1864.10.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 346.

Τῆς 19 Ὀκτωβρίου 1864.

(Δευτέρα).

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Συνελεύσεως πλήρους γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Χριστόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§2ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρετήρησα, Κύριοι, εἰς τὰ πρακτικὰ νὰ γίνεται λόγος ὅτι ἐδόθησαν εἰς τὸ Προεδρεῖον δύο ἔγγραφα ὑπογεγραμμένα ὑπὸ πληρεξουσίων καὶ ἐζητήθη ἡ ἀνάγνωσις αὐτῶν, καὶ ὅτι ἐκρίθη ἵν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἀκολούθως, δηλαδὴ μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ συνόλου τοῦ πολιτεύματος. Ὅτε δὲ ἤρξατο ἡ ἀνάγνωσις αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου, τὰ πρακτικὰ λέγουσιν, ὅτι μόλις προεχώρησεν ἡ ἀνάγνωσις καὶ διεκόπη ἐκ τοῦ προελθόντος θορύβου. Εἶχον ζητήσει καὶ ἐγὼ τὸν λόγον προχθές, ἀλλ’ ἕνεκα τοῦ θορύβου δὲν ἠδυνήθην νὰ τὸν λάβω. Ἔρχομαι λοιπὸν σήμερον καὶ δηλῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι......

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῶν πρακτικῶν παρακαλῶ.

§4ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἴδητε, ὅτι θὰ ζητήσω τὴν διόρθωσιν τῶν πρακτικῶν ὑποστηρίζων, ὅτι ἡ δήλωσις αὐτὴ ἀνεγνώσθη, καὶ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ καταχωρημένη εἰς τὰ πρακτικά.

§5ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Δὲν ἀνεγνώσθη.

§6ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι, Κύριοι, ἐκ τῶν ὑπογραψάντων τὴν δήλωσιν αὐτήν, οὐχ ἧττον ὅμως εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατεψήφισαν κατὰ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Δὲν ὑπέγραψα δὲ τὴν ἀναφοράν, τόσον ἐγώ, ὅσον καὶ ἄλλοι τεσσαράκοντα πέντε περίπου ἐκ τῶν καταψηφισάντων, ὄχι διότι δὲν εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τοὺς λοιποὺς συναδέλφους μας ὡς πρὸς τὴν ἰδέαν τῆς ἀποκρούσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἀλλὰ διότι ἐθεωρήσαμεν περιττόν, νὰ τὸ ἐπαναλάβωμεν, ἀφοῦ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ φέρουσι τὴν γνώμην μας καὶ τὴν ψῆφον, ἣν ἔδωκεν ἕκαστος· οὐχ ἧττον ὅμως φρονῶ, ὅτι οἱ δηλώσαντες ἔχουσι τὸ δικαίωμα ὡς πληρεξούσιοι δυνάμει τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ κανονισμοῦ ν’ ἀναφέρωνται πρὸς τὴν Συνέλευσιν, καὶ ὄχι μόνον ἔπρεπε ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ δήλωσίς των, ἀλλὰ καὶ νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἀνεγνώσθη.

§8ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐάν, Κύριοι, παραδεχθῆτε, ὅτι δὲν ἀνεγνώσθη, τότε θὰ ἀποφανθῆτε νὰ ἀναγνωσθῇ, διότι ἄλλως ἀφαιρεῖτε ἓν τῶν πολυτιμοτέρων δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὄχι μόνον οἱ πληρεξούσιοι, ἀλλὰ καὶ πᾶς πολίτης. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῶσι τὰ πρακτικὰ καὶ προστεθῇ ἐν αὐτοῖς, ὅτι ἡ δήλωσις ἀνεγνώσθη. Ἐὰν ὅμως ἡ Συνέλευσις παραδέχεται, ὅτι δὲν ἀνεγνώσθη, ὡς ἐκ τοῦ ἐπελθόντος θορύβου, τότε ἐπιμένω ὑποστηρίζων νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ καταχωρηθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς.

§9ΚΑΛΟΣ. Ὅταν, Κ. Πρόεδρε, ἐπροσκαλέσατε τὴν Συνέλευσιν ν’ ἀποφανθῇ, ἐζήτησα νὰ γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διότι τὸ ἐθεώρουν ἀναγκαῖον. Ὑμεῖς ὡς Πρόεδρος δὲν ἠθελήσατε...

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι δὲν ἠθέλησα.

§11ΚΑΛΟΣ. Ἔστω· ἐζητήσατε τὴν δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορίαν· ἔγεινεν αὕτη, καὶ μετ’ αὐτὴν δὲν ἔπρεπε νὰ κηρύξητε, ὅτι παμψηφεὶ ἡ Συνέλευσις ἐδέχθη τὸ Σύνταγμα, διότι ἐγὼ καὶ ἄλλοι ἤμεθα ἐναντίοι. Αὐτὰ δὲν σημειοῦνται εἰς τὰ πρακτικά. Θέλω λοιπὸν νὰ γραφῇ, ὅτι μετὰ τὴν ἀπαγγελίαν τοῦ ἀποτελέσματος ἐγὼ ἐζήτησα νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἤμην ἐναντίος τοῦ ἀποτελέσματος.

§12ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι περιττὸν, Κ. Πρόεδρε, διότι ἡ ψῆφος τοῦ Κ. Καλοῦ εἶναι σημειωμένη εἰς τὰ πρακτικά.

§13ΚΑΛΟΣ. Δὲν φαίνεται.

§14ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, Κ. Πρόεδρε, πρὸ τοῦ Κ. Δαγρὲ, ἵνα ὑποστηρίξω, ὅτι ἀνεγνώσθη προχθὲς ἡ διαμαρτυρία· ἐπειδὴ ὅμως οὐδεὶς ἀντιλέγει....

§15ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Πῶς; ἀντιλέγομεν.

§16ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τότε ἂς ἀναγνωσθῇ τώρα. Ψηφοφοροῦμεν ἂν θὰ μᾶς δώσητε τὸ δικαίωμα νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορά.

§17ΜΠΕΝΑΚΗΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα.

§18ΖΕΡΒΑΣ. Αὐθαιρέτως τὸ Προεδρεῖον ἐπροκάλεσε (δεξιόθεν μπᾶ!) τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν, καθότι πάντοτε εἰς τὰ πολυμελῆ σώματα εἰς τὸ σύνολον παντὸς ἐγγράφου, εἴτε νομοσχεδίου, εἴτε Συντάγματος, ὀφείλει κατὰ καθῆκον τὸ Προεδρεῖον νὰ προκαλῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν, διὰ νὰ ἠμπορῇ ἕκαστος νὰ ἐκφράζῃ ὅτι παραδέχεται ἢ ὄχι τὸ σύνολον. Τὸ Προεδρεῖον ὅμως παρέλειψε τὸ καθῆκον τοῦτο, καὶ δι’ ἀναστάσεως ἠρώτησεν, ἂν παραδέχηται ἡ Συνέλευσις τὸ σύνολον· καὶ ἐνῷ δὲν ἐσηκώθησαν ὅλοι, ὡμολόγησεν, ὅτι παμψηφεὶ παρεδέχθη. Αὐτὸ θέλω νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν λέγει παμψηφεί. Ὁ κανονισμὸς δὲν λέγει ὅτι τὸ σύνολον ψηφοφορεῖται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Αὐτὸ ὑπῆρχεν εἰς τὸν κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ εἰς τὸν τῆς Συνελεύσεως δὲν ὑπάρχει τοιοῦτόν τι.

§20Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερ.). Ἂν, Κ. Πρόεδρε, ἀνακεφαλαιώσω τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας οἱ Κ. πληρεξούσιοι πρὸ ἐμοῦ ὑπέβαλον, δύναμαι νὰ κατατάξω αὐτὰς εἰς τρία τινά, πρῶτον εἰς τὸ ὅτι τὰ πρακτικὰ δὲν ἔχουσιν ἀκριβῶς, διότι δὲν περιλαμβάνουσι καὶ δὲν καταχωρίζουσιν ἐν αὐτοῖς ἔγγραφα ἀναγνωσθέντα ἐν τῇ συνεδριάσει τῆς προχθές. Δεύτερον εἰς τὸ, καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν θεωρηθῇ, ὅτι δὲν ἀνεγνώσθησαν πρέπει σήμερον νὰ ἀναγνωσθῶσι· καὶ τρίτον εἰς τὸ ὅτι δὲν ἐγένετο ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ Συντάγματος. Ἄρχομαι ἐκ τῆς τελευταίας. Εἶμαι ἐκ τῶν μελῶν τῆς Συνελεύσεως ἐκείνων, τὰ ὁποῖα συνέβη νὰ περιέλθωσι περισσότερον παρὰ πολλοὺς ἄλλους ἐν μειονοψηφίᾳ ἐπὶ τῶν διαφόρων διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Ἑπομένως, ἐπειδὴ ἤμην σχεδὸν ἐπὶ τῶν πλείστων διατάξεων τοῦ Συντάγματος ἐν μειονοψηφίᾳ, εἶχον περισσότερον τὸ συμφέρον ἀπὸ τοὺς ζητήσαντας τὴν ὀνομαστὴν κλῆσιν διὰ νὰ ψηφίσω κατὰ τοῦ συνόλου τοῦ Συντάγματος. Ἀλλὰ, Κ. Πρόεδρε, ἤθελον παρακαλέσει αὐτοὺς τοὺς συναδέλφους μου νὰ μοῦ λύσωσι μίαν ἀπορίαν, νὰ μοῦ εὕρωσι μίαν διέξοδον ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ πλειονοψηφία τῆς Συνελεύσεως εἴπῃ, ὅτι τὸ Σύνταγμα τὸ ψηφισθὲν δὲν ἔχει καλῶς.

§21ΚΑΛΟΣ. Ἔχω τὸν λόγον, Κ. Πρόεδρε, ἵνα ἀπαντήσω.

§22ΖΕΡΒΑΣ. Ἠθέλησα, Κ. Πρόεδρε, νὰ σημειωθῇ, ὅτι δὲν ἦτο παμψηφεί.

§23ΠΟΛΛΟΙ. Μὴ διακόπτετε.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένον παμψηφεί.

§25Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς νόμου, τὸν ὁποῖον δύναταί τις νὰ ἐπαναλάβῃ αὔριον καὶ νὰ προκαλέσῃ ἐκ νέου συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ, ᾐνόουν τὴν αἴτησιν τοῦ Κ. πληρεξουσίου ἐξ Ἰωαννίνων, ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ τοῦ καθεστῶτος πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, δὲν εἰξεύρω ἂν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐπαναλάβωμεν πᾶσαν τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος ἀπὸ τοῦ πρώτου ἄρθρου. Διὰ τοῦτο, μολονότι εὑρέθην ἐν τῇ μειοψηφίᾳ τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας οἱ Κύριοι ἐννοοῦσι καὶ τῶν ὁποίων εὑρέθησαν ἐν πλειοψηφίᾳ, ἡ ἔλλειψις ὅμως διεξόδου μὲ ἀναγκάζει νὰ δώσω ψῆφον καταφατικὴν ὑπὲρ τοῦ Συντάγματος, καὶ ὑποθέτω ὅτι τὴν ἔλλειψιν αὐτῆς τῆς διεξόδου θέλουσι συνίδει καὶ οἱ Κύριοι συνάδελφοί μου, οἱ ὁποῖοι, διότι εὑρέθησαν ἐν μειοψηφίᾳ ἐπὶ μιᾶς καὶ μόνης διατάξεως, ζητοῦσι τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Ἔρχομαι ἐπὶ τῆς πρώτης τῶν ἀντιῤῥήσεων, ὅτι ἀνεγνώσθησαν ἔγγραφα προχθὲς, τὰ ὁποῖα δὲν κατεχωρίσθησαν ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Ἡ ἀντίῤῥησις αὕτη ἀφορᾷ γεγονὸς πραγματικὸν, ἑπομένως μένει εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἥτις ἀντελήφθη τῶν προχθὲς διατρεξάντων, νὰ βεβαιώσῃ ἂν ἀνεγνώσθησαν ἔγγραφα, ἢ ὄχι, ἐν τῇ Συνελεύσει. Ἀλλ’ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἀποφασίσει, ὅτι δὲν ἀνεγνώσθησαν, καὶ προτάττεται πάλιν καὶ ἕτερον ὅτι πρέπει ν’ ἀναγνωσθῶσι, νομίζω καλὸν νὰ ἐξηγήσω, ὅτι διαφωνῶ πρὸς τοὺς ἐντίμους συναδέλφους μου. Διαφωνῶ διότι νομίζω, ὅτι τοιουτοτρόπως ἀναιρεῖται ὁ μέγας καὶ θεμελιώδης κανὼν, κατὰ τὸν ὁποῖον διάγουσι τὰ συνταγματικῶς πολιτευόμενα κράτη· ὁ κανὼν εἶναι ὅτι ἡ θέλησις τῶν πλειόνων εἶναι ἡ κυβερνῶσα καὶ ἀποφασίζουσα. Ἑπομένως ἡ μειονότης, ἥτις εἰς ὅλα τὰ συνταγματικὰ πολιτεύματα πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, ὑποκύπτει εἰς τὴν πλειονότητα. Ὅταν, Κ. Πρόεδρε, ἡ μειονότης, θέλουσα νὰ δικαιολογήσῃ τὴν γνώμην της καὶ νὰ παραστήσῃ αὐτὴν ὡς ἀληθεστέραν, θελήσῃ νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πορείαν αὐτὴν, τότε ὑποθέτω, ὅτι ἐν τῇ ὁμηγύρει αὕτῃ, ἐὰν ἕκαστος ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ προβάλῃ μίαν διαμαρτύρησιν δι’ ὅλας τὰς ἀποφάσεις ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας ἀντετάχθη ψηφοφορῶν ἢ ἀγορεύων, τότε τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως θέλουσιν εἶσθαι τὸ ἀπάνθισμα τῶν διαμαρτυρήσεων τῶν ἀτόμων ἢ τῶν ὁμάδων, καθ’ ὅλων τῶν ἀποφάσεων ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἐπολέμησαν. Διὰ τοῦτο, Κ. Πρόεδρε, εἰς τὰ Κοινοβούλια ῥητῶς ἀπαγορεύονται αἱ διαμαρτυρήσεις, διότι ἡ διαμαρτύρησις παριστᾷ μίαν τοιαύτην ἀμφίβολον γνώμην, ὥστε ζητεῖ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην της κατὰ τῆς πλειονότητος, ἡ δὲ μειονότης δὲν ἔχει τοιαύτην ἐξουσίαν. Δὲν θέλω νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ τύπου καὶ τοῦ ὕφους ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἀνέγνων τυπωμένα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐπεμβῆτε.

§27ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, ἂν καὶ δὲν φέρω ψῆφον σύμφωνον μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔφερον ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως διαμαρτύρησιν, μολαταῦτα ὁρμώμενος ἀπὸ τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι, πολὺ δὲ περισσότερον ὁ πληρεξούσιος, λέγω, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ τὴν καταχώρισιν τοῦ ἐγγράφου ἐν τοῖς Πρακτικοῖς. Δὲν σᾶς λέγω ν’ ἀνατρέξητε ἵνα ἴδητε τὶ γίνεται ἀλλαχοῦ, ἀλλ’ εἰς αὐτὸ τὸ μικρὸν Ἑλλην. κράτος. Ἄλλοτε, ὅσοι εἶσθε γέροντες καὶ ἐλάβατε μέρος εἰς τὰ Κοινοβούλια, θὰ ἐνθυμεῖσθε τὴν διαμαρτύρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Ὑψηλάντης, ὅταν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἡ ἐν Ἄργει, μοι φαίνεται....

§28ΠΟΛΛΟΙ. Ἡ ἐν Ἐπιδαύρῳ.

§29ΚΑΛΟΣ. Ὅταν ἡ ἐν Ἐπιδαύρῳ Συνέλευσις ἐψήφισε ν’ ἀνατεθῇ ἡ μεσολάβησις εἰς μόνην τὴν Ἀγγλίαν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος. Ὁ Ὑψηλάντης, καίτοι μὴ ὢν μέλος τῆς Συνελεύσεως, διεμαρτυρήθη καὶ ἡ διαμαρτύρησίς του κατεχωρίσθη (θόρυβος). Σᾶς λέγω καὶ σήμερον, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ φέρῃ οἷον δήποτε ἔγγραφον καὶ αὐτὸ νὰ καταλάβῃ μέρος ἐν τοῖς πρακτικοῖς.

§30ΔΑΓΡΕΣ. Εἴπατε ἀντιπολίτευσιν, ἐννοεῖτε κατὰ τοῦ Συντάγματος;

§31ΚΑΛΟΣ. Ἐρχόμενος καὶ εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ Κ. Δεληγιάννης, ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ πλειοψηφία ἤθελε δώσει ψῆφον κατὰ τοῦ Συντάγματος, τί ἤθελε γίνει, τῷ ἀπαντῷ, ὅτι ἤθελε γίνει, ὅ,τι ἐγίνετο ὡς νὰ μὴ ὑπῆρχε Σύνταγμα.

§32ΦΩΝΑΙ. Πῶς; θὰ ἔμενε τὸ Κράτος ἄνευ Συντάγματος;

§33ΚΑΛΟΣ. Ναὶ, Κύριοι, ἡμεῖς δὲν ἠδυνάμεθα πλέον νὰ προχωρήσωμεν, ἦσαν ἔργον τοῦ ἔθνους καὶ τοῦ Βασιλέως τὰ περαιτέρω. Ὁ Βασιλεὺς ἤθελε κάμει ἔκκλησιν εἰς τὸν λαὸν, καὶ ὁ λαὸς ἤθελεν ἐκλέξει νέαν Συνέλευσιν νὰ ψηφίσῃ Σύνταγμα. Δὲν δυνάμεθα, ἐγὼ καὶ ἄλλοι, νὰ ἀποδεχθῶμεν ῥήτραν τεθεῖσαν ἐν τῷ Συντάγματι ὑπὸ πίεσιν (θόρυβος δεξιόθεν). Μὴ ταράττεσθε. Ὅταν ὁ ὑπουργὸς σᾶς λέγῃ ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι τοιαύτη εἶναι ἡ θέλησις τοῦ Βασιλέως, δὲν εἶναι πίεσις; Δὲν εἶχε δικαίωμα ν’ ἀποφανθῇ ἐκ τῶν προτέρων ὁ Βασιλεὺς, ἤτοι πρὶν ψηφισθῇ τὸ Σύνταγμα. Ὅτι ὑπῆρξε πίεσις δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἀρνηθῆτε. Πολλοὶ μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ ἐδίστασαν, καὶ ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος ἐκ Ζακύνθου Λομβάρδος ἔφερε πρότασιν ἀναβολῆς, διότι εὑρέθη εἰς ἀμηχανίαν. Σᾶς εἶπεν· «ἄφετε νὰ συνεννοηθῶμεν μὲ τὸν Βασιλέα, ἂς στείλῃ ἡ Συνέλευσις μίαν ἐπιτροπὴν εἰς τὸν Βασιλέα, ἵνα μάθῃ παρ’ αὐτοῦ τὴν ἀλήθειαν.» Καὶ τί ἄλλο σημαίνει τοῦτο ἢ πίεσιν; Τοιαύτην πίεσιν ἐγὼ δὲν τὴν δέχομαι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, Κύριοι, ἀπῄτησα νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ γνώμη μου, δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἐξήσκησαν ἄλλοι τινὲς πληρεξούσιοι ἐκ τῶν Ἰονίων. Ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ, ὅταν ἦλθε τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως, τινὲς ἐζήτησαν νὰ σημειωθῶσι τὰ ὀνόματά των ὡς ἐναντίων εἰς τὴν παραδεχθεῖσαν ἀρχὴν τῆς ἀφομοιώσεως ἀπὸ τῆς ά. Ἰανουαρίου· οὕτω καὶ ἐγὼ ζητῶ νὰ σημειωθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ὅτι εἶμαι ἐναντίος τοῦ Συντάγματος, ἕνεκα τοῦ εἰσαχθέντος θεσμοῦ τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας.

§34ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ δὲν λέγεται πίεσις, ὅταν ἓν συμβαλλόμενον μέρος προτείνῃ τὴν γνώμην του, καὶ τοιοῦτος εἶναι ὁ Βασιλεύς.

§35ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Δὲν ἔχει δικαίωμα.

§36ΠΟΛΛΟΙ. Ἔχει, ἔχει.

§37ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν πιστεύω, ὅτι κανεὶς φρόνιμος ἄνθρωπος, διὰ νὰ μὴ εἴπω τίποτε ἄλλο, παραδέχεται καὶ ὑποστηρίζει, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἦτον ὑπόχρεος ὅπως κάμωμεν ἐδῶ τὸ Σύνταγμα νὰ τὸ παραδεχθῇ καὶ κύψῃ τὴν κεφαλὴν, ὅτι ὁ Βασιλεὺς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ παρατηρήσεις λέγων, ὅτι αὐτὸν τὸν ὅρον δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸν ἐκτελέσω, ὅτι ὑπ’ αὐτὸν τὸν ὅρον δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὸ Σύνταγμα. Ὁ Βασιλεὺς δὲν ἐξήσκησε παρὰ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ κάμῃ παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι μὲ αὐτὸν τὸν ὅρον δέχεται τὸ Σύνταγμα. Αὐτὸ δὲν λέγεται πίεσις, ἀλλ’ εἶναι ὅρος, τὸν ὁποῖον ἕκαστος τῶν συμβαλλομένων ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ, ἐκτὸς ἂν νομίζωσιν, ὅτι ὁ Βασιλεὺς δὲν ἔχει κανὲν δικαίωμα, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι καθαρὸς παραλογισμός.

§38ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Κύριοι, ἐὰν ὑπῆρξεν ἢ ὄχι πίεσις κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, ἐὰν ὁ Βασιλεὺς ἦναι μέρος συμβαλλόμενον ἐπὶ τοῦ Συντάγματος, καὶ ἂν τὸ περιεχόμενον τῆς διαμαρτυρίας ἦναι ἀληθὲς, αὐτὰ εἶναι ζητήματα ἄσχετα πρὸς τὸ προκείμενον· δύναται ἡ ἐναντία μερὶς νὰ διαφωνῇ πρὸς ἡμᾶς καὶ νὰ διατείνεται, ὅτι δὲν ὑπῆρξε πίεσις, ἂν καὶ πολλοὶ ὡμολόγησαν, ὅτι ἀπέκρουσαν μὲν τὸν θεσμὸν τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, ἐψήφισαν δὲ μόνον αὐτὸν κατ’ ἀνάγκην.

§39ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Κανείς.

§40ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Τὸ ζήτημα ὅμως τοῦτο θὰ λυθῇ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν θὰ συζητηθῇ τὸ διάγγελμα, καὶ θὰ γίνῃ ἡ δέουσα εἰς αὐτὸ ἀπάντησις· τὸ δὲ ζήτημα σήμερον εἶναι, ἂν, καλῶς ἢ κακῶς ἀδιάφορον, ἐδικαιούμεθα νὰ διαμαρτυρηθῶμεν κατὰ τοῦ θεσμοῦ τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, καὶ ἂν ἡ κατατεθεῖσα διαμαρτυρία μας θὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά. Κύριοι, ἕκαστος εἰσερχόμενος εἰς κοινοβούλιον ἀποδέχεται ἀναντιῤῥήτως, ὅτι θὰ ὑποκύπτῃ εἰς τὴν πλειονοψηφίαν καὶ ὅταν ἦναι ἐναντίος εἰς αὐτὴν, καὶ ὅτι πάσας τὰς ἀποφάσεις τοῦ σώματος θὰ σέβηται καὶ θὰ ἀναγνωρίζῃ ὡς ἰδίας· διὰ τοῦτο ἅμα ἀπόφασίς τις καταρτισθῇ δὲν θεωρεῖται ὡς ἀπόφασις τῆς πλειοψηφίας μόνης, ἀλλ’ ὁλοκλήρου τοῦ σώματος, καὶ ἡ ἐκ ταύτης ἠθικὴ εὐθύνη βαρύνει πάντα τὰ μέλη ἐξ ἴσου· διὸ καὶ ἡ μειοψηφία ἔκτοτε οὐ μόνον δὲν θεωρεῖται ἀντιπράττουσα εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων, ἀλλὰ μάλιστα τοὐναντίον συμπράττουσα. Ὡς ἐκ τούτου λοιπὸν, ὅταν ὑπάρξῃ ἀπόφασίς τις, τὴν ὁποίαν ὀρθῶς ἢ μὴ μερίς τις νομίζει ὀλεθρίαν διὰ τὸ ἔθνος, ἀντικειμένην εἰς τὸ καθῆκόν της, ἀναιροῦσαν τὴν ἐντολήν της, τότε μὴ θέλουσα νὰ συμμερισθῇ τὴν εὐθύνην, καὶ μὴ δυναμένη νὰ παράσχῃ τὴν ἠθικὴν αὐτῆς ὑποστήριξιν, δικαιοῦται νὰ διαμαρτυρηθῇ, οὐχὶ διὰ νὰ ἀντιπράξῃ, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀπεκδυθῇ τῆς εὐθύνης ἐπὶ πράξεως, τὴν ὁποίαν δὲν ἀναγνωρίζει. Τοῦτο ἐπράξαμεν καὶ ἡμεῖς ὡς πρὸς τὸν θεσμὸν τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, τοῦ ὁποίου τὴν βαρεῖαν εὐθύνην δὲν τολμῶμεν νὰ ἀναλάβωμεν. Διατί λοιπὸν ζητεῖτε νὰ μᾶς ἐμποδίσητε; Ἡμεῖς ἐδυνάμεθα καὶ προφορικῶς νὰ διαμαρτυρηθῶμεν, ὅπερ ποτὲ δὲν ἐδύνασθε νὰ μᾶς ἀρνηθῆτε, δὲν διαφέρει δὲ ποσῶς ἡ προφορικὴ διαμαρτύρησις τῆς ἐγγράφου, καθότι καὶ ἡ προφορικὴ θὰ ἐγράφετο εἰς τὰ πρακτικά. Διατί λοιπὸν νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ; διατί τὴν φοβεῖσθε; (δεξιόθεν ὤ! ὤ!) Διατί προχθὲς, ὅταν ἀνεγινώσκετο, ἐζητήσατε διὰ τοῦ θορύβου νὰ ματαιώσητε τὴν ἀνάγνωσίν της; Ἐὰν καθὼς λέγητε εἶναι ἀνόητος καὶ περιέχῃ ψεύδη καὶ δὲν ἔχῃ οὐδεμίαν ἀξίαν, τοῦτο πρέπει νὰ σᾶς παρακινεῖ νὰ ἐπιθυμῆτε τὴν ἀνάγνωσίν της, τοῦτο σᾶς ὠφελεῖ, διότι θὰ μᾶς ἐμπαίζῃ καὶ θὰ μᾶς κατακρίνῃ ἡ κοινωνία. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀληθὲς, τοὐναντίον ἡ διαγωγή σας ἀποδεικνύει, ὅτι εἶναι σοβαρὰ, ὅτι περιέχει ἀληθείας, ὅτι σᾶς στιγματίζει ἐνώπιον τοῦ ἔθνους, καὶ διὰ τοῦτο τὴν φοβεῖσθε, καὶ διὰ τοῦτο ζητεῖτε, εἰ δυνατὸν, νὰ τὴν ἀποσιωπήσητε! (δεξιόθεν ὤ! ὤ!).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις;

§42ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, νὰ μὴ ἐπεκταθῇ ἡ συζήτησις εἰς πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ξένα τῶν πρακτικῶν Ὁ Κ. Παλαμήδης ἀναβαίνει τὸ βῆμα.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον πρόκειται περὶ τούτου καὶ μόνου, ἐὰν εἰς τὰ πρακτικὰ πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἀνεγνώσθη ἡ διαμαρτύρησις ὁλόκληρος ἢ ἐν περιλήψει νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§45Ρ. ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Ἐὰν μὲ περιορίζετε εἰς τοῦτο, καταβαίνω ἀπὸ τὸ βῆμα. Κύριοι, μέλος ὢν καὶ ἐγὼ τῆς Συνελεύσεως, σεβόμενος τὰς πεποιθήσεις ἑκατέρωθεν, λέγω, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις εὑρέθη πάντοτε συνεπὴς τῶν τελευταίων μέτρων της κατὰ τὰς συζητήσεις, ψήφισιν, καὶ καταψήφισιν τῶν ἀντικειμένων. Ἕως ἐνταῦθα ἐδύνατο νὰ γίνῃ ἡ διαμαρτύρησις· ἀλλ’ ὕστερον ἀφοῦ περὶ τοῦ προκειμένου ἐλευθέρως ἐπεψήφισαν οἱ μὲν, κατεψήφισαν οἱ δὲ, κατὰ δὲ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν ὁ Κ. Ιάλεμος, ἀνήκων εἰς τὴν ἀντίθετον πτέρυγα, ἐπρόβαλε τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ ἄρθρου τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος συμβουλίου, δηλ. ἔκαμεν ἔφεσιν εἰς τὸν λαὸν διὰ τῆς εἰς τὴν μέλλουσαν Βουλὴν τῆς Αʹ. περιόδου ἀναθέσεως τοῦ νὰ ἀναθεωρήσῃ αὕτη τὰ περὶ τοῦ ἄρθρου τούτου καὶ ἀποφασίσῃ, ὅπερ καὶ παρεδέχθη σχεδὸν παμψηφεὶ, ἔχει πλέον νομιμότητα ἡ διαμαρτύρησις; Ταῦτα λέγων, Κύριοι, δὲν εἶμαι φίλος τοῦ Συμβουλίου, διότι εἶχον καὶ ἔχω ἰδέαν, ὅτι ἡ Γερουσία ἦτο τὸ κατάλληλον σῶμα, ἀλλὰ τὴν ἀπεῤῥίψατε, καὶ σήμερον ἦλθε τὸ προκείμενον ζήτημα. Χρεωστῶ νὰ εἴπω, ὅτι ἀφοῦ ἐκάματε ἔφεσιν περὶ τούτου εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν εἶναι δικαία ἡ διαμαρτύρησις.

§46ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, Κύριε Πρόεδρε, ἐφωτίσθημεν.

§47Χ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ. Παρατηρῶ, ὅτι ἡ διαμαρτύρησις πρέπει νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, διότι ἐκτὸς τῶν πληρεξουσίων, οἱ ὁποῖοι τὴν ὑπέγραψαν, ὑπάρχουν καὶ πολλοὶ ἀπόντες, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν κατὰ τὰς ἡμέρας, καθ’ ἃς συνεζητήθη τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας. Φρονοῦμεν, ὅτι αὐτοὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσωσι νὰ γραφῇ ἡ διαμαρτύρησίς των (δεξιόθεν μπᾶ! μπᾶ!) Ἡ ἰδέα μου εἶναι αὕτη.

§48ΑΘ. Β. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μόνη διαμαρτύρησις εἶναι ἡ ψῆφος.

§49Χ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῶ, ὅταν ζητεῖται ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου. Τώρα ἔρχομαι ὡς πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν ἐσωτερικῶν. Σᾶς εἶπε, Κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ Βασιλεὺς εἶναι συμβαλλόμενον μέρος· τοῦτο καὶ οἱ ἀντιπολιτευόμενοι τὸ ἀναγνωρίζουν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ξένα τοῦ προκειμένου.

§51Χ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Ἀναγνωρίζω, ὅτι ὁ Βασιλεὺς εἶναι συμβαλλόμενον μέρος, δύναται νὰ φέρῃ διάγγελμα, δι’ οὗ νὰ κάμῃ παρατηρήσεις, ἀλλὰ νὰ τὸ φέρῃ εἰς τὸ τέλος, οὐχὶ δὲ νὰ φέρῃ Σύνταγμα, ἵνα τὸ ψηφίσωμεν, διότι τοῦτο θεωρεῖται καταπίεσις ἐκ μέρους τῆς Βασιλείας πρὸς τὴν Συνέλευσιν.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν θεωρῇ ὡς λήξασαν τὴν συζήτησιν. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. Διατείνονται πολλοὶ, ὅτι πρέπει νὰ σημειωθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἡ διαμαρτύρησις. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν παραδέχηται.

§53ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος).

§54ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ θέμα εἶναι ἂν παραδέχηται ἡ Συνέλευσις, ὅτι ἀνεγνώσθη χθὲς ἢ ὄχι ἡ διαμαρτύρησις.

§55ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα, ὅπως τὸ ἐθέσατε, ἂν πρέπῃ ἡ διαμαρτύρησις νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ἂν ἀποῤῥιφθῇ, θὰ εἴπῃ, ὅτι οὐδεμία πλέον διαμαρτύρησις δύναται νὰ γίνῃ. Ἑπομένως ἡ τοιαύτη ἀρχὴ προσβάλλει ἀρχὴν προαπεφασισμένην τοῦ ἀναφέρεσθαι.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διαιρέσω τὸ ζήτημα. Θὰ ἐρωτήσω πρῶτον ἂν ἀνεγνώσθη.

§57ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνεγνώσθη (θόρυβος).

§58Σ. ΜΑΚΡΗΣ. Τὸ ζήτημα, κατ’ ἐμὲ, εἶναι ἂν πρέπῃ νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ (θόρυβος παρατεταμμένος).

§59ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ πιστοποιηθῇ τὸ γεγονὸς ἂν ἀνεγνώσθη ἢ ὄχι.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἀναφέρουσιν, ὅτι δὲν ἀνεγνώσθη, ἀλλ’ ὅτι ἤρξατο ἡ ἀνάγνωσις. Θὰ ἐρωτήσω κατὰ πρῶτον ἂν ἡ Συνέλευσις παραδέχηται νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§61ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἀνεγνώσθη.

§62ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὸ θέμα εἶναι ἂν τὰ πρακτικὰ ἔχωσι καλῶς ἢ ὄχι.

§63ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ πρακτικὰ λέγουν, ὅτι ἡ ἀνάγνωσις ἐπροχώρησε μέχρι τινὸς, διότι μέρος τῶν πληρεξουσίων μεγαλοφώνως ἀντέστη καὶ διέκοψε τὴν ἀνάγνωσιν, καὶ ἐπειδὴ προῆλθε θόρυβος διελύθη ἡ συνεδρίασις. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι τὰ πρακτικὰ εἶναι ἐσφαλμένα.

§64ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἔφθασεν ἕως τὸ τέλος ἡ ἀνάγνωσις, ναὶ ἢ ὄχι;

§65ΜΙΛΗΣΗΣ. Κ. Πρόεδρε, τὸ πρῶτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ λύσῃ ἡ Συνέλευσις, εἶναι ἂν τὰ πρακτικὰ ἔχωσι καλῶς ἢ ὄχι. Ἡ λύσις δὲ τοῦ ζητήματος τούτου δὲν ἐπηρεάζει τὸ ἄλλο· καὶ ἠμποροῦν οἱ Κύριοι κατόπιν νὰ ζητήσουν ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ διαμαρτύρησίς των, ἡ δὲ Συνέλευσις θ’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς περιστάσεώς των ταύτης.

§66ΒΑΣΣΟΣ. Φαίνεται, ὅτι οἱ Κύριοι δὲν μᾶς ἐννόησαν καλῶς, διότι ἡμεῖς διατεινόμεθα, ὅτι ἔγγραφόν τι κατετέθη εἰς τὸ γραφεῖόν σας, καὶ, ὡς λέγουν τὰ πρακτικὰ, ἤρξατο ἡ ἀνάγνωσις αὐτοῦ, ὅτι τὸ ἔγγραφον τοῦτο, εἴτε ἀποδεκτὸν, εἴτε ὄχι ἐγένετο, ὀφείλει νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά. Αὐτὸ φρονοῦμεν ἡμεῖς.

§67ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὲ δύω, Κύριοι, λόγους νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις θέλει λύσει τὸ ζήτημα τοῦτο. Τὰ πρακτικὰ δὲν εἶναί τι, τὸ ὁποῖον κρατεῖ τις εἰς τὴν θέλησίν του, διότι περιέχουσι πᾶν ὅ,τι ἐγένετο ἐν τῇ Συνελεύσει· αὐτὸν τὸν τύπον τὰ πρακτικὰ τὸν φέρουσι πλήρη. Τὸ ζήτημα λοιπὸν εἶναι τὸ ἑξῆς, τὰ πρακτικὰ ἔχουσι καλῶς ἢ ὄχι;

§68ΖΕΡΒΑΣ. Ὁ Κ. Μίλησις ἔθεσε τὸ ζήτημα εἰς τὸ νὰ περιορισθῇ ἡ Συνέλευσις εἰς τὸ ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἔχωσι τὰ πρακτικά. Ἀλλὰ, Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι τὰ πρακτικὰ δὲν ἔχουσι καλῶς· ὁ λόγος δὲ εἶναι, ὅτι ἐκεῖνοι μὲν λέγουν, ὅτι ἡ διαμαρτύρησις δὲν ἀνεγνώσθη, ἡμεῖς δὲ διϊσχυριζόμεθα, ὅτι ἡ διαμαρτύρησις ἀνεγνώσθη πλήρης.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἔχετε πεῖραν δύο ἐτῶν. Ὅταν γίνεται ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν, τὸ πρῶτον ζήτημα εἶναι ἂν τὰ πρακτικὰ ἔχωσι καλῶς ἢ ὄχι.

§70ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἤρχισεν ἡ ἀνάγνωσις τῆς διαμαρτυρήσεως, καὶ μετὰ ταῦτα ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἐπῆλθε θόρυβος. Ὁ Κ. Μακρῆς δύναται νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν τὸ ἀνέγνωσε μέχρι τέλους ἢ ὄχι.

§71ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ ὡς τίμιος ἄνθρωπος ὁ Κ. Μακρῆς νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν ἀνέγνωσε τὸ ἔγγραφον μέχρι τέλους.

§72Σ. ΜΑΚΡΗΣ. Βεβαιωθῆτε, Κύριοι, ὅτι θὰ σᾶς εἰπῶ ὅλην τὴν ἀλήθειαν. Ἀνεξαρτήτως τῆς μερίδος, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ εἴπω ὅλην τὴν ἀλήθειαν, καθὼς καὶ ἄλλοτε προεκλήθην ἐπὶ ἑτέρου ζητήματος, ὅτε ἤμην γραμματεύς. Διαβεβαιῶ λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν, ὅτι τὸ ἔγγραφον πλὴν τοῦ τελευταίου παραγράφου τὸ ἀνέγνωσα. Ἡ μερὶς ἡ ἀντίθετος ἦτον ὅλη ἐν θορύβῳ καὶ δὲν ἠδύνατο ν’ ἀκουσθῇ· πλὴν ὅμως τοῦ τελευταίου παραγράφου ὅλον τὸ ἔγγραφον τὸ ἀνέγνωσα ἐν τῷ μέσῳ τοῦ θορύβου.

§73ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Νὰ καταχωρισθῇ λοιπὸν ἐκτὸς τοῦ τελευταίου παραγράφου.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἐὰν τὰ πρακτικὰ ἔχωσι καλῶς, ἢ ὄχι. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι τὰ πρακτικὰ ἔχουσι καλῶς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Τὸ σύνολον, Κύριοι, τοῦ Συντάγματος ἀντεγράφη ἐπὶ καθαροῦ χάρτου ἵνα ὑποβληθῇ εἰς τὴν Α. Μ. Γνωρίζετε, ὅτι πρὶν ἢ ἡ Α. Μ. ἀποφανθῇ ἂν τὸ ἀποδέχεται ἢ ὄχι, δὲν δύναται ν’ ἀντιγραφῇ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ὑπογραφῇ ἀπὸ τοὺς Κυρίους πληρεξουσίους. Θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ ὑποβληθῇ διὰ τοῦ προέδρου καὶ μιᾶς πρεσβείας;

§75ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§76ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Θέλομεν νὰ ᾖναι ὅσον τὸ δυνατὸν μεγάλη.

§77ΤΙΝΕΣ. Δωδεκαμελής.

§78ΕΤΕΡΟΙ. Εἰκοσαμελής.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν, ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι ὑπάρχει διαφωνία ὡς πρὸς τὸν ἀριθμόν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ ᾖναι ἡ πρεσβεία 12μελὴς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἐνταῦθα γίνεται ἡ κλήρωσις τῆς πρεσβείας. Ὁ ἀντιπρόεδρος Κ. Ἀντύπας ἐξάγει τὰ ψηφοδέλτια. Ἐκληρώθησαν δὲ τὰ ἑξῆς ὀνόματα· Ἀν. Κορφιωτάκης, Χαριλ. Τρικούπης, Ζ. Ζαρειφόπουλος, Ἀνδρ. Ζαΐμης, Σωτ. Ἰωάννου, Σπυρ. Χειμαριὸς, Ν. Π. Καΐρης, Νικοκάβουρας, Εὐστ. Γιαννούσης, Πολυχρονιάδης, Ῥούκης, Κ. Λεκάτης.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλεται πρότασις τοῦ πληρεξουσίου Λεωνίδα Σταμάτη. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· Ἄρθρον Αʹ. Αἱ διατάξεις τοῦ ἀπὸ 15 7βρίου 1848 περὶ Κρητῶν νόμου ἐφαρμόζονται καὶ διὰ τοὺς μετανάστας Σαμίους. Ἄρθρον Βʹ. Ἡ παραχωρηθεῖσα ἔκτασις ἐννοεῖται ἐκ στρεμμάτων δεκαπέντε (15) δι’ ἕκαστον ἄτομον, καὶ διὰ πολυμελῆ οἰκογένειαν μέχρι πεντήκοντα (50). Ἄρθρον Γʹ. Τὸ ἐκ Τουρκικῶν γροσίων ἑπτακοσίων ὀγδοήκοντα χιλιάδων ἑξακοσίων ἑξήκοντα δύω (780, 662) ἤτοι δραχμῶν 195,165 χρέος τῆς Ἑλλάδος πρὸς τοὺς Σαμίους, δι’ ἔξοδα καταβληθέντα παρ’ αὐτῶν εἰς τὸν ὑπὲρ ἀνεξαρτησίας ἀγῶνα, θέλει παρακατατεθῆ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὁ δὲ τόκος αὐτῶν θέλει χρησιμεύσει εἰς ἐκπαίδευσιν ἀναλόγου ἀριθμοῦ τέκνων τῶν μεταναστῶν Σαμίων, ἐξ ἀμφοτέρων τῶν φύλων. Ἀθῆναι, τὴν 19 8βρίου 1864.

Ὁ πληρεξούσιος τοῦ Σωματείου Σαμίων

Λ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ.

Ὑποβάλλεται ἑτέρα πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει Ἄρθρον 1. Χορηγεῖται μηνιαία ἰσόβιος σύνταξις. Αʹ. Εἰς τὸν ὑποστράτηγον Γεώργιον Δυοβουνιώτην ἐκ δραχμῶν τριακοσίων ἑβδομήκοντα πέντε. Βʹ. Εἰς τὴν χήραν τοῦ συνταγματάρχου Νικολάου Σκαρβέλη ἐκ δραχ. διακοσίων πεντήκοντα. Γʹ. Εἰς τὸν λοχαγὸν Σωτήριον Παγώνην ἐκ δραχμ. ἑκατὸν πεντήκοντα. Δʹ. Εἰς τὴν χήραν τοῦ ὑπολοχαγοῦ Νικολάου Λεουτσάκου ἐκ δραχμῶν ἑκατὸν εἴκοσι· καὶ Εʹ. Εἰς τὴν χήραν καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ ὑπολοχαγοῦ Ἀριστ. Κανάρη ἐκ δραχμῶν ἑκατὸν πεντήκοντα. Ἄρθρον 2. Μετὰ τὸν θάνατον τῶν εἰρημένων ἀτόμων ἐφαρμόζονται ἐπὶ τῶν χηρῶν ἢ ὀρφανῶν αὐτῶν αἱ διατάξεις τοῦ ἀπὸ 3 Αὐγούστου 1861 ΧΝΒʹ. Νόμου περὶ πολιτικῶν συντάξεων. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 19 Ὀκτωβρίου 1844. Ὁ πληρεξούσιος Τριφυλίας καὶ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν

Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ.

§81ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Νὰ ψηφισθῇ ἀμέσως.

§82ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§83Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. Πρόεδρες, ἐὰν ἐπιτραπῇ ἡ συζήτησις, ζητῶ τὸν λόγον.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, θέλει τυπωθῆ καὶ τεθῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὡς κατεπείγουσα. Ὑποβάλεται ἑτέρα πρότασις. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Ἐθνικὴ Συνέλευσις Λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὸ ΙΖʹ. ψήφισμα τῆς ἐν Ἀθήναις Ἐθνικῆς Συνελεύσεως καὶ Θεωροῦσα ὅτι μετὰ τὴν αἰσίαν τῆς Ἑπτανήσου ἕνωσιν ἱερὸν ἐπιβάλλεται χρέος, ἵνα ὁ μεγάλος σεβασμὸς καὶ ἡ ἐξαίρετος εὐγνωμοσύνη, ἣν οἱ λαοὶ τῆς Ἑλλάδος σώζουσιν εἰς μνήμην τοῦ ἀοιδίμου Ι. Α. Καποδίστρια, διαιωνισθῇ καὶ ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ πατρίδι του. Ψηφίζει. Κατὰ τὴν ἀνατολικὴν ἄκραν τῆς ἐν τῇ πόλει Κερκύρᾳ πλατείας καὶ ἄνω τῆς παραλίας ν’ ἀνεγερθῇ ἐπιμελείᾳ τῆς Κυβερνήσεως ἀνδριὰς τοῦ ἀοιδίμου Ι. Α. Καποδίστρια ὡς εὐεργέτου τῆς πατρίδος. Ἐν Ἀθήναις 19 Ὀκτωβρίου 1864. Ι. ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ, πληρεξ. Παξῶν. Α. ΝΙΚΟΚΑΒΟΥΡΑΣ, πληρεξ. Κερκύρας.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ αὐτὴ καὶ θεωρηθῆ ὡς κατεπείγουσα. Ὑπάρχει καὶ τροπολογία ἐπὶ τοῦ Νόμου περὶ συντάξεων, εἶναι ἐκτεταμένη, θέλει τυπωθῆ καὶ τεθῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἤδη ἔρχεται ἡ ἐκλογὴ τοῦ νέου Προέδρου. Ὁ Κ. Πυλαρινὸς παρακαλεῖται νὰ μὲ ἀντικαταστήσῃ. Ὁ Κ. Πυλαρινὸς καταλαμβάνει ὡς πρεσβύτερος τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου. Γίνεται ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προεδρείου, κατὰ τὰ κανονισμένα.

§86ΜΙΛΗΣΗΣ. Κατ’ ἐντολὴν τοῦ Προέδρου, Κύριοι, σᾶς ἀπαγγέλλω τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 309, ἐξ αὐτῶν ὁ Κ. Μεσσηνέζης ἔλαβεν 158 ψήφους, ὁ δὲ Κ. Μωραϊτίνης 147, ἄρα ὁ Κ. Μεσσηνέζης λαχὼν τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας εἶναι Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως. Ἐκ τῶν ἀντιπροέδρων ὁ Κ. Στ. Στεφανόπουλος ἔλαβε ψήφους 139· ὁ Ἡρ. Πετμεζᾶς 139, ὁ Στ. Μακρῆς 134 καὶ ὁ Πρ. Μαμούρης 133, ὁ Βαρότσης 132, Εὐθυμιόπουλος 131, ὁ Σουΐδας καὶ ὁ Γιαννουλίδης 120, ὥστε οὐδεὶς τῶν Κ. Ἀντιπροέδρων ἔλαχε τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας.

§87ΣΑΡΑΒΑΣ. Νὰ μείνουν οἱ παλαιοί.

§88ΜΙΛΗΣΗΣ. Γραμματεῖς, οἱ Κύριοι Καμπάνης 142, Βαρβιτσώτης 141, Σπυρ. Λογιωτατίδης 139, καὶ Ἀναγν. Νικολαΐδης 139, ὥστε Γραμματεῖς ἐπειδὴ ἐκλέγονται διὰ σχετικῆς πλειοψηφίας εἶναι οἱ 4 οὗτοι πρῶτοι. Ἐπιλαχόντες εἶναι Πρεζάνης, Μιχαηλίδης, Κανελλόπουλος, Μεταξᾶς.

§89ΔΟΣΙΟΣ ΚΑΙ ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Αὔριον τὸ Διάγγελμα.

§90ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἡ Συνέλευσις δὲν εἶναι πλήρης, ὥστε δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀποφασισθῇ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 4 καὶ 25.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Α. ΜΕΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Ν. Μ. Καμπάνης. Α. Νικολαΐδης.