ἕνας μῆνας. Λοιπὸν ἀντὶ νὰ καταναλώσωμεν τὸν καιρὸν μας εἰς τοιαῦτα ἔργα, νὰ λάβωμεν ὡς βάσιν τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσθησαν καὶ πάντες ἐνθυμούμεθα, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ἄτοπον νὰ ξαναναγνωσθῶσιν· ἀνεγνώσθησαν πρὸ ὀλίγου καὶ ἐνθυμοῦμαι τὸ περιεχόμενον, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι βάσις εἶναι τὸ ὑπὸ τοῦ προεδρείου ὑποβληθὲν σχέδιον· ἀλλ’ εἴτε αὐτὸ τεθῇ ὡς βάσις, εἴτε τὸ κατόπιν, δὲν ἀφαιρεῖ κἀνενὸς τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλῃ τὴν τροπολογίαν του. Ἐγὼ ἔχω εἰς ἀμφότερα σημειώσεις καὶ ἀμφότερα θὰ ἀντικρούσω. Μὲ τοῦτο λοιπὸν πρέπει νὰ κάμω τὴν ἔνστασιν, ὅτι τοῦτο εἶναι βάσις καὶ ἐκεῖνα παραρτήματα; Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλήν, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα καὶ νὰ μὴ χρονοτριβῇ ἐπὶ ματαίῳ, νὰ σεβασθῇ τὰ χθὲς ἀποφασισθέντα, ὥστε τὸ σχέδιον τοῦ προεδρείου νὰ τεθῇ ὡς βάσις καὶ κατόπιν μερικὰ ἄρθρα τὰ ἀντικαθιστῶμεν, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ προχωρήσωμεν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ πρώτου ἄρθρου. Ἀκούσατε τὴν ἀνάγνωσιν αὐτοῦ. Ἀναγινώσκονται τὸ ἄρθρον τοῦ σχεδίου τοῦ κανονισμοῦ τοῦ ὑπὸ τοῦ προέδρου συνταχθέντος καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ Κ. Βαλασσοπούλου καὶ Παπαμιχαλοπούλου.

§43ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὑποστηρίζω τὴν τροπολογίαν, διότι εἶναι ἑλληνικωτέρα καὶ ἐκφραστικωτέρα.

§44ΠΑΔΟΒΑΣ. Ζητῶ τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου. Κύριοι, παρακαλῶ νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας εἰς τὸ προσὸν τῆς προσωρινῆς προεδρείας. Τὸ προσόν, Κύριοι, τῆς προσωρινῆς προεδρείας εἶναι ἡ ἡλικία, καὶ λέγει τὸ σχέδιον ὅτι ὁ πρεσβύτερος ἢ ὁ πρεσβύτατος τῶν βουλευτῶν πρέπει νὰ ᾖναι ὁ προσωρινὸς πρόεδρος. Προχθὲς διωρίσαμεν ὡς προσωρινὸν πρόεδρον τὸν ἔντιμον προσωρινὸν πρόεδρον, ὁ ὁποῖος ἑδρεύει ὅλον ἕν. Ὑποθέσατε, ὅτι αὔριον ἢ ἀκολούθως ἔρχεται ἄλλος πρεσβύτερος τοῦ νῦν, θὰ ᾖναι ὁριστικὸς ὁ διορισμός, ἢ ὁ ἄλλος πρέπει παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ διορισθῇ προσωρινὸς πρόεδρος, ἀφ’ οὗ τὸ προσὸν τῆς ἡλικίας εἶναι καὶ ἡ βάσις τοῦ διορισμοῦ τοῦ προσωρινοῦ προέδρου; ὡς ἐκ τούτου λοιπόν, ἐπειδὴ ἐγὼ καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ἀπὸ τῆς θέσεώς μου θέλω ἀποκλειστικῶς ὑποστηρίξει τὴν ἰδικήν μου γνώμην, θέλω ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν ὡς φρόνιμον καὶ κατάλληλον ἵνα προστεθῇ ἐνταῦθα ὁ πρεσβύτερος τῶν παρόντων βουλευτῶν κατὰ τὴν ἔναρξιν, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θέλει ἀκολουθήσει, ὥστε τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς νὰ ᾖναι τὸ αὐτὸ πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ἀπαιτήσεων καὶ τῶν ἀξιώσεων τῶν λοιπῶν.

§45ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§46ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου ἤθελον κάμει καὶ ἐγὼ μίαν τροπολογίαν· ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν ἀντὶ τῶν τριῶν γραμματέων, οἱ ὁποῖοι προτείνονται ἀπὸ τὰ δύο σχέδια νὰ ἦναι 4 διὰ τὸν λόγον, ὅτι τὸ προεδρεῖον, ὅταν ἀποφαίνεται ἐπὶ τῆς ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως ὀφείλει κατὰ τὸ ἄρθρον 22 νὰ συμβουλεύηται τὸ γραφεῖον. Ἀπαιτεῖται κατὰ συνέπειαν ὁ ἀριθμὸς ὁ συγκροτῶν τὸ γραφεῖον νὰ ἦναι περιττὸς, ὥστε αἱ ψῆφοι αἱ 3 κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. προέδρου ἀπέναντι τῶν γραμματέων νὰ ἐπικρατῶσι τῶν δύο. Ὥστε ὁ ἀριθμὸς 5 θεωρεῖται καταλληλότερος τῶν 4. Ὑπάρχει δὲ καὶ συμμετρία εἰς τὸ γραφεῖον, ὥστε ὁ πρόεδρος νὰ κάθεται ἐν τῷ μέσῳ 2 γραμματέων. Τελευταῖον δὲ λέγω, ὅταν πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν θέσεις ἀμισθὶ, δυνάμεθα νὰ ἤμεθα ἐλευθέριοι.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν παραδέχηται τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ἀντ. Μαυρομιχάλη.

§48ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσκαλεῖται λοιπὸν ὁ νεώτερος τῶν βουλευτῶν νὰ καταλάβῃ τὴν ἕδραν τοῦ γραμματέως. Προσέρχεται, ὡς τοιοῦτος, ὁ Κ. Θάνος Κανακάρης.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀναγινώσκω τὸ ἄρθρον. Κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συνόδου ὁ μὲν πρεσβύτερος τῶν βουλευτῶν προεδρεύει, γραμματεύουσι δὲ 4, οἱ νεώτεροι. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§51ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρέπει νὰ προστεθῇ «ὁ κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συνόδου πρεσβύτερος προεδρεύει.»

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἄρθρον 2.

§53ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πῶς συνετάχθη τὸ πρῶτον ἄρθρον;

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπεψηφίσθη. Τὸ παρεδέχθη ἡ Βουλή.

§55ΠΑΔΟΒΑΣ. Ἂν αὐτὴ ἡ προσθήκη, ἣν ἔκαμαν, νομίζουσί τινες ὅτι περιορίζει τὴν ἐνέργειαν τοῦ προεδρείου, διασαφηνίζω λέγων, ὅτι ἡ διάνοιά μου εἶναι, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως μέχρι τοῦ διορισμοῦ τοῦ προέδρου τοῦ ὁριστικοῦ νὰ ᾖναι εἷς καὶ μόνος πρόεδρος, καὶ ἡ ἀμφιβολία αὕτη δύναται νὰ ἐκλείψῃ διὰ τῆς προσθήκης «ὁ κατὰ τὴν ἔναρξιν.»

§56Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Αἴρεται ἔτι μᾶλλον ἡ ἀμφιβολία προσθέτοντες μέχρι τῆς ἐκλογῆς τοῦ ὁριστικοῦ προεδρείου προεδρεύει ὁ κτλ........

§57ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (ἐκ δεξιῶν) Παρεδέχθη τὸ πρῶτον ἄρθρον· οὕτω ποτὲ δὲν θὰ τελειώσωμεν.

§58ΖΩΤΟΣ. Ἐρωτήσατε, κύριε πρόεδρε, τὴν Βουλὴν, καὶ κηρύξατε τὸ ἀποτέλεσμα.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον δεύτερον «πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν,........

§60ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἐτελείωσε τὸ ά: ἄρθρον.

§61ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, ἠξεύρετε διὰ τί προκύπτει ἡ ἀταξία; διότι εἴμεθα εἰς ἀνησυχίαν καὶ δὲν ἠξεύρομεν, ὅτι τὸ πρῶτον ἄρθρον ἀνεγνώσθη καὶ παρεδέχθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς· εἶναι τοσοῦτον βέβαιον καθόσον κατέλαβε καὶ τὴν θέσιν του ὁ τέταρτος γραμματεὺς, ἄλλως πῶς ἤθελε καταλάβει αὐτὴν; Παρακαλῶ, κύριοι, νὰ προσέχωμεν, καὶ τότε ν’ ἀποφαινώμεθα, ἵνα μὴ φέρωμεν εἰς ταραχὰς τὴν Βουλήν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ σᾶς ἀναγινώσκεται λοιπὸν καὶ πάλιν τὸ ά. ἄρθρον. «ὁ κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συνόδου πρεσβύτερος τῶν παρόντων βουλευτῶν προεδρεύει, γραμματεύουσι δὲ τέσσαρες, οἱ νεώτατοι.» Ἄρθρον 2. Κατὰ τὸ σχέδιον τοῦ Προεδρείου. «Πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἡ Βουλὴ θέλει μερισθῆ διὰ κλήρου εἰς ἐννέα τμήματα.» Ἄρθρον 2. Κατὰ τὸ σχέδιον τῆς τροπολογίας τοῦ Βαλασσοπούλου. Πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἡ βουλὴ διαιρεθήσεται εἰς ἑπτὰ τμήματα.

§63ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως ἐπεθύμουν νὰ μάθω παρὰ τοῦ Κ. Προέδρου τοῦ ὑπουργείου ἂν ὑπάρχουν ἐκλογαὶ κατὰ τῶν ὁποίων δὲν ἐπεδόθησαν εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν ἐντὸς τῆς νομίμου προθεσμίας ἐνστάσεις, διότι ἐπ’ αὐτοῦ ἤθελον στηρίξει πρότασιν ἀφορῶσαν τὸ δεύτερον ἄρθρον.

§64ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐννοεῖται ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ δώσωμεν καμμίαν πληροφορίαν· αὐτὸ δὲν εἶναι κυβερνητικὴ ἐνέργεια, ἡμεῖς δὲν ἀνεκατώθημεν ποσῶς· ἑπομένως ἐπισήμως δὲν γνωρίζομεν τίποτε, ἐὰν ὅμως θέλετε νὰ δώσω ἐξωδίκους πληροφορίας, φαίνεται ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἐκλογὴ ἐναντίον τῆς ὁποίας δὲν ἐδόθη οὐδεμία ἔνστασις.

§65ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι οἱ Νομάρχαι πρὸς τοὺς ὁποίους γίνονται αἱ ἐπιδόσεις τῶν ἐνστάσεων εἰδοποιοῦσιν ἂν ἐγένοντο ἢ ὄχι, καὶ στέλλουσι τὰς ἐνστάσεις ταύτας, ὥστε πιθανὸν ἐπὶ τῆς ὑπουργείας σας νὰ μὴ συνέβη τοιοῦτόν τι· συγχωρήσατέ μοι ὅμως νὰ τὸ θεωρήσω ὡς λάθος· νομίζω ὅτι ἐφαρμοζομένου τοῦ νόμου καὶ τῆς τάξεως τηρουμένης, δύναται ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ πληροφορίας ἐπισήμους, διότι ὁ νόμος λέγει, ὅτι αἱ ἐνστάσεις ἐπιδίδονται εἰς αὐτόν.

§66ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἀπορῶ πῶς νομομαθὴς ἀνὴρ ὁ Κύριος Δεληγεώργης, ζητεῖ ἀνακρίσεις ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον· τίς ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἵνα ἐξετάσῃ ἐὰν ἔχῃ ἐνστάσεις ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη ἐκλογὴ, καὶ ποία δὲν ἔχει ἐνστάσεις καὶ παρὰ ἐνστάσεις; Αἱ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν, χρεωστῶ νὰ ὁμολογήσω, τοὐλάχιστον διὰ τὴν ἐπαρχίαν μου, ἀνεπηρεάστως. Αἱ ἐνστάσεις αἵτινες φέρονται πρὸς τὸ ὑπουργεῖον εἶναι ἐσφραγισμέναι, καὶ ἐὰν φθάσῃ εἰς ἀπόνοιαν τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἀποσφραγίσῃ αὐτὰς, πρέπει νὰ τὸ εἰσαγάγωμεν εἰς δίκην.

§67Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, ὁ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ ἐξελεγχθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ τόπου εἶναι ζήτημα σπουδαῖον μετὰ ἓν παρελθὸν, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνταπεκρίθη εἰς τὸν χάρτην τοῦ συντάγματος τοῦ 1843. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, Κύριοι, ἡ Βουλὴ, ἡ πρώτη βουλὴ μετὰ μίαν μεταπολίτευσιν ὀφείλει νὰ ἐγκαινιάσῃ σήμερον τὸν νέον χάρτην τῆς Ἑλλάδος διὰ τῶν ἀποτελεσμάτων, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς. Τὸ ζήτημα τῶν ἐκλογῶν, Κύριοι, εἶναι ἐπίσημον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρεται ὄχι μόνον τὸ ἔθνος, ἀλλὰ καὶ ὁ λοιπὸς κόσμος· τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ θεωρήσητε μετὰ προσοχῆς. Πρέπει νὰ ἐρευνήσωμεν τὰ μέσα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων ν’ ἀνακαλύψωμεν τὴν ἀλήθειαν καὶ τὸ ἁγνὸν ἀποτέλεσμα τῆς συνειδήσεως τοῦ ἔθνους. Ἠπόρησα, Κύριοι, ὅτι εἰς τὰ ὑποβαλλόμενα δύο σχέδια ἓν καὶ τὸ αὐτὸ σύστημα ἐξελέγξεως παρουσιάζεται, τὸ σύστημα τῶν τμημάτων· τὸ σύστημα τοῦτο τὸ θεωρῶ καταδικασμένον, τὸ κατεδίκασε μία ἐφαρμογὴ πολιτεύματος ἐπὶ εἴκοσιν ἔτη, τὸ κατεδίκασεν ἐπισήμως ἡ Συνέλευσις τῶν 1862. Διατί προσεκλήθημεν, Κύριοι, σήμερον ἐνταῦθα; διὰ ν’ ἀνορθώσωμεν ὅ,τι κακὸν ὑπάρχει, ν’ ἀνορθώσωμεν τὸ δημόσιον δίκαιον τῆς Ἑλλάδος. Πρόκειται νὰ οἰκοδομήσωμεν νέα, καὶ πρέπει νὰ οἰκοδομήσωμεν ἐπὶ βάσεων εὐκρινῶν· οἱ λίθοι τοῦ οἰκοδομήματος συναρμολογούμενοι πρέπει νὰ φέρωσι τὴν ἐπιγραφὴν «ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου·» ἐπιδιώκονται αὗται αἱ ἰδέαι διὰ τοῦ συστήματος τῶν τμημάτων; τὸ κατ’ ἐμὲ ὄχι, καὶ πάλιν ὄχι, διότι τὸ σύστημα τῶν τμημάτων διεῖπε τὸν τόπον ἀπὸ τοῦ 47 μέχρι τοῦ 62. Ἐπεθύμουν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ν’ ἀκούσω τὰ σπουδαῖα ἐπιχειρήματα τῶν ἐντίμων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι διὰ τῶν σχεδίων ὑπέβαλον τὸ σύστημα τῶν τμημάτων. Λέγω τοῦτο μόνον. Κύριοι, ὅτι οἱ φόβοι καὶ τῶν μὲν καὶ τῶν δὲ διὰ τὸ σύστημα τῶν ἐπιτροπῶν εἶναι φόβοι χιμαιρικοί. Εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὸ μέγα δρᾶμα τῶν ἐκλογῶν τοῦ τόπου δὲν ἔχω νὰ ἐκφράσω ἐν γένει παράπονα κατὰ τῆς Κυβερνήσεως· ἐν γένει αἱ ἐκλογαὶ ἐξαιρέσει ὀλιγίστων διεξήχθησαν, ὅσον ἦτο δυνατὸν, ἡσύχως καὶ ἐννόμως· τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον αἱ ἐκλογαὶ ἐπῆλθον συνεπείᾳ μιᾶς μεταπολιτεύσεως, ἥτις ἐξηναγκάσθη ἀπὸ τὴν κακὴν χρῆσιν τῶν δυνάμεων τῆς πεπτωκυίας ἐξουσίας. Λέγω ὅτι αἱ ἐκλογαὶ κατὰ τὸ πλεῖστον διεξήχθησαν ἐννόμως, λέγω ὅμως συγχρόνως, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἐκλογαὶ αἱ ὁποῖαι δὲν διεξήχθησαν ἐννόμως. Διὰ ποίων νόμων θέλομεν κατορθώσει, Κύριοι, ὥστε ἡ συνείδησις τοῦ ἔθνους ν’ ἀποκαλυφθῇ ἐνώπιον τοῦ κόσμου; Πρέπει νὰ ἐξεύρωμεν μέσα, τὰ ὁποῖα νὰ μᾶς παρέχουν πλείονας ἐγγυήσεις, παρὰ τὰς τῶν τμημάτων Ἀνίσως ἤθελον μοὶ εἴπει, ὅτι τὸ σύστημα τῶν ἐπιτροπῶν, ἢ τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι πλημμελὲς, κατεδικάσθη κατὰ τὸ 44 καὶ 47· ἐὰν κατεδικάσθη τότε, τὰ 62 τοῦ ἔθεσαν στεφάνους. Καὶ ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι ὁ τόπος ἐθεώρησεν ἱερὰς τὰς ἐκλογὰς καὶ τῶν 44 καὶ τῶν 47· ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐκλογαὶ ἐλεύθεραι δὲν ἔλαβον δυστυχῶς χώραν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ θὰ μᾶς εἴπωσιν, ὅτι δὲν εἶναι τὸ σύστημα τῆς ἐξελέγξεως, τὸ ὁποῖον φέρει τὰς ἐκλογάς, διότι αἱ ἐκλογαὶ προηγήθησαν τῆς ἐξελέγξεως. Μάλιστα, Κύριοι, αἱ ἐκλογαὶ τότε προηγήθησαν τῆς ἐξελέγξεως, ἀλλ’ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐξελέγχθησαν αἱ ἐκλογαὶ τῶν 44 δὲν εἶναι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον σήμερον ἐπικαλοῦνται τὸν σχηματισμὸν μιᾶς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ὠνόμασαν δικτατορικὴν, καὶ ἥτις θὰ ᾖναι ἀπόῤῥοια τῆς τοῦ συστήματος πλειοψηφίας τοῦ κοινοβουλίου. Καὶ μολαταῦτα, Κύριοι, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, μολονότι δὲν εἶμαι ὀπαδὸς τῆς μιᾶς καὶ ἀδιαιρέτου ἐπιτροπῆς, λέγω, ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, φρονῶ καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, θὰ κατονομάσῃ πρόσωπα παρέχοντα ἀρκετὰς ἐγγυήσεις εἰς τὴν διεξαγωγὴν καὶ ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλά, Κύριοι, ἡ ἀντιπολίτευσις θέλει μοὶ εἴπει, ἐπὶ ὑποθέσει ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει πλειονοψηφίαν, καὶ καταρτίσει ψηφοδέλτιον ὁλοκλήρου τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ἀντιπολίτευσις ἐξοβελίζεται ἐκ τοῦ κοινοβουλίου. Λέγω, ὄχι, καὶ διατί; ἐὰν ὁ κίνδυνος αὐτὸς ᾖναι ἀληθής, δὲν διαφεύγεται, ὅταν, οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι ἡ ἐκλογὴ τοῦ τμήματος ἢ τῆς ἐπιτροπῆς, ἔλθῃ νὰ κριθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὥστε, βλέπετε, ὁ φόβος σας αὐτὸς δὲν εἶναι ἀληθής. Ποῖα εἶναι τ’ ἄλλα ἐπιχειρήματα τὰ ὑποστηρίζοντα τὰ τμήματα; εἶναι ἡ ταχύτης τῆς ἐργασίας· ἀλλά, Κύριοι, σήμερον ἔχομεν ἀνάγκην νὰ σπεύδωμεν; τὰ τηλεγραφήματα τῶν ἐπαρχιῶν τοιαῦτα εἶναι, ὥστε ἀπειλοῦνται τὰ καθεστῶτα; καὶ δὲν ἠπειλοῦντο τὰ καθεστῶτα κατὰ τὰ 1862, ὅταν ἡ Συνέλευσις ἐνταῦθα συνεδρίαζε, καὶ τὰ τηλεγραφήματα τῶν ἐπαρχιῶν πραγματικῶς ὑπεδείκνυον ὑπονοίας κατὰ τῶν καθεστώτων; Ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις ἐν τῇ συνέσει καὶ τῷ πατριωτισμῷ της, ἐν τῇ ἀνδρείᾳ της εἶπε, τὰς ἐκλογὰς θὰ τὰς ἐξελέγξω ὄχι μὲ τὸ σύστημα τοῦ παρελθόντος, ἀλλ’ ἄλλως, δι’ ἀτόμων, τὰ ὁποῖα μοῦ παρέχουν ἐγγυήσεις, καὶ ἀπεδέχθη τὸ σύστημα τοῦτο διὰ μεγάλης πλειονοψηφίας· 55 ἦσαν κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ δὲ λοιπὸν μέρος τῆς Συνελεύσεως ὑπὲρ αὐτῶν. Ὑμεῖς, Κύριοι, νομίζετε, δὲν εὑρισκόμεθα εἰς μείζονα καὶ καλλιτέραν κατάστασιν τῆς Συνελεύσεως, προκειμένου σήμερον ὁμαλῶς καὶ ἡσύχως νὰ διεξαγάγωμεν τὰς ἐκλογὰς τοῦ τόπου μας; ποία ἡ ἀνάγκη τῆς σπουδῆς; μήπως ἡ ταχύτης θὰ φέρῃ τὴν θεραπείαν; μήπως λαμβάνοντες μέρος ὅλοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἀποδοθῇ μία μομφή, ὅτι θέλομεν καθιερώσει τὸν νόμον τῶν συναλλαγμάτων; δὲν θὰ ἦναι μία μομφὴ καὶ ἀντιδημοτικότης τοῦ Σώματος νὰ ζητήσωμεν ὅλοι νὰ λάβωμεν μέρος εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν μας; Ἐννοεῖτε λοιπόν, ὅτι τὸ σύστημα τῶν τμημάτων, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ λάβωμεν μέρος ὅλοι, εἶναι ἓν συνάλλαγμα, καὶ ὄχι ν’ ἀνορθώσῃ τὸ δημόσιον δίκαιον τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου, Κύριοι, διὰ τῆς ἐργασίας τῶν τμημάτων δυνάμεθα νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἀλήθειαν τῶν ἐκλογῶν; λέγω, ὄχι· ἡ ἐργασία μιᾶς ἐκλογῆς δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἀπὸ κοινοῦ ὑφ’ ὅλων τῶν προσώπων· θὰ καταμερισθῇ ἡ ἐργασία, θὰ δοθῇ εἰς τρία πρόσωπα ἢ ἓν, αὐτὸς δὲ θὰ ἦναι ὁ εἰσηγητὴς τοῦ τμήματος, ὅστις θὰ ἔλθῃ μὲ μίαν ἔκθεσιν ἐνώπιον τοῦ Σώματος· καὶ τὸ γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι εἰς τὰς πολυμελεῖς ἐπιτροπὰς ἡ ἐργασία εἶναι ἀτελής. Κατὰ συνέπειαν δὲν βλέπω οὔτε τὴν ταχύτητα, οὔτε τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν τμημάτων καλλιτέραν ἀπὸ ἐκείνην τῶν ἐπιτροπῶν. Τί ζητῶ, Κύριοι; ζητῶ ἐπιτροπὴν, ἥτις νὰ συγκροτῆται ἀπὸ 25–30 μέλη, αὐτὴ νὰ ὑποδιαιρεθῇ εἰς πέντε ἢ ἓξ ἐπιτροπὰς ἀνεξαρτήτους ἀπ’ ἀλλήλων, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ κοινοῦ καὶ ἄνευ εἰσηγητοῦ νὰ δικάζωσιν ἑκάστην τῶν ἐκλογῶν. Διὰ τοῦ συστήματος τούτου ἡ ἐργασία δὲν θὰ ἦναι μονομερὴς, ἀλλὰ τῶν 5 ἢ 6 μελῶν τῶν εἰδικῶν αὐτῶν ἐπιτροπῶν. Τὰ μέλη αὐτὰ τῶν ἐπιτροπῶν θὰ ἦναι εἰς κατάστασιν ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ διαφωτίσωσι τὴν Βουλὴν, καὶ δὲν θὰ ἦναι τὸ πλεονέκτημα ἑνός, τοῦ εἰσηγητοῦ, ὅστις, ὡς ἄνθρωπος, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ παθαίνηται ἀπὸ συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ἦναι, καὶ τοῦ ὁποίου ἡ γνώμη δύναται νὰ ἐπενεργήσῃ καὶ εἰς τὸ σῶμα τῆς Βουλῆς. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι τα τμήματα δὲν εἶναι τρόπος ἐξελέγξεως. Διὰ ταῦτα κηρύττομαι ἀποκλειστικῶς ὑπὲρ τῆς ἐπιτροπῆς συγκροτουμένης ἐξ 25 μελῶν καὶ ὑποδιαιρουμένης εἰς πέντε ἄλλας ἐπιτροπὰς, ἑκάστη τῶν ὁποίων, ἐνεργοῦσα ἀνεξαρτήτως, θέλει δικάσει τὴν ἐκλογήν.

§68ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐπαινῶ, Κύριοι, τὴν πρότασιν τοῦ προλαλήσαντος, τοῦ νὰ γείνῃ ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἐκλογῶν μετὰ τῆς μεγαλειτέρας ἀκριβείας, διότι ἄνευ τούτου εἰς οὐδὲν ὠφέλησεν ἡ καλὴ πρόθεσις καὶ τῆς κυβερνήσεως πρὸς τὸ ἀνεπηρέαστον τῶν ἐκλογῶν, καὶ ἡ λαμπρὰ διαγωγή, ἣν ἔδειξεν ὁ λαός κατὰ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματός του τούτου, διότι πρώτην ἤδη φορὰν ἔγεινεν ἀληθῶς, ὅ,τι ἦτο γραμμένον εἰς τὸν χάρτην, τοὐτέστιν ἐφάνη κύριος τῆς ψήφου του ὁ λαός. Ἐὰν λοιπὸν δὲν ἐκτιμήσωμεν ἀμφότερα ταῦτα, καὶ θελήσωμεν διὰ μεροληπτικῆς διαγωγῆς νὰ ἐξελέγξωμεν τὰς ἐκλογὰς, τότε ἀλλοίμονον, τὸ Σῶμα αὐτὸ θέλει χάσει τὴν ὑπόληψιν, ἣν ἀπολαύει, διότι εἶναι προϊὸν τῆς ἐλευθέρας θελήσεως τοῦ πολίτου· ἐπαινῶ, λέγω, τὴν πρότασιν τοῦ προλαλήσαντος, ἀλλὰ δὲ φθάνει καὶ πρὸς τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει. Φρονεῖ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ μιᾶς ἐπιτροπῆς ἐκ τῆς πλειονοψηφίας βέβαια τοῦ Σώματος εἶναι καταλληλοτέρα βέβαια διὰ τὴν ἐξέλεγξιν, παρὰ τὸν διὰ κλήρου χωρισμὸν τῆς Βουλῆς εἰς ἑπτὰ ἢ ἐννέα τμήματα. Διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν γνώμην του ἀνέτρεξεν εἰς τὸ παρελθὸν, ἀλλ’ ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν, ὅτι ἔχομεν τὴν ἱστορίαν καὶ τοῦ ἑνὸς συστήματος καὶ τοῦ ἄλλου καὶ δυστυχῶς ἀμφότερα κατεδικάσθησαν· τοὐτέστιν ἔχομεν τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην τοῦ 1844, ὅτε εἴδομεν μία τῷ ὄντι ἀδιαίρετος πλειοψηφία νὰ ἐξώσῃ ἐκ τῆς Βουλῆς τοὺς ἀληθεῖς ἀντιπροσώπους. Ὁ γέρων Μαυροκορδάτος· — ἤμην νέος, ἀλλ’ ἐνθυμοῦμαι πολὺ καλά· εἶχεν ἐκλεχθῆ ἀπὸ τέσταρας, πέντε ἐπαρχίας, καὶ ὅμως ἀπὸ ὅλας ἐξώσθη. Καὶ εἶναι φυσικὸν τοῦτο, Κύριοι· τὸ ψηφοδέλτιον, ἢ τῆς μιᾶς μερίδος θὰ ἐπιτύχῃ ἢ τῆς ἄλλης· ἀμφιβάλλετε, ὅτι ἡ ἔκδοσις τοῦ ψηφοδελτίου τῆς ἐπιτροπῆς δὲν θὰ γείνῃ ἐκ μονομερείας; οὐδεμία ἀμφιβολία. Ἑπομένως χωρὶς ν’ ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθὸν, μόνον αὐτὴν τὴν ἁπλουστάτην σκέψιν ἂν κάμωμεν, ὅτι δηλ. τὸ ψηφοδέλτιον τῆς πλειοψηφίας θὰ συστήσῃ τὴν ἐπιτροπὴν, θέλομεν ἰδεῖ τὰ ἄτοπα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ φθάσωμεν, ἂν παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην ταύτην. Ἀλλ’ εἶπεν ὅτι ἔχομεν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ τὸ σύστημα τῶν τμημάτων, καὶ αὐτὸ κατεδικάσθη ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως. Καὶ μήπως ἔπταιεν ἡ βάσις; ἴσα ἴσα διότι ἐπέμβαινεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς ἐκλογὰς, διότι αἱ ἐκλογαὶ ἦσαν προϊὸν τῆς βίας. Δὲν ἔχει λοιπὸν τὴν ἐλαχίστην σχέσιν τὸ σύστημα, ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς με τὴν ἀληθῆ ἐξέλεγξιν, τὴν ὁποίαν πάντες ἐπιδιώκομεν. Ἀλλ’ ἐλησμόνησεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Οἰτύλου, ὅτι τὸ σύστημα τῶν τμημάτων δὲν σκοπεύει ἁπλῶς τὴν ταχύτητα τῆς ἐξελέγξεως εἶμαι βέβαιος, τὰ μέλη τὰ ὁποῖα παρουσίασαν τὰ σχέδια δὲν ἀποβλέπουν μόνον εἰς τὴν ταχύτητα, ἀλλὰ εἰς τὴν ἀκριβῆ ἐξέλεγξιν, καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος· ὁ κλῆρος θέλει διαιρέσει τὴν Βουλὴν εἰς ἑπτὰ ἢ ἐννέα τμήματα, εἰς ἕκαστον τῶν ὁποίων θὰ παραπεμφθοῦν διάφοροι ἐκλογαί. Ἐὰν εἷς τῶν εἰσηγητῶν, ἓν μέλος τοῦ τμήματος κάμῃ τὴν ἔκθεσιν κατὰ τὰς ἰδίας συμπαθείας, ἕτερον μέλος ἀνῆκον εἰς τὴν μειονοψηφίαν θέλει φέρει τὰς ἀντιῤῥήσεις του, καὶ θέλει φέρει εἰς γνῶσιν τοῦ σώματος τὰς ἐνστάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ γείνῃ ἡ συζήτησις, θέλει μὲ ἄλλους λόγους τὸ σῶμα τῆς Βουλῆς ἀκούσει τὰς ἰδέας καὶ τῆς πλειονοψηφίας καὶ τῆς μειονοψηφίας, ἐνῷ κατὰ τὸ ἄλλο σύστημα τῶν ἐπιτροπῶν δὲν θὰ ἴδῃ τὸ Σῶμα, παρὰ μίαν καὶ μόνην μεροληπτικὴν ἔκθεσιν τῆς πλειονοψηφίας. Μόνη λοιπὸν ἡ σύγκρισις τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου συστήματος ἀρκεῖ νὰ πείσῃ τοὺς πάντας, ὅτι τὸ σύστημα τῶν ἐπιτροπῶν πρέπει νὰ τὸ καταδιώξωμεν καὶ ὄχι νὰ τὸ ἐπιζητήσωμεν, ἀπ’ ἐναντίας δὲ τὸ σύστημα τῶν τμημάτων πρέπει νὰ τὸ προτιμήσωμεν. Διὰ τοῦτο γνωμοδοτῶ ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τοῦ σχεδίου.

§69ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐννέα ἤ ἑπτά;

§70ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀδιάφορον.

§71ΠΑΔΟΒΑΣ. Τὸ ἓν σχέδιον λέγει «Πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν βουλευτῶν ἡ Βουλὴ θέλει μερισθῆ διὰ κλήρου εἰς 9 τμήματα.» Τὸ δὲ ἄλλο «Πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἡ Βουλὴ διαιρεθήσεται διὰ κλήρου εἰς 7 τμήματα.» Τὸ πρῶτον ζήτημα εἶναι ἂν ἡ ἐξέλεγξις πρέπει νὰ γίνῃ παρὰ μιᾶς ἐπιτροπῆς ἢ παρὰ τῶν τμημάτων τῆς Βουλῆς, Ἐξετάζων τὰ δύω σχέδια, χωρὶς νὰ ἰδῶ τὰς γνώμας ἢ τὰς χροιὰς εἴτε τοῦ ἑνός, εἴτε τοῦ ἄλλου σχεδίου, εὐχαρίστως βλέπω ὅτι καὶ αἱ δύω εἶναι σύμφωνοι, ὥστε ἡ ἐξέλεγξις νὰ γίνῃ παρὰ τμημάτων· καὶ ὄχι παρ’ ἐπιτροπῶν· καὶ ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι ἅπασα σχεδὸν ἡ Βουλὴ συμμερίζεται αὐτὴν τὴν γνώμην, διὰ νὰ μὴν ἀπολέσωμεν ἐπὶ ματαίῳ τὸν χρόνον, δὲν κρίνω οὔτε ἐγὼ εὔλογον νὰ ἐξετάσω ἂν πρέπῃ ἐπιτροπὴ ἢ τμήματα νὰ ὑπάρξωσι, διότι βεβαίως ἡ Βουλὴ θέλει παραδεχθῆ τὸ μέσον τῆς ἐξελέγξεως διὰ τμημάτων. Δὲν δύναμαι ὅμως, κύριοι, νὰ παραβλέψω μίαν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας Κ. Μαυρομιχάλης, ὅστις εἶπεν, ὅτι τὸ μέσον τῆς ἐξελέγξεως διὰ τμημάτων δὲν παρέχει κἀμμίαν ἐγγύησιν καὶ ἀσφάλειαν ὡς πρὸς τὴν ἐξέλεγξιν ἀλλ’ εἶναι μόνον μέσον συνδιαλλαγῆς. Δὲν δύναμαι βεβαίως, κύριοι, πρὸς σεβασμὸν καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῶν βουλευτῶν, νὰ παραδεχθῶ οὔτε κἂν αὐτὴν τὴν ἰδέαν· ὅστις ἀναδέχεται τὸ ἱερὸν καθῆκον νὰ ἐξελέγξῃ τὰς ἐκλογὰς, ἔστω καὶ τοῦ φίλου καὶ τοῦ ἀδελφοῦ του, τοῦ συγγενοῦς του, πρέπει νὰ ἔχῃ πρὸ ὀφθαλμῶν ἀποκλειστικῶς τὸ καθῆκον καὶ ὅσα ὀφείλει πρὸς τὸν λαὸν, ὄχι τὰς φιλίας καὶ τὰς σχέσεις του. Γνωρίζετε ἐκ τοῦ πλησίον πόσον εἶναι ἀξιοσέβαστος ὁ ἔντιμος προλαλήσας, πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὸς μετεχειρίσθη τὰς φράσεις ταύτας βεβαίως οὐχὶ ὡς ἐπιχειρήματα, ἀλλ’ ὅτι τοῦ ἐξέφυγον ἀπὸ τὸ στόμα του. Ἐὰν λοιπὸν συναινῇ ἡ Βουλὴ ὥστε ἡ ἐξέλεγξις νὰ γίνῃ διὰ τμημάτων, φύεται τὸ ζήτημα, πόσα τὰ τμήματα· ἐπὶ τούτου παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ὑποβάλω τὰς οἱασδήποτε ἰδέας μου, ὑμεῖς δὲ ἔχετε τὴν ἐλευθερίαν νὰ τὰς ἀποβάλητε ἢ νὰ τὰς παραδεχθῆτε ἢ καὶ νὰ τὰς τροπολογήσητε, διότι ἐγὼ δὲν θέλω νὰ δεσμεύσω τὴν θέλησιν, οὐδὲ τὸν λόγον οὐδενός. Ὁ εἷς προτείνει ἑπτὰ, ὁ ἄλλος ἐννέα, ἐγὼ εἶμαι φύσει συνδιαλλακτικὸς καὶ συμβιβαστικὸς, προτείνω ὀκτὼ, καὶ ἔχω τοὺς λόγους μου. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὰ ἑπτὰ, θὰ ἔχωμεν τμῆμα ἀπὸ 25, καὶ τότε δύο ἀποκλείονται ἀπὸ τὰ τμήματα. Τὸ σύνολον τῆς Βουλῆς εἶναι 177· ἐὰν παραδεχθῶμεν τὰ ἐννέα τμήματα, τότε κάθε τμῆμα ἀπαρτίζεται ἀπὸ 19, καὶ θέλομεν ἀποκλείσει ἓξ μέλη τῆς Βουλῆς.

§72ΤΙΝΕΣ. Τὰ προσθέτομεν.

§73ΠΑΔΟΒΑΣ. Ποῦ;

§74ΤΙΝΕΣ. Εἰς ὅσα τμήματα φθάσουν.

§75ΠΑΔΟΒΑΣ. Ἐνῷ ἂν παραδεχθῶμεν τὰ 8 τμήματα, τότε θέλομεν ἔχει ἑπτὰ τμήματα ἀπὸ 22 καὶ θέλει ἀποκλεισθῆ εἷς, καὶ πιθανὸν νὰ ᾖναι ὁ ἔντιμος πρόεδρος, καὶ τότε βλέπετε, ὅτι κανεὶς ἀπὸ ὑμᾶς δὲν παραπονεῖται ὅτι ἀπεκλείσθη λοιπὸν, ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδέχεται αὐτὴν τὴν πρότασιν, ἤθελα, κύριοι, προτείνει κἄποιαν ἄλλην προσθήκην εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον, διὰ νὰ ἤμεθα ἀκριβεῖς. Ἤθελα λοιπὸν προτείνει τὴν ἑξῆς προσθήκην «ὁ πρεσβύτερος τῶν μελῶν τοῦ τμήματος προεδρεύει, ὁ νεώτερος γραμματεύει, ἐκλέγεται δὲ καὶ εἰσηγητὴς ἐκ συμφώνου ἢ διὰ ψηφοδελτίου.» Καὶ ἡ προσθήκη αὕτη μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι εὔλογος καὶ παραδεκτέα, διότι βεβαίως κάθε τμῆμα πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὸν πρόεδρόν του καὶ τὸν γραμματέα καὶ τὸν εἰσηγητήν του.

§76ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τοὺς ἐκλέγει τὸ τμῆμα.

§77ΠΑΔΟΒΑΣ. Καλλίτερα ὁ γεροντώτερος διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὰς ἀντιζηλίας, καὶ ἔπειτα ἔχει καὶ μεγαλειτέραν πεῖραν καὶ τριβήν.

§78Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἡ ἀριθμητικὴ ὁδηγεῖ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν διαίρεσιν εἰς 8 τμήματα, καὶ τότε παρατηροῦμεν, ὅτι ἕκαστον τμῆμα θέλει σύγκεισθαι ἐξ 22 μελῶν· ἰσοψηφίας τυχούσης, πῶς θέλει συζητήσει τὸ τμῆμα ἐκεῖνο;

§79ΤΙΝΕΣ. Ἰσχύει ὁ πρόεδρος.

§80Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἢ πρέπει ἡ ψῆφος τοῦ προέδρου νὰ ᾖναι ἡ νικῶσα ἢ πρέπει ἄλλως πῶς νὰ εἴπωμεν. Ἐπειδὴ ἐξηρέσαμεν τὸν Κ. πρόεδρον τῆς Βουλῆς, νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Κ. πρόεδρον, ἰσοψηφίας τυχούσης εἰς ἓν τμῆμα, νὰ προσκαλῆται καὶ ν’ ἀποφασίζῃ.

§81ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§82ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὴν τὴν φράσιν νομίζω ὅτι τὴν ἐμπεριέχει τὸ σύνταγμα τῆς Ἑπτανήσου κατὰ τὸ 1817, καὶ ἠξεύρετε πόσα ὀλέθρια ἀποτελέσματα ἔφερε.

§83ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ τμῆμα θὰ κάμνῃ ἁπλῶς μίαν γνωμοδότησιν, καὶ ἂν ἰσοψηφήσουν, θὰ ὑποβάλλῃ δύο γνωμοδοτήσεις, ἀλλὰ καὶ ἄλλως καὶ ἡ μειοψηφία ὑποβάλλει γνωμοδότησιν καὶ ἡ πλειοψηφία.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπωτέρα γνώμη, κύριοι, εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Παδοβᾶ.

§85ΠΑΔΟΒΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Πρέπει νὰ ψηφισθῇ κατὰ πρῶτον, ἂν θὰ ᾖναι ἐπιτροπὴ ἢ τμήματα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Μαυρομιχάλης προτείνει τὰς ἐπιτροπὰς· οἱ παραδεχόμενοι τὰς ἐπιτροπὰς νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρεται εἷς). Ἀπεῤῥίφθη.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὰ τμήματα νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται πάντες). Παρεδέχθη. Τώρα περὶ τοῦ ἀριθμοῦ. Τὸ πρῶτον εἶναι τῆς ἐπιτροπῆς 9, τὸ δεύτερον τοῦ προεδρείου 7, καὶ τὸ τρίτον τοῦ Κ. Παδοβᾶ 8. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 8, νὰ σηκωθοῦν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη. Προσθήκη τοῦ Κ. Παδοβᾶ.

§88ΠΑΔΟΒΑΣ. Ἀποσύρω τὴν προσθήκην μου, ἀφοῦ παρεδέχθη ὁ ἀριθμὸς 8.

§89ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ (Μαστραπᾶς). (ἀναγινώσκει τὸ 2 ἄρθρον). «Ἄρθρ. 2. Πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἡ Βουλὴ θέλει μερισθῇ διὰ κλήρου εἰς 8 τμήματα.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται πάντες). Παρεδέχθη.

§91ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ (Μαστραπᾶς). (ἀναγινώσκει τὸ 3 ἄρθρον). «Ἄρθρ. 3. Αἱ ἐκλογαὶ διανέμονται κατ’ ἀναλογίαν διὰ κλήρου εἰς τὰ τμήματα παρὰ τῶν ὁποίων ἐξελέγχονται. Ὁσάκις δὲ αἱ ἐκλογαὶ τύχωσιν εἰς τμήματα, εἰς ἃ μέλη αὐτῶν ἀνήκουσι, τότε δίδονται εἰς τὸ ἑπόμενον τμῆμα εἰς τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἐξελέγχωσιν ἐκλογὰς ἀφορώσας ἴδια αὑτῶν μέλη. Εἰς τὴν ἐνώπιον τῶν τμημάτων συζήτησιν δύνανται νὰ παρουσιασθῶσι καὶ ἀναπτύξωσι τὰς ἐναντίον τῆς ἐκλογῆς ἐνστάσεις, ὅσοι τῶν ἐπιλαχόντων θελήσωσι. Τοῦ δικαιώματος τούτου δύνανται νὰ κάμνουν ἐπίσης χρῆσιν καὶ οἱ βουλευταὶ, τὰς ἐκλογὰς τῶν ὁποίων ἀφορῶσιν αἱ γενόμεναι ἐνστάσεις. Ἄρθρ. 4. Τοῦ σχεδίου τοῦ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τῶν βουλευτῶν Κ. Βαλασσοπούλου καὶ Παπαμιχαλοπούλου. «Αἱ ἐκλογαὶ διανέμονται διὰ κλήρου εἰς τὰ τμήματα πρὸς ἐξέλεγξιν, ἐκλογὴ δὲ περιλαμβάνουσα μέλος τοῦ τμήματος παραπέμπεται εἰς τὸ ἑπόμενον. Εἰς τὴν ἐνώπιον τῶν τμημάτων συζήτησιν δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ νὰ ἀναπτύξωσι τοὺς ὑπὲρ καὶ κατὰ τῆς ἐκλογῆς λόγους».

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Παδοβᾶς ἐζήτησε τὸν λόγον.

§93ΠΑΔΟΒΑΣ. «Αἱ ἐκλογαὶ διανέμονται κατ’ ἀναλογίαν διὰ κλήρου εἰς τὰ τμήματα παρὰ τῶν ὁποίων ἐξελέγχονται». «Αἱ ἐκλογαὶ διανέμονται διὰ κλήρου εἰς τὰ τμήματα πρὸς ἐξέλεγξιν. Αὐτὸ τὸ κατ’ ἀναλογίαν τὸ παραδέχεται ἡ Βουλή;

§94ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα!

§95ΠΑΔΟΒΑΣ. Αὐτὴ ἡ ἀναλογία εἶναι ἀπέναντι τοῦ ἀριθμοῦ ἢ ἀπέναντι τῆς σπουδαιότητος τοῦ ἀντικειμένου;

§96ΤΙΝΕΣ. Ἀπέναντι τοῦ ἀριθμοῦ.

§97ΠΑΔΟΒΑΣ. Ἂς ἐξηγηθῇ λοιπόν.

§98ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντὶ κατ’ ἀναλογίαν νὰ λέγῃ «ἐξίσου».

§99ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Καλῶς ἔχει Κ. Πρόεδρε!

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν (θόρυβος). Ὁ Κ. Σακελλαριάδης ἀναβαίνει τὸ βῆμα.

§101ΠΑΔΟΒΑΣ. Κύριε Σακελλαριάδη, μὲ συγχωρεῖτε, δὲν ἐτελείωσα ἀκόμη τὴν ἀνάπτυξιν, μόλις ἤρχισα. Καὶ τὰ δύω σχέδια διανέμουν εἰς τὰ τμήματα τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, ἐὰν ὅμως μέλη τοῦ τμήματος.....

§102ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἀκούομεν Κ. Πρόεδρε!

§103ΕΤΕΡΟΙ. Ἀπὸ τοῦ βήματος!

§104ΠΑΔΟΒΑΣ. Χωρὶς νὰ παραπέμψωμεν τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν εἰς τὸ ἄλλο τμῆμα, δὲν σᾶς φαίνεται ὅτι εἶναι καλλίτερον τὸ μέτρον, ὅτι ὁ ἀφορώμενος παρὰ τῆς ἐκλογῆς νὰ ἐξαιρῆται ἀπὸ τὸ τμῆμα καὶ ἢ οὕτως ἢ ἄλλως τὸ τμῆμα σύγκειται ἀπὸ 22 μέλη. Ἕνεκα τοῦ διαμελισμοῦ βλέπετε, ὅτι κατακερματίζεται ὅλη ἡ Βουλὴ εἰς τόσα τμήματα, εἶναι δύσκολον εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ τμῆμα νὰ εὑρεθῶσι δύω τρεῖς ἢ τέσσαρες ἀφορώμενοι παρὰ τῆς ἐξελέγξεως; Ἐξ ἀνάγκης πρέπει νὰ ἐξέλθουν αὐτοί. «Εἰς τὴν ἐνώπιον τῶν τμημάτων συζήτησιν δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ νὰ ἀναπτύξωσι τοὺς ὑπὲρ καὶ κατὰ τῆς ἐκλογῆς λόγους». Τὸ πρῶτον σχέδιον λέγει, «οἱ ἐπιλαχόντες» ἀλλ’ ἀδιάφορον. Παρακαλῶ νὰ προσέξητε εἰς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον διετυπώθη αὐτὸ τὸ ἄρθρον. Ὑποθέτομεν ὅτι συνέρχεται τὸ τμῆμα, ἀρχίζει ἡ ἀνάγνωσις τῶν ἐγγράφων, βεβαίως αὐτὴ πρέπει νὰ ᾖναι ἡ προοιμιώδης ἐργασία αὐτῶν τῶν τμημάτων, ἐξετάζονται τὰ ἔγγραφα καὶ καθεὶς ὀφείλει νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην του. Ὅσον καὶ ἂν ὑποθέσωμεν ἀνεξαρτήτους καὶ ἀμερολήπτους τοὺς ἀπαρτίζοντας τὸ τμῆμα αὐτὸ, τὰ ζητήματα εἶναι μᾶλλον προσωπικὰ ἢ ἄλλο τι, καὶ βεβαίως δὲν ἤθελον ποτὲ παραδεχθῆ, ὅτι τοὐλάχιστον κατὰ τὴν συζήτησιν, κατὰ τὴν διάσκεψιν τοῦ τμήματος νὰ παρευρίσκωνται ἐνδιαφερόμενοι, νὰ ἔχωμεν ἀένναον διαπληκτισμὸν κατὰ τὴν συζήτησιν, παρόντων τῶν κυρίως καὶ καιρίως ἐνδιαφερομένων εἴτε ὑπὲρ, εἴτε κατά. Δὲν ἀποκλείω, Κύριοι, τὴν οἱανδήποτε συζήτησιν καὶ ἀνάπτυξιν ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων εἴτε ὑπὲρ, εἴτε κατά· ὄχι· συγχρόνως τῆς συζητήσεως καὶ ἀναπτύξεως, τὴν ὁποίαν κάμνει τὸ τμῆμα, ἀφοῦ λάβῃ ἐναργῆ καὶ ἀκριβῆ ἰδέαν τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων. Ὑποχρεοῦμαι νὰ κάμω καὶ μίαν παρατήρησιν, διότι τόσον τὸ ἓν σχέδιον καθὼς καὶ τὸ ἄλλο λέγον· «εἰς τὴν ἐνώπιον τῶν τμημάτων συζήτησιν»· ὑποθέτει λοιπὸν τὴν παρουσίαν τῶν ἐνδιαφερομένων εἴτε ὑπὲρ, εἴτε κατὰ καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν τμημάτων. Ὄχι, καθεὶς δύναται νὰ παρουσιασθῇ νὰ ἐκθέσῃ τὴν γνώμην του, ἀφοῦ ὅμως τὸ τμῆμα λάβῃ γνῶσιν ἀκριβῆ τῶν πραγμάτων, διότι καὶ τότε δύναται νὰ ἐννοήσῃ καὶ νὰ ἐκτιμήσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγονται εἴτε ὑπὲρ, εἴτε κατά. Αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ὑποβάλλω εἰς ὑμᾶς καὶ τὰ ὁποῖα, ἄν μοὶ ἐπιτρέπητε, θὰ διατυπώσω ὡς προσθήκην καὶ ὡς τροπολογίαν αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, ἵνα ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτοῦ.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκομεν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παδοβᾶ. «Αἱ ἐκλογαὶ διανέμονται ἐξίσου διὰ κλήρου εἰς τὰ τμήματα παρὰ τῶν ὁποίων ἐξελέγχονται.» «Τὰ μέλη τοῦ τμήματος τὰ ἐνδιαφερόμενα εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐξαιροῦνται· πρὶν συμπεράνῃ τὸ τμῆμα, οἱ ἐνδιαφερόμενοι δικαιοῦνται νὰ παρουσιασθῶσι καὶ νὰ ἀναπτύξωσι τοὺς ὑπὲρ καὶ κατὰ τῆς ἐκλογῆς λόγους των.

§106ΖΩΤΟΣ. Ἐρωτῶ τὸν Κ. Παδοβᾶν ἐὰν ἐπιμένῃ μόνον εἰς τὴν ἐξαίρεσιν τῶν μελῶν τῶν ἐνδιαφερομένων ἢ ἂν συμφωνῇ κατὰ τὸ σχέδιον εἰς τὴν παραπομπὴν τῆς ἐκλογῆς εἰς τὸ ἑπόμενον τμῆμα.

§107ΠΑΔΟΒΑΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα τὴν ἐξαίρεσιν.

§108ΖΩΤΟΣ. Τότε θὰ εἴπω δύο λόγους. Ἐννοεῖται, Κ. πρόεδρε, ὅτι, ὅταν ἐγὼ ἀποτελῶ μέρος ἑνὸς τμήματος εἰς τὸ ὁποῖον ἐκληρώθη ἡ ἐκλογή μου, ἐννοεῖται ὅτι ἐγὼ ἂν καὶ ἔχω ἀδελφικὰς σχέσεις μὲ ὅλους τοὺς Κ.Κ. συναδέλφους μου, μὲ τὰ μέλη ὅμως τοῦ τμήματος ἐκείνου θὰ ἔχω σχέσεις ἔτι στενωτέρας. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀκριβὴς ἐξέλεγξις, ἂν καὶ ἐξαιροῦμαι νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν ἐξέλεγξιν ταύτην, ἐὰν τὸ τμῆμα ὑπὲρ ἐμοῦ συμπαθῇ περισσότερον παρὰ ἓν ἄλλο τμῆμα, δύναται νὰ μὴν ᾖναι ἀληθὴς ἡ ἐξέλεγξις, νὰ μὴ ᾖναι τὸ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο τὸ γνήσιον, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται. Νομίζω, ὅτι τὸ παραδεχθὲν μέχρι τοῦδε τὸ νὰ παραπέμπηται ἡ ἐκλογὴ εἰς τὸ ἑπόμενον τμῆμα καὶ ἐὰν εὑρεθῇ ἐκεῖ πάλιν συνάδελφός μου ἐνδιαφερόμενος εἰς τὴν ἐκλογὴν νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ ἑπόμενον τμῆμα, καὶ οὕτω καθεξῆς, αὐτὸ νομίζω, ὅτι εἶναι τὸ ἀληθέστερον, τὸ ἀκριβέστερον, τὸ δικαιότερον· διὰ τοῦτο ἐπιμένω νὰ ὑποστηρίξω τὸ σχέδιον τὸ παρὰ τοῦ Κ. προέδρου ὑποβληθὲν, καθὼς καὶ τὸ ἕτερον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὅμοιον, οὐχὶ δὲ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παδοβᾶ, ἡ ὁποία μοὶ ἀφίνει ἀμφιβολίας ὡς πρὸς τὴν εἰλικρινῆ ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν τῶν μελῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὰ τμήματα, ἂν καὶ ἐξαιρῶνται.

§109Π. ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ἐγὼ παρατηρῶ, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Παδοβᾶ ἔχει καὶ τὸ ἑξῆς ἀτόπημα, διότι ἐὰν τυχὸν αἱ ἐκλογαὶ σταλῶσιν εἰς τὸ ἴδιον τμῆμα καὶ εἶναι 21 τὰ μέλη εἰς αὐτὸ τὸ τμῆμα, τότε τί γίνεται;

§110ΤΙΝΕΣ. Δὲν γίνεται αὐτὸ ποτέ.

§111ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι γίνεται.

§112ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κ. πρόεδρε, δύω λέξεις θέλω νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ προλαλήσας, τοῦ ἀφορῶντος τὴν πρότασιν τοῦ Κ. βουλευτοῦ Κερκύρας. Νομίζω, ὅτι ὁ Κ. Παδοβᾶς ἐπιμένει εἰς τὴν πρότασίν του, διότι ἴσως δὲν γνωρίζει τὸν λόγον τῆς διατάξεως, τὸν ὁποῖον ἡ πεῖρα ἐδίδαξεν ἡμᾶς. Τὰ μέλη τοῦ τμήματος ἕνεκα τῆς μακρᾶς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν ἐκτελοῦσι, συνάπτουν σχέσεις τινάς. Ὁ νομοθέτης λοιπὸν, ὁ ὁποῖος συνέταξε τὸν κανονισμὸν αὐτὸν, ἠθέλησεν, ὥστε αὐτὰς τὰς σχέσεις νὰ τὰς ἄρῃ ἐκ μέσου, νὰ μὴν ὑπάρχωσι, διότι τοιουτοτρόπως δὲν θὰ γίνεται ἡ ἐξέλεγξις εἰλικρινής. Τοῦτο ὅμως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ τοῦ συστήματος τοῦ Κ. Παδοβᾶ, διότι αἱ σχέσεις θὰ μένουν, τὰ ἄτομα μόνον θὰ ἀποχωρήσουν, διὰ τοῦτο ὑποθέτω ὅτι ὁ Κ. Παδοβᾶς θέλει συμφωνήσει μαζύ μου.

§113ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὁ Κ. Δεληγεώργης ἔχει δίκαιον, ἀποβλέπει τὸ παρελθὸν διότι τότε πλέον τῶν 4 βουλευτῶν δὲν εἰσήρχοντο ἀπὸ μίαν ἐπαρχίαν, 4 ἦτον ὁ ἀνώτερος ὅρος καὶ ἑπομένως ἐπειδὴ ἦσαν 4 τὰ τμήματα ἠμποροῦσε νὰ σταλῇ εἰς ἄλλο τμῆμα ἡ ἐκλογή· σήμερον ὅμως ἐξετάζοντες τὰς ἐκλογὰς εὑρίσκομεν, ὅτι 8 εἶναι τὰ τμήματα· ἂν ἔχωμεν 8 ἀπὸ μίαν ἐπαρχίαν, καὶ ὑποθέσητε, ὅτι ὁ κλῆρος ἔῤῥιψεν εἰς τὰ 8 τμήματα ἀπὸ ἕνα τῶν βουλευτῶν, τότε ἐξαιρεῖται ἡ ἐκλογὴ ἀπὸ ὅλα καὶ μένει εἰς τὸν ἀέρα.

§114ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι πουθενὰ ὀκτώ.

§115ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Εἶναι τῆς Κεφαλληνίας.

§116ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κ. Καλλιφρονᾶ, ἔχετε λάθος. Ἡ Κεφαλληνία διανέμεται εἰς 3 ἐπαρχίας, ἡ Κέρκυρα εἰς τρεῖς καὶ πᾶσα ἔχει ἰδιαιτέραν ἐκλογήν. Ἑπομένως ὁ ἀνώτερος ὅρος εἶναι πέντε, ὥστε ἂν στηρίζεσθε μόνον εἰς τοῦτο, δὲν ἔχετε δίκαιον.

§117ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νομίζω ὅτι πάντες εἴμεθα σύμφωνοι καὶ δὲν ἠξεύρω ποῦ διαφωνοῦμεν, ὅτι δὲ εἴμεθα σύμφωνοι φαίνεται, διότι πάντες ἀνέπτυξαν τὰ αὐτά. Νομίζω δὲ, ὅτι μόνον μία διαφορὰ ὑπάρχει ἐδῶ ὅπου λέγει· «εἰς τὴν ἐνώπιον τῶν τμημάτων συζήτησιν δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ νὰ ἀναπτύξωσι τοὺς ὑπὲρ καὶ κατὰ τῆς ἐκλογῆς λόγους.» Νομίζω ὅτι τὸ δεύτερον αὐτὸ ἐδάφιον πρέπει νὰ μεταβληθῇ «προσκαλούμενοι οἱ ἀποτυχόντες ὑποψήφιοι δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν.» Ἐὰν εἴπητε οἱ ἐνδιαφερόμενοι, θὰ δώσητε τὸ δικαίωμα εἰς πάντα πολίτην, καὶ τοιουτοτρόπως δὲν εὑρίσκομεν ποτὲ οὔτε ἀρχὴν, οὔτε τέλος· νομίζω λοιπὸν, ὅτι τοὐλάχιστον πρέπει νὰ τεθῇ ὁ ὅρος, ὅτι προσκαλούμενοι οἱ ἀποτυχόντες (θόρυβος.)

§118ΖΩΤΟΣ. Καὶ ἂν δὲν θέλῃ τὸ τμῆμα νὰ τοὺς προσκαλέσῃ τί γίνεται;

§119ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Μένει εἰς τὴν θέλησίν του. Τὸ τμῆμα συζητεῖ μίαν ἐκλογὴν, ἔχει ἀνάγκην μερικῶν λεπτομερειῶν περὶ ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀναδιφήσῃ ἐκ τῶν ἐγγράφων· τότε προσκαλεῖ τὰ ἐνδιαφερόμενα μέρη· τουτέστι τοὺς ἀποτυχόντας καὶ τοὺς ἐρωτᾷ, ἐὰν ἔχουν τίποτε νὰ εἴπουν ἐπ’ αὐτῶν· δὲν εἶναι ὅμως ἠναγκασμένον τὸ τμῆμα νὰ τοὺς δεχθῇ.

§120ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὅλη ἡ συζήτησις προῆλθε, διότι δὲν ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν πῶς γίνονται αἱ ἐξελέγξεις εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὁ Κ. Παδοβᾶς πρώτην φορὰν ἐρχόμενος ἐδῶ ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι εἰς ἄγνοιαν. Οἱ ἀνταγωνιζόμενοι πάντοτε παρουσιάζονται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὄχι κατὰ τὴν συζήτησιν, ἀλλ’ ὅταν συνέρχηται, δὲν λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν συζήτησιν μήτε ὑπὲρ, μήτε κατά· (θόρυβος)· ἐὰν δὲ σκανδαλίζῃ ἡ λέξις ἐνδιαφερόμενοι, βάλετε, ἐὰν θέλητε, οἱ ἀνταγωνιζόμενοι, τὸ ἄλλο εἶναι μάταιον, διότι πολλοὶ δὲν ἔρχονται ἐδῶ νὰ κάμνουν ἐνστάσεις, κάμνουν ἔγγραφον, τὸ στέλλουν καὶ ἀρκοῦνται, ὥστε αὐτὴ ἡ συζήτησις εἶναι περὶ ὄνου σκιᾶς. Οἱ ἀνταγωνιζόμενοι ἔρχονται ἐδῶ καὶ φροντίζουν νὰ μάθουν ποίαν ἡμέραν ἔχει σύσκεψιν τὸ τμῆμα, ὅπως ἀναπτύξωσι τοὺς λόγους των ἐκεῖ· λοιπὸν νὰ τεθῇ οἱ ἀνταγωνιζόμενοι καὶ τοιουτοτρόπως τελειώνει ὅλον αὐτό. Τὸ δὲ ὑπὸ τοῦ Κ. Παδοβᾶ προτεινόμενον δὲν εἶναι τὸ ὀρθόν· διότι τῷ ὄντι αἱ σχέσεις, τὰς ὁποίας ἀναπτύσσουν τὰ μέλη ἑνὸς τμήματος, εἶναι στεναί· ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος μᾶς ἐδίδαξε ναὶ δὲν ἔχει σπουδαιότητα μεγάλην τὸ νὰ ἐξέλθουν τὰ μέλη αὐτά.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τοὺς Κ. Κ. Βουλευτὰς ἂν ἐφωτίσθησαν.

§122ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§123ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Προσθέσατε «ἀνταγωνιζόμενοι» ἀντὶ ἐνδιαφερόμενοι.

§124ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦ ἰδικοῦ μας σχεδίου εἶναι τὸ αὐτὸ πρὸς τὸ τοῦ Προεδρείου, αἱ λέξεις μόνον διαφέρουν, δὲν ὑπάρχει διαφορά· εἰς τὴν Βουλὴν ἐναπόκειται νὰ παραδεχθῇ τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο· εἰς τὴν τροπολογίαν ὅμως τοῦ Κ. Παδοβᾶ ὑπάρχει σπουδαία διαφορά.

§125ΠΑΔΟΒΑΣ. Δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ποτὲ ὅτι εἷς βουλευτὴς δύναται νὰ ἐπηρεάζηται εἰς τὴν γνώμην του παρὰ τοῦ ἄλλου εἰς τοιαύτην σημαντικὴν ὑπόθεσιν. Ἂν ὅμως ἤθελε παραδεχθῆ, ὅτι ἠδύνατο ἡ γνώμη του νὰ ἐπηρεασθῇ, ἂς μένῃ τὸ σχέδιον ὡς ἔχει.

§126ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ (ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Παδοβᾶ). Αἱ ἐκλογαὶ διανέμονται ἐξίσου διὰ κλήρου εἰς τὰ τμήματα παρὰ τῶν ὁποίων ἐξελέγχονται. Τὰ μέλη τοῦ τμήματος τὰ ἐνδιαφερόμενα εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐξαιροῦνται. Πρὶν συμπεράνῃ τὸ τμῆμα, οἱ ἐνδιαφερόμενοι δικαιοῦνται νὰ παρουσιασθῶσι καὶ ἀναπτύξωσι τοὺς ὑπὲρ καὶ κατὰ τῆς ἐκλογῆς λόγους.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ταύτην νὰ σηκωθῶσιν. (οὐδεὶς ἐγείρεται) Ἀπεῤῥίφθη.

§128Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι, δύο λέξεις. Ἔχομεν 50 ἐκλογικὰς περιφερείας εἰς τὸ Κράτος· αἱ 50 αὗται ἐκλογαὶ διανεμόμεναι εἰς τὰ 8 τμήματα ἔρχονται κατ’ ἀναλογίαν 6 ἕως 7, ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι εἰς ἓν τμῆμα εὑρίσκονται 6 ἕως 7 μέλη ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρονται εἰς τὴν ἐκλογὴν πρέπει ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ αὗται νὰ ἀρθῶσιν ἀπὸ τὸ τμῆμα ἐκεῖνο καὶ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὸ ἑπόμενον· αὐτὸ λοιπὸν μένει ἄνευ ἐργασίας καὶ ἄνευ ἐξελέγξεως ἐκλογῶν.

§129ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. (ὑπουργὸς Δικαιοσ.) Θὰ ἔλθουν ἄλλοι ἀπὸ τὰ ἄλλα τμήματα.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Παπαμιχαλοπούλου. Ἄρθρ. 3. Αἱ ἐκλογαὶ διανέμονται διὰ κλήρου εἰς τὰ τμήματα πρὸς ἐξέλεγξιν. Ἐκλογὴ δὲ περιλαμβάνουσα μέλος τοῦ τμήματος, παραπέμπεται εἰς τὸ ἑπόμενον. Εἰς τὴν ἐνώπιον τῶν τμημάτων συζήτησιν δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ ἀναπτύξωσι τοὺς ὑπὲρ καὶ κατὰ τῆς ἐκλογῆς λόγους. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Ἄρθρ. 4. Αἱ ἐκλογαὶ διανέμονται κατ’ ἀναλογίαν διὰ κλήρου εἰς τὰ τμήματα παρὰ τῶν ὁποίων ἐξελέγχονται. Ὁσάκις δὲ αἱ ἐκλογαὶ τύχωσιν εἰς τμήματα, εἰς ἃ μέλη αὐτῶν ἀνήκουσι, τότε δίδονται εἰς τὸ ἑπόμενον τμῆμα, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἐξελέγχωσιν ἐκλογὰς ἀφορώσας ἴδια αὐτῶν μέλη. Εἰς τὴν ἐνώπιον τῶν τμημάτων συζήτησιν δύνανται νὰ παρουσιασθῶσι καὶ ἀναπτύξωσι τὰς ἐναντίον τῆς ἐκλογῆς ἐνστάσεις ὅσοι τῶν ἐπιλαχόντων θελήσωσι. Τοῦ δικαιώματος δὲ τούτου δύνανται νὰ κάμωσιν ἐπίσης χρῆσιν καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς ἐκλογῆς, τὴν ὁποίαν ἀφορῶσιν αἱ γενόμεναι ἐνστάσεις.

§131ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Σπουδαῖοι λόγοι, κύριοι, σπουδαῖα ζητήματα ἀνεφύησαν ἄλλοτε καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ εἰς τὰς παρελθούσας Βουλάς, ἂν πρέπῃ νὰ τυποῦται ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ διανέμεται πρὸ τῆς συζητήσεως τῆς ἐκλογῆς· οἱ νομιμόφρονες καὶ φιλελεύθεροι πάντοτε ὑπεστήριξαν αὐτὴν τὴν ἰδέαν, διότι ἡ νομιμότης, ἡ ἐλευθερία ἀπαιτεῖ τὴν δημοσιότητα, ζητεῖ τὸ φῶς, ζητεῖ τὴν σαφήνειαν, ζητεῖ τὴν ἐξέλεγξιν· ἅμα λείψῃ ἡ δημοσιότης, ἅμα τὸ κοινὸν δὲν λάβῃ γνῶσιν, ὑπάρχει τι μυστηριῶδες, παράνομον κατὰ τῆς ἐλευθερίας. Ἠκούσθη, κύριοι, μία φωνὴ κατὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς.

§132ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§133ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν εἴκοσι τέσσαρας ὥρας νὰ προηγῆται τῆς συζητήσεως τῆς ἐκλογῆς ἡ τύπωσις καὶ ἡ διανομὴ τῆς ἐκθέσεως.

§134ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι, διαφωνοῦμεν μόνον εἰς τὸ περὶ ἀπαρτίας.

§135ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς παραιτούμεθα ὡς πρὸς τοῦτο, ἡμεῖς ζητοῦμεν μόνον τὴν τύπωσιν καὶ διανομήν.

§136ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν ἀπαρτίαν θέσατε τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν παρόντων.

§137ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τῶν παρόντων ἐν Ἀθήναις.

§138ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι παρόντων.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ θέτω λοιπὸν εἰς ψηφοφορίαν. Οἱ θέλοντες τὴν προσθήκην τῆς λέξεως παρόντων νὰ ἐγερθῶσιν (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα) θὰ ἐρωτήσω τὸ ἀνάπαλιν. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν λέξιν «παρόντων» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Παρεδέχθη.

§140ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ψηφοφορηθῇ καθαρώτερον, διότι δὲν παρεδέχθη.

§141ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐξ ἀριστερῶν) Παρεδέχθη.

§142ΒΟΥΒΟΥΛΗΣ. Τῶν παρόντων ἐν Ἀθήναις, ἢ ἐν τῇ συνεδριάσει, πρέπει νὰ καθαρισθῇ, διότι τῶν παρόντων ἐν τῇ συνεδριάσει δύναται νὰ θεωρηθῇ σκανδαλῶδες, καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸ παραδεχθῶμεν πρὸς τιμὴν τῆς Βουλῆς.

§143ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσ.). Ἐπειδὴ ἐγὼ τὸ ἐπρότεινα, λέγω, ὅτι ὅταν οἱ ἀντιπρόσωποι εὑρίσκωνται ἐν Ἀθήναις καὶ πληρόνωνται, πρέπει νὰ ἔρχωνται εἰς τὰς συνεδριάσεις.

§144Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, συζήτησις ἐγένετο περὶ τοῦ ἀριθμοῦ, ὅστις ἀπαιτεῖται, ἵνα καταρτισθῇ ἡ ἀπαρτία τοῦ τμήματος, καὶ πρῶτον μὲν, ὡς ἴδατε, ἡ πρότασις τοῦ Κ. Βαλασοπούλου καὶ Παπαμιχαλοπούλου ἀπαιτεῖ τὰ ⅔ ἂν δὲν ἀπατῶμαι, μετὰ ταῦτα ἀπεφασίσθη, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός, ὃ εἶναι καὶ ὀρθότερον. Ὁ Κύριος Παδοβᾶς ἀπῄτησεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαρτίζηται ἡ πλειονοψηφία, ἤτοι τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς ἐπὶ τῇ βάσει ὅλου τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ἀπαρτίζοντος τὸ τμῆμα, καὶ μοὶ φαίνεται, ὅτι τοῦτο ἦτο τὸ ὀρθότερον καὶ λογικώτερον. Ὅσοι δὲ περιορίζουν τὸν ἀριθμὸν τὸν παρόντων, τὸν ἀριθμὸν ἐκείνων, οἵτινες ἤθελον λάβει μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, περιορίζουσι τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἀποφάσεως, τὴν ἐλευθερίαν τῆς συζητήσεως. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι εἶναι ὀρθότερον καὶ λογικώτερον νὰ σχηματίζεται ἡ ἀπαρτία ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ· ἀλλ’ ἐπὶ τέλους νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ παρεδέχθη νὰ σχηματίζηται ἡ ἀπαρτία ἀπὸ τοὺς παρόντας ἐν Ἀθήναις βουλευτὰς, κατόπιν τούτου παρουσιάσθη ὁ Κύριος βουλευτὴς Ἠλείας (ἐπειδὴ δὲ τὸ ἐζήτησε ὡς ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ) καὶ εἶπεν ὅτι ἴσα ἴσα, διότι δὲν ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των τινὲς νὰ τιμωρηθῶσι. Δὲν ἠξεύρω πῶς ἐννοοῦσι τὴν δικαιοσύνην, ὥστε νὰ ἐκφερθῇ ἀπόφασις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν παρόντων ἐν τῷ τμήματι, διότι οἱ ἄλλοι δὲν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των. Τοῦτο ἀντιβαίνει εἰς τὴν λογικήν.

§145ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἐνόησε τοῦτο.

§146Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν δὲν ἐνόησε τοῦτο, τότε τὸ ἀνακαλῶ.

§147ΠΑΔΟΒΑΣ. Αὐτὸ τὸ τμῆμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐνασχοληθῇ πρέπει νὰ ἔχῃ βεβαίως καὶ ἀδιαφιλονείκητον γνῶσιν τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ τῶν κυρίων βουλευτῶν ἐν Ἀθήναις. Πρέπει λοιπὸν νὰ γράψῃ εἰς τὴν Ἀστυνομίαν νὰ δίδῃ πληροφορίας καθ’ ἑκάστην. Τοῦτο δὲ δύναται αὔριον νὰ παρουσιασθῇ καὶ ὡς λόγος ἀκυρότητος.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀναγινώσκεται τὸ σύνολον τοῦ ἄρθρου «Περὶ τῆς ἐξελέγξεως ἑκάστης ἐκλογῆς συντάσσεται ἔκθεσις ᾐτιολογημένη καὶ ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν δι’ εἰσηγητοῦ ἐκλεγομένου ὑπὸ τοῦ τμήματος. Αἱ συνεδριάσεις καὶ ἀποφάσεις τοῦ τμήματος ἔχουσι κῦρος, ὅταν ὦσι παρόντα τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν παρόντων ἐν Ἀθήναις μελῶν των. Ἐν οὐδεμιᾷ δὲ περιπτώσει δύναται νὰ συζητηθῇ ἐκλογή τις πρὶν ἢ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις καὶ διανεμηθῇ εἰς τοὺς βουλευτὰς πρὸ 24 ὡρῶν». Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§149Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν ἢ προβῆτε εἰς τὸ πέμπτον ἄρθρον, ἔχω νὰ κάμω τὴν τροπολογίαν, ὅτι τὰ τμήματα, τὰ ὁποῖα θὰ συνεδριάζουν πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, πρέπει νὰ διευθύνωνται ὑφ’ ἑνὸς Προέδρου καὶ γραμματέως. Προτείνω λοιπὸν τὴν ἑξῆς προσθήκην «ἕκαστον τμῆμα ἐκλέγει τὸν Πρόεδρον καὶ τοὺς γραμματεῖς».

§150ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Τὴν προσθήκην αὐτὴν θεωρῶ περιττὴν, διότι οὔτε τὰ προηγούμενα τῶν κοινοβουλίων τῆς Ἑλλάδος ἀποδεικνύουν, ὅτι ὑπῆρξεν ἔλλειψις ἢ μὴ ὡς ἐκ τῆς προσθήκης ταύτης, οὔτε εἰς τοὺς Εὐρωπαϊκοὺς κανονισμοὺς ὡς τοὺς τῆς Γαλλίας καὶ τοῦ Βελγίου ὑπάρχουν τοιαῦται διατάξεις, καὶ ὅλοι οἱ συγγραφεῖς συμφωνοῦν, ὅτι ἡ συζήτησις τῆς ἐργασίας καὶ ἡ τάξις ἐντὸς τοῦ τμήματος γίνεται φιλικῶς (à l'amitié) εἰς κανένα κανονισμὸν δὲν ὑπάρχει τοιαύτη διατύπωσις· καὶ ἑπομένως καὶ ἐνταῦθα θεωρῶ αὐτὴν περιττήν.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν προσθήκην τοῦ Κ. Χρηστοπούλου.

§152ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα· δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5 ἐκ τοῦ σχεδίου τοῦ κανονισμοῦ τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ τῆς τροπολογίας.

§153ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Ἔχω μίαν τροπολογίαν, Κύριοι, ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου τὴν ἑξῆς «ἡ Βουλὴ συζητεῖ τὰς ἐκθέσεις μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ἐξελέγξεως αὐτῶν παρὰ τῶν τμημάτων καὶ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐκθέσεων εἰς τὸ γραφεῖον. Ἡ δὲ συζήτησις γίνεται κατ’ ἀλφαβητικὴν τῶν ἐπαρχιῶν τάξιν καὶ ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται περὶ τοῦ κύρους τῶν Βουλευτικῶν ἐκλογῶν καὶ τῶν προσόντων τῶν ἐκλεχθέντων· ὁ δὲ Πρόεδρος κηρύττει βουλευτὰς ἐκείνους ὅσων αἱ ἐκλογαὶ ἐπεκυρώθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς.» Ἐθεώρησα ἀναγκαίαν αὐτὴν, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λαμβάνουν χώραν εἰς τὰς ἐξελέγξεις. Νομίζω ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, ὅταν προσδιορίζωμεν τρεῖς ἕως τέσσαρας ἡμέρας πρὸς ἐργασίαν ὅλων τῶν τμημάτων, καὶ μετὰ παρέλευσιν αὐτῶν τῶν ἡμερῶν τὰ τμήματα καταθέσωσι τὰς ἐκθέσεις των ἐν γένει ἐφ’ ὅλων τῶν ἐκλογῶν, τότε ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ἀλφαβητικὴν τάξιν τῶν ἐπαρχιῶν, διότι τοῦτο εἶναι τὸ φυσικώτερον κατ’ ἐμὲ, μάλιστα ἀκολουθεῖ καὶ τὸ πνεῦμα τῆς Συνελεύσεως, ἥτις ἠκολούθησε τὴν κατάταξιν τῶν καλπῶν κατ’ ἀλφάβητον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς. Δι’ αὐτοῦ λοιπὸν τοῦ τρόπου, νομίζω, ὅτι ἀποφεύγομεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συμβαίνουν συνήθως· ἀποπερατοῦνται ὅλαι αἱ ἐκλογαί ἀπὸ τὰ τμήματα, ἔρχονται εἰς τὴν Βουλὴν, ἀναγινώσκονται καὶ συζητοῦνται.

§154ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δημοσιεύονται;

§155ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Τυποῦνται, μάλιστα.

§156ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ σχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν ὑφ’ ἡμῶν αἴρει ὅλας τὰς δυσκολίας, διότι, ἐὰν τὸ τμῆμα βραδύνῃ νὰ παρουσιάσῃ τὰς ἐκθέσεις, προσκαλεῖται ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους ἢ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, καὶ ἐντὸς δύο ἡμερῶν εἶναι ὑπόχρεων νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν· ἄλλως παραπέμπεται εἰς ἄλλο τμῆμα. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι δὲν εἰμπορεῖ ν’ ἀφεθῇ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ τμήματος ὁ χρόνος. Λοιπὸν μὲ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν, καθόσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μέρος, δὲν ὑπάρχει καμμία διαφορά. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ζήτημα, πῶς νὰ συζητῶνται αἱ ἐκλογαὶ κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν ἢ κατὰ κλῆρον, νομίζω, ὅτι φυσικώτερον καὶ νομικώτερον εἶναι κατὰ κλῆρον. Ὅλη ἡ νομοθεσία μας ἔχει αὐτὸ τὸ σύστημα, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἐκλογὴ εἶναι ὁ κλῆρος. Τί κάμνομεν ἐδῶ; κληροῦμεν τὰς ἐκλογὰς εἰς τὰ τμήματα· διατὶ λοιπὸν νὰ θέσωμεν τώρα τὴν ἀλφαβητικὴν τάξιν; ἐπιμένω λοιπὸν καὶ προτείνω τὴν κλήρωσιν.

§157ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι εἶναι μάταιος ὁ ἀγών. Ὁ Κύριος προλαλήσας θέλει νὰ στηριχθῇ εἰς τὴν τύχην, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὀφείλει ἕκαστος, νὰ σεβασθῇ πρὸς τιμὴν καὶ δόξαν τῆς πατρίδος του τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρέθη, τοὐτέστιν ἡ τύχη τῆς πατρίδος τοὺ τὸν ἐκλήρωσεν εἰς τὸ ἄλφα, πρέπει νὰ μένῃ εἰς αὐτό. Μὴ ζητῶμεν νὰ μετατρέψωμεν τὰ στοιχεῖα τῆς φύσεως· πρέπει νὰ μείνωμεν εἰς τὴν ἀλφαβητικὴν τάξιν.

§158ΠΑΔΟΒΑΣ. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ κλήρου, ἢ περὶ ἀλφαβητικῆς τάξεως· ἀλλὰ πρὶν ἐξετάσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ εἶναι πολὺ εὔκολον εἰς τὴν λύσιν του, χωρὶς ν’ ἀνατρέψωμεν καὶ τὴν τιμὴν τῆς πατρίδος μας, μοὶ φαίνεται, ὅτι πρέπει νὰ ἴδωμεν ἀπὸ τοῦ πλησίον ποίαν σημασίαν δύναται νὰ ἔχῃ μία λέξις, ἥτις ἐῤῥίφθη εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον. Βλέπω, ὅτι ἀναφέρεται ἐδῶ βραδύτης, ἐὰν τμῆμά τι βραδύνῃ νὰ προσφέρῃ τὴν ἔκθεσίν του, τότε προσκαλεῖται...........

§159Α. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Εἶναι τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦτο.

§160ΠΑΔΟΒΑΣ. Ἐγὼ τὸ δεύτερον θέλω νὰ συζητήσω. Λοιπὸν ἐὰν τμῆμά τι βραδύνῃ, ἡ Βουλὴ τὸ προσκαλεῖ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, καὶ ὑποχρεοῦται νὰ προσφέρῃ τὴν ἔκθεσιν. Βραδύνει· ἡ ἰδέα εἶναι ὅλως σχετική· πότε δύναται νὰ ἐκληφθῇ τις, ὅτι εἶναι εἰς βραδύτητα; ἀφοῦ ἡ βουλὴ τὸν θέσει εἰς ὑπερημερίαν, ἢ ἀφοῦ προσδιορισθῇ προηγουμένως μία προθεσμία. Πρέπει λοιπὸν νὰ σᾶς ἐνθυμίσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προηγουμένως εἶχον ὑποβάλλει εἰς ὑμᾶς· ὅτι διὰ νὰ καταστῇ ἡ ἰδέα τῆς βραδύτητος ἀποτελεσματικὴ, πρέπει νὰ προσδιορίσωμεν προθεσμίαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὅλα αὐτὰ τὰ τμήματα ἀδιακρίτως πρέπει νὰ προσφέρωσι τὰς ἰδίας των ἐκθέσεις. Λοιπὸν ἐγὼ ἤθελα προτείνει ἤδη ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν.

§161ΤΙΝΕΣ. Πέντε.

§162ΠΑΔΟΒΑΣ. Ἐννοῶ, ὅτι πολλαὶ ἐκλογαὶ ἀπαιτοῦν ἐξέτασιν ἐμβριθῆ, ἀλλὰ πολλαὶ ἄλλαι εἶναι ὀλίγου λόγου ἄξιαι. Προτείνω λοιπὸν νὰ προσδιορίσωμεν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν.

§163ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δύο λέξεις, Κ. Πρόεδρε.

§164ΠΑΔΟΒΑΣ. Παρακαλῶ νὰ τελειώσω. Τὸ ἄλλο ζήτημα, Κύριοι, ἐὰν πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν διὰ κλήρου ἢ τὴν κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν ἐξέλεγξιν, μοὶ φαίνεται, ὅτι ὄχι μόνον τὸ ὀρθότερον μέτρον, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀκριβέστερον εἶναι τῆς ἀλφαβητικῆς τάξεως· ὄχι ἐπειδὴ αὐτὴ ἀφίνει εἰς ἡμᾶς τὴν δόξαν καὶ τιμὴν τῆς πατρίδος, ἀλλ’ ἐπειδὴ πᾶς τις ἐτέθη ἄνευ τῆς ἰδίας του θελήσεως εἰς μίαν τάξιν, τὴν ὁποίαν πρέπει πάντες νὰ σεβασθῶμεν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν αἰτίαν γογγυσμοῦ. Ἐδύνατο ἴσως αὐτὴ ἡ ἰδία τάξις νὰ ᾖναι καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς κληρώσεως, ἀλλ’ ἡ κλήρωσις πάντοτε εἶναι συνέπεια καθ’ ἑαυτὸ τῆς τύχης· δὲν ἐκτίθεμαι ἐπὶ τοῦ προκειμένου· ἀλλὰ τὸ ἄλφα καὶ βῆτα καὶ γάμα ἔχει τι ὁριστικὸν, τὸ ὁποῖον ἀποκλείει πᾶσαν ὑπόνοιαν, καὶ ἡμεῖς πρέπει ν’ ἀποφεύγωμεν τὰς ὑπονοίας· ἐὰν ἐγὼ ᾖμαι εἰς τὸ π, ὁ δὲ ἄλλος εἰς τὸ ρ, ἂς μένῃ ἐκεῖ. Ἀποκρούω λοιπὸν τὴν κλήρωσιν καὶ παραδέχομαι τὴν ἀλφαβητικὴν τάξιν.

§165ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, περὶ τῶν δύο παρουσιαζομένων ζητημάτων τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἐκθέσεων, ἤτοι περὶ τῆς κατὰ κλῆρον ἢ κατ’ ἀλφαβητικὴν σειρὰν συζητήσεως, ἀδιαφορῶ παντάπασιν. Οἱονδήποτε σύστημα θέλει ἂς παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ, παρατηρητέον ὅμως, ὅτι, ὅπως εἶναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον 5, ὑποθέσατε, ὅτι τὸ ἓν τμῆμα τῆς Βουλῆς, εἰς τὸ ὁποῖον ἐκληρώθησαν αἱ ἐπαρχίαι, τῶν ὁποίων ἀρχικὰ στοιχεῖα εἶναι τὸ ΜΠΞʹ. κτλ. Τὸ τμῆμα λέγω τοῦτο ἔχον ἐργατικὰ μέλη, παρουσιάζει τὰς ἐκθέσεις του μετὰ πέντε ἡμέρας ᾐτιολογημένας· ἐρωτῶ· αἱ ἐκθέσεις αὗται θὰ περιμένουν ὅλας τὰς ἄλλας ἐκθέσεις τῶν τμημάτων, μέχρις ὅτου προβῶσι διὰ νὰ λάβωσι τὴν ἀλφαβητικὴν σειράν;

§166ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια, αὐτὸ εἶναι.

§167ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι μία ἀδικία...

§168ΠΟΛΛΟΙ. Καμμία ἀδικία.

§169ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι καλλίτερον τοῦτο: ἡ ἀλφαβητικὴ σειρὰ νὰ ἐννοῆται εἰς ἐκείνας τὰς ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι εἰσάγονται ἀπὸ ἓν τμῆμα· νομίζω καλὸν ἂν ἀπὸ τὸ 5 ἢ 7 τμῆμα εἰσήχθησαν 5 περιφερειῶν ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι διάφορα ἀλφαβητικὰ στοιχεῖα ν’ ἄρχεται τότε ἡ συζήτησις τῶν ἐκθέσεων τούτων κατ’ ἀλφαβητικὴν σειράν· καὶ τοιουτοτρόπως λείπει ἓν παράπονον ἐξ ἐκείνων, τῶν ὁποίων αἱ ἐκλογαὶ μένουν· εἰδεμὴ, ἂν ὑποθέσητε, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἀκαρνανίας ἢ τῆς Ἀττικῆς παρέχουν ἀμφισβητήσεις, ἀνάγκη πᾶσα νὰ περιμένουν οἱ βουλευταὶ ἐπὶ δεκαπέντε ἡμέρας, ἕωςσοῦ τελειώσῃ ἡ ἐξέλεγξις.........

§170ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἂς προστεθῇ ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ ν’ ἀναβάλλῃ μίαν τοιαύτην ἐκλογήν.

§171ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τότε ἀλλάσσει· ἄλλως τε, ἐὰν ἡ γνώμη μου δὲν εἶναι παραδεκτὴ, εἶμαι ὑπὲρ τῆς κληρώσεως.

§172ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐῤῥίφθησαν πολλαὶ ἰδέαι πρῶτον ἡ κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν ἢ διὰ κλήρου, δεύτερον ὡς πρὸς τὴν προθεσμίαν, καὶ τρίτον περὶ τῆς τάξεως τῆς συζητήσεως. Νομίζω, κύριοι, ὅπως πολὺ καλὰ ὁ Κ. Παδοβᾶς ἐξήγησε, καλλίτερον εἶναι κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν παρὰ διὰ κλήρου, διότι εἴτε τὸ ἓν σύστημα παραδεχθῶμεν, εἴτε τὸ ἄλλο, κλῆρος εἶναι νὰ πέσῃ ἡ ἐπαρχία μου εἰς τὸ Π. τοῦ δὲ Κ. Καλλιφρονᾶ εἰς τὸ Α. δὲν βλέπω κατὰ τί διαφέρει τὸ ἓν ἀπὸ τὸ ἄλλο πολὺ περισσότερον ἂν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Δαρειώτου, ὅστις εἶπεν, ὅτι ὅταν αἱ ἐκθέσεις κατατεθῶσιν εἰς τὴν τράπεζαν τοῦ προεδρείου, τότε ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις· ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν κλήρωσιν δὲν θὰ συμβῇ τὸ ἴδιον, πάλιν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον μερικοὶ προηγοῦνται καὶ ἄλλοι ἔρχονται κατόπιν. Ὥστε νομίζω ὅτι προτιμότερον εἶναι αὐτὸ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀφίνει καμμίαν ὑπόνοιαν εἰς τὸν τρόπον τῆς κληρώσεως· ἀλλ’ ἔρχεται κατὰ τάξιν· αὐτὸ τὸ παρεδέχθη καὶ ὁ βουλευτικὸς νόμος, αἱ κάλπαι νὰ τίθενται κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν καὶ οἱ κατάλογοι καὶ ὅλα. Ἔρχομαι τώρα ὡς πρὸς τὴν προθεσμίαν. Νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κ. Παδοβᾶς ἐπεζήτησε νὰ θέσωμεν προθεσμίαν 3, 4, 5 ἡμερῶν ἐντὸς τοῦ κανονισμοῦ· τὸ τοιοῦτον τὸ θεωρῶ ἄτοπον, καθότι εἶναι ἔργον τῆς Βουλῆς, ὁ πρόεδρος θὰ θέσῃ μίαν προθεσμίαν καὶ ἡ Βουλὴ θὰ τὴν παραδεχθῇ. Ἐνδέχεται κατὰ τὴν ἐξέτασιν νὰ μὴν ᾖναι ἀνάλογος ὁ καιρὸς, καὶ πάλιν ἡ ἰδία Βουλὴ εἰμπορεῖ νὰ θέσῃ μίαν ἄλλην προθεσμίαν. Δὲν βλέπω ἀναγκαῖον ἀπὸ τοῦδε νὰ προσδιορίσωμεν τὸν χρόνον· ἡ Βουλὴ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ κανονισμοῦ θέτει μίαν προθεσμίαν, καὶ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἐργάζονται τὰ τμήματα, καὶ ἡ βραδύτης ἐξάγεται ἀπὸ τὴν προθεσμίαν ταύτην, τὴν ὁποίαν θὰ θέσῃ ἡ Βουλή. Ἔθετε 5 ἡμέρας, πολλὰ τμήματα ἔφεραν τὰς ἐκθέσεις των, ἐὰν ἓν τμῆμα βραδύνῃ, τότε ἔρχεται ἡ διάταξις ἡ ἄλλη, ὅτι ἐὰν ἐντὸς δύο ἡμερῶν δὲν φέρῃ τὴν ἔκθεσιν, παραπέμπεται εἰς τὸ ἑπόμενον τμῆμα.

§173ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Συμφωνεῖτε νὰ τεθῇ προθεσμία;

§174ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ κατόπιν θὰ προσδιορίσῃ τὸν χρόνον· ὄχι, ἐντὸς τοῦ κανονισμοῦ νὰ θέσωμεν 2 ἢ 3 ἡμέρας. Νομίζω εἰς τίποτε ἄλλο δὲν διαφωνοῦμεν. Εἶναι περιττὸν νὰ θέσωμεν προθεσμίαν, νὰ παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Δαρειώτου, ἥτις εἶναι δικαιοτάτη, ἥτις ἀφαιρεῖ πᾶσαν ὑποψίαν. Ὁ προλαλήσας ἔκαμε τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐνδέχεται εἰς μίαν ἐπαρχίαν νὰ ὑπάρχουν λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐμποδίζουν τὸ τμῆμα νὰ ἐργασθῇ καὶ νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν του· τὸ τμῆμα ἐκεῖνο θὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, θὰ εἴπῃ τοὺς λόγους, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ τοὺς εὕρῃ δικαιολογημένους ἀναβάλλεται. Νὰ παραδεχθῶμεν λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Δαρειώτου, πρῶτον νὰ κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις καὶ ἀναγνωσθῶσι, καὶ κατόπιν κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν ν’ ἀναγνωσθῶσι.

§175ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ νὰ γίνωσιν αἱ ἐργασίαι καὶ κατατεθῶσιν ὅλαι αἱ ἐκθέσεις, τὸ παραδεχόμεθα· ἀλλὰ τὴν ἀλφαβητικὴν τάξιν δὲν τὴν δεχόμεθα.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Πετιμεζᾶς ἔχει νὰ εἴπῃ τι;

§177Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρὶν κατατεθῶσιν εἰς τὸ γραφεῖον αἱ ἐκθέσεις, δὲν εἶναι δυνατὸν μήτε κλήρωσις νὰ γίνῃ, μήτε ἀλφαβητικὴ τάξις, διότι τινὲς ἐπαρχίαι ἤθελον ὑπαχθῆ εἰς μίαν ἐξαίρεσιν. Τόρα τὸ δεύτερον ζήτημα, ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ τὴν κλήρωσιν ἢ τὴν ἀλφαβητικὴν τάξιν τοῦτο εἶναι ἀδιάφορον, διότι κανεὶς δὲν ἐξαιρεῖται τοῦ κανόνος αὐτοῦ. Ἀναγινώσκεται τὸ πρῶτον ἐδάφιον τῆς τροπολογίας τοῦ Κ. Δαρειώτου ὡς ἑξῆς «Ἡ Βουλὴ συζητεῖ τὰς ἐκθέσεις μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ἐξελέγξεως ὅλων τῶν ἐκλογῶν καὶ τὴν παράδοσιν τῶν ἐκθέσεων εἰς τὸ Γραφεῖον.»

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ τροπολογία αὐτή;

§179ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· ἀλλὰ ἀντὶ τοῦ τὰς ἐκθέσεις, νὰ γίνῃ τὰς ἐκλογάς.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδού «ἡ Βουλὴ συζητεῖ τὰς ἐκλογὰς μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ἐξελέγξεως ὅλων τῶν ἐκλογῶν καὶ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐκθέσεων εἰς τὸ Γραφεῖον». Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν;

§181ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§182ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. «Μετὰ τὴν ὁλοσχερῆ ἐξέλεγξιν αὐτῶν».

§183ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι περιττὸν αὐτό.

§184ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. (γραμματεύς). «Ἡ Βουλὴ συζητεῖ τὰς ἐκλογὰς μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ἐξελέγξεως αὐτῶν παρὰ τῶν τμημάτων καὶ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐκθέσεων εἰς τὸ Γραφεῖον».

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ λοιπὸν παρεδέχθη.

§186ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§187ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ δεύτερον μέρος τῆς τροπολογίας εἶναι «ἡ συζήτησις γίνεται κατ’ ἀλφαβητικὴν τῶν ἐπαρχιῶν τάξιν, καὶ ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται περὶ τοῦ κύρους τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν καὶ τῶν προσόντων τῶν ἐκλεχθέντων, ὁ δὲ Πρόεδρος κηρύττει Βουλευτὰς ἐκείνους, ὅσων αἱ ἐκλογαὶ ἐκυρώθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς».

§188ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει πρῶτον, Κ. Πρόεδρε, νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα καὶ μετὰ ταῦτα νὰ συνταχθῇ τὸ ἄρθρον, ἡμεῖς θέλομεν κατὰ κλῆρον· πρέπει νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν πρῶτον τοῦτο.

§189ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ δύο λέξεις· ἐπειδὴ ὑπάρχει σπουδαία ἡ διαφορὰ ἂν αἱ ἐκλογαὶ θὰ συζητηθῶσι κατὰ κλῆρον ἢ ἀλφαβητικὴν τάξιν, ἤθελον σᾶς παρακαλέσει, ὥστε, ἐπειδὴ εἶναι δυνατὸν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως νὰ μὴ διευκρινισθῇ, νὰ προκαλέσητε ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§190ΤΙΝΕΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀμφιβολία, μάλιστα.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν διὰ κλήρου νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι.) Δὲν παρεδέχθη, ὥστε θὰ γείνῃ κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν. Ἀκούσατε τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη. «Ἄρθρον 5. Ἡ Βουλὴ συζητεῖ τὰς ἐκλογὰς μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ἐξελέγξεως αὐτῆς παρὰ τῶν τμημάτων καὶ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐκθέσεων εἰς τὸ γραφεῖον. Ἡ δὲ συζήτησις γίνεται κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν καὶ ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται περὶ τοῦ κύρους τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν καὶ τῶν προσόντων, ὁ δὲ Πρόεδρος κηρύττει βουλευτὰς ἐκείνους, ὅσων αἱ ἐκλογαὶ ἐπεκυρώθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς.» Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ νὰ ἐγερθῶσιν.

§192ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «2 §. Ἂν δὲ τμῆμά τι βραδύνῃ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσίν του, καὶ προσκαλούμενον δὲν δώσῃ τὸν ἀποχρῶντα τῆς βραδύτητος λόγον, ἢ δὲν καταθέσῃ ἐντὸς δύω ἡμερῶν ἀπὸ τῆς προσκλήσεως τὴν ἔκθεσιν, ἡ ἐκλογὴ ἡ εἰς αὐτὸ κληρωθεῖσα παραπέμπεται ἀμέσως εἰς τὸ ἑπόμενον τμῆμα, ἐκτὸς ἂν ἡ Βουλὴ δὲν ἀναβάλῃ τὴν ἐπὶ τῆς τοιαύτης ἐκλογῆς ἀπόφασίν της»

§193ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω. Κ. Πρόεδρε, ὅτι ἀφοῦ παρεδέχθημεν τὴν ἀρχὴν νὰ κατατεθῶσιν ὅλαι αἱ ἐκθέσεις, ἡ διάταξις αὕτη εἶναι περιττὴ, καὶ πρέπει νὰ παραδεχθῇ τὸ σχέδιον τῶν βουλευτῶν, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς· «Ἂν δὲ τμῆμά τι βραδύνῃ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσίν του περὶ ἐκλογῆς τινος καὶ προσκαλούμενον δὲν καταθέσῃ αὐτὴν ἐντὸς δύω ἡμερῶν ἀπὸ τῆς προσκλήσεως, ἡ ἐκλογὴ παραπέμπεται ἀμέσως πρὸς ἐξέλεγξιν εἰς τὸ ἑπόμενον τμῆμα.» Ὑπάρχει δὲ εἰς τὸ πρῶτον σχέδιον καὶ ἄλλη διάταξις ἀντιφάσκουσα εἰς τὸ ψηφισθέν· Ἐδῶ λέγει, ὅτι «ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀναβάλῃ τὴν ἀπόφασίν της,» Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον τοῦ σχεδίου τῶν βουλευτῶν.

§194ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Νομίζω, ΚΚ. βουλευταὶ, ὅτι ἁπάσης τῆς Βουλῆς ἐμφορουμένης ὑπὸ τοῦ αἰσθήματος τοῦ ἀπολύτου σεβασμοῦ πρὸς τὴν νομιμότητα καὶ συναισθανομένης τὴν ἀνάγκην, ὅτι οὐ μόνον κατὰ τὴν περίπτωσιν τῆς ἐξελέγξεως τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν πρέπει νὰ ἐπικρατήσῃ ἀπόλυτος ἀμεροληψία, ἀλλ’ ὅσον οἷόν τε καὶ μεγαλειτέρα ταχύτης, ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον, ἵνα προληφθῶσι τὰ προσκόμματα, τὰ ὁποῖα εἴτε τυχαίως, εἴτε ἐκ προμελέτης, ἤθελον παρεμποδίσει τὴν διεξαγωγὴν ἔργου δικαίως θεωρουμένου σήμερον, Κύριοι, ὡς ζωτικοῦ καὶ σπουδαίου. Αἱ ἐξαιρετικαὶ καὶ ὅλως ἔκρυθμοι περιστάσεις, αἵτινες μᾶς περιστοιχοῦσιν, ὁ πυῤῥετώδης ὀργανισμός, ὑφ’ οὗ κατέχεται ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία, αἱ ἐλπίδες αἵτινες δικαίως ἐγεννήθησαν ὡς ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου ἐκλογικοῦ συστήματος, ἡ ἀναντίῤῥητος πεποίθησις, ὅτι ἐκ τῆς ἐνεργείας τοῦ νομοθετικοῦ τούτου Σώματος, Κύριοι, θὰ θεραπευθῶσι παλαιὰ καὶ νέα νοσήματα, ἐπιβάλλουσιν εἰς ἡμᾶς τὸ καθῆκον τοῦτο. Ὁρμώμενος λοιπὸν καὶ ἐγὼ, Κύριοι, ἐκ τῶν αὐτῶν αἰσθημάτων, ἐξ ὧν καὶ οἱ προλαλήσαντες, ὑποβάλλω τροποποίησιν εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου τείνουσαν νὰ ἄρῃ ἐκ ποδῶν τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἐκλογή τις παραπεμπομένη ἀενάως ἀπὸ τμῆμα εἰς τμῆμα, ἤθελε μείνει μετέωρος πρὸς βλάβην καὶ τῶν γενικῶν καὶ τῶν ἰδιαιτέρων συμφερόντων τῆς ἐπαρχίας, εἰς ἣν ἀνάγεται ἡ ἐκλογή! Ὡς πρὸς τὴν πρώτην ἔκφρασιν τοῦ δευτέρου ἐδαφίου νομίζω, ὅτι εἶναι ἀδιάφορον, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἴτε τὸ σχέδιον τοῦ προέδρου, εἴτε τὸ τοῦ Κ. Βαλασσοπούλου, ἑπομένως ἐγὼ ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὸ τοῦ Κ. Βαλασσοπούλου προσθέτω. «Ἐὰν δὲ τμῆμά τι βραδύνῃ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσίν του περὶ ἐκλογῆς τινος καὶ προσκαλούμενον δὲν καταθέσῃ αὐτὴν ἐντὸς δύω ἡμερῶν ἀπὸ τῆς προσκλήσεως, τότε τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐκλογὴν ἔγγραφα παραλαμβάνει ὁ πρόεδρος· εἰσάγει αὐτὰ εἰς τὴν Βουλὴν, ἥτις μετὰ παρέλευσιν τριῶν ἡμερῶν ἐξελέγχει ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος ἐκλογὴν καὶ ἀποφαίνεται ὁριστικῶς περὶ αὐτῆς.»

§195ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄνευ ἐκθέσεως;

§196ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Μάλιστα.

§197ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἔκθεσις εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία, καὶ τοῦτο ἀπεφασίσθη ἤδη.

§198ΣΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀφοῦ παρεδέχθη, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ καμμία συζήτησις ἐπ’ οὐδεμιᾶς τῶν ἐκλογῶν, ἐὰν προηγουμένως δὲν κατατεθῶσιν ἐπὶ τοῦ προεδρείου αἱ ἐκθέσεις, τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον, διότι τὰ τμήματα ὀφείλουν νὰ φέρουν τὴν ἔκθεσιν καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποθέσῃ κανεὶς, ὅτι ἠμποροῦν νὰ ἀναβάλουν ἐπ’ ἄπειρον τὰ τμήματα.

§199ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Νομίζω ὅμως, ὅτι συνέβη.

§200ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ δὲν θὰ συμβῇ τόρα.

§201ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Εὔχομαι νὰ μὴ συμβῇ.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ, ἐὰν παραδέχεται τὸν δεύτερον παράγραφον τοῦ σχεδίου ὡς ἔχει. «Ἂν δὲ τμῆμά τι βραδύνῃ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσίν του περὶ ἐκλογῆς τινος καὶ προσκαλούμενον δὲν καταθέσῃ αὐτὴν ἐντὸς δύω ἡμερῶν ἀπὸ τῆς προσκλήσεως, ἡ ἐκλογὴ παραπέμπεται ἀμέσως πρὸς ἐξέλεγξιν εἰς τὸ ἑπόμενον τμῆμα.»

§203ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ τὸ μέρος παρουσιάζει μίαν ἔλλειψιν, τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ ἄλλο σχέδιον τοῦ κανονισμοῦ· διότι ἠκούσατε, ὅτι ἔγεινε λόγος, καὶ ἐνδέχεται π. χ. ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἀττικῆς νὰ ᾖναι εἰς ἓν τμῆμα, καὶ αὐτὸ τὸ τμῆμα νὰ μὴ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν του, προσκαλεῖται ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ τὴν ὑποβάλῃ ἐντὸς δύω ἡμερῶν, καὶ πάλιν δὲν τὴν ὑποβάλλῃ. Ἐν τούτοις μέχρις αὐτοῦ τοῦ διαστήματος ἡ συζήτησις τῶν ἄλλων ἐκλογῶν ἀναβάλλεται. Παραπέμπεται ἀπὸ τὸ τμῆμα αὐτὸ τὸ βραδύνον εἰς ἄλλο τμῆμα· εἰς αὐτὸ ἐπίσης ἠμπορεῖ νὰ βραδύνῃ.

§204ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐταὶ εἶναι ὑποθέσεις ἀδύνατοι.

§205ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ὅστις προβλέπει αὐτὰς, μοὶ φαίνεται, δὲν χάνει. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸ σχέδιον τοῦ Προεδρείου ἔχει μίαν διάταξιν, ἡ ὁποία ἀναθέτει εἰς τὴν κυριαρχίαν τῆς Βουλῆς νὰ θεραπεύσῃ αὐτὸ τὸ ἄτοπον, διὰ νὰ μὴ σχολάζῃ ἡ Βουλὴ, καὶ διὰ νὰ μὴ ἀφίνεται εἰς ἕκαστον τμῆμα νὰ παραλύῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Τὸ σχέδιον τοῦ Προεδρείου λέγει, ὅτι εἰς τοιαύτην περίπτωσιν ἡ Βουλὴ ἐρωτωμένη ἔχει τὴν ἐξουσίαν νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀναβάλλει τὴν ἀπόφασίν της ἐπ’ αὐτῆς τῆς βραδυνούσης ἐκλογῆς καὶ προβαίνει εἰς τὰς ἄλλας.

§206ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγει, ὅτι δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν ἄνευ ἐκθέσεως.

§207ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Δὲν λέγει αὐτό· τὸ τελευταῖον αὐτὸ ἐδάφιον ἔχει τὴν ἐφεξῆς φράσιν, ἡ ὁποία μοὶ φαίνεται, ὅτι χρῄζει τινὸς διορθώσεως· λέγει· «ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἀναβάλῃ τὴν ἀπόφασίν της ἐπ’ αὐτῆς τῆς βραδυνούσης ἐκλογῆς·» τὸ δὲν πρέπει νὰ λείψῃ λοιπὸν ὅταν ἓν τμῆμα βραδύνῃ νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν του, προσκαλούμενον δὲ ὑπὸ τῆς Βουλῆς νὰ τὴν ὑποβάλῃ ἐντὸς δύω ἡμερῶν πάλιν ἀδικαιολογήτως δὲν τὴν ὑποβάλῃ, τότε παραπέμπεται εἰς ἄλλο τμῆμα· ἐνδέχεται ὅμως νὰ παρεμπέσῃ μία δυσκολία, ὥστε οὔτε μὲ αὐτὸ τὸ μέσον νὰ μὴ δύναται ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ· εἰς τοιαύτην περίπτωσιν ἔχει τὴν ἐξουσίαν ἡ Βουλὴ νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἐκλογῆς ἀπόφασίν της καὶ νὰ προβῇ εἰς ἄλλας ἐκλογάς.

§208Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ ζήτημα λύεται ἀμέσως, ἐὰν ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς, διότι μετὰ τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Βουλὴ τοῦ ὅτι δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς συζήτησιν οὐδεμιᾶς ἐκλογῆς, ἐὰν ἐπὶ τοῦ γραφείου δὲν κατατεθῶσιν ὅλαι αἱ ἐκθέσεις, τότε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ τώρα ἕνα δεύτερον μέσον ὅρον, ὁ ὁποῖος ν’ ἀνατρέπῃ τὴν ἄλλην ἀπόφασιν· διότι ἐὰν ὑποθέσητε, ὅτι ἓν τμῆμα δυστροπεῖ, καὶ ἐὰν ὑποθέσητε, ὅτι καὶ τὸ δεύτερον καὶ τὸ τρίτον δυστροπεῖ, τότε ἐρχόμεθα εἰς μίαν ὑπόθεσιν, τὴν ὁποίαν δὲν δέχομαι, ὅτι ἡ ἰδία Βουλὴ ἐκ προθέσεως παρεμβάλλει προσκόμματα εἰς τὴν πορείαν της καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ἄτοπον νὰ κάμῃ κανεὶς τοιαύτην ὑπόθεσιν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ὅλως αὐτὴ ἡ παράγραφος. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἄλλος δεύτερος λόγος. Ἐδῶ κάτω φαίνεται μία διάταξις· «ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἀναβάλῃ τὴν περὶ αὐτῆς ἀπόφασίν της,» καὶ ἡ διάταξις αὕτη συνδέεται μὲ τὸ ἕκτον ἄρθρον καὶ ἀποτελεῖ ἓν ἴδιον θέμα τὸ περὶ ἀναβολῆς· διότι ἐὰν παραδεχθῆτε αὐτὴν τὴν παράγραφον, θὰ παραδεχθῆτε τὸ ἕκτον ἄρθρον καὶ προδικάζετε περὶ τοῦ ἕκτου ἄρθρου.

§209ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ ἀναβολὴ, τὴν ὁποίαν ὁ Κ. Πετιμεζᾶς λέγει, εἶναι μετὰ τὴν συζήτησιν. Τώρα δὲν πρόκειται περὶ τοιαύτης ἀναβολῆς, πρόκειται περὶ τῆς συζητήσεως τῆς ἐκλογῆς. Δὲν πρόκειται λοιπὸν σήμερον νὰ ἀνατρέψωμεν ἢ νὰ προδικάσωμεν τὸ 6 ἄρθρον, ἐὰν παραδεχθῆτε τὴν ἐξαίρεσιν, περὶ ἧς ἐλάλησεν ὁ Κ. Κυπριάδης.

§210ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὰ ἴσα ἴσα, Κύριε Βουλευτὰ, αὐτὸ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη συνδέεται μὲ τὸ 6 ἄρθρον περὶ ἀναβολῆς.

§211ΤΙΝΕΣ. Ἄλλο εἶναι ἐκεῖνο.

§212ΜΑΡΚΟΡΑΣ. Κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ μίαν ὀρθὴν παρατήρησιν νὰ κάμω, ἢ τοὐλάχιστον μίαν ἐρώτησιν πρὸς διασάφησιν τοῦ ἀντικειμένου. Πῶς ἐννοεῖται βραδύτης,; πῶς ἐννοεῖται ποινικὴ ῥήτρα ἐν περιπτώσει βραδύτητος ἄνευ περιορισμοῦ τῆς προθεσμίας ἐντὸς τῆς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ παρουσιάσῃ τὴν ἔκθεσίν της;

§213ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Κ. Πρόεδρε, εἶναι τρεῖς γνῶμαι, ἡ μία περὶ ἀπαλείψεως τοῦ ἄρθρου, ἡ δευτέρα τοῦ Κ. Παπαμιγαλοπούλου, ὁ ὁποῖος θέλει ἡ παράγραφος νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει εἰς τὸ σχέδιον τοῦ Κ. Βαλασσοπούλου καὶ αὐτοῦ, καὶ ἡ τρίτη νὰ μείνῃ ὅπως εἶναι εἰς τὸ σχέδιον τοῦ Προεδρείου, μὲ τὴν διαφορὰν ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ λέξις δὲν, λοιπὸν ἂς ψηφοφορηθῇ πρῶτον ἡ ἀπάλειψις, ἡ ὁποία εἶναι ἀπωτέρω.

§214ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δύω λέξεις νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ περὶ ἀπαλείψεως τῆς τελευταίας διατάξεως. Ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην, φοβοῦμαι μήπως ὑποπέσωμεν εἰς ἀτόπημα τοιοῦτον, ὥστε νὰ παραβιάσωμεν τὸν ἴδιον κανονισμόν· εὔχομαι ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ νὰ συνδέωνται μὲ τὰ ἀπαιτούμενα ἔγγραφα πρὸς ἐξέλεγξιν, ἀλλ’ ἐὰν ὑποθέσωμεν μιᾶς ὁποιασδήποτε ἐπαρχίας ὅτι ἀπωλέσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς καὶ δὲν δύναται βεβαίως τὸ τμῆμα νὰ φέρῃ ἔκθεσιν, τότε ἡ Βουλὴ εἰς ποῖον σημεῖον θὰ εὑρεθῇ ἐὰν δὲν παραδεχθῶμεν, ὅτι δύναται ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν εὕρει λόγους σπουδαίους, νὰ ἀναβάλῃ; θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀντίφασιν, ὅτι καί τοι μὴ ἀναγνωσθεισῶν ὅλων τῶν ἐκθέσεων, ἡ Βουλὴ κάμνει ἔναρξιν τῆς συζητήσεως.

§215ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ φέρῃ ἔκθεσιν πάντοτε τὸ τμῆμα.

§216ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὰ δὲν ὀνομάζεται ἔκθεσις αὐτὸ, δὲν εἶναι ἔκθεσις ἐξελέγξεως, εἶναι λόγος βραδύτητος.

§217ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος, δὲν δύναται νὰ θέσῃ κἀνὲν ἐμπόδιον εἰς τὴν κυριαρχικὴν ἐξουσίαν, ἣν ἔχει ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ κύρους μιᾶς ἐκλογῆς.

§218ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργ. τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Κ. Πρόεδρε, μίαν διασάφησιν θέλω νὰ ζητήσω πρὶν ψηφίσωμεν· ἔχομεν προηγούμενα, κατὰ τὰ ὁποῖα νὰ συνέβησαν τοιαῦτα γεγονότα;

§219ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§220ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λοιπὸν τότε πρέπει νὰ προλάβωμεν.

§221ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Φρονῶ, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι διὰ νὰ ἀποφύγωμεν πᾶσαν ὑπόνοιαν, καὶ νὰ μὴ ἀφήσωμεν ἀόριστον τὴν ἰδέαν τῆς ἀναβολῆς, ἡ ὁποία δύναται νὰ λάβῃ χώραν, πρῶτον φρονῶ, ὅτι θέλομεν κατορθώσει νὰ συμβιβάσωμεν τὰς ἰδέας καὶ τῶν ζητούντων τὴν ἐν γένει ἀναβολὴν, καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὴν ἀποῤῥίπτουν, διότι εἶναι πολὺ πιθανὸν κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν μιᾶς ἐκλογῆς νὰ παρουσιασθῶσι γεγονότα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα νὰ χρήζουσιν ἀναβολῆς τινος. Εἶναι, φερ’ εἰπεῖν, δυνατὸν νὰ παρουσιασθῇ νὰ ζητηθῶσι πληροφορίαι ἐπιτόπιοι, πολλάκις, ἔχομεν παράδειγμα, ἡ Βουλὴ διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ εὕρῃ τὴν ἀλήθειαν μιᾶς ἐκλογῆς νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀποστείλῃ μίαν ἐπιτροπὴν νὰ ἐξετάσῃ ἐπιτοπίως τὰ πράγματα, ὥστε κατὰ συνέπειαν νὰ παρουσιασθῇ ἡ ἰδέα τῆς καταναλώσεως χρόνου. Λέγω λοιπὸν, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ τεθῇ, ὅτι εἰς τοιαύτην περίστασιν λαμβάνει χώραν ἀναβολὴ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ᾖναι ὡρισμένη 15–20 ἡμερῶν, καθόσον τὸ Σύνταγμα ὑποχρεοῖ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος, ἐν περιπτώσει ἀκυρώσεως μιᾶς ἐκλογῆς, νὰ ἐπαναλάβῃ αὐτὴν ἐκ νέου. Κατὰ συνέπειαν, νομίζω, ὅτι ἀνταποκρινόμεθα εἰς τὰς δύο ἰδέας τῆς πολιτικῆς ἀναβολῆς, τὴν ὁποίαν φοβοῦνται ἴσως δικαιότατα καὶ τῆς ἐπ’ ἀόριστον ἀναβολῆς. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον προτείνω νὰ τεθῇ χρονικὸν διάστημα ὅτι ἀναβάλλεται ἐπὶ 15, 20 ἡμέρας τὸ πολὺ.

§222ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ Κ. Μαυρομιχάλης· ὑπάρχει καὶ μία ἀναβολὴ λόγῳ ὅτι πρέπει νὰ περιμένωμεν ἓν βούλευμα περὶ δωροδοκίας· καθ’ ἃ λέγεται, ὅτι συνέβησαν τοιαῦτα, εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένωμεν ἴσως μῆνας ὁλοκλήρους πρὸς τοῦτο;

§223ΣΩΤΗΡΙΟΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς πρέπει νὰ δώσωμεν ὀλίγην προσοχὴν, διότι συνδέεται μετὰ διατάξεων τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὅστις ἤδη εἶναι νόμος. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἀνεξάρτητον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ δώσητε προσοχὴν εἰς ὀλίγας λέξεις τὰς ὁποίας θέλω σᾶς εἰπεῖ. Ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ κυριαρχικὸν δικαίωμα οὐ μόνον ν’ ἀναβάλῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ συντρίψῃ μίαν ἐκλογήν. Ὁ νόμος ὅμως ὁ ἐκλογικὸς τί εἶπεν; Ἔχει μὲν τὸ δικαίωμα νὰ ἀκυρώσῃ μίαν ἐκλογὴν, νὰ μηδενίσῃ ὁλόκληρον τὴν θέλησιν ἐπαρχίας· ἀλλ’ ἔχει καὶ τὴν ὑποχρέωσιν ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν νὰ διατάξῃ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ νέας ἐκλογὰς, καὶ νὰ στείλῃ τοὺς ἀντιπροσώπους της. Λοιπὸν ἀπέναντι τοῦ μεγαλειτέρου δικαιώματος ἔθεσε καὶ ἕνα προσδιωρισμένον χρόνον τὸν στενότερον τῶν εἴκοσιν ἡμερῶν. Ἡ δὲ ἀναβολὴ, ἡ ὁποία εἶναι τὸ μικρότερον δικαίωμα, τί ἀποτέλεσμα θέλει φέρει νὰ νεκρώσῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς δι’ ἀπροσδιορίστου χρόνου; Ἑπομένως ὅταν ὁ νομοθέτης, ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελε συντρίψει ὁλόκληρον ἐκλογὴν ἔθεσεν ὅριον εἴκοσιν ἡμερῶν, πῶς θέλετε θέσει μακρότερον χρόνον καὶ ἀπροσδιόριστον, ὁποῖος εἶναι ἡ ἀναβολὴ ἥτις δύναται νὰ ᾖναι πέντε ἡμερῶν, ἀλλὰ καὶ 10, καὶ δύναται νὰ φθάσῃ εἰς διάστημα 6 μηνῶν. Ἔχετε τὸ παράδειγμα τοῦ 44 κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς Ὕδρας, ὅτε ἔστειλαν μίαν ἐπιτροπὴν καὶ ἀνέβαλον τὸ δικαίωμα τῶν πολιτῶν Ὕδρας νὰ ἐκφρασθῶσιν ἐπὶ 8 μῆνας. Λοιπὸν βλέπετε τὸ ἄτοπον εἰς τὸ ὁποῖον θέλετε περιπέσει ἂν παραδεχθῆτε τὴν ἀναβολήν. Τί σᾶς εἶπεν ὁ Κύριος Μαυρομιχάλης; Ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ δὲν δύναται σχηματίζουσα πεποίθησιν ὁριστικὴν ἐπὶ μιᾶς ἐκλογῆς, νὰ στείλῃ ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ ὁρίσῃ ὅριον 15 ἡμερῶν. Τοῦτο μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι περίεργον νὰ θέσωμεν τὴν ἀνάκρισιν τῆς ἐκλογῆς καὶ νὰ εἴπωμεν σὺ ἐπιτροπὴ, μετάβηθι εἰς τὴν Βόνιτσαν καὶ φέρε τὸ ἀποτέλεσμα. Αὐτὴ θὰ κάμῃ τὴν ἀνάκρισιν κατὰ τὸν τρόπον καθ’ ὃν δύναται ν’ ἀντιληφθῇ τὴν ὑπόθεσιν. Ἐπομένως ἴσως καὶ μετὰ τρεῖς μῆνας. Ἂν ὁρίσωμεν 15 ἡμέρας εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ εἴπωμεν πήγαινε ἐπιτροπὴ καὶ φέρε ὀπίσω μετὰ 15 ἡμέρας ὁποιανδήποτε ἔκθεσιν. Τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς ἀντίκειται εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου. Ἐκτὸς τούτων ὅλων ὡς ἄνθρωποι δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι δύναται νὰ συμβῇ μία πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς θέλουσα νὰ πολεμήσῃ μίαν τῶν 2 μερίδων, ν’ ἀναβάλῃ 4–5 ἐκλογὰς ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι πολυπληθέστεραι. Τί θὰ γείνῃ; θὰ εἴπητε εἰς τὸ ἓν δέκατον τοῦ ἔθνους θὰ ἀποφασίσωμεν ἡμεῖς περὶ τῶν φόρων, περὶ τῆς τύχης σας, σεῖς δὲ νὰ μείνετε νεκροὶ ἕως ὅτου σᾶς προσκαλέσω νὰ στείλετε βουλευτάς; Ἐννοεῖται ὅτι τοῦτο εἶναι χειρότερον ἀπὸ μίαν ἀπόφασιν ἥτις ἀκυρόνει τὴν ἐκλογὴν, διότι κατὰ τὴν ἀκύρωσιν θὰ εἴπητε μετὰ 20 ἡμέρας ἄρχονται νέαι ἐκλογαί. Τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς εἶναι ἐπικίνδυνον, δύναται νὰ ἦναι δὲ καὶ σκανδαλῶδες, εἰς τοῦτο ἐμβλέποντες πρέπει νὰ ἄρωμεν ἐκ τοῦ μέσου πᾶν σκάνδαλον τοῦ ὁποίου τὰς συνεπείας κανεὶς δὲν δύναται νὰ προΐδῃ. Προτείνω ὥστε τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς νὰ ἐξαλειφθῇ καὶ νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Ἔπειτα νομίζω καὶ ἕτερόν τι· ἡ Βουλὴ δύναται ἀνδρικῶς ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν ἀποφάσεις ἐπιτροπῶν, ἔγγραφα ἐκλογῶν, ὅλας τὰς ἐνστάσεις, ὅλας τὰς ἀντιῤῥήσεις αἱ ὁποῖαι θὰ γείνουν εἰς τὰ ἀντιμαχόμενα τμήματα, νὰ προχωρήσῃ καὶ σχηματίζουσα πεποίθησιν νὰ εἴπῃ ναὶ ἢ ὄχι· ἀκυρόνω ἢ δὲν ἀκυρόνω τὴν ἐκλογήν· ὡς ἐκ τούτου νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς πρέπει νὰ λείψῃ ἀπὸ τὰς διατάξεις αὐτὰς καὶ ἁπλῶς νὰ ἐπικυρῶμεν, ἢ ἀκυρῶμεν τὴν ἐκλογὴν χωρὶς νὰ καταφύγωμεν εἰς ἄλλο μέσον.

§224ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ πρώτη ἀναβολὴ τὴν ὁποίαν ὑποβάλλει ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου πέμπτου εἶναι μὲ τὴν ἑπομένην. Ἡ ἀναβολὴ ταύτης εἶναι μοὶ φαίνεται, ἂν π. χ. ἓν τμῆμα δι’ ὁποιονδήποτε λόγον, εἴτε διότι δὲν ἔχει τὰ ἔγγραφα, εἴτε διότι ζητεῖ νὰ λάβῃ πληροφορίας, εἴτε δι’ ἄλλον τινὰ λόγον ἀναβάλλει νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσιν εἰς τὸ προεδρεῖον· τότε ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δώσῃ μίαν προθεσμίαν εἰς αὐτὸ τὸ τμῆμα, ὅπως φέρῃ τὴν ἔκθεσίν του. Ἡ ἀναβολὴ δὲ ἣν φέρει τὸ ἄρθρ. 6 εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν διατάσσει ἡ Βουλὴ δι’ ὁποιανδήποτε ἀνάκρισιν. Τότε οἱ Βουλευταὶ ἐκεῖνοι θὰ μείνουν ἔξω μέχρις οὗ παρουσιασθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀνακρίσεως. Εἰς τὴν δευτέραν ταύτην ἀναβολὴν δὲν δύναται νὰ δώσῃ προθεσμίαν οὔτε 20, οὔτε 40 ἡμερῶν. Διότι εἶναι ἀόριστος ὁ χρόνος, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν ἐργασιῶν, οὔτε ἡ προθεσμία τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τῶν 20 ἡμερῶν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐνταῦθα. Θεωρῶ διὰ τοῦτο ὅτι ἡ ἀναβολὴ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 5ου εἶναι ἄσχετος μὲ τὴν τοῦ ἄρθρου 5ου, ἡ ὁποία δύναται καὶ νὰ μείνῃ.

§225ΠΑΔΟΒΑΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς παρακαλῶ νὰ θεωρήσητε σπουδαῖον, καὶ παρακαλῶ νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐνταῦθα ὑπάρχει καὶ πλειονοψηφία καὶ μειονοψηφία, καὶ ὅτι ἅπαντες ἀδιακρίτως πρέπει νὰ πρεσβεύωμεν, ὥστε ὁ εἷς νὰ μὴ γίνεται θῦμα καὶ ἕρμαιον τοῦ ἄλλου· δὲν λέγω, ὅτι ἡ μειοψηφία καὶ ἡ πλειονοψηφία δὲν θὰ ἔχωσιν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπὸν, τὴν εὐημερίαν τοῦ ἔθνους, αὐτὸ εἶναι ἕτερον ζήτημα διάφορον· τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς, Κύριοι, εἶναι σπουδαῖον, διότι δύναται κατὰ τὰς διαφόρους περιστάσεις νὰ ᾖναι καὶ μέσον ἀναπτύξεως τῆς ὑποθέσεως καὶ μέσον καταστρεπτικὸν μιᾶς ἐκλογῆς· ἐξηγοῦμαι. Ἂν ἡ βουλὴ θέλῃ νὰ μεταχειρισθῇ αὐτὸ τὸ μέσον ἵνα πορισθῇ ἀποδείξεις καὶ μορφώσῃ γνώμην ἐπὶ τοῦ προκειμένου, τότε βεβαίως ἡ ἀναβολὴ εἶναι ἀναπόφευκτος, εἶναι δικαία καὶ δὲν δύναται νὰ τὴν ἀρνηθῇ τις. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Βουλὴ ἁπλῶς πρὸς ἰδιοτροπίαν μεταχειρισθῇ τὴν ἀναβολὴν, τότε, Κύριοι, καταστρέφει τὰ δικαιώματα καὶ τοῦ ἐκλεχθέντος καὶ ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας. Τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἐτέθη αὐτὸ τὸ μέρος «ἐκτὸς ἂν ἡ Βουλὴ δὲν ἀναβάλῃ τὴν ἐπὶ τῆς τοιαύτης ἐκλογῆς ἀπόφασίν της» θεωρῶ πάντῃ ἀκατάλληλον, διότι ἐγὼ παραδέχομαι καὶ δὲν παραδέχομαι τὴν ἀναβολήν. Ὑποθέτω μία Βουλὴ διὰ νὰ παραδεχθῇ ἢ μὴ τὴν ἀναβολὴν πρέπει νὰ ἔχῃ γνῶσιν πλήρη τῶν πραγμάτων καὶ τῶν διατρεξάντων ὅπως ἀποφανθῇ. Ἐνταῦθα ὅπου ἐτέθη τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἐκλογὴν δὲν ἔχει καμμίαν γνῶσιν τῶν πραγμάτων. Διότι ἀκόμη δὲν ἔλαβε τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προκειμένου· καὶ ἡμεῖς ἤδη ἀπεφασίσαμεν, ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀποφανθῇ, ἂν δὲν λάβῃ ὅλας τὰς ἐκθέσεις τυπωμένας. Ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῆς θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν ἐτέθη αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Πῶς δύναται ἡ Βουλὴ ν’ ἀναβάλῃ ἀφοῦ δὲν γνωρίζει τὶ τρέχει, περὶ τίνος πρόκειται, καταστρέφουσα οὕτω τὸ δικαίωμα καὶ τοῦ ἐκλογέως καὶ τῆς ἐπαρχίας; Ἑπομένως καὶ ἐγὼ δύναμαι νὰ ἐκφράσω αὐτὴν τὴν εὐχὴν τοῦ νὰ ἐκλείψῃ ἀπολύτως αὐτὸς ὁ ὅρος. Ἂν δὲ ἡ Βουλὴ κατὰ τὰς διαφόρους περιστάσεις, καὶ ἀφοῦ διατρέξῃ τὰς ἐκθέσεις, καὶ ἀφοῦ συζητήσῃ τὴν ἐκλογὴν καὶ λάβῃ πλήρη γνῶσιν τῶν πραγμάτων, κρίνει εὔλογον ὅτι ἀπαιτεῖται μία ἀναβολή, τότε ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίσῃ, χωρὶς ὅμως νὰ τὸ θέσωμεν ὡς ὅρον κανονισμοῦ. Συμπεραίνων ἑπομένως προτείνω νὰ ἐκλείψῃ αὐτὸ τὸ μέρος τοῦ ἄρθρου.

§226Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κύριος Παδοβᾶς ἐπανέφερε πάλιν τὸ ζήτημα· τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἔφερε πρὸς ἀπόῤῥιψιν τοῦ ἄρθρου τούτου, δὲν εἶναι σπουδαῖα. Τὸ ἄρθρον προβλέπει τὴν περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἀναβάλλει ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ μιᾶς ἐκλογῆς· μᾶς εἶπε δὲ, ὅταν ἡ Βουλὴ δὲν γνωρίζῃ περὶ τίνος ν’ ἀποφασίσῃ, διὰ ποῖον λόγον ἀναβάλλει μίαν ἐκλογήν; νομίζω ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο εἶναι ὅλως διόλου ἀσθενές. Ἂν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον αὐτὸ θέλει ἰδεῖ, ὅτι ἀπαιτεῖ τὸ τμῆμα νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν του ἐντὸς δύω ἡμερῶν. Ἂν δὲ ἀναβάλῃ τὴν κατάθεσιν τῆς ἐκθέσεως, ἢ δὲν δώσῃ λόγον, τότε παραπέμπεται εἰς τὸ ἕτερον τμῆμα, ἐὰν δὲ τὸ τμῆμα ἔχῃ λόγους ἰσχυροὺς καὶ σπουδαίους καὶ ἀναβάλῃ τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεως, θὰ τὸ ἀναφέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν, θὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλήν· εὑρίσκω εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν τὰ δεῖνα περιστατικά, ἔχω ἀνάγκην νὰ ζητήσω πληροφορίας· ἂν οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους τὸ τμῆμα ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν εἰσὶν ἰσχυροί, ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀναβάλῃ, εἰ δὲ θεωρήσει αὐτοὺς μὴ ἰσχυροὺς, παραπέμπει τὴν ἐκλογὴν εἰς τὸ ἑπόμενον τμῆμα. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει. Ὑποθέσατε, ὅτι εἰς μίαν ἐκλογὴν παρουσιάσθησαν σπουδαῖαι ἐνστάσεις· παρουσιάζεται ἑπομένως ἡ ἀνάγκη νὰ σταλῇ ἐπιτροπὴ ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἐξετάσῃ ἐπιτοπίως, δὲν πρέπει βεβαίως νὰ περιμείνωμεν μέχρις οὗ ἔλθῃ αὕτη, ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν λοιπῶν.

§227ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§228ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἐσυγχίσθη τὸ ζήτημα. Ἡ συζήτησις περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου εἶναι καθαρὰ, ἡμεῖς μόνον τὸ ἐσυγχύσαμεν μὲ τὴν πολυλογίαν μας. Ἡ βουλὴ ἀπεφάνθη ἤδη, ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀρχίσῃ τὴν συζήτησιν πρὶν ἢ κατατεθῶσιν εἰς τὸ προεδρεῖον ὅλαι αἱ ἐκθέσεις τῆς ἐξελέγξεως, τοῦτο εἶναι λελυμένον ζήτημα, καθαρόν. Τόρα ἔρχεται ἡ περίπτωσις, ἂν τμῆμά τι βραδύνῃ νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν του εἰς τὴν Βουλὴν τί μέλλει γενέσθαι; λέγει τὸ σχέδιον, ἂν τὸ τμῆμα δικαιολογήσῃ τὴν ἔκθεσίν του ἔχει καλῶς· καὶ ποῖος ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὸ τμῆμα νὰ δικαιολογήσῃ; ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν, εἴτε ἐπικυρωτικὴν, εἴτε ἀκυρωτικὴν, εἴτε ἀναβλητικὴν, ἵνα διαταχθῶσιν ἀνακρίσεις, ἢ ζητηθῶσι πληροφορίαι. Τὸ τμῆμα λοιπὸν ὀφείλει νὰ φέρῃ ἔκθεσιν ἄν βραδύνῃ, τὸ προεδρεῖον τὸ προσκαλεῖ δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς νὰ φέρῃ ἔκθεσιν ἐντὸς 2 ἡμερῶν, καὶ τότε τὸ προεδρεῖον παραπέμπει τὴν ἐκλογὴν εἰς ἕτερον τμῆμα. Τὸ σχέδιον· ὃ συνετάχθη παρὰ τοῦ Κ. Βαλασσοπούλου καὶ ἐμοῦ, ἔχει οὕτως «Ἄν τμῆμά τι βραδύνῃ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσίν του περὶ ἐκλογῆς τινος καὶ προσκαλούμενον δὲν καταθέσῃ αὐτὴν ἐντὸς δύο ἡμερῶν ἀπὸ τῆς προσκλήσεως, ἡ ἐκλογὴ παραπέμπεται ἀμέσως εἰς τὸ ἑπόμενον τμῆμα» Τὸ δὲ σχέδιον τὸ ὑπὸ τοῦ Κυρίου Προέδρου συνταχθὲν λέγει, «ἂν δὲ τμῆμά τι βραδύνῃ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν βουλὴν τὴν ἔκθεσίν του καὶ προσκαλούμενον δὲν δώσῃ τόν ἀποχρῶντα τῆς βραδύτητος λόγον, ἢ δὲν καταθέσῃ ἐντὸς 2 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς προσκλήσεως τὴν ἔκθεσιν, ὥστε δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸ τμῆμα νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐκλογήν· διὰ τὸν λόγον τοῦτον φρονῶ, ὅτι πρέπει ν’ ἐπιλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη.

§229ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφωτίσθη ἡ Βουλή.

§231ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον καὶ νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, ὥστε νὰ μᾶς δοθῇ καιρὸς νὰ σκεφθῶμεν.

§232ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Μάλιστα, μάλιστα· (ἐγείρονται, ὅπως ἀποχωρήσωσι.)

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, εἰς τὰς ἕδρας σας, δὲν διέλυσα τὴν συνεδρίασιν. Ἐπὶ τοῦ 2 παραγράφου τοῦ ἄρθρου 5 ὑπάρχουσι τρεῖς προτάσεις· ἡ ά. ἀφορᾷ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ βʹ. παραγράφου, εἶναι ἡ τοῦ Κυρίου Σωτηρίου Πετμεζᾶ, ἡ βʹ. εἶναι τοῦ Κυρίου βουλευτοῦ Κέας, νὰ λείψῃ τὸ δὲν, ἡ γʹ. τοῦ Κυρίου Παδοβᾶ· ἔχομεν καὶ ἑτέραν τοῦ Κυρίου Ἀντωνίου Μαυρομιχάλη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρώτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (θόρυβος).

§234ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα, Κύριε Πρόεδρε, εἶναι σπουδαῖον καὶ καλὸν ἦτο ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν αὔριον.

§235ΖΩΤΟΣ. Ἐγένετο πρότασις περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως. Πρόκειται, Κύριοι, νὰ γίνῃ κανονισμὸς, εἰς ἡμᾶς ἐγεννήθησαν μυρίαι ὑπόνοιαι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου εἰς τὴν κεφαλήν μας· πρόκειται ἤδη ν’ ἀσφαλισθῶσι δικαιώματα, πρέπει λοιπὸν ν’ ἀναβληθῇ, ὅπως καθαρίσωμεν τὰς ἰδέας μας.

§236ΣΩΤΗΡΙΟΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω ὅτι εἰς τοιαύτας περιστάσεις εἶναι καλλίτερον ν’ ἀφίνωμεν νὰ λαλῇ ἡ λογική· νομίζω, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν, τοὐλάχιστον εἰς ἐμὲ, δὲν ἠγέρθη οὐδεμία ὑπόνοια, δὲν ἔχομεν λόγους, ὥστε νὰ φθάσωμεν εἰς τοῦτο, καὶ νὰ πιέσωμεν τὴν ἐλευθέραν συνείδησιν. Ἡ παράγραφος ὅμως αὕτη πρέπει νὰ σύρῃ τὴν ἡμετέραν προσοχὴν, μὴ γεννηθῇ ἄτοπόν τι, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν διάθεσιν κἀνενὸς δὲν ὑπάρχει. Φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ καιρὸς νὰ σκεφθῶμεν μεταξὺ μας, ὅπως εὑρεθῇ ὁ ἁπλούστερος τρόπος.

§237ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ὑμεῖς ἔχετε αὐτὴν τὴν ἰδέαν· ἐγὼ ἔχω ἄλλην.

§238Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ ἀναβολὴ δὲν δύναται νὰ παραβλάψῃ κἀνενὸς τὸ δικαίωμα, διότι ἀναβάλλομεν ἐπὶ μίαν στιγμὴν, χάνομεν ὀλίγον χρόνον, ἀλλὰ πρόκειται νὰ κερδήσωμεν κατ’ οὐσίαν μεγάλα, διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἐὰν δὲν ἔχῃ τι ἐναντίον, νὰ δεχθῇ τὴν ἀναβολήν.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺς καιρὸς ἐδόθη, διότι οἱ Κύριοι Βουλευταί, οἵτινες ἦσαν ἕτοιμοι νὰ ἐξέλθωσι τοῦ Βουλευτηρίου, παρεκλήθησαν νὰ ἔλθωσιν· ἦτο ὁ ὑλικὸς χρόνος νὰ ὁμιλήσῃ ὅστις ἐβούλετο· τὸ Προεδρεῖον προέβη καὶ ἔθεσε τὸ ζήτημα, οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν νὰ ἐγερθῶσιν, καὶ οὐδεὶς ἠγέρθη· κατὰ συνέπειαν παρεδέχθη τὸ ζήτημα τῆς μὴ ἀναβολῆς.

§240ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν βλάπτει, Κ. Πρόεδρε· ἐπροχώρησε καὶ ἡ ὥρα, ὥστε ἂς ἀναβληθῇ· (ἐγείρονται καὶ ἀναχωροῦν). Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 3¼ Μ. Μ.)