1864.10.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 334.

Τῆς 5 Ὀκτωβρίου 1864.

(Δευτέρα).

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πληρεξούσιος Κ. Γεώργιος Τερτσέτης πρόκειται νὰ δώσῃ τὸν ὅρκον. Ἐνταῦθα ὁρκίζεται ὁ πληρεξούσιος Ζακύνθου Κύριος Γ. Τερτσέτης.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Τερτσέτης ἐπιθυμεῖ νὰ κάμῃ μικράν τινα προσφώνησιν εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§5ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ναί.

§6ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§7ΑΛΛΟΣ. Ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως δὲν δύναται νὰ κάμῃ τοιαύτας προσφωνήσεις. Ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως συζητοῦνται Νομοσχέδια· σήμερον ἔχομεν Σύνταγμα· δὲν ἔχομεν καιρὸν νὰ ἀκούωμεν ἄλλας ἀγορεύσεις.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν, οἱ ἐπιτρέποντες ν’ ἀγορεύσῃ ὁ Κ. Τερτσέτης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§9Γ. ΤΕΡΤΣΕΤΗΣ. Ἂν ἦτον δίκαιον καὶ ὅσιον ν’ ἀναστηθῇ ἡ ἀρχαία Ἑλλὰς, δίκαιον καὶ πρέπον ἦτον τὸ μεγαλεῖον της, ἡ ἐλευθερία της, ἡ δόξα της νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τοὺς πατέρας σας καὶ μὲ τοὺς πατέρας σας· τόσος εἰς ἐκείνους ἦτον ὁ ἔρωτας τῆς πατρίδος, καὶ ἀθώα ψυχὴ, τὸ φιλοκίνδυνον καὶ ἡ θεοσέβεια, μόνα ἀγαθὰ, στέγη καὶ θεμέλιον αὐτονομίας, ἐλευθερίας καὶ μακροβιότητος ἐθνικῆς. Δὲν ἔρχομαι, Κύριοι, τώρα νὰ ἐγκωμιάσω τοὺς σχεδὸν παλαιοὺς ἐκείνους ἄνδρας, ἐπειδὴ ποῖος τοὺς κατηγορεῖ; Καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς γῆς ὑμνολογοῦνται τὰ ἔργα τους, καὶ ἐγὼ εἶδα εἰς τὰ ἄκρα τοῦ Ἀτλαντικοῦ ὠκεανοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1840 εἰς δημόσια κτίρια, εἰς τὰ τείχη τῶν δωματίων ἱστορημένα τὰ ἀνδραγαθήματά των. Ἀνέφερα τοὺς ἄνδρας τοῦ ἀγῶνος μόνον καὶ μόνον χάριν αἰτίας προσωπικῆς, διὰ νὰ σᾶς εἰπῶ, ὅτι μὲ ἐκείνους ἔζησα· ὄχι μὰ τὴν ἀλήθειαν σύντροφος ἔργων, ἀλλὰ θεατὴς, θαυμαστής τους, ἂν θέλετε καὶ εὐνοούμενος ἀπὸ αὐτοὺς, καὶ νὰ κατορθώσω μὲ αὐτὴν τὴν ἐξομολόγησιν νὰ ἀπολαύσω τὴν φιλοφροσύνην σας πρώτη φορὰ ἐρχόμενος (ἄχαρις ἀσθένεια μὲ ἐμπόδισεν ἕως τώρα νὰ ἔλθω), ἐρχόμενος εἰς τὸν περίβολον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, κατ’ ἐντολὴν τῶν ἀδελφῶν μας Ζακυνθίων, καὶ τολμῶ σήμερον εὐθὺς νὰ κάμω χρῆσιν τῆς φιλοφροσύνης σας, δεόμενος νὰ ἀκούσητε ὀλίγα μου, ὀλιγώτατα λόγια περὶ τῆς καταστάσεως τῆς πατρίδος. Βούλομαι νὰ τὰ εἰπῶ πρὸς ἐλάφρωσιν συνειδήσεως. Γνῶθι σαυτὸν, γνωμικὸ περιβόητο εἰς τὴν θύραν τοῦ ναοῦ τῶν Δελφῶν, χρήσιμον διὰ τὸν ἄνθρωπον, εἶναι καὶ σωτήριον διὰ τὰ ἔθνη· ἐπειδὴ ὁ ἀμαθὴς δὲν δύναται νὰ σκέπτεται ὀρθὰ διὰ τὰ πράγματα, τοῦ λείπει ἡ ἀλήθεια· ἡ ἀλήθεια εἶναι καρποφόρα, εἶναι φῶς, βλέπεις ποῖος εἶναι, τὶ πρέπει, τὶ συμφέρει. Εἴμασθε τώρα, Κύριοι συνάδελφοι, ἕνα κράτος ἀπὸ ἕνα ἥμισυ ἑκατομμύριον πληθυσμοῦ, ἰδοὺ μία ἀλήθεια, καὶ περιπεπλεγμένοι μὲ τὰ συμβάντα, μὲ τὴν τύχην ἴσως τῶν μεγάλων ἐπικρατειῶν τῆς ἡμέρας μας, κράτος, τὸ ὁποῖον ἀκόμη δὲν ἐξόφλησε παλαιὰ καὶ νέα δάνεια τῶν Κυβερνήσεών του· τέλος, Κύριοι, πέρασαν τριάκοντα τόσοι χρόνοι περισσότεροι, ἀπὸ τὸν καιρὸν τῆς ὁμολογουμένης ἀπὸ παντοῦ αὐτονομίας μας καὶ καταγινόμεθα ἀκόμη, βασανιζόμεθα νὰ ταιριάσωμεν, ὡς πρέπει, ἐλευθερίαν, τάξιν καὶ ἀσφάλειαν. Τὶ προαιρεῖται, ποῦ κτυπᾷ ὁ λόγος μου; νὰ φανερώσω τοὺς κινδύνους μας. Βλέπετε, Κύριοι, τὰ μεγάλα ἔθνη τῆς Εὐρώπης; ἔχουν εἰρήνην. Ἀλλὰ συμβαίνει σήμερον εἰς αὐτὰ τὸ ἀντίστροφο παρὰ ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὰ κύματα τοῦ Ὠκεανοῦ· ὅταν συκώνεται τρικυμία, ἡ ἐπιφάνεια ταράττεται, δέρνεται, εἰς τὰ βάθη γαλήνη. Ἐξ ἐναντίας εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς ἡμέρας μας, εἰς τὴν ἐπιφάνειαν γαλήνη, τὰ βάθη ἀφρίζουν, ἀντιφέρονται σκοποὶ τιμῆς, συμφερόντων, μεγαλείου. Τὸ ἄνοιγμα τοῦ ἰσθμοῦ τοῦ Σουέζ, κεντρὶ ἀνησυχίας, σχολιάζει τὴν ὁμιλίαν μου. Ὁ πόλεμος, Κύριοι, εἶναι ἄγριος διδάσκαλος, ἐργάτης βίας· ἂν αὐτὰ τὰ ἔθνη πιασθοῦν εἰς πόλεμον καὶ ἡμεῖς εἴμασθε μικροὶ, ἄμεστοι, ἄφιλοι μεταξὺ μας, ποῖος ἠμπορεῖ νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι τὸ ὡροσκόπιον τοῦ μέλλοντός μας δύναται νὰ ᾖναι εὐτυχισμένον; Σᾶς ἐνθύμησα καὶ τὴν μὴ ἐξόφλησιν τῶν ἐθνικῶν δανείων, κακὸς θησαυρὸς τὸ μὴ ἀξιόπιστοι· ἡμεῖς ἀρχίσαμεν νέοι, ὅπου τελειόνουν τὰ γηραλέα κράτη· νὰ ζοῦμεν κατὰ μέρος μὲ δάνεια καὶ νὰ μὴ ἐξοφλῶμεν. Ὅποιος ἐκαταγίνετο νὰ ἐξετάσῃ κατὰ βάθος τὴν κατάστασίν μας θὰ τὸν ἔπερνεν ἀπελπισία· ἀπελπισία πιστεύω ἐκυρίευσε τὸν μακαρίτην στρατηγὸν Λόντον, ὅταν ἅρπαζε τὸ θανάσιμον ὅπλον. Μακρὰν, Κύριοι, μακρὰν ἀπὸ ἡμᾶς αὐτὸ τὸ αἴσθημα, αὐτὸς ὁ πειρασμὸς τῆς δειλίας. Ἂν καὶ ἤμεσθε ἐπικράτεια περιωρισμένη, ἀντιπροσωπεύομεν τὰ μεγαλείτερα στοιχεῖα τοῦ ἠθικοῦ κόσμου· τὴν ἐλευθερίαν, ἐπειδὴ εἰς τὸ ὄνομα αὐτῆς ἔγεινε τὸ κίνημα τῶν Ἑλλήνων τοῦ ἔτους 1821· τὴν χριστιανοσύνην, ἐπειδὴ ἄγγελος Κυρίου ἦτον βέβαια σημαιοφόρος τοῦ ἱεροῦ πολέμου· ἀντιπροσωπεύομεν τὴν ἐπιστήμην, ἐπειδὴ οἱ προπάτορές μας ἦτον οἱ ἐπιστημονέστεροι τῆς γῆς. Μὰ τὴν ἀλήθειαν τὰ θεῖα στοιχεῖα δὲν πρέπει νὰ τὰ ἀντιπροσωπεύωμεν, ὡς ἡ φωτογραφία ἀντιπροσωπεύει τὸ πρόσωπόν μας, εἰκόνα ἄλαλη, ἂν καὶ πλάσμα τοῦ ἡλίου, ἀλλὰ μὲ τὴν ζωηρότητα, μὲ τὰ ῥοδοκάλλια τῆς ζωῆς. Λοιπὸν, φιλελεύθεροι ὄχι μόνον μὲ τὴν ἐφεύρεσιν δικαίων νόμων, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν ἐφαρμογήν των, καὶ φιλομαθεῖς ἀκοίμητοι πρὸς ἀπόκτησιν κατοχῆς καὶ κυριότητος τοῦ κληρονομικοῦ δικαίου τῆς προπατορικῆς σοφίας. Χριστιανοὶ μὲ τὰ ἔργα θεοσεβείας καὶ ἀγάπης, μὲ τὴν ἀποφυγὴν φθόνου, φόνου, ἁρπαγῆς, καὶ βεβαιωμένοι ὅτι ἡ ὥρα τοῦ θανάτου εἶναι καὶ ὥρα λογοδοσίας πράξεων εἰς ἀνώτατον δικαστήν· ἢ νὰ μὴν κυνηγοῦμεν ἀπόλαυσιν αὐτονομίας, τιμῆς καὶ μεγαλείου Ἑλληνικοῦ, ἢ νὰ στέργωμεν εἰς τὰ εἰρημένα. Ὁμόνοια καὶ ταχύτητος ἔργα εἶναι σφόδρα ἀναγκαῖα εἰς τὴν ὥραν αὐτὴν τῆς ἐθνικῆς ζωῆς μας· periculum in mora, κίνδυνος εἰς τὴν ἄργητα. Ποῖος ἂν τὸ καλοσκεφθῇ δὲν τὸ αἰσθάνεται; Ἡ ὁμόνοια Κύριοι! περὶ τῆς ὁμονοίας σᾶς ἐνθυμίζω μόνον ἀρχαῖον γνωμικὸν λατίνου ἱστορικοῦ. «Concordia res parvæ crescunt, discordia maximæ dilabuntur.» Μὲ τὴν ὁμόνοιαν τὰ μικρὰ γίνονται μεγάλα, μὲ τὴν διχόνοιαν καὶ τὰ μεγάλα καταστρέφονται. Διατί, Κύριοι; Διότι ἡ ὁμόνοια εἶναι ἀγάπη καὶ ἡ ἀγάπη πλάθει, οἰκοδομεῖ· ἡ διχόνοια εἶναι μῖσος, καὶ τὸ μῖσος σχίζει, καταστρέφει, σκοτόνει. Ἠθέλαμεν ἡμεῖς γεννηθῆ, Κύριοι συνάδελφοι, ἂν οἱ πατέρες μας δὲν ἀγαποῦσαν ταῖς μητέραις μας; ἂν ἦτον χωρισμένοι ἀπὸ κοίτης καὶ τραπέζης; τί προτιμότερον, ζωὴ, ἀγάπη, ἢ σκοτομός; Τῆς ταχύτητος ἔχομεν ὀφθαλμοφανῶς καὶ σύμβουλον τὸν καιρόν μας, ὁ ἄνεμος φυσάει ταχύτητα. Εἰς τὴν ἐφεύρεσιν τῶν σιδηροδρόμων, τοῦ ἠλεκτρικοῦ τηλεγράφου, τῶν ἀτμοκινήτων, εἰς τὸ ἄνοιγμα τοῦ ἰσθμοῦ τοῦ Σουὲζ πνέει τὸ πνεῦμα τοῦ αἰῶνος· μὴν ὀκνεύωμεν. Πιστεύω, Κύριοι, ἁρμόδιον νὰ σᾶς διηγηθῶ ἕνα ἀνέκδοτον, τὸ ἤκουσα ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ μακαρίτου Α. Μεταξᾶ, μοῦ ἔλεγεν— ἦτον τέλη Ἰουνίου τοῦ ἔτους 1831, καὶ ὁ Κυβερνήτης Καποδίστριας ἐπροσκάλεσε διαφόρους γερουσιαστὰς εἰς τὴν οἰκίαν του. Ἐπήγαμεν, μᾶς εἶπεν, (ἐκρατοῦσε μίαν ἐφημερίδα εἰς τὸ χέρι του), ἡ ἀνάγνωσις αὐτῆς τῆς ἐφημερίδος εἶναι ἀφορμὴ ποῦ σᾶς προσκάλεσα· διαβάζω ὅτι ὁ στρατηγὸς Bolivar, πρόεδρος τῆς Κολουμβίας εἰς τὴν Ἀμερικὴν, διατάττει τὴν διανομὴν τῆς ἐθνικῆς γῆς εἰς τοὺς πολίτας, καὶ ἐγὼ σᾶς ἔδωσα ἕνα σχέδιον διανομῆς· ἀργοπορεῖτε, βλέπω, νὰ γνωμοδοτήσετε· ἴσως δὲν σᾶς ἀρέσει· ἀρχίζει ἀπὸ τοὺς μικροὺς ἡ διανομὴ τοῦ σχεδίου μου· θὰ ἔλθῃ ἔπειτα καὶ ἡ ἀράδα τῶν μεγάλων· γλιγωρεύσετε, ἄλλος θὰ ἔλθῃ, βασιλόπαιδο νὰ σᾶς διοικήσῃ, μὲ τὸν ὁποῖον δὲν θὰ ἔχετε οὔτε τὴν εὐκολίαν τῆς γλώσσης, οὔτε νὰ ἀνοίγετε τὴν θύραν τοῦ δωματίου του, ὅταν θέλετε. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς παραδώσω εἰς αὐτὸν ὡς λογικὰ ὄντα, ἐλευθέρους, μὲ τὴν ἐνδυμασίαν τῆς ἰδιοκτησίας. Προσέχετε μὴν ἐλθῆτε κἀμμίαν αὐγὴν καὶ μὲ εὑρῆτε κρύο κουφάρι εἰς τὴν κλίνην μου· ἄλλο δὲν σᾶς λέγω. Κύριοι, σπάνιοι εἶναι οἱ ἄνδρες τῆς ἐθνοσυνελεύσεως πρὸς τοὺς ὁποίους νὰ μὴ μὲ δένῃ δεσμὸς εὐγνωμοσύνης, καὶ ὡς καθῆκον τῆς εὐγνωμοσύνης μου θεωρῶ νὰ εἰπῶ τὴν ἀλήθειαν, ἢ κἂν τὸ φαινόμενον εἰς ἐμὲ ὡς ἀλήθεια. Λέγω λοιπὸν, ἂς προσέχωμεν μὴν ξημερωθοῦμεν κἀμμίαν ἡμέραν καὶ εὑροῦμεν κρύο κουφάρι τὴν ἐλευθερίαν, καὶ τότε..... Στρέφω, κύριοι, ἀλλοῦ τὸν λόγον μου καὶ τελειόνω, ἀλλὰ τελειόνοντας θέλω νὰ σᾶς εἰπῶ ἕνα δύω παραδείγματα τῆς θεοσεβείας τῶν ἀνδρῶν τοῦ ἀγῶνος. Ἠξεύρετε ποῖον τραγούδι ἐτραγουδοῦσαν οἱ ἀνίκητοι στρατιῶται μὲ τὸ τουφέκι εἰς τὸ χέρι, φύλακες εἰς τὰ τείχη τοῦ Μεσολογγιοῦ; Ἀκούσετε· εἶναι σύνθεσις τοῦ μακαρίτου καπετὰν Ζώη, Σουλιώτου· Ἡμεῖς τὰ ὑστερηθήκαμε Ὅλα τὰ ἀγαθά, Ἄλλο δὲν μᾶς ἀνάμεινε Μόνον παληκαριά· Ἔχομεν καὶ ἐλπίδα Ψηλὰ στὴν Παναγιὰ Νὰ μᾶς ἐλευθερώσῃ, Νὰ μὴ γενῇ σκλαβιά. Καὶ ἄλλο παράδειγμα, Κύριοι, θεοσεβείας κατὰ τὸ ἔτος 1822. Ἕνας γενναῖος στρατιώτης Πελοποννήσιος, γνωστὸς διὰ τὰ πολεμικά του ἔργα εἰς ταῖς συμπλοκαῖς μὲ τοὺς ἐχθροὺς, ἐπῆγε νὰ ἐξομολογηθῇ εἰς ἕνα πνευματικὸν, νὰ λάβῃ τὴν ἁγίαν μετάδοσιν. Ὁ πνευματικὸς ἀφοῦ ἤκουσε ὅλην του τὴν ἐξομολόγησιν τοῦ εἶπε· «Παιδί μου, δὲν ἠμπορῶ νὰ σοῦ δώσω ἄδειαν κοινωνίας, ἐσκότωσες ἄνθρωπον.» Ὁ στρατιώτης τὸ ἔθαψεν, ἐπῆγε καὶ ἐπαραπονέθη εἰς τὸν Δεσπότην τῆς Μεθώνης· ὁ Δεσπότης τοῦ εἶπε· «ἔλα τὴν Κυριακὴν εἰς τὴν λειτουργίαν μου»· ἐπῆγε· τὴν ὥραν τῆς κοινωνίας ὁ Δεσπότης ὀρθὸς εἰς τὴν μεγάλην θύραν τοῦ ἱεροῦ μὲ τὸ δισκοπότηρον εἰς τὸ χέρι, λέγει τοῦ στρατιώτου· «Λάβε τὸ δισκοπότηρον, κοινωνήσου μόνος σου· τὰ χέρια σου εἶναι πλέον ἄξια ἀπὸ τὰ δικά μου νὰ σὲ κοινωνήσουν. Ἡμεῖς διὰ τὴν ἐλευθερίαν τῆς πατρίδος καὶ δόξαν θεοῦ πολεμοῦμεν μὲ δεήσεις, ἐσεῖς μὲ τὰ στήθη σας εἰς τοὺς κινδύνους.» Μοῦ φαίνεται, Κύριοι, ὅτι καὶ εἰς αὐτὰ τὰ τρία πρόσωπα φέγγει ἱστορημένη ἡ θεοσέβεια· εἰς τὸν πρόθυμον στρατιώτην νὰ λάβῃ τὴν κοινωνίαν, εἰς τὸν πνευματικὸν ποῦ τὴν ἀρνεῖται, καὶ βλέπει εἰς τὸν ἐχθρὸν τὸν ἄνθρωπον, τὸ πλάσμα τοῦ Θεοῦ, καὶ εἰς τὸν δεσπότην τῆς Μεθώνης, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν κρίσιμην, ἐξαιρετικὴν ἐκείνην ὥραν εἶδε τὸν πολίτην ἀνώτερον τοῦ ἀνθρώπου. Τὰ ἔργα τοῦ στρατιώτου πολίτου συνεργοῦσαν εἰς τὸν θρίαμβον τοῦ σταυροῦ, καὶ μὲ τὸν σταυρὸν καὶ εἰς τὴν λατρείαν τοῦ σταυροῦ εἶναι ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς ἀνθρωπότητος καὶ τὸ κάλλος τοῦ ἀληθινοῦ πολιτισμοῦ. Δὲν ἐψεύσθηκα, Κύριοι, ὅταν σᾶς ἔλεγα ὅτι ἐσυνέζησα μὲ τοὺς ἐπισήμους τῶν Ἑλλήνων. Βλέπετε ὅτι ἐνθυμοῦμαι καὶ τὰ λόγια τους καὶ τὰ ἔργα τους, καὶ μὴ γνωρίζοντας εἰς τὸν ἑαυτόν μου ἄλλην ἰδιότητα ἀγαθὴν, βεβαίως εἰς αὐτὴν ἀπέβλεπαν οἱ συμπατριῶταί μου, ὅταν μὲ ἐτίμησαν μὲ τὴν ἐκλογὴν τῆς ἀντιπροσωπείας, τώρα εἰς τὴν εὐτυχισμένην σμίξιν καὶ συνοδείαν τῶν ἑπτὰ θυγατέρων μὲ τὴν μητέρα. Καὶ ἀπὸ παλαιαῖς ἡμέραις μὲ τὸ χυμένον αἷμα τῶν θυγατέρων καὶ τῆς μητρὸς εἰς τοὺς πολέμους τῆς Ἑλληνικῆς ἐλευθερίας εἶχε χαραχθῆ τῆς ἑνώσεως ὁ νόμος. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν φιλικὴν ἀκρόασιν, καὶ πρὸ πάντων, ὅτι δὲν ἀποστρέφεσθε τὴν ταπεινήν μου φράσιν, σφόδρα δημοτικήν. Πληρεξούσιος τοῦ λαοῦ, λαλῶ τὴν γλῶσσαν του.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται ἔκθεσις τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Συνελεύσεως ἀφορῶσα τὰ ἔξοδα τοῦ γραφείου. Πρὸς τὴν Συνέλευσιν. «Ἡ ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῆς χρηματικῆς διαχειρίσεως τοῦ Προεδρείου τῆς Συνελεύσεως ἐπιτροπὴ, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὰ λογιστικὰ ἔγγραφα τῶν ἐξόδων τοῦ γραφείου τοῦ μηνὸς Αὐγούστου ε. ε. καὶ διελθοῦσα αὐτὰ μετ’ ἐπιστασίας, ἐξήγαγεν, ὅτι ἐδόθη πίστωσις, συνεπείᾳ αἰτήσεως τῆς ὑπογεγραμμένης ἐπιτροπῆς, διὰ τὸν Αὔγουστον μῆνα δρ. 10,000, καὶ δρ. 859: 95 ἐδόθη πίστωσις διὰ τὰ καθ’ ὑπέρβασιν ἔξοδα τοῦ μηνὸς Ἰουλίου,

τὰς ὁποίας θέλει διατάξει ὁ πρόεδρος τοῦτον νὰ δικαιολογήσῃ ἢ ἄλλως τε νὰ τὰς καταβάλῃ. Ἔλαβε δὲ παρὰ τοῦ Κεντρικοῦ ταμείου ἀπέναντι τῆς ἀνωτέρω πιστώσεως ὁ διάδοχος ἐπιμελητὴς δι’ ἐντάλματος

Διὰ τὰς ὁποίας παρακαλεῖται τὸ Σῶμα νὰ χορηγήσῃ πίστωσιν πρὸς ἐξίσωσιν τῶν δαπανῶν. Ἐκ τοῦ ἀνωτέρω λογαριασμοῦ παρατηρεῖ τὸ Σῶμα τοῦτο, ὅτι ἀπέναντι τῆς δοθείσης πιστώσεως μόνον δραχ. 8,490: 73/00 ἐδαπανήθησαν διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ γραφείου ἐν γένει τοῦ μηνὸς Αὐγούστου. Ἐπομένως συνιστᾷ ἡ ἐπιτροπή σας εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐγκρίνῃ πίστωσιν μὲν διὰ τὰ ἐν γένει ἔξοδα τοῦ γραφείου διὰ τὸν μῆνα Σεπτέμβριον ε. ε. δραχ. 13,000 διὰ νὰ πληρωθῶσι καὶ καθυστερούμενα ἔξοδα τυπογραφικοῦ χάρτου καὶ βιβλιοδετικῶν παρελθόντων μηνῶν, προκαταβολὴν δὲ ἀπέναντι τοῦ ἀρξαμένου ἤδη μηνὸς δρ. 3,000. Ἐν Ἀθήναις τῇ 5 Ὀκτωβρίου 1864. Ἡ ἐπιτροπὴ Α. Ζαΐμης, Δ. Ζωγράφος, Δ. Βροντίσης. Β. Ν. Μπούτουνας, Π. Ἡλιόπουλος.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Συνέλευσις τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς;

§12ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Γνωρίζω ἐκ τῶν προτέρων ὅτι ἡ δαπάνη τῆς Συνελεύσεως κατὰ μῆνα ἀναβαίνει συνήθως εἰς 7, 8 χιλ. δραχμὰς, πῶς τώρα ἔφθασεν εἰς τοῦτο τὸ ποσόν;

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἔκθεσις ἀπαντᾷ εἰς τὴν ἐρώτησίν σας· τὰ ἔξοδα, ὡς βλέπετε, εἶναι 8 χιλιάδες· ἐπειδὴ ὅμως ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ἔξοδα προερχόμενα ἀπὸ καθυστερήσεις, διὰ τοῦτο ἀνέβη εἰς αὐτὸ τὸ ποσόν.

§14ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Δηλαδὴ εἶναι ἔκτακτόν τι.

§15ΣΩΜΑΚΗΣ. Πόσας ὑπογραφὰς ἔχει, Κ. Πρόεδρε, ἡ ἔκθεσις; Παρακαλῶ νὰ τὸ δηλώσητε.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πέντε.

§17ΣΩΜΑΚΗΣ. Ὥστε εἶναι ἄκυρος, διότι πρέπει νὰ ἔχῃ ὀκτὼ τοὐλάχιστον, κατὰ τὸν κανονισμόν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ εἶπον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ κάμῃ τὴν ἔκθεσίν της, καὶ αὐτὴ μοὶ τὴν ἔφερεν.

§19ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, ἥτις λέγει ὅτι ὅσα μέλη τῶν ἐπιτροπῶν εὑρίσκονται παρόντα νὰ συνεδριάζουν, ἐγὼ προσεκάλεσα πολλάκις τὰ μέλη, ἀλλὰ δὲν ἦλθον, 5 ἦλθον, καὶ κατὰ πλειονοψηφίαν ὑπεγράψαμεν τὴν ἔκθεσιν.

§20ΣΩΜΑΚΗΣ. Δὲν ἐννοῶ, Κ. Πρόεδρε, τί τὸ κατεπεῖγον νὰ ὑποβληθῇ σήμερον ἡ ἔκθεσις εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἡ δὲ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ Κ. Ἡλιόπουλος, δὲν ἀφορᾷ τὴν ἐξελεγκτικὴν ἐπιτροπὴν, διότι εἶναι μόνιμος, ἀλλὰ τὰς ἄλλας ἐπιτροπὰς, αἱ ὁποῖαι διορίζονται ἑκάστοτε ὑπὸ τῶν τμημάτων καὶ εἰδικῶς ἐπὶ τῶν προτάσεων καὶ τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα ὑποβάλλονται εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ παραπέμπονται εἰς τὰ τμήματα. Ὥστε ὡς πρὸς τοῦτο δὲν ἔγινε τροποποίησις τοῦ κανονισμοῦ καὶ ἑπομένως ἡ ἐπιτροπὴ διὰ νὰ συνεδριάσῃ νομίμως πρέπει νὰ ᾖναι τὰ δύω τρίτα τῶν μελῶν παρόντα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἔχει ἀντιῤῥήσεις κατὰ τῆς ἐκθέσεως;

§22ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐγκρίνοντες τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί).

§24ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ Συνέλευσις δηλ. θέλει νὰ μὴ θεωρηθῇ, ὅτι ἀρκοῦν 5 μέλη.

§25ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα 9 ὅλα τὰ μέλη.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ἔξοδα τοῦ μηνὸς Αὐγούστου εἶναι 8 χιλ. Τώρα καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὸν Σεπτέμβριον, ἂν θὰ δαπανηθοῦν ὅλα ἢ ὄχι, ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἐξελέγξῃ.

§27Σ. ΛΟΝΤΟΣ. Νὰ πληροφορήσητε τὴν Συνέλευσιν ἀπὸ πόσα μέλη εἶναι ὑπογεγραμμένη ἡ ἔκθεσις τοῦ προηγουμένου μηνός.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὴν ἔχω ἐδῶ. Οἱ ἐγκρίνοντες τὴν ἔκθεσιν...

§29ΣΩΜΑΚΗΣ. Ἐπιθυμῶ, Κ. Πρόεδρε, νὰ μοὶ εἴπητε, ἐὰν νομίζητε, ὅτι δύνασθε νὰ ὑποβάλλητε τὴν ἔκθεσιν μὲ τὴν ὑπογραφὴν καὶ ἑνὸς μόνον.......

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ προσεκάλεσα ὁλόκληρον τὴν ἐπιτροπήν.

§31ΣΩΜΑΚΗΣ. Ὑποβάλετε τὰ ἔγγραφα· ἔπρεπε νὰ τὴν προσκαλέσητε καὶ πάλιν διὰ τὴν ἔκθεσιν.

§32ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὁ Κ. Πρόεδρος τακτικώτατα συνεκάλεσε τὴν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἔλθουν νὰ ἐπεξεργασθοῦν τοὺς λογαριασμούς· τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ὠλιγώρησαν, ἓν εἶμαι καὶ ἐγώ· Τὸ σφάλμα λοιπὸν δὲν εἶναι τοῦ Προέδρου, ἀλλ’ ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἤλθομεν· δὲν δύναται νὰ μείνῃ ἐκκρεμὴς ἡ ἐξέλεγξις διὰ τοῦτο.

§33ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἡ ἔκθεσις ἔχει κἄτι τι σπουδαῖον ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην, διότι ἐπιβαρύνει ἕνα ἄνθρωπον μὲ 2 χιλιάδας δραχμάς. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ κἄποια ἔρευνα ἀκριβεστέρα.

§34ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ γραφεῖον Σας, Κ. Πρόεδρε, ὑπάρχει μία ἔκθεσις τοῦ πρῴην ἐπιμελητοῦ, ὅστις λέγει, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ θέλει τὸ δικαιολογήσει.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ προσεκάλεσα τὸν πρῴην ἐπιμελητὴν νὰ τὰς δικαιολογήσῃ· 1500 δραχμαὶ ὁ ἴδιος ὁμολογεῖ ὅτι εἶνε ἔλλειμμα· ὡς πρὸς τὰς ἄλλας δὲν μοὶ ἀπήντησε.

§36ΣΩΜΑΚΗΣ. Προτείνω νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐπιψήφισις ἐπὶ δύω συνεδριάσεις.

§37ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὸ ἀντικείμενον τοῦ Ἐπιμελητοῦ ἂς μείνῃ ἐκκρεμές.

§38ΣΩΜΑΚΗΣ. Ἐπρότεινα, Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναβληθῇ ἐν γένει ἡ ἐπιψήφισις τῆς ἐκθέσεως ἐπὶ δύω συνεδριάσεις καὶ παρακαλῶ νὰ ὑποβάλητε τὴν πρότασιν εἰς ψηφοφορίαν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν· οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐπιψήφισις τῆς ἐκθέσεως ἐπὶ 2 ἡμέρας νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ ἐγκρίνοντες τὴν ἔκθεσιν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι· τινὲς συγχρόνως λέγουν μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν τοῦ Ἐπιμελητοῦ)· παρεδέχθη. —Γνωστοποιῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι τὸν μισθὸν τοῦ νέου ἐπιμελητοῦ τὸν περιώρισα ἀπὸ 350 εἰς 300 δραχμάς.

§40ΣΟΥΪΔΑΣ. Εἶνε ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ ζητῶ τὴν συγκατάθεσίν σας.

§42ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ δὲ παρουσιάζεται ἓν μικρὸν περίσσευμα, καθόσον εἰς τὴν θέσιν τοῦ προβιβασθέντος εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἐπιμελητοῦ ὑπαλλήλου δὲν διώρισα ἄλλον, ἐνόμισα ὅτι ἦτο δίκαιον νὰ ἀνταμειφθῶσιν οἱ κόποι τινῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται περισσότερον καὶ εἶναι καὶ ἀρχαῖοι, ὑπηρετήσαντες μερικοὶ ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἰς τὰ βουλευτικὰ σώματα.

§44ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὁ διορθωτὴς, ὁ Κ. Ῥαΐζης.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸν μισθὸν τοῦ Κ. Ῥαΐζη προσθέτω δραχμὰς 25, εἰς τὸν μισθὸν τοῦ Κ. Ἰωαννίδου δραχμὰς 25, τοῦ Κ. Κοκκάλου, ὅστις ἀνέλαβε καὶ τὸ ἔργον τῶν κατασχέσεων, δραχμ. 25, εἰς τὸν Κ. Παντελῆν, ὅστις εἶναι διορθωτὴς τῶν ἐφημερίδων τῆς Συνελεύσεως καὶ πιέζεται ἀπὸ μεγάλας ἀνάγκας, διότι ἔχει καὶ τὸν πατέρα του κατάπληκτον, προσθέτω δραχμὰς 50, ἐὰν δὲ ἡ Συνέλευσις ἐγκρίνῃ νὰ δοθῇ εἰς τὸν Ταχυδρομικὸν ἐπιστάτην, ὅστις ἔχει μεγαλειτέραν ἐργασίαν, ἐπειδὴ ἔχομεν ἤδη καὶ τοὺς ἐξ Ἑπτανήσου Κυρίους πληρεξουσίους, νὰ δοθῇ μία ἀμοιβὴ 25 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Ἐγκρίνει ἡ Συνέλευσις ταῦτα πάντα;

§46ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ 73 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ἡ Συνέλευσις θέλῃ νὰ ἀκούσῃ ὀλίγα τινὰ καθόσον ἀφορᾷ τὸ θέμα, διότι ἐνθυμεῖσθε ὅτι εἶχε κλείσει ἡ συζήτησις, ἀλλὰ κατόπιν, ἐπειδὴ κατὰ τὴν θέσιν τῶν ζητημάτων εἶχον περιπλεχθῆ τὰ πράγματα, ἡ Συνέλευσις ἐπέτρεψε νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ συζήτησις.

§48ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ζητῶ τὸν λόγον.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ ἦσθε σύντομος.

§50ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Κύριοι! ἡ προχθεσινὴ συνεδρίασις ἔληξε χωρὶς νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, διότι βεβαίως δὲν εἴχομεν ἐκκαθαρίσει τὰς ἰδέας μας ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην τινὲς τῶν συναδέλφων μας ἀξιωματικῶν ἐνόμισαν, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐσκόπει ν’ ἀποκλείσῃ αὐτοὺς τοῦ βουλευτικοῦ περιβόλου. Ὁμολογῶ Κύριοι, ὅτι ἀντὶ νὰ ἴδω τοιαύτην διάθεσιν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, εἶδα τὴν ἐναντίαν, ὑπῆρξεν ὅμως δισταγμός τις ἐκ μέρους πολλῶν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ φαίνεται παράδοξον εἰς ἡμᾶς τοὺς στρατιωτικοὺς, τοὺς ἄλλως πως ἀνατραφέντας. Καὶ τῷ ὄντι, ἐπαναλέγω, ἐφάνη, ὅτι τὰς ἰδέας μας δὲν τὰς εἴχομεν καθαρίσει· διὰ τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι καλὸν νὰ γείνῃ ποτέ, δὲν λέγω σήμερον, μία συζήτησις ἐκτενεστέρα καὶ σπουδαιοτέρα ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος, ἵνα καθαρίσωμεν τὰς ἰδέας μας ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, τὸ ὁποῖον βεβαιότατα ἐνδιαφέρει πολὺ τὴν πολιτείαν μας. Θέλω λοιπὸν περιορισθῆ, ἐπειδὴ δὲν εἶναι σήμερον αὐτὴ ἡ ἡμέρα, εἰς τὸ περὶ οὗ πρόκειται ἀντικείμενον. Ὅσα θέλω σᾶς εἰπῇ δὲν εἶναι ἀπόῤῥοια πολλοῦ ζήλου πρὸς τὸ στρατιωτικὸν πνεῦμα, διαφέρει τὸ ἓν τοῦ ἄλλου πολύ· καὶ ἂν μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διὰ νὰ ἐννοηθῶ κάλλιον, ἤθελον εἰπῆ, ὅτι ἐπιθυμῶ εἰς τὴν Πατρίδα μου μικρὸν καὶ ὀλιγάριθμον μόνιμον στρατὸν, ἐπιθυμῶ δὲ νὰ εἰσαχθῇ τὸ στρατιωτικὸν πνεῦμα εἰς ὅλον τὸ ἔθνος καὶ τὰ στρατιωτικὰ ἤθη εἰς ὅλους τοὺς συμπολίτας μας, καὶ διὰ νὰ ἐννοηθῶ ἔτι καλλίτερον, λέγω, πλέον ὡρισμένως τὴν ἰδέαν μου, ὅτι εἰς τὴν σημερινὴν Ἑλλάδα τὴν συγκειμένην ἐξ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου, δὲν ἤθελα περισσότερον τῶν 7 ἢ 8 χιλιάδων στρατοῦ μονίμου, ἤθελα ὅμως ἐθνοφυλακὴν καλῶς συγκεκροτημένην, διότι φρονῶ ὅτι ἐπ’ αὐτῆς πρέπει νὰ στηρίξῃ τὴν δύναμίν της. Εἰσέρχομαι εἰς τὸ προκείμενον· ποῖον εἶναι αὐτό; Ἀφορμὴν ἔδωσε τὸ ἄρθρον «τὰ καθήκοντα τοῦ βουλευτοῦ εἶναι ἀσυμβίβαστα πρὸς τὰ τοῦ ἐμμίσθου ὑπαλλήλου·» τουτέστιν ἐὰν οἱ ἀξιωματικοὶ πρέπῃ νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸν περίβολον τῶν βουλευτῶν, ἐὰν μὲ ἄλλους λόγους οἱ ἀξιωματικοὶ ὑπάγωνται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐμμίσθων ὑπαλλήλων. Διὰ νὰ ἐξετάσωμεν, Κύριοι, καὶ φέρωμεν ὀρθὴν κρίσιν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὴν φύσιν τοῦ τε στρατιωτικοῦ καὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλω παρακαλέσει τὸν ἀγορεύοντα, ἐὰν ἦτο δυνατὸν, νὰ περιορισθῇ ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, διότι ἐδῶ διεκόπη ἡ συζήτησις.

§52ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Τὶ ἐστὶ στρατὸς; Εἶναι μία μερὶς πολιτῶν, τοὺς ὁποίους προσδιορίζει ἡ πολιτεία διὰ τὴν ὑπεράσπισίν της, εἶναι ἓν καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει εἰς μία μερίδα πολιτῶν. Καὶ ἐπειδὴ ἡ μερὶς αὐτὴ, οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, ἔχουν ἀνάγκην νὰ ζήσουν, διὰ τοῦτο τοῖς δίδουν μίαν εὐτελῆ ἀντιμισθίαν· αὐτὴ εἶναι ἡ φύσις τοῦ στρατοῦ. Ποία δὲ ἡ φύσις τῶν ἐμμίσθων ὑπαλλήλων; εἶναι νὰ δώσῃ εἰς πολίτας τινας, οἵτινες οἰκειοθελῶς παραδέχονται τὰς συμφωνίας τῆς Κυβερνήσεως, μίαν ἀντιμισθίαν, διὰ νὰ ἐκπληρώσουν μίαν ὑπηρεσίαν. Εἰς τοὺς μὲν εἶναι καθῆκον, εἰς τοὺς δὲ συνάλλαγμα ἑκούσιον. Εἰς τοὺς δευτέρους τούτους ἑπομένως ἠμπορεῖ νὰ ἐπιβάλῃ οἵαν δήποτε συμφωνίαν θέλῃ. Τὸ δημόσιον ἠμπορεῖ νὰ τοὺς εἴπῃ, σᾶς δίδω αὐτὴν τὴν ἀντιμισθίαν, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ λάβητε μέρος εἰς τὸν Βουλευτικὸν περίβολον. Ἀλλὰ τὸ αὐτὸ πράττει καὶ εἰς τὸν στρατόν; Εἰς τὸν στρατὸν ἐπιβάλλει ἓν καθῆκον χωρὶς καμμίαν ἀνάλογον ἀντιμισθίαν, δὲν δύναται λοιπὸν νὰ τοῦ ἐπιβάλῃ καὶ ἓν ἕτερον, νὰ τὸν ἀποξενώσῃ δηλ. ἀπὸ τὸν περίβολον τὸν Βουλευτικόν. Ὅτι, Κύριοι, ὁ ἀξιωματικὸς δὲν εἶναι ὑπάλληλος, ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ νόμος ἐθεώρησε τὸν βαθμόν του κτῆμα, καὶ τὸ κτῆμα αὐτὸ ἔχει καὶ μίαν πρόσοδον, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὡς ἡ ἔμμισθος ὑπηρεσία τοῦ πολιτικοῦ ὑπαλλήλου. Ταῦτα καθόσον ἀφορᾷ τὸ οὐσιαστικὸν μέρος. Ἂς ἐξετάσωμεν ἤδη τὸ ἀντικείμενον καὶ ὡς πρὸς τὸ τυπικὸν μέρος. Εἶναι ἔμμισθος ὑπάλληλος ἐκεῖνος, ὅστις ἀντὶ 40 λεπτῶν ἀποθνήσκει, πεινᾷ, διψᾷ, ὑπόκειται εἰς τοὺς παγετοὺς καὶ τοὺς καύσωνας; εἶναι ἔμμισθος ὑπηρεσία αὐτὴ δι’ ἐκεῖνον, ὅστις ἀντὶ τούτου λαμβάνει μίαν ἀντιμισθίαν 60, 80 δραχμῶν καὶ διάγει τὸν βίον του εἰς αὐτὴν τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν; Βεβαίως ὄχι. Εἶναι ἔμμισθος ὑπηρεσία δι’ ἐκεῖνον, ὅστις καταδικάζεται εἰς θάνατον μόνον ἐὰν ἐπιβάλλῃ χεῖρα εἰς τὸν ἀνώτερον του, ἐνῷ εἰς παρομοίαν περίστασιν ὁ πολιτικὸς ὑπάλληλος δὲν χάνει ἄλλο, εἰμὴ ἓν πρόστιμον ἢ τὸ πολὺ τὴν θέσιν του; Ἄρα, Κύριοι, πολὺ διαφέρει τὸ ἓν τοῦ ἄλλου· τὸ ἓν εἶναι καθῆκον, τὰ δὲ ἄλλα συνάλλαγμα ἑκούσιον. Ἤδη, Κύριοι, ἂς ἐξετάσωμεν πόθεν προῆλθεν ἡ ἰδέα τοῦ νὰ ἀποκλεισθοῦν οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἀπὸ τὸν Βουλευτικὸν περίβολον; Ἡ ἰδέα αὕτη προῆλθεν ἐκ τοῦ φόβου μὴ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἐπηρεάζωνται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐξ αὐτῆς πηγάζουν τὰ ὠφελήματα καὶ τὰ συμφέροντά του. Συμβαίνει τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τὸν ἀξιωματικόν; Κύριοι, ὅλη ἡ ἱστορία τῶν στρατῶν τοῦ κόσμου μᾶς ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ ἀνεξαρτησία τοῦ χαρακτῆρος εὑρέθη πάντοτε εἰς τὸν στρατὸν, καὶ ἂν θέλητε νὰ ἀνατρέξητε εἰς τὴν πρόσφατον ἱστορίαν τὴν ἰδικήν μας, θέλετε τὸ ἀπαντήσει περισσότερον παρὰ εἰς κάθε ἄλλο μέρος. Κύριοι, οὔτε αἱ ποιναὶ, οὔτε αἱ ἀπειλαὶ, οὔτε αἱ καταδιώξεις ἔκαμαν τὸν στρατὸν νὰ ὀπισθοδρομήσῃ ἀπὸ τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον· καὶ αἱ ὑποσχέσεις, καὶ αἱ ἀμοιβαί, καὶ πολλὰ ἄλλα ἀγαθὰ ἐπίσης δὲν τὸν ἀπέτρεψαν. Ἄρα ὁ φόβος αὐτὸς ἐκλείπει ἀπὸ ὑμᾶς. Ἀλλὰ λέγω, καὶ μὴ τυχὸν παρεξηγηθῶ, ὅτι ὁ στρατὸς πρέπει νὰ ᾖναι προσεκτικὸς εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός του, καὶ ἐδῶ εἶναι ὁ σκόπελος τοῦ στρατοῦ, εἰς τὴν διάκρισιν τῶν περιστάσεων· καὶ ἐπειδὴ τοῦτο εἶναι δύσκολον, διὰ τοῦτο πολὺ σπανίως πρέπει νὰ ἀναμιγνύηται καὶ εἰς τὰ τῆς πολιτείας, καὶ μόνον τότε, ὅταν ᾖναι ἀποδεδειγμένη ἡ ἀνάγκη ὡς μαθηματικὴ ἀλήθεια, ὡς 2 σὺν 2 ἴσον 4. Εἶπε τις προχθὲς, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ πειθαρχία ζημιοῦται, ὅταν εὑρίσκωνται ἀξιωματικοὶ εἰς τὸν περίβολον τοῦτον, καὶ τοιουτοτρόπως ἀπειθοῦν τρόπον τινα πρὸς τοὺς ἀνωτέρους των, ὅταν τυχὸν ἤθελον εὑρεθῇ ἐδῶ, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι πλάνη. Ἐδῶ εἶναι ὅλως διόλου διαφορετικὸς ὁ βίος παρ’ ὅ,τι ὁ βίος τοῦ στρατιώτου εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν στρατιωτικήν· πολλάκις ἀνώτεροι μὲ ὑποδεεστέρους καὶ ὑποδεέστεροι μὲ ἀνωτέρους συνέφαγον, συνέπιον, καὶ μολαταῦτα μετὰ μίαν στιγμὴν ὁ κατώτερος εὑρέθη εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του ὑπακούσας ὡς ἓν αὐτόματον εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ ἀνωτέρου· καὶ ἄν τινὲς ἤθελον ἐξοκείλῃ εἰς αὐτὸν τὸν περίβολον, αὐτοὶ δὲν βλάπτουν εἰμὴ τὸν ἑαυτόν των, αὐτοὶ ὀνομάζονται ἀνάγωγοι. Ὑπάρχει, Κύριοι, μία τροπολογία, νὰ θεωρηθοῦν εἰς ἔκτακτον ὑπηρεσίαν οἱ ἀξιωματικοί· δὲν συμφωνῶ μὲ ταύτην, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ πληρώνῃ ἀνθρώπους διὰ νὰ τὴν ἀντιπολιτεύωνται· διότι εἶναι πιθανὸν τινὲς τῶν ἀξιωματικῶν ν’ ἀντιπολιτεύωνται αὐτήν· ἀλλά, Κύριοι, τὸ τοιοῦτον εἰσέρχεται εἰς τὰ καθέκαστα καὶ νομίζω, ὅτι ἡ θέσις τῶν καθέκαστα δὲν εἶναι εἰς τὸ Σύνταγμα, ἀλλ’ εἰς τὸν νόμον· εἰς τὸ Σύνταγμα δὲν πρέπει νὰ καταχωρίσωμεν ἄλλο, εἰμὴ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος εἰς τὸν ἀξιωματικόν. Προτείνω λοιπὸν τὴν ἀκόλουθον τροπολογίαν· «οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν κωλύονται ἀπὸ τοῦ νὰ ἐξασκῶσι τὰ πολιτικά των δικαιώματα κατὰ τὰς Βουλευτικὰς ἐκλογάς· ὁ περὶ ἐκλογῆς τῶν Βουλευτῶν Νόμος θέλει κανονίσει τὸν τρόπον τῆς ἐξασκήσεως αὐτῶν.» Κύριοι, καταπαύων τὸν λόγον — ἰδοὺ ὅτι εἶμαι σύντομος, Κ. Πρόεδρε—συνιστῶ ὑμῖν ὅπως ἐμψυχώσητε διὰ παντὸς μέσου τὸ στρατιωτικὸν πνεῦμα. Ὁ τρόπος δὲ τοῦ νὰ δείξητε, ὅτι τὸ αἰσθάνεσθε, εἶναι νὰ τὸ καθιερώσητε ἐντὸς τοῦ Συντάγματος. Τὸ στρατιωτικὸν ἐπάγγελμα, Κύριοι, ἐθεωρήθη πάντοτε ὡς τὸ εὐγενέστερον ἐπάγγελμα πάντων τῶν λοιπῶν, διὸ καὶ αἱ ἐξ αὐτοῦ ἀρεταὶ ὑμνήθησαν καὶ ἐδοξάσθησαν περισσότερον παρ’ ὅλας τὰς ἄλλας. Τιμῶμεν καὶ Σωκράτην καὶ Πυθαγόραν, καὶ Δημοσθένην, καὶ Πλούταρχον καὶ Θουκυδίδην, ἀλλ’ ὅταν ἀκούωμεν τὸ ὄνομα τοῦ Λεωνίδα, τοῦ Θεμιστοκλέους, τοῦ Μιλτιάδου, συγκινούμεθα. Λοιπὸν, Κύριοι, μὴ ἀποσβύσητε ποτὲ τὸ θεῖον πῦρ τὸ προερχόμενον ἀπὸ τὸ στρατιωτικὸν ἐπάγγελμα καὶ ἐκ τοῦ ὁποίου φλογίζονται ὅλαι αἱ καλῶς γεγενημέναι ψυχαὶ, αἱ δὲ ἑλληνικαὶ εἶναι ὅλαι καλῶς γεγενημέναι.

§53ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, Κύριε Πρόεδρε.

§54ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Δὲν ἔχω σκοπὸν, Κύριοι, νὰ προκαλέσω συζήτησιν, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον καὶ προχθὲς ἀκόμη κατὰ τὴν ἰδέαν μου ἡ συζήτησις ἦτο περιττή. Τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ὅπως εἶναι συντεταγμένον καὶ ὅπως τὸ ἐξήγησεν ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν, καὶ ὅπως τὸ ἐννοῶ καὶ ἐγὼ, δὲν ἀφίνει κανένα ἐκτὸς τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγεσθαι· ἡ διαφορὰ μόνον εἶναι μετὰ τὴν ἐκλογὴν, ἅμα τις γίνῃ βουλευτὴς, ἐὰν πρέπῃ νὰ ᾖναι καὶ ἔμμισθος ὑπάλληλος· νομίζω, ὅτι ἐδῶ περιορίζεται τὸ ζήτημα. Καὶ καθόσον μὲν ἀφορᾶ τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, τοῦτο εἶναι ἔργον ὑμῶν ὅπως θέλετε νὰ τὸ ἀποφασίσητε· καθόσον δ’ ἀφορᾶ τοὺς στρατιωτικοὺς, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐζητήσαμεν καὶ τὸ ὁποῖον νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ μᾶς δοθῇ καὶ εἶναι δίκαιον, εἶναι νὰ ἀσφαλισθῇ ἡ θέσις μας ὡς πρὸς τὴν ἄδειαν, ἂν ἀποδυθῶμεν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Ὅπως λοιπὸν διετυπώθησαν αἱ διάφοροι προτάσεις, καθὼς εἶναι τοῦ Κ. Καλοῦ, τοῦ Κ. Κατσικαπῆ, καὶ μία πολλῶν ἄλλων πληρεξουσίων Ἑπτανησίων, εἶναι ὁμοιόμορφοι καὶ ὑπὸ τὸ αὐτὸ πνεῦμα συντεταγμέναι, καὶ νομίζω, ὅτι, τιθεμένης τῆς τελευταίας εἰς ψηφοφορίαν, τελειώνομεν.

§55ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, ὡς πρὸς τὴν θέσιν τῶν ζητημάτων, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη.

§57ΤΙΝΕΣ. Τοῦ Κ. Κορωναίου.

§58ΣΟΥΪΔΑΣ. Τῶν ΚΚ. Ἑπτανησίων εἶναι ἀνωτέρα (θόρυβος).

§59ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ, ΣΟΥΪΔΑΣ ΚΑΙ ΑΘ. Β. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Προτείνω τὸ ἀπαράδεκτον τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Κορωναίου.

§60ΜΙΛΗΣΗΣ. Κ. Πρόεδρε! Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἔνστασιν τοῦ ἀπαραδέκτου, τὴν ὁποίαν ἀντέταξαν τινὲς κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Κορωναίου, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρατηρήσω εἰς τοὺς Κυρίους τούτους, ὅτι ἡ ἰδέα αὕτη ὑπεστηρίχθη κατὰ τὴν συζήτησιν ἀπὸ πολλοὺς, ἰδίως ἀπὸ τὸν Κ. Διομήδην Κυριακοῦ, ὅστις ἰσχυρίσθη ὅτι τοιαῦτα ζητήματα πρέπει νὰ ἀφεθῶσιν εἰς τὸν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμον· ἑπομένως δὲν ἰσχύει ἡ ἔνστασις τοῦ ἀπαραδέκτου ἐναντίον τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Κορωναίου, καὶ πρέπει νὰ ὑποβληθῇ αὕτη εἰς τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως.

§61ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συζήτησιν εἶχον προτείνει ἔνστασιν ἀναβλητικὴν, ὅσον ἀφορᾶ τὸ ζήτημα τοῦτο· ἐζήτησα τουτέστι νὰ παραπεμφθῇ ὁ κανονισμὸς τοῦ ἀντικειμένου τούτου εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Ἡ πρότασις αὕτη ὡς ἀναβλητικὴ προηγεῖται κατὰ τὸν κανονισμόν· ὁμοίας φύσεως, Κύριε Πρόεδρε, εἶναι καὶ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Κορωναίου· συγχωνεύω λοιπὸν τὴν πρότασίν μου μὲ τὴν τοῦ κυρίου Κορωναίου, καὶ ἐπιμένω ὅπως ὡς πρότασις ἀναβλητικὴ προηγηθῇ ὅλων τῶν ἄλλων.

§62ΣΟΥΪΔΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§63ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνω τὴν διαίρεσιν τῶν ζητημάτων.

§64ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ καὶ τὴν διαίρεσιν τῶν ζητημάτων, ὡς ὅλως ἀσχέτων μεταξὺ των, ἀφ’ ἑνὸς, ζητῶ καὶ τὴν ἐν τῷ συντάγματι καθιέρωσιν, τοῦ ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα αὐτοβούλως νὰ κατέρχωνται ἄνευ τῆς ἀδείας τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία νὰ μὴ δύναται νὰ παρεμποδίσῃ τὴν εἰς τὰς ἐπαρχίας μετάβασίν των, καὶ τὸ ζήτημα νὰ τεθῇ ἐν τῷ συντάγματι, διότι ἔχομεν ἀφορμὰς, τὰς ὁποίας ἡ συζήτησις κατέδειξε, διότι κατὰ τὸ παρελθὸν ἐζήτησαν πολλάκις οἱ ἀξιωματικοὶ ἄδειαν καὶ δὲν τοῖς ἐδόθη· διὰ τοῦτο θέλομεν νὰ τὴν συμπεριλάβωμεν ἐντὸς τοῦ συντάγματος, καὶ ὄχι ἐντὸς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου.

§65ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ ἔννοιά μου λέγοντος, ὅτι δὲν κωλύονται ἀπὸ τοῦ νὰ ἐξασκήσωσι τὰ πολιτικά των δικαιώματα, ἦτο νὰ ἀσφαλίσω τοὺς ἀξιωματικοὺς ἀπὸ πᾶν ἐμπόδιον προερχόμενον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ἡ λέξις κωλύεται δὲν ἀρκῇ, ἂς μεταχειρισθῶμεν μίαν ἄλλην.

§66ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύω λέξεις. Ὁ Κ. Κορωναῖος διατείνεται, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς προτάσεώς του εἶναι νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ δικαίωμα τῶν στρατιωτικῶν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, ἀλλ’ ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἐκφράζεται εἰς τὴν πρότασιν, εἶναι τόσον σκοτεινὸς, κατὰ τὴν ἰδέαν μου, ὥστε δὲν δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸν ἀξιωματικὸν κανὲν δικαίωμα. Ἡ πρότασις λέγει, «κανεὶς δὲν κωλύεται ἀπὸ τοῦ νὰ ἐξασκήσῃ τὰ πολιτικά του δικαιώματα.» Πολιτικὸν δικαίωμα εἶναι νὰ κατέλθῃ μίαν στιγμὴν ὁ στρατιωτικὸς, νὰ δώσῃ μίαν ψῆφον καὶ νὰ ἐπανέλθῃ. Ἐὰν τὸ πνεῦμα τοῦ Κ. Κορωναίου εἶναι τοιοῦτον, τοιοῦτον εἶναι καὶ τὸ πνεῦμα τῆς προτάσεως πολλῶν πληρεξουσίων, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἡ πρότασις τῶν πληρεξουσίων Δρακούλη, Βαλαωρίτου, Μηλιαρέση καὶ λοιπῶν εἶναι σαφεστέρα, λύει τὸ ζήτημα καθαρώτερον καὶ τὸ καθιεροῖ κατ’ ἔναντι πάσης κακῆς προαιρέσεως παντὸς τυχὸν ὑπουργοῦ· εἶναι δὲ ἡ ἑξῆς, «οἱ ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικοὶ κατέρχονται αὐτοδικαίως εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα τῆς ἐπαρχίας των δύω μῆνας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐκλογῶν κτλ.» Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν σαφῆ καὶ καθαρὰν ταύτην πρότασιν νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν καὶ οὐχὶ τὴν πλαγίας ἐννοίας καὶ δεχομένην ἑρμηνείαν δολίαν τοῦ Κ. Κορωναίου.

§67ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐὰν ἐξακολουθῇ ἡ συζήτησις, ζητῶ τὸν λόγον.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκετά.

§69ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὴ μᾶς ἐμποδίζετε νὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ἀντικειμένου, καὶ ἂν νομίζετε Σεῖς, ὅτι εἶναι ἀνάξιον εὐρείας συζητήσεως, ἔχω τὴν τόλμην νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἀπατᾶσθε. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἐὰν ὁ Κ. Κορωναῖος νομίζῃ ὅτι ἡ πρότασίς του περιέχει κατὰ πνεῦμα ὅ,τι περιέχει ἡ πρότασις πολλῶν πληρεξουσίων, παρακαλῶ νὰ τεθῇ ὑπὸ ψηφοφορίαν ἡ πρότασις αὕτη καὶ ὄχι ἡ τοῦ Κ. Κορωναίου, ἥτις δὲν εἶναι ἀθώα, δὲν εἶναι οὔτε εἰλικρινὴς εἰς τὸ πνεῦμα τῆς ἐννοίας της.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, διὰ τοῦ ἄρθρου καὶ διὰ τῶν διαφόρων τροπολογιῶν προτείνεται τὸ ἀσυμβίβαστον τῶν καθηκόντων τοῦ βουλευτοῦ μὲ τὰ καθήκοντα διαφόρων ὑπαλλήλων. Διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, ἐπειδὴ μάλιστα ἐζητήθη καὶ ἡ διαίρεσις, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἐπὶ ἑκάστης προτάσεως ἀφορώσης τὸ ἀσυμβίβαστον μιᾶς κατηγορίας ὑπαλλήλων κατ’ ἰδίαν, καὶ κατόπιν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν προτάσεων.

§71ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νὰ μὴ διαιρέσητε τοὺς ὑπαλλήλους εἰς τμήματα, ἀλλ’ εἰς τάξεις· πολιτικοὺς, στρατιωτικούς.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. Καθόσον ἀποβλέπει τοὺς δημάρχους, ἐπειδὴ ἔχω εἰδικὴν πρότασιν, δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ ἐρωτήσω.

§73ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ προταχθῇ τῶν στρατιωτικῶν, ζητοῦν νὰ μᾶς πάρουν τὸ δικαίωμα· θέλουν νὰ μᾶς τιμωρήσουν ὅταν ἡ ἐπαρχία μας θέλῃ νὰ μᾶς ἐκλέξῃ.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἐὰν θέλετε νὰ προτάξητε τὸ ἀσυμβίβαστον, καθόσον ἀποβλέπει τὰ καθήκοντα τῶν στρατιωτικῶν, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν, ἀλλὰ τότε σᾶς παρατηρῶ, ὅτι θὰ προταχθῇ ἡ ἔνστασις ἡ ἀναβλητική.

§75ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Ἂς προταχθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§76ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Πρέπει νὰ ἐρωτήσητε τὴν Συνέλευσιν, Κύριε Πρόεδρε. Θὰ ἀπασχολώμεθα λοιπὸν ματαίως, ἐπειδὴ τὸ εἶπαν τρεῖς ἀξιωματικοί;

§77ΗΡΑΚΛΗΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ προτείνεται ἀπὸ πληρεξούσιον ἐντιμώτατον τὸ ν’ ἀναβληθῇ καὶ νὰ γίνῃ λόγος ἐν τῷ ἐκλογικῷ Νόμῳ, ἐπεθύμουν ν’ ἀποδείξω καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος μᾶς ἀκούει, ὅτι δὲν θέλομεν παντάπασιν, ὁρμώμενοι ἀπὸ συμφέροντα ἀτομικὰ, διότι ἔτυχε νὰ ἤμεθα στρατιωτικοὶ, ν’ ἀποκρούσωμεν πρότασιν, ἥτις ἔχει τὸν τόπον της, καὶ σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ τὴν θέσητε ἀμέσως ὑπὸ ψηφοφορίαν, ἐὰν δηλαδὴ ἡ Συνέλευσις παραδέχεται ἤδη ν’ ἀποφασισθῇ περὶ τῆς τύχης τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν ἢ ἂν θέλῃ νὰ ἀναβάλῃ.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ, εἶσθε λοιπὸν σύμφωνος· εἶσθε εἴκοσιν οἱ ζητοῦντες τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν; (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς εἴκοσιν.) Βεβαιότατα εἶσθε περισσότεροι. Κύριοι, ἡ ἔνστασις ἡ ἀναβλητικὴ συνίσταται εἰς τοῦτο, ἀκούσατε· ἰδοὺ πῶς διατυποῦται. «Ὁ περὶ ἐκλογῆς τῶν Βουλευτῶν Νόμος θέλει κανονίσει τὸν τρόπον τῆς ἐξασκήσεως αὐτῶν·» δηλαδὴ τῶν δικαιωμάτων.

§79ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Αὐτὸ δὲν λέγει τίποτε ἄλλο, παρ’ ὅταν θέλῃ ὁ Καρνάλης τότε νὰ γίνω βουλευτής.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Τώρα θὰ ψηφοφορήσητε.

§81ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, ἡμεῖς ἐννοοῦμεν τὸ δικαίωμα τῆς ἀναβολῆς, ὅτι καθόσον ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα τοῦ στρατιωτικοῦ τοῦ νὰ κατέρχηται εἰς τὸν ἀγῶνα, αὐτὸ δὲν τὸ διαφιλονεικῶ, καὶ κανεὶς δὲν δύναται νὰ τὸ διαφιλονεικήσῃ· ἐννοοῦμεν τοῦτο πάντοτε· ὅτι ἅμα κηρυχθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας, οἱ ἀξιωματικοὶ Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι χαίρουσι τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου, κατὰ πρῶτον δύνανται νὰ ζητήσωσι καὶ λάβωσιν ὑποχρεωτικῶς παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἄδειαν νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας των· ἄλλως, Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν θελήσητε νὰ θέτητε αὐτὸ τὸ ζήτημα ὑπὸ ἀμφισβήτησιν, θὰ θελήσητε νὰ προσβάλητε τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου Ἕλληνος, διὰ τοῦτο ἐννοοῦμεν πάντοτε, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ μᾶς ἀποκλείσῃ τοῦ δικαιώματος νὰ μεταβῶμεν ἐγκαίρως εἰς τὰς ἐπαρχίας μας.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, τὸ θέμα καθὼς ἔχει. Ἀκούσατε. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ περὶ ἐκλογῆς τῶν Βουλευτῶν Νόμος θὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης δύνανται νὰ ἐξασκήσωσι τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι ὡς βουλευταί.......

§83ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὄχι, δὲν τὸ δεχόμεθα· δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ μᾶς ἀρνηθῇ αὐτὸ τὸ δικαίωμα.

§84ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Πρέπει νὰ ἐννοήσουν οἱ Κ. ἀξιωματικοὶ, ὅτι ἡ θέσις τοῦ ζητήματος, ὡς ὑμεῖς, Κ. Πρόεδρε, τὸ θέτετε, ὄχι μόνον δὲ ἀποκλείει αὐτοὺς, ἀλλὰ καὶ προσδιορίζει ὅτι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ κατέλθωσιν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, διότι τί λέγει. «Ὁ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν Νόμος θέλει κανονίσει τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θέλουν κατέρχεσθαι οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα.»

§85ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ὁ περὶ ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν Νόμος εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον, κατὰ τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. Σαριπόλου, νὰ κανονίσῃ, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς διὰ νὰ ἐκλεχθῇ βουλευτὴς πρέπει νὰ παραιτηθῇ τοῦ βαθμοῦ του (θόρυβος.) Τὴν παγίδα ταύτην τὴν ἐννοήσαμεν καὶ ἑκουσίως οὐδέποτε θὰ στέρξωμεν νὰ πιστεύσουν οἱ πολεμοῦντες μας, ὅτι μᾶς ἠπάτησαν· ὄχι, Κύριοι, σᾶς ἐννοοῦμεν.

§86ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ ὀλίγας λέξεις. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ πρῶτον μέρος τῆς προτάσεώς μου ἀσφαλίζει τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς τὴν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ· ἐὰν νομίζετε ὅτι δὲν ἀσφαλίζει, αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοιά μου καὶ ἡ ἐπιθυμία μου καὶ τὸ συμφέρον μου· ἐὰν νομίζετε ὅμως, ὅτι δὲν ἀσφαλίζει, κάμνω τὴν ἀκόλουθον πρότασιν· εἰς τὸ τέλος τοῦ δευτέρου παραγράφου νὰ προσθέσωμεν· «οὐδέποτε κωλύονται οἱ ἀξιωματικοὶ ἀπὸ τοῦ νὰ ἐξασκήσωσιν αὐτὸ τὸ δικαίωμα.»

§87ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, ὅπως ὁ Κ. Πρόεδρος θέλει νὰ θέσῃ τὸ ζήτημα, ἀποκλείεται ὁλόκληρος ἡ τάξις τῶν ἀξιωματικῶν ἀπὸ τοῦ νὰ κατέλθῃ εἰς τὸν ἀγῶνα, καὶ ἀποκλείεται ἀπὸ τοῦδε, διότι ὁ νόμος ὁ Βουλευτικὸς λέγει θὰ προνοήσῃ περὶ τούτου.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι ἐγὼ, ὁ Κ. Κορωναῖος.

§89ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, εἶναι ἀναφαίρετον δικαίωμα τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι, καὶ ἀδυνατῶ νὰ πιστεύσω, ὅτι Συνέλευσις ἡ ἔχουσα ἐντολὴν νὰ καθιερώσῃ τὰ τοιαῦτα δικαιώματα θὰ θελήσῃ νὰ ἀποκλείσῃ τάξιν ἀνθρώπων μὲ τόσα δικαιώματα.

§90ΤΙΝΕΣ. Κανεὶς δὲν τὸ θέλει.

§91ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ μάθω διὰ τί κοντεύει νὰ γίνῃ καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα ’σὰν τὴν ἀφομοίωσιν. Ἐπὶ τῆς οὐσίας εἶναι;

§92ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὄχι· ἐπιθυμῶ νὰ λυθῇ πρῶτον, ἔχουν ἢ δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ στρατιωτικοὶ νὰ κατέλθουν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα; καὶ μετὰ ταῦτα εἰς τὸν ἐκλογικὸν Νόμον ν’ ἀφεθῇ νὰ ὁρίσῃ τὸν τρόπον.

§93ΔΑΓΡΕΣ. Ἐξαιρέσεις θέλετε;

§94ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριε Δαγρὲ, ἐγὼ δὲν σᾶς διέκοψα ποτὲ, ὅταν ὡμιλήσατε, σᾶς λέγω δὲ ὅτι εἶμαι ἄσπονδος ἐχθρὸς τῶν ἐξαιρέσεων. Ὁ ἐκλογικὸς Νόμος, Κύριοι, πρέπει νὰ ὁρίσῃ μόνον καὶ νὰ καθαρίσῃ τὸ ζήτημα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν περὶ ἀποκαταστάσεως τοῦ ἀξιωματικοῦ θέσιν, ὅταν κατέρχωνται εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, ὄχι ὅμως ν’ ἀποφανθῇ ἐὰν ἔχωσιν ἢ δὲν ἔχωσι τὸ δικαίωμα. Ἐπιμένω λοιπὸν νὰ ἀποφασισθῇ πρῶτον εἰς τὸ Σύνταγμα, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ κατέλθωσιν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα.

§95ΜΙΛΗΣΗΣ. Μοὶ φαίνεται, Κύριοι, ὅτι σκιαμαχοῦμεν καθαρῶς (θόρυβος).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι, ἐὰν θέλετε νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα.

§97ΜΙΛΗΣΗΣ. Καὶ ἐνόσῳ ἐξακολουθοῦμεν θορυβοῦντες, διακόπτοντες καὶ μὴ ἀκούοντες τὴν συζήτησιν, βεβαιωθῆτε, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσωμεν σκιαμαχοῦντες καὶ δὲν θὰ φθάσωμεν ποτὲ εἰς κανὲν ἀποτέλεσμα. Δημιουργεῖτε, Κύριοι, μόνοι σας ἰδανικὸν κίνδυνον· διαῤῥηγνύετε τὰ ἱμάτιά σας φανταζόμενοι, ὅτι ζητοῦμεν......

§98ΣΟΥΪΔΑΣ. Μερικοὶ ἐξ ὑμῶν.

§99ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἔστω καὶ μερικοὶ ἐξ ἡμῶν· ζητοῦμεν νὰ στερήσωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πολυτιμωτέρου δικαιώματος τοῦ πολίτου, τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγεσθαι, καὶ μάλιστα ζητοῦμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπὸν τοῦτον δολίως, διότι λέγετε, ὅτι ὁ Κ. Πρόεδρος διὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλει εἰς τὴν ψῆφόν σας, αὐτὸν τὸν πλάγιον καὶ δόλιον σκοπὸν ἐπιδιώκει. Σᾶς λέγω, Κύριοι, ὅτι αὐτὴ εἶναι μία καθαρὰ πλάνη. Τί λέγει ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ψηφίσητε; «Ὁ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν Νόμος ὁρίζει τὸν τρόπον τῆς ἐξασκήσεως τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγεσθαι.»

§100ΣΟΥΪΔΑΣ. Καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν, Κ. Μίληση, δὲν ἀγοράζομεν τὸ πνεῦμά σας.

§101ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς τὸ ἀφαιρέσητε.

§102ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν σεῖς μοῦ ἀφαιρεῖτε τὸ δικαίωμα τοῦ ν’ ὁμιλήσω ἀπὸ τοῦ βήματος. Τώρα, Κύριοι, μία πρότασις, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι ὁ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν Νόμος θὰ ὁρίσῃ τὸν τρόπον τῆς ἐξασκήσεως ἑνὸς δικαιώματος, θέτει τὸ δικαίωμα τοῦτο ἢ τὸ καταργεῖ; Προφανῶς τὸ πρῶτον. Ἐὰν ἡ πρότασις δὲν παρεδέχετο τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι, πρὸς τί νὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον τῆς ἐξασκήσεώς του; (θόρυβος.)

§103ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Διατὶ νὰ παραπέμψῃ;

§104ΜΙΛΗΣΗΣ. Μὰ παρακαλῶ, Κύριοι, ἀκούσατε. Ἂν ἡ πρότασις, ἐπαναλαμβάνω, ἔχῃ σκοπὸν, ὡς διατείνεσθε, νὰ σᾶς ἀφαιρέσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι, ὅτε μόνον εἴχετε δίκαιον καὶ νὰ κραυγάζητε καὶ ν’ ἀπειλῆτε, διατὶ παρακαλῶ νὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον τῆς ἐξασκήσεως αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος; Κανονιζομένου τοῦ τρόπου τούτου, τίθεται, ἀναγράφεται, κυροῦται τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι. Ποῦ λοιπὸν ὑπάρχει ὁ κίνδυνος, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐξανίστασθε; ποῦ ὁ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον πολεμεῖτε; Ἐγὼ τοὐναντίον βλέπω, ὅτι διὰ τῆς προτάσεως ταύτης δὲν τίθετε οὔτε κἂν εἰς ἀμφισβήτησιν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι, ἀλλὰ προϋποτίθεται ὡς ἀναμφισβήτητον, ὡς φυσικὸν, ὡς μὴ δυνάμενον ν’ ἀρνηθῇ παρ’ οὐδενὸς, κανονίζεται δὲ μόνον ὁ τρόπος τῆς ἐξασκήσεως τούτου. Ἐπειδὴ δὲ ὁ τρόπος τῆς ἐξασκήσεως ἑνὸς δικαιώματος δὲν δύναται ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὸ Σύνταγμα, διὰ τοῦτο λέγομεν, ὅτι πρέπει νὰ κανονισθῇ τοῦτο εἰς τὸν ἐκλογικὸν Νόμον. Λέγων τις, ὅτι ὁ τρόπος τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος θὰ κανονισθῇ εἰς τὸν περὶ ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν νόμον, ἐπαναλαμβάνω, ἀρνεῖται ἢ παραδέχεται τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι;

§105ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Τὸ ἀρνεῖται ὁ ὑπουργὸς, διότι δὲν τῷ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ὑπάγῃ.

§106ΣΟΥΪΔΑΣ. Ποῖος τὸ ἀρνεῖται μέχρι τοῦδε;

§107ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί ζητεῖτε; Θέλετε εἰς τὸ Σύνταγμα νὰ καθιερωθῇ ὁ τρόπος τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ σας δικαιώματος;

§108ΣΟΥΪΔΑΣ. Θέλομεν νὰ τὸ ἐξασφαλίσωμεν.

§109ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Θέλομεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν αὐτὴν τὴν τάξιν.

§110ΜΙΛΗΣΗΣ. Τοῦτο θέλομεν καὶ ἡμεῖς, Κύριε Πλαστήρα. Πῶς ὅμως νομίζετε, ὅτι θὰ ἀσφαλίσωμεν αὐτὴν τὴν τάξιν, χορηγοῦντες ἢ μᾶλλον ἀναγνωρίζοντες εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει πᾶς πολίτης, καὶ ἀφίνοντες τὸν τρόπον τῆς ἐξασκήσεως νὰ κανονισθῇ εἰς τὸν περὶ ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν νόμον, ἢ ὁρίζοντες εἰς αὐτὸ τὸ Σύνταγμα τὸν τρόπον τῆς ἐξασκήσεως αὐτοῦ;

§111ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Καὶ τὸν τρόπον.

§112ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἂν ἐννοῆτε νὰ ὁρισθῇ εἰς τὸ Σύνταγμα ὁ τρόπος τῆς ἐξασκήσεως τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγεσθαι, τότε μὴ διαμαρτύρεσθε, ὅτι σᾶς ἀρνούμεθα τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα, ἀλλ’ εἴπατε μᾶλλον, ὅτι δὲν θέλομεν ἐξαιρετικῶς διὰ σᾶς νὰ κανονίσωμεν ἀπὸ τοῦδε ἐν τῷ Συντάγματι τὸν τρόπον τῆς ἐξασκήσεως αὐτοῦ. Διότι σᾶς λέγομεν, ὅτι ἀναγνωρίζομεν μὲν εἰς ὑμᾶς τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι, ἀλλὰ τὸν τρόπον τῆς ἐξασκήσεως αὐτοῦ ἀναβάλλομεν νὰ κανονίσωμεν κοινῶς μὲ τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα ὅλων τῶν πολιτῶν εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, δὲν ἔχετε δίκαιον νὰ μᾶς εἴπητε, ὅτι σᾶς ἀρνούμεθα, ὅτι σᾶς ἀφαιροῦμεν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι. Τελειόνω, Κύριοι, ἐπαναλαμβάνων, καὶ ἔχω δυστυχῶς ἀνάγκην νὰ τὸ ἐπαναλάβω μυριάκις, ὅτι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν εἰς τὴν ψῆφόν σας ὁ Πρόεδρος, ὑποθέτει ἀναμφισβήτητον εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι, καὶ διὰ τοῦτο οὔτε κἂν ζητεῖται ἡ ψῆφος τῆς Συνελεύσεως πρὸς κύρωσιν αὐτοῦ, ἀφίνεται δὲ ὁ τρόπος τῆς ἐξασκήσεως τοῦ δικαιώματος τούτου νὰ κανονισθῇ ἀπὸ τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Ἰδοὺ ἡ ἀληθὴς ἔννοια τῆς προτάσεως.

§113ΣΟΥΪΔΑΣ. Ἂν ἦσθε εἰλικρινεῖς πρὸς τοῦτο, διὰ τὶ δὲν ἀφίνετε νὰ περάσῃ εἰς τὸ Σύνταγμα;

§114ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ ἦτο καλὸν νὰ ἀκουσθῇ καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§115ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ὄχι, ὄχι.

§116ΚΑΛΟΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶναι μέλος τῆς Συνελεύσεως, δὲν δύναται νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος.

§117ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ὁ Κ. Μίλησης ἀναβὰς εἰς τὸ βῆμα εἶπεν ὅτι σκιαμαχοῦμεν, καὶ ἐγὼ ἐπεθύμουν πραγματικῶς νὰ σκιαμαχῶμεν, ἀλλὰ βλέπω, ὅτι δὲν σκιαμαχοῦμεν, καὶ οὐ μόνον δὲν σκιαμαχοῦμεν, ἀλλ’ ὁ Κ. Μίλησης καὶ οἱ ὁμόφρονές του, τοὺς ὁποίους ἠκούσαμεν, ζητοῦν νὰ παίξουν μὲ ἡμᾶς τὸ παιγνίδιον, τὸ ὁποῖον παίζομεν μὲ τὰ παιδιὰ, ὅταν τοῖς δίδωμεν ἓν κομμάτι γλύκυσμα διὰ νὰ τοῖς δώσωμεν ἐντὸς αὐτοῦ κεκρυμένην τὴν πικρίαν τῆς Κινίνης· ἄρα δὲν σκιαμαχοῦμεν ποσῶς. Ὁ Κ. Κορωναῖος ἦλθεν ἀπὸ τοῦ βήματος φέρων πρότασιν, ὡς ἂν εἴχαμεν ἀνάγκην ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ νὰ προστεθῶσι καὶ ἄλλαι προτάσεις καὶ ἄλλαι τροπολογίαι, ὡς ἂν δὲν ἤρκουν τόσαι, ὅσαι εἶναι παρακατεθειμέναι· ἂς μάθωσιν ὅμως, ὅτι ἡ πληθὺς τούτων δὲν μᾶς σκοτίζει· βλέπομεν καθαρὰ τί ζητοῦμεν καὶ καταλαμβάνομεν ποῦ μᾶς πολεμοῦσιν. Ἂν, Κύριοι, ὁ Κ. Κορωναῖος δὲν ἀνεύρισκε κανένα πλάγιον σκοπὸν φρονήματος εἰς τὴν ἔκφρασιν τῆς προτάσεώς του, φρονοῦμεν ἡμεῖς διὰ τὴν πληθὺν τῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου προτάσεων, ὅτι ἦτο περιττὴ ἡ πρότασίς του, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, πῶς ἐννόησε κατὰ τὴν κρίσιν του τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ διετύπωσεν ἰδιαιτέραν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς νομίζομεν ὄχι μόνον μὴ λύουσαν τὸ ζήτημα, ἀλλὰ θέτουσαν αὐτὸ εἰς μεγάλας δυσκολίας, καὶ διακινδυνεύουσαν τὸ δικαίωμά μας ἐπικυρωτικῶς τρόπον τινὰ, ὡς δυναμένη νὰ ἑρμηνευθῇ κατὰ τὸ δοκοῦν ἑκάστου ὑπουργοῦ, καὶ τοῦτο ἡμεῖς ζητοῦμεν ν’ ἀποφύγωμεν. Ἀφίνει λοιπὸν αὕτη εἰς δεινοτέραν θέσιν τὸ ζήτημα αὐτὸ, παρ’ ὅ,τι ἐπὶ Ὄθωνος ἦτο, λέγει δηλαδὴ, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν ἀποκλείονται τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων κατὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς· ἐρωτῶ, Κύριοι, ὑμᾶς ὅσοι ἀνεγνώσατε τὸν περὶ ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν Νόμον καὶ τὰς διατάξεις, αἵτινες ἴσχυον κατὰ τὸ παρελθὸν, ἂν ἀπηντήσατε ἐναντίαν διάταξιν τούτου, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ, ὅτι κωλύονται οἱ στρατιωτικοί; Οὐδόλως, Κύριοι, ἐκωλύθησαν οἱ ἀξιωματικοὶ δι’ ἀπαγορευτικῶν διατάξεων· ὅταν ὅμως ἐπρόκειτο νὰ κατέλθουν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, τοῖς ἔλεγεν ὁ ὑπουργὸς, πήγαινε εἰς τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν, πήγαινε εἰς τὴν Κέρκυραν ἢ ἐδῶ καὶ ἐκεῖ, ἢ ὑποκρινόμενος καὶ προτάσσων τὸ φάσμα τῆς ὑπηρεσίας δῆθεν. Τὰ αὐτὰ θὰ μᾶς εἴπωσι καὶ αὔριον, Κύριοι. Ἂν λοιπὸν, Κύριοι, παραδεχθῆτε τοῦτο, τότε λάβετε τὸ θάῤῥος καὶ εἰπέτε το καθαρὰ, μὴ κρύπτεσθε, διότι σᾶς ἀπεκαλύψαμεν· εἰπέτε το, στερήσατε, λέγω, τὸ δικαίωμα, ἀποκλείσατε τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων τοὺς στρατιωτικοὺς, τίς σᾶς ἐμποδίζει, τίς σᾶς βιάζει νὰ προσφεύγετε εἰς πλάγια μέσα; Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸ βʹ. μέρος τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Κορωναίου, ὅπερ λέγει, ὅτι ὁ περὶ ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν νόμος θέλει κανονίσει τὸν τρόπον τῆς ἐξασκήσεως αὐτῶν, τοῦτο εἶναι λίαν ἀτυχῶς γεγραμμένον, ἵνα μὴ εἴπω τὶ ἄλλο, καὶ πᾶς τις ἐννοεῖ, ὅτι εἶναι εἰς ἀντίφασιν μὲ τὸ πρῶτον, διότι καθ’ ὁλοκληρίαν τοῦτο τὸ μέρος ἀναιρεῖ τὴν προηγουμένην διάταξιν, καὶ ἰδοὺ ἡ ἔννοια τοῦ μέρους τούτου εἰς τὰ σπλάγχνα της ἐναργῶς. Ὁ περὶ ἐκλογῆς, Κύριοι πληρεξούσιοι, τῶν βουλευτῶν Νόμος αὔριον συζητούμενος ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν δυνατὸν νὰ εἰπῇ τοῦτο, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἔχουν μὲν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι (κατὰ τὸ πρῶτον μέρος τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Κορωναίου), ἀλλὰ ἀφοῦ παραιτηθοῦν τοῦ βαθμοῦ των, δηλ. ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα καὶ ἐδῶ πρέπει νὰ προσέξωμεν, διότι ζητοῦν νὰ μᾶς ποτίσωσι τὴν κινίνην, ὡς εἶπον, πεπασμένην μὲ τὸ κατ’ ἐπιφάνειαν σάκχαρον. Λοιπὸν ἡμεῖς ζητοῦμεν ἂν οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Κορωναίου προέρχωνται ἀπὸ εἰλικρινῆ πρόθεσιν, ὡς διατείνονται, καὶ ἀπὸ τὴν ἀγαθὴν προαίρεσιν, τοῦ νὰ μὴ ἀποκλεισθῶσιν οἱ ἀξιωματικοί, νὰ μὴ ψηφοφορηθῇ ἡ τοῦ Κυρίου Κορωναίου, διότι σᾶς τὴν ἀπέδειξα, ὄχι ἐξασφαλίζουσαν, ἀλλὰ ῥίπτουσαν εἰς χεῖρας τῆς ἐξουσίας τὸ πολυτιμότερον δικαίωμά μας. Ἑπομένως ἐννοοῦμεν, ὅτι ἔχει πάντοτε τὸ δικαίωμα ὁ ἀξιωματικὸς νὰ ἐκλεχθῇ, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ τῷ ἀποστερήσῃ τὸ δικαίωμα· ἡ δὲ ἰδέα αὕτη καὶ ἡ χορήγησις τοῦ δικαιώματος τούτου ἐμπεριέχεται σαφέστατα εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Βαλαωρίτου, καὶ παρακαλοῦμεν αὕτη νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν μὲ τροποποίησιν, οἵαν θέλει ἡ Συνέλευσις, ἀλλὰ πάντοτε μὴ ἐφαπτομένην ποσῶς τοῦ πνεύματος καὶ τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον σᾶς προεξέθηκα, ὅτι ἐπιθυμοῦσιν οἱ ἀξιωματικοὶ σύμφωνα μὲ τὰ καὶ ὡς πολῖται δικαιώματά των.

§118ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ εἴπω δύω λέξεις.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὕτω ποτὲ δὲν θὰ τελειώσωμεν, δεκάκις ἐκηρύχθη περαιωμένη ἡ συζήτησις καὶ ἐπαναλαμβάνεται ἐν τούτοις. Κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Χρηστόπουλος.

§120ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Δύω λέξεις. Ἐννοοῦμεν τοὺς πλαγίους σκοποὺς, διὰ τοὺς ὁποίους θέλουν τινὲς νὰ προχωρήσουν εἰς ψηφοφορίαν.

§121ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ ὀλίγην προσοχήν. Παρετήρησα, ὅτι ὅσοι ἀνέβησαν τὸ βῆμα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τῶν στρατιωτικῶν κᾀνεὶς δὲν εὑρέθη ἐναντίος τοῦ νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς στρατιωτικούς· διὰ τί λοιπὸν αὐτὸς ὁ θόρυβος; πηγαίνει νὰ καταντήσῃ ζήτημα ἀφομοιώσεως· αἱ Συνελεύσεις καὶ πρὸ πάντων ἡ Σεπτεμβριανὴ Συνέλευσις διὰ τοὺς στρατιωτικοὺς ἔκαμεν εἰδικὸν ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐξεφράζετο ἡ εὐγνωμοσύνη καὶ συγχρόνως ἐξησφάλιζε τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους· ὅταν ἤμεθα σύμφωνοι ὅλοι, καὶ θέλωμεν, καὶ λέγωμεν, ὅτι ἐπιθυμοῦμεν νὰ δώσωμεν καὶ σήμερον εἰς τοὺς στρατιώτας τὸ δικαίωμα, νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν καὶ εὐσυνείδητον νὰ ἐκφρασθῇ καθαρῶς εἰς τὸ Σύνταγμα τὸ δικαίωμα αὐτό. Φρονῶν, Κύριοι, ὅτι ἡ πάλη ἡμῶν δὲν ὑπάρχει ἀλλοῦ, παρὰ ἂν πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὸ Σύνταγμα, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Βαλαωρίτου καὶ ἑτέρων, ἡ ὁποία δὲν εἶναι μὲν καλῶς συντεταγμένη, ἀλλ’ αἱ ἀρχαὶ αὑτῆς εἶναι ὀρθαὶ, τουτέστι νὰ θέσωμεν εἰς τὸ Σύνταγμα, ὅτι στρατιωτικοὶ κατέρχονται εἰς τὸν Βουλευτικὸν ἀγῶνα κτλ. Τώρα τὸ ζήτημα εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ Κ. Μίλησις εἶπεν, ἂν ὁ ἐκλογικὸς νόμος θὰ προβλέψῃ τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς· ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς θὰ ᾖναι ὁ αὐτὸς διὰ τοὺς πολίτας καὶ στρατιώτας; ὁ στρατιωτικὸς δύναται διατελῶν ἐν ἐνεργείᾳ νὰ κατέρχηται εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα; λέγομεν δύναται. Ποῖος ὅμως θὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν; ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν· ὅταν ὅμως οὗτος δὲν δίδῃ τὴν ἄδειαν, ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ στρατιωτικὸς νὰ ἐγκαταλείπῃ τὴν θέσιν του; ἐγὼ λέγω ὅτι ἔχει. Προτείνω λοιπὸν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ Κ. Βαλαωρίτου κλπ.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε λοιπὸν τὴν πρότασιν. «Οἱ ἐν ἐνεργείᾳ στρατιωτικοὶ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης κατέρχονται αὐτοδικαίως εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα τῆς σχετικῆς ἐπαρχίας των δύω μῆνας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐκλογῶν, ἀφοῦ προηγουμένως δηλώσωσι πρὸς τὴν ἄμεσον προϊσταμένην ἀρχὴν αὐτῶν, ἥτις ἀναμφιβόλως ὀφείλει νὰ χορηγήσῃ τὴν πρὸς τοῦτο ἄδειαν ἀπουσίας. Ὁ ἐν ἐνεργείᾳ στρατιωτικὸς, ἐκλεγόμενος Βουλευτὴς, θεωρεῖται ὡς ἀπεσπασμένος εἰς εἰδικὴν ὑπηρεσίαν καθ’ ὅλην τὴν βουλευτικὴν περίοδον. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ τεθῇ αὕτη εἰς ψηφοφορίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (θόρυβος).

§123ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κορωναίου, ἵνα ἡ Συνέλευσις ἀποφανθῇ ἐν γνώσει.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θέλοντες νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις αὕτη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§125ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§126ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ἀναστάσεως.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Βαλαωρίτου κλπ. λέγουν ναὶ, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι.

§128ΤΙΝΕΣ. Δι’ ἀναστάσεως.

§129ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος παρατεταμένος).

§130ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ζητῶ τὸν διαχωρισμὸν τῆς προτάσεως, ζητῶ νὰ ψηφοφορηθῇ πρῶτον ὁ πρῶτος παράγραφος καὶ ἔπειτα ὁ ἄλλος.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη, ὅτι αὐτὴν θὰ ψηφοφορήσῃ.

§132Σ. ΜΑΚΡΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν χωρίζεται τὸ ζήτημα.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζουν 10 τὴν διαίρεσιν; (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 10). Τότε θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν παραδέχηται τὴν διαίρεσιν.

§134ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ὁ κανονισμός.

§135ΖΕΡΒΑΣ. Ἡ πρότασις, ἂν ᾖναι διαιρετέα ἢ ὄχι, εἶναι ἀντικείμενον ἀποφάσεως.

§136Σ. ΜΑΚΡΗΣ. Ἐπικαλεσθῆτε ψηφοφορίαν.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τελευταῖον μέρος τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἐπικαλοῦνται οἱ Κύριοι, λέγει «ἀμφιβολίας ὑπαρχούσης περὶ τοῦ συνθέτου αὐτῶν, ἀποφασίζει ἡ Συνέλευσις.» (θόρυβος) Μὲ κατακρίνουν, διότι ἐπροκάλεσα ψηφοφορίαν.

§138ΣΟΥΪΔΑΣ. Προτείνω, Κύριε Πρόεδρε, νὰ τραβηχθῆτε ἀπὸ τὴν θέσιν σας, διότι εἶσθε μερολήπτης καὶ νὰ ἔλθῃ ὁ Ἀντιπρόεδρος (θόρυβος).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περιορισθῆτε εἰς τὸ καθῆκόν σας· (θόρυβος).

§140ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐννοήσουν οἱ Κύριοι, ὅτι τὰ δικαιώματα δὲν εἶναι σεβαστὰ, εἰμὴ ὅταν διεκδικῶνται ἀξιοπρεπῶς καὶ ἡσύχως.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς κρίνουν οἱ Κύριοι ἀξιωματικοὶ περὶ τῆς διαγωγῆς τοῦ Κυρίου Σούϊδα.

§142ΗΡΑΚΛ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ζητῶ τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε, ἐναντίον τοῦ Κυρίου Μίληση. (θόρυβος).

§143ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἂς ὁμιλήσῃ, Κύριε Πρόεδρε. Τί θέλετε σεῖς οἱ φωνασκοῦντες καὶ ἀπειλοῦντες; Νὰ μᾶς φοβίσητε; Πολὺ ἀπατᾶσθε.

§144ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βλέπετε, ὅτι ζητῶ τὸν λόγον ἀπὸ τὸν Πρόεδρον νὰ ὁμιλήσω κατὰ σοῦ (θόρυβος).

§145ΜΙΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ἀφήσατέ τον νὰ ὁμιλήσῃ, Κύριε Πρόεδρε· (θόρυβος).

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκάκισαν τὴν διαγωγήν μου, ὅτι προὐκάλεσα ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς διαιρέσεως τοῦ ζητήματος· σᾶς ἀπέδειξα διὰ τοῦ κανονισμοῦ, ὅτι, ὅταν ὑπάρχῃ ἀμφισβήτησις περὶ τοῦ διαιρετοῦ, προκαλεῖται ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως.

§147ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀμφισβητεῖ κανεὶς, ὅτι εἶναι δύω ζητήματα; (φωναὶ πανταχόθεν, συνομιλίαι διάφοροι θορυβώδεις).

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δίδω τὸν λόγον εἰς οὐδένα, ἂν δὲν ἐπέλθῃ ἡσυχία.

§149Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως θέσατε τὸ ζήτημα, Κύριε Πρόεδρε.

§150ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὑπὲρ τοῦ κανονισμοῦ ζητῶ τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε (θόρυβος).

§151ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπροκαλέσατε μίαν ψηφοφορίαν, ἀπαγγείλατε τὸ ἀποτέλεσμα.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ δὲν τὸ ἀπήγγειλα ἀμέσως, δὲν ἠμπορῶ τώρα· πρέπει νὰ ἐρωτήσω καὶ πάλιν τὴν Συνέλευσιν.

§153ΠΟΛΛΟΙ. (ἐγειρόμενοι ὑπὲρ τοὺς 20). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ διαιρετὸν λέγουσιν ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§155ΒΑΣΤΑΣ. Ἐὰν ᾖναι διαιρετὸν, ἢ ἂν πρέπῃ νὰ διαιρεθῇ;

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ᾖναι διαιρετόν. Γίνεται ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφορήσατε ἐν ὅλῳ 234, 140 εἴπατε ὄχι, 85 ναί, 6 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἄρα ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη, ὅτι ἡ πρότασις δὲν δύναται νὰ διαιρεθῇ, ἑπομένως....

§158ΠΟΛΛΟΙ. (Ἐγειρόμενοι ὑπὲρ τοὺς εἴκοσι) δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§159ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἠξεύρω τὴν πρότασιν αὐτὴν, Κύριε Πρόεδρε· ἐνθυμηθῆτε ὅτι ἀπὸ προχθὲς εἶχα ὑποβάλλει μίαν τροπολογίαν, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ μέλη ὄντες τῆς Βουλῆς, δὲν ἠμποροῦν παρὰ νὰ διατελῶσιν ἐν ἀργίᾳ, καὶ εἰς αὐτὴν ἐπιμένω.

§160ΣΟΥΪΔΑΣ. Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε νὰ ψηφοφορηθῇ αὐτὴ (θόρυβος)

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν, τὴν γνωστὴν ἤδη, λέγουσιν ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§162ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ πρότασις περίτρανα.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ πρότασις. «Οἱ ἐν ἐνεργείᾳ στρατιωτικοὶ τῆς ξηρᾶς καὶ θαλάσσης κατέρχονται αὐτοδικαίως εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα τῆς σχετικῆς ἐπαρχίας των δύω μῆνας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐκλογῶν, ἀφοῦ προηγουμένως δηλώσωσι πρὸς τὴν ἄμεσον προϊσταμένην ἀρχὴν αὑτῶν, ἥτις τότε ὀφείλει νὰ χορηγήσῃ τὴν πρὸς τοῦτο ἄδειαν ἀπουσίας. Ὁ ἐν ἐνεργείᾳ στρατιωτικὸς, ἐκλεγόμενος Βουλευτὴς, θεωρεῖται ὡς ἀπεσπασμένος εἰς εἰδικὴν ὑπηρεσίαν καθ’ ὅλην τὴν βουλευτικὴν περίοδον.»

§164ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Χθὲς ἐγένετο λόγος καὶ σήμερον ἀκόμη, ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ στρατοῦ· ἐγὼ στρατὸν λέγων δὲν ἐννοῶ τοὺς ἀξιωματικοὺς, ἀλλ’ ὅλους ἐν γένει. Λοιπὸν ἐὰν εἶναι συνεπεῖς οἱ ἔχοντες αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, ἐννοοῦν ὅλον τὸν στρατὸν, ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας.

§165ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§166ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἡ πρότασις λέγει στρατιωτικοὶ, ὥστε ἐννοοῦνται ὅλοι.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δύο ψηφολέκται.

§168ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσα ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπε κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅστις δὲν διετύπωσα αὐτὴν τὴν πρότασιν, ὅταν τὴν ἀνέγνωσα, ἐννόησα διὰ τῆς φράσεως «οἱ ἐν ἐνεργείᾳ στρατιωτικοὶ» ὅτι εἶναι λέξις τεχνητὴ καὶ δὲν ἑρμηνεύεται ὅπως ἑρμηνεύθη ἀπὸ τὸν Κ. Ὑπουργόν.

§169ΠΟΛΛΟΙ. Ὅλοι, ὅλοι.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουσιν ναί καὶ οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§171ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ.

§172Δ. ΓΡΙΒΑΣ. Καθὼς τίθεται τὸ ζήτημα εἶναι παρὰ πολὺ ἐμπερδευμένον καὶ πρέπει νὰ τὸ ἐκκαθαρίσωμεν· ἀπαιτεῖται νὰ δηλώσῃ τοῦτο δι’ ἀναφορᾶς του ὑπογεγραμμένης δι’ ἑνὸς προσδιωρισμένου ἀριθμοῦ ἐκλογέων. Τὸ ζήτημα τὸ ἐμπερδεύουσιν ἐπίτηδες διὰ νὰ χαθῇ· καὶ ὁ λοχίας καὶ ὁ δεκανεὺς δικαιοῦνται νὰ καταβῶσιν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα ἅμα παρουσιάσουν ἕνα ὡρισμένον ἀριθμὸν (θόρυβος).

§173ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Δὲν ἐννοοῦμεν, ὅτι θὰ κατέλθουν εἰς τὸν ἀγῶνα....

§174ΠΟΛΛΟΙ. Ὅλοι, ὅλοι ἔχουν τὸ δικαίωμα.

§175ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἄλλο θέλω νὰ εἴπω· ὅσοι θέλουν νὰ κατέλθουν εἰς τὸν ἀγῶνα εἴτε ἀξιωματικοί, εἴτε ὑπαξιωματικοί, εἴτε στρατιῶται, δὲν ἐννοοῦμεν, ὅτι θὰ κατέλθουν, ἀφοῦ παρουσιάσουν τὴν αἴτησιν· ἀλλ’ ἐγὼ θέλων νὰ ἐκλεχθῶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, θὰ μεταβῶ εἰς αὐτὴν διὰ νὰ ἐνεργήσω νὰ λάβω τὴν αἴτησιν αὐτὴν καὶ τότε θὰ καταβῶ εἰς τὸν ἀγῶνα. Λοιπὸν θὰ κατέλθουν πρὶν καὶ τότε θὰ πηγαίνουν ὅλοι.

§176ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§177Δ. ΓΡΙΒΑΣ. Νὰ μὴ ἐπιτρέπεται πρὶν ἢ παρουσιάσουν τὴν ἀναφοράν, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του. Νὰ τὸ καθαρίσωμεν αὐτό.

§178ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ψηφοφορίαν (θόρυβος).

§179ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας σᾶς ἔφερεν εἰς αὐτὸ τὸ σόφισμα.

§180ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Δὲν εἶναι σόφισμα.

§181ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν δικαιοῦσθε νὰ ἐνδιαφέρεσθε περισσότερον ἀπὸ ἄλλους, διὰ τοῦτο θὰ κάμω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν. Κύριοι, διὰ τῆς φράσεως αὐτῆς.... (θόρυβος) πρέπει νὰ ἀκούσητε πρότερον, ἂν ἦσθε καλῆς πίστεως (θόρυβος).

§182ΜΑΡΑΤΟΣ. Ἡμεῖς ἐννοούσαμεν, ὅταν ἐκάμαμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν, τοὺς ἀξιωματικούς, καὶ ὄχι τοὺς στρατιώτας. (θόρυβος).

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι στρατιωτικοί, διότι πρὸς ὑμᾶς πρέπει νὰ ἀποτανθῶ, τοιαύτη ἐλευθέρα συζήτησις δὲν ἐδόθη ποτέ· λοιπὸν τί θέλετε περισσότερον;

§184ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πρόκειται νὰ σᾶς εἴπωμεν (θόρυβος)· μὴ διακόπτετε, διότι δὲν θὰ τελειώσωμεν (θόρυβος). Ἰδοὺ τί θὰ ἀκούσητε.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰπέτε μου τί θὰ εἰπῆτε;

§186ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Θὰ εἴπω, Κ. Πρόεδρε, ὅτι διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς, ὅπως διετυπώθη, δὲν διετυποῦτο τίποτε ἄλλο, παρὰ ὅτι ὁ ἐν ἐνεργείᾳ στρατός, ὅστις κατὰ τοὺς νόμους τοὺς στρατιωτικοὺς δὲν εἶναι ἄλλο, παρὰ ὁ ἀξιωματικὸς (δεξιόθεν· μπὰ, μπὰ, θόρυβος), νὰ σᾶς εἴπω τὸ διὰ τί; διότι ὁ ὑπαξιωματικὸς καὶ ὁ στρατιώτης δὲν εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ, οὔτε ἐν ἀργίᾳ οὔτε ἐν διαθεσιμότητι, διότι ὁ στρατιώτης δὲν ἔχει ἀποκατάστασιν· μόνον ὁ ἀξιωματικὸς ἔχει κατάστασιν. Διὰ ταῦτα, κύριοι, λέγοντες τοῦτο, ἐννοοῦμεν μόνον, παραδειγματισθέντες ἀπὸ τὸ παρελθὸν, νὰ θέσωμεν ἕνα φραγμὸν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν· δὲν ὑπάρχει παράδειγμα, ὅτι ὑπαξιωματικοὶ ἢ στρατιῶται ἐζήτησαν ἄδειαν καὶ τοῖς τὴν ἠρνήθησαν· ἔχομεν ὅμως παράδειγμα, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἐστερήθησαν αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος. Ἀφ’ ἑτέρου, Κύριοι, βλέπετε, ὅτι οἱ διατυπώσαντες τὴν πρότασιν τίποτε ἄλλο δὲν ἐννοοῦσι· διότι, ἂν εἶχον σκοπὸν νὰ συμπεριλάβουν ὅλον τὸ ἄθροισμα τοῦ στρατοῦ, δὲν ἔλεγον «οἱ ἐν ἐνεργείᾳ στρατιωτικοὶ» ἀλλ’ «οἱ στρατιωτικοὶ», διότι ὁ ὑπαξιωματικὸς καὶ στρατιώτης δὲν εἶναι ἐν ἀργίᾳ καὶ ἐν ἐνεργείᾳ. Διὰ τοῦτο ψηφίζοντες αὐτὴν τὴν πρότασιν δὲν ἐννοοῦμεν ἄλλους, παρὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς, χωρὶς ποτὲ νὰ ἀποκλεισθῇ τὸ δικαίωμα οὐδενὸς, εἴτε στρατιώτου, εἴτε πολίτου· ἀλλὰ διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς γίνεται μνεία μόνον διὰ τοὺς ἀξιωματικούς· ὅταν οἱ σωματάρχαι ζητήσουν ἄδειαν, ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ῥυθμίσῃ τὰ μέτρα της, καὶ νὰ τὴν δώσῃ· καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τοὺς ἀξιωματικοὺς, εἶναι ὑποχρεωμένη.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορία τέλος πάντων· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Ἄρχεται ἡ ἐκφώνησις τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου.

§188ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ μίαν λέξιν.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, μὴ ἐπαναφέρετε νέαν συζήτησιν· (διάφοροι συνδιαλέξεις, φωναὶ, θόρυβος).

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶμαι ἑρμηνευτής· ἡ Συνέλευσις ἑρμηνεύει.

§191ΛΟΥΖΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Πρέπει προλαβόντως νὰ τὴν ἑρμηνεύσητε (θόρυβος).

§192ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Πρέπει νὰ ἑρμηνευθῇ προηγουμένως (θόρυβος).

§193ΔΑΓΡΕΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Κύριε Πρόεδρε, διατὶ δὲν ἐξακολουθεῖ ἡ ψηφοφορία; νὰ προχωρήσῃ.

§194ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Ὄχι, πρέπει νὰ διευκρινηθῇ.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί νὰ διευκρινηθῇ; καταλαμβάνετε ὅτι ἐξασκεῖτε μίαν πίεσιν ἐπὶ τῆς Συνελεύσεως; (θόρυβος).

§196ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ προχωρήσωμεν;

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί νὰ κάμω; δὲν ἀφίνουν.

§198ΔΑΓΡΕΣ. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ λυθῇ ὑπὲρ ὅλου τοῦ στρατοῦ· λοιπὸν δὲν πρέπει οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ στρατοῦ νὰ παρεμβάλλουν προσκόμματα. (θόρυβος). Ἐξακολουθεῖ ἡ ψηφοφορία.

§199ΣΟΥΪΔΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ προχωρήσητε, πρὶν ἢ διευκρινισθῇ (θόρυβος). Αὐτὸ εἶναι μία στρεψοδικία (θόρυβος).

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, μετὰ τὴν ψηφοφορίαν, ἐὰν δεχθῇ ἡ πρότασις, προκαλεῖτε μίαν ἑρμηνείαν.

§201ΤΙΝΕΣ. Νὰ προηγηθῇ.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ, ἀφοῦ ἐτέθη τὸ ζήτημα. Ἐξακολουθήσατε τὸν κατάλογον.

§203ΣΟΥΪΔΑΣ. Σᾶς λέγω ὅτι θ’ ἀναγκασθῶμεν ν’ ἀναχωρήσωμεν (θόρυβος). Ἐξακολουθεῖ ἡ ψηφοφορία.

§204ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, προέκυψε μία ἀμφιβολία καὶ πρέπει νὰ διευκρινισθῇ (θόρυβος).

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ προτείνοντες λέγουν, ὅτι τὴν ἀποσύρουν. Θέλετε νὰ γίνῃ μία μικρὰ διακοπὴ διὰ νὰ συμβιβασθοῦν αἱ γνῶμαι;

§206ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἐνταῦθα γίνεται διακοπὴ τῆς συνεδριάσεως. ὥρα 4 Μ. Μ. ............................ ὥρα 4 καὶ 10 Μ. Μ.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, θέλετε νὰ διαλύσω τὴν συνεδρίασιν διὰ νὰ ἠμπορέσητε νὰ συμβιβασθῆτε ἕως αὔριον;

§208ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρα 4 καὶ 10 Μ. Μ.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Σ. Λογιωτατίδης. Ν. Κατσικαπῆς.