1864.10.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 335.

Τῆς 6 Ὀκτωβρίου 1864.

(Τρίτη.)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνονται τὰ πρακτικά;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι χθὲς ἐπρότεινα τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας μερικῶν ὑπαλλήλων τῆς Συνελεύσεως, ἐνόησα, ὅτι ἡ αὔξησις αὕτη πρέπει νὰ γείνῃ ἀπὸ τῆς πρώτης τοῦ λήξαντος μηνὸς, διότι ἐπρόκειτο περὶ τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου, ἂν ἡ Συνέλευσις ἐννοῇ, ὅτι ἡ αὔξησις πρέπει νὰ γείνῃ ἀπὸ τὴν χθὲς, πρέπει νὰ ἀποφανθῇ.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Ἀπὸ τῆς χθές.

§5ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι αὐξηθείσης τῆς μισθοδοσίας μερικῶν ὑπαλλήλων τῆς Συνελεύσεως, νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ αὐξηθῇ καὶ ἡ μισθοδοσία τῶν κλητήρων.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως περὶ ἀφομοιώσεως. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι εἶχε τεθῆ εἰς ψηφοφορίαν ἓν θέμα ἀφορῶν τὴν ἀφομοίωσιν· ἐκ τῆς ψηφοφορίας δ’ ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν ἦτο πλήρης, ἑπομένως πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ματαιωθεῖσα ψηφοφορία. Ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ ψηφοφορήσῃ δι’ ἀναστάσεως ἢ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§7ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τίποτε, ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις δὲν ἦτο ἐν ἀπαρτίᾳ, τὰ πάντα εὑρίσκονται εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην ἐν ᾗ καὶ πρὸ τῆς ψηφοφορίας εὑρίσκοντο. Εὑρισκόμεθα εἰς τὴν θέσιν τῶν ζητημάτων· ἡμεῖς ἐπιμένομεν νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις τοῦ Καπελέτου.

§8ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως ἐκείνης ἐπεκυρώθησαν.

§9ΔΑΓΡΕΣ. Ὅταν ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις, ἡ Συνέλευσις ἦτο πλήρης, ἀλλ’ ἔπειτα ἀνεχωρήσατε.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ θέμα ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ Σαββάτου καὶ εἶναι τὸ ἑξῆς. Εἶναι ἀπαράδεκτοι αἱ ἐξαιρέσεις ὡς ἀντικείμεναι εἰς τὸ δικαίωμα τῆς ἰσότητος ναὶ ἢ ὄχι; Ἤδη γίνεται ἡ ἀντίῤῥησις, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο δὲν πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, ἀλλὰ μόνον ἡ πρότασις τοῦ Καπελέτου. Νομίζω, ὅτι ἡ φιλοτιμία αὕτη δὲν δύναται ν’ ἀρθῇ παρὰ διὰ μιᾶς ψηφοφορίας.

§11ΣΑΡΑΒΑΣ. Τί λέγουν τὰ πρακτικά;

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδού. «Προκειμένου ὕστερον νὰ ψηφοφορηθῇ τὸ ἐγκριθὲν θέμα, πολλοὶ μὲν πληρεξούσιοι ἀντέτεινον εἰς τοῦτο ἰσχυρισθέντες, ὅτι πρὸ τῆς προκλήσεως τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τῆς γνώμης τοῦ Προέδρου ἐζήτησαν τὴν κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν ψηφοφορίαν, δυνάμει τοῦ ὑπὸ τοῦ κανονισμοῦ χορηγουμένου αὐτοῖς δικαιώματος, ὁ δὲ Πρόεδρος ἀπήντησεν, ὅτι δὲν ἤκουσε τοιοῦτόν τι. Προταθείσης ἐνστάσεως ὕστερον, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν εἶναι πλήρης, ἐγένετο κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ ἑξῆς θέματος· «Εἶναι ἀπαράδεκτοι αἱ ἐξαιρέσεις ὡς ἀντικείμεναι εἰς τὸ δικαίωμα τῆς ἰσότητος;» καὶ μὴ εὑρεθείσης τῆς Συνελεύσεως ἐν νομίμῳ ἀπαρτίᾳ, ὡς ἑκατὸν πεντήκοντα τριῶν πληρεξουσίων παρόντων μόνον, διελύθη ἡ συνεδρίασις περὶ ὥραν 6 Μ. Μ.

§13ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Παρακαλῶ, Κ. Πρόεδρε, νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ὡς πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορίας. Ὅταν ἐθέσατε τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰς ψηφοφορίαν, ὅλοι ἡμεῖς εἴμεθα ὄρθιοι, λέγοντες, ἵνα προταχθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καπελέτου· συγχρόνως ἐθέσατε εἰς ψηφοφορίαν.......

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε προσβάλλετε τὰ πρακτικὰ τὰ ἐπικυρωθέντα.

§15ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ ἔλθωμεν ὅμως εἰς μίαν λύσιν. Πῶς διεκρίνετε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορίας, ἀφοῦ καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ὄρθιοι; ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ διάκρισις.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ προεδρεῖον διέκρινε τὴν ψηφοφορίαν.

§17ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ πρακτικὰ λέγουν, ὅτι ἐγένετο δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορία, μετὰ ταῦτα δὲ ἐλέχθη, ὅτι τὸ σῶμα δὲν ἦτο πλῆρες· καὶ ἠρωτήθησαν οἱ παρόντες δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως περὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος διὰ νὰ ἀποφανθῶσιν, ὅτι τὸ σῶμα δὲν εὑρέθη πλῆρες· ὥστε βλέπετε, ὅτι ἡ δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορία δὲν ἦτο ἰσχυρὰ, ὡς μὴ εὑρεθέντος πλήρους τοῦ σώματος.

§18ΜΙΛΗΣΗΣ. Λυποῦμαι, Κ. Πρόεδρε, διότι ὁ ἔντιμος προαγορεύσας, καί τοι νομομαθὴς, ἐλησμόνησεν, ὅτι αἱ ἀποφάσεις, οἱασδήποτε φύσεως καὶ ἂν ὦσιν, ὡς καὶ οἱ νόμοι, δὲν ἔχουν ὀπισθενεργὸν δύναμιν. Ἡ ἔνστασις, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν ἦτο πλήρης ἐκ τῶν πρακτικῶν φαίνεται, ὅτι ἐγένετο μετὰ τὴν ψηφοφορίαν δι’ ἀναστάσεως. Ἂν λοιπὸν, Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἔνστασις αὕτη, ἡ ὁποία προεκάλεσε τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν, ἐφάνη ὅτι ἦτο βάσιμος, δὲν ἔχει διὰ τοῦτο ἀναδρομικὴν δύναμιν· ἄλλως αἱ ἀποφάσεις τῆς συνεδριάσεως ἐκείνης πρέπει ὅλαι νὰ κηρυχθῶσιν ἄκυροι, διότι δὲν ἔχομεν σταθερὸν σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ σταθῶμεν ἅμα θελήσωμεν ν’ ἀνατρέξωμεν εἰς τὰς προηγουμένας ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως. Παρατηρεῖτε, Κ. Πρόεδρε, ὅτι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παπαδιαμαντοπούλου καὶ ὁ ὀρθὸς λόγος καὶ οἱ κοινοβουλευτικοὶ κανόνες ἀποκρούουσιν ἕνεκα τῶν προφανῶν ἀτοπημάτων της. Ἄλλως τε εἶναι γνωστὸν, ὅτι οἱ Κύριοι οὗτοι, ὅταν εἶδον, ὅτι ἡ Συνέλευσις εἶχε σκοπὸν νὰ ἀποφανθῇ ἐναντίον τῆς ἰδέας των, ἀπεχώρησαν, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ Συνέλευσις δὲν ἦτο κατόπιν πλήρης.

§19ΜΑΚΡΗΣ. Κ. Πρόεδρε, κατ’ ἐμὲ τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς, καθαρὸν καὶ εἰλικρινὲς· ἐνῷ αἱ δύο μερίδες ἐφιλονείκουν ποία πρότασις νὰ ψηφοφορηθῇ πρώτη, καὶ ὑπῆρχε μέγας θόρυβος, ἐν τῷ μέσῳ τοῦ θορύβου αὐτοῦ ἐθέσατε ἕνα ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐνῷ ἐθέτατε, ἡ πτέρυξ αὐτὴ (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) διεμαρτύρετο, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· ἐν τῷ θορύβῳ ἐκείνῳ ἐθέσατε τὸ ζήτημα καὶ ἀνηγγείλατε τὸ ἀποτέλεσμα ὡς ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, ἐδῶ ἡ μερὶς αὕτη (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) διεμαρτύρετο καὶ ἔλεγε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Αὐτὸ εἶναι τὸ κύριον ζήτημα καὶ ἐπιμένομεν μὴ παραδεχόμενοι τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἀπηγγείλατε μεταξὺ τοῦ θορύβου.

§20ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἔπρεπε νὰ τὰ εἰπῆτε τότε μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν.

§21ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Δὲν ἐκάμαμεν χθὲς λόγον διὰ νὰ μὴ φωνάζητε, ὅτι κατὰ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν συζητοῦμεν τὸ Σύνταγμα φέρομεν ἐνστάσεις κατὰ τῶν πρακτικῶν, ἵνα ματαιόνωμεν τὴν συζήτησιν.

§22ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Οὐδεμία ἀπόφασις σώματός τινος δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς κατηρτισμένη, ἂν δὲν συνοδεύεται ἀπὸ ὅλους τοὺς τύπους, οἱ ὁποῖοι ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ καταρτίσωμεν πᾶσαν ἀπόφασιν.

§23ΜΙΛΗΣΗΣ. Ποῖοι οἱ τύποι;

§24ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Λέγω ὅτι διὰ νὰ καταρτίσωμεν τελεσιδικίαν, ὡς λέγει ὁ Κ. Μίλησης, ὁ νομομαθὴς, περὶ μιᾶς ἀποφάσεως, πρέπει νὰ συντρέξουν ὅλοι οἱ τύποι· πρῶτος τύπος διὰ τὴν κατάρτισιν μιᾶς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως ταύτης εἶναι νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις, νὰ τεθῶσι καθαρῶς καὶ εὐκρινῶς τὰ θέματα, νὰ εὑρεθῇ τὸ σῶμα ἐν ἀπαρτίᾳ, νὰ παραδεχθῇ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ σύνολον, καὶ δὲν φθάνει τοῦτο, πρέπει νὰ ἔλθῃ καὶ ἡ ἑπομένη συνεδρίασις, ἡ ὁποία νὰ κηρύξῃ ὡς κῦρος ἔχοντα τὰ πρακτικά. Τώρα ἔρχεται ἡ συνεδρίασις ἡ χθεσινή. Τὶ μᾶς βεβαιοῖ; μᾶς βεβαιοῖ τὸ κῦρος τῶν πρακτικῶν, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου ἐξάγεται ἀπὸ αὐτὰ, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἐτίθεντο τὰ ζητήματα ἀπαρτία δὲν ὑπῆρχεν, ἑπομένως τὰ πράγματα εὑρίσκονται εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην ἐν ᾗ εὑρίσκοντο πρὸ πάσης ἄλλης ἀποφάσεως· καὶ εἰς τὰ δικαστήρια ὁσάκις γίνεται διακοπὴ συζητήσεως, ἡ ἐπανάληψις γίνεται ἐξ ὑπαρχῆς, ἐκτὸς ἂν ὑπάρχῃ ἀπόφασις ὁριστικὴ καὶ τελεσίδικος. Ἐὰν θέλετε νὰ ἔχωμεν καὶ συζήτησιν, πρέπει νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν προσυζήτησιν ὅλων τῶν ζητημάτων, ἄλλως δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Ἔπειτα εἴμεθα δικαστήριον, ἵνα δεσμευώμεθα ἀπὸ τελεσιδικίας; δὲν εἴμεθα δικαστήριον, δὲν εἴμεθα εἰρηνοδικεῖον, δὲν εἴμεθα πρωτοδικεῖον· καὶ ἂν θέλετε νὰ ἐφαρμόσωμεν τοὺς δικαστικοὺς κανόνας, ἡ παροῦσα ἀπόφασις εἶναι παρεμπίπτουσα· ἡμεῖς λέγομεν νὰ ἀνακληθῇ.

§25ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Συνέλευσις προβᾶσα εἰς ψηφοφορίαν δι’ ἀναστάσεως, ἐπέμενεν εἰς τὴν ἀπόφασίν της μέχρι τέλους, καὶ δὲν ἐγένετο οὐδὲν ἄλλο. Σήμερον δύνασθε νὰ λέγητε, ὅτι ἦτον ἀπόφασις καὶ ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικά. Τί λέγουν ὅμως τὰ πρακτικά; Ἰδοὺ τὶ λέγουν «ὁ Κ. Πρόεδρος διετύπωσε τὸ θέμα ὡς ἑξῆς. Εἶναι ἀπαράδεκτοι αἱ προταθεῖσαι ἐξαιρέσεις ὡς ἀντικείμεναι εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος·» κατόπιν ἡ Συνέλευσις ἐρωτηθεῖσα ἐδέχθη δι’ ἀναστάσεως τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος ὡς ὑπὸ τοῦ προεδρείου διετυπώθη. Προκειμένου ὕστερον νὰ ψηφοφορηθῇ........

§26ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§27ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, «τὸ ἐγκριθὲν θέμα, πολλοὶ μὲν πληρεξούσιοι ἀντέτειναν εἰς τοῦτο ἰσχυρισθέντες, ὅτι πρὸ τῆς προκλήσεως τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τῆς γνώμης τοῦ Προέδρου, ἐζήτησαν τὴν κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν ψηφοφορίαν, δυνάμει τοῦ ὑπὸ τοῦ κανονισμοῦ χορηγουμένου αὐτοῖς δικαιώματος, ὁ δὲ Πρόεδρος ἀπήντησεν ὅτι δὲν ἤκουσε τοιοῦτόν τι κλπ. δηλαδὴ ἐθεώρησαν οἱ Κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν, ὅτι τῳόντι ἦτο ἀμφίβολον ὅ,τι δι’ ἀναστάσεως ἀπεφασίσθη, καὶ συγκατετέθησαν εἰς τὸ νὰ γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, τὸ δὲ σῶμα εὑρέθη ἀτελές.

§28ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, δύω λέξεις. Ὁ Κ. Παπαδιαμαντόπουλος πρέπει νὰ ἔχῃ ἰδιάζοντα τρόπον ἑρμηνευτικῆς, τὸν ὁποῖον ἐγὼ οὐδαμοῦ ἀπήντησα· εἶναι τρόπος ἐξαιρετικὸς, ἄξιος στεφανώσεως. Τί ἐπροσπάθησε νὰ ἀποδείξῃ; ὅτι τὸ αὐτὸ θέμα ἐψηφοφόρησε προχθὲς ἡ Συνέλευσις καὶ δι’ ἀναστάσεως καὶ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἀκολουθῶν τὴν κοινὴν ἑρμηνευτικὴν λέγω, ὅτι ἢ ἀπατᾶται ὁ Κ. Παπαδιαμαντόπουλος, ἢ ζητεῖ ν’ ἀπατήσῃ τοὺς ἄλλους. Τί λέγουν, Κύριοι, τὰ πρακτικά; Ὅ,τι ἐγένετο, καὶ ὅ,τι ἐνθυμεῖσθε ὅλοι Εἶχεν ἐγερθῇ, τὸ ἐνθυμεῖσθε, τὸ ζήτημα πῶς θὰ τεθῇ τὸ ψηφοφορητέον θέμα· οἱ μὲν ἔλεγον οὕτως, οἱ δὲ ἔλεγον ἄλλως. Ἡ διένεξις αὕτη ἐλύθη, καὶ πῶς ἐλύθη;......

§29ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. (ἐξ ἀριστερῶν). Ὁ πρόεδρος τὸ ἔλυσε μόνος του.

§30ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὰ πρακτικὰ δὲν λέγουν αὐτό.

§31ΖΕΡΒΑΣ. Τὸ ἔλυσεν ὁ πρόεδρος αὐθαιρέτως καὶ ἐπροκάλεσε ψηφοφορίαν χωρὶς νὰ τὸ εἴπῃ ἡ Συνέλευσις, καὶ ἔρχεσθε σεῖς σήμερον νὰ νομιμοποιήσητε τὴν πρᾶξίν του ταύτην; κἀνεὶς δὲν ὑπάρχει, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀναγνωρίσῃ τὴν παρανομίαν ταύτην.

§32ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἔχω τὴν ἀτυχίαν νὰ βλέπω ἄλλως πως τὰ πράγματα, παρὰ ὅπως σεῖς Κ. Ζέρβα. Μήπως προσβάλλω διὰ τοῦτο τὴν θείαν ἐλευθερίαν; Ἡ Συνέλευσις ἐρωτηθεῖσα, ἀπεφάνθη, ὅτι θέλει νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα, ὅπως τὸ ἔθεσεν ὁ Κ. Πρόεδρος. Ἀφοῦ ὁ πρόεδρος ὥρισε τὸ ψηφοφορητέον θέμα, προέβη εἰς τὴν οὐσιαστικὴν ψηφοφορίαν, καὶ ἠρώτησεν ἐπὶ τούτου τὴν Συνέλευσιν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διότι ἐγένετο τότε ἡ ἔνστασις, ὅτι δὲν ἤμεθα πλήρεις, καὶ δὲν εὑρέθημεν τῳόντι πλήρεις. Τόρα ὁ Κ. Παπαδιαμαντόπουλος ἰσχυρίζεται, ὅτι καὶ εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν καὶ εἰς τὴν δευτέραν τὸ αὐτὸ θέμα ἐψηφοφορήθη, καὶ ἐπειδὴ λέγει, δὲν ἤμεθα πλήρεις εἰς τὴν βʹ. δὲν ἤμεθα οὔτε εἰς τὴν ά! Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ὅτι αὐτὸν τὸν τρόπον τοῦ ἑρμηνεύειν τὰ πρακτικὰ καὶ τοὺς νόμους δὲν ἀπήντησα πουθενά· μοὶ ἐπιφυλάσσετο νὰ τὸν ἀκούσω ἀπὸ ἀρειοπαγίτην καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Συνελεύσεως, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἤκουσα καὶ πολλὰ ἄλλα παρατράγωδα. Σᾶς ἀναγινώσκω τὰ πρακτικά.

§33Σ. ΜΑΚΡΗΣ. Δὲν παραδεχόμεθα ψηφοφορίαν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε, ἐνῷ ἡμεῖς ἐκάμαμεν διαμαρτύρησιν.

§34ΜΙΛΗΣΗΣ. Καὶ τόρα διαμαρτύρεσθε, ἀλλ’ ἐγὼ θὰ ἐξακολουθήσω. Ἀκούσατε τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἐπεκυρώθησαν χθὲς, χωρὶς νὰ εἴπητε οὐδὲ λέξιν. Ἰδοὺ τί λέγουν τὰ πρακτικά. «Προκειμένης τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, ὁ Κ. Σαρίπολος ἐπρότεινεν ὡς τοιοῦτον τὸ ἑξῆς «Ἡ Συνέλευσις θέσασα ὅτι δέχεται ἐξαιρέσεις, προσβάλλει τὴν ἰσότητα;» ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι τὸ ἀπαράδεκτον δὲν διατυποῦται ἐν προτάσεσιν, ὁ δὲ πληρεξούσιος Κ. Καλλιφρονᾶς καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἐζήτησαν νὰ ψηφοφορηθῇ πρώτη ἡ πρότασις τοῦ πληρεξουσίου Ἰω. Τυπάλδου Καπελέτου καὶ ὁ πρόεδρος διετύπωσε τὸ θέμα ὡς ἑξῆς. «Εἶναι ἀπαράδεκτοι αἱ προταθεῖσαι ἐξαιρέσεις ὡς ἀντικείμεναι εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος;» Ἰδοὺ τὸ πρῶτον ζήτημα. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἐλύθη δι’ ἀναστάσεως. Ἀκούσατε τὰ πρακτικά. «Κατόπιν ἡ Συνέλ. ἐρωτηθεῖσα ἐδέχθη δι’ ἀναστάσεως τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος ὡς ὑπὸ τοῦ προέδρου διετυπώθη.» Τὸ πρῶτον λοιπὸν ζήτημα εἶναι ὁριστικῶς ἀποφασισμένον. Ἔρχεται ἔπειτα τὸ δεύτερον. Ἀκούσατε «Προκειμένου νὰ ψηφοφορηθῇ (ἀναγινώσκει τὸ τεμάχιον ὃ καὶ ὁ πρόεδρος ἀνέγνωσεν ἀνωτέρω.) Βλέπετε ὅτι κατόπιν ἐγεννήθη ἡ ἀμφισβήτησις τῆς ἀπαρτίας. Ἀφοῦ εἶδον οἱ ὀπαδοὶ τῆς ἐλευθερίας, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη ἤδη ἐπὶ τοῦ ψηφοφορητέου θέματος, τότε ἐφώναζον καὶ διεμαρτύροντο, ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις (θόρυβος). Ἐσυνήθισα τὸν θόρυβόν σας. Τότε ἐθυμήθησαν νὰ κάμουν τὴν ἔνστασιν τῆς ἀπαρτίας, διατί; διότι δὲν ἐδέχθημεν τὴν γνώμην των, διότι δὲν ἐδέχθημεν τὸ θέμα ὅπως αὐτοὶ ἐπέμενον νὰ τεθῇ. Ἀλλ’ ἡ ἔνστασις τῆς ἀπαρτίας, μετὰ τὴν ψηφοφορίαν γενομένη, δὲν δύναται προδήλως νὰ τὴν ἀκυρώσῃ· ἄλλως δύνανται νὰ ματαιωθῶσιν ὅλαι αἱ ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως. Ἅμα βλέπουν τινές, ὅτι ἡ πλειοψηφία ἀποφαίνεται εἰς ἓν ζήτημα δι’ ἀναστάσεως ἐναντίον τῆς γνώμης των, φωνάζουν τότε ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν εἶναι πλήρης, ἐπέρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως καὶ διὰ τῆς ἀποχωρήσεως κατορθοῦται εὐκόλως ὅ,τι καθ’ ἑκάστην κάμνουν, ματαιόνοντες τὰς ἀποφάσεις τῆς πλειοψηφίας.

§35Σ. ΜΑΚΡΗΣ. Διὰ στρεψοδικιῶν δὲν πέρνετε ἀποφάσεις.

§36ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου δὲν ἐννοῶ τὴν τακτικὴν σας. Ἂν ἔχετε τῳόντι ἐνστάσεις κατὰ τῶν πρακτικῶν, ποῦ ἦσθε χθὲς μετὰ τὴν ἀνάγνωσίν των; Καὶ σεῖς μὲν ἴσως ἐπεδιώκετε σκοπόν τινα μεμελετημένον, ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις, σεβομένη ἑαυτὴν, δὲν δύναται νὰ θέσῃ εἰς ἀμφισβήτησιν πρακτικὰ ἐπικυρωμένα, καὶ ἴσα ἴσα δὲν πρέπει νὰ τὸ κάμῃ, διότι δὲν εἶναι εἰρηνοδικεῖον ἢ Πρωτοδικεῖον, ὡς ὁ Κ. Πετρινὸς εἶπε πρὸ ὀλίγου, διὰ ν’ ἀνακαλῇ εἰς πᾶσαν στιγμὴν τὰς ἀποφάσεις της. Ἐὰν ὅ,τι χθὲς παρεδέχθη σήμερον τὸ θέσῃ εἰς ἀμφισβήτησιν, διαστρέφουσα μάλιστα τὰ γεγονότα, τότε ποῦ θὰ καταντήσῃ; ὅλαι της αἱ ἀποφάσεις θὰ τεθοῦν εἰς ἀμφιβολίαν καὶ ἡ Συνέλευσις θὰ ὁμοιάζῃ τὴν Πηνελόπην, καταστρέφουσα νῦν ὅ,τι χθὲς ἐδημιούργησεν. Λέγω λοιπὸν ὅτι τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα σήμερον εἶναι τὸ ἑξῆς. Εἶναι ἀποφασισμένον τὸ ψηφοφορητέον θέμα, καὶ μένει τώρα νὰ ψηφοφορήσωμεν αὐτὸ κατ’ οὐσίαν· οἱ δὲ Κύριοι, οἱ ἔχοντες ἐναντίαν γνώμην, δύνανται εὐκολώτατα νὰ τὴν διερμηνεύσουν καταψηφίζοντες.

§37ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ποῖον θέμα νὰ ψηφοφορήσωμεν;

§38ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐτὸ ὅπερ ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις· ἄλλως, Κύριοι, ἐὰν ἡ Συνέλευσις θελήσῃ νὰ μεταβάλλῃ τὰ ἐψηφισμένα,.........

§39ΤΙΝΕΣ. Τ’ ἁρπαγέντα.

§40ΜΙΛΗΣΗΣ. Θὰ δείξῃ, ὅτι ὑποχωρεῖ εἰς τὴν βίαν μιᾶς πυρεττούσης μειονοψηφίας, ἥτις δὲν ἔμαθεν ὅτι αἱ πολιτικαὶ ἐλευθερίαι ἀσφαλίζονται, ὅταν ἡ μειοψηφία σέβεται τὴν πλειονοψηφίαν (θόρυβος). Θορυβεῖτε! Καὶ ἀρνεῖσθε ὅτι ἡ πλειονοψηφία ἐσεβάσθη ἀείποτε τὰ δικαιώματά σας, ὅτι σᾶς ἄφησεν ἐλευθέρους οὐ μόνον νὰ συζητῆτε, ἀλλὰ καὶ νὰ θορυβῆτε, καὶ κραυγάζητε ἐπὶ τόσας συνεδριάσεις;

§41ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Σεῖς τὰ κάμνετε αὐτά. Σεῖς δὲν θέλετε συζήτησιν, δὲν θέλετε τὸ δίκαιον.

§42ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὸ δίκαιον καὶ τὸ ὀρθὸν δὲν κρίνονται κατὰ τὴν ἰδικήν σας κεφαλὴν, οὔτε κατὰ τὴν ἰδικήν μου. Τὸ δίκαιον καὶ τὸ ὀρθὸν κανονίζεται κατὰ τὴν πλειοψηφίαν. Αὐτὸς εἶναι ὁ κανὼν, ὅστις χαρακτηρίζει τὰ ἐλεύθερα Συνταγματικὰ πολιτεύματα.

§43ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὰ χαρακτηρίζει, ἐὰν ἀφίνῃ εἰς τὴν μειονοψηφίαν νὰ συζητήσῃ, νὰ τῇ δώσῃ τὸν λόγον καὶ νὰ ψηφοφορήσῃ τὰς προτάσεις της.

§44ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐὰν, Κ. Θεοχάρη, ἀρνῆσθε ὅτι σᾶς ἀφήσαμεν ἐλεύθερον τὸ στάδιον τῆς συζητήσεως, ἐὰν ἀρνῆσθε ὅτι σᾶς ἀκούομεν μὲ θρησκευτικὴν εὐλάβειαν καὶ ὅταν ἀκόμη ἀεροβατῆτε....... (θόρυβος). Θορυβοῦν ὅσοι δὲν θέλουν ν’ ἀκούσουν τὴν ἀλήθειαν. — Ὄχι Κύριοι! ἡ πλειονοψηφία ἐπιτρέψασα μακρὰν καὶ θορυβώδη καὶ ἐναγώνιον συζήτησιν, ἀπέδειξε διὰ τῶν πραγμάτων ὅτι σέβεται τὰ δικαιώματα τῆς μειοψηφίας. Ὀφείλετε ἑπομένως καὶ σεῖς νὰ σεβασθῆτε τὰ δικαιώματα τῆς πλειονοψηφίας, ὑπακούοντες εἰς τὰς ἀποφάσεις τῶν πλειόνων· ἂν δὲ θελήσητε νὰ ζυγίσωμεν ἀντὶ νὰ μετρήσωμεν τὰς ψήφους, δὲν ἠξεύρω, μὰ τὸν Θεὸν, ποῦ θὰ εὑρεθοῦν αἱ κουφότεραι, ἐδῶ ἢ ἐκεῖ.

§45ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἀναντιῤῥήτως ἡ μειοψηφία ὀφείλει νὰ ὑπακούῃ εἰς τὴν πλειονοψηφίαν, ἀναντιῤῥήτως ἡ πλειοψηφία πρέπει νὰ φέρῃ εἰς τὴν ῥάχην της τὴν εὐθύνην τῆς διαγωγῆς της καθὼς καὶ ἡ μειοψηφία. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐμποδίζωνται αἱ παρεκτροπαὶ τῆς πλειονοψηφίας συντάττουν πάντοτε τὰ Νομοθετικὰ σώματα ἕνα κανονισμὸν, ὅστις διευθύνων τὰς ἐργασίας των ὑπάρχει πάντοτε ὑπὲρ τῆς πλειονοψηφίας, χαλινὸς δὲ κατὰ τῆς μειοψηφίας. Ἡ πλειονοψηφία δὲν ἔχει ἀνάγκην κανονισμῶν, ἔχει τὴν ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ ἰσχύν της, καὶ δύναται πάντοτε νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν θέλησίν της πιέζουσα διαφοροτρόπως τὴν μειονοψηφίαν, ἀλλ’ ὁ κανονισμὸς χαλιναγωγεῖ τὴν πλειονοψηφίαν καὶ ὑποστηρίζει τὴν μειονοψηφίαν ἀπέναντι αὐθαιρέτου θελήσεως τῆς πλειονοψηφίας, ὁ δὲ Πρόεδρος καθῆκον ἔχει νὰ καταβάλλῃ πᾶσαν μέριμναν πρὸς τὴν ἀκριβῆ τήρησιν τοῦ κανονισμοῦ. Ὑπ’ αὐτὴν λοιπὸν τὴν ἔποψιν ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα περὶ οὗ πρόκειται. Τί λέγει ὁ κανονισμός μας; ὁσάκις γίνεται μία πρότασις ὑποστηριζομένη ὑπὸ δέκα πληρεξουσίων, πρέπει ἀναγκαίως νὰ ψηφοφορῆται, ἡ δὲ πλειονοψηφία δύναται νὰ τὴν ἀποῤῥίπτῃ, ἕκαστος δὲ θέλει φέρει ἐπὶ τῆς ῥάχεώς του τὴν εὐθύνην τῆς διαγωγῆς καὶ τῶν σκέψεών του. Εἰς τὸ προχθεσινὸν, Κύριοι, ζήτημα τί συνέβη; μία πίεσις πραγματική· ὁ Πρόεδρος σφετερισθεὶς καθήκοντα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχει, ἔθεσεν εἰς ψηφοφορίαν θέμα, τὸ ὁποῖον οὐχὶ μόνον δὲν ὑπεστηρίχθη, ἀλλ’ οὐδ’ ἐπροτάθη ὑπό τινος, τοὐναντίον δὲ ἠρνήθη νὰ θέσῃ εἰς ψηφοφορίαν θέμα προταθὲν ὑπὸ τῆς μειονοψηφίας διὰ τοῦ Κυρίου Καπελέτου. Ἂν παραδεχθῆτε καὶ ταύτην τὴν ἀρχὴν, νομίζετε ὅτι ὑπάρχει πλέον μειονοψηφία; ὅτι δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἰδέα τῆς μειοψηφίας; οὐχί· διότι Πρόεδρος καὶ πλειονοψηφία ἐπιβάλλουσι τὴν αὐθαίρετον θέλησίν των· δὲν ὑπάρχει λοιπὸν κανονισμός ὑπάρχει πίεσις βαρυτάτη, τὴν ὁποίαν τὰ σώματα πρὸς τὸ κοινὸν συμφέρον ὀφείλουν πάντοτε ν’ ἀποκρούουν. Τί ἐγένετο, Κύριοι, προχθὲς; ἀνακαλέσετε εἰς τὴν μνήμην σας, τοῦτο ὅπερ εὐχερέστατα καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν πρακτικῶν ἐξάγεται, καὶ ὅλον τὸ ἀκροατήριον τὸ ἠξεύρει καὶ τὸ βεβαιοῖ. Προχθὲς, Κύριοι, ὡς ὅλοι ἐνθυμεῖσθε, δύω τινὰ ἐγένοντο, ὁ μὲν Κ. Πρόεδρος ἤθελε νὰ θέσῃ εἰς ψηφοφορίαν θέμα, τὸ ὁποῖον αὐτὸς ἔλεγεν, ὅτι ἐξήγαγεν ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ἀπέκρουσεν ἓν θέμα, τὸ ὁποῖον ἡ μειοψηφία ἔθετεν εἰς ψηφοφορίαν, καὶ ἦτον ἀπόῤῥοια τῆς ἀγορεύσεως δύω προαγορευσάντων, θέμα τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ Κ. Καπελέτος μὲ ὑπογραφὰς 3 πληρεξουσίων καὶ τὸ ὑπεστήριξε καὶ ὁ Κ. Παπαδιαμαντόπουλος. Αὐτὸ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζεται ἐκφραστικώτατα οὐχὶ ἀπὸ 20 μόνους, ἀλλ’ ἀπὸ μίαν μεγάλην μειονοψηφίαν, ὁ Κ. Πρόεδρος δὲν ἠθέλησε νὰ θέσῃ εἰς ψηφοφορίαν. Εἰς τὴν στιγμὴν λοιπὸν, καθ’ ἣν διεμαρτύρετο ἡ μειοψηφία, καθ’ ἣν ἐπεκαλεῖτο θεοὺς καὶ ἀνθρώπους κατὰ τῆς τοιαύτης παραβάσεως τῆς ἐλευθερίας τῆς συνειδήσεως τῶν μελῶν τοῦ σώματος, εἰς τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἠθέλησαν νὰ ἀφαρπάσουν τὸ ζήτημα αὐτό. Ὅθεν ἀποκρούοντες τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς μειονοψηφίας ἔθεντο ἕτερον συνᾶδον πρὸς πλαγίους σκοποὺς, ὑπαγορεύσαντας αὐτό. Τοιαύτη πρέπει νὰ ᾖναι ἡ διαγωγὴ τῆς πλειονοψηφίας πρὸς τὴν μειονοψηφίαν; ποῦ ὑφίσταται λοιπὸν ὁ κανονισμός; ἐννοεῖται δὲ ὅτι κατὰ τῆς τοιαύτης αὐθαιρέτου διαγωγῆς ἔρχεται ἀναγκαίως ἡ ἀντίπραξις, διότι οὐδεὶς θέλει νὰ γίνῃ μάρτυς πράξεων τοιούτων. Ἠναγκάσθη ἡ ἀντιπολίτευσις ν’ ἀποχωρήσῃ, διότι θέλετε νὰ τὴν πιέσητε, ἀποστεροῦντες αὐτὴν καὶ τῶν στοιχειωδεστέρων δικαίων της. Μακρὰν λοιπὸν, Κύριοι, τοῦ νὰ καταφέρησθε κατὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, κατ’ αὐτῆς τῆς μειονοψηφίας τῆς ἰσχυροτάτης, ἥτις ἀπέναντι μιᾶς βίας ἠθέλησε νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἀποχώρησιν, παρὰ νὰ γίνῃ μάρτυς πράξεως ἐπικυρούσης βαρεῖαν εὐθύνην εἰς τὸ παρὸν καὶ εἰς τὸ μέλλον, καλλίτερα ἠθέλατε κάμει καὶ σεῖς καθὼς καὶ ἡμεῖς νὰ δείξητε μίαν διαγωγὴν, ἥτις δὲν ἀναῤῥιπίζει τὰ πάθη· διότι σήμερον, Κύριοι, ἔχετε τὴν ἐξουσίαν, ἥτις σᾶς δίδει πολλὰ μέσα, ἀλλὰ σκεφθῆτε, ὅτι αὔριον εἴμεθα πολῖται, καὶ ὅτι ὅταν ἔρχησθε σήμερον ν’ ἀναῤῥιπίζητε πάθη, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον καμμίαν δύναμιν ν’ ἀντιταχθοῦν κατὰ τῆς βίας, δὲν δύνανται παρὰ φρονίμως φερόμενοι νὰ ἔλθουν εἰς μίαν ἀποχώρησιν, ἥτις θέλει ἔχει κακὰς συνεπείας καὶ εἰς ἡμᾶς καὶ εἰς τὴν πατρίδα. Ἐπανερχόμενος λοιπὸν, Κύριοι, εἰς τὸ θέμα, σᾶς παρατηρῶ, ὅτι πάντοτε σᾶς ἤκουσα λαλοῦντας ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου τῆς φαινομένης, ἀλλὰ δυστυχῶς μία πλειοψηφία τῆς ἐθνικῆς Συνελεύσεως παρορῶσα τὴν ἀρχὴν ταύτην, θέλει νὰ καταπιέζῃ τὴν ἐλευθερίαν τῆς συνειδήσεως καὶ τοῦ λόγου μιᾶς ἰσχυρᾶς μειονοψηφίας· ὑμεῖς οἱ ὑπὲρ τῶν πολιτῶν ἀπαιτήσαντες καὶ διὰ τοῦ πολιτεύματος καθιερώσαντες τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, προήλθετε εἰς τοσοῦτον, ὥστε νὰ καταπνίξητε τὴν ἐλευθερίαν τῆς γνώμης ἐντὸς τοῦ ἐθνικοῦ τούτου συνεδρίου. Σκεφθῆτε ὡρίμως, Κύριοι, διότι τοῦτο εἶναι ἀσυνεπὲς, θέλει δὲ καταστῇ ἀρχὴ μεγάλων κακῶν εἰς τὸ μέλλον. Δὲν σκέπτεσθε ὡριμώτερον, Κύριοι, ἀλλὰ θέλετε νὰ ἀποδίδητε εἰς φατριασμὸν τὴν συνετὴν καὶ ἔντιμον διαγωγὴν τῆς μειονοψηφίας ἀποφευγούσης τὰς συγκρούσεις διὰ τῆς ὑποχωρήσεως; Δικαιολογοῦντες τὰς ἐλλείψεις σας, μᾶς λέγετε φατριαστὰς, διότι δὲν ἀνεχόμεθα νὰ μᾶς καταπιέσητε, διότι ἀρνεῖσθε νὰ μᾶς ἀκούσητε· ὅταν ἔχητε πεποίθησιν εἰς τὴν γνώμην σας, ἰδοὺ τὸ στάδιον ἀποκρούσατε τὰς ἰδέας μας, ἀλλ’ ὄχι καὶ τὴν πρότασίν μας. Κύριοι, ἤμην πραγματικῶς, τὸ ὁμολογῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὑπὲρ τῆς γνώμης τοῦ Κ. Καπελέτου καὶ οὕτω θέλω ψηφοφορήσει, ἐλυπήθην δὲ, διότι δὲν εἶχον καὶ ἐγὼ τὸν λόγον διὰ νὰ ὑποστηρίξω αὐτὴν ἐκθέτων ἐπὶ τίνων ἰσχυρῶν λόγων ἐρειδόμενος τοιαύτην ἐσχημάτισα πεποίθησιν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τὴν οὐσίαν.

§47ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς ὁμιλήσῃ, διότι καὶ ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω κατὰ τῆς προτάσεως.

§48ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι παρὰ στεντωρείᾳ τῇ φωνῇ νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς πιέσεως ταύτης ἐν ὀνόματί μου καὶ ἐν ὀνόματι τῆς μερίδος τῆς καλουμένης πεδινῆς, τῆς ὁποίας τὰ αἰσθήματα γνωρίζω, νὰ προσθέσω δὲ, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ πλειοψηφία πιέζει, δὲν θέλει ἔχει μίαν διαγωγὴν συμφέρουσαν πρὸς τὴν πατρίδα. Τοῦτο, Κύριοι, ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω, καὶ νὰ τὸ κηρύξω, καὶ ἂς ᾖναι ἡ εὐθύνη ἐπὶ τῆς κεφαλῆς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι παραίτιοι.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὁ Κ. Δαγρές.

§50ΔΑΓΡΕΣ. Παραχωρῶ εἰς τὸν Κ. Κουμουνδοῦρον.

§51ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτ.). Κύριοι, ἀποκρινόμενος πρὸς μίαν καλὴν ἰδέαν τοῦ ἐντίμου φίλου μου καὶ συμπολίτου μου Κ. Ἀντωνοπούλου, λαμβάνω τὸν λόγον μὲ τὸν σκοπὸν καὶ τὴν προσπάθειαν νὰ κατευνάσω τὰ πάθη καὶ τοὺς ἐρεθισμοὺς, διὰ τοῦτο δὲν θέλω ποσῶς κάμει λόγον ἢ πρὸς μικρὸν, καθόσον σήμερον ἔγινεν ἐκτεταμένος λόγος, διότι βλέπω, ὅτι τοῦτο δὲν ἔχει κἀνὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, καὶ δὲν θέλει μᾶς φέρει εἰς τίποτε ἄλλο παρὰ εἰς τὸ νὰ ἐξοδεύσωμεν καὶ τὴν σημερινὴν ἡμέραν εἰς πολυλογίας ἀτελευτήτους μὲ τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἀποχωρήσωμεν ἔπειτα ἠρεθισμένοι ἴσως. Κύριοι, καὶ ἐγὼ καὶ ἕκαστος ἡμῶν ἀναγνωρίζει καὶ δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ἡ μειοψηφία εἶναι καὶ πρέπει νὰ ᾖναι σεβαστὴ, ὅτι πλήρης πρέπει ἐκ μέρους τῆς πλειοψηφίας νὰ ὑπάρχῃ ἀνοχὴ καὶ ὡς πρὸς τὴν συζήτησιν καὶ ὡς πρὸς τὴν ἔκθεσιν τῶν ἰδεῶν, καὶ τέλος πάντων ὡς πρὸς τὴν παραχώρησιν ὅλων τῶν νομίμων μέσων, τὰ ὁποῖα ἔχει δικαιώματι νὰ ἐξασκήσῃ. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἡ μειονοψηφία ὀφείλει τὸ αὐτὸ σέβας νὰ ἀποδίδῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν καὶ τὴν ἔκφρασιν τῆς πλειοψηφίας, ὅταν τοιαύτη τέλος πάντων ὑπάρχῃ· διότι τοιουτοτρόπως ἠμπορεῖ νὰ ἑδραιωθῇ, νὰ ὑπάρξῃ, νὰ προοδεύσῃ τὸ συνταγματικὸν σύστημα· τὸ ἀμοιβαῖον σέβας, Κύριοι, εἶναι ἡ μόνη καὶ κυρία βάσις τοῦ συστήματος αὐτοῦ· ἄνευ τούτου εἶναι ἀναρχία ἐν τῇ κοινωνίᾳ. Τώρα συγχωρήσατέ μοι ἐν δυσὶ λέξεσι νὰ ἐξετάσω τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Καπελέτου, διὰ νὰ ἀποδείξω, ἐὰν ἡ πρότασις ψηφοφορηθῇ, καὶ ἂν ἔχῃ καμμίαν ἔννοιαν, διὰ νὰ μὴ ἀπατώμεθα μεταξὺ μας, καὶ ὁ κόσμος. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ πρώτου μέρους τῆς προτάσεως αὐτῆς ἀνὰ ψηφισθῇ παρὰ τῆς Συνελεύσεως.....

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπαναλαμβάνεται ἡ συζήτησις.

§53ΠΟΛΛΟΙ (ἑκατέρωθεν). Δὲν πειράζει.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν θέλῃ ἡ Συνέλευσις, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν, ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§55ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν θέλετε, Κύριοι, παύω.

§56ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερόθεν). Ὄχι, ὄχι.

§57ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διότι ἐγὼ θέλω σήμερον ἡσύχως νὰ τελειώσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἰδοὺ, Κύριοι, ἡ πρότασις περὶ ἧς πρόκειται. «Νὰ ψηφισθῇ παρὰ τῆς Συνελεύσεως πρὸ πάσης ἐξαιρέσεως, ὅτι ὡς πρὸς τὰ βάρη καὶ τὰ δικαιώματα οὐδεμία θέλει ὑπάρχει κατὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Συντάγματος ἀνισότης μεταξὺ τοῦ λαοῦ τοῦ πρώην Ἰονίου Κράτους καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ». Λέγω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι αὐτὴ ἡ πρότασις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ψηφοφορηθῇ· διατί; διότι εἶναι ἡ ἐπανάληψις τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Συντάγματος· ὑπάρχει κἀνεὶς ἀρνούμενος, ὅτι ἰσότης πρέπει νὰ ὑπάρχῃ; Καὶ, Κύριοι, πρὸς ποῖον σκοπὸν προκαλεῖτε ψηφοφορίαν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου; Τί νὰ εἴπωμεν; νὰ δώσωμεν κῦρος εἰς τὸ 3 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν; εἶναι καὶ μάταιον καὶ περιττόν· νὰ εἴπωμεν, ὅτι θέλομεν τὸ 3 ἄρθρ. τοῦ Συντάγματος νὰ ἔχῃ κύρωσιν; θέτομεν εἰς ἀμφιβολίαν αὐτὸ τὸ ἄρθρον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ ψηφοφορία ἐὰν ἔχῃ αὐτὸν τὸν σκοπὸν, εἶναι ματαία, ἄσκοπος· διότι ἤδη ἐπαναλαμβάνω εἶναι θεμελιωδῶς αὐτὴ ἡ ἀρχὴ καθιερωμένη ἐν τῷ Συντάγματι. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἄλλην ἔποψιν· τί θέλετε νὰ καθιερώσητε; ὅλαι αἱ ἐξαιρέσεις ὡς πρὸς τὸ φορολογικὸν σύστημα ὑπάρχουσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐξομοιοῦτε τοὺς Ἑπτανησίους μὲ τοὺς λοιποὺς Ἕλληνας, καὶ θέλετε νὰ μὴ ὑπάρχῃ δι’ αὐτοὺς καμμία ἐξαίρεσις; ἂς ἴδωμεν τί ἐξαίρεσις ὑπάρχει ὡς πρὸς τοὺς Ἑπτανησίους, καὶ τί ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους, διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα. Οἱ Ἑπτανήσιοι τώρα πληρώνουν φόρον τῶν προϊόντων ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς, κερδίζουν τὴν κατανάλωσιν· αὐτὸ ὑπάρχει καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα· πολλοὶ πληρώνουν φόρον ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς καὶ ὄχι ἐπὶ τῆς καταναλώσεως. Λοιπὸν, ἐὰν θέλετε τὴν ἰσότητα αὐτὴν, θὰ εἰπῆτε, ὅτι εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ διατάξωμεν, ὥστε πολλοὶ νὰ μὴ φορολογῶνται εἰς τὴν κατανάλωσιν, ἀλλὰ εἰς τὴν ἐξαγωγήν. Δεύτερον, θέλετε νὰ εἰπῆτε, ὅτι ὅλη ἡ φορολογία ἡ ἐν Ἑλλάδι πρέπει νὰ εἰσαχθῇ καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἄνευ ἐξαιρέσεως, διότι δὲν ὑπάρχει ἐξαίρεσις εἰς τὴν Ἑλλάδα· καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές· εἰς τὴν Λακωνίαν τὰ ἐπιτηδεύματα καὶ αἱ οἰκοδομαὶ δὲν πληρώνουν, ὥστε θέλοντες νὰ ἐξομοιώσητε τὴν Ἑπτάνησον......

§58ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. .......... (θόρυβος.)

§59ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ἡ διάταξις τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ καθιερώσητε, ἐνθυμηθῆτέ το καλὰ, ἢ ἐμπεριέχει τὴν ἐν τῷ συντάγματι διάταξιν καὶ εἶναι μάταιον νὰ τὴν ἐπαναλάβητε, ἢ ἄν θέλητε τὸ ἐναντίον, καμμία ἐξαίρεσις νὰ μὴ ὑπάρχῃ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, λέγω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ κάμητε, διότι ἔχετε καὶ Ἕλληνας οἱ ὁποῖοι δὲν πληρώνουν διὰ τὴν κατανάλωσιν καὶ δι’ ἄλλους φόρους. Εἰς τὴν Μάνην πληρώνουν τὰ μελίσσια; ὄχι· τὰ ζῶα; ὄχι. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι ἐξαίρεσις ὑπάρχει· θέλετε λοιπὸν τοὺς Ἑπτανησίους νὰ τοὺς κάμητε τί;

§60ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Τῆς Ἑξανήσου νὰ λέγητε.

§61ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ κάμητε κανένα χωρισμὸν, εἶσθε ἕνας ἁπλοῦς πληρεξούσιος. Λοιπὸν, Κύριοι, σᾶς λέγω, ὅτι ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν ζητεῖτε νὰ ψηφίσητε ἐκτὸς ἂν ᾖναι μία δημοκοπία, νὰ παρουσιάσητε εἰς τὴν κοινωνίαν, ὅτι σεῖς, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν πιστεύω, ζητεῖτε τὴν ἰσότητα, τὴν ὁποίαν δὲν θέλουν ἄλλοι, καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι ἐπαναλαμβάνω ἰσότης δὲν ὑπάρχει· ἢ ἄν θέλητε νὰ ἐπαναλάβητε τὴν διάταξιν τοῦ συντάγματος καὶ αὐτὸ εἶναι μάταιον. Τί λέγω ἐγώ; Νὰ ψηφοφορήσωμεν ὅλας τὰς ἐξαιρέσεις μίαν πρὸς μίαν, διότι σᾶς λέγω ἂν ψηφοφορήσητε αὐτὸ τὸ ἄρθρον, ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι θέλω εἰς τὴν Ἑπτάνησον νὰ γίνῃ, ὅ,τι εἰς τὸν Πόρον καὶ τὴν Μεσσηνίαν, ἡ κατανάλωσις νὰ μὴ πληρόνῃ φόρον, διότι ἰσότης εἶναι αὐτὴ, νὰ μὴ πληρόνουν οἱ Ἑπτανήσιοι, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι. Λοιπὸν ἠμπορεῖτε καὶ μὲ αὐτὸ τὸ ἄρθρον νὰ κάμητε χιλίας ἐξαιρέσεις· διότι αὐταὶ αἱ ἴδιαι ἐξαιρέσεις ὑπάρχουν εἰς τὸν τόπον τοῦτον. Δὲν ἀσφαλίζετε λοιπὸν τίποτε, διότι αἱ ἐξαιρέσεις εἶναι καθιερωμέναι, καὶ καθιεροῦντες αὐτὴν τὴν ἰδέαν, καθιεροῦτε τὰς ἰδίας ἐξαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν διὰ τοῦ συντάγματος. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι εἶναι μάταιον, ἐκτὸς ἐὰν σκοπῆτε ἄλλο τίποτε. Θὰ ψηφοφορήσωμεν, Κύριοι, ὅλας τὰς ἐξαιρέσεις· ὁποίαν θέλομεν παραδεχόμεθα, καὶ ὁποίαν δὲν θέλομεν, ἀποῤῥίπτομεν, καὶ τοιουτοτρόπως ἂν θέλητε νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως, ἠμποροῦμεν νὰ τὸ λύσωμεν καὶ ἡσύχως, καὶ ταχέως· ἂν θέλητε ὅμως νὰ ἐπιμείνητε εἰς προτάσεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν καμμίαν ἔννοιαν, θὰ εἰπῇ, ὅτι θέλομεν νὰ διαιωνίσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§62ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Μοὶ φαίνεται παράδοξον, Κ. Πρόεδρε, πῶς ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος ἐπαναφέρει ἐπανειλημμένως τὸ αὐτὸ ζήτημα, λέγων πάντοτε, ὅτι ἡ περὶ ἰσότητος πρότασις εἶναι περιττή· καὶ προσέτι ὅτι καὶ ἐν Ἑλλάδι ὑπάρχουν ἐξαιρέσεις. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐγένετο μακρὰ συζήτησις· (θόρυβος) τῷ εἶπον δὲ, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ὑπάρχουν τινὲς ἐξαιρέσεις, ἀλλ’ ὅτι αὗται εἶναι κατὰ τὸ φαινόμενον μόνον, διότι ὅταν λέγῃ κανεὶς ἰσότητα φόρων, ἔχει τὸ ἑξῆς ὑπ’ ὄψιν· δὲν θέτει τὴν φορολογίαν μὲ τὴν ζυγὸν, ἐννοῶ ὅτι πρέπει νὰ πληρώνῃ ἕκαστος τόσας ὀκάδας φόρον, ἀλλὰ ἀναλόγως τῶν δυνάμεων ἑκάστου (θόρυβος.) Ἐὰν λοιπὸν χώρα τις ἢ ἐπαρχία ἢ δῆμος ἕνεκα τοπικῶν περιστάσεων δὲν δύναται νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ αὐτὸ φορολογικὸν σύστημα ἢ τοῦ αὐτοῦ εἴδους βάρη, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ὑποστῇ θυσίαν περισσοτέραν, τότε παρουσιάζεται ἡ ἀνάγκη τῆς ἐξαιρέσεως· τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι προνόμιον, οὔτε ἀνισότης, ἀλλὰ μάλιστα δικαιοσύνη, καὶ γίνεται χάριν αὐτῆς τῆς ἀρχῆς τῆς ἰσότητος· οἱ κανόνες πάντοτε ἔχουν τὰς ἐξαιρέσεις των ἕνεκα εἰδικῶν λόγων, αὗται δὲ δὲν ἀναιροῦν τὸν κανόνα, ἀλλ’ ἀπεναντίας τὸν ἐνισχύουν. Τοιοῦτόν τι συμβαίνει εἴς τινα μέρη τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, λίαν εὐάριθμα ὅμως, καὶ ὅπερ προεκάλεσαν αἱ τοπικαὶ ἀνάγκαι τῶν μερῶν αὐτῶν· δὲν μᾶς ἀπέδειξαν δὲ ὅτι καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον συμβαίνει τὸ αὐτὸ, ὅτι δηλ. καὶ ἐκεῖ ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ ἡμέτερον σύστημα πρόκειται νὰ ὑποστῇ ὁ λαὸς ἀνωτέραν θυσίαν, τὸ ἐναντίον μάλιστα, προσεπάθησαν πολλοὶ νὰ ἀποδείξουν, ὅτι διὰ τοῦ συστήματός της πρόκειται ἡ Ἑπτάνησος νὰ συνεισφέρῃ δυσαναλόγως. Ὁ λόγος λοιπὸν οὗτος τοῦ προλαλήσαντος δὲν εἶναι βάσιμος· ὡς πρὸς δὲ τὸ ἕτερον ζήτημα λέγω, ὅτι εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι εἰς τὸ Σύνταγμα καθιερώθη ἡ ἀρχὴ τῆς ἰσότητος, καὶ δύναται ἑπομένως νὰ φανῇ περιττὴ ἡ ἐπανάληψις αὐτῆς ἐνταῦθα, δὲν πταίομεν ὅμως ἡμεῖς διὰ τοῦτο, ἀλλ’ αὐτοὶ, οἵτινες ἐπαρουσίασαν τὰς ἐξαιρέσεις διὰ τῶν ὁποίων κινδυνεύει νὰ ματαιωθῇ ἡ ἀρχὴ αὕτη. Φοβούμενοι λοιπὸν μήπως κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἐξαιρέσεων παραγνωρισθῇ ἡ ἀρχὴ τῆς ἰσότητος, καθόσον ἀφορᾷ τὴν εἰδικὴν περίπτωσιν τῆς ἀφομοιώσεως, καὶ τοῦτο δικαιούμεθα νὰ ὑποπτευώμεθα, ἀφοῦ σωρεία ἐξαιρέσεων ἐπροτάθη, φοβούμενοι, λέγω, τοῦτο, θέλομεν νὰ τεθῇ καὶ ἐνταῦθα ἐκ τῶν προτέρων γενικὸς κανὼν, τὸν ὁποῖον βεβαίως θὰ σεβασθῶσι πάντες οἱ πληρεξούσιοι, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ μὴ παραδεχθῶσιν ἐξαιρέσεις, αἵτινες ἀναιροῦν τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος, τὴν ὁποίαν πάντες λέγουν ὅτι παραδέχονται. Ὅταν δὲ λέγωμεν ἰσότητα, δὲν ἐννοοῦμεν ταύτην μόνον ἐπὶ τῆς φορολογίας, ἀλλὰ τὴν ἐννοοῦμεν γενικὴν ἐπὶ ὅλων τῶν ἀντικειμένων· μήπως δικαιώματα καὶ βάρη περιέχει μόνη ἡ φορολογία; Δικαιώματα ὑπάρχουν παντὸς εἴδους, ὑπάρχουν δικαιώματα οἰκογενειακὰ, δικαιώματα κληρονομικὰ, δικαιώματα ἱκανότητος, καὶ μυρία ἄλλα, ἄντικρυ δὲ ἑκάστου δικαιώματος κεῖνται ὑποχρεώσεις καὶ βάρη· καθ’ ὅλα λοιπὸν ταῦτα ἐννοοῦμεν νὰ ὑπάρχῃ ἰσότης· ζητοῦμεν δὲ τὴν ἰσότητα εἴτε πρὸς ὄφελος, εἴτε πρὸς βλάβην μέλλει νὰ ἀποβῇ. Ἐξηγοῦμαι· εἰμπορεῖ νὰ βλάπτηται ἡ Ἑπτάνησος διατηροῦσα τὸ σύστημα, ὅπερ ἔχει σήμερον, ἢ ἀντιστρόφως ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ ἡμέτερον σύστημα ἐν αὐτῇ πλῆρες, ὡς ἡμεῖς ζητοῦμεν, νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τούτου, καὶ ὅμως ἡμεῖς καὶ εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν ζητοῦμεν τὴν ἀφομοίωσιν πλήρη, διότι θεωροῦμεν, ὅτι ἔχομεν πρώτιστον καθῆκον νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἰσότητα, καὶ νὰ ἐξομοιώσωμεν εἰ δυνατὸν ἐντελῶς τοὺς δύω λαοὺς, διότι θέλομεν νὰ ἀποφύγωμεν πᾶσαν δυνατὴν σύγκρουσιν συμφερόντων ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔθνους, καὶ διότι καθ’ ἑαυτὴν εἶναι πάντοτε ὀλεθρία, πρὸ πάντων ὅμως, διότι μία κακὴ ἐξουσία δύναται νὰ τὴν ἐκμεταλλευθῇ πρὸς ἀμοιβαίαν καταπίεσιν.

§63ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἔχετε πεποίθησιν, ὅτι θὰ δεχθῶμεν τὰς ἐξαιρέσεις ὅλας;

§64ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ὄχι βέβαια· ἀλλὰ διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς ἐπιμένομεν, ἐλπίζοντες, ὅτι ἡ Συνέλευσις διὰ μεγάλης πλειονοψηφίας τοὐλάχιστον θέλει τὴν ἰσότητα· ζητοῦμεν ὅμως ἐκ τῶν προτέρων νὰ καθιερωθῇ καὶ ἐνταῦθα ὁ κανὼν οὗτος, φοβούμενοι πολὺ τὴν καθέκαστον συζήτησιν ἄνευ τοῦ κανόνος τούτου, καὶ διότι ἡ πλάνη εἶναι πάντοτε δυνατὴ, ἰδίως ὅμως, διότι ὑπό τινων δὶς καὶ τρὶς ἐλέχθη, ὅτι ἰσότης καὶ ἐξαιρέσεις εἶναι πράγματα ἀσυμβίβαστα. Καὶ ποῖαι ἐξαιρέσεις ζητοῦνται, Κύριοι; Ἐκτὸς τῶν φορολογικῶν, ζητεῖται ἡ ἐξαίρεσις τοῦ ἀστικοῦ κώδηκος· ἀλλὰ διατί ζητεῖται τοῦτο; διότι ὁ ἀστικὸς κώδηξ τῆς Ἑπτανήσου περιέχει σπουδαίας διαφορὰς, ἡ δὲ διαφορὰ αὕτη τοῦ νόμου θὰ ἐπιφέρῃ διαφορὰν δικαιωμάτων καὶ ὑποχρεώσεων. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπὸν, τοῦτο δὲν εἶναι ἀνισότης δικαιωμάτων; Ἐπίσης ζητοῦν τὴν ἐξαίρεσιν τῆς φανερᾶς ἀνακρίσεως· ἡ φανερὰ ἀνάκρισις εἶναι ἀναντιῤῥήτως ἢ δικαίωμα ἢ ὑποχρέωσις, καὶ ἂν μὲν τὸ πρῶτον πρόκειται οἱ Ἑπτανήσιοι νὰ ἔχουν ἓν δικαίωμα περισσότερον τῶν λοιπῶν Ἑλλήνων, ἂν δὲ ᾖναι ὑποχρέωσις τότε θὰ ἔχουν ἓν δικαίωμα ὀλιγώτερον, καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀνισότης; Ἐπίσης ὁ Κ. Λομβάρδος ἐπρότεινε νὰ ἐξομοιωθοῦν οἱ ὑποδικηγόροι μετὰ τῶν δικηγόρων.

§65ΤΙΝΕΣ. Δὲν θὰ γίνῃ παραδεκτόν.

§66ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Εἶναι ἄδηλον. Ὅλαι λοιπὸν αἱ προταθεῖσαι ἐξαιρέσεις ἐκτὸς ὀλιγίστων, αἵτινες κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην δὲν προσκρούουν εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος, τείνουσι νὰ τὴν μηδενίσουν, καὶ ὄχι μόνον μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ Ἑπτανησίων, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ τῶν Ἑπτανησίων αὐτῶν, καθότι ἡ νομοθεσία των καθιεροῖ βάρη καὶ δικαιώματα ἄνισα· καὶ ἄλλαι μὲν τάξεις ἐπιβαρύνονται περισσότερον, ἄλλαι δὲ ὀλιγώτερον, καὶ ἡ φορολογία των εἶναι ἄνισος καὶ ὁ κώδηξ των περιέχει διακρίσεις, καὶ ἐν γένει καθ’ ὅλην των τὴν νομοθεσίαν ἡ σύγκρουσις καὶ αἱ διακρίσεις τῶν τάξεων καθιεροῦνται. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι τὴν ἰσότητα τὴν ἐννοοῦμεν πλήρη καὶ τὸ ζητοῦμεν τοῦτο, ὄχι, ὡς λέγει ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος, διὰ νὰ δημοκοπήσωμεν, διότι πάντες ἐνθυμεῖσθε κάλλιστα τὸ ζήτημα τῆς ἐπιστολῆς καὶ ποῦ ἔκειτο τότε ἡ δημοκοπία, ἀλλὰ τὸ ζητοῦμεν χάριν τῆς δικαιοσύνης, χάριν τοῦ συμφέροντος ἀμφοτέρων τῶν λαῶν· διὰ τοῦτο ἐπιμένομεν νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασίς μας, τῆς ὁποίας τὴν ἀνάγκην ἔτι μᾶλλον ἀποδεικνύει ἡ ἐδική σας ἐπιμονὴ, διότι ἂν ἦτο ἁπλῶς ματαία καὶ ἐπρόκειτο, ὡς λέγει ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος, νὰ κανονίσωμεν ἀέρα, θὰ τὴν ἐδέχετο χάριν τῆς ὑπολήψεως καὶ ἑαυτοῦ καὶ τῶν φίλων του.

§67ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐννοεῖτε ἐπὶ μόνου τοῦ ζητήματος τῆς ἀφομοιώσεως νὰ ἐπέλθῃ ἰσότης ἢ ἐπὶ ὅλων τῶν ζητημάτων;

§68ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Γενικῶς ἐπὶ ὅλων τῶν δικαιωμάτων ἡ ἰσότης ἐτέθη εἰς τὸ Σύνταγμα, ἀλλ’ ὅταν ἐπαρουσιάσθη τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως ἐπροτάθησαν ἐπ’ αὐτοῦ ἐξαιρέσεις, τῶν ὁποίων αἱ πλεῖσται, ὡς προεῖπον, δεικνύουν παραγνώρισιν τῆς ἀρχῆς τῆς ἰσότητος, καὶ παραγνώρισιν μάλιστα παρ’ αὐτῶν τῶν ἰδίων, οἵτινες τὴν ἀνέγραψαν· ὡς ἐκ τούτου λοιπὸν νομίζομεν ὅτι γεννᾶται ἡ ἀνάγκη νὰ ἀναγραφῇ καὶ πάλιν· καὶ βέβαια καὶ πάντα τὰ δημόσια δικαιώματα ἐγεννήθησαν κατὰ πρῶτον ὅταν ἀνεγράφησαν εἰς τὰ συντάγματα τῶν ἐθνῶν, ὄχι βέβαια, διότι ταῦτα εἶναι ἔμφυτα εἰς τὸν ἄνθρωπον, καὶ ἐγεννήθησαν ἅμα ὑπῆρξε κοινωνία· ἀνεκηρύχθησαν ὅμως, ὅταν ἠμφισβητήθησαν, ἂν καὶ οὐδέποτε σχεδὸν οἱ παραβιάσαντες αὐτὰ ἐτόλμησαν ἐπισήμως νὰ τὰ ἀρνηθοῦν, ἀλλὰ τὰ παρεβίαζουν πάντοτε, δολιευόμενοι αὐτὰ καὶ κηρύττοντες, ὅτι τὰ ἀναγνωρίζουν· καὶ ὅμως ὁσάκις κατεπατήθη δικαίωμά τι, οἱ λαοὶ καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτῶν οὐδὲν ἄλλο ἔπραξαν, εἰμὴ νὰ τὸ ἀναγράψουν ἐκ νέου, ἡ δὲ ἱστορία ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ἐπανειλημμένη αὕτη ἀνακήρυξις κατέστησε τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν ἀναμφισβήτητα. Ἐνταῦθα δὲ ἡ ἀνάγκη εἶναι μεγαλειτέρα, διότι πρόκειται περὶ εἰδικοῦ ἀντικειμένου καὶ κατὰ τὴν πρώτην ἕνωσιν τῶν δύο λαῶν· καὶ δύναται εὐκόλως νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἐπροτιθέμεθα ἐξαίρεσιν τοῦ κανόνος, ὅπερ καὶ ἐλέχθη, νομίζω.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Μαρῖνος ἔχει τὸν λόγον.

§70ΜΑΡΙΝΟΣ. Ἐκ μακρᾶς πείρας, Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπείσθην ὅτι συνήθως ἐπὶ πολιτικῶν ἀντικειμένων τὸ συζητεῖν ἐπὶ θεωριῶν γεννᾷ λαβύρινθον ἀδιέξοδον· ἀπ’ ἐναντίας δὲ τὸ θέτειν καὶ τὸ συζητεῖν συγκεκριμένα θέματα δύναται νὰ φέρῃ εἰς ἀληθῶς λυσιτελῆ ἐξαγόμενα. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου σπουδαίου θέματος τῆς ἀφομοιώσεως δυστυχῶς ἦλθον εἰς σύγκρουσιν τὰ δύω ταῦτα συστήματα, τὸ τῶν θεωριῶν, τὸ σύστημα τῶν ἀφῃρημένων ἰδεῶν μὲ τὸ σύστημα τῶν συγκεκριμένων προτάσεων. Τὸ τελευταῖον τοῦτο ἐνηγκαλίσθη ἡ Ἐπιτροπὴ, ἣν ἡ Συνέλευσις πρὸς τοῦτο διώρισε. Τὸ πρῶτον ἐνεκολπώθη ἡ μερὶς ἐκείνη τῆς Συνελεύσεως, ἥτις ἀνέλαβε τὴν ἀξίωσιν ὅτι αὐτὴ κυρίως καὶ πρὸ πάντων κήδεται τῆς ἀφομοιώσεως καὶ ἐπιδιώκει αὐτὴν, ὡς στοιχεῖον συμπληροῦν τὴν ἑνότητα τοῦ λαοῦ τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τοῦ λαοῦ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Ἐκ τούτου ἐγεννήθη, κύριοι, καὶ ἡ περιπλοκὴ ἥτις μᾶς ἀπασχολεῖ καὶ σήμερον μὲ τὴν ἀπειλὴν ὅτι δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς οὐδὲν συγκεκριμένον ἀποτέλεσμα. Λυποῦμαι, κύριοι, ὅτι προχθὲς ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐξαιρέσεων προσκαίρως ἐκλείσθη, διότι ἐμποδίσθησάν τινες τῶν Ἰονίων πληρεξουσίων τοῦ νὰ ἐκθέσωσι τὰς ἰδέας των ἐπὶ τῶν σπουδαιοτάτων ἐξαιρέσεων, αἵτινες ἔκειντο ἐπὶ τῆς τραπέζης. Ἤλπιζον καὶ ἐγὼ ὅτι ἤθελον δυνηθῆ νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν σκέψιν τῆς Συνελεύσεως λόγους τινὰς δυναμένους ἵνα δείξωσιν ὅτι δὲν πρόκειται νὰ καθιερωθῶσι προνόμια ὑπὲρ τῶν Ἰονίων, ἀλλὰ πρόκειται νὰ διατηρηθῶσί τινες θεσμοὶ, τοὺς ὁποίους δὲν ἀναπληροῦσιν Ἑλληνικοὶ νόμοι· πρόκειται νὰ διατηρηθῶσι διατάξεις αἵτινες χωρὶς νὰ παραβλάψωσι τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους, ἀποβαίνουσιν ἐπωφελεῖς καὶ ἀπαραίτητοι ὑπὲρ τοῦ Ἰονίου λαοῦ. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε, ἡ συζήτησις ἐδηλώθη περατωμένη καὶ ἡμεῖς ἐμείναμεν μὲ τὴν μόνην ἐλπίδα ἵνα τοὐλάχιστον δώσωμεν ψῆφον ἐπὶ τῶν ἐξαιρέσεων, αἵτινες ἐπροτάθησαν. Πλὴν καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἰδοὺ ἀνεφύη προχθὲς ἔνστασις περὶ ῥιζικῆς ἀποκλείσεως πάσης ἐξαιρέσεως. Καὶ ὅταν λέγομεν ἐξαιρέσεις, Κύριοι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἐννοοῦμεν προνόμια· ἐννοοῦμεν μέσα, δι’ ὧν πρόκειται ἵνα καὶ ὁ Ἰόνιος λαὸς τεθῇ εἰς ἰσοῤῥοπίαν μὲ τὸν λοιπὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, καὶ ἵνα μὴ παρασυρθῇ εἰς τὴν ἀνατροπὴν τῶν συμφερόντων του, ὑποβαλλόμενος ἀδιακρίτως εἰς νομοθεσίαν, ἥτις δι’ αὐτὸν ἀποβαίνει νέα. Ἐπηνέχθη λοιπὸν, ἡ ἔνστασις, κύριοι, καὶ ἐκ νέου ἡ τοιαύτη ἐρείδεται δῆθεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς ἰσότητος. Ὢ πόσον γίνεται κατάχρησις τοῦ ἱεροῦ ὀνόματος τῆς ἰσότητος, κύριοι! Προφάσει ἰσότητος ἠγέρθη θύελλα κατὰ τῶν Ἰονίων πληρεξουσίων ὡς θελόντων δῆθεν ἵνα ἀποχωρίσωσι τὸν Ἰόνιον λαὸν διὰ προνομίων πρὸς βλάβην τοῦ λοιποῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος. Ἐῤῥέθη ὅτι οἱ Ἰόνιοι πληρεξούσιοι θέλομεν ἵνα ἡ Ἑπτάνησος μὴ φορολογῆται ἐξ ἴσου μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος (θόρυβος ἀριστερά). Ἀγαπᾶτε, κύριοι, νὰ μὴ προχωρήσω δικαιολογῶν;

§71ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι.

§72ΜΑΡΙΝΟΣ. Κύριοι, ἐπανέρχεται σήμερον ἡ ἰδέα τῆς ἰσότητος καὶ δι’ αὐτῆς (ἀποτείνεται ὁ ἀγορεύων πρὸς τὴν ἀριστερὰν) πειρᾶσθε ἵνα ἀποκλείσητε τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τῶν προσταθεισῶν ἐξαιρέσεων· καὶ θέλετε νὰ μὴ δείξωμεν ὅτι τὴν ἰσότητα ἡμεῖς ἀγαπῶμεν καὶ τὴν ἰσότητα ἐπιδιώκομεν; θέλετε ἵνα μὴ ὑπερασπισθῶμεν;.... (θόρυβος ἀριστερὰ) ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, μετὰ λύπης, οὐχὶ διότι ἀπεθαρύνθην, ἀλλὰ τὸ λέγω μετὰ λύπης, ὅτι θύελλα ἠγέρθη κατὰ τῶν Ἰονίων πληρεξουσίων ὡς δῆθεν ἐπιδιωκόντων τὴν ἀνισότητα ὑπὲρ τῆς Ἑπτανήσου καὶ πρὸς βλάβην τοῦ λοιποῦ λαοῦ τοῦ Ἑλλάδος· ὅτι καὶ αἱ ἰδέαι, καὶ οἱ λόγοι καὶ αἱ πράξεις των παρεμορφώθησαν· ἀλλ’ ἅμα ἀπεδείχθη, πρὸ πάντων διὰ τῆς φιλαλήθους ἀγορεύσεως τοῦ ἐντίμου Κ. Κεχαγιᾶ καὶ ἀκολούθως διὰ τῶν προστεθεισῶν διασαφίσεων, ἅμα ἀπεδείχθη ὅτι δὲν πρόκειται ἵνα ἡ Ἑπτάνησος φορολογῆται ὀλιγώτερον τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, τότε ἡ ἰσότης δὲν εἶναι πλέον ὅπλον κατὰ τῆς Ἑπτανήσου, ἀλλ’ εἶναι ὅπλον φερόμενον δῆθεν ὑπὲρ τῆς Ἑπτανήσου. Δὲν θέλομεν, λέγουσιν, ἵνα ἡ Ἑπτάνησος φορολογῆται βαρύτερον, καὶ τούτου ἕνεκεν ἡμεῖς προτείνομεν οὐδεμία ἐξαίρεσις νὰ μὴ γείνῃ καθὸ δυναμένη νὰ βλάψῃ τὴν ἰσότητα ἐπὶ ζημίᾳ τῶν Ἑπτανησίων. Ἀλλὰ, κύριοι, σᾶς εὐχαριστοῦμεν διὰ τὴν ἀγάπην, ἣν διαμαρτύρεσθε ὑπὲρ τῆς Ἑπτανήσου· ἀλλὰ δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε καὶ εἰς ἡμᾶς τοὺς πληρεξουσίους της τὸ αἴσθημα τῆς ἀγάπης ὑπὲρ τοῦ Ἰονίου λαοῦ; δύνασθε νὰ πιστεύσητε ὅτι ἡμεῖς ποθοῦμεν ὅπως ὁ Ἰόνιος λαὸς πιέζηται διὰ τῆς ἀνισότητος; Οὐδεὶς λογικὸς ἄνθρωπος δύναται νὰ παραδεχθῇ τοιοῦτον διϊσχυρισμόν. Κύριοι, καταλαμβάνω ὅτι εἰς τὸ σημεῖον, εἰς ὃ περιῆλθε τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ ἐγερθῇ νέον πρόσκομμα, καὶ τὸ πρόσκομμα ἐπενοήθη προφάσει ὅτι αἱ προταθεῖσαι ἐξαιρέσεις προσβάλλουσι δῆθεν τὴν ἰσότητα. Ἰδοὺ εὐπρόσωπος αἰτία ὅπως ἐκ νέου γείνῃ ἐπίθεσις κατ’ ἐκείνων, οἵτινες προσπαθοῦσιν ἵνα τὴν ἀφομοίωσιν ἐνεργήσωσι πραγματικῶς καὶ οὐχὶ τὴν προτείνουσι κατ’ ὄνομα, οἵτινες τὴν ζητοῦσιν οὐχὶ φαινομενικῶς, οὐχὶ διὰ τῶν λέξεων, ἀλλὰ διὰ τῶν ἔργων. Κύριοι, πολλὰ εὐστόχως παρετήρησε προχθὲς ὁ ἔντιμος Κ. Μεταξᾶς, ὅτι ἐὰν δὲν εἶχε παρεμβληθῆ αὐτὴ ἡ πρότασις, ἡ ἀφηρημένη καὶ γενικὴ περὶ ἀδιακρίτου ἀφομοιώσεως, ἠθέλομεν εἶσθαι ἤδη εἰς τὰ πρόθυρα τῆς πραγματοποιήσεως τῆς ἀφομοιώσεως καὶ ἐπὶ τοῦ δημοτικοῦ κλάδου καὶ ἐπὶ τοῦ διοικητικοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ἐν μέρει ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ, καὶ δύναμαι νὰ προσθέσω ὅτι ἠθέλομεν εἶσθαι εἰς τὰ πρόθυρα τῆς πραγματοποιήσεως τῆς ἀφομοιώσεως καὶ αὐτοῦ τοῦ δικαστικοῦ. Ναὶ, δὲν ἀμφιβάλλω. Ἀλλὰ πᾶσαι αἱ ἡμέραι αὗται ἐδαπανήθησαν ἐπὶ τῆς ἀφηρημένης καὶ γενικῆς ἰδέας τῆς ἀφομοιώσεως, ἀντὶ νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν πρακτικὴν σπουδὴν καὶ συζήτησιν τῶν συγκεκριμένων προτάσεων, αἵτινες φέρουσι πραγματικῶς εἰς τὴν ἀφομοίωσιν. Δὲν πρόκειται, λοιπὸν, ἀληθῶς περὶ ὑπερασπίσεως τῆς ἰσότητος ἐν τῷ ζητήματι ὅπερ ἐκ νέου ἠγέρθη, ἀλλὰ πρόκειται νέον πρόσκομμα εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἀφομοιώσεως. Καὶ τῇ ἀληθείᾳ ἐπὶ τίνος σημείου τὸ ζήτημα ἀνεφάνη; Ἐπὶ τοῦ σημείου, εἰς τὸ ὁποῖον προχθὲς εἴχομεν φθάσει· ἐπὶ τῆς ψηφοφορίας μιᾶς προτάσεως πλαστουργηθείσης ἐκ μέρους αὐτῆς τῆς μερίδος, ἥτις σήμερον παλαίει ἀπέναντι τοῦ ζητήματος τῆς ἀφομοιώσεως. Τοιουτοτρόπως ἡμεῖς περιφερόμεθα, κύριοι, εἰς διάλληλον κύκλον ἰδεῶν ἐκ τοῦ ὁποίου δὲν θέλομεν ἐξέλθει βεβαίως, ἐὰν δὲν τεθῇ τὸ ζήτημα εἰς τοὺς ὅρους, εἰς τοὺς ὁποίους ἤδη ἔφθασε. Δὲν ἐνασχολοῦμαι, διότι εἶναι περιττὸν, ἵνα ἐξελέγξω τὸ πλημμελὲς καὶ τὸ μάταιον τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Καπελέτου, ἥτις ἐπιφέρεται ὡς δῆθεν ἀξία ἀπαραιτήτου ψηφίσεως. Παρατηρῶ δὲ ὅτι ἂν ἀληθῶς θέλωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν συμπέρασμα, ἢ πρέπει νὰ ἀναχωρήσωμεν ἐκ τοῦ σημείου, εἰς ὃ προχθὲς ἐφθάσαμεν, ἢ ἄλλως ὀφείλομεν ἀπαραιτήτως νὰ προβῶμεν ψηφίζοντες μίαν πρὸς μίαν τὰς προταθείσας ἐξαιρέσεις (θόρυβος ἀριστερά). Καταλαμβάνω, Κύριε Πετρινὲ, ὅτι ὁ τρόπος πρὸς διαιώνισιν τοῦ ζητήματος εἶναι ἡ ἀμφισβήτησις τῆς ψηφίσεως ἐκείνων τῶν θεμάτων, ἐφ’ ὧν ὁπωσδήποτε περιεστράφη ἡ συζήτησις καὶ ὡς πρὸς τὰ ὁποῖα ἤδη ἡ Συνέλευσις, συνεπείᾳ μιᾶς ψήφου της, ἔφθασε κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν εἴς τι σημεῖον. Ποῦ δὲ ἐφθάσαμεν κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην; Ἀφοῦ ἐπανεφέρθη ἔνστασις παράκαιρος, ἔνστασις ἐναντία εἰς τὴν προηγουμένην ἀπόφασιν τῆς συνελεύσεως τὴν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τῶν ἐξαιρέσεων· ἀφ’ οὗ, λέγω, εἴχομεν φθάσει εἰς τὴν στιγμὴν τῆς ψηφίσεως τῶν ἐξαιρέσεων, ἐγείρεται ἔνστασις περὶ ἀπαραδέκτου τῶν τοιούτων. Διετυπώθη ἡ πρότασις ὡς πρότασις περὶ ἀπαραδέκτου, καὶ ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ψηφοφορηθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, τότε ἡ μία μερὶς τῆς Συνελεύσεως (ἡ ἀριστερά) ἀνεχώρησε καὶ τὸ συμπέρασμα ἑπομένως ἐματαιώθη. Ἓν ἐκ τῶν δύω λοιπόν· ἢ θὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ ψηφοφορία ὅπως ἐκ νέου ἡ Συνέλευσις ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ θέματος περὶ οὗ ἤδη ἀπεφάνθη, ὅτι αἱ ἐξαιρέσεις ἐν ἀρχῇ εἶναι παραδεκταὶ, καὶ ὅπως, ἐὰν εἰς τοῦτο ἡ Συνέλευσις ἐπιμείνῃ, ἐξετασθῇ περαιτέρω καὶ ψηφοφορηθῇ ἑκάστη ἐν τῷ συγκεκριμένῳ· ἢ πρέπει ἀπ’ εὐθείας ἑκάστη τῶν ἐξαιρέσεων νὰ ψηφοφορηθῇ. Αὐτὴ ἡ πρότασις ἡ τείνουσα εἰς τὸ νὰ ἐξαλειφθῶσιν ὁλοκλήρως αἱ ἐξαιρέσεις....

§73ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὴν ἔφερεν;

§74ΜΑΡΙΝΟΣ. Αὐτὴ ἡ πρότασις ἀπηγγέλθη παρὰ τοῦ κυρίου Πετζάλη. Μετέπειτα δὲ ὁ Κ. Πετζάλης ἐπειράθη ἵνα τὴν ἀποσύρῃ ἀλλ’ ἡ πρότασις εἶχε ῥιφθῆ ἐν τῷ μέσῳ τῆς Συνελεύσεως καὶ ἑπομένως ὁ Κ. Πρόεδρος ὀρθῶς πράττων τὴν ἔθεσεν ὑπὸ ψηφοφορίαν.

§75ΚΑΛΟΣ. Ἔκαμε κακά· κἀνὲν δικαίωμα δὲν εἶχε.

§76ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Εἶναι πρόφασις.

§77ΜΑΡΙΝΟΣ. Δὲν εἶναι πρόφασις, εἶναι γεγονότα. Ἀλλὰ, κύριοι, δὲν θέλετε τὴν πρότασιν περὶ ἀπαραδέκτου; τί ὑπολείπεται τότε; Ὀφείλομεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν τῶν ἐξαιρέσεων. Ἐκ τῶν δύω τούτων δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκφύγωμεν.

§78ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐσυζητήσαμεν τὰς ἐξαιρέσεις διὰ νὰ ψηφίσωμεν ἐὰν ᾖναι παραδεκταὶ ἢ ὄχι;

§79ΜΑΡΙΝΟΣ. Ἄλλο τὸ ζήτημα τοῦτο.

§80ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὅπως ἔθεσε τὸ ζήτημα ὁ Κ. Πρόεδρος προδικάζονται ὅλαι αἱ ἐξαιρέσεις, καὶ θέλομεν δὲν θέλομεν θὰ τὰς παραδεχθῶμεν.

§81ΜΑΡΙΝΟΣ. Ἐὰν ὁ Κ. Θεοχάρης νομίζῃ, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προταθεισῶν ἐξαιρέσεων δὲν ἔγεινε πλήρης, πρὸς ὃ συμφωνῶ, τότε πάντῃ διάφορος πρότασις ὀφείλει νὰ ἐπενεχθῇ, τουτέστι νὰ συζητηθῶσιν αὗται περὶ τὰ καθέκαστα μία πρὸς μίαν καὶ διαφωτισθῇ ἡ Συνέλευσις. Ἄλλο τὸ ζήτημα τότε. Ἀλλὰ δὲν φέρεται τοιαύτη πρότασις. Ἀπεναντίας γίνεται ἀπόπειρα ὅπως ἅπασαι αὐταὶ αἱ ἐξαιρέσεις διαγραφῶσι.

§82ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§83ΜΑΡΙΝΟΣ. Μάλιστα, αὐτὴ εἶναι ἡ τάσις, αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς, καὶ τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα θέλετε νὰ τὸ ἐπιτύχητε ὑπὸ τὴν πρόφασιν τῆς ἀντικαταστάσεως μιᾶς προτάσεως, εὐπροσώπου μὲν, ἀλλὰ ματαίας, μὴ ἐχούσης οὐδεμίαν πρακτικὴν ἔννοιαν καὶ μηδόλως ἀναγκαίας· τοὐτέστιν, ὅτι αἱ ἐξαιρέσεις δὲν πρέπει νὰ προσβάλωσι τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος, ὡσανεὶ ὑπάρχῃ τις ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως, ὅστις νὰ ὑποστηρίζῃ τὴν ἀνισότητα. Μεγάλη, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ ὀνόματος τῆς ἰσότητος ἡ γενομένη κατάχρησις, διότι πρὸς τοῖς ἄλλοις διὰ τῆς ἀμφισβητήσεως, τὴν ὁποίαν κάμνετε κατὰ τῶν προτάσεων τῶν Ἰονίων πληρεξουσίων, αἵτινες τείνουσιν ὅπως ἡ ἀφομοίωσις γείνῃ βαθμιαίως καὶ κατὰ κλάδους ἵνα καὶ πραγματοποιηθῇ, δι’ αὐτῆς τῆς ἐναντιώσεως ἴσα ἴσα προσβάλλετε τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος, ὑπὲρ τῆς ὁποίας δικαιοῦται καὶ ἡ Ἑπτάνησος ἵνα ὑψώσῃ φωνὴν ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως.

§84ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Εἰς τὰ μέρη θὰ το ἰδῶμεν.

§85ΜΑΡΙΝΟΣ. Ἡμεῖς ἐδείξαμεν ἐν πράγματι, Κ. Πετρινὲ, ὅτι ἀληθῶς ἀγαπῶμεν τὴν ἰσότητα. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς ἀφομοιώσεως εἰργάσθησαν πλεῖστοι Ἰόνιοι καὶ πολλαχῶς σᾶς ἔδειξαν ὅτι θέλουν τὴν ἀφομοίωσιν. Σᾶς ἔδειξαν καὶ τὸν τρόπον ὅπως εἰσαχθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον τὸ δημοτικὸν τῆς Ἑλλάδος σύστημα, ὅπως εἰσαχθῇ καὶ τὸ διοικητικὸν, ὅπως ἀφομοιωθῇ καὶ ἡ δημοσία ἐκπαίδευσις. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡτοιμάζετο νὰ σᾶς φέρῃ νόμον καὶ περὶ τοῦ δικαστικοῦ κλάδου. Ἔφερε, τέλος πάντων, καὶ ἓν πρῶτον δοκίμιον περὶ ἀφομοιώσεως τοῦ συστήματος τῆς φορολογίας διὰ τῆς ἄρσεως τῆς τελωνιακῆς γραμμῆς. Ἰδοὺ πῶς ἠθέλομεν εἶσθαι ἤδη εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀφομοιώσεως ἀντὶ νὰ ταλαντευώμεθα καὶ νὰ κυμαινώμεθα μεταξὺ θεωριῶν καὶ συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν φέρουσιν εἰς κανὲν ἐξαγόμενον ὑπὲρ τοῦ σκοποῦ τῆς ἀφομοιώσεως. Ἑπομένως συμπεραίνω ὅτι ἡ Συνέλευσις ὀφείλει, ἀναχωροῦσα ἐκ τοῦ σημείου εἰς ὃ προχθὲς ἔφθασε, νὰ περάνῃ τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως περὶ ἀπαραδέκτου τῶν ἐξαιρέσεων (θόρυβος ἀριστερά) — ἢ, ἐὰν οἱ κύριοι ἀποσύρωσι τὴν τοιαύτην πρότασιν, ὀφείλει ἡ Συνέλευσις νὰ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν μιᾶς πρὸς μίαν τῶν προταθεισῶν ἐξαιρέσεων. Καὶ ἐνταῦθα ἐπικαλοῦμαι τὴν εὐσυνειδησίαν ἁπάσης τῆς Συνελεύσεως. Μὴ ξιππάζεσθε, Κύριοι, ἐὰν βλέπετε ἐννέα ἢ δέκα ἐξαιρέσεις. Μὴ νομίσητε ὅτι πρόκειται νὰ καθιερώσητε δέκα προνόμια ὑπὲρ τῶν Ἰονίων. Οὐχὶ, κύριοι, οὐδόλως. Παρακαλῶ, συλλογισθῆτε ὅτι σᾶς ὁμιλεῖ Ἑπτανήσιος, ὅστις...... δὲν ἀγαπῶ τὴν περιαυτολογίαν, κύριοι, ἀλλ’ ἡ στιγμὴ αὕτη εἶναι στιγμὴ ἀκροτάτη (μετὰ συγκινήσεως)...... Εἰργάσθην καὶ ἐγὼ, κύριοι, μὲ οὐχὶ μικρὰν θυσίαν τῶν συμφερόντων μου, ὑπὲρ τοῦ ἱεροῦ αὐτοῦ σκοποῦ τῆς ἑνώσεως. Δὲν καυχῶμαι· τὸ καθῆκόν μου ἐξεπλήρωσα· ἀλλὰ πιστεύσατε ὅτι ἐν τῇ κρισίμῳ ταύτῃ στιγμῇ σᾶς ὁμιλεῖ ἡ εἰλικρινεστάτη συνείδησις ἑνὸς ἀδελφοῦ ὑμῶν Ἰονίου λέγουσα· προσέξατε μήπως αὐτὸς ὁ Ἰόνιος λαὸς, ὅστις ἦλθεν εἰς τὰς ἀγκάλας τῶν ἀδελφῶν του, ἐκ τοῦ πόθου τῆς ἐθνικῆς ἑνώσεως κινούμενος, προσέξατε μήπως κατά τινα στιγμὴν ἐκφέρῃ φωνὴν λύπης. Ὤ! Κύριοι, ἀποσύρω αὐτὴν τὴν ἰδέαν. Πέποιθα ὅτι ὁ Ἑπτανήσιος λαὸς πώποτε δὲν θέλει δυσανασχετήσει ἐπὶ τῇ ἐθνικῇ ἑνότητι, εἰς ἣν εὐτυχῶς ἡ θεία πρόνοια τὸν ἔφερεν. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε, εἶναι λαὸς ἔχων πραγματικὰς ἀνάγκας· εἶναι λαὸς ὅστις πρόκειται νὰ μεταβῇ ἀπὸ μιᾶς καταστάσεως εἰς ἄλλην ὡς πρὸς τὴν νομοθεσίαν. Μὴ ταράξητε, κύριοι, ἀποτόμως καὶ βαρέως τὰ συμφέροντά του. Πιστεύσατε ὅτι οἱ πληρεξούσιοι αὐτοῦ τοῦ λαοῦ μεθ’ ὅλης τῆς εὐσυνειδησίας σᾶς ἐνδεικνύουσι μέρη τινα τῆς νομοθεσίας του, τὰ ὁποῖα νομίζουν ἀπαραίτητα. Δὲν εἶναι προνόμια, κύριοι. Εἶναι νομοθετικοὶ θεσμοὶ, οἱ ὁποῖοι ἀποβαίνουσιν ἀναγκαῖοι πρὸς ἀσφάλειαν τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ ἐκείνου· τοῦτο δὲ μέχρις οὗ φθάσῃ ἡ εὐτυχὴς ἐκείνη στιγμὴ, καθ’ ἣν θέλομεν δυνηθῆ νὰ ἐξαλείψωμεν καὶ τὴν ἐλαχίστην διαφορὰν ἐκ τῶν νόμων μας καὶ ἐν μιᾷ φωνῇ νὰ εἴπωμεν· — «τέλος πάντων ἐτελέσθη ἡ πλήρης, ἡ ἐντελὴς ἀφομοίωσις τοῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος.» (χειροκροτήματα).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Ζέρβας ἔχει τὸν λόγον.

§87ΖΕΡΒΑΣ. Ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις καὶ δὲν εὐχαριστεῖται ν’ ἀκούσῃ ἄλλον, νὰ ἔλθωμεν εἰς ψηφοφορίαν, Κύριε Πρόεδρε.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ, καθήσατε, Κύριοι.

§89ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ μάθω πότε ὁ Κ. Καπελέτος ὑπέβαλε τὴν πρότασίν του.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν.

§91ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν δὲν ἠμπορεῖ κατὰ τὸν κανονισμὸν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν (θόρυβος ἀρεστερὰ).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, Κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν ἐφωτίσθη.

§93ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ πρακτικὰ ἐπεκυρώθησαν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Παρεδέχθη. Ἐκ τῆς συζητήσεως ἐξάγονται τὰ ἑξῆς ζητήματα· οἱ μὲν προτείνουσιν, ὅτι τὸ θέμα δὲν πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ ὡς ἀπεφασίσθη ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, διότι ἡ Συνέλευσις δὲν ἦτο πλήρης κατὰ τὴν στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐλάβαμεν τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν, ὡς πρὸς τοῦτο, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ νομολογίας τῆς Συνελεύσεως πρέπει νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν γίνεται ἡ ἔνστασις, ὅτι δὲν εἶναι πλήρης, πᾶν ὅ,τι ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις θεωρεῖται ὡς ἔχον κῦρος (σημεῖον ἀρνήσεως εἰς τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα). Ἂν θέλετε, σᾶς φέρω τὰ πρακτικά.

§95Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπιμένω, λέγων, ὅτι δὲν εἶχες δικαίωμα νὰ θέσῃς πρότασιν χθές.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀπαντῶ ἀμέσως. Ἡ πρότασις ὅμως αὕτη δὲν ὑποστηρίζεται, καὶ ἑπομένως δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν. Εἰς τὸν Κ. Πετιμεζᾶν λέγω, ὅτι ὅταν γίνεται συζήτησις γενικὴ, καὶ οὐχὶ ἄρθρον κατ’ ἄρθρον, καὶ ὑπάρχουν περιστάσεις γενικαὶ, τότε εἶναι ἔργον τοῦ Προέδρου νὰ θέτῃ τὰ ζητήματα· ἐν περιπτώσει δὲ ἀμφισβητήσεως ἐρωτᾶται ἡ Συνέλευσις. Ἐπειδὴ δὲ χθὲς, ὡς γνωρίζετε, δὲν ἐψηφίζαμεν ἄρθρον κατ’ ἄρθρον, ἀλλ’ ἐπρόκειτο νὰ θέσωμεν ζητήματα γενικὰ, ἐν τῷ δικαιώματί μου ἐξέφρασα γνώμην καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος· ἐπολεμήθη ἡ γνώμη μου ζητούντων πολλῶν νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ τοῦ Καπελέτου πρότασις, παρεκάλεσα νὰ μὲ ἀφήσητε νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ὑμεῖς ἐθορυβεῖτε, τότε ἐν τῇ ἀμηχανίᾳ μου προεκάλεσα ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, καὶ ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ.........

§97ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἐν ὥρᾳ θορύβου.

§98Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐν ὥρᾳ θορύβου ἔθεσες τὸ ζήτημα καὶ τὸ ἥρπαξες.

§99ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Τοῦ τὸ ἔδωσεν ἡ Συνέλευσις.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη, καθόσον ἀποβλέπει τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος οἱ μὲν προτείνουν, ὅτι πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ τὸ θέμα, ὡς ἀπεφασίσθη ἤδη ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, ἄλλοι προτείνουν, ὅτι πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καπελέτου, ἄλλοι προτείνουν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν οὔτε τὸ θέμα, ὅπερ ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις, οὔτε ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καπελέτου· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι ἀποτελεσματικώτερον ἂν προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῶν ἐξαιρέσεων, καὶ ὅσας νομίζῃ ἡ Συνέλευσις δικαίας νὰ παραδεχθῇ, ὅσας δὲ ἀδίκους ν’ ἀποῤῥίψῃ. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ ἐξαγάγω τὴν Συνέλευσιν ἀπὸ αὐτὴν τὴν περιπλοκὴν εἰμὴ προκαλῶν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῶν τριῶν γνωμῶν· ἐμμένει ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν πρώτην ἀπόφασίν της; θέλει νὰ ψηφοφορήσῃ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Καπελέτου; Θέλει νὰ ψηφοφορήσῃ μίαν πρὸς μίαν τὰς ἐξαιρέσεις;

§101ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον θέμα, ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οὔτε ἐπροτάθη, οὔτε ὑπεστηρίχθη· ἑπομένως δὲν εἶναι ψηφοφορητέον.

§102ΖΕΡΒΑΣ. Ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος. Πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ Καπελέτου, διότι μία πρότασις, ὅταν ὑποστηρίζεται ἀπὸ 10, ἐξάπαντος πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τὶ λέγει ὁ κανονισμός. «Καθῆκον τοῦ Προέδρου εἶναι νὰ τηρῇ τὴν εὐταξίαν τῶν συνεδριάσεων τῆς Συνελεύσεως καὶ τὴν ἀκριβῆ ἐφαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ δίδῃ τὸν λόγον, νὰ θέτῃ τὰ ζητήματα, νὰ ἐκφωνῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας καὶ τῶν ἄλλων ἀποφάσεων τῆς Συνελεύσεως καὶ ν’ ἀγορεύῃ ἐν ὀνόματι αὐτῆς κατὰ τὸ φρόνημά της.» (Θόρυβος) Ὅταν φωνάζητε ὅλοι διὰ μιᾶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πεισθῆτε.

§104ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἡσύχως λοιπὸν σᾶς λέγω, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη ἐδόθη ἔγγραφος ἀμέσως τὴν δευτέραν ἡμέραν μετὰ τὴν συζήτησιν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.— Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν.

§106ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε, Κ. Πρόεδρε.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔκλεισεν ἡ συζήτησις.

§108ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὅταν μετὰ μίαν συζήτησιν εἷς πληρεξούσιος σᾶς δώσῃ ἔγγραφον πρότασιν ὑποστηριζομένην παρὰ 10 ἢ 20 πληρεξουσίων, πρέπει νὰ τὴν θέσητε εἰς ψηφοφορίαν, αὐτὸ λέγει ὁ κανονισμός.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λανθάνεσθε.

§110ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς θέτομεν τὴν πρότασιν αὐτὴν εἰς ψηφοφορίαν ὡς ἀπαράδεκτον, ὡς ματαίαν, ὡς περιττήν.

§111ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Προτείνομεν τὸ ἀπαράδεκτον.

§112ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§113ΜΙΛΗΣΗΣ. Νὰ ψηφοφορηθῇ τὸ ἀπαράδεκτον καὶ ὄχι ἡ οὐσία, ἵνα μὴ μᾶς εἴπουν, ὅτι εἴμεθα ἐχθροὶ τῆς ἰσότητος. (Θόρυβος παρατεταμένος).

§114ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. (Ἀγορεύων ἕνεκα τοῦ θορύβου δὲν ἀκούεται).

§115ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τότε ἡ ἀντιπολίτευσις ποτὲ δὲν θὰ ἔχῃ φωνὴν, διότι πάντοτε εἰς τὰς προτάσεις της θὰ τίθεται τὸ ἀπαράδεκτον.

§116ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ μειονοψηφία ἡ ὁποία προβάλλει διδασκαλίας παρακαλεῖται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν κανονισμόν. Ἡ πρότασις τοῦ ἀπαραδέκτου προηγεῖται πάσης ἄλλης προτάσεως· ἡ πρότασις αὕτη ἐφέρθη καὶ προχθὲς καὶ ἐγὼ ἐπρότεινα νὰ μὴ ψηφοφορηθῇ ὡς ἀπαράδεκτος. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν μειονοψηφίαν σεβομένην τὰς ἰδίας διδασκαλίας νὰ ψηφοφορήσῃ αὐτὴν τὴν πρότασιν, καὶ ἂν πέσῃ, τότε εἴμεθα σύμφωνοι, ἂν δὲν πέσῃ, τότε ψηφοφοροῦμεν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Καπελέτου.

§117ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ σημερινὸν ζήτημα, Κύριοι, δὲν βλέπω τίποτε ἄλλο παρὰ ἓν ζήτημα φιλοτιμίας, οὐσιαστικῶς νομίζω, ὅτι πάντες εἴμεθα σύμφωνοι, διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε· προτείνομεν ἡμεῖς ἀπὸ αὐτὴν τὴν πλευρὰν (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν), ὅτι πᾶσα ἐξαίρεσις, ἡ ὁποία ἀντίκειται εἰς τὴν ἰσότητα δὲν εἶναι παραδεκτή, ἡ ἄλλη πλευρὰ φρονεῖ τὸ ἐναντίον καὶ διὰ τοῦτο θεωροῦσι περιττὸν νὰ ψηφοφορήσωμεν τὴν πρότασιν τοῦ Καπελέτου, καὶ ἐδῶ εἶναι ὅλη ἡ ἀμφισβήτησις· τώρα, Κύριοι, ὅπως θέλετε νὰ θέσωμεν τὸ ζήτημα, εἴτε ψηφοφορήσωμεν ἀπ’ εὐθείας, εἴτε μὴ τὴν πρότασιν τοῦ ἀπαραδέκτου, ἡμεῖς ἐννοοῦμεν πάντοτε, ὅτι ψηφοφοροῦμεν ἀντιθέτως πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὸ ἀπαράδεκτον καὶ ἐννοοῦμεν πάντοτε, ὅτι πᾶσα ἐξαίρεσις, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ προταθῇ, νὰ μὴ ἀντίκειται εἰς τὸ 3 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, δηλ. εἰς τὴν ἰσότητα. Τώρα πῶς θὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα; Ἐγὼ, Κύριοι, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ θέσωμεν κατὰ μέρος ὅλας τὰς προτεθείσας ἐνστάσεις καὶ νὰ ἔλθωμεν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὰ καθέκαστα, καὶ ἐκεῖ ψηφοφοροῦντες τὰς ἐξαιρέσεις, ὅσοι θεωροῦσιν, ὅτι ἀντίκεινται αὗται εἰς τὸ 3 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, θὰ καταψηφίσωσι. Διατί νὰ μὴ κάμωμεν αὐτὴν τὴν ἀμοιβαίαν παραχώρησιν; (θόρυβος). Διὰ τοῦτο, νομίζω, ὅτι εἶναι καλόν, πατριωτικόν, ν’ ἀφήσωμεν ὅλα αὐτὰ κατὰ μέρος, καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὰ καθέκαστα.

§118ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀπαράδεκτον, Κύριοι, ἐννοῶ τότε, ὅταν πρόκηται περὶ ἑνὸς θέματος ἀντικειμένου εἰς τὸ Σύνταγμα, ἢ τὸν κανονισμόν.

§119ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ὡς ματαίας οὔσης τῆς προτάσεως καὶ περιττῆς ζητοῦμεν τὸ ἀπαράδεκτον.

§120ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἄλλως εἶναι μία καταψήφισις τῆς προτάσεως αὐτῆς. Σᾶς λέγω, Κύριοι, ὅτι δὲν ἔχετε νὰ κάμετε τίποτε ἄλλο παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν αὐτὴν, παρ’ ὁσάκις ἡ μειονοψηφία σᾶς φέρει πρότασιν νὰ λέγετε εἶναι ἀπαράδεκτος. Πᾶσα πρότασις, ἡ ὁποία ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα, ἐκείνη μόνον εἶναι ἀπαράδεκτος, οὐχὶ δὲ καὶ πᾶσα ἄλλη, ἥτις εἶναι ἀπόῤῥοια συζητήσεως. Διὰ τί δὲν ἔχετε τὸ θάῤῥος νὰ ψηφίσητε καθαρά; Εἶναι περιττὴ ἡ πρότασις; ἔλθετε νὰ τὴν ψηφίσητε ὡς περιττήν. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα κάμνετε εἶναι μία πίεσις. Ἂν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν παραδεχθῆτε, σκεφθῆτε ὅτι καθιεροῦτε ἕνα προηγούμενον τρομερὸν διὰ τὸ μέλλον, τρομερόν, ἂν τὸ παραδεχθῇ καὶ ἡ Βουλή. (θόρυβος ἐκ δεξιῶν· φωναὶ «ἀρκετά, ἀρκετά».) Δὲν ἐτελείωσα ἀκόμη τὸν λόγον μου· μὲ τὰς φωνὰς μὴ νομίζετε, ὅτι δύνασθε νὰ μὲ πιέσητε. Ἡσυχία λοιπόν.

§121ΣΑΡΑΒΑΣ. Σεῖς τυραννεῖτε τὴν Συνέλευσιν καὶ ἐν τούτοις ὁμιλεῖτε περὶ πιέσεως. (θόρυβος).

§122ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Πιέζετε ὁλόκληρον τὴν κοινωνίαν.

§123ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς τὴν τυραννεῖτε, οἱ ὁποῖοι ἔχετε πλειονοψηφίαν καὶ θέλετε νὰ ἐπιβάλλητε τὴν θέλησίν σας (ἐπιδοκιμασίαι ἐξ ἀριστερῶν). Ἔχετε τὰ πάντα εἰς χεῖράς σας, μὴ θέλετε λοιπὸν νὰ μᾶς πιέσητε. (θόρυβος).

§124ΔΑΓΡΕΣ. Ὀλίγη αἰδώς. (θόρυβος).

§125ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω τὴν ἰδικήν σας τὴν αἰδώ. Σᾶς λέγω λοιπόν, Κύριοι, ὅ,τι καὶ ἄλλοτε εἶπον, καὶ σᾶς τὸ λέγω καὶ διὰ τὸ παρὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον, ἂν καθιερώσητε αὐτὴν τὴν ἀρχὴν τοῦ ἀπαραδέκτου εἰς πᾶσαν περίστασιν, ἡ ὁποία δὲν ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα, εἶναι ἀρχὴ καταστρεπτική, θέλει ἔχει κακὰς συνεπείας διὰ τὸ μέλλον, διὰ τὰς Βουλὰς, διὰ τὴν πατρίδα (θόρυβος)...... Τὸ ἀπαράδεκτον τοῦτο μᾶς ἐπρότειναν καὶ ἄλλοτε τινὲς εἰς τὰς βουλὰς, αὐτὰς, τὰς ὁποίας ὀνομάζομεν Βαραδωνείους, τὸ ἀπέκρουσαν, ὡς ἀπεκρούσθη ὡσαύτως καὶ εἰς τὴν γερουσίαν. Διότι τὸ ἀπαράδεκτον τότε μόνον προτείνεται, ὅταν ἀντιβαίνῃ ἡ πρότασις εἰς τὸ σύνταγμα ἢ εἰς τὸν κανονισμόν. Ὁ κύριος Σαρίπολος ἀναβαίνει ἐπὶ τοῦ βήματος.

§126ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. (ἐξ ἀριστερῶν). Προνόμιον ἔχει αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος εἰς τὸ βῆμα;

§127ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Προνόμιον δὲν ἔχω, νομίζω ὅμως, ὅτι ὡς ἀμφίνους ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ λαλήσω καὶ πρὸς τὰς δύο πτέρυγας, καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε· βεβαίως δὲ γνωρίζετε, ὅτι ἐν τῷ μέσῳ τῶν δύο πτερύγων ὑπάρχει τὸ στῆθος καὶ ἐν αὐτῷ ἡ καρδία. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος νομίζω, ὅτι ὑπάρχει παρεξήγησις· διότι ἡ πτέρυξ αὕτη (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν), ἐπιμένει ὥστε νὰ ψηφοφορηθῇ κατὰ προτεραιότητα, χωρὶς νὰ ἔχῃ κατὰ τὸν κανονισμὸν τὸν χαρακτῆρα τοῦτον, ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καπελέτου· ἡ δὲ ἑτέρα πτέρυξ (δεικνύει τὴν δεξιὰν), ἐνίσταται· ἡ ἔνστασις ὅμως δὲν γίνεται κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Καπελέτου ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν, διότι ἡ πρότασις προτεινομένη ὑπὸ πληρεξουσίου πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ καὶ οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὴν ἀποκλείσῃ, ἀλλ’ ἰδοὺ ὑπὸ ποίαν ὄψιν, ὑπὸ ποῖον λόγον προτείνεται τὸ ἀπαράδεκτον, ὅπερ ὑποστηρίζω καὶ ἐγώ, διότι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καπελέτου εἶναι ματαία καὶ ἀντικειμένη εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, ἀπόφασιν γενομένην μεθ’ ὑμῶν, οἵτινες ἐναντίον τῶν ὑφ’ ὑμῶν ἄρτι ψηφισθέντων τὴν ὑποστηρίζετε· εἶπον δὲ, ὅτι ἀπὸ κοινοῦ παρεδέχθημεν τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην, διότι ἐκείνας τὰς τρεῖς προτάσεις, ἤγουν τὴν περὶ ἐντελοῦς ἀφομοιώσεως, τὴν περὶ τοῦ χρόνου τῆς ἀφομοιώσεως, καὶ τὴν ἀρχὴν τῶν ἐξαιρέσεων, τὰς ἐψηφίσαμεν παμψηφεί· δυνάμει λοιπὸν τῆς ἀποφάσεως ἐκείνης τῆς Συνελεύσεως, τὴν ὁποίαν ὅλοι ὁμοθυμαδὸν ἠσπάσθημεν, λέγομεν ἡμεῖς οἱ προτείνοντες τὸ ἀπαράδεκτον πρὸς ἡμᾶς τοὺς τὰ ὑφ’ ὑμῶν ἐψηφισμένα ἀθετοῦντας, σεβάσθητε τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην καὶ μὴ ἔρχησθε προτείνοντες ἀνάκλησιν τῶν ἀποφάσεων τῆς Συνελεύσεως διὰ σοφισμάτων. Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ πρότασίς μου. «Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καπελέτου ὡς ματαία, ἅτε ἀντιβαίνουσα εἰς τὰ ἄρτι ἀποφασισθέντα ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως περὶ ἐξαιρέσεων ὡς πρὸς τὴν ἄμεσον ἐφαρμογὴν ἁπάσης τῆς ἑλληνικῆς νομοθεσίας εἰς τὰς Ἰονίους νήσους, εἶναι ἀπαράδεκτος. Τὴν πρότασιν ταύτην ἀναγκάζομαι νὰ εἰσαγάγω διότι θορυβεῖτε καὶ ἀτόπως ἐμμένετε· ἐνδίδομεν λοιπὸν παρὰ τὸν κανονισμὸν, ἐνδίδομεν ἀκουσίως ἵνα τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν· καὶ λέγομεν ἀκουσίως, διότι αὐτὸ δὴ τὸ ὑπὸ τοῦ Κ. Καπελέτου προτεινόμενον εἶναι ἐναντίον τοῦ ὀρθοῦ λόγου· ἐνδίδομεν ὅμως καὶ χαρακτηρίζομεν αὐτὴν τὴν πρότασιν ὡς ἀπαράδεκτον. Ἰδοὺ ὑπὸ ποῖον χαρακτηρισμὸν φέρουσι τὴν πρότασίν μου καὶ τὴν ὑποστηρίζουσιν οἱ ὁμόφρονές μοι. Ἔχετε δυνάμεις οἱ ἐναντιοδοξοῦντες νὰ μᾶς καταβάλητε; κάμετέ το, διὰ τῆς ψήφου σας ὅμως, οὐχὶ δὲ διὰ θορύβου καὶ φυγομαχίας.

§128ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§129ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Ἡμεῖς οἱ νομικοὶ λέγομεν δεδικασμένον ἐκεῖνο τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται ὁλόκληρον εἰς τὸ δικαστήριον, καὶ ἀποφασίζεται παρ’ αὐτοῦ, καὶ τὸ λέγομεν πολὺ λογικῶς. Ἓν ζήτημα, ὅταν δὲν ὑποβληθῇ εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ ὁ δικαστὴς δὲν ἀποφασίσῃ αὐτὸ κατ’ οὐσίαν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι δεδικασμένον. Ἐδῶ, Κύριοι, ἐπρότειναν τὸ δεδικασμένον· τὸ ἀπαράδεκτον εἶναι μία ἔνστασις, ἥτις εἶναι τοῦ αὐστηροῦ δικαίου· τὸ ἀπόλυτον δίκαιον θέλει εἴτε ὁ νομοθέτης, εἴτε ὁ δικαστὴς νὰ ἐξετάσωσι πᾶσαν ὑπόθεσιν κατ’ οὐσίαν καὶ νὰ τὴν ἀποφασίσωσι. Τὸ ἀπαράδεκτον εἶναι ἓν ὀχύρωμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπιμένει ἐκεῖνος, ὅστις δὲν ἔχει τὸ ἀπόλυτον δίκαιον· ὁ ἔχων τὸ δίκαιον κατ’ οὐσίαν δὲν φοβεῖταί ποτε νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ἐνώπιον τοῦ δικαστοῦ (θόρυβος). Ἐνώπιον κοινοβουλευτικοῦ σώματος, πολὺ περισσότερον ἐνώπιον κυριάρχου Συνελεύσεως, δὲν δύναται νὰ προταθῇ τὸ δεδικασμένον, διότι αὐτὸ δὲν δεσμεύει τὸν δικαστήν. Ἡ κυρίαρχος Συνέλευσις δύναται, κύριοι, νὰ κάμνῃ μίαν ἀπόφασιν, καὶ ἀκολούθως θεωρήσασα, ὅτι εἶναι ἐσφαλμένη, νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ δίκαιον. Μόνον ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ὑποβάλλονται ἰδιωτικὰ συμφέροντα, ὑπάρχει τὸ δεδικασμένον· διότι, ὅταν ἐγὼ δικασθῶ μὲ τὸν ἀντίδικόν μου, καὶ κερδίσω πλέον μίαν δίκην, ὁ δικαστὴς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπανέλθῃ διὰ νὰ μὲ καταδικάσῃ· ἐν ᾧ ἡ ἀπόφασίς σας τί ἀποφασίζει; μέγα ζήτημα ἐθνικὸν, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος καὶ τῆς πολιτείας. Ὑποθέσατε λοιπὸν ὅτι ἡ Συνέλευσις μὲ ὅλην της τὴν κυριαρχίαν ὡς σῶμα συγκείμενον ἐξ ἀνθρώπων, ἠμπορεῖ νὰ ὑποπέσῃ εἰς ἓν σφάλμα. Λοιπὸν προσέξατε καλῶς, κύριοι, ἂν καθιερώσητε σήμερον αὐτὸ τὸ δεδικασμένον καὶ ἀπαραβίαστον· ἐνώπιον τῆς κυριαρχίας τοῦ ἔθνους, θέλετε εὑρεθῆ μίαν ἡμέραν ἴσως μετημελημένοι. Εἰς ὑμᾶς ἴσως συμφέρον εἶναι νὰ καθιερωθῇ τοῦτο, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε θεωρεῖται ἱερὸν καὶ ἀπαραβίαστον· προσέξατε ὅμως ὑμεῖς, μὴ δεσμεύσητε μίαν κυριαρχίαν τῆς Συνελεύσεως. Ἐνώπιον λοιπὸν νομοθετικοῦ σώματος, πολλῷ περισσότερον Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, τὸ δεδικασμένον εἶναι μία ἀνοησία, μὲ συγχωρεῖτε, καὶ μία φιλοσοφία ἰδανική. Τώρα, Κύριοι, σᾶς λέγουν ἀπαράδεκτον. Πολὺ σοφῶς καὶ ὀρθῶς σᾶς ἀπέδειξεν ὁ Κ. Ἀντωνόπουλος, ὅτι ἐνώπιον νομοθετικοῦ σώματος δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ ἓν ἀπαράδεκτον ἐκ τῶν προτέρων. Τὸ θεωροῦν τὸ ζήτημα περιττὸν, ἂν ᾖναι περιττὸν, ἀποῤῥίπτεται· ἂν ᾖναι ἐπιζήμιον καὶ ἀνωφελὲς εἰς τὸ ἔθνος, ἀποῤῥίπτεται. Εἰς τὰς κοινωνίας ὑπάρχει ἀναπόφευκτος χωρισμὸς τῶν ἰδεῶν καὶ τῶν πνευμάτων, ὅστις ἠθέλησε νὰ θεωρήσῃ τὰς κοινωνίας ὅλας ἡνωμένας, ἠθέλησε νὰ σχηματίσῃ τὴν κοινωνίαν τοῦ Πλάτωνος. Ἀλλ’ ἐξετάζουν τὸ δίκαιον· ἀδιάφορον, διότι τὸ δίκαιον τὸ προτείνει εἷς μόνον ἄνθρωπος, καὶ 10 τὸ ἐναντίον· ἠμπορεῖ εἷς νὰ ἔχῃ δίκαιον, καὶ 10 ἄδικον. Ὅλος ὁ κόσμος ἐπίστευεν ὅτι ὁ ἥλιος κινεῖται, καὶ ὁ Γαλιλαῖος ὅτι δὲν κινεῖται, καὶ ὁ κόσμος ὅλος ἠναγκάσθη νὰ πιστεύσῃ τοῦτο. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀτόμων ὅστις ἀποφασίζει τὸ δίκαιον καὶ τὸ ὀρθὸν, μὴ ἀπατᾶσθε εἰς τοῦτο. Γίνεται μία πρότασις; συζητήσατέ την.

§130ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ποῖος εἶναι ὁ Γαλιλαῖος;

§131ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Ἐγὼ ὁμιλῶ εἰς Συνέλευσιν, οὐχὶ εἰς ἄτομα. Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι τὸ ἀπαράδεκτον δὲν ἠμπορεῖ ποτε κοινοβουλευτικῶς νὰ προταθῇ· ἀλλὰ καὶ πρὸς μίαν στιγμὴν ἂν ἤθελεν εἶσθαι δεκτὸν, ἤθελε λησμονήσει τὴν ἀρχὴν τοῦ δικαίου, τὰς κοινωνικὰς ἀρχάς· ἂν ἠθέλομεν παραδεχθῆ τὸ ἀπαράδεκτον τὸ ὁποῖον ἔρχεται ἀπὸ τὸ μέρος τοῦτο (δεικνύει τὴν δεξιὰν πτέρυγα), τότε σᾶς λέγω ὅτι τὸ ἀπαράδεκτον, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται λόγῳ δεδικασμένον, εἶναι ἀνυπόστατον· διότι τί ἀπεφασίσθη; ἐγὼ εἶμαι εἰλικρινής· ἀπεφασίσαμεν 3 πράγματα· τὴν ἐφαρμογὴν τῆς νομοθεσίας τῆς μητρὸς Ἑλλάδος εἰς τὰς θυγατέρας της τὰς 7 ἰονίους νήσους· βʹ.) τὸν χρόνον τῆς ἐφαρμογῆς· γʹ.) τὰς ἐξαιρέσεις, ὅσας ἡ ἀνάγκη ἤθελε προκαλέσει. Δὲν ἀπεφασίσαμεν κατὰ τίνα τρόπον θὰ γείνῃ, ἐπὶ ποίαις βάσεσιν, ἂν πρέπῃ νὰ στηρίζωνται εἰς τὴν ἰσότητα, τὴν ὁποίαν τοσάκις ἤκουσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὴν ὁποίαν ἐζήτησαν πολλοὶ νὰ ἐφαρμόσουν εἰς τὰς ἐξαιρέσεις ταύτας, εἰς τὸν κόσμον τοῦτον, ὅστις εἶναι γεμάτος ἀπὸ ἀνισότητας, τὴν ἀπόλυτον ἰσότητα, ἥτις δὲν ὑπάρχει εἰς κανὲν μέρος. Διότι, κύριοι, ἀδιάφορον εἶναι, ἂν δύω ἄνθρωποι πληρόνουν μίαν φορολογίαν· ἕνας πληρόνει διὰ τὸ ἀμπέλι του 10, ἄλλος 5, ἄλλος 20, καὶ ἄλλος μόνον διὰ τὸ ἐπιτήδευμά του (χειροκροτήματα ἀπὸ τὸ θεωρεῖον τῶν δημοσιογράφων· γέλωτες).

§132ΒΑΧΛΑΣ. ...... (θόρυβος).

§133ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Δὲν ἔχεις δικαίωμα· ὁ λόγος εἶναι ἐλεύθερος (εὖγε, εὖγε! γέλωτες). Λέγω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι δεδικασμένον δὲν ἠμπορεῖ νὰ προταθῇ, οὔτε νὰ παραδεχθῇ ἐπιστημονικῶς, λογικῶς· κάμετε ὅ,τι θέλετε. (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου· ἱλαρότης).

§134ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν. Ὁ Κ. Καπελέτος ζητεῖ τὸν λόγον.

§135ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Σαράβας.

§137ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§138ΖΕΡΒΑΣ. Ὁ Κ. Καπελέτος νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν.

§139ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερόθεν). Νὰ ὁμιλήσῃ.

§140ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν, Κ. Πρόεδρε· ἐρωτήσατε τὴν Συνέλευσιν.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν θέλῃ νὰ ὁμιλήσῃ......

§142ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι!

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν καθήσατε, νὰ ἐρωτήσω ἂν θέλῃ ἡ Συνέλευσις νὰ κλείσῃ ἡ ἑκατοστὴν ἤδη φορὰν ἐπαναληφθεῖσα συζήτησις. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, νὰ ἐγερθῶσιν. (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§144ΤΙΝΕΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰκοσάκις ἤδη ἐδόθη ὁ λόγος ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος.

§146ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Αὐτὸ συνέβη καὶ ἐπὶ τῆς προεδρείας τοῦ Κ. Κριεζῆ· παρατηρήσατε τὰ πρακτικά.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ἐπειδὴ προτείνουν τὸ ἀπαράδεκτον τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Καπελέτου, θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν πρῶτον τὸ ἀπαράδεκτον. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ πρότασις· «Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καπελέτου ὡς ματαία, καθ’ ὃ ἀντιβαίνουσα εἰς τὰ ἄρτι ἀποφασισθέντα ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως περὶ ἐξαιρέσεων ὡς πρὸς τὴν ἄμεσον ἐφαρμογὴν ἁπάσης τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας εἰς τὰς Ἰονίους νήσους, εἶναι ἀπαράδεκτος.» Θέλετε ὀνομαστικὴν κλῆσιν;

§148ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἂς τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, ἀλλὰ νὰ ἐννοοῦμεν (θόρυβος).

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε ὀνομαστικὴν κλῆσιν; (θόρυβος ἀριστερόθεν).

§150ΣΤ. ΜΑΚΡΗΣ. Ἢ θὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις, ἢ θὰ ἀποχωρήσωμεν. (θόρυβος).

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν περὶ τοῦ ἀπαραδέκτου.

§152ΣΤ. ΜΑΚΡΗΣ. Τί λέγεις αὐτοῦ; (θόρυβος).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε ὀνομαστικὴν κλῆσιν; οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀπαράδεκτον λέγουσι ναὶ....

§154ΣΤ. ΜΑΚΡΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι, ὄχι (θόρυβος).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σύγχυσις ἰδεῶν. Βαβυλωνία πλέον εἶναι.

§156ΣΤ. ΜΑΚΡΗΣ. Διὰ τελευταίαν φορὰν, ἂν θὰ μᾶς ἀρνηθῆτε τὸ δικαίωμα νὰ ψηφοφορήσητε τὴν πρότασίν μας, ἡμεῖς θὰ διαμαρτυρηθῶμεν ἐνώπιον ὅλου τοῦ Ἔθνους (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Μᾶς ἀρνεῖσθε τὸ ἱερώτερον δικαίωμά μας. (ἐγείρονται ἐξ ἀριστερῶν καὶ ἀποχωροῦσιν).

§157ΑΧΟΛΟΣ. Ἔχε ὑγείαν, Κύριε Πρόεδρε!

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, θέλετε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§159ΣΤ. ΜΑΚΡΗΣ. Ἐπιμένετε ἀκόμη; (θόρυβος, ἐπιδοκιμασίαι ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τοῦ ἀκροατηρίου διαγωγὴ εἶναι ἀσυγχώρητος.

§161ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Ἂς κάμουν ὅ,τι θέλουν εἰς τὸ ἀκροατήριον.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§163ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν, ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 20). Μάλιστα.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ ἀπαράδεκτον, ὅπως ἐπροτάθη ὑπὸ τοῦ Κ. Σαριπόλου, λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§165ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θεωρῶν ἐπικρατοῦντα τὸν θόρυβον, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω δύω λέξεις. Τὸ ἔθνος εἶναι πολὺ ἀνεκτικὸν εἰς τὴν πορείαν μας· αὐτὴν συμπληροῦνται ἤδη δύω ἔτη ἀπὸ τῆς μεταβολῆς, καὶ 22 μῆνες ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς μας· ἤδη δὲ ἔτος ὁλόκληρον ἀπὸ τῆς ἐλεύσεως τοῦ Βασιλέως. Δύω κυρίως ἦσαν αἱ ἐντολαί μας, ἡ ἐκλογὴ τοῦ Βασιλέως καὶ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συντάγματος, καὶ ὅμως ταλαντευόμεθα ἓν ἤδη ἔτος καὶ μόλις εἴμεθα εἰς τὸ ἥμισυ αὐτοῦ, ἐν ᾧ τὸ σχέδιόν του ὑπεβλήθη πρὸ πολλῶν μηνῶν. Μὴ θορυβῶμεν λοιπὸν. Ἂς συνέλθωμεν εἰς ἑαυτοὺς, ἀσπαζόμενοι αὐστηρῶς τὴν τάξιν καὶ τὸν κανόνα τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου καὶ τῆς ψηφοφορίας, καθ’ ἣν ἕκαστος εἶναι κύριος νὰ εἴπῃ ναὶ ἢ ὄχι. Πίεσιν οὐδεὶς δύναται νὰ κάμῃ καὶ ἂς ὄψωνται οἱ αἴτιοι. Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος Κ. Ἀντύπας. Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 190, 153 εἶπον ναὶ, 25 ὄχι· οἱ λοιποὶ ἠρνήθησαν. Ἀπαρτία δὲν ὑπάρχει.

§167ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Ἂς ὄψωνται οἱ αἴτιοι. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις ὥρα 4 παρὰ ¼ μ. μ.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Ν. Κατσικαπῆς, Σ. Λογιωτατίδης.