1864.09.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 316.

Τῆς 10 Σεπτεμβρίου 1864.

(Πέμπτη.)

Ὥρα 9 Π. Μ. Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ Ἀντιπρόεδρος Κ. Ἀντύπας.

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Συνελεύσεως πλήρους γενομένης, ἤρξατο ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν τῆς προτεραίας.

§1ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν χθὲς, ἀγορεύων, εἶπεν, ὅτι τὸ προηγούμενον σύστημα τῆς εἰσαγωγῆς τῶν νόμων ἐφηρμόζετο κακῶς, ἢ τοὐλάχιστον ἔφερε κακὰ ἀποτελέσματα ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νομοσχεδίου διὰ Βασιλικοῦ διατάγματος, ὅπου ἀναγκαίως ὑπῆρχεν ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Βασιλέως· ὅτι τοῦτο, ὡς παρετηρήθη εἰς τὴν παρελθοῦσαν πεῖραν, ἔφερε κακὰ ἀποτελέσματα, καὶ ὅτι τοῦ λοιποῦ δὲν θέλει ἐξακολουθήσει αὐτὴ ἡ τακτική. (Θόρυβος).

§2ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ, ὅστις εἰσήγαγον τὴν τροπολογίαν, δὲν ἐννοῶ, ὅτι τὰ νομοσχέδια θὰ εἰσάγωνται διὰ Βασ. διατάγματος, ἀλλ’ ἐννοῶ, ὅτι κάθε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιάζῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἐπιτροπὴ, θὰ ἦναι προτήτερα ἐν γνώσει ὁ Βασιλεὺς αὐτοῦ, οὐδόλως ὅμως ἐννοῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ ὑποβάλληται διὰ Βασ. διατάγματος. (Θόρυβος).

§3ΚΑΛΟΣ. Νὰ διευκρινισθῇ λοιπὸν εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἐννοεῖ τοῦτο ὁ Κ. Καλός. (Θόρυβος).

§4ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ διάλογοι εἶναι περιττοί. Ἐπιβάλετε τάξιν εἰς τὴν συζήτησιν.

§5ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ τελειώσῃ ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν.

§6ΣΑΡΑΒΑΣ. Εἶναι χωριστὸν τὸ ζήτημα, ὑπὸ ποίαν ἔννοιαν παρεδέχθη τὴν τροποποίησιν ταύτην ἡ Συνέλευσις, ἀπὸ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέφερεν εἷς πληρεξούσιος, καὶ ἂν ἦτο μεταξὺ τῶν ὑποστηριξάντων τὴν τροπολογίαν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ τελειώσουν τὰ πρακτικά.

§8ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ Κ. Λεωπούλου. Ὁ Κ. Λεώπουλος εἶπεν, ὅτι ἡ ἔννοια, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἀφορῶσαν τὴν εἰσαγωγὴν τῶν νόμων διάταξιν, αὐτὴ πρέπει νὰ συνδυασθῇ μὲ τοὺς λόγους τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν· ἐγὼ ἀντιτείνω εἰς τοῦτο καὶ λέγω, ὅτι ἡ ἔννοια, τὴν ὁποίαν ἐνόησεν ἡ Συνέλευσις νὰ δώσῃ εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν, εἶναι ἐντελῶς ἄσχετος ἀπὸ τοὺς λόγους τοῦ Κ. ὑπουργοῦ· διότι ὁ Κ. ὑπουργὸς ἐλάλησεν ὡς πληρεξούσιος, ἄλλως δὲ, ἐὰν ἔδωσε καὶ ἐγγύησιν, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν θέλει ἐπαναληφθῇ εἰς τὸ μέλλον, αὐτὴ ἡ ἐγγύησις δὲν δύναται νὰ ὑποχρεώσῃ τὰς κυβερνήσεις εἰς τὸ μέλλον. Λοιπὸν ἡ ἔννοια τῆς διατάξεως εἶναι ἐντελῶς ἄσχετος ἀπὸ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωσεν ὁ Κ. ὑπουργός. Ἄλλως τε ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁμολογήσας, ὅτι ἐν τῷ παρελθόντι ὁ τύπος, ὑφ’ ὃν εἰσήγοντο τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς Βουλὰς, ἔφερεν ἀτοπήματά τινα, ἐξέφρασεν ἁπλῶς τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι δὲν θὰ ἐπαναληφθῶσι. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, ὅτι κατὰ τὸ γράμμα τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν παρεδέχθημεν, δὲν ἀποκλείεται ὁ τύπος, τοῦ ὁποίου ἐν τῷ παρελθόντι ἐγίνετο χρῆσις ὡς πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν τῶν νομοσχεδίων. Ἐὰν ἡ Συνέλευσις θέλῃ νὰ δώσῃ ἐναντίαν ἑρμηνείαν, ἀλλάζει τὸ πρᾶγμα· ἀλλ’ ὅπως ἀπεφασίσαμεν, δὲν ἀποκλείεται ὁ τύπος, τοῦ ὁποίου κατὰ τὸ παρελθὸν ἐγίνετο χρῆσις· διότι κατὰ ῥητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος οὐδεμία πρᾶξις τοῦ Βασιλέως ἔχει κῦρος, ἐὰν δὲν ᾖναι προσυπογεγραμμένη παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ· ὅταν λοιπὸν εἴπωμεν, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως τῶν νόμων ἀνήκει εἰς τὸν Βασιλέα, ἐξασκεῖται δὲ ὑπὸ τῶν ὑπουργῶν, κατ’ ἀνάγκην δὲν δυνάμεθα, εἰμὴ νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι δύναται νὰ εἰσαχθῇ νόμος ἐν τῇ Βουλῇ μνημονεύων, ὅτι εἰσάγεται κατ’ ἐντολὴν τοῦ Βασιλέως. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια, ἥτις ἐξάγεται ἐκ τοῦ ῥητοῦ γράμματος τῆς τροπολογίας. Ἡ Συνέλευσις δύναται, ὡς προεῖπον, νὰ δώσῃ μίαν ἄλλην ἑρμηνείαν, καὶ ἐγὼ θέλω συμφωνήσει, διότι ἤμην ἐναντίος εἰς τὴν ψηφισθεῖσαν τροπολογίαν, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα, ὡς ἠξίωσεν ὁ Κ. Λεώπουλος, ν’ ἀλλοιώσωμεν τὴν ἔννοιαν αὐτῆς, διότι εἶπεν ὁ ὑπουργὸς, ὅτι ἐλπίζει ἐν τῷ μέλλοντι, ὅτι δὲν θέλει γίνει χρῆσις τοιούτου τύπου.

§9ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐφαρμόσατε, Κ. Πρόεδρε, τὸν κανονισμὸν· διατάξατε νὰ τελειώσῃ ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι, παρακαλῶ.

§11ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κ. Πετμεζᾶς, ὅστις εἰσήγαγε τὴν πρότασιν....

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ τελειώσουν τὰ πρακτικὰ, Κύριοι. Ἐξακολουθεῖ καὶ τελειώνει ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν. Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν του ὁ Πρόεδρος Κ. Μεσσηνέζης.

§13ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ὁ σκοπὸς, Κύριοι, διὰ τὸν ὁποῖον ἐζήτησα τὸν λόγον, δὲν εἶναι βεβαίως διὰ νὰ μεταβάλλω τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἐξέφερε χθὲς ἡ Συνέλευσις· εἶναι μόνον διὰ νὰ σημειωθῶσι τὰ λεχθέντα χθὲς κατὰ τὴν συνεδρίασιν, διὰ νὰ ᾖναι ἐφικτὸν ἀκολούθως νὰ διαγινώσκηται τὸ πνεῦμα τῆς Συνελεύσεως, ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ὁποίου εὑρίσκετο, ὅτε ἀπεφάσισε τὸ ἄρθρον. Κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν μετὰ προσοχῆς παρετήρησα, ὅτι δὲν ἐκτίθενται οὔτε οἱ λόγοι τοῦ Κ. Δηλιγιάννη, οὔτε τοῦ εἰσαγαγόντος τὴν τροπολογίαν ταύτην. Ὁ Κ. Δηλιγιάννης χθὲς, ἀγορεύων, εἶπεν, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἐγένετο χρῆσις βασιλικῶν διαταγμάτων, διὰ τῶν ὁποίων εἰσήγοντο αἱ προτάσεις καὶ τὰ νομοσχέδια τῶν ὑπουργῶν εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα, καὶ ἐπειδὴ τὸ σύστημα τοῦτο ἐθεωρήθη, ὅτι δὲν εὐδοκίμησε, διότι τὸ ὄνομα τοῦ Βασιλέως πάντοτε ἐπαρουσιάζετο εἰς τὰς συζητήσεις καὶ διότι ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία, διὰ νὰ μὴ ἤθελεν ὑποτεθῆ, ὅτι προσβάλλουν τὴν βασιλικὴν ἀπόφασιν, ἀπεῖχον πολλάκις νὰ ἀποφασίσουν κατὰ τὴν πεποίθησίν των· ἐπειδὴ λοιπὸν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ παρελθόντος δὲν εἶχεν εὐδοκιμήσει αὐτὸ τὸ σύστημα, τοῦ λοιποῦ δὲν θέλει γίνεσθαι χρῆσις τοῦ αὐτοῦ συστήματος. Τὴν αὐτὴν ἔννοιαν ἔθεσε καὶ ὁ εἰσαγαγὼν τὴν τροπολογίαν καὶ σήμερον ἐπανέλαβεν, ὅτι ἡ ἰδέα του ἦτον, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ πρέπει προηγουμένως νὰ λαμβάνουν τὴν ἄδειαν, νὰ συνεννοῶνται μὲ τὸν Βασιλέα, καὶ ἀκολούθως νὰ ἔρχωνται νὰ εἰσάγωσι τὰ νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν χωρὶς νὰ ᾖναι ἀνάγκη νὰ κάμνωσι χρῆσιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Βασιλέως εἴτε ἐν ὑπογραφῇ, εἴτε ἄλλως. Ἠθέλησα λοιπὸν νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ αὐτὴ ἡ ἀγόρευσις τοῦ Κ. Δηλιγιάννη, διὰ νὰ ᾖναι γνωστὸν τοῦ λοιποῦ ποῖος θὰ ᾖναι ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ ὑπουργοὶ θὰ εἰσάγωσι τὰ νομοσχέδια.

§14ΤΙΝΕΣ. Αὐτὰ ὅλα εἶναι εἰς τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ σημειωμένα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὁ Κύριος Δημητριάδης.

§16ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις ὡς πρὸς τοῦτο, ἀλλ’ ἰδοὺ τί προτείνω. Φαίνεται, ὅτι καὶ ἐκ τῶν προτεινάντων καὶ ἐκ τῶν ἀγορευσάντων ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ δύο εἴχομεν νὰ καθιερώσωμεν ἀρχὰς α) ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως τῶν νόμων ἀνήκει καὶ εἰς τὸν Βασιλέα· β) ὅτι εἰσάγεται διὰ τῶν ὑπουργῶν· ποτὲ ὅμως δὲν ἠννόησεν ἡ Συνέλευσις νὰ καθιερώσῃ καὶ τύπον· ἐννοεῖται ὅμως, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ, καθυποβάλλοντες νομοσχέδια, ὀφείλουν προηγουμένως νὰ καθυποβάλλουν ταῦτα εἰς τὴν ὑψηλὴν σκέψιν τοῦ Βασιλέως, καὶ ἐννοεῖται, ὅτι, ὅταν ἔρχωνται νομοσχέδια, ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν σκέψιν τῆς Α. Μεγαλειότητος. Δὲν εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ τὸ ἐκφράσωμεν διὰ τύπου, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον δὲν θέλω νὰ γίνηται χρῆσις τοῦ ὀνόματος τοῦ Βασιλέως ἐν τῇ συζητήσει τῶν Νόμων, οἱ ὁποῖοι δύνανται καὶ νὰ ἀποῤῥιφθοῦν. Ἐννοεῖται λοιπὸν, ὅτι ἡ συναίνεσις τοῦ Βασιλέως ὑπάρχει, οἱ ὑπουργοὶ συνεννοήθησαν. Προτείνω λοιπὸν νὰ παραδεχθῇ ἡ Συνέλευσις αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, διὰ νὰ μὴ γίνῃ κἀμμία παρεξήγησις.

§17ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, ὅτι εἴμεθα πληρέστατα σύμφωνοι. Ἐγὼ ἔκαμον πρότασιν καὶ εἶπον, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ παρουσιαζόμενοι ἐντὸς τῆς Βουλῆς, δὲν παρουσιάζονται παρὰ ὡς ἐντολοδόχοι τοῦ Βασιλέως· ἑπομένως πᾶν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσάγουν ἐν τῇ Βουλῇ, τὸ εἰσάγουν τῇ ἐντολῇ τοῦ Βασιλέως οὐδόλως δὲ δύναται ν’ ἀναμιχθῇ τὸ πρόσωπον τοῦ Βασιλέως κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν διαφόρων νομοσχεδίων. Πᾶσα συζήτησις ἢ ἀμφισβήτησις, ἥτις ἤθελε γίνει, δὲν ἔχει παρὰ ν’ ἀπευθυνθῇ κατὰ τῶν ὑπουργῶν, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, οἱ ὑπουργοὶ, ἐνεργοῦντες ὡς ἐντολοδόχοι τοῦ Βασιλέως, εἶναι αὐτοὶ ὑπεύθυνοι. Ἀλλ’ ἡ ἀντιπολίτευσις, ἥτις θὰ πολεμήσῃ τὰ νομοσχέδια αὐτὰ, θ’ ἀπευθύνῃ τὰ βέλη κατὰ τῶν ὑπουργῶν καὶ θὰ εἴπῃ, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ κακῶς συνεβούλευσαν τὸν Βασιλέα νὰ εἰσαγάγῃ δι’ αὐτῶν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα νομοσχέδιον. Μοὶ φαίνεται λοιπὸν, ὅτι οὐδόλως παρεμβάλλεται τὸ πρόσωπον τοῦ Βασιλέως. Κατὰ συνέπειαν ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις εἶναι περιττή.

§18ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριοι, ἐὰν πρόκηται ν’ ἀνατρέψωμεν ὅ,τι ἐκάμομεν χθὲς, ἀλλάσσει· ἐὰν πρόκηται νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸ ἴδιον, τὸ ἴδιον εἶναι ὅ,τι ἐγράψαμεν ἐντὸς τοῦ Συντάγματος, τὸ δικαίωμα τοῦ Βασιλέως νὰ προτείνῃ τοὺς νόμους διὰ τῶν ὑπουργῶν, ἑπομένως ὁ τύπος, καθ’ ὃν αὐτὸ τὸ δικαίωμα θὰ ἐξασκῆται, μένει μεταξὺ Βασιλέως καὶ τῶν ὑπουργῶν νὰ τὸ ἐξετάσουν. Τὸ βέβαιον δὲ εἶναι, κατὰ τὴν ἐν τῷ συντάγματι τεθεῖσαν διάταξιν, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ, φέροντες προτάσεις ἐδῶ, δὲν ἠμποροῦν νὰ τὰς φέρουν παρὰ τῇ προηγουμένῃ γνώσει, διαταγῇ, συγκαταθέσει τοῦ Βασιλέως, μόνοι των δὲν ἠμποροῦν νὰ τὰς φέρουν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πᾶσα συζήτησις εἶναι περιττὴ, ἐκτὸς ἂν σκέπτησθε σήμερον νὰ ἀναιρέσωμεν πᾶν ὅ,τι χθὲς ἐψηφίσαμεν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅ,τι εἶπεν ὁ Κύριος ὑπουργὸς σήμερον, εἶπον καὶ ἐγὼ χθὲς εἰς τὸν Κ. Ῥεβελάκην, ὅτι ἐντὸς τοῦ Συντάγματος τίθεται ἡ ἀρχὴ, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως τῶν Νόμων ἀνήκει εἰς τὸν Βασιλέα, ἐξασκεῖται δὲ διὰ τῶν ὑπουργῶν. Ἠμπορεῖ ἓν ὑπουργεῖον νὰ παραδεχθῇ ἓν σύστημα, ἓν ἄλλο νὰ παραδεχθῇ ἄλλο.

§20ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ἀπὸ τῆς θέσεώς του). Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις, ὅτι αὐτὰ τὰ ζητήματα εἶναι ἐκτὸς τοῦ προκειμένου· περὶ ἐπικυρώσεως τῶν πρακτικῶν μοῦ φαίνεται ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ λόγος μήτε περὶ τῶν συννενοήσεων τῶν ὑπουργῶν μετὰ τοῦ Βασιλέως, μήτε περὶ τοῦ τύπου, καθ’ ὃν τὰ νομοσχέδια θέλουν εἰσάγεσθαι, διότι τότε θέλομεν ἀποφασίσει σπουδαῖον ζήτημα, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν προηγούμενα νὰ τὰ σκεφθῶμεν διὰ μιᾶς προτάσεως, ἢ δι’ ἑνὸς εἰδικοῦ ἄρθρου τοῦ συντάγματος. Τί θὰ εἰπῇ ἐπικύρωσις, ἢ μὴ, τῶν πρακτικῶν; Νὰ εἴπῃ ἡ Συνέλευσις, ἂν τὰ γεγονότα διατυποῦνται καλῶς, ἢ ὄχι εἰς τὰ πρακτικά. Ἀλλ’ ἡ διασάφισις, τὴν ὁποίαν ἠθέλησαν νὰ κάμουν, δίδει ἀφορμὴν εἰς συζήτησιν πολὺ σπουδαίαν. Παρετήρησα, ὅτι εἰς τὰ πρακτικὰ δὲν γίνεται μνεία, ποῖα ἐπιχειρήματα μετεχειρίσθη ἕκαστος, ἀλλ’ ὑπάρχουν τὰ στενογραφήματα· ἐκεῖ φαίνονται οἱ λόγοι τῶν ῥητόρων· καὶ οἱ λόγοι αὐτοὶ νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν τοῦ λοιποῦ (θόρυβος), διότι δὲν εἶναι ἑπόμενον, ἐὰν ἐκεῖνος, ὅστις ἔδωσε ψῆφον ὑπὲρ τοῦ Κ. Καλλιγᾶ ἢ ἄλλου τινὸς, ὅτι παρεδέχθη τὴν πρότασιν αὐτοῦ· ὥστε νομίζω, ὅτι αὐτὰ τὰ ζητήματα πρέπει νὰ θεωρηθοῦν, ὅτι δὲν τίθενται ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως· ἄλλως θέσατέ τα νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, δὲν θὰ θέσω κᾀνὲν ζήτημα. Πρακτικὰ ἐπὶ τῶν πρακτικῶν, ὡς γινώσκετε, δὲν τηροῦνται· πρόκειται ἡ Συνέλευσις ν’ ἀποφανθῇ, ἐὰν πρέπῃ νὰ γίνῃ μία διόρθωσις εἰς τὰ πρακτικὰ, διότι πράγματα λεχθέντα δὲν ἐσημειώθησαν.

§22ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη ἄλλοτε νὰ ᾖναι σύντομα τὰ πρακτικά.

§23ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ, τὰ ὁποῖα περιέχουσιν ἀκριβέστατα καὶ λεπτομερέστατα τὰ πάντα.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν ἐγκρίνῃ τὰ πρακτικά. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἔχουσι καλῶς τὰ πρακτικὰ, νὰ ἐγερθῶσι. (Ἀνίστανται οἱ περισσότεροι) Ἄρα ἐνεκρίθησαν.

§25Ι. ΑΝΝΙΝΟΣ. Ἐπεθύμουν, Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀκούσω τὸ κείμενον τοῦ ἄρθρου.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα δὲν εἶναι καιρὸς, αὔριον, ἐὰν θέλητε. Ὑποβάλλεται, Κύριοι, τροπολογία ἐπὶ τῶν ἄρθρων 70 καὶ 77 τοῦ σχεδίου τοῦ Συντάγματος. Τροπολογία τῶν ἄρθρων 70 καὶ 77 τοῦ σχεδίου τοῦ Συντάγματος. Ἄρθρον 70. Ὁ περὶ ἐκλογῆς νόμος ὁρίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν Βουλευτῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πληθυσμοῦ, ἀλλ’ ὁ ἀριθμὸς οὗτος δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὴν ἀναλογίαν ἑνὸς Βουλευτοῦ πρὸς 15 χιλ. ψυχῶν, ἐκτὸς ὅταν ἐν τῇ αὐτῇ ἐκλογικῇ περιφερείᾳ τὸ κλάσμα ᾖναι ἀνώτερον τοῦ ἡμίσεως τῆς ὁρισθείσης μονάδος καὶ ὅταν μία τῶν ἐπαρχιῶν ἔχῃ ἀριθμὸν ἥττονα μὲν τῶν 15, ἴσον δὲ ἢ ἀνώτερον τῶν 10 χιλιάδων κατοίκων. Ἄρθρον 77. Οἱ ἐκπληρώσαντες τὰ χρέη των Βουλευταὶ λαμβάνουσιν ἐκ τοῦ Δημοσίου ταμείου δι’ ἑκάστην Σύνοδον ἀποζημίωσιν, ἥτις δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰς δύω χιλιάδας δραχμάς. Εἰς δὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς δίδονται προσέτι εἰς ἔξοδα παραστάσεως τρεῖς χιλιάδες δραχμῶν κατὰ πᾶσαν σύνοδον. Ἡ πρότασις αὕτη θέλει τυπωθῆ διὰ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν σχετικῶν ἄρθρων. Ὁ πληρεξούσιος Κύριος Ι. Δυοβουνιώτης ζητεῖ πράγματα, τὰ ὁποῖα, νομίζω, διετάχθησαν καὶ ἐγένοντο, «νὰ διαταχθῇ ἡ τύπωσις καὶ διανομὴ ὅλων τῶν περὶ Κωπαΐδος ὑποβληθεισῶν προτάσεων».

§27Ι. ΔΥΩΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Ἠξεύρετε, Κύριοι, ὅτι ὁ μεγαλείτερος πλοῦτος τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἡ Κωπαῒς (θόρυβος).

§28ΤΙΝΕΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις, τὰ λέγετε αὐτά.

§29Ι. ΔΥΩΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν. Θέλετε ἰδεῖ ὅτι εἶναι διακοσίων ἑκατομμυρίων ὠφέλεια· διὰ νὰ ἀποφασίσητε μετὰ ὥριμον σκέψιν, πρέπει νὰ ἠξεύρητε τὰ πράγματα, πρέπει νὰ τυπωθοῦν αἱ διάφοροι ἐκθέσεις καὶ τὰ διάφορα ἔγγραφα (θόρυβος).

§30ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἀκούομεν τίποτε.

§31Ι. ΔΥΩΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Ὅταν ἔχητε ὅλα αὐτὰ τυπωμένα, τότε θὰ ἠμπορέσητε ν’ ἀποφασίσητε.

§32ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα νὰ τυπωθοῦν· εἶναι ὀρθόν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Συνέλευσις νὰ τυπωθοῦν;

§34ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα· μάλιστα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Προτείνεται ἡ ἐπιβολὴ φόρου τινὸς ἐπὶ τῶν θεωρείων τοῦ Θεάτρου ὑπὲρ τοῦ ἐργολάβου τοῦ Ἰταλικοῦ μελοδράματος. Ποίαν ἡμέραν ὁρίζετε διὰ τὴν ἀνάπτυξιν;

§36ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤ. Ἰδοὺ τί παρακαλῶ μόνον τὴν Συνέλευσιν, νὰ ὁρίσῃ μίαν ἡμέραν ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτατα, διότι ὁ νόμος τὸν ὁποῖον ἐπεψηφίσαμεν ἐπὶ τοῦ προκατόχου μου, κατὰ τὴν ἐφαρμογήν του, ὅπου ἐν καιρῷ θέλει ἀναπτυχθῆ, ἀπαντᾷ ἀπείρους δυσκολίας καὶ ἴσως ἀποβῇ ἀπραγματοποίητος. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι οἱ Κύριοι τῶν θεωρείων καὶ τοῦ ἐδάφους δὲν θὰ πληρώσουν τίποτε, θ’ ἀπαλλαγῶσιν ἐφέτος τοῦ φόρου, ἑπομένως αὐτὸς θὰ ἐπιπέσῃ εἰς βάρος τοῦ δημοσίου. Νομίζω, τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζω, ὅτι εἶναι ἀσφαλέστερον καὶ εὐκολώτερον νὰ πραγματοποιηθῇ, διὰ νὰ εἰσπράξῃ τὸ δημόσιον ἓν ποσόν, τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ θεάτρου. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν νὰ ὁρίσῃ μίαν ἡμέραν συντομωτάτην.

§37ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ Σάββατον.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Συνέλευσις τὸ Σάββατον, δηλ. τὸ προσεχές.

§39ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§40ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀφήσαμεν τὰς περὶ ὁδῶν προτάσεις, ἀφήσαμεν τὰς περὶ λιμένων, τόσα καὶ τόσα ἄλλα ἀναγκαιότατα ἔργα καὶ κατηντήσαμεν εἰς τὰ θέατρα· ἔχω πρὸ ἓξ μηνῶν ὑποβάλει πρότασιν περὶ καθαρισμοῦ τοῦ λιμένος Σπετζῶν καὶ ἔμεινεν εἰς τὰ τμήματα καὶ θέλομεν θέατρα καὶ θεωρεῖα! Τί κατάστασις εἶναι αὕτη;

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω περὶ τοῦ κατεπείγοντος τῆς προτάσεως, διότι τότε θὰ ὁρισθῇ ἡμέρα τὸ Σάββατον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον τῆς προτάσεως ταύτης νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη. Λοιπὸν θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρότασις διαφόρων Κυρίων πληρεξουσίων. Ψηφίζει. Ἄρθρον μοναδικόν. Ἀπὸ τῆς 15 8βρίου ε. ε. ἰσχύει διὰ τὴν πρώην Ἰόνιον πολιτείαν ὡς καὶ δι’ ὅλον τὸ κράτος ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία. Πᾶς ἐν Ἑπτανήσῳ νόμος, ἀντιβαίνων εἰς τὴν Ἑλληνικὴν νομοθεσίαν, καταργεῖται. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 10 7βρίου 1864. Οἱ πληρεξούσιοι.

Δ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ.

ΔΗΜ. ΠΡΟΒΑΤΑΣ.

ΠΟΛΥΧΡ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ.

Χ. ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ.

§43ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα· εἶναι κατεπεῖγον.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν.

§45ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἐναντίος τοῦ κατεπείγοντος· ἐὰν ὑπάρχῃ τις προτείνων τὸ κατεπεῖγον, τὸν παρακαλῶ νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους διὰ νὰ τοὺς ἀκούσωμεν· κατόπιν ζητῶ τὸν λόγον.

§46ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, εἶμαι εἷς τῶν ὑπογραψάντων τὴν παροῦσαν πρότασιν καὶ διὰ τοῦτο ἔρχομαι νὰ σᾶς ζητήσω τὸ κατεπεῖγον αὐτῆς. Πρὸ δύο μηνῶν ἐσυστήθη παρὰ τῶν τμημάτων μία ἐπιτροπὴ, ὀνομασθεῖσα τῆς ἀφομοιώσεως· ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη μόλις κατώρθωσε νὰ κάμῃ πέντε ἢ δέκα συνεδριάσεις καὶ ἐκ τῶν 10 αὐτῶν συνεδριάσεων τίποτε δὲν παρήχθη, διότι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης ἐφαντάσθησαν, ὅτι εἶναι Σόλωνες καὶ Λυκοῦργοι τῆς νέας ἐποχῆς, ἤτοι οἱ κυρίως νομοθέται τῆς πρώην Ἰονίου πολιτείας καὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ ὅτι ἔλαβον ἐντολὴν νὰ μεταβάλλουν ὁλόκληρον τὸ σύστημα καὶ τῆς πολιτικῆς νομοθεσίας καὶ τῆς δικαστικῆς καὶ τῆς οἰκονομικῆς προτείνοντες τοῦτο, ὅτι ἡμεῖς δὲν παραδεχόμεθα τοὺς Νόμους, τοὺς ὁποίους ἔχετε ἐν Ἑλλάδι, διότι εἶναι ἀνεφάρμοστοι παρ’ ἡμῖν, καὶ ὅτι κακὸν εἶναι τὸ σύστημα τῆς νομοθεσίας, τὸ ὁποῖον ἔχετε· παραδεχόμεθα νὰ ἀφομοιωθῶμεν δι’ ἡμᾶς τότε μόνον, ὅταν οἱ νόμοι σας γίνουν τοιοῦτοι, ὁποῖοι νὰ ᾖναι παραδεκτοὶ παρ’ ἡμῖν· δηλ. σεῖς οἱ Ἕλληνες πρέπει νὰ ὑποκύψητε εἰς Νόμους, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ἐνταῦθα θέλομεν νὰ σᾶς ἐπιβάλλωμεν, νόμους ἔχοντας βάσιν τὰ ἀπηρχαιωμένα Ἐνετικὰ ἤθη καὶ ἔθιμα. Κύριοι, εἶναί ποτε δυνατὸν νὰ ἀλλάξῃ μία ὁλόκληρος νομοθεσία ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς, συζητουμένη ἄρθρον πρὸς ἄρθρον, νομοθεσία ἐφαρμοσθεῖσα εἰς τὸ ἔθνος μας πρὸ τριάκοντα ἐτῶν καὶ παρ’ ὅλων τῶν Εὐρωπαϊκῶν ἐθνῶν ἐπαινουμένη;

§47ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ τἀνάπαλιν εἶναι δυνατόν;

§48ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἶναι, Κύριοι, διότι ἐγνωρίζετε τὴν νομοθεσίαν μας καὶ διὰ τοῦτο ἐψηφίσατε τὴν ἕνωσιν πλήρη, ἀπόλυτον, καὶ ἄνευ οὐδενὸς ὅρου, ἤτοι ἄνευ οὐδεμιᾶς συνθήκης, ἠθελήσατε διὰ τοῦ ψηφίσματος τῆς ἑνώσεως νὰ συμμετάσχητε τῆς τύχης ἡμῶν, νὰ γίνητε δυστυχεῖς ἢ εὐτυχεῖς ὅπως καὶ ἡμεῖς. Λοιπὸν ἀφ’ οὗ τὸ ἠθέλατε, δεχθῆτε τὴν τύχην μας. Διὰ τοὺς λόγους τούτους λοιπὸν, Κύριοι, προτείνω τὸ κατεπεῖγον.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Μίλησης ἔχει τὸν λόγον.

§50ΜΙΛΗΣΗΣ. Οὔτε ἐγὼ, Κύριοι, οὔτε κἀνεὶς ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως ταύτης εἶναι βεβαίως ἐναντίος τῆς συγχωνεύσεως· ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν, ὅλοι ποθοῦμεν τὴν συγχώνευσιν, διότι δι’ αὐτῆς ἐπιτελεῖται ἡ πραγματικὴ ἕνωσις· οὐ μόνον δὲ ποθοῦμεν τὴν συγχώνευσιν, ἀλλὰ καὶ θέλομεν αὐτὴν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχυτέραν, καὶ τοῦτο εἶναι φυσικώτατον, διότι τὸ ἀγαθὸν ζητεῖ τις ν’ ἀπολαύσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Ἀλλά, Κύριοι, ὅταν ἡ Συνέλευσις, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὸ ἀντικείμενον τοῦτο καὶ ἀναγνωρίσασα τὴν σπουδαιότητα αὐτοῦ, ἐσύστησε ἤδη ἐπιτροπὴν, ἀναθεῖσα εἰς αὐτὴν νὰ κανονίσῃ τὰς βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ γίνῃ ἡ συγχώνευσις, δὲν ἐννοῶ ἐπ’ ἀληθείας πῶς δύναται σπουδάζουσα νὰ εἴπῃ σήμερον «περιφρονῶ τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν θέλω νὰ προσβλέψω πρὸς τὰς δυσκολίας τοῦ ἔργου, κλείω τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ διατάσσω τυφλῶς ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία νὰ ἰσχύῃ καὶ διὰ τὴν Ἑπτάνησον.» Τοῦτο δὲ ἀκριβῶς σᾶς ζητοῦν διὰ τοῦ κατεπείγοντος. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ μοὶ εἴπητε, ἐὰν οὕτω πράττουσα ἡ Συνέλευσις θὰ σπουδάσῃ· τὸ ἐπ’ ἐμοὶ φρονῶ, ὅτι ἡ πρᾶξίς της δὲν θὰ ᾖναι σπουδαία. Σκεφθῆτε δὲ, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι τόσον εὔκολον πρᾶγμα, ὅσον τινὲς ὑποθέτουν, ἡ ζητουμένη συγχώνευσις, οὔτε εἶναι δικαία, οὔτε εὔλογος ἡ ἀξίωσις, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καθ’ ἡμέραν ἀκούω, ὅτι πρέπει οἱ Ἑπτανήσιοι νὰ ὑποταχθοῦν, νὰ ὑποκύψουν. Ἡ συγχώνευσις πρέπει νὰ γίνῃ ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς ἀληθείας, τοῦ ὀρθοῦ, τοῦ δικαίου· ἄλλως εἶναι κατάκτησις καὶ ὄχι συγχώνευσις. (εὖγε). Ἡ συστηθεῖσα ἐπιτροπὴ ταύτην τὴν ἀποστολὴν μάλιστα εἶχε νὰ ἀνεύρῃ, ἐν τίνι ἔχομεν δίκαιον ἡμεῖς καὶ ἐν τίνι ἔχουν δίκαιον οἱ Ἑπτανήσιοι.

§51ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐξαιρουμένων τῶν Κερκυραίων.

§52ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἂν θέλητε, ἐξαιρῶ τοὺς Κερκυραίους, ἀλλὰ δὲν πιστεύω νὰ μὴ θέλουν τὸ δίκαιον ὅλοι οἱ Κερκυραῖοι.

§53ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐξαιρουμένου τοῦ Κ. Κωνσταντᾶ.

§54ΕΤΕΡΟΣ. Καὶ τοῦ Προβατᾶ.

§55ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀλλὰ μᾶς λέγουν, ἡ ἐπιτροπὴ δὲν σπεύδει, δὲν ἐργάζεται. Αἴ! καὶ διότι δὲν ἐργάζεται, σᾶς παρακαλῶ εἶναι αὐτὸς λόγος...... (θόρυβος ἀριστερά).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ φωνῶν δὲν λύονται τὰ ζητήματα, ἀλλὰ διὰ τακτικῆς συζητήσεως.

§57ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη μεγάλης ἀναπτύξεως.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐπιβάλλω τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως εἰς τὸν ἀγορεύοντα.

§59ΜΙΛΗΣΗΣ. Δυστυχῶς ἢ εὐτυχῶς, Κ. Δαγρὲ, δὲν ἔχομεν ἀμφότεροι τὴν αὐτὴν δύναμιν τῆς ἀντιλήψεως. (γέλως). Λέγω, Κύριοι, ὅτι ἐὰν ἡ Συνέλευσις φρονῇ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐργάζεται, κἀνὲν ἄλλο δικαίωμα λογικῶς δὲν ἔχει, εἰμὴ νὰ ἀντικαταστήσῃ τὰ μέλη αὐτῆς.

§60ΑΧΟΛΟΣ. Ὅ,τι δὲν ἔκαμε ἡ ἐπιτροπὴ, τὸ κάμνει ἡ Συνέλευσις.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κ. Ἄχολε.

§62ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶναι πολὺ φυσικὸν, Κ. Ἄχολε, νὰ θεωρῆτε σεῖς ὅλα εὔκολα· (γέλως). Ἐὰν τὴν βραδύτητα τοῦ νὰ ἔλθῃ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς ἓν πέρας ἀποδίδῃ ἡ Συνέλευσις εἰς ἔλλειψιν ἐπιμονῆς καὶ ἐπιμελείας τῶν μελῶν της, ἡ λογικὴ, ἡ ἰδική μου τοὐλάχιστον, ὑπαγορεύει νὰ ἀντικαταστήσῃ αὐτὰ δι’ ἄλλων. Ἐὰν δὲ ἡ Συνέλευσις τὴν αἰτίαν τῆς βραδύτητος ἀποδίδῃ εἰς τὴν φύσιν αὐτὴν τοῦ ἔργου, ἐὰν ᾖναι πεπεισμένη, ὅτι τὸ ἔργον αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ εἶναι δύσκολον, δὲν ἐννοῶ ἐπ’ ἀληθείας τότε πῶς δύναται, ἐνῶ ἀναγνωρίζει εἰς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ὅλην τὴν δραστηριότητα, τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν ἐπιμέλειαν καὶ βλέπει ἐν τούτοις τὴν ἐπιτροπὴν εἰς πᾶν βῆμα της προσκόπτουσαν πρὸς δυσκολίας, πῶς δύναται νὰ φρονῇ λογικῶς, ὅτι ἀναλαμβάνουσα εἰς ἑαυτὴν τὸ δυσχερέστατον τοῦτο ἔργον, θὰ τὸ καταστήσῃ ἀμέσως διὰ τῆς κυριαρχικῆς της ἐξουσίας ἁπλούστατον καὶ εὐκολώτατον. Τοῦτο μοῦ εἶναι ἀκατάληπτον...

§63ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ παρηννόησε τὴν ἀποστολήν της.

§64ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐὰν δὲ ἡ ἐπιτροπὴ βραδύνῃ, διότι δὲν ἔθηκε καλὰς βάσεις, διότι χάνεται εἰς τὰς λεπτομερείας, διότι παρηννόησε τὴν ἀποστολήν της, ὡς λέγει ὁ πάντοτε ἀνυπόμονος Κύριος Γλαράκης, τότε, Κύριοι, ἡ Συνέλευσις ἠμπορεῖ νὰ τῇ θέσῃ μερικὰς βάσεις καὶ νὰ ὑποδείξῃ εἰς αὐτὴν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰς λεπτομερείας τῶν δύω νομοθεσιῶν, ἀλλὰ νὰ μείνῃ εἰς τὰς γενικὰς ἀρχὰς, φροντίζουσα τὰ σπουδαιότερα τῶν ἀντικειμένων τῶν δύω νομοθεσιῶν νὰ κανονίσῃ καὶ συγχωνεύσῃ. Ταῦτα, ἀλλὰ μόνον ταῦτα, Κύριοι, εἶναι ὀρθὰ καὶ λογικά. Ἀνακεφαλαιόνω μὲ δύο λέξεις. Ἐὰν θεωρῆτε τὴν ἐπιτροπὴν σας ἐξ ἀμελείας βραδύνουσαν, ἀντικαταστήσατε τὰ μέλη της. Ἐὰν θεωρῆτε τὸ ἔργον φύσει δυσχερέστατον, ἀφήσατε τὴν ἐπιτροπὴν νὰ προβῇ, συνιστῶντες ἁπλῶς τὴν σπουδήν· ἐὰν τέλος φρονῆτε, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ χάνεται εἰς τὰς λεπτομερείας τῶν δύω νομοθεσιῶν, κανονίσατε γενικὰς βάσεις, καθ’ ἃς νὰ ἐνεργῇ. Ἀλλ’ ἐὰν, βλέποντες τὴν ἐπιτροπὴν, εἴτε διὰ τὸν ἕνα εἴτε διὰ τὸν ἄλλον λόγον βραδύνουσαν, τὴν σταματήσητε εἰς τὴν πορείαν της, καὶ ἀναλαμβάνοντες σεῖς τὸ ἔργον, τὸ περαιώσητε ἐν μιᾷ στιγμῇ διὰ ψηφίσματος, γνωρίζετε τότε τί πράττετε; Ἐπειδὴ ὁ δεσμὸς τῆς συγχωνεύσεως δὲν λύεται εὐκόλως, τὸν τέμνετε δεσποτικῶς, ὅπως ὁ μέγας Ἀλέξανδρος τὸν Γόρδειον. Ἡ ἀπόφασίς σας ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἡρωϊκή, ἐπαναστατική, ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι κάθε ἄλλο, δὲν θὰ ᾖναι ὅμως ποτὲ ἔργον δικαιοσύνης καὶ πολιτικῆς φρονήσεως, δὲν θὰ ᾖναι συγχώνευσις ἀλλὰ κατάκτησις. Διὰ ταῦτα θὰ ψηφίσω κατὰ τοῦ κατεπείγοντος (ἐπιδοκιμασίαι).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Καλός. Χρεωστῶ νὰ πληροφορήσω τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἡ ἐπὶ τῆς ἀφομοιώσεως ἐπιτροπὴ ἐργάζεται ἀνενδότως καὶ θὰ συνέλθῃ καὶ αὔριον.

§66ΚΑΛΟΣ. Κύριοι! Μετὰ τὸ Σύνταγμα κᾀνὲν ἄλλο ζήτημα σπουδαιότερον δὲν ἔχομεν ἢ τὸ τῆς ἑνώσεως.

§67ΤΙΝΕΣ. Τῆς ἀφομοιώσεως.

§68ΚΑΛΟΣ. Ἔστω τῆς ἀφομοιώσεως· ἀλλ’ ἕνωσις δὲν ἔγεινεν ἀκόμη.

§69ΠΟΛΛΟΙ. Ἔγεινε (θόρυβος).

§70ΚΑΛΟΣ. Καὶ σᾶς προσθέτω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ μ’ ὅλην τὴν ὁποίαν δεικνύει διάθεσιν, ἔθεσε βάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ καταστρέψουν ὅλον τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπεχείρησε· ζητεῖ νὰ φέρῃ νομοθεσίαν νέαν, νὰ καταστήσῃ τὴν Συνέλευσιν νομοθετικὸν σῶμα ἐπὶ πολὺ ὑπόχρεων νὰ συνεδριάζῃ, ζητεῖ νὰ μετατρέψῃ τὸ διοικητικὸν σύστημα, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ καὶ σκέψιν μεγάλην καὶ συζήτησιν ἐκτεταμένην. Ἡ Συνέλευσις δύναται ἐν τῇ κυριαρχίᾳ της καὶ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν ν’ ἀφαιρέσῃ πᾶσαν ἐξουσίαν καὶ ἀπὸ πάντα ἄλλον. Ἂν πράξῃ τοῦτο, τὸ πράττει πρὸς ὄφελος καὶ τῆς Συνελεύσεως καὶ τοῦ Ἑπτανησιακοῦ λαοῦ. Ὅλη ἡ Ἑπτάνησος φωνάζει, τί κάμνετε; Πότε θὰ ἐξομοιωθῶ μὲ τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα; (θόρυβος). Συμφωνῶ πληρέστατα, ὅτι ἡ πρότασις, ὅπως ἔρχεται, ἔχει ἀνάγκην τροποποιήσεων, ἀλλὰ καθ’ ἣν ἡμέραν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, θὰ προτείνω καὶ ἐγὼ, ὅτι ὑπάρχουν τινὰ, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μὴ μεταβάλλωμεν ἤδη, πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὴν εἰσαχθεῖσαν πρότασιν, ἵνα φθάσωμεν εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Ἑπομένως οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ, ὅτι εἶναι κατεπείγοντα. Ἡ ἀναβολὴ προδίδει τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Χρηστόπουλος, μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἔχει τὸν λόγον. (θόρυβος) Σᾶς παρακαλῶ, θέλετε νὰ συζητήσητε, ἢ θέλετε μόνον φωνὰς καὶ θορύβους;

§72ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δώσατε παρακαλῶ ὀλίγην προσοχήν. Παρατηρῶ μὲ εὐχαρίστησιν, ὅτι ὅλοι ὁρμώμεθα ἀπὸ τὴν αὐτὴν ἐπιθυμίαν τοῦ νὰ ἐπιταχυνθῇ ἡ ἀφομοίωσις. Κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ, χρεωστῶ νὰ τὸ ὁμολογήσω, ὅτι ἐργάζεται καὶ ἐργάζεται μὲ πολλὴν ἐπιμέλειαν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι αἱ βάσεις, τὰς ὁποίας ἔθεσεν αὐτὴ, εἶναι ὀλίγον πλημμελεῖς, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν Συνέλευσιν παρατηρήσεις τινάς. Εἰς τὴν πρώτην συνεδρίασιν ἐγεννήθη τὸ ζήτημα, ἐὰν πρέπῃ ἡ Συνέλευσις ν’ ἀποφανθῇ γενικῶς περὶ τῆς ἀφομοιώσεως, τουτέστιν, ὅτι ὅλη ἡ νομοθεσία ἡ Ἑλληνικὴ θὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἀπολύτως, ἢ πρέπει νὰ διαιρέσωμεν εἰς τμήματα τὴν ἐργασίαν καὶ εἰδικαὶ ἐπιτροπαὶ νὰ φέρωσιν ἐκθέσεις περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀφομοιώσεως. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐσχηματίσθη ἡ ἐπιτροπὴ, θέλετε παρατηρήσει, ὅτι οὐδὲν ἄλλο ἐδόθη εἰς αὐτὴν, εἰμὴ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν ἔκθεσιν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ὑποδεικνύῃ ποῖα μέρη τῆς νομοθεσίας μας εἶναι δύσκολον νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς τὴν Ἑπτάνησον, καὶ ἰδίως ποῖα δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἀμέσως· ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν, ὅτι δύναται νὰ προβῇ εἰς ἕκαστον κλάδον τῆς νομοθεσίας, ἐσχημάτισεν εἰδικὴν ἔκθεσιν περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀφομοιώσεως. Ἐγὼ βεβαίως δὲν εἶμαι ὀπαδὸς αὐτῆς τῆς ἰδέας· διὰ τοῦτο ἔρχομαι σήμερον καὶ λέγω, ὅτι ἡ πρότασις ἡ ὑποβληθεῖσα σήμερον εἰς τὴν Συνέλευσιν δὲν κωλύει τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐργασθῇ ὡς πρὸς τὴν ἀποστολὴν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε, τουτέστι νὰ φέρῃ εἰδικῶς δι’ ἕκαστον κλάδον τῆς νομοθεσίας ἔκθεσιν γνωμοδοτοῦσαν ποῖα μέρη τῆς Νομοθεσίας δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἀμέσως· διότι, σᾶς λέγω τὴν ἀλήθειαν, μὲ ὅλον τὸν ζῆλον, τὸν ὁποῖον παρατηρῶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ τοὺς Ἑπτανησίους, ἡ ἐπιτροπὴ ἀπαντᾷ δυσκολίας, αἱ ὁποῖαι γεννῶνται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀπὸ τοπικὰ συμφέροντα. Πολλοὶ τῶν πληρεξουσίων κρατοῦν τὴν συζήτησιν ἐπὶ ἡμέραν ὁλόκληρον δι’ ἁπλούστατον ζήτημα· σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα διὰ νὰ ἴδητε, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν δύναται νὰ προβῇ ταχέως, ἐὰν δὲν ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ νομοθεσία γενικῶς εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Ἦλθεν εἰς τὴν συζήτησιν περὶ διατηρήσεως τῶν δήμων, καὶ ἐκεῖ ἐγεννήθη τὸ ζήτημα πῶς νὰ συντηρηθῶσιν οὗτοι. Τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς σχεδὸν συμφώνως ἐγνωμοδότησαν νὰ παραχωρηθῶσιν ὅλα τὰ ἐπαρχιακὰ εἰσοδήματα διὰ τὴν συντήρησιν τῶν δήμων. Εἰς τὴν Ἑπτάνησον ὡς ἐπαρχιακὸν εἰσόδημα θεωρεῖται καὶ τὸ ἅλας.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἐμβαίνετε εἰς τὴν οὐσίαν.

§74ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι εἰς τὴν οὐσίαν. Καὶ μὲ ὅλην τὴν προθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἐδείξαμεν, ἂν καὶ ὑπάρχῃ Νόμος, ὅστις διατηρεῖ μονοπώλιον εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ ἅλας, ἐγνωμοδοτήσαμεν, ὅτι τὸ εἰσόδημα τοῦτο ν’ ἀφεθῇ πρὸς διατήρησιν τῶν δήμων, ἐξαιρουμένου τοῦ προνομίου, ὅπερ ἡ Κυβέρνησις ἔχει δυνάμει τοῦ Νόμου· καὶ ἠξεύρετε πόσον ἐκράτησεν ἡ συζήτησις; δύο ἡμέρας, διότι ἐκεῖ, ἔλεγον, ἡμεῖς τὸ ἁλάτι τὸ ἀγοράζομεν ἓν ἢ ἥμισυ λεπτὸν καὶ ἐξοδεύομεν 150,000 κοιλά. Ἐστάθη ἀδύνατον ὁ Κύριος ἀντιπρόσωπος τῆς Ζακύνθου νὰ συναινέσῃ νὰ προβῶμεν καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἀπὸ τότε μάλιστα δὲν ἦλθεν εἰς τὴν συνεδρίασιν, μολονότι ἄλλος πληρεξούσιος τῆς Λευκάδος ἔδειξε πολλὴν προθυμίαν πρὸς τὴν παραδοχήν. Διὰ τοῦτο σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι δύσκολον ἡ ἐπιτροπὴ μὲ τὰς βάσεις, τὰς ὁποίας ἔθεσε, νὰ προβῇ, ἐὰν δὲν ἀναγκασθῇ, ἐὰν δὲν ἔλθῃ ἡ Συνέλευσις εἰς ἐπικουρίαν καὶ εἴπῃ, ὅτι ἡ Νομοθεσία ἡ Ἑλληνικὴ θὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπολύτως εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ νὰ ἐργάζηται καὶ νὰ εἰσάγῃ ἑκάστοτε ἐκθέσεις γνωμοδοτικὰς περὶ τῶν μερῶν τῆς νομοθεσίας, τῶν ὁποίων τὴν ἐφαρμογὴν θεωρεῖ δύσκολον ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ὀφείλει καὶ ἡ κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέρος ἐνεργητικὸν εἰς τὴν σπουδαίαν ταύτην ἐργασίαν· διότι αὐτὴ εἶναι ἁρμοδία ἔχουσα σχέσιν μὲ τοὺς ὑπαλλήλους, νὰ ἔλθῃ νὰ ἀρύηται τὰς ἀκριβεστέρας πληροφορίας. Τελειόνων χρεωστῶ νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Καθὼς πληροφοροῦμαι καὶ μάλιστα ἀπὸ ἓν μέλος τῆς Συνελεύσεως, τὸν Κ. Δόσιον, ὅστις διῆλθε τὴν Ἑπτάνησον, ἀποροῦν τινες πῶς ἀκόμη εἶναι δυνατὸν, ἀφ’ οὗ παρῆλθε τόσος καιρὸς, νὰ μὴ γίνῃ ἡ ἀφομοίωσις. Οἱ ὑπάλληλοι πράττουν ὅ,τι ἔπραττον ἐπὶ τῆς προστασίας· ἡ αὐτὴ καταπίεσις ὑπάρχει· ὁ Ἑπτανησιακὸς λαὸς δὲν ᾐσθάνθη ἀκόμη, ὅτι εἶναι ἐλεύθερος. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ σπεύσῃ ἀμέσως καὶ νὰ παραδεχθῇ τὸ ψήφισμα αὐτὸ μὲ τὰς τροπολογίας τοῦ Κ. Καλοῦ, εἰς δὲ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ παραγγείλῃ, ὥστε ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ ὑποβάλῃ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα τῇ ἀνετέθησαν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Μαρῖνος.

§76ΜΑΡΙΝΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἤλπιζον τοὐλάχιστον μετὰ τὰς χθεσινὰς διασαφήσεις, ὅτι σήμερον δὲν ἠθέλομεν ἔχει ἐκ νέου ἐπὶ τῆς Τραπέζης τὸ αὐτὸ ζήτημα, ἀλλ’ ἐπέπρωτο ἵνα καθ’ ἑκάστην ἐπανερχώμεθα οὐχὶ πρὸς πραγματικὸν ἀποτέλεσμα, ἀλλὰ χάριν ἁπλῆς ἐπικρίσεως (θόρυβος ἀριστερά).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§78ΜΑΡΙΝΟΣ. Μείνατε βέβαιοι, ὅτι ὁ θόρυβος δὲν μὲ ἀποκόπτει ἀπὸ τὴν σειρὰν τῶν ἰδεῶν μου· θέλω μείνει εἰς τὸ βῆμα μέχρις οὗ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχω ἐνώπιον καὶ τῆς Ἑπτανήσου καὶ ὅλου τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους.

§79ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Δὲν τὸν θέλετε τὴν ἕνωσιν (θόρυβος).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τάξιν, Κ. Λειβαδᾶ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Μαρίνος.

§81ΣΟΛΩΜΟΣ. Σαράντα χρόνια κατεδιώχθη ὁ Λειβαδᾶς καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ δὲν τὸ ἀμφισβητῶ· ἀλλὰ δὲν ἔχει τὸν λόγον.

§83ΜΑΡΙΝΟΣ. Ἀφορῶ πρὸς τὸ ζήτημα, οἷον τίθεται τὴν στιγμὴν ταύτην, ὅπως δηλαδὴ ἐφαρμοσθῇ ἐν Ἑπτανήσῳ κατὰ τὴν 15 τοῦ 8βρίου ὅλη ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία καὶ ἵνα διαδηλωθῇ κατεπείγουσα τοιαύτη πρότασις. Ἐξετάζω μόνον καὶ μόνον ἂν πραγματικῶς συμφέρῃ καὶ κατεπείγῃ ὅπως τὴν 15 τοῦ 8βρίου ἐν Ἑπτανήσῳ τεθῇ ἐν ἐνεργείᾳ πᾶσα ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία. Διασαφίζω τὸ ζήτημα, καθότι οὔτε ἐγὼ εἶμαι, οὐδ’ ἄλλος τις τυγχάνει πολέμιος τῆς ἀφομοιώσεως· οὐδεμία ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐπενεχθῇ δικαιολογία τις οὔτε ἐκ μέρους ἐμοῦ, οὔτε ἐκ μέρους ἄλλου τινὸς τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, οὐδ’ ἄλλου πληρεξουσίου τῆς Ἑπτανήσου, ὅπως ἀπωθήσῃ πᾶσαν μομφὴν, πᾶσαν ὑπόνοιαν ὡς πρὸς τὴν πραγματικὴν καὶ εἰλικρινῆ αὐτοῦ διάθεσιν, ἵνα ὅσον τάχιον πραγματοποιηθῇ ἡ ἀφομοίωσις τῶν νομοθεσιῶν τῶν δύω τόπων. Ἐνταῦθα, Κύριοι, ἑδρεύουσιν ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ δεκατετραετίαν ἠγωνίσθησαν ἐν τῷ πολιτικῷ σταδίῳ ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος...

§84ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ ἄλλοι ἠγωνίσθησαν.

§85ΜΑΡΙΝΟΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ, ὅτι καὶ πολλοὶ ἄλλοι, μὴ ἑδρεύσαντες εἰς τὸν Βουλευτικὸν περίβολον, ἐπάλαισαν καὶ ὑπέφερον καὶ θυσίας ὑπέστησαν πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν· δὲν ἀμφισβητῶ τοῦτο, Κύριοι, ἀλλ’ ἀνέφερον περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καθόσον θίγει τοὺς πληρεξουσίους, ἐξ ὧν οἱ πλεῖστοι ὑπηρέτησαν τὴν Ἑπτάνησον κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, ἥτις ἐκ τοῦ πλησίον ἤνοιξε τὴν ὁδὸν πρὸς τὴν ἕνωσιν τῶν Ἰονίων μετὰ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος. Οὐδεμία, ἐπαλαμβάνω, ἀνάγκη δικαιολογίας ὑπάρχει ὡς πρὸς τὴν εἰλικρίνειαν τῶν διαθέσεων τῶν ἐνταῦθα ἑδρευόντων Ἰονίων πληρεξουσίων· οὐδεὶς αὐτῶν δύναται νὰ ὑποχωρήσῃ καὶ ν’ ἀναγνωρίσῃ εἰς ἄλλον τὸ δικαίωμα ἵνα εἴπῃ, ἐγὼ εἶμαι ἀνώτερός σου κατὰ τὸ αἴσθημα (θόρυβος).

§86ΛΕΙΒΑΔΑΣ ΚΑΙ ΜΟΜΦΕΡΑΤΟΣ. Πράγματα, πράγματα!

§87ΜΑΡΙΝΟΣ. Ἕκαστος δικαιοῦται νὰ εἴπῃ, εἶμαι Ἕλλην καὶ ἐπιθυμῶ τὴν Ἑλληνικὴν ἑνότητα, ὡς πᾶς ἄλλος, ἑδρεύων ἐνταῦθα, καὶ πᾶς Ἕλλην ἐν γένει. Μετὰ τὰς νύξεις ταύτας, ἐρχόμενος συγκεκριμένως εἰς τὸ θέμα, δικαιοῦμαι ἵνα παρατηρήσω, ὅτι οἱ νομίζοντες, ὅτι διὰ τῆς ἄρτι γενομένης προτάσεως θέλουσιν ἐπιταχύνει τὴν ἀφομοίωσιν, αὐτοὶ ἀντιπράττουσι πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο (θόρυβος ἐξ ἀριστερῶν, ὁ Κ. Λειβαδᾶς διακόπτει τὸν ῥήτορα).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ διακόψητε τὴν συζήτησιν, διότι βιάζητε ἄλλως πως τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου.

§89ΜΑΡΙΝΟΣ. Ὅταν εἶπον ὅτι ἀντιπράττουσι, δὲν ἠννόησα νὰ προσβάλω τὸ αἴσθημα οὐδενὸς, διότι κανὼν τῆς πορείας μου ὑπῆρξε πάντοτε ὁ σεβασμὸς πρὸς τὰς πεποιθήσεις, καὶ ἵνα τεκμαίρω εἰς πάντας τὴν εἰλικρίνειαν καὶ τὸ ἐθνικὸν αἴσθημα. Οὐδόλως θέτω ταῦτα εἰς ἀμφιβολίαν. Ὅταν εἶπον, ἀντιπράττουν, ἐνόησα, ὅτι πράττουν ἐξ ἀγνοίας τῶν πραγματικῶν γεγονότων καὶ τῶν στοιχείων, ἅτινα ὤφειλον νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψιν. Κύριοι, οὐδέποτε ἠκούσθη, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῆς νομοθεσίας ἑνὸς τόπου εἰς ἄλλον, ἔχοντα ἤδη μίαν νομοθεσίαν καὶ ἔθιμα καὶ ἤθη, οὐδέποτε ἠκούσθη, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ ἔγεινεν ἀπὸ μιᾶς ἡμέρας εἰς ἄλλην, ἀπὸ μιᾶς εἰς ἄλλην ἑβδομάδα· ἡ ἀφομοίωσις καὶ ἡ συγχώνευσις γίνεται καὶ δύναται νὰ γίνῃ βαθμηδὸν, διότι τότε ἀποβαίνει πραγματικῶς λυσιτελής. (θόρυβος. Διακόπτεται ὁ ῥήτωρ ἐκ τοῦ θορύβου). Μὴ μὲ διακόπτετε, διότι ἔστε βέβαιοι, ὅτι οὐχ ἧττον διατηρῶ καὶ θέλω συμπληρώσει τὴν σειρὰν τῶν ἰδεῶν μου, θέλω ἐκπληρώσει τὸ καθῆκόν μου.

§90ΜΟΜΦΕΡΑΤΟΣ. Ἂν δὲν θέλητε τὴν συγχώνευσιν, δὲν πρέπει νὰ λαμβάνητε μέρος εἰς τὸ Σύνταγμα.

§91ΜΑΡΙΝΟΣ. Ὅταν μοὶ λέγητε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λάβω μέρος εἰς τὸ Σύνταγμα, παραγνωρίζετε καὶ αὐτὴν τὴν ὑμετέραν ἐντολήν. Ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι καὶ καθῆκον ἔχω καὶ δικαίωμα νὰ λαμβάνω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος. Θαυμάζω δὲ ἀκούων τὰ ἐναντία παρὰ τοῦ Κ. Μομφεράτου. Ὡς πρὸς δὲ τὴν θέλησίν μου περὶ τῆς συγχωνεύσεως, δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἀπαντήσω. Ἂν ἐπρόκειτο, Κύριοι, ἡ Ἑπτάνησος νὰ ᾖναι σήμερον, οὕτως εἰπεῖν, χώρα ἄνευ νομοθεσίας, χώρα στερημένη παντὸς ἐθίμου, παντὸς κοινωνικοῦ καθιδρύματος, ἐννοῶ εὐκόλως, ὅτι ἐν τοιαύτῃ ὑποθέσει ἠδύνατο ἀμέσως νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν Ἑπτανήσῳ οἱαδήποτε νομοθεσία, καὶ πολλῷ μᾶλλον ἡ Ἑλληνική. Ἀλλ’ ἡ Ἑπτάνησος ἔχει ἤδη ἐγκαθιδρυμένην νομοθεσίαν, διὰ τῆς ὁποίας τὰ συμφέροντα τοῦ Ἰονίου λαοῦ κυβερνῶνται, καὶ εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη ἡ συγχώνευσις, ἡ ἀφομοίωσις νὰ γίνῃ οὕτως, ὥστε τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου νὰ μὴ καταστραφῶσι. Συγχωρηθήτω μοι δὲ νὰ εἴπω εἰς τοὺς προτείναντας τὴν πρότασιν καὶ ἰδίως εἰς τὸν Κ. Κωνσταντᾶν ἐκεῖνο, ὅπερ μικρὸν πρὸ τῆς συνεδριάσεως τῷ ἔλεγον. Γινώσκει ἆρά γε ὁ Κ. Κωνσταντᾶς ὁποῖα ἤθελον εἶσθαι πρὸς τοῖς ἄλλοις τὰ ἀποτελέσματα τῆς παραδοχῆς αὐτοῦ τοῦ ψηφίσματος; Τὸ γινώσκει; Λυποῦμαι, διότι μὲ ἀναγκάζει νὰ τὸ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος, ὥστε νὰ φθάσῃ καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον καὶ δὴ εἰς τὴν Κέρκυραν. Προτείνει ὁ Κ. Κωνσταντᾶς ὅπως τὴν 15 Ὀκτωβρίου εἰσαχθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον ὁ ἀπόλυτος πλειστηριασμὸς, ὅστις ἐκεῖ θεωρεῖται ὡς πάντως ὀλέθριος, πάντως καταστρεπτικὸς εἰς τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν. Καὶ ὅμως ὁ Κ. Κωνσταντᾶς διὰ τῆς προτάσεώς του λέγει, παραδεχθῆτε εἰς τὴν Ἑπτάνητον ἀπὸ τῆς 15 Ὀκτωβρίου τὸν ἀπόλυτον πλειστηριασμόν. Λέγει δὲ προσέτι διὰ τῆς αὐτῆς προτάσεως, παραδεχθῆτε ἐν Ἑπτανήσῳ καὶ τὸ σύστημα τῆς διαζεύξεως τοῦ γάμου διὰ τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας, ὅπερ ἀπᾴδει εἰς τὸ αἴσθημα τῶν Ἰονίων. (Θόρυβος· διακόπτεται ὁ ῥήτωρ). Καθὼς ἐῤῥίψατε τὴν μομφὴν, πρέπει νὰ ἀκούσητε καὶ τὴν ὑπεράσπισιν· (θόρυβος παρατεταμένος). Κύριοι, πρὸς τοῖς ἄλλοις ἐπρότεινεν ὁ Κ. Κωνσταντᾶς διὰ τῆς προτάσεως ταύτης ὅπως εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἐπιτραπῇ ὁ τόκος 12, 15%, ὡς γίνεται ἐνταῦθα. Ἐπρότεινε νὰ παραδεχθῶμεν εἰς τὴν Ἑπτάνησον σύστημα ὅλως ἀπᾷδον πρὸς τὰ ἡμέτερα ἔθιμα, οἷον τὸ τῆς μυστικῆς προανακρίσεως, κατὰ τὴν ἐνταῦθα Δικονομίαν. Ἔφερον τὰ παραδείγματα ταῦτα, ὅπως σᾶς δείξω, ὅτι ἡ πρότασις ἐγένετο ἐν ἀγνοίᾳ ἐκείνων τῶν στοιχείων, ἅτινα ὀφείλει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν πᾶς, ὅστις ἐνεργεῖ τὸ καθῆκον καὶ ἀναλαμβάνει τὸ ἔργον τοῦ νομοθέτου. Ἐὰν τὰ στοιχεῖα αὐτὰ εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ὁ Κύριος Κωνσταντᾶς, δὲν ἤθελε βεβαίως θέσει τὴν ὑπογραφήν του εἰς τὴν πρότασιν, περὶ ἧς πρόκειται. Τοιαῦται κοινωνικαὶ μεταβολαὶ δὲν γίνονται ἄνευ ἐμβριθοῦς μελέτης τῶν στοιχείων καὶ τῶν περιστάσεων ἑκάστου τόπου· περιστάσεων, τὰς ὁποίας χρεωστοῦν ἰδίως οἱ Ἑπτανήσιοι πληρεξούσιοι νὰ λάβωσι πρὸ ὀφθαλμῶν, ὅπως διαγνώσωσιν ὁποῖα δύνανται νὰ ὦσι τὰ ἀποτελέσματα καὶ ἡ εὐκολία ἢ ἡ δυσκολία ἰδίως τῆς ἐφαρμογῆς τῶν Ἑλληνικῶν νόμων. Ἕνεκα τούτου ἐθεωρήσαμεν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ὡς καθῆκον, ἵνα βαίνωμεν μεθ’ ὡρίμου μελέτης καὶ οὐχὶ νὰ σπεύδωμεν, ὥστε ἀντὶ νὰ εἰσαγάγωμεν ἀποχρώντως τὴν Ἑλληνικὴν νομοθεσίαν εἰς τὴν Ἑπτάνησον, νὰ ἐγείρωμεν πάλην τυφλὴν μεταξὺ τῶν ὑπαρχόντων νόμων καὶ τῶν αἴφνης εἰσαγομένων καὶ τῆς νῦν καταστάσεως τῶν πραγμάτων· ἑπομένως δὲ νὰ ἐγερθῇ χάος καὶ σύγχυσις καὶ ἡ μεγαλειτέρα τῶν ἀνατροπῶν. (ὁ Κ. Λειβαδᾶς διακόπτει τὸν ῥήτορα)

§92ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς κάμω μίαν ἐρώτησιν; ὅταν ὑμεῖς ἐλέγετε, ὅτι ἄνευ ὅρου δέχεσθε τὴν ἕνωσιν, τί ἐννοούσατε;

§93ΜΑΡΙΝΟΣ. Ἐννοούσαμεν τὴν ἀπόλυτον συγχώνευσιν τῶν δύο λαῶν, πρῶτον μὲν πολιτικῶς, κατόπιν δὲ καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα καθιδρύματα ἐλλόγως συνερμολογούμενα καὶ συγχωνευόμενα. Σᾶς ἔφερον ἤδη παράδειγμα, ἐξ οὗ εἴδετε ποῖον ἤθελεν εἶσθαι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀμέσου καὶ ἀδιακρίτου ἐφαρμογῆς τῶν Ἑλληνικῶν νόμων. Λοιπὸν, Κύριοι, ἐπαναλαμβάνω· οὐδόλως ἀμφισβητῶ τὸ ἔργον τῆς συγχωνεύσεως, ἀλλὰ μόνον ἀπαιτῶ καὶ θέλω ἀπαιτήσει ἐπιμόνως, ἵνα τὸ τοιοῦτον ἔργο γίνῃ ἐν γνώσει καὶ ἐλλόγως, γίνῃ εἰς τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἀποβῇ ἀληθῶς λυσιτελὲς καὶ οὐχὶ ὅπως ῥίψωμεν στάκτην εἰς τὰ μάτια τῶν Ἰονίων, ὅτι ἐγένετο συγχώνευσις Πρὸς ταῦτα, Κύριοι, ἡμεῖς ἐστρέψαμεν τὴν προσοχὴν μεθ’ ὅλης τῆς εὐσυνειδησίας, μεθ’ ὅλης τῆς ὑπομονῆς, καὶ μὴ φειδόμενοι οὐδὲ τοῦ χρόνου τῆς ἡμετέρας ἀναπαύσεως· ἤδη δὲ προέβημεν οὐχὶ μικρόν. Ἂν δὲ ὑμεῖς ἐπιθυμῆτε ἵνα ἡμεῖς φέρωμεν εἰς τὴν Συνέλευσιν πρότασιν παρομοίαν ἐκείνης, ἣν σήμερον εἰσάγετε, ὤ! ἀπατᾶσθε, διότι οἱ ἄνδρες, οἵτινες ἀπαρτίζουν τὴν ἐπιτροπὴν, ἔχουσι πατριωτισμὸν, καὶ οὐχὶ ἐλάσσονα τοῦ ὑμετέρου, αἰσθάνονται δὲ καὶ τὴν βαρύτητα τῆς ἐντολῆς των, ὅπως μὴ ἀναλάβωσι τὴν πρωτοβουλίαν τοιαύτης προτάσεως. Μεγάλη εἶναι, Κύριοι, ἐνώπιον τοῦ Ἰονίου λαοῦ, ἡ εὐθύνη τῆς σπουδαίας μεταβολῆς, καὶ δύναμαι νὰ εἴπω τῆς ἠθικῆς ἐπαναστάσεως, ἣν ἀναγκαίως φέρει ἡ μεταβολὴ τῆς νομοθεσίας· οἱ δὲ προτείνοντες χρεωστοῦν νὰ δώσωσι λόγον εἰς τοὺς συμπατριώτας των περὶ πάσης ἐπὶ τοιούτου ἀντικειμένου πράξεώς των. Θέλομεν λοιπὸν νὰ πράξωμεν ἐν πλήρει γνώσει καὶ ἀνέσει ἵνα μὴ μᾶς εἴπωσιν, ὅτι ἐλθόντες κατὰ τὸ 1864 εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν ἐμιμήθημεν τοὺς Κομεστάδες τοῦ 1817. (Εὖγε). Συμπεραίνω λοιπὸν διατεινόμενος, ὅτι ἐπειδὴ τὸ ἔργον ὡς πολὺ ὀρθῶς ἔθεσε τὸ ζήτημα ὁ Κ. Μίλησης, ἐπειδὴ τὸ ἔργον παρέχει ὡς ἐκ τῆς φύσεώς του δυσκολίας, αὗται αἱ δυσκολίαι ὀφείλουν ἀποχρώντως νὰ ἀρθῶσι. Διὰ τοῦτον δὲν ἐννοῶ νὰ εἴπω, ὅτι ἡ συγχώνευσις θὰ ἀναβληθῇ ἐπ’ ἄπειρον, ἐπὶ ἀόριστον· οὐχὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἤδη ἤρξατο τοῦ ἔργου της καὶ προὐχώρησε συμφώνως μὲ τὴν ἐντολήν της· χρεωστεῖ δὲ νὰ τὸ συμπληρώσῃ μὲ τὴν αὐτὴν λογικότητα· καὶ δὲν εἶναι θαῦμα ἂν παρῆλθεν εἷς μὴν, καθ’ ὃν μάλιστα ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠδυνήθη νὰ συνεδριάσῃ, εἰμὴ τετράκις, ἢ πεντάκις, καὶ δὲν ἔλαβεν, εἰμὴ ὀλίγων ὡρῶν καιρὸν, ὥστε ὅ, τι ἄλλο ἔπραξεν ἕκαστος, τὸ ἔπραξεν εἰς τὴν οἰκίαν του, κλέπτων τὰς ὥρας τῆς ἀναπαύσεώς του. Διὰ ταῦτα κατὰ πρῶτον διεκδικῶ ἐν ὀνόματι τῆς ἐπιτροπῆς τὴν ὀρθότητα τῆς πορείας της κατὰ πάσης μέμψεως, ὅτι δῆθεν ὑπάρχει τάσις ἵνα ματαιωθῇ τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα τῆς ἐντολῆς, ἣν ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβεν. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ θεωρῶν τὰ γενόμενα ἄχρι τοῦδε ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, ἥτις διώρισεν ἐπιτροπὴν ἵνα ἐργασθῇ ἐπὶ τῆς ἀφομοιώσεως, καὶ γινώσκων τὰ μέχρι τοῦδε ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς πραχθέντα, καὶ εὐελπιζόμενος, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θέλει αὕτη δυνηθῇ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ συμπεράσματά της, λέγω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ νὰ ἐνεργοποιηθῇ ἐν Ἑπτανήσῳ ἄνευ διακρίσεως κατὰ τὴν 15 8βρίου πᾶσα ἡ Ἑλλην. νομοθεσία ἀπᾴδει ὅλως διόλου οὐ μόνον πρὸς τὰς ὑπαγορεύσεις τοῦ ὀρθοῦ λόγου καὶ τὸ ἀληθὲς συμφέρον τοῦ Ἰονίου λαοῦ, ἀλλὰ καὶ πρὸς ὅλα τὰ προηγούμενα ἐκεῖνα, ἅτινα ἀληθῶς δύνανται νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν συγχώνευσιν· ἀπάδει ἡ πρότασις πρὸς αὐτὸ τοῦτο τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα. Ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν μόνον καὶ ἕνεκα τοιούτων λόγων ἀντιτείνω καὶ εἰς τὴν περὶ κατεπείγοντος πρότασιν. (Εὖγε, εὖγε.)

§94ΣΟΛΩΜΟΣ. Ἡ κοινωνία εἰς τὴν Ἑπτάνησον εἶναι εἰς τοιαύτην κατάστασιν ἀθλίαν, ἐλεεινὴν, ὥστε ὄχι μόνον τὴν Ἑλληνικὴν νομοθεσίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν ὀθωμανικὴν ἤθελε παραδεχθῆ, ἀρκεῖ νὰ παύσῃ ἡ ὑπάρχουσα ἐπὶ τῆς Προστασίας.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Καπελέτος.

§96ΚΑΠΕΛΕΤΟΣ. Ἔλαβον τὸν λόγον Κύριοι πληρεξούσιοι, εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος ὡς Ἑπτανήσιος καὶ ἐγὼ, καὶ ὡς πρεσβεύων τὴν ἰδέαν τῆς ἐντελοῦς καὶ τῆς πλήρους ἀφομοιώσεως, νὰ ἐξηγήσω καὶ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι μὲ ἔπεισαν νὰ παραδεχθῶ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον σήμερον. (Θόρυβος). Ναὶ, ἴσως, Κύριοι, ἡ ἀφομοίωσις, ἡ ταχεῖα ἀφομοίωσις τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος εἶναι εἰς τὸν ὑπέρτατον βαθμὸν κατεπείγουσα, εἶναι κατεπείγουσα διὰ νὰ αἰσθανθῇ ὁ τόπος, ὅτι πράγματι ἡνώθη μετὰ τῆς Ἑλλάδος καὶ ὅτι δὲν διάκειται πλέον ὑπὸ τὴν σιδηρᾶν χεῖρα τῆς προστασίας, διότι ἄλλως, Κύριοι, αἱ συνειδήσεις τῶν Ἑπτανησίων δεικνύουν σήμερον, ὅτι πραγματικῶς ἡ ἕνωσις δὲν ἔγινεν, ὅτι ὑπάρχει μία προσωπικὴ μόνον ἕνωσις ὡς ἐκείνη τοῦ Σλέσβιγ μετὰ τῆς Δανίας, ὅτι εἶναι ὑπήκοοι τοῦ Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ δὲν εἶναι Ἕλληνες, δὲν εἶναι συγχωνευμένοι μετὰ τῆς Ἑλλάδος· ὅτι δὲ τοῦτο εἶναι ἀληθὲς καὶ ἀναντίῤῥητον, τὸ ἐκλαμβάνομεν ἡμεῖς ἀπὸ τὰς διαφόρους πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἀπὸ τὴν φύσιν τοῦ πράγματος, ἀπὸ τὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν πάντοτε ἐκηρύξαμεν ἡμεῖς ὡς ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑπτανήσου εἰς τὰς βουλὰς τῆς Ἑπτανήσου, καὶ ἀκόμη ἐσχάτως εἰς τὴν ΙΓʹ. βουλὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐφοβούμεθα τὴν ὁμοσπονδίαν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ διάκειται ἐπί τινα χρόνον καὶ ἴσως ἐπὶ πολὺν χρόνον καὶ διὰ ἔτη πολλὰ ἡ Ἑλλὰς μετὰ τῆς Ἑπτανήσου. Ἐφοβούμεθα τὴν ὁμοσπονδίαν, διότι ἡμεῖς ἠθέλομεν τὴν ἀπόλυτον ἕνωσιν τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος.

§97ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἶσθε διαφωνῶν κατ’ ἀρχάς;

§98ΚΑΠΕΛΕΤΟΣ. Δὲν διεφώνησα, Κύριοι, ἐπρόβλεπον τὰς δυσκολίας αἵτινες σήμερον παρεμβάλλονται.

§99ΜΙΛΗΣΗΣ. Τίς πολεμεῖ τὴν συγχώνευσιν;

§100ΚΑΠΕΛΕΤΟΣ. Δὲν εἶναι λόγος περὶ συγχωνεύσεως, λέγω, ὅτι εἶναι κατεπείγουσα. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐξελέχθη παρὰ τῆς Συνελεύσεως ὅπως φέρῃ ἓν συμπέρασμα περὶ τῆς ταχείας ἀφομοιώσεως, πιστεύω, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν ἔδωκε δύναμιν νομοθετικὴν, νὰ ἐπασχοληθῇ ἐπὶ ὅλων τῶν ζητημάτων καὶ νομοθετημάτων τῆς Ἑπτανήσου καὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ τὰ συναρμόσῃ εἰς τρόπον, ὥστε νὰ τὰ καταστήσῃ κοινὰ καὶ διὰ τὴν μίαν καὶ διὰ τὴν ἄλλην μερίδα τῆς ἐπικρατείας, τῆς ἐδώσαμεν ἐντολὴν νὰ ἐξομαλύνῃ τὰς δυσκολίας, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν ὡς πρὸς τὴν πλήρη συγχώνευσιν καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας πρὸς τὴν ἄλλην. Διότι ἓν ἐκ τῶν δύω, ἢ πρόκειται νὰ παραδεχθῆτε τὴν Ἑλληνικὴν νομοθεσίαν ἢ τὴν Ἰονικὴν, ἂν τὸ μέρος πρέπει νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὸ ὅλον, ἢ τὸ ὅλον εἰς τὸ μέρος, ἀλλὰ τὰς δυσκολίας, τὰς ὁποίας ὁ Κ. Μαρίνος μὲ τόσον στόμφον σᾶς ἔφερε, θεωρῶ, ὅτι δὲν ὑποστηρίζονται οὔτε ὡς πρὸς τὸ πρᾶγμα, οὔτε ὡς πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Δὲν ἔχομεν, σᾶς τὸ λέγω, νομοθετήματα ἐντελῆ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἔχομεν νομοθεσίαν ἀκατάρτιστον, ἀκατάλληλον ὅλως διόλου, ξένην, εἰσαχθεῖσαν ἀπὸ ξένα Κράτη, καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὰ ἔθιμα, ταῦτα εἶναι ἰσχυρὰ καὶ ἐδῶ καὶ θέλουν εἶσθαι καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ὅταν πρόκηται, λέγω, νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἄλλως τε Κύριοι, δὲν ἤθελεν εἶσθαι τόσον παράδοξον. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτε ἦλθεν ἡ ἀντιβασιλεία, εἶχε καὶ εἰς ἐκείνην τὴν ἐποχὴν μερικὰ πράγματα, ἀλλ’ ἐν τοσούτῳ ἐξέδωσε τὴν νομοθεσίαν καὶ τὴν ἐφήρμοσεν εἰς τὴν στιγμὴν, οὔτε οἱ Ἕλληνες παρεπονέθησαν, καθότι πραγματικῶς ἦσαν νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ἐπήγαζον ἀπὸ τὸν ὀρθὸν νοῦν καὶ ἐφηρμόζοντο εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ τόσον εἶναι βέβαια, ὅτι ἡ δικαστικὴ ἡμῶν νομοθεσία ἴσως εἶναι ἡ πληρεστέρα.

§101ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὰ εἶναι ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§102ΚΑΠΕΛΕΤΟΣ. Δὲν εἶναι πρωτοφανὲς, Κύριοι, μία νομοθεσία νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν στιγμὴν, ἐγὼ πιστεύω, ὅτι καὶ εἰς τὴν Νίκαιαν καὶ εἰς τὴν Σαβοΐαν ἡ Γαλλικὴ νομοθεσία ἐπικρατεῖ, φοβοῦμαι μόνον μήπως ἡ νομοθεσία, ἥτις πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ δὲν ᾖναι καταλληλοτέρα καὶ πλέον συμβιβαστικωτέρα καὶ ὀρθοτέρα ἀπὸ ἐκείνην, ἥτις ἐπίκειται εἰς τὸ μέλλον· ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται, λέγω, νὰ συζητήσωμεν σήμερον, ἀλλὰ νὰ ἴδωμεν, αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ καταλήξῃ εἰς τίποτε; Ὁ Κ. Μαρῖνος σᾶς εἶπεν, ὅτι καταγίνεται· ἐγὼ βλέπω καὶ πληροφοροῦμαι, ὅτι κᾀνὲν ἀποτέλεσμα δὲν θὰ ἐξέλθῃ ἀπ’ αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν, διότι μερικοὶ διαφωνοῦν, διότι μερικοὶ εἶναι ἐναντίον εἰς τὴν ἀφομοίωσιν, ὡς ἐκ τούτου παρεμβάλλονται αἱ δυσκολίαι, αἱ ἀντιῤῥήσεις εἰς τρόπον ὥστε πρέπει νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ ἡ Συνέλευσις νὰ ἀποφασίσῃ χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ πρακτικὰ τῆς ἐπιτροπῆς, διότι δὲν συμβιβάζεται ἡ ἐπιτροπή. Θεωρεῖτε ἀπηγορευμένον νὰ φέρητε τὸ ζήτημα διὰ μιᾶς καί τοι τῆς ἐπιτροπῆς ἐνεργούσης; Τὸ σῶμα τοῦτο ἔχει τὴν κυριαρχίαν, ἥτις ἐπεκτείνεται εἰς ὅλα τὰ πράγματα, καὶ δύναται νὰ τὸ φέρῃ ὡς σπουδαῖον καὶ κατεπεῖγον καὶ ἀναγκαῖον διὰ τὴν Ἑπτάνησον, καὶ προκειμένου λόγου νὰ συζητήσωμεν κατ’ οὐσίαν, τότε θέλομεν ἰδεῖ ἂν ἴσως μερικὰ πράγματα δύνανται νὰ τροποποιηθῶσι καὶ ἑπομένως νὰ νομοθετηθῶσιν. Ἄλλως σᾶς λέγω, ὅτι ἕνωσις πράγματι δὲν ὑπάρχει.

§103ΠΟΛΛΟΙ. Ἔγεινε πλέον ἡ ἕνωσις.

§104ΚΑΠΕΛΕΤΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, διότι τὰ συμφέροντα τῆς Ἑπτανήσου εὑρίσκονται εἰς μίαν δυστυχῆ κατάστασιν, καὶ ἐλπίζω, ὅτι μὲ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς νομοθεσίας ταύτης δύνανται νὰ διορθωθῶσι καὶ προοδεύσωσιν. Ὅπως δήποτε, Κύριοι, ὡς κυρίαρχος Συνέλευσις, Ἑλληνικὴ, χρεωστοῦμεν νὰ ἐξομοιώσωμεν τὸ Κράτος καὶ τὸ ὁμοιόμορφον αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ προσδιορίσωμεν. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἐγὼ παραδέχομαι καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ κατεπεῖγον τῆς προτάσεως καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ προσδιορίσῃ ἡμέραν, καθ’ ἣν νὰ τὴν συζητήσῃ.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Λομβάρδος.

§106ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλήσῃ καὶ ὁ Κ. Λομβάρδος, ὅστις εἶναι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς.

§108ΠΟΛΛΟΙ. (ἀριστερόθεν). Ὄχι, ὄχι, ἐφωτίσθημεν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, καθήσατε νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν ἐφωτίσθη. —Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη νὰ ἐγερθῶσι. (Ἀνίστανται πολλοὶ)—Ὑπάρχει ἀμφιβολία. Θὰ ἐρωτήσω τ’ ἀνάπαλιν. —Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν ἐφωτίσθη, νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Λομβάρδος.

§110ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι πολλοὶ νομίζουν, ὅτι θὰ ἀντιτείνω εἰς τὸ κατεπεῖγον. Ποῖος ἀντιτείνει, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι κατεπείγουσα ἡ συγχώνευσις; ὅτι τὸ περὶ συγχωνεύσεως ἀντικείμενον δὲν εἶναι κατεπεῖγον; Ἀλλ’ ἠξεύρετε (καὶ μὲ συγχωρεῖτε, νὰ τὸ εἴπω διότι πρέπει νὰ πρεσβεύητε τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρέπει νὰ ἐκφράζηταί τις ἐλευθέρως), ἠξεύρετε ποῖον εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ κυριώτερα ἐλαττώματά μας; ὅτι ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες, ἡμεῖς δὲ οἱ Ἰόνιοι πάντες, καίτοι μὴ συγχωνευθέντες ἀκόμη, ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν, ὅτι εἴμεθα Ἕλληνες, ὅτι ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες δὲν βλέπομεν τὸν κίνδυνον τὸν πραγματικόν, ὅστις εἶναι ἔμπροσθέν μας, ἀλλὰ βλέπομεν φαντασιώδεις κινδύνους· κατὰ τῶν φαντασιωδῶν κινδύνων τούτων πολεμοῦμεν, καὶ ἐκ τούτου συμβαίνει, ὥστε εἰς τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν πολεμοῦμεν τὸν φαντασιώδη κίνδυνον, ὁ πραγματικὸς προχωρεῖ, καὶ διὰ τοῦτο τὰ πράγματά μας πολλάκις δὲν ὀρθοποδοῦσι. Φωνάζουν, κίνδυνος ὑπάρχει κατὰ τῆς ἑνώσεως. Ὁ ἔντιμος Κ. Χρηστόπουλος, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι πρὸ δεκαπέντε ἡμερῶν ἦλθε καὶ εἶπε, ὅτι ὑπάρχει μία μεγάλη ἀντενέργεια ἐναντίον τῆς ἑνώσεως ἐντὸς αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς τῆς συγχωνεύσεως, ἀλλ’ ἀφοῦ ἠθέλησε νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ ἐργασθῇ, εἶδεν, ὅτι ὑπάρχει ἡ μεγαλετέρα προθυμία, ἀλλ’ ὅτι ἐμπόδια ὑπάρχουσιν, οὐχὶ εἰς τὰς διαθέσεις, ἀλλ’ εἰς τὰ πράγματα· ἐκεῖ εἶναι τὸ ἐμπόδιον, καὶ ὁ Χρηστόπουλος τὸ ὡμολόγησε σήμερον. Ὁ πληρεξούσιος Ζακύνθου κατὰ δύω Συνεδριάσεις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν παρευρέθη· ναὶ δὲν παρευρέθη διὰ νὰ δώσῃ τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι οὐδεμίαν ἀντίστασιν ἐννοεῖ νὰ φέρῃ εἰς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας θέλουν νὰ κάμουν, διότι εἴμεθα τῆς γνώμης νὰ αἰσθανθοῦν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐμπόδια εἰς αὐτὴν τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων καὶ οὐχὶ εἰς τὰς διαθέσεις καὶ τὰς διανοίας. Κατεπείγουσα ἡ συγχώνευσις, Κύριοι· καὶ ὁ Κ. Σολωμὸς μᾶς λέγει μετὰ στόμφου σήμερον, ὅτι καὶ τῆς Τουρκίας τὴν Νομοθεσίαν ἂν πρόκηται νὰ ἐφαρμόσωμεν, νὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν διὰ νὰ λείψῃ ἡ τῆς προστασίας. Καὶ ἕνας ἄλλος ἀντιπρόσωπος, ὁ Κύριος Καπελέτος, εἶπεν, ὅτι ἢ τὸ μέρος θὰ ὑποκύψῃ εἰς τὸ ὅλον, ἢ τὸ ὅλον εἰς τὸ μέρος. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται οὔτε περὶ τοῦ ἑνὸς οὔτε περὶ τοῦ ἄλλου, πρόκειται νὰ συγχωνεύσητε· καὶ διὰ νὰ συγχωνεύσητε νομοθεσίας τί πρέπει νὰ κάμητε; Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν μίαν καὶ τὴν ἄλλην, νὰ τὰς συγκρίνητε, καὶ ἂν ἔχῃ ἡ μία ἓν κακὸν, νὰ τὸ ἀποῤῥίψητε, ἐὰν ἔχῃ τι καλὸν, νὰ τὸ παραδεχθῆτε. Εἶπε νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ Νομοθεσία ἡ ὑπάρχουσα εἰς τὴν Ἑπτάνησον καὶ νὰ παραδεχθῶμεν καὶ Τουρκικὴν, ἂν ὑπάρχῃ! Ἀλλὰ, Κύριοι, συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα. Ὅταν ὁ Κ. Γλάδστων ἦλθεν εἰς τὴν Ἑπτάνησον ὡς ἔκτακτος ἀπεσταλμένος, οἱ ἀντιπρόσωποι Ζακύνθου τῷ παρουσιάσαμεν ἓν ἔγγραφον, εἰς τὸ ὁποῖον τῷ ἐλέγομεν, ὅτι τίποτε ἄλλο δὲν θέλομεν εἰμὴ τὴν ἕνωσιν, καὶ τότε θὰ λησμονήσωμεν τὸ λυπηρὸν διάστημα πεντήκοντα ἐτῶν. Τότε μᾶς εἶπεν, ἀδικεῖτε· οἱαδήποτε ἔπραξεν ἡ Ἀγγλία, εἰς τὴν φύσιν τοῦ ἀνθρώπου ἔγκειται μαζὺ μὲ τὸ κακὸν εἰς 50 ἔτη νὰ κάμῃ καὶ κἄτι καλόν. Λοιπὸν μὴ καταδικάζετε ἀπολύτως αὐτὴν τὴν Νομοθεσίαν τὴν ὑπὸ τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν μαζύ σου, Κ. Σολωμὲ, τὴν καταρῶμαι (θόρυβος). Σᾶς τὸ ἀναφέρω ἀμέσως. Ἐάν τι καλὸν ὑπάρχῃ εἰς τὴν Νομοθεσίαν τῆς Ἑπτανήσου, ἠμπορεῖτε ἐκ τούτου νὰ ὠφεληθῆτε, πρὶν ἀποφασίσητε νὰ τὸ καταστρέψητε· ναὶ, δὲν εἶμαι νομικὸς νὰ σᾶς φέρω πολλὰ τοιαῦτα παραδείγματα. Ἐδῶ ἔχομεν ἐντὸς τοῦ Συντάγματος διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν ὅπως προφυλάξωσι τοὺς πολίτας ἀπὸ τὸ αὐθαίρετον τοῦ ἀνακριτοῦ, νὰ μὴν ὑπόκηται εἰς τὴν προφυλάκισιν 10, 15, 18 καὶ 20 μῆνας· εἰς τὴν Νομοθεσίαν τῆς Ἑπτανήσου, εἰς τὴν ποινικὴν διαδικασίαν ὑπάρχει ῥητὸς περιορισμὸς εἰς τὴν προφυλάκισιν, προσδιορίζεται ὁ χρόνος, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ ἀνακριτὴς δύναται νὰ ἐκδώσῃ τὸ βούλευμά του· δὲν ὑποχρεοῦται ὁ πολίτης νὰ καθήσῃ προφυλακισμένος περισσότερον ἀπὸ δέκα ἡμέρας.

§111ΤΙΝΕΣ. Δέκα ἕως τεσσαράκοντα.

§112ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι ὑπάρχει τι καλόν. Πρόκειται, Κύριοι, νὰ ἐφαρμόσητε τὸ ἓν μέρος, ἢ τὸ ἄλλο· προσέξατε μὴ εἰς τὸν φαντασιώδη κίνδυνον φέρητε τὸν πραγματικόν. Σήμερον ἀντίδρασις κατὰ τῆς συγχωνεύσεως δὲν ὑπάρχει εἰς τὰ πνεύματα, ἀλλ’ εἰς τὰ πράγματα. Τὴν ἀντίδρασιν κατὰ τῆς συγχωνεύσεως, ἥτις σήμερον ὑπάρχει εἰς τὰ πράγματα, θέλετε τὴν φέρει εἰς τὰ πνεύματα, ὅπου δὲν ὑπάρχει. (Εὖγε! εὖγε! Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Παρεδέχθη. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν περὶ τοῦ κατεπείγοντος.

§114ΠΟΛΛΟΙ. (Ἀριστερόθεν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς εἴκοσι).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ κατεπεῖγον τῆς προτάσεως λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§116ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Τίς εἶναι κατὰ τοῦ κατεπείγοντος;

§117ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀμφισβήτησις δὲν εἶναι περὶ τοῦ κατεπείγοντος, ἀλλ’ ὡς κατεπείγουσα ἡ πρότασις πότε νὰ συζητηθῇ; σήμερον; αὔριον; πότε;

§118ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερόθεν). Τὸ Σάββατον.

§119ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς αὐτὸ νομίζω, ὅτι εἶναι ἡ δυσκολία· ἀρκεῖ λοιπὸν νὰ προσδιορισθῇ ῥητὴ ἐποχή.

§120ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερόθεν). Τὸ προσεχὲς Σάββατον.

§121ΕΤΕΡΟΙ (δεξιόθεν). Μάλιστα.

§122ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι, Κ. Πρόεδρε, τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ κανονισμοῦ, ὅστις λέγει, ὅτι, ὅταν ὑποβάλληται πρότασις, ἡ Συνέλευσις ἀποφαίνεται ἂν θέλῃ νὰ τὴν κηρύξῃ κατεπείγουσαν καὶ τότε ὁρίζει πότε θέλει νὰ τὴν συζητήσῃ.

§123ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἂν θέλητε, τὸ συζητοῦμεν ἀμέσως. (Διάλογοι θορυβώδεις).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι, διότι ἄλλως θὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν (θόρυβος).

§125Δ. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ κατεπείγοντος τῆς ἀφομοιώσεως· ὑπεβλήθη πρότασις ὑπογεγραμμένη ἀπὸ τρεῖς πληρεξουσίους· περὶ τοῦ κατεπείγοντος αὐτῆς τῆς προτάσεως ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι, ἀλλὰ διαφωνοῦμεν κατὰ τοῦτο, διότι φρονοῦμεν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θὰ φέρῃ τὸ ἔργον της (θόρυβος).

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ἐπέλθῃ ἡσυχία, Κύριοι.

§127ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ζητήματος λίαν οὐσιώδους, τὸ ζήτημα αὐτὸ βεβαίως πρέπει νὰ τὸ συζητήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, ἀλλὰ καὶ ἐν γνώσει, διότι τῷ ὄντι, ἂν θελήσωμεν νὰ ἐπιβάλλωμεν νόμους εἰς ἕνα τόπον, θὰ συμβῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον ὅ,τι καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπου εἶναι ὀλίγον τὸ σέβας πρὸς τοὺς νόμους, διότι πολλοὶ νόμοι δὲν ἐφαρμόζονται· καὶ μοὶ συνέβη ὡς ὑπουργὸς νὰ εὑρεθῶ εἰς πάλην μὲ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἠξεύρετε τί μὲ ἔλεγεν ἡ ὑπηρεσία; Αὐτὰς τὰς δυσκολίας τὰς λύομεν διοικητικῶς. Ἠξεύρετε τί θὰ εἴπῃ διοικητικῶς; παραβιαζομένων τῶν Νόμων. Λοιπὸν τὸ ζήτημα αὐτὸ πρέπει νὰ συζητηθῇ ταχύτατα, ἀλλὰ καὶ ἐν γνώσει. Ἐγὼ νομίζω, πῶς ὅλοι θὰ ἤμεθα σύμφωνοι, ἂν προσδιορίσωμεν μίαν ἡμέραν τῆς ἐρχομένης ἑβδομάδος· ἂν θέλουν, τὸ ἐρχόμενον Σάββατον.

§128ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερόθεν). Μάλιστα, μάλιστα.

§129ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δύω λέξεις, Κύριοι, ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος.

§130ΔΑΓΡΕΣ. Ἀλλ’ ἔχω ἐγὼ τὸν λόγον, Κ. Πρόεδρε.

§131ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν πλέον νὰ φιλονεικῶμεν περὶ τούτου (θόρυβος).

§132ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, τὸ ὁποῖον πρόκειται, συνίσταται εἰς τὸ, ἂν ἡ πρότασις, ἥτις ἔγεινεν, εἶναι κατεπείγουσα ἢ ὄχι· μὲ ἄλλους λόγους, ἂν πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα, ἢ νὰ τυπωθῇ καὶ προσδιορισθῇ ἡμέρα συζητήσεως. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος παρατηρῶ......

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμητε ἀγόρευσιν τώρα.

§134ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὄχι, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ θέματος. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ ἀντικείμενον τῆς ἀφομοιώσεως, παρεδέχθημεν ἓν μέτρον...

§135ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὰ εἶναι οὐσία, Κ. Πρόεδρε.

§136ΚΑΛΟΣ. Ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος ἔκαμεν εἰδικὴν πρότασιν καὶ ἡ Συνέλευσις δέχεται νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις αὕτη τὸ ἐρχόμενον Σάββατον. Λοιπὸν αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα, καθαρόν.

§137ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἰς τὸ θέμα εἶμαι. Προσμείνατε, ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω (θόρυβος).

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα, Κύριε Βελιανίτη, εἶναι τὸ ἑξῆς· πρέπει νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἐὰν θέλῃ νὰ κηρυχθῇ κατεπείγουσα αὐτὴ καὶ μόνη ἡ πρότασις, ἢ ἡ Συνέλευσις κηρύττουσα κατεπεῖγον τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως, ἐννοεῖ ὄχι μόνον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν τὴν πρότασιν, ἀλλὰ καὶ πᾶσαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ τῆς ἀφομοιώσεως, ἢ καὶ πᾶς πληρεξούσιος ἤθελεν ὑποβάλλει κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως.

§139ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐὰν ἀποῤῥιφθῇ τὸ κατεπεῖγον, ποῦ θὰ παραπεμφθῇ ἡ πρότασις; εἰς τὰ τμήματα; εἰς τὴν ἐπιτροπήν;

§140Δ. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Τότε θὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι στέλλεται εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, ἐκ τῆς συζητήσεως τῆς μακρᾶς καὶ πεισματώδους, ἡ ὁποία ἐγένετο, ἐξάγω, ὅτι καὶ οἱ ὑποβαλόντες αὐτὴν τὴν πρότασιν δὲν ἐννοοῦσι κατὰ τὴν ἡμέραν, τὴν ὁποίαν θὰ προσδιορίσῃ ἡ Συνέλευσις, ἐὰν κηρύξῃ τὴν πρότασιν κατεπείγουσαν, δὲν ἐννοοῦσι νὰ συζητηθῇ αὐτὴ καὶ μόνη, ἀλλὰ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ὅλαι αἱ προτάσεις, τὰς ὁποίας τυχὸν ἡ ἐπιτροπὴ τῆς ἀφομοιώσεως ἤθελεν ἔχει ἑτοίμους πρὸς συζήτησιν, καθὼς καὶ πᾶσα ἄλλη πρότασις προερχομένη ἀπὸ πληρεξούσιον καὶ ἔχουσα σχέσιν μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως.

§142ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§143ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί εἶναι αὐτὸς ὁ λόγος;

§144ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἐννοῶ, ὅτι ἐὰν αὔριον ἡ ἐπιτροπὴ φέρῃ ὁσαδήποτε νομοσχέδια, εἶμαι σύμφωνος νὰ τὰ παραδεχθῶ· δὲν ἀπέκλεισα ποτὲ τὴν ἐπιτροπήν.

§145ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐσυζητήθη διὰ μακρῶν τὸ κατεπεῖγον, σᾶς παρακαλῶ νὰ συμβουλευθῆτε τὸν κανονισμὸν, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι πρέπει νὰ ἐρωτήσητε πρὸ παντὸς ἄλλου τὴν Συνέλευσιν μετὰ τὸ πέρας τῶν συζητήσεως, ἐὰν ἐννοῇ νὰ κηρύξῃ τὴν πρότασιν κατεπείγουσαν. Ἐὰν κηρυχθῇ κατεπείγουσα τότε ἡ πρότασις αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν, χωρὶς νὰ παραπεμφθῇ, εἰς τὰ τμήματα θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τῆς οὐσίας κατὰ μίαν ἡμέραν, τὴν ὁποίαν κατόπιν θὰ ὁρίσῃ ἡ Συνέλευσις. Ἐὰν δὲν παραδεχθῇ τὸ κατεπεῖγον ἡ Συνέλευσις, ἐννοεῖ τότε ὅτι ἀξιοῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα· ὥστε τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο, ἡ πρότασις θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα, ναὶ ἢ ὄχι;

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ ἐξηγηθῶ. Κύριοι, μετὰ τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ κατεπείγοντος αὐτῆς τῆς προτάσεως, τῆς συνισταμένης εἰς ἓν καὶ μόνον ἄρθρον, ἀνηγέρθησαν φωναὶ πανταχόθεν, λέγουσαι, ὅτι ὅλη ἡ Συνέλευσις παραδέχεται, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως εἶναι κατεπεῖγον· ὥστε δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη οὔτε καὶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις περὶ τούτου. Ἐὰν τυχὸν θέσω τὸ ζήτημα, καθὼς θέλετε νὰ τεθῇ, δηλαδὴ ἐὰν ἡ πρότασις ἦναι κατεπείγουσα ἢ ὄχι, ἡ ἐπιτροπὴ παύει τῶν ἔργων της· ἐὰν τὸ θέσω ὅμως καθὼς λέγω, ἡ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ ἐξακολουθῇ ἐργαζομένη καὶ δύναται κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως νὰ ὑποβάλῃ τὰ ἔργα της.

§147ΚΑΛΟΣ. Δύναται ἡ ἐπιτροπὴ καὶ μετὰ τὴν συζήτησιν νὰ φέρῃ προτάσεις.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέλετε νὰ ἐρωτήσω μόνον καὶ μόνον ξηρὰ, ἐὰν ἡ πρότασις αὕτη θεωρῆται κατεπείγουσα;

§149ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε τὴν πρότασιν. «Ἄρθρον μοναδικόν. Ἀπὸ τῆς 11 8βρίου ε. ε. ἰσχύει διὰ τὴν πρώην Ἰόνιον πολιτείαν, ὡς καὶ δι’ ὅλον τὸ Κράτος, ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία. Πᾶς ἐν Ἑπτανήσῳ νόμος ἀντιβαίνων εἰς τὴν Ἑλληνικὴν νομοθεσίαν καταργεῖται.» Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον αὐτῆς τῆς προτάσεως λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι.

§151ΤΙΝΕΣ. Δι’ ἀναστάσεως.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραιτεῖσθε τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§153ΜΟΜΦΕΡΑΤΟΣ. Ὄχι.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθαι εἴκοσι; (Ἐγείρονται πολλοί).

§155ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Καὶ ἡμεῖς θέλομεν τὸ κατεπεῖγον διὰ τὸ ἄλλο Σάββατον (θόρυβος).

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ ἐν τῷ μέσῳ τοιούτου πατάγου νὰ θέσω ζητήματα, οὐδὲ νὰ ἐννοήσω τί θέλετε. Λοιπὸν παραιτεῖσθε τῆς προτάσεως τοῦ νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§157ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε νὰ σᾶς ἐρωτήσω. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον τῆς ἀναγνωσθείσης προτάσεως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη. Ποίαν ἡμέραν ὁρίζει ἡ Συνέλευσις;

§159ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ ἄλλο Σάββατον.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἑπόμενον σάββατον νὰ ἐγερθῶσι· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη. Μὴν ἀποσύρεσθε, Κύριοι πληρεξούσιοι. Ἔχομεν μυρία ὅσα ἀντικείμενα συσσωρευμένα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ πολὺ σπουδαῖα.

§161ΤΙΝΕΣ. Διακόψατε ὀλίγον τὴν συνεδρίασιν.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται λοιπὸν ἐπὶ 10 λεπτὰ ἡ συνεδρίασις, ἀλλὰ μὴν ἀποσύρεσθε. Ὥρα 2 10/60. ....... Ὥρα 2 30/60.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καταλάβετε τὰς θέσεις σας, Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις.

§164ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ αὐτὸ περιμένω. Προσκαλέσατε τοὺς Κυρίους πληρεξουσίους ἐκ τῶν δωματίων.

§166ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ἔχετε ὀλίγην ὑπομονὴν, βλέπετε, ὅτι ἐξέρχονται ἐκ τῶν δωματίων. Ὅσον συμφέρον ἔχετε σεῖς, ἔχω καὶ ἐγὼ, ἀλλ’ ἔχω περισσοτέραν εὐθύνην.

§168ΠΟΛΛΟΙ. Εἴμεθα πλήρεις.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μίαν παράκλησιν ἔχω νὰ ὑποβάλλω κατὰ πρῶτον εἰς τὴν Συνέλευσιν, νὰ ἀποφανθῇ, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Κυρ. Κωνσταντᾶ ἐπὶ τοῦ Κερκυραϊκοῦ ζητήματος παραπέμπεται εἰς τὰ τμήματα, τὸ ὁποῖον εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν κανονισμὸν καὶ τὰς προηγουμένας ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως. Τὸ παραδέχεται ἡ Συνέλευσις αὐτό;

§170ΖΕΖΑΣ. Εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ τότε πρέπει νὰ κάμωμεν ψηφοφορίαν ποῖος θὰ τὴν ἐκλέξῃ.

§172ΜΑΜΟΥΡΗΣ. Μὰ, Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς γίνῃ μικρὰ συζήτησις καὶ ἔρχονται.

§174ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, ἡ παραπομπὴ προτάσεώς τινος εἰς τὰ τμήματα ὁμοιάζει τὴν ἀποστολὴν αὐτῆς εἰς τὴν αἰωνιότητα. Ἐὰν ἡ πρότασις αὕτη ᾖναι σπουδαία, πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ ὁρίσῃ ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἐκλεχθῇ μία εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ὑπὸ ἀνθρώπων εἰδημόνων, ἤτοι νομικῶν, οἵτινες ἐνέσκηψαν εἰς τὴν φύσιν τοῦ πολυπλόκου τούτου ζητήματος, καὶ ἂν ᾖναι ἀνάγκη, ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ μεταβῇ καὶ εἰς Κέρκυραν δι’ ἐξόδων τῆς Κυβερνήσεως, νὰ πληροφορηθῇ καὶ τοπικῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἀλλ’ ἡ παραπομπὴ τοῦ ζητήματος εἰς τὰ τμήματα σημαίνει νὰ μὴ ληφθῇ ποτὲ ὑπ’ ὄψιν.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μίαν παρατήρησιν τολμῶ νὰ κάμω εἰς τὰ ὅσα εἶπεν ὁ ἀγορεύσας Κύριος πληρεξούσιος, ὅτι, ἐὰν τυχὸν ἡ Συνέλευσις ἀποφασίσῃ νὰ ἐκλέξῃ εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, θὰ ὁρίσῃ μίαν ἡμέραν νὰ γίνῃ ψηφοφορία μυστική· θὰ χάσωμεν λοιπὸν περισσότερον καιρὸν καὶ ἴσως δὲν ἐπέλθῃ ἀποτέλεσμα ἐκ τῆς ψηφοφορίας, διότι θὰ διαιρεθοῦν αἱ ψῆφοι· ἐπειδὴ δὲ ἀπεφασίσθη 2 ἡμέρας τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος νὰ μὴν ἐργασθῶμεν, τὰ τμήματα δύνανται νὰ συνέλθουν εἰς μίαν ἐξ αὐτῶν τῶν ἡμερῶν καὶ ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπιτροπῆς θὰ ἦναι εὐχερεστέρα καὶ τὰ τμήματα βεβαίως θὰ ἐκλέξουν ἀνθρώπους νομομαθεῖς, ἐγκρατεῖς τοῦ ἀντικειμένου, δυναμένους νὰ διαφωτίσωσι τὴν Συνέλευσιν.

§176ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὁρίσατε λοιπὸν τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἐργασθῶσι.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν τρίτην.

§178ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παραδέχομαι νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα, ἀλλὰ παρακαλῶ συγχρόνως νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν τρίτην εἴπομεν.

§180ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐτελείωσεν αὐτὸ τὸ ζήτημα. Τὸ ὑπουργεῖον μοὶ ἔκαμε τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ πρότασις περὶ Ἐθνοφυλακῆς κατεπείγει, διότι τὴν προσεχῆ Κυριακὴν πρόκειται νὰ γίνῃ ἐκλογὴ, καὶ ἐζήτησεν ἐὰν ἐπιτρέπῃ ἡ Συνέλευσις νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου.

§182ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Εὐμορφόπουλος ἔχει προηγουμένως μίαν ἐπερώτησιν.

§184ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλομεν ἐπερωτήσεις.

§185ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, κατὰ τὸν Μάρτιον τοῦ 1863 ὑπέβαλα ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ὑπόμνημα περὶ καταργήσεως ἁπάντων τῶν τελωνείων τοῦ Κράτους· τὸ ὑπόμνημά μου ἐστάλη εἰς τὸ τμῆμα τῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιτροπῆς διὰ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν γνωμοδότησίν της. Μέχρι τοῦδε ἡ ἐπιτροπή σας δὲν ἔφερεν ἀποτέλεσμα· δὲν ἔρχομαι νὰ ζητήσω τοὺς λόγους, ἦλθον διὰ νὰ εἴπω ἐν ὀλίγοις, ὅτι ἔρχομαι μετὰ πλειοτέρου θάῤῥους νὰ ὑποδείξω τὴν πρότασίν μου, τὴν ὁποίαν κατ’ ἀρχὴν ἠσπάσθησαν καὶ ἐφημερίδες καὶ περιοδικὰ συγγράμματα· καὶ σύλλογος σοφῶν ἀνδρῶν συνεδριάζει τὴν στιγμὴν ταύτην ἐν Βρυξέλλαις, ἐξετάζων σπουδαῖα ζητήματα, ἐν οἷς καὶ τὸ περὶ τελωνείων, καὶ ἑταιρία Ἄγγλων συνεστήθη εἰς Λονδῖνον. Ἡ πρὸ τεσσάρων μηνῶν συζητηθεῖσα ἐν Λονδίνῳ Ἀγγλικὴ ἑταιρία μοῦ ἔπεμψε τὸ πρόγραμμά της, τοῦ ὁποίου τὴν μετάφρασιν ἐδημοσίευσα διὰ τῆς ἐν Σύρῳ ἐφημερίδος «τὸ Χρηματιστήριον». Διὰ δώδεκα λόγους οἱ σπουδαῖοι οὗτοι ἄνδρες προτείνουν τὴν κατάργησιν τῶν τελωνείων.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί προτείνετε τώρα;

§187ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ· τώρα θὰ τελειώσω. Οἱ φόροι, τοὺς ὁποίους ἀγογγύστως ὁ λαὸς πληρόνει, ἀποδεικνύουν ἢ ἄγνοιαν ἢ ἐπινόημα ἀπατηλῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θέλει νὰ φορολογήσῃ τοὺς λαοὺς ἀποῤῥοφῶσα, οὕτως εἰπεῖν, τὸ αἷμά των. Μάθετε, Κύριοι, ὅτι ὁ λαὸς πληρόνει 2% ἀπὸ τὴν περιουσίαν του, ἡ δὲ περιουσία τοῦ ἀνθρώπου εἶναι τὸ ἡμερομίσθιόν του. Ἰδοὺ, ἐὰν ἀγαπᾶτε, τί λέγουν περὶ τούτου Ἀγγλικαὶ ἐφημερίδες, (θόρυβος) Δὲν σκοπεύω νὰ ἔμβω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον. Ἐπιτρέψατε τὴν τύπωσιν τοῦ φυλλαδίου αὐτοῦ, τὰς προτάσεις τῆς Ἀγγλικῆς ἑταιρίας καὶ ἓν ἔγγραφον τοῦ ἐμπορικοῦ ἐπιμελητηρίου τῆς Ἑρμουπόλεως, τὸ ὁποῖον ἐσχάτως ἔπεμψεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Πολλοὶ ἐξ ὑμῶν θὰ ἔλθητε βουλευταὶ εἰς τὴν πρώτην βουλευτικὴν Σύνοδον καὶ νομίζω, ὅτι ὀφείλετε νὰ ἔλθητε μεμελετημένοι. Ἂς συστήσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦδε ἐπιτροπὴν ἐξ οἰκονομολόγων, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ καὶ δοκιμάσῃ τὸ θέμα. Συσταίνω εἰδικὴν μελέτην εἰς τοὺς Κυρίους πληρεξουσίους τῆς Ἑπτανήσου, ἰδίως εἰς τοὺς Κερκυραίους, οἱ ὁποῖοι, καθὼς πληροφοροῦμαι, διανοοῦνται νὰ ζητήσουν διὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ κηρύξουν τὴν πόλιν των ἐλεύθερον λιμένα, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τοῖς εἴπω, ὅτι τοῦτο δὲν κατορθοῦται, οὐχὶ ὡς ἐκ τῆς θέσεως, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῆς ἀντιδράσεως, τὴν ὁποίαν θὰ τύχωσιν ἀπὸ τὰς ἄλλας Ἑλληνικὰς πόλεις. Κατὰ δυστυχίαν γνωρίζω, ὅτι παρ’ ἡμῖν τοῖς Ἕλλησιν ὑπάρχει ἔμφυτος ἡ ζηλοτυπία. Ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, Κύριοι πληρεξούσιοι, μέχρις ὅτου ἐπιτευχθῇ τὸ ἀποτέλεσμα, θὰ ἀκούωνται αἱ ἀγορεύσεις τῶν Βουλευτῶν Ἑρμουπόλεως, τοὺς ὁποίους ἡ ἐπαρχία αὕτη στέλλει ἀντιπροσώπους αὐτῆς. Ἡ φωνὴ αὕτη εἰς πᾶσαν βουλευτικὴν περίοδον ἐπαναλαμβανομένη ...... (θόρυβος). Προτείνω λοιπὸν, Κύριοι, νὰ τυπωθῇ τὸ φυλλάδιον αὐτὸ, νὰ τυπωθοῦν οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἐκφέρει ἡ Ἀγγλικὴ ἑταιρία, καὶ νὰ τυπωθῇ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον.

§188ΚΑΛΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἕτερον σύστημα περὶ καταργήσεως φόρων, τὸ τοῦ Κ. Διαμαντοπούλου. Οὗτος προτείνει τὴν κατάργησιν τῆς ἐγγείου φορολογίας, ἐνῷ ὁ Κ. Εὐμορφόπουλος προτείνει τὴν κατάργησιν τῆς ἐμμέσου. Θὰ εὐεργετήσωσιν ἀμφότεροι τὸ Ἔθνος, ἂν συνεννοηθῶσι καὶ μᾶς καταδείξωσι μίαν ἡμέραν τὰς ὠφελείας τῶν συστημάτων των· ὁ δὲ λαὸς θὰ τοὺς ἀνακηρύξῃ εὐεργέτας του.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. πληρεξουσίου εἶναι νὰ τυπωθῶσιν αὐτά. (Δεικνύει εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ἐφημερίδα τῆς Σύρου, τὸ Χρηματιστήριον, ἓν φυλλάδιον καὶ....).

§190ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. Εἶναι ἀρκετὰ πλούσιος, καὶ δύναται νὰ τά τυπώσῃ ὁ ἴδιος.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τύπωσιν νὰ ἐγερθῶσι· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Ἄρχεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν Κ. Κουμουνδούρου περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς· εἶναι ἡ ἑξῆς. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· «Μέχρι τῆς καταρτίσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀθηνῶν ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 18 τοῦ περὶ Ἐθνοφυλακῆς νόμου ἐπιτροπὴ διὰ τὴν διεύθυνσιν τῶν ἐκλογῶν τῆς Ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν θέλει συγκροτηθῆ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον καὶ τὰ μέλη τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Πειραιῶς.» Ὑπάρχει καὶ τροπολογία τοῦ Κ. Κολιάτσου. Διὰ ταύτης προτείνει νὰ ἀνατεθῇ ἡ διεύθυνσις τῶν περὶ ὧν πρόκειται ἐκλογῶν εἰς τὴν διὰ τὴν ἐπιβολὴν τῶν προστίμων σχηματισθεῖσαν ἐπιτροπήν.

§192ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἂν ἐπρόκειτο μόνον περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, δὲν ἤθελον ὑποβάλει τροπολογίαν· ἀλλ’ ἡ Ἐθνοφυλακὴ Ἀθηνῶν ἔχει ἀνάγκην βαθμοφόρων, παρίσταται ἄρα ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ γίνωνται συχνάκις ἐκλογαί. Ἐπειδὴ δὲ ὁ Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Πειραιῶς καὶ ὁ πρωτοκολληστὴς δὲν θὰ ἔχωσι τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον διὰ νὰ παρίστανται εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν βαθμοφόρων τῆς Ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν, διὰ τοῦτο ἀντὶ τῶν προσώπων τούτων προτείνω νὰ λαμβάνωσι μέρος δύω ὁρκωτοί, ὡς ἀπεφασίσαμεν ἄλλοτε καὶ διὰ ἄλλην ἐπιτροπὴν, τὴν ἐπὶ τῶν προστίμων. Τὰ πρόσωπα αὐτὰ εἶναι λίαν ἀξιοσέβαστα, εἶναι ὁ Κ. Νοταρᾶς, Νέγρης, Βερσῆς κλπ.

§193ΚΑΛΟΣ. Ἐκ τοῦ προτεινομένου μέτρου, ἕνεκα ἐλλείψεως δημοτικῶν ἀρχῶν εἰς τὴν Καθέδραν, λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν Κ. ὑπουργὸν καὶ νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐπιβάλλῃ εἰς αὐτὸν τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν κατάστασιν τοῦ Δήμου τῶν Ἀθηναίων. Πρὸ πολλοῦ τὸ ζήτημα τοῦτο μένει ἐκκρεμὲς ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Συνέλευσις ἐψήφισε πρὸ πολλοῦ νόμον περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν καταργηθεισῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, ἡ δὲ Κυβέρνησις, φαίνεται, δὲν ἐνόμισε πρέπον νὰ κυρωθῇ ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὀφείλει ἑπομένως νὰ σκεφθῇ ὡριμώτερον καὶ νὰ φέρῃ ἕτερον νόμον, ὅπως ἀντικαταστήσῃ τὰς δημοτικὰς ἀρχάς. Εἰς τὴν πρωτεύουσαν, Κύριοι, δὲν ἔχομεν δημοτικὰς ἀρχὰς, ὁ δὲ ὑπάρχων Δήμαρχος ἐξέπεσεν ἕνεκα ἀτομικῶν χρεῶν, ἀπώλεσε πᾶσαν πίστιν καὶ πάντα σεβασμὸν καὶ σχεδὸν κατέστη ἀφανής. Πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις. Ἡ δημοτικὴ περιουσία καταστρέφεται.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τὸ ψήφισμα. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· «Μέχρι τῆς καταρτίσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀθηνῶν ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 18 τοῦ περὶ Ἐθνοφυλακῆς νόμου ἐπιτροπὴ διὰ τὴν διεύθυνσιν τῶν ἐκλογῶν τῆς Ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν θέλει συγκροτηθῆ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον καὶ τὰ μέλη τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Πειραιῶς.»

§195ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Καλλίτερον εἶναι νὰ λαμβάνωνται δύω πρωτοδίκαι.

§196ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὅποιον θέλετε, εἶμαι σύμφωνος, ἀρκεῖ νὰ ᾖναι κάτοικος Ἀθηνῶν.

§197ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Περὶ τίνος πρόκειται σήμερον; περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀρχηγοῦ, ἢ περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἐθνοφυλακῆς;

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν σήμερον περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀρχηγοῦ.

§199ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Διὰ τί νὰ μὴ γίνῃ λοιπὸν ὅπως ἐγίνετο καὶ πρὶν, ὅτε ἦτον ὁ Νομάρχης, ὁ Πρύτανις τοῦ Πανεπιστημίου καὶ οἱ δύω Δήμαρχοι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς; Ἂν πρόκηται περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν λοιπῶν ἀξιωματικῶν, νομίζω, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ τελειοτέρα σκέψις καὶ νὰ ἔλθῃ νομοσχέδιον πλῆρες. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δυνάμεθα εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀρχηγοῦ νὰ παραδεχθῶμεν ὅ,τι ἐγένετο εἰς τὴν ἄλλην ἐκλογήν. (Θόρυβος).

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω ὡς πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ, ἥτις ἀνεγνώσθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ὡς πρὸς τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Κλάτζου δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας. — Μεταβαίνομεν εἰς τὸ Νομοσχέδιον περὶ φυτειῶν.

§201ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει μία πρότασις διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστάς.

§202ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἔχομεν πρὸ πάντων τὴν διακοπεῖσαν ψηφοφορίαν.

§203ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργ. Ἐσωτερ.). Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ προτάξῃ τὸ σπουδαῖον ζήτημα περὶ φυτειῶν· πρόκειται νὰ κανονισθῶσι διὰ τούτου περιουσίαι ἑκατομμυρίων.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψηφοφορία περὶ Γερουσιαστῶν εἰς ἄλλην συνεδρίασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Παρεδέχθη. Ἄρχεται ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ φυτειῶν.

§205Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν πρὸ πολλοῦ ὑπέβαλεν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως πρότασιν περὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν. Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ ὁρίσῃ ὡς ἡμέραν συζητήσεως τὸ ἐρχόμενον Σάββατον.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ παραδέχεται ἡ Συνέλευσις;

§207ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ νομοσχέδιον. Τίς ζητεῖ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§209ΠΟΛΛΟΙ. Κἀνείς.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν νὰ ἐγερθῶσι. (Εγείρονται οἱ πλεῖστοι) Παρεδέχθη. Τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἔχει ὡς ἑξῆς· «Ὁ ἐμφυτεύσας εἰς γῆν ἐθνικὴν ἄμπελον, σταφιδάμπελον, συκέας, μωρέας, ἐλαίας καὶ ἄλλα ὀπωροφόρα δένδρα, ἐὰν ἡ φυτεία ᾖναι πλήρης, ἀναγνωρίζεται ἰδιοκτήτης τοῦ ἡμίσεως καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λάβῃ ἐπ’ ἐκτιμήσει τὸ εἰς τὸ δημόσιον ἀνῆκον ἕτερον ἥμισυ». Ὑπάρχει τροπολογία παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν Γ. Σωτηροπούλου.

§211ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Οἰκονομ.). Κύριοι, τὸ ζήτημα, περὶ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐνασχοληθῇ σήμερον ἡ Συνέλευσις, εἶναι λίαν σπουδαῖον, διότι ἀπὸ τῆς λύσεως αὐτοῦ ἐξαρτᾶται ἡ τύχη πολλῶν χιλιάδων οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουσι κατὰ τὸ πλεῖστον μέρος εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν καὶ αἱ ὁποῖαι ὑπέπεσαν εἰς τὸ μέγα ἔγκλημα νὰ φυτεύσωσιν ἐπὶ ἐθνικῶν γαιῶν σταφιδαμπέλους, ἀμπέλους, συκέας, μωρέας καὶ ἄλλα καρποφόρα δένδρα. Ἵνα ἐννοήσητε καλῶς τὴν ὑπόθεσιν καὶ δώσητε ἐν συνειδήσει τὴν ψῆφόν σας, πρέπει νὰ ἐξετάσητε τρία τινά· ά) ποῖοι λόγοι ἠνάγκασαν τοὺς συμπολίτας μας τούτους νὰ φυτεύσωσιν αὐθαιρέτως ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς, παραβιάζοντες οὕτω τὰς διατάξεις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐκτιθέμενοι εἰς τὸν κίνδυνον τοῦ νὰ ἀπολέσωσι τὰ ἔξοδα τῆς ἐμφυτεύσεως, τὰ ὁποῖα κατέβαλον, διότι ὅστις φυτεύσει εἰς ξένην γῆν, δύναται νὰ ἀποβληθῇ· ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἀποβάλλῃ τοὺς ἐπὶ ἐθνικ. γῆς ἐμφυτεύοντας χωρὶς νὰ τοὺς δώσῃ τίποτε.

§212ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν τὸ πιστεύω.

§213ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ δικαστήρια τὸ ἀπεφάσισαν πολλάκις· βʹ) πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ὁποῖα ὑπῆρξαν τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐμφυτεύσεων τούτων, δηλ. κατὰ πόσον αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐφύτευσαν εἰς ἐθνικὰς γαίας, ὠφέλησαν ἢ ἐζημίωσαν τὸ δημόσιον· καὶ γʹ) πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἂν διὰ τοῦ μέτρου τῆς διανομῆς, τὸ ὁποῖον προτείνεται, ἱκανοποιοῦνται αἱ νόμιμοι καὶ δίκαιαι ἀξιώσεις τοῦ δημοσίου. Αὐτὰ εἶναι τὰ ζητήματα, ἅτινα θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἐξετάσωμεν, ἵνα κατανοήσωμεν τὴν ὑπόθεσιν καλῶς. Ἡ πρώτη ἀμοιβὴ, τὴν ὁποίαν ὅλαι αἱ Συνελεύσεις αἱ συγκροτηθεῖσαι κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα, ὡς καὶ αἱ τότε Κυβερνήσεις, ὑπεσχέθησαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ἦτον ἡ διανομὴ τῆς ἐθνικῆς γῆς. Ἀλλ’ αἱ ἐπανειλημμέναι καὶ πάνδημοι αὗται ὑποσχέσεις τῶν Κυβερνήσεων καὶ τῶν Συνελεύσεων ἔμειναν καὶ μένουν ἀπραγματοποίητοι. Εἰς ὅλον τὸν κόσμον, Κύριοι, δὲν δύνανται νὰ ἐννοήσουν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἐλευθερία ἄνευ ἰδιοκτησίας, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν, ὅτι καὶ εἰς αὐτὰ τὰ ἡμιπολιτισμένα ἔθνη, ὅπου ἀπεφάσισαν νὰ ἀπελευθερώσουν τοὺς δούλους, ἐπρονόησαν, ὥστε ὁμοῦ μὲ τὴν ἐλευθερίαν νὰ τοὺς δώσουν καὶ ἓν τμῆμα γῆς, διότι ὁ πολίτης, ὁ ὁποῖος εἶναι καταδικασμένος νὰ καλλιεργῇ ξένην γῆν καὶ νὰ ὑπόκηται εἰς τὰς ἰδιοτροπίας τοῦ Κυρίου αὐτῆς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἀνεξάρτητος πολιτικῶς. Εἰς τὴν Ἑλλάδα, κατὰ δυστυχίαν συνέβη ὅλως τὸ ἐναντίον. Ἠξεύρετε, ὅτι ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσι τὸ Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος, πρὶν γίνῃ ἡ ἕνωσις τῆς Ἑπτανήσου, τινὲς κατεκτήθησαν διὰ τῶν ὅπλων καὶ δικαιώματι τοῦ πολέμου τὰ κτήματα τῶν Ὀθωμανῶν ἐκηρύχθησαν ἐθνικὴ περιουσία· ἄλλαι δὲ προσηρτήθησαν διὰ συνθηκῶν, καὶ ἑπομένως οἱ Ὀθωμανοὶ ἔλαβον τὴν ἄδειαν νὰ πωλήσωσι τὰ κτήματά των. Εἰς ταύτας ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ νὰ λάβῃ τὴν πρόνοιαν νὰ ἀγοράσῃ τὰ χωρία τῶν Ὀθωμανῶν καὶ νὰ δώσῃ τὰς γαίας εἰς τοὺς γεωργοὺς ἐπὶ ἀποζημιώσει, ἀφῆκε νὰ τὰ ἀγοράσῃ ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος ἐπὶ τιμῇ μοναδικῇ καὶ οἱ χριστιανοί, οἱ ὁποῖοι ἐκαλλιέργουν τὰς γαίας αὐτὰς δὲν ὠφελήθησαν ἄλλο, παρ’ ὅ,τι ἀπέκτησαν χριστιανὸν αὐθέντην ἀντὶ Τούρκου, ὃν εἶχον πρότερον. Εἰς τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι κατεκτήθησαν διὰ τῶν ὅπλων καὶ δικαιώματι τοῦ πολέμου, τὰ κτήματα τῶν Ὀθωμανῶν ἐκηρύχθησαν ἐθνικὴ περιουσία· ἡ Κυβέρνησις ἐκράτησε τὰ κτήματα αὐτὰ εἰς τὴν ἐξουσίαν της, οἱ δὲ γεωργοί, οἱ ὁποῖοι ἐκαλλιέργουν αὐτὰ ἐπὶ Τουρκοκρατίας, ἀποδίδουν εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς τοῦ δημοσίου τὰ αὐτὰ περίπου δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔδιδον καὶ ἐπὶ Τουρκοκρατίας. Πρὸς ἐπίμετρον δὲ τῆς δυστυχίας τῶν χωρικῶν, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέτρεπε νὰ γίνῃ κᾀμμία φυτεία ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, ἃς οἱ γεωργοὶ ἐκαλλιέργουν. Λαβοῦσα τὸ μέτρον νὰ διαθέσῃ τὴν ἐθνικὴν γῆν ἐπὶ δημοπρασίας, ἑπόμενον ἦτο νὰ μὴ ἐπιτραπῇ νὰ γίνηται ἐπ’ αὐτῆς κᾀμμία πρᾶξις ἐξ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι χορηγοῦσι δικαίωμα εἰς τὸν κάτοχον καὶ καθιστῶσι τὴν κατοχὴν αὐτῶν αὐθαίρετον. Δὲν ἐπέτρεπε λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις εἰς τοὺς γεωργούς, τοὺς καλλιεργοῦντας τὴν ἐθνικὴν γῆν, νὰ κάμωσιν ἄλλην χρῆσιν αὐτῶν, εἰμὴ νὰ σπείρωσι δημητριακοὺς καρποὺς καὶ ἄλλα προϊόντα ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν συγκομιδὴν δὲν ἀφίνουσι κἀνὲν ἴχνος ἐπὶ τῆς γῆς. Κατὰ δυστυχίαν ὅμως ἢ κατ’ εὐτυχίαν ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι χώρα σιτοφόρος καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ γῆ, φυτευομένη, δύναται νὰ δώσῃ πολὺ μεγαλειτέραν πρόσοδον, παρ’ ὅταν σπείρηται δημητριακοὺς καρπούς. Καθόσον δὲ τὰ πράγματα ἐτακτοποιοῦντο καὶ οἱ ἄνθρωποι ἀπέκτων μέσα τινά, ᾐσθάνοντο τὴν ἀνάγκην νὰ φυτεύσωσιν ἓν μέρος τῆς ἐθνικῆς γῆς, τὴν ὁποίαν κατεῖχον. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ κυβέρνησις δὲν ἐπέτρεπεν αὐτὴν τὴν ἐμφύτευσιν, οἱ κάτοχοι, βιαζόμενοι νὰ ἐμφυτεύσωσι, δὲν εἶχον ἄλλο μέσον διὰ νὰ ἀποκτήσωσι τὴν ἰδιοκτησίαν αὐτὴν, παρὰ νὰ ζητήσωσι νὰ ἐκτεθῶσιν αἱ κατοχαί των εἰς τὴν δημοπρασίαν καὶ τὰς ἀγοράσουν διὰ πλειστηριασμοῦ. Εἰς τοῦτο ὅμως ἠδύναντο νὰ λάβωσι μέρος πολλοὶ καὶ διὰ συναγωνισμοῦ πεισματώδους νὰ ἀναβιβασθῇ ἡ γῆ εἰς ὑπέρογκον τιμὴν καὶ οὕτως ὁ κάτοχος τῆς ἐθνικῆς γῆς ἔτρεχε τὸν κίνδυνον νὰ χάσῃ τὴν γῆν, ἣν κατεῖχε· καὶ ὡς ἐκ τούτου, Κύριοι, ἠναγκάζετο ὁ κάτοχος τῶν γαιῶν αὐτῶν νὰ κάμῃ τὰς φυτείας αὐθαιρέτως. Ἰδού, Κύριοι, κατ’ ἐμὲ ἡ αἰτία τῶν αὐθαιρέτων φυτειῶν· ἰδοὺ διὰ τί οἱ γεωργοὶ τῆς Ἑλλάδος ἠναγκάσθησαν νὰ γίνουν παραβάται τῶν διαταγῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἐκτεθοῦν εἰς καταδιώξεις καὶ νὰ τρέχουν τὸν κίνδυνον νὰ χάσουν τὰ κεφάλαιά των καὶ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἔκαμον· ὅλα ταῦτα εἶχον τὴν πηγήν των, διότι δὲν ὑπῆρχε τρόπος νὰ ἀγοράσουν τὴν γῆν, ἣν κατεῖχον. Ἂς ἐξετάσωμεν τώρα ἂν διὰ τῆς πράξεως αὐτῆς τῆς αὐθαιρέτου ἔβλαψαν ἢ ὠφέλησαν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι τὸ δημόσιον καὶ κατὰ πόσον. Αἱ γαῖαι τῆς Ἑλλάδος καὶ μάλιστα αἱ ξηρικαί, καὶ τοιαῦται εἶναι αἱ ἐμφυτευόμεναι, διότι πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι αἱ γαῖαι αἱ ποτιστικαὶ δὲν θεωροῦνται τόσον κατάλληλοι διὰ φυτείας, αἱ δὲ περισσότεραι φυτεῖαι εἶναι εἰς τὰς γαίας τὰς ξηρικάς, τὰς λεπτογείους, αἱ τοιαῦται, λέγω, γαῖαι σπείρονται κατὰ διετίαν τὸ πολύ. Ἓν στρέμμα τοιαύτης γῆς σπειρόμενον δὲν δύναται νὰ δώσῃ ἐν μέσῃ καρποφορίᾳ περισσότερον τῶν 4 κοιλῶν καρπὸν διαφόρου εἴδους. Ἀπὸ τὰ 4 κοιλὰ τὸ δημόσιον δικαιοῦται κατὰ τοὺς φορολογικοὺς νόμους νὰ λαμβάνῃ ἔγγειο φόρον καὶ δικαίωμα ἐπικαρπίας 25%, ἤτοι ἓν κοιλὸν καρπὸν ἀπὸ κάθε στρέμμα· ἓν κοιλὸν δὲ καρποῦ δὲν ἔχει περισσότερον τῶν 3, 4 δραχμῶν· 4 λοιπὸν δραχμὰς λαμβάνει τὸ δημόσιον ἀπὸ ἓν στρέμμα τοιοῦτον. Ἀφοῦ ὅμως τὸ στρέμμα αὐτὸ τῆς γῆς ἐφυτεύθη καὶ ἔγεινε π. χ. σταφιδάμπελος, τί νομίζετε, ὅτι δίδει εἰς τὸ δημόσιον; Ἂν ἀφήσωμεν κατὰ μέρος τὰ 5, 6 πρῶτα ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἐκαρποφόρει, κατὰ τὰ ἑπόμενα ἓν στρέμμα παρῆγε 500 λίτρας, τὸ δὲ δημόσιον ἀπὸ ταύτας κατὰ τὸν φορολογικὸν νόμον ἐλάμβανε 20%, ἤτοι 10 δι’ ἔγγειον φόρον καὶ 10 διὰ δικαίωμα ἐπικαρπίας, ὅ ἐστὶν ἀπὸ τὰς 500 λίτρας ἐλάμβανε τὰς 100, αἱ ὁποῖαι ὑπολογιζόμεναι πρὸς 50 δραχμὰς τὴν χιλιάδα, ὅπως τὴν ὑπολογίζει τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος ὁ φορολογικὸς νόμος, φέρει 15 δραχμάς. Λοιπὸν ἀντὶ τῶν 4 δραχμῶν, ἃς ἐλάμβανε κατὰ διετίαν ἀπὸ τὴν γῆν πρὶν φυτευθῇ, λαμβάνει μετὰ τὴν ἐμφύτευσιν κατ’ ἔτος 15 δραχμὰς ἀπὸ κάθε στρέμμα. Καὶ χωρίς, Κύριοι, νὰ λεπτολογῶ μὲ τοιούτους λογαριασμούς, ἀρκεῖ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία καυχᾶται διὰ τὰ φῶτά της, διὰ τὰ Πανεπιστήμιά της, διὰ τὸ Σύνταγμά της, εἶναι καταδεδικασμένη ἀκόμη νὰ στενάζῃ ὑπὸ τὸ βάρβαρον καὶ πανάρχαιον σύστημα τῆς ἀποδεκατώσεως, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε καὶ ἐπὶ Τουρκοκρατίας, καὶ ὅτι τὸ δημόσιον μὴ ἀρκούμενον νὰ ἔχῃ αὐτὸ ὡς βάσιν ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν, τὸ μεταχειρίζεται καὶ εἰς τὴν ἀπόληψιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἰδιοκτησίας του. Τὸ προϊὸν, τὸ ὁποῖον δίδει μία φυτεία, δὲν ἀνήκει βεβαίως εἰς μόνην τὴν γῆν, ἀλλ’ ὀφείλεται κατὰ μέρος εἰς τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν διὰ τὴν πρώτην ἀποκατάστασιν, καὶ εἰς τὰ ὑπέρογκα ἔξοδα, τὰ ὁποῖα καταβάλλονται ἐτησίως διὰ τὴν καλλιέργειαν τῆς φυτείας. Διὰ νὰ ἦναι λοιπὸν δικαία ἡ φορολογία, καθὼς καὶ ἡ ἀπόλαυσις τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας, ἔπρεπε νὰ ἀφαιρῶνται ἀπὸ τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον τὰ ἔξοδα τῆς ἐτησίας καλλιεργείας, καθὼς καὶ ἕν ποσὸν διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἀπόσβεσιν τῶν ἐξόδων τῆς πρώτης ἀποκαταστάσεως· ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν γίνεται τοιοῦτόν τι καὶ τὸ δημόσιον ἔρχεται καὶ λαμβάνει τὴν μερίδα του τόσον διὰ τὴν φορολογίαν, ὅσον διὰ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ἐκ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, ἐννοεῖται, ὅτι λαμβάνει τὸ μερίδιον τοῦ λέοντος. Δὲν ἀγνοῶ, Κύριοι, ὅτι ἐκτὸς τῶν γεωργῶν, οἱ ὁποῖοι ἐφύτευσαν τὴν ἐθνικὴν γῆν, ἔκαμαν φυτείας καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν γεωργοί· ἀλλ’ οἱ τοιοῦτοι δὲν εἶναι παρὰ ἐμφυτευταὶ σταφιδαμπέλων· διότι, ἂν καὶ τὸ γνωρίζετε καλλίτερον ἀπὸ ἐμέ, ἐπαναλαμβάνω ὅμως καὶ ἐγὼ νὰ σᾶς τὸ βεβαιώσω, ὅτι ἐνόσῳ ἐξακολουθεῖ αὐτὸ τὸ ἄθλιον σύστημα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἄνθρωποι μὴ γεωργοὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ κάμουν καλλιέργειαν ἄλλην παρὰ τὴν τῶν σταφιδαμπέλων. Πολλοὶ ἄνθρωποι μὴ γεωργοὶ ἐφύτευσαν ἐπ’ ἐθνικῆς γῆς σταφιδαμπέλους, σᾶς βεβαιῶ ὅμως, ὅτι καὶ ὅλοι οὗτοι ἢ τοὐλάχιστον οἱ περισσότεροι ἠναγκάσθησαν νὰ φυτεύσωσιν αὐθαιρέτως τὴν ἐθνικὴν γῆν ἕνεκα τῶν ἀτελευτήτων δυσκολιῶν καὶ ἀναβολῶν, τὰς ὁποίας ἀπαιτοῦσιν εἰς τὸ νὰ ἀγοράσουν τὴν γῆν αὐτήν. Καὶ σᾶς φέρω ὡς παράδειγμα τὸν ἑαυτόν μου. Ἐγώ, Κύριοι, ἠθέλησα νὰ φυτεύσω σταφιδάμπελον, νὰ κάμω ἓν κτῆμα· ἐπειδὴ ὅμως ἤμην ἄνθρωπος, ὅστις ἔκαμα τοὺς λογαριασμούς, τοὺς ὁποίους σᾶς εἶπον, εἶδον, ὅτι δὲν μὲ ἐσύμφερε νὰ φυτεύσω ἐπ’ ἐθνικῆς γῆς, διὰ νὰ πληρώνω δύω δέκατα καὶ νὰ τρέχω τὸν κίνδυνον τῆς ἀπωλείας τοῦ ὅλου. Ἠθέλησα λοιπὸν νὰ ἀγοράσω τὴν γῆν ἐγώ, ὅστις καὶ καλλίτερον ἀπὸ ἄλλους γνωρίζω νὰ διεξαγάγω αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν καὶ εἶχον καὶ μέσα πρὸς τοῦτο. Πιστεύσατε, Κύριοι, ὅτι ἠγόρασα γραμμάτια εἰς τὰ 1855, ὅτι ἀφοῦ ἐπερίμενα τρία τέσσαρα ἔτη νὰ μοῦ δώσουν τὰ παραχωρητήρια, ἐβιάσθην νὰ καταφύγω εἰς τὰ δικαστήρια καὶ εἰς τὰ 1859 κατώρθωσα νὰ λάβω τὰ παραχωρητήρια καὶ ἀκόμη εὑρίσκομαι εἰς τὰ δικαστήρια. Τί θέλετε λοιπὸν νὰ κάμῃ ἕνας ἄλλος, ὅστις δὲν εἶχε τὰς εὐκολίας τὰς ἰδικάς μου; Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον οἱ ἄνθρωποι ἠναγκάζοντο νὰ φυτεύουν τὴν ἐθνικὴν γῆν. Καὶ ἠξεύρετε ποίαν ζημίαν ὑποφέρουν διὰ τοῦτο; Ἰδού· ἡ γῆ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, ὅπου ὑπάρχουν αἱ πολλαὶ φυτεῖαι, ἐπωλήθη 10, 15, 20, 25, 30 τὸ πολὺ, δραχμὰς τὸ στρέμμα. Οὕτω συνέβη εἰς τὴν Ἠλείαν, τὴν Τριφυλλίαν, Μεγαλόπολιν καὶ καθεξῆς Ἀλλ’ ἐγὼ ἀναβαίνω ἀκόμη 10 δραχμὰς καὶ παραδέχομαι, ὅτι ἓν στρέμμα γῆς ἠδύνατο νὰ πωληθῇ ἐπὶ δημοπρασίᾳ, διὰ 40 δραχμάς. Ὁ ἀγοραστὴς αὐτοῦ τοῦ στρέμματος, κατὰ τὸν Νόμον τῆς προικοδοτήσεως, ἦτον ὑποχρεωμένος νὰ πληρόνῃ ἓξ ταῖς ἑκατὸν διὰ χρεωλύσιον ἐπὶ 36 ἔτη καὶ 3% δι’ ἔγγειον φόρον· 9% λοιπὸν ἤθελε πληρόνει ὅστις ἤθελεν ἀγοράσει ἐκ δημοπρασίας· δηλαδὴ διὰ τὰς 40 δραχμὰς ἤθελε πληρόνει 3,60 τὸν χρόνον. Ἐν τούτοις, ὅταν ἐφύτευσεν αὐθαιρέτως, ἐπλήρονε 15 δρ. Αὐτὴ ἦτον ἡ ὠφέλεια, τὴν ὁποίαν εἶχεν, ἀντὶ τῶν 3,60, τὰς ὁποίας ἤθελε πληρόνει, ἐὰν ἠγόραζε τὴν γῆν, ἐπλήρονεν, ἐμφυτεύσας αὐθαιρέτως τὴν γῆν, 15 δραχμὰς τὸ στρέμμα. Καὶ ἠξεύρετε τί ἄλλο συμβαίνει; Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠγόρασαν τὴν ἐθνικὴν γῆν, δὲν ἐπλήρωσαν οἱ περισσότεροι τίποτε καὶ ἐπῆλθε κατὰ τὸ 1855 ἕνας νόμος εὐεργετικὸς, ὅστις ἐξήλειψεν ὅλα τὰ χρέη αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, καὶ τοιουτοτρόπως ὠφελήθησαν τὸν ἔγγειον φόρον καὶ τὴν ἐπικαρπίαν, τὴν ὁποίαν ἀπήλαυσαν, ἀφ’ ἧς ἠγόρασαν τὰ κτήματα, μέχρι τῆς ἐκδόσεως τοῦ εὐεργετικοῦ νόμου, ἐνῷ οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν συνεμορφώθησαν μὲ τὸν νόμον τῆς προικοδοτήσεως, ἐπλήρωσαν 15 δραχμὰς τὸν χρόνον διὰ καθυστερούμενα. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τοὺς ἀνθρώπους νὰ φυτεύσουν ἐπ’ ἐθνικῆς γῆς, καὶ τοιαῦτα ὑπῆρξαν ὡς πρὸς τὸ δημόσιον τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς τῆς αὐθαιρεσίας, διὰ τὴν ὁποίαν τοσοῦτον πικρῶς κατακρίνονται. Ἂς ἴδωμεν τώρα κατὰ πόσον τὸ μέτρον τῆς διανομῆς συμβιβάζεται μὲ τὸ δίκαιο. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς διανομῆς τὸ θέλουν ὡς ποινὴν κατὰ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν διὰ τὴν αὐθαιρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον, ἢ τὸ θέλουν ὡς μέτρον δικαιοσύνης, ὡς μέτρον πολιτικῆς ἀποζημιώσεως; Ἐὰν θέλουν νὰ τὸ μεταχειρισθοῦν ὡς ποινὴν, δὲν ἔχω τίποτε νὰ ἀντείπω, διότι δύνανται, ἂν θέλουν, νὰ πάρουν καὶ ὁλόκληρον τὴν φυτείαν. Ἀλλὰ, καθὼς ἀκούετε, σᾶς λέγουν, ὅτι τὸ μέτρον τῆς διανομῆς τὸ θέλουν οὐχὶ τιμωρίας χάριν, ἀλλὰ ὡς μέτρον δικαιοσύνης. Διὰ νὰ ᾖναι, Κύριοι, δίκαιον τὸ μέτρον τῆς διανομῆς, πρέπει νὰ ἔχωμεν ἀποδεδειγμένον, ὅτι ἡ ἀξία τῆς γῆς, τὴν ὁποίαν κατέβαλε τὸ δημόσιον ἀφ’ ἑνὸς, καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ἀποκαταστάσεως, τὰ ὁποῖα κατέβαλεν ἀφ’ ἑτέρου ὁ ἐμφυτευτὴς, εἶναι ἴσα· ὅταν παραδεχθῶμεν, ὅτι εἶναι ἴσα, τότε βεβαίως τὸ μέτρον τῆς διανομῆς εἶναι δικαιότατον. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι καθόλου ἀληθές. Ἡ γῆ τοῦ δημοσίου ἐπωλήθη 20, 30, 40 δραχμάς· εἴς τινας ἐπαρχίας ἐπωλήθη κἄτι τι περισσότερον· ἀλλὰ διὰ τοῦτο δὲν εἶναι καὶ δικαία ἡ διανομὴ, διότι εἰς μίαν ἐπαρχίαν ἡ ἀξία τῆς γῆς εἶναι ἐλαχίστη καὶ εἰς ἄλλην ἀρκετὰ μεγάλη. Τὰ ἔξοδα δὲ τῆς ἐμφυτεύσεως, ὅσοι ἐξ ὑμῶν ἐφύτευσαν σταφιδαμπέλους, ἠξεύρετε, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ ᾖναι ὀλιγώτερα τῶν 120 καὶ 150 δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Λοιπὸν, Κύριοι, βλέπετε, ὅτι εἰς τὴν συντροφιὰν αὐτὴν τὸ δημόσιον κατέβαλε τὴν γῆν του, ἥτις ἀξίζει 20, 30 δραχμὰς, καὶ ὁ ἰδιώτης τὰ ἔξοδα τῆς ἐμφυτεύσεως καὶ ἀποκαταστάσεως, τὰ ὁποῖα ἀξίζουν τετραπλασίως καὶ πενταπλασίως περισσότερον ἀπὸ τὴν γῆν. Εἶναι λοιπὸν δικαιοσύνη νὰ λέγητε τώρα, ὅτι μοιράζω αὐτὸ τὸ κτῆμα καὶ ἀφίνω εἰς σὲ τὸ ἥμισυ καὶ ἐγὼ λαμβάνω τὸ ἄλλο ἥμισυ; Μοὶ φαίνεται, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι σωστόν. Ὥστε ἂν προτείνουν τὸ μέτρον τῆς διανομῆς ὡς μέτρον δικαιοσύνης, νομίζω, ὅτι ἀπατῶνται, ἢ ὅτι ζητοῦν νὰ μᾶς ἀπατήσουν. Ἀλλὰ σᾶς λέγουν, ὅτι εἶναι συνήθεια εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ δίδουν οἱ κτηματίαι τὰς γαίας των πρὸς ἐμφύτευσιν καὶ νὰ τὰς μοιράζουν· ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος δὲν εἶναι ἀληθής. Μόνον εἴς τινας ἐπαρχίας, ὡς εἰς τὰς Πάτρας καὶ τὸ Αἴγιον, ὅπου αἱ γαῖαι εἶναι ὑπερτετιμημέναι, συμβαίνει τῷ ὄντι ὁ ἰδιοκτήτης νὰ εὕρῃ καλλιεργητὴν νὰ τῷ δώσῃ τὴν γῆν του ἐπὶ συμφωνίᾳ νὰ τὴν φυτεύσῃ μισακήν· ἀλλ’ εἰς τ’ ἄλλα μέρη δὲν γίνονται τοιαῦται συμφωνίαι.

§214ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἰς τὴν Ἠλείαν δὲν γίνεται τοῦτο;

§215ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποτὲ δὲν εὑρίσκεται ἄνθρωπος κεφαλαιοῦχος, διαθέτων ἴδια κεφάλαια, νὰ ὑπάγῃ εἴς ἕνα ἰδιοκτήτην νὰ τῷ εἴπῃ, δός μου τὴν γῆν σου νὰ τὴν φυτεύσω καὶ νὰ τὴν μοιράσωμεν· ἀλλ’ εὑρίσκεται ἐνίοτε χωρικός τις, ὅστις δὲν ἔχει τί νὰ κάμῃ, πῶς νὰ ἀσχολήσῃ τὸν καιρόν του, καὶ ἔρχεται καὶ σοῦ λέγει· ἔμαθον, ὅτι ἔχεις εἰς τὸ δεῖνα μέρος αὐτὸ τὸ χωράφι, ἀφεντικόν· ἐπειδὴ κάθηται ἀργόν, νὰ μοῦ τὸ δώσῃς νὰ τὸ φυτεύσω, ἀλλὰ νὰ μοῦ δώσῃς καὶ χρήματα καὶ νὰ μοὶ κάμῃς καὶ διαφόρους ἄλλας εὐκολίας. Ὅστις ἔχει κεφάλαια, ἢ ἀγοράζει ἕτοιμον κτῆμα, ἢ ἀγοράζει πρῶτον τὴν γῆν καὶ ἔπειτα φυτεύει· κανεὶς δὲν εἶναι ἀνόητος νὰ ἐξοδεύσῃ 150 δραχμὰς εἰς τὴν γῆν, ἥτις ἀξίζει 10 καὶ 20 δραχμάς. Κύριοι, κατὰ τὰ 1837, ὅτε δὲν ὑπῆρχε Σύνταγμα καὶ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία, ἡ Κυβέρνησις τοῦ παρελθόντος ἐξέδωκε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου διέταττεν, ὥστε ὅλαι αἱ ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς γενόμεναι φυτεῖαι νὰ διανεμηθῶσι καὶ νὰ πάρῃ τὸ ἥμισυ τὸ δημόσιον, τὸ δ’ ἄλλο ἥμισυ ὁ ἰδιοκτήτης. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀκόμη, τόσην κακὴν ἐντύπωσιν ἔκαμε τὸ μέτρον αὐτό, ὥστε ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη δὲν ἐτόλμησε νὰ τὸ πραγματοποιήσῃ· ἔγραψε τὸν Νόμον εἰς τὸ χαρτὶ, ἀλλὰ δὲν τὸν ἐφήρμοσεν ὅλως διόλου, καὶ ὄχι μόνον δὲν τὸν ἐφήρμοσε διὰ τὰς μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης γενομένας φυτείας, ἀλλ’ ἀφ’ οὗ ἐμάνθανεν, ὅτι ἐξηκολούθουν νὰ γίνωνται πάντοτε ἐμφυτεύσεις μὲ ὅλα τὰ ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις παρενέβαλλε, δὲν ἐτόλμησε νὰ λάβῃ κανὲν μέτρον περὶ τῶν ἐμφυτεύσεων αὐτῶν. Μόνον εἰς τὰ τελευταῖα ἔτη εὑρέθη εἷς ὑπουργός, ὅστις ἠθέλησε νὰ ἀναστήσῃ πάλιν τὸν νόμον ἐκεῖνον τοῦ 1837, καὶ ἔφερε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου διετάττετο ἡ διανομὴ ὅλων τῶν ἐπ’ ἐθνικῆς γῆς φυτειῶν, ἀλλὰ τόσην κακὴν ἐντύπωσιν ἔκαμεν εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ εἰς ὅλον τὸν κόσμον τὸ μέτρον αὐτό, ὥστε καὶ αὐτὴ ἡ Βουλὴ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης δὲν ἐτόλμησε νὰ τὸ συζητήσῃ. Ἀπὸ τοῦτο δύνασθε νὰ καταλάβητε, ὅτι τὸ μέτρον τῆς διανομῆς ἀπεκρούσθη πάντοτε, ἀποκρούεται καὶ θὰ ἀποκρούηται ὡς ἓν μέτρον ἄδικον καὶ ὅλως διόλου ταμιευτικόν. Λάβετε, Κύριοι, ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐκτὸς τῶν πολιτῶν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐφύτευσαν ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς, ἔκαμον καὶ πολλοὶ ἄλλοι αὐθαιρεσίας· τοιοῦτοι εἶναι π. χ. οἱ οἰκοδομήσαντες ἐπὶ ἐθνικῶν οἰκοπέδων· ἐν τούτοις διὰ τούτους τί ἐκάματε; τοὺς ὑπεχρεώσατε νὰ πληρώσουν τὴν γῆν, δὲν ἦλθε ποτὲ εἰς τὴν ἰδέαν κανενὸς νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἐπειδὴ ἐπῆρα ἐγὼ ἓν οἰκόπεδον καὶ ἀνήγειρα μίαν οἰκίαν, πρέπει νὰ μοῦ πάρουν τὴν μισὴν οἰκίαν καὶ τὴν ἄλλην νὰ μοῦ τὴν ἀφήσουν· καὶ σημειώσατε ἀκόμη, ὅτι οἱ καταλαβόντες τὰ ἐθνικὰ οἰκόπεδα, περὶ τῶν ὁποίων ἐλήφθη αὐτὴ ἡ πατρικὴ πρόνοια, δὲν ὠφέλησαν τὸ δημόσιον διόλου, διότι ὅστις ἐπῆρεν ἓν οἰκόπεδον, τὸ ἔκαμε διὰ νὰ στεγασθῇ, καὶ τὸ δημόσιον κἀμμίαν ὠφέλειαν δὲν εἶδεν ἀπ’ αὐτούς, ἐνῷ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐφύτευσαν ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς γῆς, ὠφέλησαν καὶ ὠφελοῦν σημαντικὰ τὸ δημόσιον. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὸν λόγον, διὰ τί, ἀφοῦ εἰς τοὺς οἰκοδομήσαντας ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς φαινόμεθα τοσοῦτον συγκαταβατικοὶ, ἀφοῦ εἰς τοὺς καθυστεροῦντας εἰς τὸ δημόσιον ἐχαρίσαμεν τοὺς τόκους, δὲν βλέπω, λέγω, τὸν λόγον διὰ τί νὰ φανῶμεν τοσοῦτον αὐστηροὶ εἰς μίαν τάξιν ἀνθρώπων, ἥτις ἔκαμε μὲν μίαν μικρὰν αὐθαιρεσίαν, ἀλλ’ ἐκ τῆς πράξεως αὐτῆς δὲν ἐζημίωσεν, ἀλλ’ ὠφέλησε σημαντικὰ τὸ δημόσιον. Συμπεραίνων σᾶς λέγω, ὅτι διὰ νὰ ἦσθε ἐντὸς τοῦ δικαίου πρέπει νὰ παραδεχθῆτε τὴν τροπολογίαν μου καὶ νὰ ὑποχρεώσητε τοὺς ἐμφυτεύσαντας ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς νὰ σᾶς πληρώσουν τὴν ἀξίαν αὐτῆς κατ’ ἐκτίμησιν. Ἐὰν πράξητε, Κύριοι, διαφορετικὰ, δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ἡ ἱστορία μίαν ἡμέραν θέλει εἰπεῖ, ὅτι ἡ ἀσυνεσία καὶ τὸ ταμιευτικὸν πνεῦμα τῆς πεσούσης δυναστείας ἠνάγκασαν πολλοὺς τῶν πολιτῶν νὰ φυτεύουν αὐθαιρέτως ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς, ἡ δ’ ἐπανάστασις, ἥτις κατήργησε τὴν δυναστείαν ἐκείνην, καὶ ἡ ἐκ ταύτης προελθοῦσα Συνέλευσις, στεφανοῦσα τὸ ἀσύνετον ἔργον ἐκείνης, κατεδίκασε τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, ἐναντίον παντὸς δικαίου, νὰ χάσουν τὸ ἥμισυ τῶν φυτειῶν, τὰς ὁποίας διὰ τοσούτων κόπων καὶ ἐξόδων ἀποκατέστησαν. Ἰδοὺ ἡ τροπολογία μου «Τὸ 1 ἄρθρον νὰ μεταβληθῇ ὡς ἕπεται· «Οἱ ἐμφυτεύσαντες ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς ἀμπέλους, σταφιδαμπέλους, συκέας, μωρέας, ἐλαίας καὶ ἄλλα κάρπιμα δένδρα, ἐὰν ἡ φυτεία ᾖναι πλήρης, θέλουσι πληρώσει τὸ τίμημα τῆς γῆς δι’ ἐκτιμήσεως προσδιοριζόμενον.»

§216Ι. ΑΝΝΙΝΟΣ. Πόσον εἶναι τὸ ποσόν;

§217ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ προσδιορισθῇ πρὶν γίνῃ καταμέτρησις τῶν γαιῶν.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἐγκρίνῃ νὰ ἐπικυρώσῃ τὰ πρακτικὰ, καθόσον ἀποβλέπει τὴν πρότασιν περὶ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς.

§219ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἐγκεκριμένα.

§221ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Καλλιγᾶς.

§223ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κύριοι, λαβὼν μέρος καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις ὑπέβαλεν ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς ἀρχικῆς προτάσεως τοῦ Κ. Κουμουνδούρου, τολμῶ νὰ ὁμιλήσω περὶ πράγματος....

§224ΠΟΛΛΟΙ. (ἐγειρόμενοι καὶ ἀναχωροῦντες). Αὔριον, αὔριον. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 3¾.)

Ὁ Προεδρεύων Ἀντιπρόεδρος

ΕΥΑΓ. ΑΝΤΥΠΑΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Γ. Πετρούλιας.