1864.08.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 307.

Ἔκτακτος.

Τῆς 27 Αὐγούστου 1864.

(Πέμπτη.)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅτε ἔλαβε τὸν λόγον ὁ Κ. Σαράβας χθὲς ἐπὶ τῆς γενομένης ψηφοφορίας, προσέθηκα καὶ τοῦτο, ὅπως σημειωθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ὅτι ἐγὼ ἤμην ἐναντίος εἰς τὸ ἐπιψηφισθὲν ζήτημα.

§3ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σημειωθῇ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ λοιπὸν πῶς ἐτέθη. Μετὰ τὸν πληρεξούσιον Σαράβαν, λαβὼν τὸν λόγον ὁ πληρεξούσιος Λομβάρδος ἐξέθηκεν, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Προεδρείου ἔχει νόμιμον κῦρος, ἀλλὰ κατὰ τὴν κρίσιν του εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἔπρεπε νὰ ἐπιτραπῇ ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, ἵνα ἐκτεθῇ ἡ γνώμη ἑνὸς ἑκάστου ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος. Ἐγκρίνονται τὰ πρακτικά;

§5ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπιθυμεῖτε νὰ ἀκούσητε τὴν ἐπιστολὴν τοῦ Κ. Ζερβοῦ· ἂν ἀρκῆσθε, νὰ κατατεθῇ μόνον εἰς τὸ ἀρχεῖον.

§7ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ.

§8ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ κατατεθῇ εἰς τὰ ἀρχεῖα.

§9ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διατὶ, Κύριοι, νὰ φαίνηται, ὅτι φοβούμεθα τὴν ἀνάγνωσιν ἑνὸς ἐγγράφου;

§10ΔΑΓΡΕΣ. Θεωρῶ ὅλως ἀναξιοπρεπὲς νὰ ἀπασχοληθῇ ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐπιστολῆς ἑνὸς ἀνθρώπου, τὸν ὁποῖον ἡ Συνέλευσις ἐτίμησε τοσοῦτον· ἂν ὁ ἄνθρωπος οὗτος δὲν ἀξιοῖ νὰ θυσιάσῃ τὴν ἀνάπαυσίν του καὶ νὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα νὰ συνυποφέρῃ καὶ αὐτὸς ὑπὲρ τοῦ μεγαλείου τῆς ἑλληνικῆς φυλῆς, ἡ ἐπιστολὴ αὐτὴ αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ὅστις δὲν ἔχει συναίσθησιν τοῦ καθήκοντός του καὶ θεωρεῖ ἑαυτὸν ἀνώτερον παντὸς Ἕλληνος, εἶναι ἀναξιοπρεπὲς νὰ ἀναγνωσθῇ (θόρυβος).

§11ΖΑΪΜΗΣ. Εἰμὶ καὶ ἐγὼ κατὰ τῆς ἀναγνώσεως, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ Κ. Δαγρὲ λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ, διότι ἕνας ἄνθρωπος διακεκριμένος τόσον, ὅσον ὁ Κ. Ζερβὸς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ προσβάλληται κατὰ αὐτὸν τὸν τρόπον· καὶ ὁ Κ. Δαγρὲς δὲν ἔπρεπε νὰ εἴπῃ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπε.

§12ΔΑΓΡΕΣ. Ἂν πρόκηται νὰ γίνῃ συζήτησις, ζητῶ τὸν λόγον.

§13ΜΑΡΙΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἀποκρούω τὰς ἰδέας τοῦ Κ. Δαγρέ.

§14ΖΑΪΜΗΣ. Σᾶς λέγω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι, ἂν ὁ Κ. Δαγρὲς δὲν ἐλάλει ὅπως ἐλάλησε περὶ τοῦ Κ. Ζερβοῦ, ἤθελον συμφωνήσει νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ, ἀφ’ οὗ ὅμως ὁ Κ. Δαγρὲς εἶπεν, ὅτι ὁ Κ. Ζερβὸς δὲν θυσιάζει τὴν ἀνάπαυσίν του, δὲν θυσιάζει τὴν ἡσυχίαν του νὰ ἔλθῃ ἐδῶ, πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορὰ διὰ νὰ πεισθῇ ἡ Συνέλευσις ἂν ἦναι λόγοι ὅλως ἐγωϊστικοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐμποδίζουν τὸν Κ. Ζερβὸν νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ὅταν πρόκηται περὶ ἀνθρώπων, ὡς τὸν Κ. Ζερβὸν, πρέπει νὰ ἔχωμεν εὐλάβειάν τινα εἰς τὰς ἐκφράσεις, διότι ὁ Κ. Ζερβὸς διακρίνεται διὰ τὸ ἀκέραιον τοῦ χαρακτῆρος αὐτοῦ, διὰ τὰ ἀνεξάρτητα φρονήματά του.

§15ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δὲν ἐσπουδάσαμεν ἡμεῖς τοὺς χαρακτῆρας· σπουδάζονται ἐνταῦθα, διότι πολλοὶ μᾶς ἐγέλασαν μὲ τοὺς χαρακτῆράς των (θόρυβος).

§16ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, χωρὶς νὰ ἀποκρούσω τὰ ὅσα εἶπεν ὁ Κ. Ζαΐμης, ὅτι, ἀφοῦ ἅπαξ ἡ Συνέλευσις ἔκαμε μίαν ἰδιαιτέραν πρᾶξιν ἐναντίον τῆς παραιτήσεως τοῦ Κ. Ζερβοῦ, οὗτος δὲ δι’ ἑνὸς ἐγγράφου ἀπ’ εὐθείας πρὸς τοὺς πληρεξουσίους ἐκθέτει τοὺς λόγους, δι’ οὓς δὲν θέλει νὰ ἔλθῃ, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναγνώσωμεν αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, καὶ οὐ μόνον νὰ ἀναγνωσθῇ, ἀλλὰ ἀφοῦ ὁ Κ. Δαγρὲς, ὁ ὁποῖος ἴσως ἀνέγνωσε τὸ ἔγγραφον, καὶ διὰ τοῦτο ἐξέφρασε τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας εἶπεν, οὐχὶ μόνον νὰ ἀναγνωσθῇ ὡς εἶπον, ἀλλὰ καὶ νὰ τυπωθῇ.

§17ΚΑΛΟΣ. Ἐτίμησα καὶ θέλω τιμᾷ πάντοτε τὸν Κ. Ζερβὸν διὰ τὰ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα ἔδειξεν ἀπ’ ἀρχῆς τοῦ πολιτικοῦ του βίου, καὶ εἰς τὸν ἀγῶνα τὸν ὁποῖον ἀνέλαβε κατὰ τῆς ξενοκρατίας· ἐκτιμῶ καὶ τὸ ἀκέραιον τοῦ χαρακτῆρός του, ἀλλὰ, Κύριοι, ἀπέναντι τῆς ἐθνικῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Συνέλευσις νὰ τὸν καλέσῃ, νομίζω, ὅτι προσβάλλεται ἡ Συνέλευσις, ἂν θελήσῃ νὰ ἀναγνώσῃ τὴν παραίτησιν τοῦ Κ. Ζερβοῦ· ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἂς κατατεθῇ εἰς τὸ γραφεῖον, καὶ ὅστις δήποτε θέλει, ἂς τὴν ἀναγνώσῃ· ἐγὼ τὴν ἀνέγνωσα καὶ λέγω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ δημοσία, διότι ἡ ἀνάγνωσις δύναται νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν καὶ σκάνδαλα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θέλοντες τὴν ἀνάγνωσιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται ὀλίγοι·) Ἀπεῤῥίφθη. Κατατίθεται λοιπὸν εἰς τὸ γραφεῖον, καὶ ὅστις θέλει, ἂς τὴν ἀναγνώσῃ.

§19Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Προτείνω τὴν τύπωσιν.

§20ΛΑΠΑΣ. Εἶμαι ἐναντίος τῆς τυπώσεως, διότι θὰ ἐξοδευθοῦν εἰς μάτην χρήματα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἓν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνεγνώσθη, δὲν δύναται νὰ τυπωθῇ.

§22Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Πολλάκις ἀνεγνώσθησαν προτάσεις καὶ ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε τὴν τύπωσιν χωρὶς νὰ ἀναγνωσθοῦν προτάσεις.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τύπωσιν νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγοι) Ἀπεῤῥίφθη. Ὑποβάλλεται πρότασις τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Αἰτιολογικὴ ἔκθεσις ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Πρὸς τὴν ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Ἐθνικὴν Συνέλευσιν. Τὸ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἐξόδων τοῦ καθ’ ἡμᾶς ὑπουργείου ψηφισθὲν δι’ ἔξοδα διατροφῆς ὑποδίκων ἐκ δραχ. 80,000, ποσὸν εἶναι ἐγγὺς νὰ ἐξαντληθῇ, διότι ἐδαπανήθησαν ἕως τέλους τοῦ παρελθόντος μηνὸς Μαΐου δραχ. 69,800 ἐπειδὴ αἱ φυλακαὶ εἶναι πλήρεις ὑποδίκων διατρεφομένων ὑπὸ τοῦ δημοσίου ὡς ἀπόρων, τῶν πλείστων ἐκ τοῦ π. ε. συνειλημμένων διὰ τὰ κατὰ τὸ διάστημα τῆς μεσοβασιλείας διαπραχθέντα ἐγκλήματα· παρουσιάζεται ἄρα ἀνάγκη ἀναπόφευκτος καὶ κατεπείγουσα ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν τοὐλάχιστον 50 χιλιάδων, διὰ τὰ ἕως τέλους τοῦ ἔτους τοιαῦτα ἔξοδα. Ἀναλόγως τοῦ δαπανηθέντος ἤδη ποσοῦ ἀπῃτεῖτο ποσὸν πολλῷ ἀνώτερον ἕως τέλους τοῦ ἔτους, ἀλλ’ ἐπειδὴ τά τε Πλημμελειοδικεῖα καὶ τὰ ἑκάστοτε συνιστάμενα κακουργιοδικεῖα, δικάζοντα ὁλονὲν, ἐλαττοῦσι τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποδίκων, θὰ ᾖναι κατὰ πολὺ ἠλαττωμένα περαιτέρω καὶ τὰ πρὸς διατροφὴν κλ. ἔξοδα αὐτῶν. Παρακαλῶ ἑπομένως τὴν Συνέλευσιν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ψηφίσῃ κατεπειγόντως τὴν διὰ τῆς παρούσης ζητουμένην πίστωσιν ἐκ δραχ. 50 χιλιάδων, ἵνα μὴ ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει παύσωσιν οἱ χορηγοῦντες τὸν ἄρτον κλ. τρόφιμα, ὡς μὴ πληρονόμενοι, ὅτε ἡ Κυβέρνησις θὰ εὑρεθῇ εἰς ἀμηχανίαν τί νὰ πράξῃ. Ἐν Ἀθήναις; τῇ 6 Ἰουλίου 1864.

Ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης

ΛΟΝΤΟΣ.

Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει. Ἄρθρον μοναδικόν. Χορηγεῖται ἀναπληρωματικὴ πίστωσις ἐκ δραχ. πεντήκοντα χιλιάδων, ἀριθ. 50,000 ἐπὶ τοῦ Κεφ. 3 ἄρθρ. 4. «Διατροφὴ ὑποδίκων» τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τῆς χρήσεως τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους. Ἐν Ἀθήναις τῇ 6 Ἰουνίου 1864.

Ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης

ΛΟΝΤΟΣ.

Ὑπάρχει καὶ ἔκθεσις, ἥτις τὴν συνοδεύει· θέλετε νὰ τὴν ἀκούσητε;

§24ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§25ΚΑΛΟΣ. Εἷς τῶν Κ. Ὑπουργῶν ὁ Κ. Θεόδωρος Δεληγιάννης ἀγορεύων ἄλλοτε ἐπὶ τῶν πιστώσεων, αἵτινες εἰσήγοντο, ἔκαμε παρατήρησιν λογικωτάτην καὶ σπουδαίαν καὶ σύμφωνον μὲ τὸν Νόμον, ὅτι, ὁσάκις οἱ Ὑπουργοὶ ζητοῦν εἴτε ἐκτάκτους εἴτε συμπληρωματικὰς πιστώσεις, ὀφείλουν νὰ ὑποβάλλωσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ τὸν πίνακα τῶν δαπανηθέντων ποσῶν, ἵνα ᾖναι εἰς κατάστασιν ἡ Συνέλευσις νὰ κρίνῃ.

§26ΛΟΝΤΟΣ. Δὲν εἰσηγάγομεν ἡμεῖς τὴν πίστωσιν, τὴν εὕρομεν εἰσηγμένην ἀπὸ τὸν προκάτοχόν μας· εἶναι ἤδη εἰσηγμένη πρὸ ἑνὸς ἢ δύο μηνῶν· τὸ πρᾶγμα παρίσταται λίαν κατεπεῖγον· γνωρίζετε, ὅτι τὸ κράτος διατρέφει εἰς τὰς φυλακὰς τοὺς ὑποδίκους· ἡ Συνέλευσις διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐχορήγησε πίστωσιν 80 χιλιάδων δραχμῶν, ἐθεώρησε δὲ, ὅτι τὸ ποσὸν ἐκεῖνο ἦτο ἐπαρκὲς διὰ νὰ διατραφῶσιν οἱ ὑπόδικοι κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἑνὸς ἔτους· ἡ πίστωσις ὅμως ἐκείνη ἐξηντλήθη ὡς ἐκ τῆς περισσείας τῶν ὑποδίκων, οἵτινες εἰσήχθησαν εἰς τὰς φυλακάς. Πόθεν δὲ προέκυψεν ἡ περίσσεια αὕτη ὅλοι τὸ γνωρίζετε. Αἱ περιστάσεις αἱ παρελθοῦσαι ἐγέννησαν πλειότερα ἐγκλήματα, πλείονες κατεδιώχθησαν, καὶ πλειότεροι ὡς ἐκ τούτου εἰσήχθησαν εἰς τὰς φυλακάς· ἔχω ἐπιστολὰς ἀπὸ ὅλους τοὺς Εἰσαγγελεῖς, οἱ ὁποῖοι μοὶ λέγουν, ὅτι οἱ ὑπόδικοι, ἂν δὲν διατραφῶσι, θὰ ἀναγκασθῶσιν αὐτοὶ νὰ τοὺς ἐκβάλωσιν. Ἱκετεύω λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν νὰ ψηφίσῃ τὸ κατεπεῖγον, καὶ εἰ δυνατὸν νὰ ἀποφασίσῃ ἐντὸς τῆς ἡμέρας.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Παρεδέχθη.

§28ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τὴν ψηφίσωμεν ἀμέσως.

§29ΕΤΕΡΟΙ. Αὔριον.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σεβασθῶμεν τὸν κανονισμόν.

§31ΛΟΝΤΟΣ (ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν εἶναι δεκτικὰ κᾀμμιᾶς ἀναβολῆς. Ἡ Συνέλευσις ὅμως εἶναι κυρία νὰ ἀποφασίσῃ.

§32ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Οἱ ἄνθρωποι ἀποθνήσκουν εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ἡμεῖς ἀναφέρομεν κανονισμόν!

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρότασις τοῦ πληρεξουσίου Κ. Βάχλα. Πρὸς τὴν ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴν τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν συνέταξε συμβόλαιον ὑπ’ ἀριθ. 6056 ὑπὲρ τοῦ Δημοσθένους Ἰωάννου Βρατσάνου, ἀξιωματικοῦ τοῦ Μηχανικοῦ, καὶ ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς Παρισίους, ὡρίσθησαν δὲ δι’ αὐτοῦ ὑποχρεώσεις δι’ ἀμφότερα τὰ μέρη, ὅπως, ἀφοῦ ἐκπαιδευθῇ τὸ μάθημα τῆς Γαιοδεσίας, ἑπομένως χρησιμεύσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτε ἡ Συνέλευσις προέβη εἰς τὴν κατάργησιν τῶν χορηγουμένων εἰς τοὺς ἐκπαιδευομένους ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ δι’ ἐξόδων τῆς Κυβερνήσεως βοηθειῶν, τὸ ὑπουργεῖον δὲν παρέστησεν εἰς τὸ Σῶμα τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην διὰ νὰ ἐπιφυλαχθῇ κατ’ ἐξαίρεσιν δι’ ἐκείνους, οἵτινες εἶχον συμβόλαια μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν κατάργησιν ταύτην, διότι ἄλλως ἔχαιρον τὸ δικαίωμα νὰ ἀποζημιωθῶσι δικαστικῶς χωρὶς νὰ ἐπέλθῃ διακοπὴ τῆς ἐκπαιδεύσεώς των· ἑπομένως, ἐπειδὴ ἡ κατάργησις δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἰσχὺν εἰς τοὺς φέροντας τοιαῦτα συμβόλαια, καὶ κακῶς τὸ ὑπουργεῖον ἀνεκάλεσεν αὐτοὺς, ἡ Συνέλευσις ἐν τῷ δικαιώματί της, ὀφείλει νὰ διερμηνεύσῃ διὰ τοῦ παρὰ πόδας ψηφίσματός της, ὅτι οἱ περιβεβλημένοι μὲ τοιαῦτα συμβόλαια δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν κατάργησιν ταύτην. Διὰ ταῦτα προτείνομεν. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει Τὸ ὑπ’ ἀριθ. ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως δὲν ἐφαρμόζεται ὡς πρὸς τὸν Δημοσθένην Ἰωάννου Βρατσάνον, ἀξιωματικὸν τοῦ Μηχανικοῦ, ἀποσταλέντα διὰ συμβολαίου εἰς Εὐρώπην, ὅπως ἐκπαιδευθῇ εἰς τὴν Γαιοδεσίαν, μέχρις ἐντελοῦς ἀποπερατώσεως τῶν σπουδῶν του. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 20 Ἰουνίου 1864.

Ὁ πληρεξούσιος

Ι. ΒΑΧΛΑΣ.

Ποίαν ἡμέραν προσδιορίζει ὁ Κ. Βάχλας;

§34ΒΑΧΛΑΣ. Τὸ Σάββατον.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται ἑτέρα πρότασις ὑπὸ τοῦ Κ. Κωνσταντίνου Νικολαΐδου. Ἐπειδὴ ἐν καιρῷ χειμῶνος διὰ τῆς πλημμύρας τοῦ ποταμοῦ Ξηριᾶ, κειμένου πλησίον τῆς κωμοπόλεως Ξηροχωρίου, κινδυνεύει νὰ καταστραφῇ ἡ πόλις καὶ κατ’ ἔτος καταστρέφονται καὶ τὰ σπαρτὰ τῶν παρακειμένων χωραφίων, ἕνεκα δὲ τούτου προξενεῖται μεγάλη ζημία εἴς τε τὸ δημόσιον καὶ τοὺς ἰδιοκτήτας· καὶ Ἐπειδὴ καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1861 ἐγένετο φραγμὸς τοῦ εἰρημένου ποταμοῦ, ὅστις κατὰ τὸ 1863 κατεστράφη· Προτείνω ὅπως τὸ μὲν δημόσιον καταβάλλῃ καὶ πάλιν τὰ ⅔, ὁ δὲ δῆμος Ἱστιέων τὸ ⅓ καὶ ἐπιδιορθωθῇ ὁ κατὰ τὸ 1861 κατασκευασθεὶς φραγμὸς (ἔρματα).

Ὁ πληρεξούσιος Ξηροχωρίου

ΚΩΝΣΤ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ.

Ποίαν ἡμέραν προσδιορίζει ὁ προτείνας;

§36Κ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Τὸ Σάββατον.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Βαλτινοῦ περὶ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς.

§38ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§39Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σήμερον θὰ συζητήσωμεν τὸ σχέδιον τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ θὰ τὴν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται ἑτέρα πρότασις περὶ ἡμερολογίου τοῦ Κ. Ἰακωβάτου· «Ἀπὸ τῆς 1 τοῦ προσεχοῦς μηνὸς Σεπτεμβρίου ἐνεστῶτος ἔτους καὶ αἱ ἐν τῇ πρώην Ἑπτανήσῳ ἀρχαὶ θέλουσι χρονολογεῖ τὰς πράξεις των κατὰ τὸ ἰσχύον ἐν Ἑλλάδι χρονολογικὸν ἔτος». Ἡ πρότασις αὕτη θέλει ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς σχετικῆς προτάσεως. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τοῦ πληρεξουσίου Κοσονάκου.

ΠΡΟΣΘΗΚΗ

Εἰς τὴν περὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν πρότασιν τοῦ Κ. Κουμουνδούρου. «Ἔτι δὲ τοὺς Κυρίους Λαζ. Λεωτσάκον, Γ. Μακρῆν, Ἀλ. Μαυρογένην, Ν. Β. Μαυρομιχάλην Γ. Ῥοντίρην, Διονύσιον Καβαλάρην, Κυριακούλην, Θεοδωρομπεάκον καὶ Γ. Δομέστικον. Ἀθῆναι τῇ 26 Αὐγούστου 1864.

Οἱ πληρεξούσιοι

Γ. ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ,

Π. Β. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΗΗΣ.

Ὑποβάλλεται ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Πετιμέζη. Ὁ μέγιστος τῶν ποταμῶν τῆς Ἑλλάδος Ἀχελῷος διαχωρίζων τὰς ἐπαρχίας Βάλτου καὶ Ξηρομέρου ἀπὸ τὸ λοιπὸν κράτος, μόλις διαβατὸς τὸ θέρος, καθίσταται ἀδιάβατος τὸν χειμῶνα· ἐπειδὴ δὲ διὰ τοῦ ποταμοῦ τούτου ὀφείλουσι νὰ διέλθωσι πάντες οἱ ἀπὸ Ἠπείρου, Λευκάδος, Βάλτου καὶ Ξηρομέρου μετὰ τοῦ λοιποῦ κράτους συγκοινωνοῦντες, κατ’ ἔτος συμβαίνουσιν ἄπειρα δυστυχήματα, πολλάκις δὲ καὶ ἡ δημοσία ἀσφάλεια ἔπαθεν, παρεμποδισθείσης τῆς ἐνόπλου δυνάμεως τοῦ νὰ μεταβῇ ταχέως εἰς τὸν πρὸς ὃν ὅρον ἕνεκα ἐλλείψεως μέσων διαβάσεως τοῦ ποταμοῦ τούτου· Διὰ ταῦτα προτείνω τὸ ἑξῆς ψήφισμα. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Νὰ κατασκευασθῇ κατὰ προτίμησιν δημοσίᾳ δαπάνῃ γέφυρα ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Ἀχελώου πρὸς διευκόλυνσιν τῆς συγκοινωνίας. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 12 Αὐγούστου 1864.

Ὁ πληρεξούσιος Ἀκαρνανίας

Π. Ι. ΠΕΤΙΜΕΖΗΣ.

Ὁ Κύριος Γεωργακάτος ζητεῖ ἑνὸς μηνὸς ἀπουσίας ἄδειαν· νὰ δοθῇ;

§41ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§42ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Προχθὲς σᾶς ἔδωσα σημείωσιν διὰ τὴν πρότασιν τῶν Γερουσιαστῶν καὶ τῶν ἀγωνιστῶν, ἥτις εἶναι ἐκκρεμὴς, διότι ἤρχισεν ἡ ἐπ’ αὐτῆς συζήτησις καὶ δὲν ἐτελείωσε. Παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῶσι.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθῆκον ἐμὸν εἶναι νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Συνέλευσιν μερικὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐκκρεμῆ, καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Συνέλευσις δύναται, ἂν θέλῃ, νὰ προβῇ εἰς ἀπόφασιν ἢ νὰ προσδιορίσῃ μίαν ῥητὴν ἡμέραν πρὸς συζήτησιν· ά) ζήτημα εἶναι ἡ πρότασις τῶν Κερκυραίων, ὡς πρὸς τὴν ὁποίαν ἡ Συνέλευσις δὲν ἀπεφάσισεν ἂν πρέπῃ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα ἢ ὄχι· ἐὰν παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα, πρέπει νὰ προσκαλέσω ἵνα ἐκλέξωσι τοὺς εἰσηγητάς των καὶ οὕτω διὰ τῆς ἐκθέσεως τῆς εἰσηγητικῆς ἐπιτροπῆς νὰ φθάσῃ ἡ πρότασις εἰς τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως· βʹ) ἐκκρεμὲς ζήτημα εἶναι ἡ πρότασις ἡ ἀφορῶσα τὴν σύνταξιν τῶν Γερουσιαστῶν. Ἡ Συνέλευσις, καθὼς γνωρίζετε, δι’ ἑνὸς ψηφίσματός της ἀπεφάσισεν, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ σύνταξις εἰς τοὺς Γερουσιαστὰς, ἀλλὰ δὲν ἐπεψήφισε τὴν πρὸς τοῦτο ἀπαιτουμένην πίστωσιν· διότι ἔγεινε φιλονεικία ὡς πρὸς τὸ ποσὸν, ἂν πρέπῃ νὰ κανονισθῇ ἡ σύνταξις λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ τακτικοῦ μισθοῦ τῶν Γερουσιαστῶν, ἢ καὶ τοῦ ἐπιδόματος. (Θόρυβος) Τώρα πρόκειται ν’ ἀποφασίσητε ποῖον θὰ προτιμήσητε.

§44ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ θέσητε σήμερον ὑπ’ ὄψιν τῆς Συνελεύσεως τὴν πρότασιν περὶ πιστώσεως διὰ τὸν ἀτμοδρόμονα. Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ συζητήσῃ πρῶτον αὐτό.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι. Τὸ περὶ γερουσιαστῶν ζήτημα καὶ τὸ Κερκυραϊκὸν δὲν εἶναι ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὥστε δὲν τὰ ὑποβάλλω παρὰ διὰ νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις καὶ ὁρίσῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν διὰ τὸ Σάββατον.

§46ΔΑΓΡΕΣ. Μεριμνῶμεν, ἀγωνιζόμεθα, ὅπως καθιερώσωμεν ἀρχὰς καὶ δὲν σκεπτόμεθα ποῦ θὰ στηρίξωμεν αὐτὰς, εἴτε φιλελεύθεροι εἶναι, εἴτε μή. Δὲν ἀμφιβάλλει κἀνεὶς, ὅτι ἡ ἐκτέλεσις αὐτῶν καὶ ἡ ἀσφάλεια ἀνατίθεται εἰς τὸν λαόν. Εἴπομεν περὶ Ἀγωνιστῶν, εἴπομεν περὶ Γερουσιαστῶν, λαλοῦμεν περὶ διαφόρων ζητημάτων καὶ περὶ τοῦ κυρίως ἀγωνιστοῦ οὐδόλως ἐσκέφθημεν, τοῦ λαοῦ. Ὁ λαὸς σᾶς ζητεῖ νὰ τοῦ χορηγήσητε τί; γαίας, τὰς ὁποίας διὰ τοῦ αἵματός του ἀπέκτησε, καὶ νὰ τὰς πληρώσῃ· σᾶς ζητεῖ νὰ τοῦ δώσητε τὰ ἕλη, τὰ δάση, τὰ ὁποῖα κατέστησε περιβόλια. Εἶναι ἡ δωδεκάτη φορὰ, καθ’ ἣν λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ὑπάρχουν προτάσεις πρὸ ἑνὸς ἔτους καὶ οὐδόλως ἐφρόντισαν τὰ κατὰ καιροὺς προεδρεῖα νὰ τὰς καταχωρίσωσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν προτάσεων, ἃς ἀνεφέρατε, νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ τὸ περὶ φυτειῶν καὶ λοιπαί.

§47ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐν πρώτοις χρεωστῶ νὰ ἀποκρούσω, διαβεβαιῶν τὸν Κύριον Δαγρὲ, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ποτὲ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν δὲν ἐτέθησαν αἱ προτάσεις, τὰς ὁποίας ἀνέφερε· τὸν διαβεβαιῶ, ὅτι οὐχὶ μόνον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἐτέθησαν, ἀλλ’ ἔγεινε καὶ πρόσκλησις τῶν ἐπιτροπῶν, ὅπως ἀποπερατωθῶσι τὰ ἔργα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐκκρεμῆ εἰς τὰ τμήματα· οὐχὶ μόνον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἐτέθησαν, ἀλλὰ καὶ διὰ προκηρύξεως προσεκλήθησαν οἱ ἀπόντες πληρεξούσιοι, ἵνα προσέλθωσιν εἰδικῶς διὰ τὰ ἀντικείμενα ταῦτα καὶ πολλαὶ προτροπαὶ ἐγένοντο εἰς τὴν Συνέλευσιν παρὰ τοῦ Προέδρου, ἵνα συζητήσῃ τὰ ἀντικείμενα ταῦτα· ὥστε ἀποκρούω πᾶν ὅ,τι εἶπεν ὁ Κ. Δαγρὲς, ὅτι οὐδεὶς Πρόεδρος ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα, τοῦ ὁποίου ἐπελήφθημεν σήμερον, νὰ κανονίσωμεν ἐκ τῶν ἐκκρεμῶν ἡμῶν ὑποθέσεων ποία νὰ προτιμηθῇ, τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἀτόπως φέρεται κατὰ τὴν κρίσιν μου καὶ κακῶς θέλει γίνει, διότι αἱ ὑποθέσεις αἱ ἐκκρεμεῖς ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως εἶναι πολλαὶ, περιλαμβάνουν ποικίλα συμφέροντα, καὶ μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχει εἰς τὴν ἀξίαν των μεγάλη ἀπόστασις μεταξὺ τοῦ ἑνὸς ζητήματος καὶ τοῦ ἄλλου. Χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν σήμερον, ὅτι θὰ κάμωμεν ἓν ἔργον πολὺ σπουδαῖον, νὰ παρατηρήσωμεν ἐκ τῶν παλαιῶν ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων, αἵτινες εἶναι σπουδαιότεραι, ποῖαι νὰ προτιμηθοῦν, διὰ ποίας ἐνδιαφέρεται περισσότερον ὁ τόπος καὶ νὰ προετοιμασθοῦν, νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς ἀπόφασιν. Μᾶς ἐκοινοποιήσατε μίαν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ἀντὶ τούτου μᾶς παρουσιάζετε τώρα αὐτὸ τὸ μέγα ζήτημα. Διὰ τοῦτο, Κ. Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἂν θέλητε νὰ καθαρίσωμεν αὐτὴν δυνάμεθα εἰς ἄλλην ἡμέραν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς, αὐτὸ δὲν ἔχει σχέσιν διόλου μετὰ τῶν συζητουμένων ὑποθέσεων· τοῦτο, ἂς τὸ μάθῃ ὁ Κ. Δαγρὲς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἡτοιμάσθη ἀκόμη.

§48ΚΑΣΤΑΝΑΚΟΣ. Ἔχομεν τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν, Κύριε Δεληγεώργη.

§49ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος, καὶ τὸ γνωρίζετε, Κύριε Καστανάκε! (θόρυβος). Ἠξεύρετε, Κύριοι, ὅτι ὁ χρόνος τῆς Συνελεύσεως εἶναι πολὺ στενός· ἔχομεν τρεῖς συνεδριάσεις διὰ τὸ Σύνταγμα· τὰ παρεμπίπτοντα ζητήματα πληροῦν τὰς ἄλλας δύω συνεδριάσεις· πολλάκις ἠναγκάσθημεν ν’ ἀφαιρέσωμεν τῶν δύω συνεδριάσεων μίαν διὰ νὰ γίνῃ ἡ προετοιμασία τῶν ἐπιτροπῶν. Ἂν δὲ ἐντὸς 15 ἡμερῶν τελειώσουν τὸ ἔργον των αἱ ἐπιτροπαὶ, τότε ὅλαι αἱ ἡμέραι θέλουν πληρωθῆ, αἱ μὲν ἀπὸ τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος, αἱ δὲ ἀπὸ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ καὶ δημοτικοῦ νόμου. Λοιπὸν διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ἐπειδὴ ὁ χρόνος τῆς Συνελεύσεως εἶναι πολὺ στενὸς, εἶναι σπουδαῖον τὸ ζήτημα, ποῖον νομοσχέδιον νὰ προτιμηθῇ· ἔχομεν 60 τοιαῦτα.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρατηρῶ, ὅτι κατὰ τὸν κανονισμὸν ὁ Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως εἰς τὸ τέλος ἑκάστης συνεδριάσεως προκαλεῖ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως ὡς πρὸς τὰ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως· τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ κάμω εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως, διότι γνωρίζετε πῶς συνήθως διαλύονται, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶμαι ἀξιόμεμπτος ἐὰν τὸ ἐπροκάλεσα εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως· τὰ δὲ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι σπουδαῖα μὲν, ἀλλ’ ἀποφασίζονται εἰς πᾶσαν συνεδρίασιν· διότι γνωρίζετε, ὅτι κατὰ πᾶσαν συνεδρίασιν δύναται νὰ γίνῃ ἀντίκρουσις, καθόσον ἀφορᾷ τ’ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ τότε προκαλεῖται ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως· ὥστε νομίζω, ὅτι δὲν ἔκαμα παράβασιν εἰς τὸ καθῆκόν μου προκαλῶν μίαν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, καθόσον ἀποβλέπει τὰ ἀντικείμενα αὐτὰ, καὶ ἂν ἡ Συνέλευσις ἀποφασίσῃ νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν οἱασδήποτε ἡμέρας, δὲν ἐμποδίζεται πάλιν κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ν’ ἀποφασίσῃ ἄλλως πως.

§51ΖΕΖΑΣ. Προτείνω τὴν προσεχῆ Πέμπτην διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§52ΔΑΓΡΕΣ. Θὰ κάμω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὸν Κ. Δεληγεώργην.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι περιττὸν, διότι τοῦτο ἀποβλέπει ἐμὲ, καὶ ἔδωσα τὴν ἐξήγησιν.

§54ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν δύναμαι ν’ ἀρνηθῶ, ὅτι ὁ Κ. Δελιγεώργης κατέβαλε πολλὰς προσπαθείας, καὶ λυποῦμαι τώρα, ἐνῷ ὡς Πρόεδρος κατέβαλε τοιαύτας προσπαθείας.... (θόρυβος).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκετὰ, Κύριε Δαγρὲ, τὰ εἴπετε αὐτά. Ἐρωτῶ λοιπὸν, Κύριοι, τὴν Συνέλευσιν, ἐπιθυμεῖ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τοῦ Σαββάτου νὰ συμπεριληφθῶσιν ἡ πρότασις περὶ γερουσιαστῶν, περὶ τῶν Κερκυραϊκῶν.......

§56ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Αὐτὰ θὰ συζητηθοῦν σήμερον· νὰ ἐρωτήσητε δι’ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ ὑπουργός.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι κατόπιν αὐτὸ τὸ ζήτημα. Λοιπὸν τὰ ζητήματα περὶ οἰκοδομῶν, περὶ τῶν φυτειῶν, περὶ ἀγωνιστῶν, οἱ παραδεχόμενοι νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τοῦ Σαββάτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Λοιπὸν, Κύριοι, μεταβαίνομεν εἰς τὴν λύσιν τοῦ ἄλλου ζητήματος. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐζήτησε νὰ προταχθῶσι κατὰ τὴν σημερινὴν συζήτησιν δύο ἀντικείμενα, τὸ περὶ ἀτμοδρόμονος καὶ ἐθνοφυλακῆς.

§58ΒΑΣΤΑΣ. Δὲν εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀλλὰ κατόπιν ἄλλων.

§60ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Ὑπενθυμίζω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι, ὅταν εἰσήχθησαν αὐτὰ, ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισεν ὁριστικῶς νὰ συζητηθῶσι τὴν προσεχῆ Πέμπτην, ὥστε αὐτὰ εἶχον ἤδη τὴν σειράν των· ἐὰν θέλῃ ἡ Συνέλευσις νὰ τὴν μεταβάλλῃ, ἄλλο πρᾶγμα.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ θέσω τὸ ζήτημα.

§62ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ ἄλλο ἔχομεν νὰ συζητήσωμεν;

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι χίλια δύο. Ἰδοὺ ἡ ἡμερησία διάταξις. (Ἀναγινώσκει). Ἡμερησία διάταξις τῆς 27 Αὐγούστου 1864. 1) Συζήτησις τῆς προτάσεως τοῦ πληρεξουσίου Ἰακωβάτου περὶ ἡμερολογίου. 2) Συζήτησις τῆς προτάσεως τοῦ πληρεξουσίου Κουμουνδούρου περὶ τῶν 5 ἀνθυπασπιστῶν. 3) Ἀπάντησις εἰς ἐπερωτήσεις. 4) Συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ πιστώσεως 1500 δραχμῶν διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῆς ὁδοῦ Φαλήρου. 5) Συζήτησις τῆς πρὸς διατήρησιν τοῦ ἀτμοδρόμονος πιστώσεως. 6) Συζήτησις τοῦ περὶ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ψηφίσματος. 7) Συζήτησις διαφόρων προτάσεων περὶ χαρακτηρισμοῦ ὁδῶν τινων ὡς δημοσίων. 8) Συζήτησις τῆς περὶ τοῦ Προξένου Βουκουρεστίου ἐπερωτήσεως τοῦ πληρεξουσίου Δαγρέ. 9) Συζήτησις τῆς προτάσεως Βαλασοπούλου περὶ τῆς διαθήκης Στουρνάρη. 10) Συζήτησις τοῦ ψηφίσματος περὶ τοῦ κτήματος Ῥούφ. 11) Συζήτησις τῆς περὶ διαιρέσεως τῶν καθηκόντων τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας Παξῶν ἀπὸ τῶν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ὑγειονομείου.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

§64ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Προτείνω λοιπὸν, Κύριε Πρόεδρε, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ν’ ἀποφασισθῇ, καθόσον εἶναι ζήτημα τῆς στιγμῆς, τὸ Κερκυραϊκὸν, νὰ ὑπάγῃ εἰς τὰ τμήματα;

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις τὸ Σάββατον. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ προταχθῶσι κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν αἱ προτάσεις περὶ ἀτμοδρόμονος καὶ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§66ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν ἐπερώτησιν θὰ κάμω. Βεβαιοῦμαι, Κύριοι, ἀπὸ τῶν ἐφημερίδων τῆς Κερκύρας καὶ ἐξ ἐπιστολῆς, ὅτι διάφοροι ἐκτοπίσεις καὶ ἐξορίαι ἔλαβον χώραν ἐν Κερκύρᾳ κατὰ διαταγὴν τοῦ ὑπουργείου. Ἂν ἐπιθυμῆτε ν’ ἀναγνώσω καὶ αὐτὰ τὰ τεμάχια, εἶμαι ἕτοιμος.

§67ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§68ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἰδού. Τὴν 12 ὁδεύοντος.......... (Ἀναγινώσκει τεμάχιον ἐπιστολῆς περιγραφικὸν τῶν ἀνωτέρω). Αὐτὰ τὰ γραφόμενα τῆς ἐφημερίδος βεβαιοῦνται ἐκ πολλῶν ἐπιστολῶν πολλῶν πληρεξουσίων. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς νὰ μᾶς βεβαιώσῃ, ά) ἐὰν τοῦτο ᾖναι ἀληθὲς, βʹ) τίς ἡ αἰτία τῆς ἐκτοπίσεως αὐτῶν τῶν πολιτῶν καὶ γʹ) δυνάμει τίνος νόμου ἐγένοντο ταῦτα.

§69ΥΠΟΥΡ. ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Λέγω μόνον, ὅτι δὲν δύναμαι ἀκριβῶς ν’ ἀπαντήσω, ἀλλ’ ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη μου, ἐπεκυρώσαμεν μίαν ἀπόφασιν ἐκδοθεῖσαν συνεπείᾳ τῶν νόμων τῶν ἰσχυόντων ἐν Ἑπτανήσῳ.

§70ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἔχω ἄλλην μίαν ἐπερώτησιν. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ θέσῃ ἐπὶ τῆς τραπέζης τῆς Συνελεύσεως τὴν ἐπιστολὴν, τὴν ὁποίαν ὁ Κ. Βιτάλης, γενικὸς Πρόξενος ἐν Κερκύρᾳ τῆς Ἑλλ. Κυβερνήσεως, ἀπέστειλε κατ’ αἴτησίν του ἐπί τινος ἀντικειμένου, διὰ τὸ ὁποῖον ὁ ὑπουργὸς ἐζήτησε πληροφορίας, ἐὰν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Κερκύρας εἶχέ ποτε ἀπαιτήσει ἀπὸ τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν τὴν κατεδάφισιν τοῦ νέου φρουρίου διὰ τὴν ἔκτασιν τῆς πόλεως. Μεταξὺ τῶν διαφόρων διπλωματικῶν ἐγγράφων εἶναι τὸ γράμμα τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ πρὸς τὸν Πρόξενον, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀπάντησις· ἐπιθυμοῦμεν λοιπὸν νὰ γνωρίζωμεν τὴν ἀπάντησιν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διαβιβασθῇ ἡ ἐπερώτησίς σας.

§72Ι. ΑΝΝΙΝΟΣ. Πότε θὰ δώσῃ ἀπάντησιν ὁ Ὑπουργός;

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλην ἡμέραν· ποίαν προσδιορίζει ἡ Συνέλευσις;

§74ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ Σάββατον.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς πιστώσεως διὰ τὸν Ἀτμοδρόμονα· ἔχει ὡς ἑξῆς.

ΕΚΘΕΣΙΣ

Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχ. 69,343. ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργείου διὰ τὸ 1864. Πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν. Κύριοι! Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν ὑμετέραν ἐπιψήφισιν σχέδιον νόμου περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχ. 69,343 ἐπὶ τοῦ διὰ τὸ ε. ε. εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν ναυτικῶν ὑπουργείου. Ἡ πίστωσις αὕτη εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία, καθόσον πρόκειται νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἐπὶ μίαν ἔτι τριμηνίαν συντήρησιν ἐν γένει ἐν ἐνεργείᾳ τοῦ ἀτμοδρόμονος «ἡ Ἑλλὰς,» περὶ τοῦ ὁποίου ὁ προϋπολογισμὸς δὲν προέβλεψεν εἰμὴ διὰ μίαν τριμηνίαν λήξασαν ἤδη. Ἐπισυνάπτω πρὸς πληροφορίαν σας τὴν πρωτότυπον αἴτησιν τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργείου. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 1 Αὐγούστου 1864.

Ὁ πληρεξούσιος καὶ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν

Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ.

Χορηγεῖται ἀναπληρωτικὴ πίστωσις ἐκ δραχ. ἐξήκοντα ἐννέα χιλιάδων τριακοσίων τεσσαράκοντα τριῶν, ἀριθ. 69,343, καταλογιζομένη εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργείου τοῦ 1864 καὶ ὑπὸ τὰ ἑξῆς κεφάλ. καὶ ἄρθρα.

Ἀριθ. 3375. Πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργεῖον. Κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐνεκρίθη νὰ διατηρηθῇ εἰς ἐνέργειαν ὁ Ἀτμοδρόμων «ἡ Ἑλλὰς» ἐπὶ μίαν εἰσέτι τριμηνίαν. Ἐπειδὴ εἰς τὸν ἐτήσιον προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν δὲν συμπεριλαμβάνεται ἡ ἀπαιτουμένη διὰ τὴν ἐν ἐνεργείᾳ διατήρησιν τοῦ πλοίου αὐτοῦ δαπάνη, παρακαλεῖται τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προκαλέσῃ συμπληρωτικὴν πίστωσιν δραχ. 69,343, καταλογιζομένην ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τ. ε. κατὰ τὸν συνημμένον πίνακα.

Ὁ ὑπουργὸς

Κ. ΚΑΝΑΡΗΣ

Αἴτησις προσθήκης πιστώσεως, κατ’ ἀπόφασιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν διὰ τὴν ἐν ἐνεργείᾳ συντήρησιν τοῦ ἀτμοδρόμονος «ἡ Ἑλλὰς» ἐπὶ μίαν τριμηνίαν. Διὰ τὴν ἐν ἐνεργείᾳ διατήρησιν τοῦ Ἀτμοδρόμονος ἐπὶ τριμηνίαν ἀπαιτεῖται πίστωσις.

Ἐν Ἀθήναις, τὴν 30 Ἰουλίου 1864.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν

Κ. ΚΑΝΑΡΗΣ.

§76ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, μετὰ τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ ἐτησίου προϋπολογισμοῦ τοῦ διαγράφοντος τὰ ὅρια τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους ὅλαι αἱ ὑποβαλλόμεναι πιστώσεις εἰς δύο τάξεις δύνανται νὰ ἀναχθῶσιν· ἢ θὰ ᾖναι πιστώσεις ἀφορῶσαι ἀναπόφευκτον ἀνάγκην δημοσίας ὑγείας, ἢ θὰ ᾖναι πιστώσεις, αἵτινες ἀφορῶσιν ἀνάγκην δημοσίας ἀσφαλείας. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, (ἐπειδὴ δὲν βλέπω παρόντα τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, τὸν ὁποῖον ἀφορᾷ ἰδίως ἡ πίστωσις αὕτη), ὁ Κ. ὑπουργὸς, λέγω, τῶν Ἐσωτερικῶν, νομίζω, ὅτι τὴν ἡμέραν τῆς εἰσαγωγῆς τῆς παρούσης πιστώσεως μᾶς εἶπεν, ὅτι ἀναγκάζεται νὰ ζητήσῃ πίστωσιν τρίμηνον πρὸς διατήρησιν τοῦ ἀτμοδρόμωνος ἕνεκα τῆς ἀσφαλείας τῶν Ἑλληνικῶν θαλασσῶν, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἐνθυμεῖσθε τὴν φράσιν ταύτην. Κύριοι, ἡ τρίμηνος πίστωσις, ἥτις εἶχε ζητηθῆ ἄλλοτε παρὰ τοῦ πρώην ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν Κ. Κανάρη, εἶχε τὴν αἰτίαν τῆς μεταβιβάσεως τῆς Α. Μ. εἰς τὴν Κέρκυραν καὶ διὰ τοῦτο παρεδέχθη παμψηφεὶ παρὰ τῆς Συνελεύσεως· ἀλλὰ ληξάσης τῆς τριμηνίας ἡ ἐπὶ πλέον εἰς ἐνέργειαν διατήρησις τοῦ Ἀτμοδρόμονος εἶναι πλέον δικαιολογημένη;

§77ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τὸν καύσωμεν;

§78ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἂς ἐξετάσωμεν, καὶ ἂν εὑρεθῇ, ὅτι δικαιολογεῖται ἡ διατήρησις τοῦ ἀτμοδρόμονος εἰς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα σήμερον, ἂς ἐπιψηφίσωμεν τὴν πίστωσιν· ἄλλως ἂς παραδεχθῶμεν τὴν ἀπόῤῥιψιν αὐτῆς. Κύριοι! Ἡ διὰ τοῦ ἀτμοδρόμονος προτεινομένη ἀσφάλεια τῶν θαλασσῶν, οὐδενὸς ὑπάρχοντος κινδύνου, ὄχι μόνον δὲν ἔχει οὐδεμίαν ὑπόστασιν ἀλλ’ εἶναι αὐτόχρημα ἀστειότης. Ἠξεύρετε, ὅτι τὴν ἐκ τῆς λῃστοπειρατείας ἀσφάλειαν τῶν θαλασσῶν ἕνεκεν τοῦ ἐμπορίου των, ἔχουσι καθῆκον νὰ ἐπιτηρῶσιν ἅπασαι αἱ μεγάλαι καὶ μικραὶ Εὐρωπαϊκαὶ ναυτικαὶ δυνάμεις. Κατὰ τὸ διεθνὲς δίκαιον ἡ ἐπιφάνεια τῶν θαλασσῶν εἶναι κοινὸν κτῆμα ὅλων τῶν ἐθνῶν καὶ ἕκαστον ἔθνος ἀκωλύτως δύναται νὰ ἐργάζηται ἐπ’ αὐτῆς, ἐκτὸς τῶν περὶ λιμένων καὶ παραλίων διατεταγμένων ἕνεκεν τούτου βλέπομεν ὅλας τὰς μεγάλας Εὐρωπαϊκὰς δυνάμεις, καὶ ἰδίως τὴν Ἀγγλίαν καὶ Γαλλίαν, διατηρούσας εἰς τὴν Ἀνατολὴν δύο ὁλοκλήρους ναυτικὰς μοίρας. Τοιούτων δυνάμεων λοιπὸν ὑπαρχουσῶν, ποίαν ἀσφάλειαν τῶν θαλασσῶν ἐπιτηρεῖ ὁ ἀτμοδρόμων, ἠγκυροβολημένος εἰς Πειραιᾶ; Τὴν ἀσφάλειαν ἴσως τῆς δαπάνης τῶν 300 χιλ. δραχμῶν κατ’ ἔτος ἐκ τοῦ πτωχοῦ ταμείου μας! Τὸ ἐπ’ ἐμοί, κύριοι, καθ’ ὅσον ἠδυνήθην νὰ ἐμβατεύσω εἰς τὴν αἰτίαν τῆς πιστώσεως ταύτης, ἡ κυρία καὶ καθαρὰ αἰτία τῆς διατηρήσεως τοῦ ἀτμοδρόμονος εἶναι ἡ ἐξοικονόμισις προσώπων, καὶ ὅτι αὕτη καὶ μόνη εἶναι ἡ ἀληθὴς αἰτία· θέλετε τὸ ἰδεῖ, ὅταν θὰ ἰδῆτε μετὰ τὴν λῆξιν τῆς παρούσης τριμηνίας νὰ σᾶς ζητήσωσιν καὶ δι’ ἄλλην τριμηνίαν πίστωσιν.

§79ΜΠΕΝΑΚΗΣ. Οἱ ναῦται εἶναι ναυτολογημένοι διὰ πέντε ἔτη.

§80ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἰδοὺ διατί σᾶς λέγω, ὅτι δὲν θέλουσι νὰ διαλύσωσι τὸν ἀτμοδρόμονα, ζητοῦντες νὰ οἰκονομήσωσι πρόσωπα. Οὐδεμίαν ἄλλην ἐκτὸς τῆς πολεμικῆς ὑπηρεσίας εἶναι προωρισμένος ὁ ἀτμοδρόμων ὡς ἐκ τῆς κατασκευῆς του νὰ προσφέρῃ, διότι ἡ ὑπηρεσία αὕτη θὰ ᾖναι τοσοῦτον δαπανηρὰ, ὥστε εἶναι ἀνοικονόμητος· ἐὰν δὲ ὑποθέσωμεν ὅτι δι’ ὅλον τὸ ἔτος θὰ ἐκτελῇ ὑπηρεσίαν, ἤτοι θὰ ᾖναι εἰς διηνεκῆ κίνησιν, ἡ δι’ αὐτὸν δαπάνη θὰ ὑπερβῇ τὸ ἑκατομμύριον. Προχθὲς τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν διατήρησιν τοῦ ἀτμοδρόμονος καὶ τὴν ὑπέρβασιν ἴσως, εἰς ἣν ἕνεκεν τῆς προσδοκίας τῆς παρούσης πιστώσεως ὑπέπεσεν, διότι 17 ἡμέρας σήμερον ἐξοδεύει χωρὶς νὰ ἔχῃ πίστωσιν.

§81ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. 37 ἡμέρας.

§82ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἂς ᾖναι· διὰ νὰ δικαιολογήσῃ, λέγω, τὴν ὑπέρβασιν ταύτην, ἔπεμψεν τὸν ἀτμοδρόμονα εἰς Κέρκυραν ἵνα μεταφέρῃ ἑκατὸν στρατιώτας νεοσυλλέκτους καί τινας ἐπιβάτας. Αὕτη εἶναι ἡ σημαντικὴ ὑπηρεσία, εἰς τὴν ὁποίαν προσδιώρισε τὸ ὑπουργεῖον τὸν ἀτμοδρόμονα, τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ ἀπολαύσῃ παρ’ ἑνὸς ἀτμοπλοίου τῆς Ἑταιρίας μὲ τὸ τέταρτον τῆς δαπάνης, ἢ διὰ δύο ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα ἐπίτηδες διατελοῦν ὑπὸ ἐπισκευὴν, τῆς Σαλαμινίας καὶ Πανώπης, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀτμοδρόμων εἰς ἐνέργειαν, Τί νομίζετε, Κύριοι, ὅτι δαπανᾷ αὐτὸς ὁ ἀτμοδρόμων ταξειδεύων; Θέλετε 40 τόνους τὸ ἡμερονύκτιον γαιάνθρακας· ἕκαστος τόνος γαιανθράκων τιμᾶτε 50 δρ. Λοιπὸν θέλετε ἔχει δαπάνην 2,000 δραχ. προστιθεμένων δὲ καὶ ἄλλων τινῶν ἐξόδων εἰς ἄλλα, διὰ τὴν μηχανὴν κλπ. ἡ ὅλη δαπάνη τοῦ ἡμερονυκτίου ἀναβαίνει εἰς δραχ. 2200· ἕκαστον λοιπὸν ταξείδιον, τὸ ὁποῖον ἐκτελεῖ ἀπὸ Ἀθήνας εἰς Κέρκυραν καὶ τἀνάπαλιν, ἐπιφέρει δαπάνην τὸ ἐλάχιστον 14 ἕως 15 χιλιάδων δραχμῶν. Παρακαλῶ τὸν Κ. πλοίαρχον τοῦ ἀτμοδρόμονος, πληρεξούσιον Ὕδρας, νὰ ἔλθῃ ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ ἀναιρέσῃ τοὺς ὑπολογισμούς μου, ἂν δὲν ᾖναι ἀληθεῖς.

§83ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ. 18 τόνοι χρειάζονται.

§84ΘΕΟΧΑΡΗΣ. 18 τόνων κάμνετε χρῆσιν, ὅταν ταξειδεύητε μεγεθύνοντες τὸν χρόνον τῶν ἀποστάσεων, διότι ὀλίγον πῦρ, ὀλίγην δύναμιν παράγει.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τοὺς διαλόγους·

§86ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Αὐταπόδεικτον ὅθεν, ὅτι τὴν εἰς ἐνέργειαν διατήρησιν τοῦ ἀτμοδρόμονος τὴν ἐπιδιώκει τὸ ὑπουργεῖον πρὸς οἰκονομίαν προσώπων, διότι οὐδεμίαν ἄλλην ὑπηρεσίαν ἐκτὸς τῆς πολεμικῆς δύναται νὰ προσφέρῃ ὁ ἀτμοδρόμων εἰς τὴν κυβέρνησιν, τῆς δὲ πολεμικῆς ὑπηρεσίας χρείαν πρὸς τὸ παρὸν δὲν ἔχομεν, καὶ ἂν εἴχομεν, εἰς μόνον αὐτοῦ τὴν ὑπηρεσίαν δὲν ἠθέλομεν κρεμάσει τὰς ἐλπίδας μας. Ὁ ὑπουργὸς, Κύριοι, τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑποβαλὼν τὴν πίστωσιν ταύτην, μᾶς εἶπε καὶ τοῦτο, ὅτι δὲν θέλομεν ἐξοδεύσει πολλὰ χρήματα, διότι οἱ ναῦται εἶναι ναυτολογημένοι μὲ θητείαν. Ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ Κ. ὑπουργοῦ εἶναι παράδοξος, πρῶτον, διότι ὅ,τι πρόκειται νὰ ἐξοδεύσωμεν τὸ βλέπωμεν γραμμένον εἰς τὴν πίστωσιν, καὶ δεύτερον, διότι, ὅταν διαλύσῃ τὸν ἀτμοδρόμονα, δὲν ὑποχρεοῦται νὰ μισθοδοτήσῃ καὶ τοὺς ναυτολογηθέντας ναύτας, καθὼς δὲν μισθοδοτοῦνται καὶ οἱ στρατιῶται, ὅταν διαλυθῇ ἓν τάγμα. Ἡ θητεία δὲν εἶναι ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ἡ πολιτεία ἀναλαμβάνει ἀπέναντι τοῦ ναύτου καὶ στρατιώτου, ἀλλ’ ὁ ναύτης ἢ ὁ στρατιώτης ὑποχρεοῦται διὰ νόμου εἰς ὡρισμένον χρόνον νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πολιτείαν, ἂν αὕτη ἔχῃ τὴν ἀνάγκην του. Ἀλλὰ δεδόσθω, ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ Κ. ὑπουργοῦ, ὅτι ἡ θητεία τῶν ναυτῶν μᾶς ὑποχρεοῖ εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ ἀτμοδρόμονος εἶχεν, ὑπόστασιν. Τίς τοῦ ἔδωκε τὴν ἄδειαν πρὸς τοῦτο, ἀφοῦ μόνον τρίμηνον πίστωσιν εἶχεν; Ἐπειδὴ δὲ μόνον 140 ναῦται ἐναυτολογήθησαν, ἔπεμψαν εἰς ἐπισκευὴν δύο ἀτμόπλοια καὶ μετεβίβασαν τὰ πληρώματα αὐτῶν, ἤτοι τῆς Σαλαμινίας καὶ Πανώπης, ἐπὶ τοῦ ἀτμοδρόμονος, οἱ ἀξιωματικοὶ ὅμως των ἀτμοπλοίων τούτων πληρόνονται ὡς ἐν ἐνεργείᾳ καὶ ἔχομεν διπλᾶ ἔξοδα. Κύριοι, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶχον ἐκφέρει τὴν ἰδέαν μου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ εἶχον εἰπεῖ, ὅτι εἰς μικρὸν ἔθνος, ὁποῖον εἴμεθα ἡμεῖς, δὲν συμφέρει οἰκονομικῶς νὰ διατηρῶμεν εἰς ἐνέργειαν πλοῖα, οἷος ὁ ἀτμοδρόμων, διότι ἡ πρὸς διατήρησιν αὐτῶν δαπάνη εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε μᾶς ἀποῤῥοφᾷ ὅλα τὰ κονδύλια, τὰ ὁποῖα εἰδικῶς προσδιορίζονται εἰς ἀγορὰν ὑλικοῦ πρὸς ἐπισκευὴν αὐτῶν· καὶ βλέπετε, ὅτι εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ὑπερβαίνωμεν πάντοτε τὸν προϋπολογισμὸν, ὁσάκις πρόκειται νὰ ἀγοράσωμεν ὀλίγον ὑλικὸν καὶ νὰ φροντίσωμεν διὰ μίαν ἐπισκευήν. Ἴσως θὰ μὲ δικαιώσητε, ὅταν ἀκούσητε, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν οὔτε ἓν μικρὸν ἀτμόπλοιον νὰ ἐπισκευάσωμεν εἰς τὸν ναύσταθμόν μας, ἀλλὰ τὸ στέλλομεν εἰς τὴν Σύρον, ὁσάκις πρόκειται νὰ ἐπισκευάσωμεν κἀνὲν ἐξ αὐτῶν. Ἰδοὺ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σᾶς ἔλεγον ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι ἡ ἐξ 65,000 δραχμῶν δαπάνη πρὸς διατήρησιν λόχου τῶν τεχνιτῶν εἰς τὸν Πόρον εἶναι ἄσκοπος, διότι οὐδὲ ναυπηγεῖον εἰς τὸν ναύσταθμον ἔχομεν εἰς ἐνέργειαν, οὐδὲ ἐπισκευῶν ἔργα ἐργάζεται ὁ τῶν τεχνιτῶν οὗτος λόχος· ὥστε δαπανηρὰς ὀνομασίας μόνον ἔχομεν, θέσεις ἐμμίσθους καὶ τίποτε ἄλλο. Ἰδοὺ ἡ κατάστασίς μας ἡ ναυτική· καὶ ἐν τοσούτῳ ἐπιδιώκομεν τὴν εἰς ἐνέργειαν διατήρησιν ἑνὸς πλοίου, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ δαπάνην ἐτησίαν 360,000 δραχμῶν. Ἴσως ἀπὸ κενοδοξίαν θέλομεν νὰ ἐπιδειχθῶμεν εἰς τὰ ἄλλα ἔθνη, ὅτι ἔχομεν καὶ ἡμεῖς πολεμικὸν ναυτικὸν, ἀλλὰ δι’ ἑνὸς πλοίου, δὲν ἐπιδεικνύονται τὰ ἔθνη, μᾶς γνωρίζουσιν ἀρκούντως, Κύριοι. Ὁ ὑποβαλὼν τὴν πίστωσιν ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶς ἔλεγεν ἄλλοτε, ἐκτὸς τῶν πραγμάτων εὑρισκόμενος, ὅτι ἡ χρεωκοπία κρούει τὰς θύρας τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ σεῖς ζητεῖτε πιστώσεις καὶ χρήματα;

§87ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ τώρα τὸ λέγομεν.

§88ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἀφοῦ ἐξακολουθεῖτε νὰ τὸ λέγητε, μὲ τί λοιπὸν θὰ πληρώσητε; — Καὶ δὲν εἶναι μόνον 65,000 δραχμαὶ, εἶναι περισσότεραι, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θὰ ὑπερβοῦν τὰς 100,000, διότι ἐπληροφορήθην, ὅτι πολλὰ ταξείδια σκοπεῖ ὁ Ἀτμοδρόμων νὰ κάμῃ εἰς Κέρκυραν, καὶ τοῦτο διὰ νὰ δικαιολογήσουν τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας καὶ τὴν ὑπέρβασιν τῆς ὑποβληθείσης πιστώσεως. Ἡμεῖς εὑρισκόμεθα εἰς χρεωκοπίαν ἐντελῆ, καὶ ἂς τὸ ὁμολογήσῃ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῆς οἰκονομίας, καὶ ἐν τοσούτῳ φροντίζομεν πῶς νὰ ἐφεύρωμεν οὐχὶ εἰσπράξεις, ἀλλὰ μεγάλας δαπάνας· ὅτι δὲ εὑρισκόμεθα εἰς ἐντελῆ χρεωκοπίαν, ἀπόδειξις εἶναι ὅτι βλέπετε τὸν κεντρικὸν ταμίαν ἐνταῦθα, ὅπερ σημαίνει, ὅτι εἶναι κλειστὸν τὸ ταμεῖον καὶ δὲν πληρόνεται κανείς. Εἶναι λοιπὸν κατάστασις αὕτη; ἀφοῦ δὲν ἔχομεν λεπτὸν, νὰ ζητῶμεν νὰ νομοθετήσωμεν 360,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος δαπάνην, πρὸς οἰκονομίαν προσώπων; Συμπεραίνων, Κύριοι, σᾶς λέγω, ὅτι τὴν πίστωσιν πρέπει νὰ τὴν ἀποῤῥίψητε καὶ νὰ διατάξητε τὴν ἀφόπλισιν τοῦ ἀτμοδρόμονος καὶ τὴν στάθμευσιν αὐτοῦ εἰς Πόρον.

§89Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὑπάρχει χρεωκοπία, ἥτις εἶναι πολὺ ἐγγυτέρα ἡμῶν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν φοβεῖται ὁ προαγορεύσας, αὕτη εἶναι ἡ χρεωκοπία τῆς λογικῆς. Ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξάξω συμπέρασμα λογικὸν ὁποιονδήποτε ἐκ τῶν λόγων τοῦ προαγορεύσαντος, ἔπρεπε νὰ ὑποθέσω, ὅτι ἐσπούδασεν ἐντελῶς καὶ παραδέχεται τὸ μοναχικὸν, ἢ τὸ τῆς ἀπομονώσεως σύστημα, τὸ πρὸ πάντων ἐπικρατοῦν ἐν ταῖς φυλακαῖς τῆς Ἀμερικῆς, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου πιστεύουν τινὲς, ὅτι ὁ ἄνθρωπος μεμονωμένος καὶ μὴ δυνάμενος νὰ συγκοινωνῇ μετὰ τῶν ὁμοίων του βελτιοῦται, καὶ ἀπὸ κακοῦ ἢ κακοήθους γίνεται ἀγαθὸς καὶ ἐνάρετος, ἀπὸ ἀφωτίστου πεφωτισμένος. Βεβαίως, λέγω, πιστὸς ὀπαδὸς αὐτοῦ τοῦ συστήματος ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Σπετσῶν, νομίζει, ὅτι ἡ Ἑλλὰς, συγκειμένη ἀπὸ χώρας πανταχόθεν ὑπὸ θαλασσῶν βρεχομένας, ἡ Ἑλλὰς, τῆς ὁποίας τὰ δύω τρίτα τοῦ σημερινοῦ πληθυσμοῦ της κατοικοῦσι παραλίους πόλεις ἢ νήσους, ὀφείλει νὰ μονώσῃ αὐτὰς ἀπὸ τὸ ἐπίλοιπον μέρος, πεποιθὼς, ὅτι ἡ μόνωσις, ἡ ἔλλειψις συγκοινωνίας προάγει τὸν πολιτισμὸν καὶ ἀναπτύσσει τὴν εὐημερίαν· ἐλπίζω ὅμως, ὅτι ἐδῶ δὲν θὰ εὕρῃ ὀπαδοὺς εἰς τὰς παραδοξολογίας του, καὶ ἀδιστάκτως πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ εὕρῃ οὐδένα ὑποστηρίζοντα τὴν ἰδέαν του, τὴν ἐπαύριον μάλιστα μεγάλου ἐθνικοῦ γεγονότος, τὸ ὁποῖον προσέθεσε νησιωτικὸν πληθυσμὸν 280 χιλιάδων κατοίκων, φυσικῶς κεχωρισμένων ἀπὸ τὴν Ἠπειρωτικὴν ἐπικράτειαν. Κύριοι, μόνον ἡ ἄγνοια τῆς ἐνεστώσης καταστάσεως τῆς Ἑλλάδος, μόνον ἡ παραγνώρισις ἡ πλέον ἀσύγγνωστος τῶν γεωγραφικῶν καὶ ἱστορικῶν παραδόσεων αὐτῆς, μόνον ἡ περιφρόνησις τῶν ἁπλουστέρων ἀρχῶν καὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς πολιτικῆς κοινωνίας δύνανται νὰ ἐμπνεύσουν τὰ αἰσθήματα καὶ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου. Ἀφίνω κατὰ μέρος τὴν ἠθικὴν πολιτικὴν ἔποψιν ἢ τοῦ ζητήματος, ἐπιτρέψατέ μοι ν’ ἀνασκευάσω ἐν ὀλίγοις καὶ πρακτικῶς τοὺς λόγους τοῦ προαγορεύσαντος, ἂν καὶ πιστεύω, ὅτι ἤθελον σᾶς ἀδικήσει, ἂν ἐφρόνουν, ὅτι θεωρεῖτε αὐτοὺς ὡς ἔχοντας τὴν παραμικρὰν ἰσχὺν ἐπὶ τῆς ἀποφάσεώς σας. Θεωρῶ δ’ ἀναγκαῖον νὰ τοὺς ἀνασκευάσω πρὸς φωτισμὸν ἐκείνων, οἵτινες, θωπευόμενοι ἐνίοτε ἀπὸ καινοφανεῖς παραδοξολογίας, τὰς ἀποδίδουσιν εἰς πεποιθήσεις ὁπωσοῦν κἄποιαν βάσιν ἐχούσας. Καὶ ἐν πρώτοις, Κύριοι, ἀναφέρω ἐν ὀλίγοις, δι’ ὅσους ἴσως δὲν ἔλαβον εὐκαιρίαν νὰ γνωρίσουν τ’ ἀφορῶντα τὸ πολεμικὸν ναυτικόν μας, τὴν ἀληθῆ κατάστασίν του καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐν ἐνεργείᾳ πλοίων μας. Ἐν πρώτοις ἔχομεν τὸν Ἀτμοδρόμονα, περὶ οὗ γίνεται λόγος τὴν σήμερον, καὶ τὸ μόνον ὁπωσοῦν πραγματικῶς πολεμικὸν πλοῖον. βʹ.) Ἔχομεν τὰς Ἀθήνας, τὸν ἄλλοτε Ὄθωνα ὀνομαζόμενον, τὸν ὁποῖον ἡ προλαβοῦσα Κυβέρνησις, παραδόξως καὶ ἀπερισκέπτως, κατ’ ἐμὲ, παρεχώρησεν ἢ ἐδάνεισεν εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, πλοῖον εἰσέτι χρήσιμον, ἀλλὰ ὀκνόν. Ἔχομεν ἔπειτα 6 μικρὰς σιδηρᾶς ἀτμοημιολίας, ἐκ τῶν ὁποίων δύω μόνον τὴν σήμερον δύνανται νὰ θεωρηθῶσι βασίμως ἱκαναὶ πρὸς χρῆσιν, συμβιβαζομένην μὲ τὴν ἀσφάλειαν αὐτῶν· αὗται εἶναι ἡ πρὸ ἑνὸς ἔτους ἐπισκευασθεῖσα Ἀφρόεσσα, καὶ ἡ ἐσχάτως ἐν Σύρῳ ἐπισκευασθεῖσα Σαλαμινία· αἱ ἄλλαι τέσσαρες εἶναι εἰς τοιαύτην ἀθλίαν κατάστασιν, ὥστε εἶναι καὶ ἁμάρτημα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀδικία πρὸς τὴν κοινωνίαν τὸ νὰ ἐμπιστευθῇ τις τὴν ζωὴν τῶν συμπολιτῶν του εἰς αὐτὰς, ὅπως μ’ ὅλον τοῦτο ἐγένετο ἐσχάτως, ὅτε τρεῖς ἐξ αὐτῶν ἐστάλησαν εἰς Ἑπτάνησον διὰ νὰ μεταφέρωσι τοὺς νέους συναδέλφους μας πληρεξουσίους. Τὰ ἀτμόπλοια αὐτὰ εἶναι ὡς ἐκ τῆς μικρᾶς των δυνάμεως ἄχρησται, ἔχουσι ἀνάγκην σπουδαίων ἐπισκευῶν καὶ καθαρισμοῦ, ἂν ὑποθέσητε, ὅτι θάλασσα καὶ γαλήνη δὲν εἶναι συνώνυμα, καὶ δὲν διστάζω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ γνώμη μου αὕτη δὲν θ’ ἀντικρουσθῇ οὔτε κἂν παρὰ τῶν κυβερνητῶν τῶν πλοίων αὐτῶν, ἂν καὶ ἔχουσι συμφέρον νὰ μὴ διασαλπίζηται ἡ ἀθλιότης των, ἵνα μὴ ἐπέλθῃ ἡ διαρκὴς ἢ καὶ πρόσκαιρος διάλυσις αὐτῶν. Ἐπικαλοῦμαι περὶ τούτου τὴν μαρτυρίαν τῶν ἐντίμων πληρεξουσίων τῆς Ἑπτανήσου, οἵτινες βεβαίως ὀφείλουσιν ἄπειρον εὐγνωμοσύνην πρὸς τὴν θείαν πρόνοιαν, ἰδίως ἴσως πρὸς τοὺς ἁγίους εἰδικοὺς Προστάτας τῶν νήσων αὐτῶν, διὰ τὴν κατὰ τὸν διάπλουν διηνεκῶς ἐπικρατήσασαν γαλήνην, εἰς ἣν μόνον ὀφείλουν τὴν ἀσφάλειάν των. Τοὺς ἐπικαλοῦμαι μάρτυρας καὶ ἂς εἴπωσιν, ἂν δὲν πιστεύωσιν, ὅτι, ἂν ἄνεμος ὁπωσοῦν ἰσχυρὸς παρουσιάζετο κατὰ τὸν περίεργον αὐτῶν διάπλουν, ἀντὶ νὰ συγκάθηνται ὡς πληρεξούσιοι σήμερον μεταξὺ ἡμῶν, δὲν ἤθελον ἴσως εὑρίσκονται ἀκούσιοι περιηγηταὶ εἰς τὴν Κυρηναϊκὴν ἢ καὶ εἰς τὴν Τύνιδα, προσφέροντες τὴν ἐπικουρίαν τῶν φώτων των εἰς τὸν Βέην αὐτῆς. Τὰ ὅσα λέγω δὲν εἶναι ὑπερβολαὶ, ἀλλ’ εἶναι ἀπόῤῥοια καὶ συμπεράσματα ἀκριβῶν πληροφοριῶν, ἃς ὁ ἴδιος εὑρέθην εἰς θέσιν εὐκόλως νὰ λάβω. Πρὸ ἑνὸς ἔτους ἀκόμη κατὰ τὴν ὀλιγοήμερον ὑπουργείαν μου αὐτὰ τὰ πλοῖα ἔκτοτε ἐθεωροῦντο ὡς ἔχοντα ἀνάγκην ῥιζικῶν ἐπισκευῶν· ἐξ αὐτῶν τινὰ μόλις πέντε ἢ ἓξ μίλια ἔπερνον τότε, καὶ ἔχοντα ἀκόμη ὑπὲρ αὐτῶν ὡς ἐπιβοηθητικὰ στοιχεῖα τὸν ἄνεμον καὶ τὰ ῥεύματα. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, δὲν εἶναι τῳόντι παράδοξος ἡ παραχώρησις εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν τοῦ πρώην Ὄθωνος, τοῦ μόνου πράγματι πλοίου, τοῦ μόνου κρίκου τοῦ συνδέοντος βεβαίως ἀσφαλῶς ὅλην τὴν ἐπικράτειαν τὴν ἠπειρωτικὴν μὲ τὰς νήσους! Ἀμέσως δὲ μετὰ τὴν πραγματοποίησιν μιᾶς πολυποθήτου ἑνώσεως, ἥτις ἐπανέφερεν εἰς τὰς ἀγκάλας τῆς κοινῆς μητρὸς 300 χιλιάδας τέκνων εἶναι ἄρα λογικὸν, εἶναι πατριωτικὸν, συνᾴδει πρὸς τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν πρὸς τὰς ἑπτὰ νήσους, ἡ ἄφρων πραγματοποίησις τῆς διαλύσεως τοῦ ἀτμοδρόμονος; Λέγω ὄχι, χιλιάκις ὄχι. Ἀλλὰ Κύριοι, ἂς ἤμεθα ἔτι πρακτικώτεροι. Ὅταν ἀναφέρωμεν τὴν λέξιν οἰκονομίαν, τὶ ἐννοοῦμεν; ἐννοοῦμεν ἁπλῶς, ὅτι ἀφαιροῦμεν ποσὸν οἱονδήποτε ἀπὸ τὰ ἔξοδα τὰ καθημερινὰ, ἢ καὶ τὰς ἐκτάκτους δαπάνας; αὐτὸ εἶναι ἆρά γε οἰκονομία; Καὶ ποῖος μᾶς ἐμποδίζει τότε νὰ φέρωμεν πλῆθος οἰκονομιῶν τοῦ εἴδους τούτου; Ἀληθὴς οἰκονομία εἶναι ἀπάλειψις δαπάνης, ἥτις δὲν φέρει προφανῆ ζημίαν εἰς τὴν πορείαν τῆς κοινωνίας καὶ τῆς καλῆς διοικήσεως. Ἡ διάλυσις τοῦ ἀτμοδρόμονος εἶναι τοιαύτης φύσεως οἰκονομία; ὄχι, ὄχι, χιλιάκις ὄχι! Ἀλλὰ, Κύριοι, παραδέχομαι τὴν ἀνάγκην τῆς διαλύσεως ταύτης χάριν οἰκονομίας, ἔστω καὶ κακῶς ἐννοουμένης, ἀλλ’ οἰκονομίας τοὐλάχιστον μὴ στηριζομένης εἰς ἀνυπάρκτους λόγους, εἰς ἀνυποστάτους κατηγορίας. Ποῦ τὰ περιττὰ ταξείδια, ποῦ τὰ περιττὰ, τὰ ὑπέρογκα ἔξοδα τοῦ ἀτμοδρόμονος, τὰ ὁποῖα ἔῤῥιψεν ἐν τῷ μέσῳ ὁ ἔντιμος προαγορεύσας; Ἀδιστάκτως ἀναιρῶ τὰς αἰτιάσεις ταύτας, διότι ἀφ’ ὅτου ἐξωπλίσθη ὁ ἀτμοδρόμων δύο καὶ μόνον δύο ταξείδια ἐπεχειρίσθη· τοῦ πρώτου τὴν ἀνάγκην οὐδεὶς, οὐδ’ αὐτὸς ὁ ἀντιλέγων θὰ ἔχῃ τὴν τόλμην ἢ τὴν ἀσέβειαν νὰ διαφιλονεικήσῃ, διότι κατ’ ἐκείνην τὴν περίστασιν ὁ ἀτμοδρόμων, νέα κιβωτὸς, ὑλικὸν σύμβολον ἀγάπης καὶ ἀδελφότητος, κρίκος ἑνώσεως χωρισμένων ἀδελφῶν, μετέφερεν εἰς τὴν Ἑπτάνησον τὸν νεαρὸν ἡμῶν Βασιλέα. Τοῦ δευτέρου ἐπίσης, ὡς θὰ σᾶς εἴπω, ἀναπόφευκτος ἡ ἀνάγκη. Πόθεν λοιπὸν αἱ πληροφορίαι τοῦ πληρεξουσίου Σπετσῶν; ἀπό τίνος Ἀστεροσκοπείου κατασκοπεύει τὰς ἀνυπάρκτους τοῦ ἀτμοδρόμονος κινήσεις; Διαβεβαιῶ τὴν Συνέλευσιν, ὅτι, ὡς προεῖπον, ὁ ἀτμοδρόμων ἓν μόνον ταξείδιον ἔκαμε μετὰ τὸ πρῶτον, περὶ οὗ ὡμίλησα.

§90ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι θὰ κάμῃ.

§91Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἓν ἔτι ταξείδιον ἔκαμεν ὁ ἀτμοδρόμων, καὶ τοῦτο διὰ νὰ μεταφέρῃ διλοχίαν ἐθελοντῶν ἀπὸ τὴν Κέρκυραν· περὶ τῆς ἀναποφεύκτου ἀνάγκης αὐτῆς τῆς δαπάνης ἀφίνω ὑμᾶς νὰ κρίνητε. Ἡ μεταφορὰ αὕτη ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ διὰ τῶν ἀτμοημιολιῶν, τὸ Ναύπλιον, ἢ ἡ Πληξαῦρα, ἢ τῶν ἄλλων ὁμοίων των πλοίων; Ἔπρεπε νὰ καθυποβληθῶσι καὶ οἱ δυστυχεῖς ἐθελονταὶ οἱ τόσον προθύμως προσφερθέντες, εἰς τὸ μαρτύριον, τὸ ὁποῖον ἐδοκίμασαν ἀρκούντως οἱ πληρεξούσιοι τῆς Ἑπτανήσου; Χαίρω ταύτην τὴν στιγμὴν βλέπων, ὅτι δὲν διαφιλονικεῖ τις τὴν ἀνάγκην αὐτοῦ τοῦ ταξειδίου. Ἐξετάζω ἑπομένως τώρα, ἂν ἠδύναντο δι’ ὀλιγωτέρας δαπάνης νὰ ἔλθωσιν οἱ ἐθελονταὶ ἐξ Ἑπτανήσου εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἔστω καὶ κινδυνεύοντες, ἢ τοὐλάχιστον πολλὰ ὑποφέροντες. Πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους πληροφορίαι περὶ ἐπικειμένων ταραχῶν εἰς Μεσσηνίαν ὑπέδειξαν εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν τὴν ἀνάγκην νὰ στείλῃ διλοχίαν, ἵνα ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐν μέρει ταραχθεῖσαν τάξιν. Διὰ τὰ μέλη τοῦ τότε ὑπουργείου ἡ λέξις οἰκονομία εἶχε, τότε τοὐλάχιστον, σπουδαίαν σημασίαν καὶ ἠννοεῖτο ὅπως πρέπει νὰ ἐννοηθῇ. Ἐκλήθην ὡς ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ λάβω μέτρα κατάλληλα πρὸς τὴν μεταφορὰν τῆς διλοχίας εἰς Καλάμας. Ὡς ὑπουργὸς, θεωρῶν, ὅτι εἶχον χρέος νὰ φροντίσω οὐ μόνον περὶ τοῦ μέσου ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ εὐθηνοτέρου τρόπου, καθυπέβαλον εἰς ἐπιτροπὴν τὸ ζήτημα τὸ σχετιζόμενον μὲ τὴν δαπάνην καὶ τὸν τρόπον τῆς ἀποστολῆς τῆς διλοχίας. Καὶ πρακτικῶς ἠρώτησα ἂν, διὰ νὰ στείλῃ τις μὲ τὰ ἀναγκαῖα σκεύη μίαν διλοχίαν εἰς Καλάμας, μᾶλλον ἐσύμφερε νὰ γίνῃ χρῆσις τοῦ ἀτμοδρόμονος, ὅστις ἠδύνατο νὰ συμπεριλάβῃ ὅλα ὁμοῦ, στρατιώτας, ὑλικὸν κ.τ.λ. ἢ μᾶλλον δύο πλοίων, τῆς Παράλου καὶ Πληξαύρας, ἂν ἡ μνήμη μου δὲν μὲ πλανᾷ. Οἱ ἀριθμοὶ, Κύριοι, εἶναι ἡ μόνη εὐσυνείδητος ἀπάντησις· τὸ ζήτημα ἐλύθη διὰ αὐτῶν, ἀποφασισάντων, ὅτι ἡ δαπάνη γαιανθράκων κτλ. ἦτο μικροτέρα διὰ τοῦ ἀτμοδρόμονος, ἢ διὰ τῶν δύο ἄλλων πλοίων, διότι δι’ ἑνὸς μόνον πλοίου (ἐκτὸς τοῦ ἀτμοδρόμονος) δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σταλῶσι· ἀφίνω κατὰ μέρος ὅλους τοὺς ἄλλους λόγους τῶν κακουχιῶν, κινδύνων κτλ. δὲν ἀναφέρω ὅτι, ὅταν πνέῃ σφοδρὸς νότιος ἄνεμος, εἶναι ἀδύνατον τὰ μικρὰ ταῦτα πλοῖα νὰ περάσωσι τὸ ἀκρωτήριον Μαλέαν, ἢ ὅταν πνέῃ βόῤῥειος καὶ αὐτὰ ἔρχονται ἀντιθέτως νὰ περάσωσι τὸ ἴδιον ἀκρωτήριον· τοὺς λόγους τούτους τοὺς γνωρίζει κάλλιον ἐμοῦ ὁ προαγορεύσας, διότι εἶναι θαλασσινός. Πιστεύω, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, οὔτε οἱ ἄνεμοι ἐσίγασαν, οὔτε αἱ θύελλαι κατηργήθησαν, οὔτε ἡ θάλασσα ἔγεινε διηνεκῶς ἠπιωτέρα. Ὁ Ἀτμοδρόμων λοιπὸν ἔκτοτε ἀπεδείχθη, ὅτι εἶναι ὄχι μόνον τὸ μόνον ἐφικτὸν, ἀλλὰ καὶ τὸ εὐθηνότερον μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ ἀποσταλῇ στρατὸς εἰς ὁποιονδήποτε μέρος, ὁσάκις ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην νὰ φθάσῃ πλοῖον εἰς ὡρισμένον τόπον καὶ χρόνον. Καὶ τῷ ὄντι ἂς ὑποθέσωμεν, πρᾶγμα φυσικώτατον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην νὰ στείλῃ εἰς ὁποιοδήποτε μέρος τῆς ἐπικρατείας πρὸς καταστολὴν μικρᾶς ἢ σπουδαίας ταραχῆς στρατιωτικήν τινα δύναμιν. Μάθετε, ὅτι, ἂν διαλύσητε τὸν Ἀτμοδρόμονα, δὲν ἔχετε οὐδὲν ἄλλο μέσον πρόχειρον, καὶ ὅστις δύναται ἂς μὲ διαψεύσῃ, διότι οὐδὲν ἄλλο πλοῖον ἔχομεν ἱκανὸν διὰ νὰ περάσῃ τὸν (Καβοδόρο), τὸν Καφηρέα ἐν καιρῷ χειμῶνος σφοδροῦ. Τὸ ἴδιον ἤθελε συμβῆ καὶ διὰ τὸ Ἰόνιον πέλαγος ἢ Ἀδριατικὸν κόλπον. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ἡ πρότασις τῆς διαλύσεως τοῦ Ἀτμοδρόμονος εἶναι σολοικισμὸς, ἢ μόνην βάσιν ἔχουσα τὸ περὶ ἀπομονώσεως σύστημα, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου σᾶς ἐξέθεσα, καὶ τοῦ ὁποίου φαίνεται θερμὸς ὀπαδὸς ὁ ἔντιμος προαγορεύσας, ἢ συνδέεται μὲ ἀντιπαθείας καὶ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ὤφειλεν αὐτὸς πρὸ πάντων νὰ λησμονήσῃ. Δὲν θεωρῶ, Κύριοι, ἄξιον νὰ ἐνδιατρίψω πολὺ περισσότερον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, παρατηρῶ ὅμως ἐν παρόδῳ, ὅτι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν ὑπεστήριξε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τὴν ζητηθεῖσαν πίστωσιν, ἰσχυρισθεὶς ὅτι ἡ δαπάνη εἶναι μικρὰ, μοὶ φαίνεται ὅλως δευτερεύων, διότι δὲν ἐξετάζω ἂν ἡ δαπάνη ᾖναι μικρὰ ἢ μεγάλη, ἐξετάζω μόνον ἂν ἡ δαπάνη ᾖναι ἀναπόφευκτος, ἂν ᾖναι πρὸ πάντων ἀναγκαία εἰς τὴν πολιτείαν καὶ εἰς τὰς κοινωνικὰς ἀνάγκας τοῦ ἔθνους· ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν θεωρῶ τὸ ζήτημα, καὶ ὄχι ὡς ζήτημα δαπάνης, διότι τότε ἔπρεπε νὰ ἐξετάσωμεν καὶ νὰ περιστείλωμεν προηγουμένας δαπάνας ἀνωφελεῖς καὶ περιττὰς, καὶ αἱ ὁποῖαι ἂν καὶ κακὰ ἀποτελέσματα φέρουσι, μένουσιν ὅμως ἄθικτοι καὶ διατηροῦνται χάριν προσώπων. Δὲν θεωρῶ ἄξιον τῆς Συνελεύσεως νὰ ἐξετάσω ἂν καὶ ὁ ἀτμοδρόμων διατηρεῖται χάριν προσώπων, ἀλλὰ καὶ τότε εὐχαρίστως ἤθελον εἰπεῖ, μάλιστα, διατηρεῖται ὅμως διὰ πρόσωπον· ἔχομεν Βασιλέα, ὅστις μόλις πρὸ ὀλίγων μηνῶν ἀνέβη ἐπὶ τοῦ θρόνου, ὅστις αἰσθάνεται μεγάλως τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπισκεφθῇ τὰ διάφορα μέρη τῆς ἐπικρατείας του, νὰ γνωρίσῃ τοὺς λαούς του· εἶναι λοιπὸν ἔμμεσος ἔλλειψις ἁβροφροσύνης καὶ εὐλαβείας νὰ προτείνωμεν τὴν διάλυσιν τοῦ ἀτμοδρόμονος, ἥτις ἰσοδυναμεῖ μὲ τὴν στέρησιν τοῦ μέσου, διὰ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ συνάφεια μεταξὺ λαοῦ καὶ Ἡγεμόνος.

§92ΚΑΛΟΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ κάμῃ τις λόγον περὶ Βασιλέως.

§93ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἂν νομίζητε, ὅτι ἀγορεύων λησμονῶ, ὅπως ἄλλοι, τὴν Βασιλείαν, ἀπατᾶσθε πολύ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ διατήρησις ἐν ἐνεργείᾳ τοῦ ἀτμοδρόμονος συνδέεται ὄχι μὲ πρόσωπα, ἀλλὰ μὲ πρόσωπον, πρὸς τὸ ὁποῖον ὅλοι ὀφείλομεν λεπτὸν, ἄμεσον καὶ ἔμμεσον σεβασμὸν, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν πρέπει, ὅταν ὁ Ἡγεμὼν θελήσῃ νὰ ἐπισκεφθῇ τὰ ἄγνωστα μέρη τῆς ἐπικρατείας του, νὰ ἐπιβῇ εἰς ἓν ἐκ τῶν ἀθλίων ἐκείνων πλοίων, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἐκινδύνευσαν ἐσχάτως τὴν ζωήν των οἱ πληρεξούσιοι τῆς Ἑπτανήσου· εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν ὑπὸ ἐθνικὴν ἔποψιν νὰ παραδεχθῆτε τὴν διατήρησιν πλοίου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ δύναται νὰ ἐπιβῇ καὶ ὁ Ἡγεμὼν διὰ νὰ ἐπισκεφθῇ τὰ διάφορα μέρη τῆς ἐπικρατείας του. Ἐπέρασεν ἡ ἐποχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος ἐζήτει πότε παρὰ τῆς μιᾶς Δυνάμεως, πότε παρὰ τῆς ἄλλης πλοῖα· τὴν σήμερον, ἡ συνάφεια τοῦ Βασιλέως μετὰ τοῦ λαοῦ, ὀφείλει νὰ πραγματοποιῆται δι’ ἐθνικῶν μέσων αὐτὸ ἀπαιτοῦν αἱ κοινότεραι ἰδέαι περὶ ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας. Ἀλλά, Κύριοι, ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη ἔποψις, εἶναι ἡ ἔποψις τῆς ὑφισταμένης ἁβροφροσύνης, ἡ ἔποψις τῆς ὀφειλομένης δικαιοσύνης, οὐχὶ πλέον πρὸς πρόσωπον, ἀλλὰ πρὸς λαούς. Πρὸ ὀλίγου ἔλαβε χώραν τὸ μέγα γεγονὸς τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου, τὸ γεγονὸς αὐτὸ συνδέεται μὲ ζητήματα φλογερά, τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἐμπεριέχει πλείστας ὅσας πυρετώδεις δυσκολίας· δυνάμεθα ἆρά γε ἀπέναντι αὐτῶν τῶν δυσκολιῶν νὰ ἀφήσωμεν τὰ μέρη αὐτὰ ἐντελῶς ἄσχετα πρὸς τὸ κέντρον τῆς Κυβερνήσεως; ἂν αὔριον ἀκουσθῇ, ἔστω καὶ ἡ παραμικρὰ ταραχὴ εἰς μίαν τῶν ἑπτὰ νήσων, πῶς θέλομεν τὴν καθησυχάσει; εἶχον ἐπιστολὴν ἐκ Κερκύρας προχθές, ἐν αὐτῇ μοὶ ἀναφέρεται, ὅτι λυπηρὰν ἐντύπωσιν ἔκαμεν ἡ διαδοθεῖσα φήμη περὶ τῆς διαλύσεως τοῦ ἀτμοδρόμονος. (Θόρυβος) Φθάνω εἰς τὸ συμπέρασμα· τὸ συμπέρασμά μου θὰ φανῇ τολμηρὸν καὶ ἀσύνηθες, τὸ ὁμολογῶ, εἰς τὸν προαγορεύσαντα, δὲν θὰ φανῇ ὅμως παρὰ φυσικὸν εἰς ὅσους μοὶ ἔκαμον τὴν τιμὴν νὰ ἀκούσωσι τὰ ὅσα ἐνόμισα καλὸν νὰ ἐκφράσω. Συμπεραίνω λέγων, ὅτι ἡ πίστωσις πρέπει ὄχι μόνον νὰ γίνῃ παραδεκτή, ἀλλὰ προτείνω ὅπως ὁ ἀτμοδρόμων διατηρηθῇ δι’ ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως ἐνθαῤῥυνούσης πρὸς τοῦτον τὸν σκοπὸν τὸ ὑπουργεῖον, μέχρι τῆς συζητήσεως καὶ παραδοχῆς τοῦ προσεχοῦς προϋπολογισμοῦ.

§94ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣ. Ἐφωτίσθημεν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤκουσα φωνὰς, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη.

§96ΖΕΡΒΑΣ. Ζητῶ τὸν λόγον διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι θέλουν νὰ διατηρηθῇ ὁ ἀτμοδρόμων διὰ νὰ μείνῃ ἡ ἀναρχία εἰς τὴν Ὕδραν. (Θόρυβος).

§97ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Εἰς τὴν Ὕδραν ὑπάρχει μεγάλη ἡσυχία.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν τακτικὴν τῶν κοινοβουλίων, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλήσῃ καὶ εἷς κατὰ, ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Ἀντ. Μαυρομιχάλης.

§99ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, ἂν ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ κράτους ἐπέτρεπε τὴν συντήρησιν δυνάμεων, οὐχὶ μόνον πρὸς συντήρησιν τῆς τάξεως, ἀλλὰ καὶ πρὸς συντήρησιν μιᾶς ἀξιοπρεπείας, δὲν ἤμην ἐγὼ, ὁ ὁποῖος ἤθελον περιστείλει τὰς στρατιωτικὰς δυνάμεις τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ὅταν, Κύριοι, πρὸ ἡμερῶν ἐπικρέμαται χρεωκοπία σπουδαία τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν, ὅταν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας πρόκηται ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ σᾶς ὑποβάλῃ ἕνα πρόχειρον οἰκονομικὸν πίνακα τῆς ἀθλίας καὶ ἐλεεινῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους, ὅταν κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν πρόκηται ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ σᾶς ζητήσῃ πίστωσιν, διὰ νὰ καλύψητε τὸ ἔλλειμμα τῆς χρήσεως τοῦ τρέχοντος ἔτους, πλέον τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, πρόκειται σήμερον νὰ σκεφθῶμεν ἂν ἡ ἐθνικὴ ἀξιοπρέπεια δύναται νὰ προσβληθῇ, καταργουμένης τῆς δαπάνης πρὸς συντήρησιν τοῦ ἀτμοδρόμονος. Ὅταν, Κύριοι, τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον ὑπεβλήθη πίστωσις συντηρήσεως τοῦ ἀτμοδρόμονος, ὁ τότε Πρωθυπουργὸς Κανάρης, δικαιολογῶν τὴν συντήρησίν του διὰ τὸν λόγον τῆς μεταβάσεως τοῦ Βασιλέως εἰς Κέρκυραν, ὁ τότε Πρωθυπουργὸς Κανάρης διὰ στόματος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι ἡ διαφορὰ τῆς δαπάνης τῆς συντηρήσεως τοῦ ἀτμοδρόμονος καὶ τῆς διαθεσιμότητος αὐτοῦ εἶναι τόσον σμικρὰ, ὥστε δὲν συμφέρει εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀξιοπρέπειαν ἡ ἀφόπλισις τοῦ ἀτμοδρόμονος. Θὰ ἐξετάσω τοὺς ἀριθμοὺς, Κύριοι, καὶ ἂν οἱ ἀριθμοὶ ἦναι τοιοῦτοι, ὥστε ἐλαχίστη προκύπτει διαφορὰ, χάριν τῆς ἐλαχίστης αὐτῆς διαφορᾶς δὲν θέλω ψηφίσει τὴν κατάργησιν τῆς συντηρήσεως τοῦ ἀτμοδρόμονος. Ἀναγνωρίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ ὕπαρξις τοῦ πλοίου αὐτοῦ παρέσχε μεγάλας ἐκδουλεύσεις καὶ ὑπηρεσίας κατὰ τὴν μεσοβασιλείαν, συνεισέφερε πολὺ σπουδαίας ὑπηρεσίας εἰς τὴν τάξιν. Κύριοι, οὐδεὶς δύναται νὰ μοῦ ἀντείπῃ, διότι ἡ μέχρι τοῦδε διαγωγή μου εἰς τὴν Συνέλευσιν ἦτο αὐστηροτάτης οἰκονομίας. Ἐκίνησε τὴν χολὴν τῶν συναδέλφων μου, μὲ ὠνόμασαν τὸν δήμιον τοῦ στρατοῦ, διότι κατεκερμάτισα τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἔχω μάρτυρας καὶ τοὺς σημερινοὺς ὑπουργοὺς, ἐὰν δὲν ἤμην ὁ μεγαλείτερος θιασώτης τῆς οἰκονομίας. Ἂς μᾶς ἀποδείξωσι, Κύριοι, διὰ τῶν πραγμάτων, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν σήμερον δύναται νὰ προσφέρῃ ὁ ἀτμοδρόμων εἰς τὸ κράτος, ᾖναι ἀνεξάρτητος τῆς μεγάλης δαπάνης, καὶ θέλω τὴν παραδεχθῆ. Ἂς μᾶς ἀποδείξωσι τὴν διαφορὰν τῆς δαπάνης μεταξὺ ἐνεργείας καὶ ἀφοπλισμοῦ καὶ θέλουν ἰδεῖ, ἐὰν ἡ διαφορὰ αὕτη ᾖναι ἐλαχίστη, νὰ τὴν παραδεχθῶ. Ἀλλ’ ὅταν, Κύριοι, τὰ πράγματα ἔχωσιν ἄλλως, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν. Ἡ δαπάνη κατὰ τὴν πίστωσιν ὑπερβαίνει 300,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος, λαμβανομένης κατὰ μέσον ὅρον τῆς δαπάνης τῶν ταξειδίων, ἥτις δὲν ὑπολογίζεται μεγάλη. Ἡ δαπάνη τοῦ ἀτμοδρόμονος, μένοντος εἰς τὸν ναύσταθμον, κατὰ τὰς ὁποίας ἔχω πληροφορίας, δὲν ὑπερβαίνει τὸ ἔτος 20,000 δραχμάς. Σκεφθῆτε, Κύριοι, καὶ ἀποφασίσατε μεταξὺ τῶν 20,000 τῶν ἀναγκαιουσῶν διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ ἀτμοδρόμονος εἰς τὸν ναύσταθμον, τῶν 300,000 τῶν ἀναγκαιουσῶν διὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἀτμοδρόμονος εἰς τὸν Πειραιᾶ· ἐὰν ἡ διαφορὰ εἰς τοὺς πληρεξουσίους τοῦ ἔθνους ᾖναι ἐλαχίστη, μὴ τὴν ψηφίσητε· ἀλλ’ ἐὰν ᾖναι μεγάλη, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ ἔθνους ψηφίσατε τὸ ἐναντίον. Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν, Κύριοι, ἀριθμητικῶς καὶ κατὰ τάξιν, ἱεραρχικῶς, στρατιωτικῶς τὴν δαπάνην τοῦ πληρώματος, ὄντος εἰς τὸν ναύσταθμον, ἐὰν ἀναβαίνῃ εἰς 15 ἢ 20 χιλιάδας ἢ μήπως ᾖναι πλάνη καὶ ὑπερβολή. Διαλυομένου τοῦ ἀτμοδρόμονος, οἱ μὲν ἀξιωματικοὶ τίθενται εἰς διαθεσιμότητα, ἀλλὰ λαμβάνοντες μισθὸν ἀργίας· ὁ μισθὸς τῆς ἀργίας ἀπέναντι τοῦ βαθμοῦ τῆς ἐνεργείας, παρακολουθουμένου ἀπὸ μισθὸν τραπέζης καὶ διαφόρους ἄλλας ἀποζημιώσεις, εἶναι τὸ ⅓ Ὁ μισθὸς τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι 3711, ἑπομένως θὰ ἐλαττώσωμεν τὸ ποσὸν αὐτὸ κατὰ 2,000· Τῶν πληρωμάτων εἶναι 27,032· ἀλλ’ αὐτὴ ἡ δαπάνη ἀπαλείφεται· καὶ ἰδοὺ πῶς· τοῦ πληρώματος διαλυομένου, οἱ ναῦται ἀπέρχονται εἰς τὰς ἑστίας των. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, γνωρίζει καλλίτερα ὁ ὑπουργὸς, ὅτι αὐτοὺς τοὺς ναύτας δύναται νὰ τοὺς χρησιμοποιήσῃ ἄνευ νέας δαπάνης· προϋπελογίσθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν, οἱ ναῦται, τὰ πληρώματα τῶν λοιπῶν πλοίων κατὰ μέσον ὅρον δὲν εἶναι πλήρη· οἱ ναῦται οὗτοι δύνανται νὰ συμπληρώσωσι τὰ μὴ συμπληρωμένα πληρώματα τῶν δύω ἄλλων πλοίων· ἀλλὰ καὶ καθ’ ἣν περίπτωσιν τὰ πλοῖα ἔχουν πλήρη τὰ πληρώματά των, οἱ ναῦται, δυνάμει τῶν κειμένων νόμων ἀπέρχονται εἰς τὰς ἑστίας των καὶ δὲν ἔχουν κἀνὲν δικαίωμα ἀποζημιώσεως ἀπὸ τὸ δημόσιον, καθὼς συμβαίνει καὶ εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς. Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι καὶ ὁ μισθὸς τῶν ἀξιωματικῶν ἐλαττοῦται κατὰ τὸ ἓν τρίτον, ὁ δὲ μισθὸς τῶν πληρωμάτων ἀπαλείφεται. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ διὰ τὰ πλοῖα τὰ εὑρισκόμενα εἰς ἐνέργειαν. Βλέπετε, Κύριοι, ἡ δαπάνη ἡ προϋπολογιζομένη κατ’ ἐμὴν κρίσιν εἶναι δυσανάλογος πρὸς τὰς ἐπὶ τοῦ παρόντος προσφερομένας ὑπηρεσίας αὐτῆς. Εὔχομαι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου νὰ μεταβληθῇ τὸ ταχύτερον ἐπὶ τὸ βέλτιον, ὥστε τὸ ἔθνος εὐχαρίστως νὰ ψηφίσῃ πιστώσεις ὄχι μόνον διὰ τὸν ἀτμοδρόμονα, ἀλλὰ καὶ διὰ νέα πλοῖα. Δὲν κινοῦμαι οὔτε ἀπὸ πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε ἀπὸ προσωπικὴν ἀντιπάθειαν κατὰ τῶν Κυρίων ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ· ἐξ ἐναντίας συνδέομαι μετ’ αὐτῶν διὰ πολλῶν δεσμῶν καὶ ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματος καὶ ὡς ἐξ αἵματος. Ἀλλά, Κύριοι, ὑπεστήριξα πάντοτε, ὅτι πρέπει νὰ ῥυθμίσωμεν τὰ τῆς πολιτείας μας, ἰδίως τὰ οἰκονομικά. Ἐγὼ, Κύριοι, σᾶς τὸ λέγω μεθ’ ὅλης τῆς δυνατῆς εἰλικρινείας, μετὰ λύπης θὰ ἴδω τὸν ἔντιμον πλοίαρχον τοῦ ἀτμοδρόμονος μένοντα ἀργόν· αἱ γνώσεις, ἡ πεῖρα, ἡ μάθησις αὐτοῦ δὲν πρέπει νὰ καταναλίσκωνται μακράν, οὕτως εἰπεῖν, χωρὶς νὰ δύναται νὰ προσφέρῃ τὴν ὑπηρεσίαν του εἰς τὸν τόπον. Ἀναγνωρίζω, ὅτι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀτμοδρόμονος, καθὼς καὶ τῶν λοιπῶν πλοίων τῶν βασιλικῶν, ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ ἔγκριτοι, εἰδικοί, πεπειραμένοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι κρῖμα νὰ ῥιφθῶσιν εἰς ἀργίαν, νὰ καταναλώσωσι τὰς ἡμέρας τοῦ βίου των, χωρὶς νὰ δυνηθοῦν νὰ προσφέρωσιν ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον. Ἀλλά, Κύριοι, ῥυθμίσατε τὰ οἰκονομικά σας, ἵνα μὴ σήμερον, ζητοῦντες τὸν Ἀτμοδρόμονα, αὔριον ἔλθωμεν εἰς τὸ διάταγμα διαλύσεως τῶν βασιλικῶν πλοίων· διατί; Διότι μανθάνω, ὅτι αἱ εἰσπράξεις δὲν ἐνεργοῦνται τακτικῶς, ὅτι τὰ ἐλλείμματα καθ’ ἡμέραν πλεονάζουσιν, ὅτι ἡ χρεωκοπία μᾶς ἀπειλεῖ. Διὰ ταῦτα λοιπόν, Κύριοι, λέγω, ὅτι ἐπειδὴ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἀτμοδρόμονος δὲν εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὰς δαπάνας τῆς συντηρήσεώς του, δύναται νὰ τεθῇ εἰς ἀφοπλισμόν. Ὁ ἀφοπλισμὸς δὲ θὰ ᾖναι τοιοῦτος, ὥστε ἡ Κυβέρνησις δύναται ἐντὸς 5 ἡμερῶν νὰ τὸν ἐξοπλίζῃ πάντοτε· ἡ δαπάνη αὕτη αὐτοῦ τοῦ ἀφοπλισμοῦ δὲν θέλει ἐπιβαρύνει τὸ δημόσιον πλέον τῶν 20,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Κατὰ συνέπειαν κηρύττομαι κατὰ τῆς πιστώσεως.

§100ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ὁ Κ. Βουδούρης ὑποβάλλει κἀμμίαν ἔγγραφον τροπολογίαν;

§102ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μάλιστα.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται Κύριοι, ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Βουδούρη.

§104ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς δέκα).

§105ΖΕΡΒΑΣ. Ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι οὐδεὶς πληρεξούσιος δύναται νὰ ὑποβάλῃ αὔξησιν ἐξόδων.

§106ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Τροπολογίαν ὅμως ἐπὶ προτάσεως ὑπουργοῦ δύναται νὰ φέρῃ.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Βουδούρη ἔχει ὡς ἀκολούθως. «Νὰ διατηρηθῇ ὁ Ἀτμοδρόμων μέχρι τῆς συζητήσεως καὶ παραδοχῆς τοῦ προσεχοῦς προϋπολογισμοῦ.»

§108ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα (θόρυβος).

§109ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν δύναται πληρεξούσιος νὰ προτείνῃ αὔξησιν ἐξόδων, ἅτινα ἀφοροῦν πρόσωπον. (θόρυβος).

§110ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δὲν ἔχει κἀμμίαν σημασίαν, καὶ ἂν γίνῃ δεκτὴ, ἡ πρότασις τοῦ Κ. Βουδούρη. Δὲν δυνάμεθα σήμερον παρὰ νὰ παραδεχθῶμεν ἢ ν’ ἀποῤῥίψωμεν τὴν προτεινομένην πίστωσιν· διὰ τὸ λοιπὸν τοῦ χρόνου, θὰ ἔλθῃ νέα πίστωσις.

§111ΔΡΟΣΟΣ. Ἅπαξ διὰ παντὸς εἶναι ἀπόλυτος ἀπαγόρευσις ὅταν ἦναι πρὸς αὔξησιν προσώπου.

§112ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Μάλιστα, μάλιστα.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω μόνον ὡς πρὸς τὴν πίστωσιν.

§114ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ὑποβληθεῖσαν καὶ συζητηθεῖσαν πίστωσιν νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἄρχεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ Ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς. Πολλοὶ τῶν πληρεξουσίων ζητοῦσι τὸν λόγον.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§117ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰς τὰς θέσεις σας, Κύριοι. Ὑπάρχει τις κατὰ τῆς ἀρχῆς;

§119ΚΑΛΟΣ. Ἐγώ.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον.

§121ΚΑΛΟΣ. Συνεπὴς εἰς ἐμαυτὸν, εἰς ὅ,τι εἶπον κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ὅτε πρῶτον εἰσήχθη, κηρύττομαι καὶ σήμερον ἐναντίος τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ· ἀλλ’ ἐπειδὴ τότε ἡ Συνέλευσις δὲν περιεῖχε καὶ τοὺς τῶν Ἰονίων νήσων πληρεξουσίους, ἀναγκάζομαι νὰ ἐπανέλθω. Εἶναι, Κύριοι, πανθομολογούμενον, ὅτι ἡ συγκέντρωσις εἰς ἕνα καὶ μόνον ἄνδρα μεγάλης στρατιωτικῆς δυνάμεως ἀποβαίνει ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐπιβλαβὴς εἰς τὸ ἔθνος· εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν δύναται νὰ ἀποβῇ παρ’ ἡμῖν ἐπιβλαβεστάτη, οὐχὶ διότι, Κύριοι, δυσπιστῶ πρὸς τὴν ἐθνοφυλακὴν τῆς πρωτευούσης, οὐχὶ διότι δυσπιστῶ πρὸς τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα, ὁ ὁποῖος θέλει διορίσει αὐτὸν, ἀλλὰ διότι ἡ πολιτικὴ ἡμῶν κατάστασις δὲν εἶναι ἤρεμος, ἀλλ’ εἰσέτι τρικυμιώδης, καὶ ἡ φορὰ τῶν πραγμάτων μεταβάλλει ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν τὰς ἀρχὰς τῶν ἀνθρώπων, ἑπομένως οὐδόλως συμφέρει νὰ συγκεντρωθῇ δύναμις τόσον ἰσχυρὰ εἰς τὰς χεῖρας ἑνός. Τίς οἶδεν ἂν αὔριον παρασταθῇ ἡ Ἑλλὰς ὑπὸ ἄλλην μορφὴν, καὶ τότε ὁ ἀρχηγὸς οὗτος δύναται ν’ ἀποβῇ ἐπιβλαβὴς εἰς τὴν συντήρησιν τῆς τάξεως καὶ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ θρόνου καὶ τοῦ πολιτεύματος;

§122ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Νὰ ᾖναι μάλιστα καὶ Κορωναῖος!

§123ΚΑΛΟΣ. Δὲν ἀποβλέπω εἰς πρόσωπα, δὲν ἐξετάζω ἂν ᾖναι Κορωναῖος ἢ Ζυμβρακάκης, εἰς τοῦ ὁποίου τὰς χεῖρας θὰ συγκεντρωθῇ ἡ δύναμις τῆς ἐθνοφυλακῆς τῆς πρωτευούσης, λέγω μόνον, ὅτι ὁ σάλος ὁ πολιτικὸς, ὅπως κηρύττουσιν οἱ ἐχθροὶ τῆς μεταβολῆς, ὑφίσταται ἀκόμη, καὶ ἑπομένως ἡμεῖς οἱ λεγόμενοι ἐπαναστάται ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν πρὸς συντήρησιν τῆς τάξεως καὶ ἐξασφαλίσεως τῆς μεταβολῆς. Ἂν ἡ δύναμις τῆς ἐθνοφυλακῆς συγκεντρωθῇ εἰς ἑνὸς καὶ μόνου τὰς χεῖρας, φοβοῦμαι μήπως συμβῇ διατάραξις οὐ μόνον ἐκ τῶν ἄνωθεν, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν κάτωθεν, καὶ δὲν πρέπει νὰ δέσωμεν τὰς χεῖρας τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Τίς μᾶς ἐγγυᾶται, ὅτι ὁ ἐκλεχθησόμενος καὶ διορισθησόμενος ἀρχηγὸς αὔριον, ὑπὸ ἄλλων σκοπῶν ὁδηγούμενος, δὲν θὰ θελήσει νὰ ἀνατρέψῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις θὰ συγκροτηθῇ μετὰ τὸν διορισμόν του, καὶ τῆς ὁποίας δὲν συμμερίζεται τὰς πολιτικὰς δοξασίας; Ποία ἡ δύναμις, ἡ ὁποία θέλει ἀντισταθῆ εἰς αὐτόν; Ἔχετε στρατὸν, ὁ ὁποῖος νὰ ἀντιπαραταχθῇ κατὰ τῆς ἐθνοφυλακῆς; Ὄχι, δὲν ἔχετε τίποτε, καὶ ἡ μικρὰ δημοσία δύναμις καταβάλλεται ἐν ἀκαρεῖ· ὑποθέσατε, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς ἐξασκεῖ μεγίστην ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς ἢ ἐπὶ ἑνὸς μέρους, συγκεντρόνει καὶ τὴν λοιπὴν ἔνοπλον δύναμιν, καὶ ζητεῖ τὴν καταστροφὴν τοῦ πολιτεύματος. (θόρυβος).

§124ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐγὼ ἔλαβον διαταγὰς καὶ δὲν τὰς ἐξετέλεσα.

§125ΚΑΛΟΣ. Ἐλάβετε εἰς ἄλλην ἐποχὴν, δὲν δύναμαι ὅμως καὶ νὰ προεικάσω, ὅτι καὶ ἐφεξῆς τοιαύτην θὰ δείξητε διαγωγήν. Δύναται πιθανὸν νὰ ζητήσῃ τὴν καταστροφὴν τοῦ Συνταγματικοῦ πολιτεύματος, καὶ τὴν ἀναγόρευσιν εἴτε ἀπολύτου μοναρχίας, εἴτε δημοκρατίας· ποίαν ἔχετε δύναμιν ἵνα ἀντισταθῆτε; Δὲν λέγω, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ πρέπει νὰ μένῃ ἀπαίδευτος καὶ ἄνευ πειθαρχίας, μὴ νομίζητε ὅμως, ὅτι διὰ τῆς συγκεντρώσεως θέλετε ἐκπαιδεύσει τὴν ἐθνοφυλακήν· ἀπατᾶσθε· ὑπάρχει τὸ παράδειγμα τοῦ παρελθόντος διορισμοῦ τοῦ ἀρχηγοῦ, ὅτε ἡ ἐθνοφυλακὴ ἀντὶ νὰ βελτιωθῇ, ἐχειροτέρευσε, καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς κακῆς ἐκείνης διοικήσεως πάντες γνωρίζετε. Ἄφετε εἰς τοὺς διοικητὰς τῶν ταγμάτων τὴν διοργάνωσιν αὑτῆς· καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις διώριζε καταλληλοτέρους διοικητὰς, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ θὰ ἦτο καὶ καλλίτερον ἐνδεδυμένη καὶ τακτοποιημένη καὶ μὲ περισσοτέραν πειθαρχίαν. Ἡ θέσις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς νομοθετεῖται μᾶλλον διὰ πολιτικοὺς λόγους, ἢ πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς τῆς ἐθνοφυλακῆς· μὴ τὸ κρύπτητε, Κύριοι. Πᾶσα Κυβέρνησις διὰ πολιτικοὺς λόγους θέλει μεταβάλλει αὐτόν. Καὶ ἂν νομοθετήσητε, ὅπως σήμερον παρουσιάζεται, τὸ ἀρχηγεῖον, θέλετε ἰδεῖ ἀμέσως τὰς διχονοίας μεταξὺ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς καὶ τῆς ἐξουσίας· ὑποθέσατε, ἢ μᾶλλον δεχθῆτε ὡς βέβαιον, ὅτι αὔριον γίνεται μεταβολὴ τῆς Κυβερνήσεως· ἡ Κυβέρνησις θέλει ἀναγκασθῆ νὰ παύσῃ τὸν ὑπάρχοντα ἀρχηγὸν καὶ νὰ δικαιολογήσῃ τὸ διάταγμα τῆς παύσεως μὲ ψευδῆ λόγον. Καὶ τί θέλουν ἀκόμη οἱ ζητοῦντες τὸν ἀρχηγόν;

§126ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὸν ἀρχηγὸν τὸν ζητεῖ ἡ ἐθνοφυλακή.

§127ΚΑΛΟΣ. Δὲν τὸν ζητεῖ ἡ ἐθνοφυλακή· ἡ ἐθνοφυλακὴ ζητεῖ ὀργανισμὸν, καὶ ὁ ὀργανισμός της δὲν ἔρχεται διὰ τοῦ ἀρχηγοῦ. Τί θέλουν, λέγω, οἱ ζητοῦντες τὸν ἀρχηγόν; Νὰ μεταχειρίζωνται αὐτὸν εἰς τοὺς πολιτικούς των σκοπούς. Δὲν πρέπει νὰ σκεφθῆτε μόνον περὶ τῆς πρωτευούσης· τὸ Κράτος ὁλόκληρον ἔχει ἀνάγκην τῆς διοργανώσεως τῆς ἐθνοφυλακῆς πρὸς τήρησιν τῆς τάξεως, καὶ πρέπει νὰ λάβητε πρόνοιαν δι’ ἅπαν τὸ Κράτος. Ἡ ἐθνοφυλακὴ ἀπεδέχθη πάντοτε τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, μὴ σᾶς πτοῇ δὲ, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ τῶν Ἀθηνῶν ζητεῖ ἀρχηγόν· ζητεῖ μᾶλλον διοργάνωσιν καὶ πρέπει νὰ τὴν δώσητε ὅπως ἐπιτευχθῇ ὁ σκοπὸς αὐτῆς. Διὰ τοῦ ἀρχηγοῦ δὲν ἐπιτυγχάνεται οὗτος, διότι, Κύριοι, πιστεύω, ὅτι εἰς συνταγματικὴν πολιτείαν, ἐπελθούσης ὑπουργικῆς μεταβολῆς, καὶ ὁ Βασιλεὺς συνταγματικῶς φερόμενος, δὲν θέλει ἀρνηθῆ τὴν περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἀρχηγοῦ πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐπειδὴ συχνὰ ἔχομεν μεταβολὰς, συνεχῶς θὰ ἔχωμεν καὶ ἀντικαταστάσεις τοῦ ἀρχηγοῦ. Ἔχομεν λοιπὸν συμφέρον νὰ παγιώσωμεν τὴν τάξιν καὶ ν’ ἀπομακρύνωμεν τὰς συγκεντρώσεις, ἡ δὲ συγκέντρωσις τῆς δυνάμεως ταύτης εἰς χεῖρας ἑνὸς δύναται νὰ ἀποβῇ εἰς βλάβην τῆς τάξεως καὶ τῶν ἐλευθεριῶν· λέγω λοιπὸν, Κύριοι, συμπεραίνων, ὅτι ἀντὶ ἀρχηγείου συμφερώτερον εἶναι νὰ συστηθῇ ἓν τμῆμα ἐθνοφυλακῆς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν, ὁ δὲ τμηματάρχης δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ καθήκοντα τοῦ ἀρχηγοῦ, νὰ ἐπιτηρῇ τὴν ἐθνοφυλακὴν, περισσότερον παρ’ ὅσον ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς, ὅστις, ἐπαναλαμβάνω, θέλει κατασταθῆ πρόσωπον πολιτικὸν καὶ δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς διοργάνωσιν τῆς ἐθνοφυλακῆς. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἀντιτάσσομαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου κατ’ ἀρχὴν, καὶ προτείνω ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ κανονίσῃ ταχέως ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν ἐσωτερικῶν τμῆμα, τὸ ὁποῖον νὰ φροντίσῃ πρὸς διοργάνωσιν τῆς ἐθνοφυλακῆς σύμπαντος τοῦ Κράτους.

§128ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Πρώτην φορὰν, Κύριοι Πληρεξούσιοι, ἀκούω ἀπὸ ἕνα τῶν ῥητόρων τῆς Συνελεύσεως, ὁ ὁποῖος ἴσως δικαίως καυχᾶται, ὅτι εἶναι ὑπερασπιστὴς τῶν ἐλευθεριῶν, νὰ ἔρχηται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ νὰ λέγῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐφοβεῖτο ὁ Ὄθων, ὅταν τὸ Ἔθνος ἐζήτει ἐθνοφυλακήν· ὁ Ὄθων ἐπίστευε καὶ ἔλεγε πάντοτε, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ δὲν εἶναι ἀναγκαία, εἶναι ἐπιζήμιος, εἶναι ἐπικίνδυνος, μὲ τὴν διαφορὰν ταύτην καὶ μόνην, ὅτι ὁ Ὄθων ἐφοβεῖτο τὴν ἐθνοφυλακὴν κατὰ τῆς ἀπολύτου ἐξουσίας αὑτοῦ, ὁ δὲ Κύριος Καλὸς φοβεῖται τὴν ἐθνοφυλακὴν ὑπὲρ τῆς ἀπολύτου ἐξουσίας. Τὸ αἰώνιον ζήτημα τῶν ἐθνῶν, Κύριοι, τὰ ὁποῖα ἤρχισαν νὰ εἰσέρχωνται καὶ νὰ βαδίζωσιν εἰς ὁδὸν συνταγματικὴν, εἰς ὁδὸν ἐλευθερίας, νομίζουσιν, ὅτι εἶναι ἡ μόρφωσις τοῦ πολίτου πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς πολιτείας καὶ τῆς πατρίδος· ὅλα τὰ ἔθνη φωνάζουσι, δώσατέ μας ἐθνοφυλακήν· καὶ ἐνῷ, Κύριοι, ὅλα τὰ ἔθνη θέλουσι τὴν ἐθνοφυλακὴν καὶ ἐνῷ ἔρχονται προτάσεις περὶ ἀρχηγοῦ ἐθνοφυλακῆς, ὁ Κύριος Καλὸς πολεμεῖ ἄρδην τὸ ζήτημα τοῦτο. Πῶς εἶναι δυνατὸν, Κύριοι, νὰ ὑπάρξῃ ἐθνοφυλακὴ χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ ἑνότης τοὐλάχιστον πρὸς μόρφωσιν, ἂν δὲν θέλητε πρὸς στρατιωτικὴν διοίκησιν;

§129ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας.

§130ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μοὶ γίνεται ἡ παρατήρησις, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας· μήπως λέγω ὄχι; Ἂν ᾖναι δυνατὸν πανταχοῦ νὰ ὑπάρξῃ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς. Κύριοι, παρατηρήσατε, ἂν θέλητε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἤμεθα εἰλικρινεῖς, παρατηρήσατε τὴν κατάστασιν τῆς ἐθνοφυλακῆς σήμερον 27 Αὐγούστου 1864 μὲ τὴν κατάστασιν τῆς ἐθνοφυλακῆς ἐπὶ τοῦ παρελθόντος ἔτους· εἶναι ἡ ἰδία; Σήμερον δὲν ὑπάρχει ἐθνοφυλακὴ, ἀπολύτως δὲν ὑπάρχει, παρὰ βαθμοφόροι ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ προσπαθοῦσι διὰ τῆς πειθοῦς, δι’ ὁποίων δήποτε ἄλλων τρόπων φιλικῶν νὰ συγκεντρώσουν μερικοὺς ὁπλοφόρους, οἱ ὁποῖοι φέρουσι τὸ ἔνδυμα τῆς ἐθνοφυλακῆς. Καὶ ταῦτα πάντα γίνονται, διότι δὲν ὑπάρχει ἑνότης, διότι δὲν εἶναι εἷς, ὁ ὁποῖος νὰ δίδῃ τὴν ὤθησιν. Εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως, ὅτε πέρυσι ἐσυζητήθη τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον, εἶναι καὶ ὅσα ἐλέχθησαν ἐκ μέρους πολλῶν περὶ τῆς χρησιμότητος τοῦ Ἀρχηγείου. Ἴσως εἶναι ἐντελῶς περιττὸν σήμερον ν’ ἀγωνιζώμεθα νὰ πολεμήσωμεν τὴν ἰδέαν τῆς ὑπάρξεως ἀρχηγοῦ· δυνάμεθα νὰ διαφέρωμεν κατὰ τὰς γνώμας μόνον, πῶς θέλουν νὰ ὑπάρχῃ ὁ Ἀρχηγὸς, καὶ πῶς θέλουν νὰ θεωρηθῇ ἡ ἐθνοφυλακὴ, π. χ. ὅπως τὴν ἐννοοῦν πολλὰ τῶν ἐθνῶν, ὅτι εἶναι μία δύναμις πρὸς ἰσοῤῥοπίαν τῶν δυνάμεων τῶν κυβερνητῶν, ἢ εἶναι δύναμις, ἡ ὁποία συναρμόζεται μὲ τὴν δύναμιν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐντὸς αὐτῆς τῆς σκέψεως πρέπει νὰ περιορισθοῦν ὅλαι αἱ ὁμιλίαι, αἱ ὁποῖαι θέλουν γίνει, τὸ πῶς πρέπει νὰ ἐκλεχθῇ ὁ Ἀρχηγός. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀρχὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ, νομίζω, ὅτι ὁ Καλὸς μόνον εἶναι ἐναντίος.

§131ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προηγουμένης προτάσεως, τοῦ νὰ ὑπάρχῃ δηλαδὴ ἀρχηγὸς ἐθνοφυλακῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἄρχεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ά. ἄρθρου· ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Καλλιγᾶς. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω πρὶν τὰς προτάσεις. Ἀναγινώσκεται ἡ τοῦ Κ. Κουμουνδούρου. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει Ἄρθρον 1. Καθίσταται Ἀρχηγεῖον τῆς Ἐθνοφυλακῆς τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἄρθρον 2. Ὁ Ἀρχηγὸς, δυνάμενος νὰ ληφθῇ καὶ ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ, διορίζεται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως ἐκ καταλόγου τριπλασίου ἀριθμοῦ ὑποψηφίων, ἐκλεγομένων δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς τε Πανεπιστημίου φάλαγγος καὶ τῶν ταγμάτων τῆς εἰρημένης ἐθνοφυλακῆς. Ἡ περίοδος ἑκάστης ἐκλογῆς εἶναι διετής. Ἄρθρον 3. Ὁ Βασιλεὺς ἔχει τὸ δικαίωμα, προτάσει ὁλοκλήρου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, νὰ παύῃ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν καθηκόντων αὐτοῦ. Ἡ πρότασις δέον νὰ ᾖ ᾐτιολογημένη καὶ νὰ Δημοσιεύηται προσηκόντως. Ἄρθρον 4. Ἐν περιπτώσει παύσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἡ ἀντικατάστασις αὐτοῦ, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2, ἐνεργεῖται ἐντὸς 20 ἡμερῶν. Ἄρθρον 5. Τὸ ἀπὸ 6 Δεκεμβρίου 1862 ψήφισμα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως περὶ τῶν καθηκόντων τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς ἀποκαθίσταται ἐν ἰσχύϊ. Ἄρθρον 6. Αἱ πρὸς συντήρησιν τοῦ Ἀρχηγείου τῆς ἐθνοφυλακῆς καὶ ἀποζημίωσιν τῶν παρ’ αὐτῷ διορισθησομένων παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ ἀπαιτούμεναι δαπάναι καταβληθήσονται, κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος, ἐκ τοῦ Κεφαλ. 4 ἄρθρ. 4 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργείου.

Ὁ πληρεξούσιος Μεσσηνίας

ΑΛ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.

Ἰδοὺ καὶ ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Καλλιγᾶ. «Ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς διορίζεται παρὰ τοῦ Βασιλέως προτάσει τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου». Ἰδοὺ δὲ καὶ ἡ τροπολογία ἡ ἐκτεταμένη, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ Κύριος Βαλτινός. (ἀναγινώσκεται)

§133ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κύριοι, παρεδέχθην τὴν ἀρχὴν τῆς συστάσεως τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς καὶ παραδέχομαι αὐτὴν ἐν πεποιθήσει, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος, ὁποιαιδήποτε καὶ ἂν ὑποδεικνύωνται ἀπὸ τοῦ βήματος ὑπόνοιαι, ὁποιαιδήποτε καὶ ἂν ἐκφράζωνται δισταγμοί. Τῷ ὄντι, ὅπως ἔχει σήμερον ὁ ὀργανισμὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς, δὲν δύναταί τις νὰ ἐννοήσῃ τὴν συνύπαρξιν πολλῶν ταγμάτων, ἄνευ τοῦ ἔχοντος τὸ πρόσταγμα, καὶ δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ πειθαρχία, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀρχηγὸς προϊστάμενος τοῦ πειθαρχικοῦ συμβουλίου. Ὅπως ἔχει ὁ ὀργανισμὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἔπρεπεν ἡ ἀρχηγία νὰ ἀνήκῃ εἰς τὸν πρεσβύτερον τῶν Ταγματαρχῶν, ὅστις εἶναι ὁ λεγόμενος Φαλαγγάρχης, καὶ ἐὰν μεταχειρισθῶμεν τὴν ἔκφρασιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, δὲν ἐξερχόμεθα τῆς ἐννοίας τοῦ νόμου, διότι εἶναι Φαλαγγάρχης καὶ οὐδὲν πλέον. Κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ, δύνανται νὰ ὑπάρξουν κατὰ τόπους μόνον οὐλαμοὶ, ἢ λόχοι, ἢ καὶ τάγματα, ἀλλὰ δύνανται νὰ συνυπάρξουν καὶ πλείονα τάγματα, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ἰδίως εἰς τὰς πολυπληθεῖς πρωτευούσας. Ὅπου συνυπάρχουν πολλὰ τάγματα εἶναι ἀδύνατον νὰ διοικηθῶσιν ἄλλως καὶ μὲ πειθαρχίαν, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ὁ προϊστάμενος. Ἀλλ’ ἐρχόμενος ν’ ἀναπτύξω τροπολογίαν, ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐξηγήσω σαφέστερον, ποῖα ἐννοῶ, ὅτι εἶναι τὰ καθήκοντα τοῦ Φαλαγγάρχου, καὶ πῶς τὰ καθήκοντα ταῦτα ἐκτελοῦνται, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ κίνδυνος εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Γνωρίζετε, ὅτι ὁ κύριος σκοπὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς εἶναι ἡ δημοσία ἀσφάλεια, ἀνατιθεμένη οὐχὶ εἰς τὸν τακτικὸν στρατὸν, ὅστις ὑπακούει ὡς ἐκ τῆς πειθαρχίας του τυφλῶς εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἀλλ’ εἰς τοὺς πολίτας, οἵτινες ἐνδιαφέρονται εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, τὴν προστατεύουσαν καὶ τὰς περιουσίας αὐτῶν. Τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν εἶναι, ἂν δύναται νὰ ἐπέλθῃ σύγκρουσις αὐτῶν ἐκείνων, οἵτινες προσκαλοῦνται νὰ ὑπηρετήσουν ὑπὲρ τῆς δημοσίου ἀσφαλείας. Ποῦ δύναται ν’ ἀναφανῇ ἡ σύγκρουσις; Αὕτη δύναται νὰ ἐγερθῇ καὶ εἰς τὴν κατωτέρω, δύναται νὰ ἐγερθῇ καὶ εἰς τὴν ἀνωτέρω περιωπήν. Ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ Κύριος Καλὸς νομίζων, ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀπειλούμεθα, δὲν ἠξεύρω ὑπὸ τίνος κινδύνου, εἶναι ὅλως ἀόριστα καὶ χιμαιρικὰ· ὡρισμένως δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι, καὶ ἐν εὐθέτῳ καταστάσει, ὅτε δὲν ὑπάρχει οἱαδήποτε ὑπόνοια, πρέπει τις νὰ δώσῃ οὐχ ἧττον πᾶσαν τὴν προσοχὴν, ὥστε ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ νὰ μὴ προέλθῃ σύγκρουσις. Κατὰ τὸ σύστημα τὸ προτεινόμενον τῆς ἐκλογῆς τοῦ φαλαγγάρχου καὶ τῶν ἀξιωματικῶν, αὐτὴν προβλέπομεν τὴν σύγκρουσιν ἀναποφεύκτως· ὁ ἐκλεγόμενος παρὰ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς ἀποκτᾷ ἰδιαιτέραν σημασίαν· χρεωστεῖ τὴν θέσιν αὐτοῦ ναὶ μὲν εἰς τὸν συμπολίτην του καὶ εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς, εἰς τοὺς ὁποίους δύναταί τις νὰ ἔχῃ ὅλα τὰ πιστὰ, ἀλλὰ θεωρεῖ ἑαυτὸν ὅλως ἀνεξάρτητον τῆς Κυβερνήσεως, θεωρεῖ ἑαυτὸν αὐτοτελῆ, δὲν θεωρεῖ πλέον, ὅτι ἔχει ἐκείνας τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἠθικῶς δύναται νὰ αἰσθάνηται, ἀλλὰ τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἔχῃ ὡς ἐκ τοῦ νόμου, καὶ ὡς ἐκ τῆς καταγωγῆς του, νὰ συμπράττῃ ἐν πλήρει ἁρμονίᾳ· πρὸς στιγμὴν διεταράχθη ἡ δημοσία τάξις, εἶναι ἀναπόφευκτος ὁ κίνδυνος τῆς δημοσίου ἀσφαλείας. Συγκροτεῖτε Κυβέρνησιν καὶ ἀπαιτεῖτε παρ’ αὐτῆς τὴν τήρησιν τῆς δημοσίου ἀσφαλείας, τὴν θεωρεῖτε ὑπεύθυνον διὰ τὴν δημοσίαν τάξιν· ἀφοῦ τὴν θεωρεῖτε ὑπεύθυνον, ἀφοῦ χρεωστεῖ νὰ δώσῃ λόγον εἰς ὑμᾶς διὰ πᾶν τὸ συμβαῖνον, πρέπει νὰ μὴ παρεμβάλλητε προσκόμματα, πρέπει εἰς τὴν ἐνέργειάν της νὰ μὴ εὑρίσκηταί τι τὸ ἐναντιούμενον, διότι, ἂν εὑρίσκηται, εἶναι ἀπηλλαγμένη τῆς εὐθύνης, ἀλλ’ ἅμα εἶναι ἀπηλλαγμένη τῆς εὐθύνης, ἐξέλιπον καὶ αἱ ἐγγυήσεις τῆς δημοσίας τάξεως. Εἶναι ἀδύνατον νὰ χρεωστῇ τις τὴν θέσιν του εἰς ψήφους ἄλλων, χωρὶς νὰ ἔχῃ πολιτικὴν σημασίαν· εἶναι πρᾶγμα ὅλως ἀντιφατικόν· δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ἐκεῖνον, ὅστις ἀπολαμβάνει τοιαύτην ὑπόληψιν, καὶ εὑρίσκει τοιούτους ἐκλογεῖς, ὅταν δὲν ἔχῃ τὴν ἐλαχίστην πολιτικὴν σημασίαν. Ποτὲ δὲν θέλετε μὲ πείσει, ὅτι συνήθως δίδονται αἱ ψῆφοι εἰς ἀνθρώπους ἐντελῶς ἀσχέτους τῆς πολιτικῆς· ἐνίοτε δύναται νὰ συμβῇ, ἀλλ’ εἶναι πρᾶγμα σπάνιον, τὸ νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι ὑπάρχει κοινωνία, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται τοιοῦτοι ἄνθρωποι, οἵτινες ἀπολαμβάνουν τὴν κοινὴν ὑπόληψιν διὰ τὸ ἀκέραιον τοῦ χαρακτῆρος καὶ διότι πάντοτε εἰργάζοντο ὑπὲρ τῆς τάξεως. Ἐρωτῶμεν ποῖον εἶναι τὸ σύνηθες, οὐχὶ δὲ ποῖαι αἱ σπάνιαι ἐξαιρέσεις. Ὁ κανὼν εἶναι, ὅτι πάντοτε λαμβάνει τις τὰς ψήφους ἐκείνων, οἵτινες συμμερίζονται τὰς αὐτὰς πολιτικὰς γνώμας. Ὡς ἄνθρωπος καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἔχων πολιτικὰς δοξασίας, δύναται νὰ μὴ ᾖναι σύμφωνος μὲ τὰς κατὰ καιρὸν ὑπαρχούσας Κυβερνήσεις ὡς πρὸς τὰ πολιτικὰ ζητήματα καὶ τότε ἀναντιῤῥήτως παύει ἡ μεταξὺ αὐτῶν ἁρμονία. Ἀλλὰ θέλετε μᾶς εἰπεῖ, ὅτι τὸ καθῆκον πρέπει νὰ ᾖναι ἀνώτερον πάσης πολιτικῆς γνώμης καὶ ἀτομικῆς πεποιθήσεως. Ἀλλ’ αὐτὸ καὶ μόνον τὸ ἀξίωμα νομίζετε, ὅτι ἀποτελεῖ ἐγγύησιν; Δὲν γνωρίζετε, ὅτι ὁ ζῆλος πολλάκις συντελεῖ ἐπὶ τοσοῦτον, ὅσον καὶ ἡ συνείδησις τοῦ καθήκοντος, καὶ ἂν ὑποθέσητε, ὅτι ἔχει πολλάκις τὴν συνείδησιν τοῦ καθήκοντος, ἀρκεῖ μόνον τὸ νὰ δείξῃ ἀδράνειαν ἐν τῇ συγκεκριμένῃ περιστάσει, ὅταν ᾖναι σπουδαία ἀνάγκη, ὅταν πρόκηται ὁ κίνδυνος, ἀρκεῖ τότε, μόνον τότε, νὰ μὴ δείξῃ τὴν δέουσαν προθυμίαν διὰ νὰ παραλύσῃ ὁ σκοπὸς, διὰ τὸν ὁποῖον ζητεῖται ὁ προϊστάμενος τῆς Ἐθνοφυλακῆς; Δύναται τάχα διὰ τοῦ ἄκρου τοῦ δακτύλου του νὰ σύρῃ ἀνθρώπους βιομηχάνους, ἔχοντας ἰδίαν περιουσίαν, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπηρετοῦν χάριν τοῦ μισθοῦ; Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ τοιαύτην δύναμιν, καὶ σπανίως θέλει τὴν ἔχει. Ἀλλὰ δὲν ἐρωτᾶτε ἂν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἔχει σκοπὸν, ὡς ἔλεγεν ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Ἠπείρου, νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως; Δὲν πιστεύω, ὅτι ὑπάρχει τις ἔχων τοιοῦτον σκοπὸν, ἀλλ’ ἀπαντῶν εἰς τοιαῦτα ἐπιχειρήματα περὶ τῶν διαθέσεων κατὰ τῆς ἐξουσίας τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, λέγω, ὅτι προβαίνω καὶ τὸ ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ Κ. πληρεξουσίου Ἠπείρου, καὶ λέγω, ὅτι δὲν ὑποπτεύομαι ποτὲ νὰ ἐπιτεθῇ. Ἀλλὰ δὲν μὲ ἀρκεῖ τοῦτο· ἐρωτῶ τι ἁπλούστερον, ὅλως ἄσχετον καὶ ξένον τοιαύτης βαθείας φρενὸς, ἥτις ἐμβλέπει εἰς τὰ μέλλοντα καὶ ἐπικαλεῖται καὶ τὰ παραδείγματα τοῦ παρελθόντος· λέγω, ὅτι ἐὰν φανῇ ἀπρόθυμος ὁ προϊστάμενος τῆς ἐθνοφυλακῆς, ὅλη ἡ ἐθνοφυλακὴ παραλύει· διότι πρὸς τίνα ἄλλον σκοπὸν χρησιμεύει ὁ ἀρχηγὸς, πλὴν τῆς ἑνότητος τοῦ προστάγματος; ὅταν ἔχητε σῶμα τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον φέρει ὅπλα, τὸ κυριώτερον εἶναι νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἑνότης τοῦ προστάγματος. Εἶναι πέντε ἢ ἓξ τάγματα, ὑπάρχουν οἱ ταγματάρχαι· ἀλλ’ ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἡ ἑνότης τοῦ προστάγματος, ἡ συνέπεια εἶναι, ὅτι δὲν θὰ ἔχητε τὴν ἐκτέλεσιν τῶν αὐτῶν διαταγῶν, ἀλλ’ ἕκαστος ταγματάρχης δύναται νὰ πράττῃ τὸ ἐναντίον· ἔχετε τὴν σύγχυσιν. Τὸ κυριώτερον λοιπὸν εἶναι ἐν ὥρᾳ σπουδαίας ἀνάγκης νὰ ὑπάρχῃ ὡς ἀρχηγὸς ἄνθρωπος πληρέστατα συμπράττων μετ’ ἐκείνων, οἵτινες ὑπηρετοῦν διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Ἐξετάζων λοιπὸν αὐτὸν τὸν κίνδυνον, δὲν περιορίζομαι εἰς μόνην τὴν ἐξέτασιν ταύτην, ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω καὶ ἄλλας συνεπείας... Εἶναι πολὺ σπουδαῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Ἠπείρου, διότι δύναταί τις νὰ εὕρῃ πεπλανημένην γνώμην, ἥτις δὲν εἶναι ἀποῤῥιπτέα κατὰ κράτος. Ἑκάστοτε θέλομεν εὑρίσκει, ὅτι αἱ σχέσεις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς πρὸς τὸ ὑπάρχον Ὑπουργεῖον θέλουν μεταβάλλεσθαι ἀναλόγως τῶν πολιτικῶν φρονημάτων, ὥστε, ὅτε μὲν ἔρχεται Ὑπουργεῖον σύμφωνον πρὸς τὰ πολιτικὰ φρονήματα τοῦ ἀρχηγοῦ, θέλομεν ἔχει σύμπνοιαν μεταξὺ των, ἄλλως θέλομεν ἔχει σύγκρουσιν. Τί θέλει συμβῆ τότε; θέλει ζητήσει τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐξασκήσῃ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον χορηγεῖται διὰ τῆς προτάσεως, νὰ παύσῃ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Καὶ βλέπετε, ὅτι αὐτὴ ἡ ἰδία πρότασις προβλέπει τὸν κίνδυνον καὶ λέγει, ὅτι δύναται τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ Βασιλέως τὴν παῦσιν τοῦ ἀρχηγοῦ· ἀλλὰ μὲ τοῦτο νομίζετε, ὅτι τὸ πρᾶγμα ἐθεραπεύθη; ἐξεναντίας λέγω, ὅτι τώρα ἄρχεται ὁ μέγας κίνδυνος, ἡ μεγάλη ῥῆξις. Ἔπαυσε τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς· προσκαλεῖται πάλιν τὸ σῶμα νὰ ἐκλέξῃ τὸν ἀρχηγόν του καὶ ἐκλέγει τὸν ἴδιον. Ἔρχεται λοιπὸν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἐν θριάμβῳ εἰς τὸ πεῖσμα τοῦ ὑπουργείου. Ἐὰν ὑποθέσητε, ὅτι αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἔχει τὰ μέσα, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ αὐτὰ, διὰ νὰ μεταβάλῃ τὰς γνώμας καὶ τὴν ψῆφον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκλέγουν τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ὁ ἀρχηγὸς ἔρχεται πολέμιος κεκηρυγμένος νὰ δώσῃ μάθημα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ δύναται διὰ παντὸς τρόπου νὰ τὸ κάμῃ. Μὴ νομίσητε, ὅτι μόνος εἶναι ὁ τρόπος τῆς ἐπιθέσεως, καθότι μικροῦ ἀνθρώπου ἴδιον νὰ ἐπιτίθηται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ πᾶσαν αἰτίαν, ἐνῷ ὑπάρχουν πολλαὶ τέχναι, δι’ ὧν δύναται νὰ γίνῃ ἐνοχλητικὸς ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Εἰς τὴν ἀσθένειαν, πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ τὰ ὑπουργεῖα καὶ ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκονται κατὰ τὰς σημερινὰς ἡμέρας, ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς, ὅστις χρεωστεῖ τὴν θέσιν του εἰς τὴν ἐκλογὴν, μὴ νομίσητε, ὅτι εἶναι ἀδιάφορον πρόσωπον. Ὅσοι ἔδωσαν εἰς αὐτὸν ψῆφον ἔχουν ἀξιώσεις καὶ εἶναι σπάνιον νὰ μὴ φέρῃ τις ὑποχρεώσεις πρὸς ἐκεῖνον, ὅστις ψηφοφορεῖ, εἶναι πρᾶγμα ἀδύνατον· καθημερινῶς ὑπενθυμίζει ὁ ἐκλογεὺς, ὅτι διὰ τῆς ψήφου μου ἐπέτυχες, καὶ δὲν τὸ ὑπενθυμίζει εἰς μάτην. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἔχων τὰς ὑποχρεώσεις του πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς αὐτοῦ, δὲν δύναται νὰ ἡσυχάζῃ· νομίζει, ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ συσταίνῃ καθ’ ἡμέραν εἰς τοὺς ὑπουργοὺς καὶ νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὰς συστάσεις του, γενόμενος φορτικὸς εἰς αὐτούς· διότι δὲν ἔρχεται μόνος, εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς 5, 6, 7 χιλ. ὅπλων, καὶ πᾶς ὑπουργὸς σκέπτεται νὰ μὴ δυσαρεστήσῃ κατὰ κράτος, νὰ μὴ ἀποῤῥίψῃ, ὅπως ἑνὸς ἄλλου ἀνθρώπου, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον αὐτὸς ζητεῖ. Δυνάμεθα καὶ ὑπ’ ἄλλην ἔποψιν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ πρᾶγμα, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν φιλελευθέρων θεσμῶν. Πολλοὶ νομίζουν, ὅτι ἅμα ὑπάρχει ἐκλογὴ, ἄρα πρέπει νὰ ᾖναι ὁ τρόπος αὐτὸς ἐξ ἀνάγκης πλέον φιλελεύθερος. Δὲν ὑπηρετῶ τυφλῶς τοὺς τύπους, ἀλλὰ προσέχω μᾶλλον εἰς τὴν οὐσίαν· δὲν ἐξετάζω τυπικῶς ἂν ἡ ἐκλογὴ φαίνηται κατ’ ἐπιφάνειαν ὡς ὁ τρόπος ὁ πλέον φιλελεύθερος, ἀλλ’ ἐξετάζω κατ’ οὐσίαν, τὸ πρᾶγμα, τί συντελεῖ μᾶλλον ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας, τί ὑπηρετεῖ τὴν ἐλευθερίαν περισσότερον· καὶ ἰδοὺ ποῖον εἶναι τὸ συμπέρασμά μου. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς κατὰ τὴν πρότασιν, ἥτις ὑπάρχει ἐπὶ τῆς τραπέζης, πρόκειται νὰ ἐκλεχθῇ παρὰ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἐθνοφυλακῆς ὅλων τῶν Ταγμάτων· αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ, δὲν θέλετε μοὶ ἀρνηθῆ, ὅτι δὲν ἀντιπροσωπεύουν ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ μᾶλλον ἀντιπροσωπεύουν τὸ φρόνημα ἐκείνης τῆς πόλεως, εἰς τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐκλεχθῇ ὁ φαλαγγάρχης. Αὐτὸς θέλει ἀντιπροσωπεύει λοιπὸν τὰς συμπαθείας καὶ τὰ συμφέροντα, τὰς πολιτικὰς γνώμας καὶ τοὺς σκοποὺς αὐτῶν καὶ μόνων· ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν πράττουν κατὰ τὴν ἀτομικὴν αὑτῶν γνώμην, ἀλλὰ κατὰ τὸ φρόνημα ὁλοκλήρου τῆς Ἐθνοφυλακῆς τῆς πρωτευούσης, θέλετε ὁμολογήσει μετ’ ἐμοῦ, ὅτι αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία δὲν ἔχει μόνον σκοπὸν τὰ συμφέροντα τῆς πρωτευούσης, διότι ἐν τῇ πρωτευούσῃ ὑπάρχει ἡ Κυβέρνησις, διότι ἐν τῇ πρωτευούσῃ κινδυνεύονται πάντοτε τὰ συμφέροντα ὅλης τῆς Ἐπικρατείας· οἱ ἄνθρωποι τῆς πρωτευούσης ἔχουν τὰ μέσα τῆς πιέσεως, ὄντες ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ καὶ περικυκλοῦντες τὴν Κυβέρνησιν, τὰς ἀρχάς. Εὐκόλως λοιπὸν δύνανται διὰ τῆς πιέσεως ταύτης νὰ ἐνεργοῦν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως πολὺ πλέον δραστηρίως ἢ ὅσον δύνανται ὅλαι ὁμοῦ αἱ ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται μακρὰν, αἱ ὁποῖαι ἐν ὥρᾳ κινδύνου δὲν εἶναι παροῦσαι διὰ νὰ προλάβουν καὶ δώσουν τὴν συνδρομήν των. Ἐὰν ὅμως ἐκλέγηται ἢ μᾶλλον προτείνηται παρὰ τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς, νομίζετε, ὅτι δὲν ἀντιπροσωπεύεται πολὺ περισσότερον τὸ γενικὸν πνεῦμα τῆς Ἐπικρατείας; Τὸ ὑπουργεῖον πόθεν ἔχει τὴν ὕπαρξίν του; τὴν ἔχει αὐτὴν ἐκ τῆς πλειονοψηφίας τῶν ἀντιπροσώπων ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ ἂν μίαν στιγμὴν δὲν ἔχῃ τὴν πλειονοψηφίαν τῶν ἀντιπροσώπων ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν, ἀμέσως ἐξέλιπεν. Ἔχετε λοιπὸν πάντοτε ἐκλογὴν, ἥτις εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ νομοθετικοῦ σώματος, τὸ ὁποῖον ἐξελέγχει τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως· ἡ καταγωγὴ αὕτη εἶναι πολὺ πλέον σύμφωνος πρὸς τὸν σκοπὸν, πρὸς τὸν ὁποῖον εἶναι προωρισμένος ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ὅστις χρεωστεῖ νὰ συμπράξῃ μετὰ τοῦ ὑπουργείου περὶ τῆς δημοσίας τάξεως, δηλ. μετὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ὑποστηριζομένης παρὰ τῆς πλειονοψηφίας τοῦ ἔθνους. Ἔχετε λοιπὸν πάντοτε σύμπνοιαν μεταξὺ ὑπουργείου καὶ ἀρχηγοῦ Ἐθνοφυλακῆς. Ἂν ὑποθέσητε, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς εἶναι πολέμιος εἰς τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Συνελεύσεως, νομίζετε ὅτι ὑπηρετήσατε τὸν σκοπὸν τῆς ἐλευθερίας; Δὲν θέλει ἀντιπράξει εἰς αὐτὴν τὴν πλειονοψηφίαν δὲν ἠξεύρω πῶς, καὶ ἀρκεῖ καὶ μόνον τοῦτο, ὅτι ἀντιπράττει, καὶ ἔχετε τὸ στοιχεῖον τῆς ἀναρχίας; διότι ὅταν ἡ μειονοψηφία ἀντιπράττῃ ἐναντίον τῆς πλειονοψηφίας οὐχὶ διὰ νομίμων μέσων, οὐχὶ διὰ τῆς ψήφου, διὰ τοῦ λόγου, διὰ τῶν συζητήσεων, οὐχὶ διὰ τοῦ ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἀντιπράττει παραλύουσα τὴν δημοσίαν τάξιν, βεβαίως τοιαύτη μειονοψηφία, ἥτις μεταχειρίζεται τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς διὰ νὰ ἀντιπράξῃ εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν, βαδίζει ὁδὸν ἀναρχικήν. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἂν ἐξετάσητε τὸν γενικὸν σκοπὸν, τὴν ὑπηρεσίαν, ἥτις προσφέρεται εἰς τὴν ἐλευθερίαν, μᾶλλον ἔχω τὰς ἐγγυήσεις μου, ὅταν προέρχηται ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἐκ τῆς προτάσεως τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου παρὰ ἐκ τῆς ἐκλογῆς τῶν ἀξιωματικῶν. Ἅμα ὁ ἀρχηγὸς δείξῃ πνεῦμα πολέμιον εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἀμέσως παύει, καὶ παύων, δὲν ἐπανέρχεται ἐν θριάμβῳ διὰ νὰ δώσῃ μάθημα εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὸν ἀπεμάκρυναν. Ἤκουσα δεξιὰ παρατηρήσεις, ὅτι εἶναι σόφισμα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγω, ὅτι δὲν εἶναι πλέον σύμφωνος πρὸς τὴν ἐλευθερίαν ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς παρὰ τοῦ ὑπουργείου, ὅσον εἶναι παρ’ ὀλίγων ἀξιωματικῶν. Εἰς πολλὰ ἐλεύθερα κράτη ἐδέχθησαν αὐτὸ τὸ σόφισμα, τὰ ὁποῖα γνωρίζουν τοὺς ἐλευθέρους θεσμοὺς, δὲν ἀναμένουν δὲ τὴν ἡμετέραν πρότασιν, οὔτε τὰς ἡμετέρας συζητήσεις διὰ νὰ μάθουν αὐτοὺς τοὺς ἐλευθέρους θεσμούς. Τὸ Βέλγιον καθ’ ὑπόθεσιν, ἡ Γαλλία πρὸ τοῦ 18. Καὶ ἐνθυμοῦμαι κάλλιστα, ἐπειδὴ μὲ κάμνει παρατήρησιν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὴν εὔγλωττον ἀνάπτυξίν του ἐδῶ ἀπὸ τοῦ βήματος, διὰ τῆς ὁποίας παρέστησε τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματα ἐν τῇ Γαλλικῇ ἐπαναστάσει τῆς ὑπάρξεως ἀρχηγοῦ ἐθνοφυλακῆς, προερχομένου ἐκ τοιαύτης ἐκλογῆς, ὅτε παρέστησεν εἰς ποίαν δεινὴν θέσιν περιῆλθεν ἅπασα ἡ δημοσία τάξις, πόσον ἐνώπιον τοιούτου ἀρχηγοῦ εὑρέθησαν ἀσθενεῖς αἱ Κυβερνήσεις. Καὶ μίαν στιγμὴν ἂν ὑποθέσητε ἔχοντα αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον ἐλαττώματα, ἐγὼ τὸν ὑπέθεσα ἐλεύθερον παντὸς ἐλαττώματος, μόνον ἄνθρωπον ἔχοντα πολιτικὰ φρονήματα καὶ ὡς ἐξ αὐτῶν δυνάμενον νὰ ἀρνηθῇ νὰ ὑπηρετήσῃ ἄλλα πολιτικὰ φρονήματα· ἀλλ’ ἐὰν ὑποθέσητε ἐκεῖνα τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα φέρουν εἰς κίνδυνον τὰ κράτη, τότε λέγω, ὅτι προκαλεῖτε τὸν κίνδυνον καὶ ὁ κίνδυνος εἶναι προφανὴς καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι λέγουν, ὅτι σοφίζομαι. Αὐτοὺς τούτους ἐρωτῶ, ἂν δέχωνται, ὅτι ἡ ἐλευθερία κινδυνεύει εἰς ἐκεῖνο τὸ κράτος, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἐθνοφυλακῆς ἐπιτίθεται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατὰ τῆς τάξεως. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι ἡ ἐκλογὴ πρέπει νὰ ᾖναι ποθητὴ εἰς τὴν Ἐθνοφυλακήν; ὄχι. Εἴδετε δυστυχῶς τὰ παραδείγματα πρὸ μικροῦ, τί συνέβη ἐν τῷ πανεπιστημίῳ, ὅτε ἐγίνετο ἡ ἐκλογὴ ἁπλοῦ ταγματάρχου τῆς φάλαγγος. Τί νομίζετε, ὅτι εἶναι αἱ ἐκλογαί; πάλη φιλοτιμιῶν. Νομίζετε, ὅτι εἶναι ἐπ’ ἀγαθῷ τοιαύτη πάλη ἐντὸς σώματος, τὸ ὁποῖον πρὸ πάντων ἔχει ἀνάγκην συμπαγιώσεως, ἑνότητος, συμπνοίας; Θέλετε μοὶ εἰπεῖ, ἀλλὰ δὲν ἐκλέγουν τοὺς ἀξιωματικοὺς, τοὺς ταγματάρχας; μάλιστα καὶ πρέπει νὰ τοὺς ἐκλέγουν, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ταγματάρχαι δὲν ἔχουν τοιαύτην δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἀρχηγὸς Ἐθνοφυλακῆς, διότι παραδέχομαι μέχρι τινὸς τὴν ἐκλογὴν, ἀλλ’ ὄχι ἐκεῖ ὅπου γεννᾶται ὁ κίνδυνος· καὶ παρατηρήσατε, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ὅλοι καὶ οἱ ταγματάρχαι ὅταν ἔχουν ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς, δὲν ἔχουν ἐκείνην τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἔχουν ὅταν τοιοῦτος ἀρχηγὸς ᾖναι προϊστάμενος τοῦ πειθαρχικοῦ συμβουλίου. Ἐκ τῆς ἐκλογῆς τῶν ταγματαρχῶν καὶ ἀξιωματικῶν δὲν ἕπεται ἀναγκαίως ἡ τοῦ ἀρχηγοῦ. Ἐν τούτοις ἕως τώρα δὲν ἔγεινεν ἐκλογὴ ταγματαρχῶν. Σημειώσατε καὶ τοῦτο, ἐδῶ κάμνομεν ἓν πήδημα, τὸ ὁποῖον δεικνύει, ὅτι δὲν εἴμαθα συνεπεῖς πρὸς ἑαυτούς. Τί ἔχομεν ἀντὶ ταγματαρχῶν; Ἔχομεν προγυμναστὰς διοριζομένους παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Χωρὶς νὰ κάμωμεν λοιπὸν τὸ πρῶτον βῆμα, ὡς ἔλεγεν ὁ μέγας Φρεδερεῖκος, κάμνομεν τὸ δεύτερον καὶ ζητοῦμεν ἀμέσως ἐκλογὴν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Ἂς φανῶμεν συνεπεῖς, ἂς λάβωμεν ταγματάρχας δι’ ἐκλογῆς, ὡς ἀντιζύγιον εἰς αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν τὴν γενησομένην παρὰ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἀρχηγοῦ· ἄλλως δίδομεν δύναμιν, ἥτις εἶναι δυσανάλογος εἰς τὸ ὅλον· ἂν ὑπάρχουν ταγματάρχαι, δύνανται τοὐλάχιστον νὰ ἀνθέξουν ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ ἀρχηγοῦ· ἀλλ’ ὅταν δὲν ἔχητε ταγματάρχας τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ προγυμναστὰς διοριζομένους καὶ παυομένους ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου, ποῦ εἶναι ὅλη ἡ δύναμις; εἰς τὸν Ἀρχηγόν. Τί εἶναι ἀπέναντι τοῦ ἀρχηγοῦ ὁ λοχαγός; οὐδέν· μόνος ὁ ταγματάρχης ἠμπορεῖ νὰ μετριάσῃ, διότι ἀποτελεῖ τὸ ἐπιτελεῖον τοῦ Ἀρχηγοῦ, ὅστις θέλει δώσει τὸ πρόσταγμα εἰς τὰ τάγματα. Δὲν εἶναι λοιπὸν σύμφωνον οὔτε συνεπὲς πρὸς τὰ πράγματα, ἀλλ’ ἀνακόλουθον καὶ ἐπικίνδυνον. Ἡ Ἐθνοφυλακὴ δὲν εἶναι τῷ ὄντι ὁποία ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἐν τῇ πρωτευούσῃ, δὲν εἶναι ὁποία ἦτο. Τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Ἐθνοφυλακῆς νομίζω καὶ ἐγὼ, ὅτι δύναται νὰ συντελέσῃ πρὸ πάντων διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς πειθαρχίας, οὐχὶ διὰ τὰ γυμνάσια, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ γίνουν καὶ ἄνευ ἀρχηγοῦ διὰ τῶν προγυμναστῶν, ὅταν ᾖναι κατάλληλοι. Τώρα σᾶς λέγω, καὶ περὶ τῆς πειθαρχίας νομίζετε, ὅτι ἐξασκεῖται αὕτη παρ’ ἐκείνου, ὅστις χρεωστεῖ τὴν θέσιν του εἰς τὴν ἐκλογήν; διὰ τοῦτο ἀπέφυγαν ὅπου ὑπάρχει Ἐθνοφυλακὴ, νὰ προέρχηται ἐκ τῆς ἐκλογῆς ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς, διότι ὑπάρχει κίνδυνος διὰ τὴν πειθαρχίαν· νομίζετε, ὅτι θέλει τιμωρεῖ μὲ τὴν αὐτὴν αὐστηρότητα τὸν δόντα ψῆφον εἰς ἐκεῖνον ὅστις δὲν ἔδωσε; βλέπετε κατὰ πόσον ἀπαιτεῖτε ἔκτακτον ἀρετὴν τῶν ἀνθρώπων. Διὰ ταῦτα λοιπὸν ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βαλτινὸς ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀναπτύξῃ τὴν πρότασίν του;

§135Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω περισσότερα ἀφ’ ὅσα ἔγραψα.

§136ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Δὲν παραξενεύομαι δι’ ὅσα εἶπεν ὁ προλαλήσας, διότι παρατηρῶ, ὅτι ἀπὸ πολλοῦ χρόνου ἀκολουθεῖ μίαν τακτικὴν, διὰ τῆς ὁποίας ἐλησμόνησε παντελῶς τὸ ἓν στοιχεῖον τῆς κοινωνίας· θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι πρὸς βλάβην τῆς πολυμαθείας, τὴν ὁποίαν ἔχει, δύναται νὰ ὀνομασθῇ ὄχι μόνον ὀπαδὸς τοῦ ὀπισθοδρομικοῦ συστήματος, ἀλλὰ μᾶς ἐπαναφέρει διὰ τῶν λόγων του καὶ εἰς τὴν κατάστασιν αἰώνων, ὅπου τὰ δικαιώματα τῆς κοινωνίας ἦσαν ἐντελῶς παρεγνωρισμένα. Ἀνατρέξατε, Κύριοι, εἰς τὴν γένεσιν τοῦ θεσμοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς καὶ ζητήσατε τὴν ἱστορίαν της, καὶ θέλετε εἰδεῖ, ὅτι ἄλλοτε παρεγνωρίζοντο τὰ δικαιώματα τῆς κοινωνίας, ὅτι τὸ στρατεύεσθαι καὶ ὁπλοφορεῖν δὲν ἦτο παρὰ δικαίωμα μιᾶς προνομιούχου τάξεως, ἡ δὲ κοινωνία ἦτο καταδικασμένη νὰ ὑπακούῃ ὡς ὑποτελὴς εἰς αὐτοὺς τοὺς ὀλίγους. Ὅταν αἱ κοινωνίαι ἠνωρθώθησαν καὶ ἐζήτησαν τὴν ἀναγνώρισιν τῶν δικαιωμάτων των, τότε ἀνεπτύχθη καὶ ὁ θεσμὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Ἀλλ’ ἔκτοτε ὑπῆρξεν καὶ τὸ ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε πολλάκις καὶ τὴν Συνέλευσιν, πόθεν πρέπει νὰ λαμβάνῃ τὴν ἀρχὴν τῆς ἑνότητος καὶ τῆς διευθύνσεως αὐτὸ τὸ μέγα κοινωνικὸν σῶμα; Ἡ θέσις μου, Κύριοι, εἶναι ἀρκετὰ εὐχερὴς ὡς πρὸς τὴν ἐμὴν γνώμην σήμερον, διότι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τοσοῦτον ἐπιτυχῶς ἐπραγματεύθη τὸ προκείμενον ζήτημα, ὥστε σήμερον μοὶ παρέχει ἄφθονον ὕλην ἐπιχειρημάτων, διὰ νὰ πολεμήσω καὶ τὸν προλαλήσαντα καί τινας ἰδέας αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ὑπουργοῦ. Ἄριστα ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἄλλοτε, ἀναπτύσσων αὐτὸ τὸ ζήτημα, εἶπεν, ὅτι παρεγνωρίσθη ἡ φύσις τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ ὅτι ἐνόμισαν, ὅτι ἡ Ἐθνοφυλακὴ εἶναι σῶμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν τυφλὴν ὑπακοὴν, καὶ δὲν ἀνέτρεξαν εἰς τὸ ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἔχει. Ἡ Ἐθνοφυλακὴ, Κύριοι, εἶναι τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἀπέκτησεν ἡ κοινωνία, νὰ ὁπλίζηται πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν ἰδίων αὑτῆς δικαιωμάτων, εἰς δὲ τὴν ὑπεράσπισιν ταύτην ἐμπεριεχόμενον δὲν εἶναι μόνον ἡ τάξις, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ ἐλευθερία, ὥστε ὁ ζητῶν νὰ ἀνεύρῃ τὰ δικαιώματα τῆς Ἐθνοφυλακῆς, πρέπει νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα ὄχι μόνον νὰ ὑπερασπίζηται κατὰ τῶν ἄνωθεν ἐπιδρομῶν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν κάτωθεν, διότι ἡ ἐθνοφυλακὴ ἀντιπροσωπεύει τὰς ἀνάγκας τῆς κοινωνίας, τὰς πεποιθήσεις τῆς κοινῆς γνώμης. Καὶ ἂν τοιαύτη ᾖναι ἡ φύσις τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἂν τοιοῦτος ᾖναι ὁ θεσμός της, ἡ ἐθνοφυλακὴ πρέπει νὰ ᾖναι αὐθύπαρκτος καὶ αὐτοδιοίκητος· ἀλλὰ καὶ οὖσα αὐθύπαρκτος καὶ αὐτοδιοίκητος ἔχει ἀνάγκην ἑνότητος ἐνεργείας· καὶ ἐνταῦθα φαίνεται ἡ ἀνάγκη, ὅτι ὅπου εἶναι σῶμα ἐθνοφυλακῆς ἐκεῖ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἀρχηγός· τὴν ἀνάγκην ταύτην οὐδεὶς δύναται νὰ διαφιλονεικήσῃ. Εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ δὲν εἶναι ὑλικὴ δύναμις, ὡς ὁ τακτικὸς στρατὸς, ἡ κοινωνία ἔχει ἰδίας ἀνάγκας, αἵτινες μεταβάλλονται καθεκάστην, καὶ δὲν δύναται, παρὰ καὶ ὑπὸ τὸ ὅπλον ὅταν ἔρχηται νὰ φρουρήσῃ τὴν τάξιν, νὰ ἔρχηται μὲ τὰς ἰδίας της πεποιθήσεις, μὲ τὴν ἔκφρασιν τῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν ἰδεῶν της, καὶ δὲν δύναται ἑκάστοτε ἡ ἐθνοφυλακὴ νὰ ὑπόκηται εἰς τὴν τυφλὴν ὑπακοὴν, ὡς ὁ τακτικὸς στρατὸς, καὶ νὰ λαμβάνῃ διαταγὰς ἐκ τῶν ἄνωθεν, διότι πολλάκις δύναται νὰ λάβῃ καὶ ἄνωθεν διαταγὰς, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα νὰ μὴ ὑπακούσῃ, καὶ δικαίως, διότι ἂν δὲν ὑπακούσῃ σημαίνει, ὅτι αἱ πεποιθήσεις αὑτῆς δὲν συμβιβάζονται μὲ τὰς ἰδέας τῆς πολιτικῆς ἀρχῆς. Ἄν τοιαύτη λοιπὸν ᾖναι ἡ ἐθνοφυλακὴ, τότε πρέπει καὶ αὐθύπαρκτος, καὶ αὐτοδιοίκητος νὰ ᾖναι, καὶ ἑνότητα ἐνεργείας νὰ ἔχῃ· καὶ διὰ νὰ ἔχῃ ἑνότητα ἐνεργείας ἀπαραιτήτως ἔχει ἀνάγκην ἀρχηγοῦ, ἤτοι τοῦ προσώπου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον δίδει τὴν ὤθησιν τῆς κινήσεως καὶ ἐνεργείας εἰς τὸ ὅλον σῶμα τῆς ἐθνοφυλακῆς. Οὕτω λοιπὸν ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς. Ἔρχεται τὸ ἕτερον ζήτημα, πόθεν πρέπει νὰ ἀποῤῥέῃ αὐτὸς ὁ ἀρχηγὸς, πρέπει νὰ ᾖναι διοριστὸς, ἢ πρέπει νὰ ἐκλέγηται ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐθνοφυλακὴν, ἀλλὰ καὶ ἂν ἐκλέγηται, ποῖος πρέπει νὰ συντρέχῃ εἰς τὸν διορισμόν του, εἰς τὴν τελειωτικὴν αὐτοῦ ἀποκατάστασιν ἐν τῇ θέσει του; ἀρκεῖ ἁπλῶς εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀρχηγοῦ αὐτῆς, αὕτη καὶ μόνη ἡ ἐθνοφυλακὴ, ἢ πρέπει νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐκλογὴν καὶ ἕτερον στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει καὶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν; Ἐνταῦθα ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν νὰ μὴ συμφωνήσω μετ’ αὐτοῦ· ἂν καὶ μέχρι τοῦδε ἤμην σύμφωνος μετ’ αὐτοῦ, ἀπὸ τοῦδε ὅμως ἀποχωρίζομαι καὶ ἔρχομαι κατ’ αὐτοῦ. Ἄν, Κύριοι, ἀναγνωρίζητε τὴν ἀρχὴν τοῦ αὐθυπάρκτου, τοῦ αὐτοδιοικήτου, ἂν ἀναγνωρίζητε, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ πρέπει νὰ διοικηθῇ ἀφ’ ἑαυτῆς τότε καὶ ἡ ἀρχὴ αὐτῆς πρέπει νὰ ἀποῤῥέῃ ἐξ αὐτῆς τῆς ἰδίας, διότι ἄλλως, διοριζομένης αὐτῆς, θέλει ἐπέλθει παράβασις καὶ καταστροφὴ τῆς θελήσεώς της, τοῦτο ὅμως εἶναι ἐναντίον τοῦ σκοποῦ της. Τί σημαίνει τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς δύο ἢ τριῶν ὑποψηφίων; Σημαίνει καταστολὴν τῆς θελήσεως αὐτῆς τῶν ἐκλογέων, διότι ἐνταῦθα ἔγκειται ἡ δυσπιστία, δὲν ἐμπιστεύεται ἡ ἐξουσία εἰς τὴν θέλησιν αὐτῶν τῶν ἐκλογέων, τουτέστι νὰ ἐκλέξωσι δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον θέλουσιν· ἄλλως διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰσάγεται ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον φέρει σκάνδαλα, γεννᾷ διαίρεσιν καὶ ἀμφιβολίαν. Θέλετε ὥστε νὰ ὑπάρχουν τρεῖς, τουτέστι νὰ διαιρεθῇ ἡ θέλησις εἰς πολλὰ πρόσωπα, καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν τριῶν νὰ ἐκλέξητε ἴσως τὸν χειρότερον. Ἔπρεπε τοὐλάχιστον νὰ σᾶς διδάξῃ τὸ ἄγονον σύστημα τοῦ παρελθόντος τῶν τριῶν ὑποψηφίων, ἐφαρμοσθὲν τοσοῦτον χρόνον ἐπὶ τῶν δημάρχων, τὸ ὁποῖον τοσοῦτον μᾶς παροργίζει μέχρι σήμερον, ὥστε ὅλοι φωνάζομεν, ὅτι θέλομεν ἕνα ὑποψήφιον. Τὶ εἶναι ἡ ἐθνοφυλακὴ, παρὰ ἄνθρωποι, ὑπάρχοντες εἰς αὐτὰ τὰ σπλάγχνα τῆς κοινωνίας, προωρισμένοι νὰ τηρήσωσι τὴν τάξιν, νὰ τηρήσωσι τὴν ἐλευθερίαν, καὶ τὴν ἰδιοκτησίαν; Πανταχοῦ καὶ πάντοτε, Κύριοι, πρέπει νὰ ὁρμώμεθα ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς ἑνότητος ὅλων τῶν νόμων καὶ τὸ ὁμοιόμορφον αὐτῶν εἰς τὴν πολιτείαν· ἐδῶ λοιπὸν ὁ Κ. ὑπουργὸς οὐ μόνον δὲν παραδέχεται τὸ ὀρθὸν τοῦτο σύστημα, ἀλλὰ ἀκόμη ἀντιστρατεύεται καὶ πρὸς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἄλλοτε ἐξέφρασε, καὶ θὰ μοὶ συγχωρήσῃ νὰ τὸν ἀποδείξω σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσάγει, ὅτι εἶναι εἰς ἀντίφασιν μὲ ὅσα ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπερασπίσθη. Ὁ Κύριος Κουμουνδοῦρος, ἀγορεύων ἄλλοτε ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἂν πρέπῃ δηλαδὴ ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς νὰ ἐκλέγηται ὑπὸ αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν, ὑπεστήριζε τὰς ἑξῆς ἰδέας· «Ἂν, Κύριοι, παραδεχθῆσθε, ἂν θέλητε τὴν ἐθνοφυλακὴν δύναμιν ἐν τῇ κοινωνίᾳ, δυναμένην ν’ ἀντιπαραταχθῇ κατὰ τῆς ἀταξίας, κατὰ τῆς βίας, καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἐθνικὴν ἰδέαν, πρέπει νὰ τὴν ἀφήσητε πλήρη καὶ αὐθύπαρκτον καὶ αὐτοδιοίκητον· πρέπει νὰ ἀφήσητε τὴν ἐθνοφυλακὴν νὰ ἐκλέξῃ τοὺς ἀνθρώπους, πρὸς τοὺς ὁποίους ἔχει τὴν ἐμπιστοσύνην, διότι ἡ ἐκλογὴ αὕτη θέλει εἶσθαι ἡ πρώτη ἐμφάνισις, ἡ σωματοποίησις, οὕτως εἰπεῖν, τῶν ἰδεῶν καὶ τῶν πόθων της· τότε εἰς τὴν πρώτην ἀνάγκην, πεισθῆτε, θέλει ὑπακούσει τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον ἄνευ δισταγμοῦ καὶ ἐξετάσεως· ἐὰν ὅμως θελήσητε νὰ ἐπιβάλητε τοὺς ἀρχηγούς της, τοὺς ἀξιωματικούς της, διὰ νὰ διευθύνητε τὸ πνεῦμά της, ἀπετύχατε.» Ἀλλά, Κύριοι, ῥητῶς καὶ καταφατικῶς ἀποφαίνεται παρακατιὼν ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς ὑποψηφίου, ἰδοὺ τὶ λέγει· «Εἶναι λοιπὸν κατ’ ἐμὲ ἀνάγκη ἀπόλυτος, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου μὲ τὴν ἐκλογὴν ἑνὸς καὶ οὐχὶ τριῶν, καὶ μὲ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς Συνελεύσεως, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν Νόμον ἡ ἐκλογὴ ἐκπηγάζει ἀπὸ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς ἐθνοφυλακῆς, καθιεροῦται ἡ ὕπαρξις τοῦ ἀρχηγοῦ, ὅστις εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖος πρὸς ἀποτέλεσιν τῆς ἑνότητος, καὶ ἀποκρούεται ἡ ἰδέα τοῦ νὰ ἐκλέγῃ ἓν σῶμα πολυπληθές, ὅπως ἡ Συνέλευσις κτλ.» διότι τότε ἡ Συνέλευσις ἦτο Βασιλεύς.» Ἀπορῶ λοιπὸν πῶς ὁ Κ. ὑπουργὸς ἤλλαξεν ἀρχὰς, ἤλλαξεν ἰδέας. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς τριῶν ὑποψηφίων, ὡς ὅλοι τὸ γνωρίζετε, εἶναι ἀπόῤῥοια τοῦ συστήματος τῆς συγκεντρώσεως, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς μᾶς διεῖπε ἐπὶ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, καὶ τὸ ὁποῖον ἤγειρε τοσαῦτα σκάνδαλα, διότι ἡ ἐξουσία διορίζει ἀείποτε τὸν χειρότερον ὑποψήφιον. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τοῦ κάμω μίαν ἀκόμη παρατήρησιν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι εἰσάγων τοιοῦτον νομοσχέδιον ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν ἤλλαξεν ἰδέαν, καὶ ἂν ἤλλαξε πεποιθήσεις, ὀφείλει νὰ συλλογισθῇ, ἓν ἄλλο ζήτημα πολὺ μεγαλεῖτερον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν, νομίζω, ὅτι παρέλειψεν. Εἶναι σπάνιον, Κύριοι, εἰς τὰ ἄλλα συνταγματικὰ ἔθνη, εἶναι σπάνιον φαινόμενον ἡ μὴ κύρωσις ἑνὸς νομοσχεδίου ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως· εἰς ὅλα τὰ συνταγματικὰ ἔθνη ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ veto, καὶ ἡ ἀναδοχὴ ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου τῆς εὐθύνης ἵνα μὴ κυρωθῇ εἷς νόμος, ἐπιψηφισθεὶς ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν τῶν Βουλῶν, εἶναι σπάνιον φαινόμενον· καὶ νομίζω, ὅτι οὐ μόνον ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ σκεφθῇ μετὰ περισσοτέρας περινοίας καὶ μετὰ περισσοτέρας περισκέψεως περὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος καὶ νὰ μὴ ζητήσῃ τὴν ἀρνησικυρίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἡ πλειονοψηφία τῆς Συνελεύσεως, διότι τοῦτο εἶναι ἓν προηγούμενον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπιβλαβεστάτας συνεπείας διὰ τὸ μέλλον. Ὅ,τι Κύριοι, παραδέχεται ἡ πλειονοψηφία τῶν Βουλῶν, καὶ ἂν ᾖναι ἐναντίον τῆς πεποιθήσεως τῶν ὑπουργῶν, ὀφείλουν οἱ ὑπουργοὶ, οἱ ὁποῖοι ἑκάστοτε διαδέχονται τὴν ἐξουσίαν, νὰ τὸ σέβωνται καὶ νὰ μὴ ζητοῦν ἑκάστοτε νὰ ἔλθωσι νὰ ἐπιβάλωσιν εἰς τὴν πλειοψηφίαν τὰς πεποιθήσεις των, διότι τοῦτο εἶναι ἐπιβλαβέστατον· ἂν ἡ πλειοψηφία τοῦ σώματος τούτου ἐκφράσῃ μίαν θέλησιν, καταρτίσῃ ἓν νομοσχέδιον, ὀφείλει ὁ ὑπουργὸς νὰ τὸ ὑποβάλῃ εἰς κύρωσιν, καὶ ἂν ἔχῃ ἀκόμη ἐναντίας ἀτομικὰς πεποιθήσεις, δὲν πρέπει δὲ ν’ ἀποπειραθῇ νὰ κατορθώσῃ διὰ τοῦ χρόνου πλειονοψηφίαν καὶ νὰ ὑποβάλῃ εἰς κύρωσιν τὰς ἰδέας του. Εἰς Ἀγγλίαν ὑπάρχουν μεγάλα κόμματα, καὶ μὲ μεγάλας ἀρχάς. Ὁ Δέρβυ διαδέχεται τὸν Παλμερστρῶνα, ἀλλ’ ὁ διάδοχος τοῦ ὑπουργείου σέβεται πάντοτε τὰ προηγούμενα, καὶ οὐδὲν ὑπάρχει παράδειγμα ἀρνησικυρίας, παρὰ ἓν μόνον, τὸ ὁποῖον ἔγεινε κατὰ προτροπὴν τοῦ ὑπουργείου. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλλιγᾶ εἶναι ἀποῤῥιπτέα, διότι δὲν παραδέχεται τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας δύναταί τις νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς.

§137ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουρ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι, θέλω σᾶς ὁμιλήσει ὀλίγα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀρνησικυρίας, διότι, ὡς ὅλοι γνωρίζετε, ἔχω ἐναντίας ὅλως ἰδέας ἀπὸ τὰς ἰδέας τοῦ ἐντίμου προαγορεύσαντος, καὶ διότι νομίζω, σήμερον, ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο. Δὲν θέλω λοιπὸν, Κύριοι, ἐκτανθῆ οὐδόλως, ὅταν δὲ τὸ ζήτημα ἔλθῃ σπουδαίως καὶ συζητηθῇ ἐνταῦθα, τότε θέλετε μοὶ ἐπιτρέψει νὰ ἐπικαλεσθῶ ἐκτενέστερον τὴν γνώμην ἑνὸς σπουδαίου καὶ σοφοῦ ἀνδρὸς, τοῦ Μακωλέϋ, κατὰ τὸν ὁποῖον εἶναι παραλογισμὸς τὸ νὰ ζητῇ τις εὐθύνην, διὰ τὴν ἀκύρωσιν νόμου τινὸς, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, Κύριοι, αὐτὸ τὸ πλεονέκτημα τοῦ ἀνευθύνου, ὅταν ἔλθῃ ὁ καιρὸς, δὲν θέλω τὸ ἐπικαλεσθῆ ὑπὲρ ἐμοῦ καὶ δι’ αὐτήν μου τὴν πρᾶξιν. Ἔρχομαι εἰς τὸ κύριον ζήτημα· μετὰ δυσκολίας, Κύριοι, καὶ οὐχὶ μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως λαμβάνω τὸν λόγον, διότι δὲν μοὶ ἀρέσκει νὰ ἐπαναλαμβάνω ζητήματα, τὰ ὁποῖα πολλάκις συνεζητήθησαν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων πολλάκις ἔφερον τὸν λόγον· σήμερον δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν τὰ πολλάκις ῥηθέντα, καὶ τῶν ἐπαναλήψεων τούτων δὲν εἶμαι φίλος. Ἔχω, Κύριοι, καὶ σήμερον τὰς αὐτὰς ἰδέας περὶ Ἐθνοφυλακῆς, ὁποίας εἶχον ἐξ ἀρχῆς καὶ πάντοτε, ὁποίας εἶχον ἐπὶ τῆς μεσοβασιλείας. Συμφώνως μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως Κ. Βούλγαρην, μὲ τὸν Κ. Δεληγεώργην καὶ ὅλους τοὺς λοιποὺς συναδέλφους μου καθιερώσαμεν ῥητὸν νόμον, καθ’ ὃν ὁ Φαλαγγάρχης ἢ ὁ Ἀρχηγὸς ἐκλέγεται ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν μεταξὺ τριῶν ὑποψηφίων προτεινομένων ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικούς. Τὴν γνώμην αὐτὴν, Κύριοι, ἐπανέλαβον ἅμα τῇ ἐγκαθιδρύσει τῆς Βασιλείας, καὶ ὅτε τὸ ζήτημα τοῦτο ἦλθε τότε ἐνώπιόν σας, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι πληρεξούσιος ὢν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐπολέμησα τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγον τοῦ ἑνὸς καὶ μόνου ἀρχηγοῦ, ἐκλεγομένου ἐκ μέρους τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἐθνοφυλακῆς· ἀμέσως τὴν γνώμην ταύτην ἠσπάσθην ἐπὶ τῆς μεσοβασιλείας, ὅτε ἡ Συνέλευσις ἀπολύτως ἐδιοίκει καὶ ὅτε αὕτη προσεκαλεῖτο νὰ ἐκλέξῃ, διότι εἶχον ζωηρὰ εἰς τὴν μνήμην μου τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα τὸ σύστημα αὐτὸ ἐπήνεγκεν ἐν γένει εἰς τὴν Γαλλίαν, καὶ ἰδίως τὰ μεγάλα ἐγκλήματα τοῦ 7βρίου ἐπὶ τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως, τὰ ὁποῖα ἦσαν προϊὸν τῆς κακῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀρχηγοῦ ἐκ μέρους τῆς ἀφηνιασάσης πλειοψηφίας τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἡ ὁποία, Κύριοι, μὴ δυναμένη νὰ ὁδηγήσῃ πρὸς τοὺς κακοὺς καὶ ὀλεθρίους σκοπούς της τὴν Ἐθνοφυλακὴν, ἐξέλεξε φατριαστικῶς τὸν ἀρχηγόν της, ὁ ὁποῖος ἐχρησίμευσεν εἰς τὸ νὰ παραλύσῃ τὰς ἐνεργείας τῆς ἐθνοφυλακῆς κατὰ τὰς ἀποφράδας ἐκείνας ἡμέρας, καὶ ἡ ἀποχὴ δὲ τῆς ἐθνοφυλακῆς εὐκόλυνε τὴν χύσιν τοσούτου αἵματος κατὰ τὸν Σεπτέμβριον. Ἐνθυμούμενος λοιπὸν τὰ κακουργήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπέπεσε μία πλειοψηφία ἑνὸς μεγάλου ἔθνους κατὰ τὴν ἐνέργειαν δικτατορικῆς ἐξουσίας, ἀντέστην, ὅτε ἐζητεῖτο νὰ ἀντιποιηθῇ τὸ δικαίωμα αὐτὸ καὶ ἡ Συνέλευσίς μας δικτατορικῶς ἐκυβέρνα τὴν Ἑλλάδα, καὶ ὅτε διετέλει ὑπὸ τὸ κράτος ζωηρῶν διαπληκτισμῶν τῶν κομμάτων ἤθελον πολεμήσει τότε τὸ σύστημα νὰ ὑπάρξῃ ἐκτὸς τῆς παλιῤῥοίας τῶν ἐνεργειῶν ἐν τῇ Συνελεύσει, νὰ καθιερωθῇ, Κύριοι, ἓν σῶμα, μία δύναμις ἐκτὸς τῆς πάλης αὐτῆς ἐν τῇ ἐθνοφυλακῇ δυναμένη ἀνεξάρτητος καὶ αὐθύπαρκος νὰ ἀντισταθῇ καὶ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὄργανον κατὰ δυσχερεῖς καὶ δυστυχεῖς ἐποχάς· ἤθελον ἡ ἐθνοφυλακὴ νὰ διατελῇ κατὰ τὰς ἐποχὰς τῆς μεσοβασιλείας, ὅπου τὰ πάθη ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἐκόχλαζον, ἀνεξάρτητος καὶ ξένη αὐτῶν. Ὅσον τὸ δυνατὸν ἀπέκρουσα λοιπὸν τὸν διορισμὸν τοῦ Ἀρχηγοῦ ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως τότε, καὶ εὐτυχῶς ἡ πλειοψηφία ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς γνώμης μου, ἐπολέμησα, ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἰδέαν ταύτην, διότι εἶχον παραδείγματα ἄλλων ἐθνῶν, τὰ ὁποῖα ἔπαθον. Ἐκτὸς, Κύριοι, τῆς περιστάσεως αὐτῆς ὑπεστήριξα πάντοτε τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω καὶ ἤδη εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἤθελον νὰ συντρέχουν δύο θελήσεις, ἡ θέλησις τῆς ἐθνοφυλακῆς καὶ ἡ θέλησις τῆς ἐξουσίας, καὶ ἰδοὺ διατί· ἡ ἐθνοφυλακὴ, Κύριοι, ἔχει δύναμιν μεγάλην, ἠθικὴν, διότι ἡ ἐθνοφυλακὴ παριστᾷ τὸ ἔθνος μετὰ τῆς πεποιθήσεώς του οὐχὶ τυφλῶς ὑπακοῦον καὶ ἐνεργοῦν· ἀλλὰ διὰ τοῦτο δὲν παύει ἡ ἐθνοφυλακὴ νὰ ᾖναι δύναμις ἔνοπλος καὶ διωργανισμένη· δὲν παύει νὰ ᾖναι ἐν τῇ κοινωνίᾳ καὶ ὑλικὴ δύναμις πολὺ σπουδαία καὶ πολὺ σοβαρά· ἂν, Κύριοι, ἡ ἐθνοφυλακὴ ὡς ἠθικὴ δύναμις ἐπιδρᾷ ἐν τῇ κοινωνίᾳ, καὶ τὰ μεγάλα ἔργα της ὀφείλει οὐχὶ εἰς τὴν ὑλικὴν παρέμβασιν, ἀλλ’ εἰς τὴν ἠθικήν· πῶς εἶναι δυνατὸν αὐτὴ ἡ δύναμις ἡ μεγίστη νὰ διατηρηθῇ, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ δεσμὸς ἠθικὸς συνδέων αὐτὴν καὶ τοὺς κατωτέρους μετὰ τῶν ἀνωτέρων; πῶς, Κύριοι, ἠμπορεῖ ἡ ἐθνοφυλακὴ νὰ παρουσιάζῃ δύναμιν ἠθικὴν καὶ σπουδαίαν, ὅταν ἡ ἀμφιβολία καὶ ἡ δυσπιστία ἐμφωλεύῃ ἐντὸς τῶν ἰδίων σπλάγχνων της; Καὶ εἰς τὰς ἰδιαιτέρας περιστάσεις, ὅταν ἡ κοινωνία ἔχῃ ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς τῆς ὁμοφώνου καὶ τῆς ἠθικῆς, τί δύναται νὰ ἐλπίσῃ, Κύριοι, ὅταν ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔρχεται νὰ τὴν ὁδηγήσῃ πρὸς ἕνα σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἀπαιτοῦν αἱ ἀνάγκαι τῆς κοινωνίας, εἶναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ εἰς αὐτὴν, διότι δὲν χαίρει ἅπασαν τὴν ἐμπιστοσύνην της; Τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὀλέθρια τῆς δυσπιστίας αὐτῆς ἔδειξεν αὐτὴ ἡ ἐπανάστασις τοῦ 48, ὅτε ἡ ἐθνοφυλακὴ ἐταλαντεύετο ἂν ἔπρεπε νὰ κηρυχθῇ ὑπὲρ τῆς ἐπαναστάσεως, ἢ ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως· ἡ Κυβέρνησις τότε ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ σύρῃ πρὸς ἑαυτὴν τὴν ἐθνοφυλακὴν, διορίζουσα ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῆς ἀνθρώπους μεγάλης στρατιωτικῆς φήμης, ἀνθρώπους δεδοκιμασμένους καὶ μεγάλης ὑπολήψεως, οἱ ὁποῖοι ὅμως κατὰ δυστυχίαν ἐτιμῶντο, ἀλλὰ δὲν ἐνέπνεον ἐμπιστοσύνην· ἕνεκα τούτου μόλις παρουσιασθέντες εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν ἀπεκρούσθησαν· καὶ ἂν θέλητε σᾶς ἀναφέρω καὶ ὀνόματα, ἐπειδὴ βλέπω ἕνα τῶν ΚΚ. πληρεξουσίων νὰ ἀμφιβάλλῃ, σᾶς ἀναφέρω τὸν Ζερὰδ καὶ τὸν Λαμοσιέρον, οἵτινες ἦλθον νὰ τεθῶσιν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἐθνοφυλακῆς ἐν τοῖς δυσκόλοις ἐκείνοις καιροῖς, ἀλλ’ ἡ ἀπόπειρα ὑπῆρξε ματαία, διότι κατ’ ἐκείνας τὰς στιγμὰς δὲν ἀντεπροσώπευον τὰ αἰσθήματά της καὶ τὰς ἰδέας της, καὶ οὕτω ὁ μόνος δεσμὸς, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ συνδέῃ τὴν ἐθνοφυλακὴν μὲ τὸν ἀρχηγόν της, δὲν ὑπῆρχεν. Ἰδοὺ, διατί ἐνόμισα ἀκολουθῶν τὸ παράδειγμα ὅλων τῶν ἐθνῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχει ἐθνοφυλακὴ, ὅτι δὲν ἔπρεπεν ὁ ἀρχηγὸς αὐτῆς νὰ ᾖναι ἐντελῶς ξένος. Ἡ ἐκλογὴ λοιπὸν πληροῖ αὐτὴν τὴν ἀνάγκην. Ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν ἠδυνήθην ἀφ’ ἑτέρου, ἔχων ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ εἶναι, ὡς σᾶς εἶπον, καὶ δύναμις ὑλικὴ, λαὸς ὑπὸ τὰ ὅπλα, καὶ δὲν ἠδυνάμην νὰ συμφωνήσω, ὥστε νὰ μὴ ὑπάγηται εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν· ὁ Βασιλεὺς εἶναι ὁ ἀνώτατος ἄρχων τῶν κατὰ ξηρὰν καὶ θάλασσαν δυνάμεων, κατὰ τὸ Σύνταγμα· δὲν ἠδυνάμην λοιπὸν ν’ ἀρνηθῶ τὴν νόμιμον Συνταγματικὴν αὐτὴν ἐπέμβασίν του καὶ εἰς τὰ τῆς ἐθνοφυλακῆς, δυνάμεως τοσοῦτον μεγάλης καὶ ἰσχυρᾶς, ὥστε ν’ ἀφεθῇ ὅλως διόλου ἀνεξάρτητος καὶ αὐθυπάρκτως ἐνεργοῦσα. Τοῦτο, Κύριοι, εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικὸν καὶ ἐπικίνδυνον, καὶ ἐκτὸς τοῦ λόγου τούτου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἐκτὸς τῆς Βασιλείας ἄλλη ἀνεύθυνος ἐξουσία, μὴ ὑποκειμένη εἰς τοὺς ὑπευθύνους ἄρχοντας τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τοὺς ἄρχοντας αὐτοὺς, οἵτινες εἶναι ὑπεύθυνοι ὡς ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, τῆς ὁποίας ὄργανον εἶναι καὶ ἡ ἐθνοφυλακὴ, ἡ ἐθνοφυλακὴ δὲν δύναται νὰ παρίσταται ἐν τῇ κοινωνίᾳ εἰμὴ ὡς μία δύναμις ὑπηρετοῦσα τοὺς σκοποὺς τῆς τάξεως καὶ τῆς ἐλευθερίας. Δὲν ἤθελον λοιπὸν, Κύριοι, νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν κοινωνίαν δύναμις ἀνεύθυνος καὶ ἀνεξάρτητος· πλανῶνται τινὲς πιστεύοντες αὐτά· ἐγὼ οὔτε πιστεύω, οὔτε παραδέχομαι, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ εἶναι τέκνον τῆς ἐπαναστάσεως καὶ τῶν ἀνωμαλιῶν, ἡ ἱστορία αὐτῆς ἀπεναντίας ἀποδεικνύει, ὅτι αὐτὴν ἐγέννησεν ἡ ἀνάγκη τῆς τάξεως. Πότε κυρίως ἀνεπτύχθη ἢ ἀνεφάνη ἡ ἐθνοφυλακὴ ἐν τῷ κόσμῳ κατὰ τοὺς νεωτέρους χρόνους; ὅτε ἡ τάξις, ἡ τιμὴ, ἡ ζωὴ ἡ περιουσία τοῦ πολίτου ἐκινδύνευσεν, ὅτε ὁ πολίτης εὑρέθη εἰς τὴν ἀκαταμάχητον ἀνάγκην νὰ ὑπερασπισθῇ τὰ ἀγαθά του, τότε ὡπλίσθη, καὶ ὁ ἔνοπλος ἁπλοῦς κατ’ ἀρχὰς, μετεποιήθη εἰς ἐθνοφύλακα διωργανισμένον καὶ ὑπὸ πειθαρχίαν. Ἡ ἐθνοφυλακὴ, κύριοι, δὲν εἶναι, καθὼς ὑποθέτουν τινὲς, ὄργανον μόνον τῆς ἐλευθερίας κατὰ τῆς τάξεως, καὶ διὰ τοῦτο θέλουσι νὰ τὴν ἀντιτάξωσι ῥητῶς καὶ ἀμεταθέτως κατὰ τῶν καθεστώτων, τὰ ὁποῖα, ὡς πιστεύουσιν, ἀντιπροσωπεύουσι μόνον τὴν τάξιν· πρέπει, λέγουσι, νὰ τὴν καθιερώσωμεν ὡς μίαν δύναμιν ἰσχυρὰν, ἱσταμένην παραλλήλως τῆς ἐξουσίας, διὰ νὰ τὴν περιστέλλῃ καὶ διὰ νὰ τὴν ἀπειλῇ· ὄχι, κύριοι, ἡ ἐθνοφυλακὴ ἐν τῇ κοινωνίᾳ εἶναι προσδιωρισμένη ὡς βοηθὸς τῆς ἐξουσίας, βεβαίως τῆς σεβομένης τὰ δικαιώματα καὶ τὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας· ὅταν ἡ ἐξουσία ἐξέλθῃ τῆς τροχιᾶς της, καὶ μετατρέπηται εἰς ἐπιβλαβῆ δύναμιν καὶ καταστρεπτικὴν, τότε ἡ ἐθνοφυλακὴ ἀκολουθοῦσα τὸ κοινὸν αἴσθημα, τὸ ἐμπνέον ἅπασαν τὴν κοινωνίαν, τὴν ὁποίαν κατὰ μέγα μέρος ἀπαρτίζει, κηρύττεται καὶ αὐτὴ ἐχθρὸς τῆς ἐξουσίας· εἰς πᾶσαν ὅμως ἄλλην περίστασιν ἡ ἐθνοφυλακὴ δὲν εἶναι παρὰ ὁ βοηθὸς τῆς ἐξουσίας ὑπὲρ τῆς τάξεως. Καὶ μὴ πιστεύσητε, κύριοι, ποτὲ, διότι ποτὲ ἡ ἱστορία δὲν σᾶς τὸ εἶπεν, ὅτι ὅπου ὑπῆρξεν ἐθνοφυλακὴ, ὑπάρχει ἐλευθερία ἀσφαλής· εἶναι ψεῦδος· ἡ ἱστορία ἀποδεικνύει τὸ ἐναντίον, καὶ ἂν θέλητε νὰ σᾶς ἐπαναλάβω ὅ,τι καὶ ἄλλοτε σᾶς εἶπον, σᾶς λέγω εἰς τὴν Γαλλίαν αἱ πρῶται ἐπαναστάσεις, αἱ μεγάλαι καὶ καταστρεπτικαὶ ἐγένοντο ὅτε ἐθνοφυλακὴ δὲν ὑπῆρχεν· εἰς τὰ 30 ἡ ἐθνοφυλακὴ ἦτο διαλελυμένη· εἶναι δὲ περιττὸν νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ ἰδικά μας παραδείγματα· οὔτε ὅτε ὑπῆρξεν ἐθνοφυλακὴ εἰς ἓν ἔθνος, ἔπαυσαν τοῦ νὰ παραβιάζωνται τὰ δικαιώματα, οὔτε ὅτε δὲν ὑπῆρχεν ἐσώθησαν αἱ κακαὶ κυβερνήσεις, ἂν αὐτὸ δὲν ἦτο ἀληθὲς, δὲν ἠθέλετε ἔχει τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 48, ἥτις ἔγεινε συνεπεία παραβιάσεως τῶν ἐθνικῶν ἐλευθεριῶν ἐνῷ εἰς πληρεστάτην ἐνέργειαν ὑπῆρχεν ἡ ἐθνοφυλακή. Ἡ ἐθνοφυλακὴ λοιπὸν, Κύριοι, εἶναι μία πολιτικὴ δύναμις ἐπιδρῶσα μεγάλως, ἠθικῶς, ἐν τῇ κοινωνίᾳ, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ μὴ τὴν μεταποιήσωμεν εἰς δύναμιν ἐπιβλαβῆ καὶ ἐπιζήμιον ἠθικῶς, καὶ ὑλικῶς. Ἰδοὺ, Κύριοι, αἱ λέξεις, αἱ ὁποῖαι μοὶ ὑπηγόρευσαν τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται ἤδη, λόγοι τοὺς ὁποίους ἔκτοτε πιστῶς ἐξηκολούθησα ν’ ἀναπτύξω, καὶ τοὺς ὁποίους ἔκτοτε πιστῶς ἐπρέσβευσα, καὶ ἐπὶ τῆς μεσοβασιλείας καὶ ἐσχάτως. Ἐὰν ἡ Συνέλευσις εὑρίσκῃ αὐτοὺς ὀρθοὺς, θέλει τοὺς παραδεχθῆ. Ἀλλ’ ἐὰν εὑρίσκῃ, ὅτι τὸ σύστημα τοῦ Κ. Καλλιγᾶ εἶναι τὸ σύστημα, τὸ μᾶλλον κατάλληλον εἰς τὸν σκοπὸν, καὶ ἂν δεχθῇ αὐτὸ τὸ σύστημα, ἐννοεῖται ὅτι ἐγὼ δὲν ἔχω τίποτε νὰ ἀντιτάξω, θέλω δεχθῆ ἐπίσης μετὰ τῆς ἰδίας προθυμίας καὶ ὑπακοῆς τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως. Ἀλλὰ, Κύριοι, εἰς τοὺς ψιθυρίζοντας λέγω, ὅτι ἡ ἐλευθερία δὲν εἶναι ἡ παραλυσία παντὸς δεσμοῦ κοινωνικοῦ, δὲν εἶναι ἡ αὐτογνώμων ἐνέργεια ἑκάστου ὅπως θέλει· ἡ ἐλευθερία εἶναι σύνδεσμος, ὅστις συνδέει τὴν ὅλην κοινωνίαν καὶ κανονίζει τὴν πορείαν αὐτῆς τακτικὴν, ὁμαλὴν καὶ μὴ συγκρουομένην. Ἂν θέλητε νὰ ὀργανίσητε ἐν τῇ κοινωνίᾳ δυνάμεις συγκρουομένας, σᾶς λέγω, ὅτι δὲν ὑπερασπίζεσθε τὴν ἐλευθερίαν, ἀλλὰ τὴν ἀναρχίαν, ἥτις φέρει εἰς τὸν δεσποτισμὸν (εὖγε, εὖγε). Κύριοι, μὲ ὅλην τὴν δύναμίν μου ἀποκρούω τὸ σύστημα τὸ προτεινόμενον τοῦ νὰ διορίζηται καὶ ἐκλέγεται ὁ ἀρχηγὸς ἐκ μέρους τῶν ἀξιωματικῶν ἄνευ τῆς μεσολαβήσεως τῆς ἐξουσίας, διότι αὐτὸ βαίνει πέραν καὶ τοῦ δημοκρατικοῦ ἀκόμη.

§138ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι! ὁ εὐφραδὴς ῥήτωρ Κύριος Καλλιγᾶς, ὀπαδὸς κηρυχθεὶς τῆς ἀπολύτου συγκεντρώσεως, ἐπολέμησεν προχθὲς μὲν ἐπ’ ὀνόματι τῆς δημοσίας τάξεως τὰ περὶ συναθροίσεων καὶ συνεταιρισμῶν 10 καὶ 11 ἄρθρα τοῦ πολιτεύματος, σήμερον δὲ ἐπ’ ὀνόματι τῆς δημοσίας ἀσφαλείας προτείνει τὸ σύστημα τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς. Καὶ τότε καὶ σήμερον ὁ Κ. Καλλιγᾶς εὗρεν ἐν τῇ κοινωνίᾳ τὴν ἀναρχίαν καὶ τὴν ἀταξίαν· ὑπέλαβε τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν περὶ οὐδενὸς ἑτέρου διασκεπτομένην εἰμὴ περὶ ἀταξιῶν, περὶ ἐπαναστάσεων, περὶ ἀνατροπῶν καθεστώτων καὶ ἐν γένει παντὸς κοινωνικοῦ δεσμοῦ. Ποῦ δ’ εὗρε τὴν ἐγγύησιν κατὰ τῆς τοιαύτης καταστάσεως; Μόνον εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, τουτέστιν εἰς τὴν συγκέντρωσιν τῶν κοινωνικῶν δυνάμεων· Ἀλλὰ τί, Κύριοι; ἡ Κυβέρνησις συνισταμένη ἐξ ἑπτὰ ἀτόμων, τὰ ὁποῖα ἀποσπῶνται ἀπὸ διαφόρους ἀνάγκας καὶ ὑπηρεσίας, τὰ ὁποῖα ἐπηρεάζονται ἀπὸ συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας, τὰ ὁποῖα ἔχουσι πολιτικοὺς σκοποὺς, παρέχει πίστιν, ὁ δὲ πολίτης, ὁ ἔμπορος, ὁ βιομήχανος καὶ ὅλοι οἱ τίμιοι ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουν νὰ φροντίσωσι περὶ τοῦ συμφέροντός των, παρέχουν τὴν δυσπιστίαν; Τί Κύριοι; ἡ Κυβέρνησις δύναται ὀρθότερον νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ καταλλήλου προσώπου εἰς τὴν διεύθυνσιν τῆς ἐθνοφυλακῆς, παρὰ ὁ πολίτης, ὁ βιομήχανος, ὁ κτηματίας, ὁ ἔμπορος, τοῦ ὁποίου τὰ συμφέροντα ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν τάξιν καὶ τὴν ἡσυχίαν; Κύριοι, τὸ σύστημα τοῦ Κ. Καλλιγᾶ εἶναι καθαρῶς τὸ τῆς συγκεντρώσεως, τῆς ὁποίας δεσπόζων χαρακτὴρ εἶναι ἡ δυσπιστία, αἴσθημα ὑβριστικὸν δι’ ἐκείνους, οἵτινες τὸ γεννοῦν, καὶ ἐξευτελιστικὸν πρὸς τὸν λαὸν, τοῦ ὁποίου ἡ νομοθεσία ἐμπνέεται ὑπ’ αὐτῆς. Ἡ δυσπιστία πρὸς τὰ ἄτομα φέρει εἰς μεγάλην ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν· ὑποτίθησι δὲ ὅτι οὐδὲν ἀγαθὸν δύναται νὰ προέλθῃ ἐκ τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ἄνωθεν. Τοιοῦτον ὅμως σύστημα, οὐ μόνον συνηθίζει τὸν λαὸν νὰ μὴ σκέπτηται, νὰ μὴν ἐμπιστεύηται εἰς ἑαυτὸν καὶ νὰ προσμένῃ τὰ πάντα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ συνεπάγεται καὶ ὅλας τὰς κακὰς συνεπείας τὰς δυναμένας νὰ προκύψωσι πολλάκις ἀπὸ λαμβανόμενα ἄνωθεν μέτρα, τῶν ὁποίων τὰ ἀποτελέσματα δὲν ἤθελον συνάδει πρὸς τὰ καλῶς ἐννοούμενα συμφέροντα τοῦ τόπου. Ἐξ αὐτῆς τῆς σκέψεως, Κύριοι, ὁρμώμενος, δὲν δύναμαί ποτε νὰ ἦμαι ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Καλλιγᾶ, τὸ νὰ διορίζηται ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἀπ’ εὐθείας. Τί σᾶς εἶπεν ὁ Κ. Καλλιγᾶς πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης του; ὅτι αἱ ἐκλογαὶ βλάπτουν. Ἂν τοῦτο ᾖναι ἀληθὲς, ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ δὲν προτίθενται πρὸς τὸ κοινὸν συμφέρον τὴν ἔμμεσον ἀνάμιξιν τῶν πολιτῶν εἰς τὴν διεύθυνσιν τῶν πραγμάτων τῆς πολιτείας, ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ δὲν συντελῶσιν εἰς τὴν ἠθικὴν ἀνάπτυξιν τῶν πολιτῶν, εἰς τὴν μόρφωσιν αὐτῶν καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν ἐκπαίδευσίν των, τότε ἀναδείξατε καὶ τοὺς βουλευτάς σας διὰ τοῦ κλήρου, ἢ ἀποφασίσατε νὰ διορίζωνται καὶ οὗτοι ἄνωθεν. Ἐν τοιαύτῃ ὅμω περιπτώσει εἶναι καταλληλότερον ἴσως νὰ εἴπῃ τις, ὅτι εἶναι περιττὸν καὶ τὸ Σύνταγμα, τοῦ ὁποίου ἀπόῤῥοια εἶναι αἱ ἐκλογαί. Ὁ Κ. Καλλιγᾶς σᾶς εἶπε πρὸς τούτοις, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς πρέπει νὰ συντελῇ μᾶλλον διὰ τῆς πειθαρχίας καὶ οὐχὶ διὰ τῆς ὀργανώσεως, καὶ ὅτι τὸν σκοπὸν τοῦτον δὲν κατορθοῖ ἡ ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς ἐκλογὴ τοῦ ἀρχηγοῦ. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἡ πειθαρχία ἐξασκεῖται διὰ προσώπου ἐπιβεβλημένου καλλίτερον ἢ διὰ τῆς ἐκλογῆς; Εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα, ἡ ἠθικὴ ἐπιῤῥοὴ εἶναι ἐκείνη, ἥτις θέλει ἐπενεργήσει ἐπὶ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἥτις θέλει τῇ φέρει τὴν πειθαρχίαν καὶ ἐν γένει τὴν καλὴν ὀργάνωσιν· τοῦτο δὲ κατορθοῦται ὅταν προΐσταται ταύτης ἀνὴρ τῆς ἐκλογῆς, τῆς ἐμπιστοσύνης καὶ σεβασμοῦ της· τοὐναντίον δὲ ἐὰν ὁ ἀρχηγὸς ᾖναι ἐπιβεβλημένος, δύναται νὰ φέρῃ μεγάλα κακὰ, τὴν ἀταξίαν καὶ τὴν ἀναρχίαν, διότι ὁ ἀρχηγὸς οὐδεμίαν θέλει ἔχει ἐπ’ αὐτῆς ἐπιῤῥοὴν πρὸς ῥύθμισίν της, ἐκ δὲ τῶν περιστάσεων ἡ κυβέρνησις δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐνισχύσῃ τοῦτον εἰς τὴν ἀκριβῆ τῶν καθηκόντων του ἐκπλήρωσιν. Σᾶς εἶπεν ὁ Κύριος Καλλιγᾶς, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς ἐκλεγόμενος ἀπὸ τὴν ἐθνοφυλακὴν θέλει ἔχει ὑποχρεώσεις εἰς ταύτην καὶ ἑπομένως θέλει χαρίζεσθαι. Ἀπαντῶ πρὸς τοῦτο, ὅτι προτιμώτερον νὰ ἔχῃ ὁ ἀρχηγὸς ὑποχρεώσεις εἰς τὴν Ἐθνοφυλακὴν παρὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι αἱ πρὸς τὴν ἐθνοφυλακὴν ὑποχρεώσεις τοῦ Ἀρχηγοῦ δὲν εἶναι ἐπίφοβοι, ἐν ᾧ αἱ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ἐπικίνδυνοι, ὡς δυνάμεναι νὰ φέρωσι μεγάλα κακὰ, ἅτινα ἕκαστος ἐννοεῖ εὐκόλως. Σᾶς εἶπε πρὸς τούτοις ὁ Κ. Καλλιγᾶς, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ τῆς πρωτευούσης ἔχει ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ ὅλου τοῦ κράτους, καὶ ὅτι ἑπομένως ὁ ἀρχηγὸς πρέπει νὰ ἐκλέγητε ἀπὸ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπόῤῥοια τῆς ἐθνικῆς θελήσεως καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἐκλογὴ θέλει εἶσθαι ἀπόῤῥοια τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἔθνους. Ἂν τὸ σύστημα τοῦτο παραδεχθῶμεν, ἠξεύρετε τί θέλει γίνει; Ἀνὰ πέντε μῆνας θέλομεν ἔχει νέον ἀρχηγὸν, ὅστις θέλει παρακολουθεῖ τὴν τύχην τοῦ πίπτοντος ὑπουργείου· διότι ἡ θέσις τοῦ ἀρχηγοῦ θέλει εἶσθαι ἐμπιστευτικὴ, οὐδὲν δὲ ὑπουργεῖον θέλει δεχθῇ ποτε νὰ ἔχῃ εἰς θέσιν ἐμπιστευτικὴν ὀπαδὸν τῆς πολιτικῆς τοῦ προηγουμένου ὑπουργείου. Οὕτω δὲ, οὔτε ὀργάνωσιν οὔτε πειθαρχίαν ἐθνοφυλακῆς θέλετε ἔχει, ἀλλὰ τοὐναντίον συνεχεῖς παύσεις καὶ διορισμοὺς ἀρχηγῶν, ὅπερ θέλει φέρει τὴν ἐντελῆ παραλυσίαν τῆς ἐθνοφυλακῆς. Ἐὰν ὅμως ὁ ἀρχηγὸς ᾖναι ἐκλελεγμένος ἀπὸ τὸν λαὸν, τὸ νέον ὑπουργεῖον στηριζόμενον ἐπὶ τῆς ἀγάπης τοῦ λαοῦ δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ προβῇ εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ἀρχηγοῦ, μὴ καθισταμένου προσώπου πολιτικοῦ, ἀλλ’ ὅλως δημοτικοῦ, ὡς ἐκ τοῦ τρόπου τοῦ διορισμοῦ του, καὶ μὴ ἔχοντος ἀνάγκην πρὸς συντήρησιν νὰ παρακολουθῇ τυφλῶς τὴν πολιτικὴν τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἑτέρου ὑπουργείου. Ἀλλ’ εἶπεν ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου πληρεξούσιος Μεσσήνης, ὅτι, ἐὰν κάμητε οὕτω, δὲν κάμνητε παρὰ νὰ φέρητε τὸ σύστημα τῆς ἀποκεντρώσεως, θὰ φέρητε δημοκρατίαν. Τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ἀλλὰ πότε; Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ μέσον τῆς ἐπανορθώσεως τῆς τυχούσης παρεκτροπῆς, τουτέστι τὸ δικαίωμα τῆς παύσεως τοῦ ἀρχηγοῦ. Κατὰ τὸ σύστημά μας δίδομεν ἀφ’ ἑνὸς πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ἐθνοφυλακῆς τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀρχηγοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα τῆς παύσεως τοῦ ἀρχηγοῦ, ὅστις τυχὸν ἤθελε παρεμβάλει προσκόμματα εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους· ὥστε βλέπετε ὁ κίνδυνος ἐκλείπει, διότι καταστρέφετε τὴν ἐνδεχομένην ἀντίπραξιν, ἐφ’ ἧς στηρίζεται ἡ γνώμη τῶν ἀντιφρονούντων πρὸς τὴν γνώμην μας. Σᾶς εἶπεν ὅμως ὁ αὐτὸς ἔντιμος συνάδελφός μου, ὅτι εἰς τὴν ἐπανάστασιν τῆς Γαλλίας, ἡ ἐθνοφυλακὴ συνετέλεσεν εἰς αἱματοχυσίαν.

§139ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶπον, ὅτι τὰ κόμματα..........

§140Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ναὶ, ἀλλ’ ὅταν νομοθετῇ τις δὲν πρέπει νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἠθικὴν κατάστασιν ἄλλων ἐθνῶν, ἀλλὰ τοῦ ἔθνους, περὶ οὗ νομοθετεῖ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κατὰ τὴν Γαλλικὴν ἐπανάστασιν ἐγένοντο καὶ σφαγαὶ καὶ διωγμοὶ καὶ ἄλλα μέγιστα κακὰ, τὰ δὲ κόμματα πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἐκδικήσεών των τούτων μετεχειρίσθησαν τὴν ἐθνοφυλακὴν, ὠθήσαντα ταύτην εἰς τὰ ἀτοπήματα κλπ. Ἀλλὰ ἕτερος ἦτον ὁ τότε χαρακτὴρ καὶ αἱ περιστάσεις τοῦ Γαλλικοῦ ἔθνους, καὶ ἕτερος ὁ χαρακτὴρ καὶ αἱ περιστάσεις τῆς νῦν Ἑλλάδος· εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐγένετο μεταπολίτευσις σπουδαιοτάτη, ἔξωσις βασιλέως· ὁποῖον σπουδαῖον κακὸν συνεπήγαγεν ἡ μεταβολὴ αὕτη; Ὁποίας δ’ ἐξόχους ὑπηρεσίας προσέφερεν ἡ ἐθνοφυλακὴ τῆς πρωτευούσης εἰς τὰς σπουδαίας κατὰ τὴν μεσοβασιλείαν περιστάσεις, οὐδεὶς ἀγνοεῖ Συνηγορεῖ λαμπρότατα ἡ διαγωγὴ της κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούνιον. Τότε, Κύριοι, εἴδομεν, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ καὶ αὐθόρμητος ἄνευ προσκλήσεως προσῆλθε νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας της πρὸς τὴν πατρίδα. Εἴδομεν ταύτην προκινδυνεύουσαν ὑπὲρ τῆς τάξεως καὶ λαμπρῶς ὑπηρετήσασαν τὴν πατρίδα. Ἡ ἐθνοφυλακὴ τοιαῦτα ἔνδοξα ἔχουσα προηγούμενα, τολμᾶτε νὰ ὑποδεικνύητε, ὅτι εἶναι ἀναξία νὰ ἐκλέγῃ τὸν ἀρχηγόν της; ὅτι δὲν παρέχει ἐμπιστοσύνην ὑπὲρ τῆς τάξεως κλ; Τοῦτο εἶναι ἔγκλημα.

§141ΤΙΝΕΣ. Δημοκοπεῖτε.

§142Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δημοκοπία εἶναι μακρὰν ἀπ’ ἐμοῦ. (θόρυβος). Τοῦτο ἀπέδειξα εἰς διαφόρους περιστάσεις ἐν ἔργῳ. Πάντοτε, τὸ ὁμολογῶ, ἐκηρύχθην ἐναντίος τῆς συγκεντρώσεως, πάντοτε ἠννόησα, ὅτι τὸ συμφέρον τοῦ καθεστῶτος ἀπαιτεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἀφ’ ἑνὸς ἡ πρωτοβουλία τοῦ διορισμοῦ εἰς τὸν λαὸν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ δικαίωμα τῆς παύσεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπὶ τούτου, Κύριοι, ὑπάρχει ὁ κρίκος τοῦ συνδέσμου τῆς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν πολιτῶν. Ὁ κρίκος οὗτος συγκρατεῖ τὴν ἑνότητα καὶ τὴν συνταγματικὴν ἐνέργειαν, ἐὰν δὲ διασπάσητε τὸν κρίκον τοῦτον, θέλετε περιπέσει εἰς ἀτοπήματα, διότι, ἐὰν θελήσητε νὰ χορηγήσητε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἀμφότερα ταῦτα τὰ δικαιώματα δηλ. τὸν διορισμὸν καὶ τὴν παῦσιν τοῦ ἀρχηγοῦ, βαίνετε πρὸς τὴν ἀπόλυτον Μοναρχίαν, ἐὰν δὲ πρὸς τὸν λαὸν, βαίνετε πρὸς τὴν Δημοκρατίαν. Σᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ ὀφείλει νὰ συντρέχῃ ὑπὲρ τῆς τάξεως. Συμφωνῶ πληρέστατα περὶ τούτου· διότι ἐν τῇ τάξει ἔγκειται ἡ ἐλευθερία, ἐλευθερία δὲ δὲν ὑπάρχει ἐν τῇ ἀταξίᾳ, ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦ ἰσχυροτέρου. Ἀλλὰ τὶ ἕτερον ἐπιδιώκομεν σήμερον, εἰμὴ τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐθνοφυλακῆς ἐπὶ βάσεων ἐγγυωμένων ὑπὲρ τῆς τάξεως; Τὶ ἕτερον πράττομεν, ἐπιζητοῦντες νὰ ἀναγνωρίσωμεν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ἐθνοφυλακῆς τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀρχηγοῦ, νὰ ἀπομακρύνωμεν δὲ τὴν Κυβέρνησιν ὅσον τὸ δυνατὸν ἀπὸ τὰ προσωπικὰ, ἐπὶ τῶν ὁποίων, ὡς ἐννοεῖτε, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ τὴν ἐπηρεάζουν πολιτικαὶ συμπάθειαι, καὶ πολιτικοὶ λόγοι; Τὰ προσωπικὰ εἰσὶν, ὡς εἴδετε, σκόπελοι πρὸς τὰς Κυβερνήσεις, ἄλλως δ’ ἐπισύρουσι καὶ τὰς ζωηροτέρας κρίσεις καὶ ἐπικρίσεις ἐπαγούσας τὴν ἐξασθένισιν αὐτῶν καὶ συντελούσας τὰ μέγιστα ὑπὲρ τῆς ἀταξίας. Τούτου ἕνεκα ἐπιδιώκομεν νὰ προφυλάξωμεν διὰ τοῦ συστήματός μας τὴν πατρίδα ἀπὸ τὸ κακὸν τοῦτο. Σᾶς εἶπον, Κύριοι, οἱ ἀντιδοξοῦντες, ὅτι δυνάμεθα νὰ συμβιβάσωμεν αὐτὰ τὰ δύω συστήματα, τουτέστι τὴν ὑπὸ τῆς ἐθνοφυλακῆς ἐκλογὴν καὶ τὸν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διορισμὸν τοῦ ἀρχηγοῦ, ἂν παραδεχθῶμεν νὰ γίνηται πρότασις τριῶν ὑποψηφίων ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἐθνοφυλακῆς καὶ νὰ διορίζῃ ἕνα ἐκ τούτων ἡ Κυβέρνησις. Τὸ σύστημα τοῦτο ἀποκρούω, Κύριοι, ὅλαις δυνάμεσιν ὡς πολλῷ πλημμελέστερον τοῦ ἀπ’ εὐθείας διορισμοῦ καὶ ὡς μὴ ὑπηρετοῦν τὰς ἀπαιτήσεις οὔτε τοῦ ἑνὸς οὔτε τοῦ ἄλλου συστήματος· ἐξηγοῦμαι. Ὅτε πρόκειται ἡ ἐκλογὴ, οἱ διάφοροι ἀξιωματικοὶ συνερχόμενοι εἰς συνδιάσκεψιν τί θέλουν κάμνει; θέλουσι φροντίζει νὰ κάμνουν συνδυασμούς· καὶ πολλάκις ἠξεύρετε τί θέλει συμβαίνει; διὰ πέντε ψήφους ἀπαιτουμένας εἰς συμπλήρωσιν τοῦ ἀπαιτουμένου ἀριθμοῦ εἰς ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν ὑπὲρ τῶν ἀτόμων τῶν συμπαθειῶν των, θέλουσιν ἀναγκάζεσθαι νὰ παραλαμβάνωσι πάντως μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων ἐκεῖνον, ὅστις ἤθελε συγκεντρώνει καὶ διατίθησι τὰς πέντε ταύτας ψήφους· π.χ. ἐὰν ἀπαιτῶνται 60 ψῆφοι εἰς τὸν καταρτισμὸν ἀπολύτου πλειονοψηφίας, εἷς δὲ συγκεντρώνῃ εἰς ἑαυτὸν 30, καὶ ἄλλος 25, οὗτοι ἔχοντες ἀνάγκην πέντε ψήφων εἰς καταρτισμὸν τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας θέλουσιν ἀναγκασθῆ νὰ παραλάβωσιν ὡς συνυποψήφιόν των, τὸν συγκεντροῦντα τὰς ἐλλειπούσας πέντε ψήφους· ἑπομένως ὁ ἔχων πέντε ψήφους θέλει φανῆ ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος, ὅτι ἔχει ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὰς συμπαθείας ἑξήκοντα ἀξιωματικῶν, ἐν ᾧ ἔχει τὰς πέντε μόνον ψήφους, αἱ δὲ πεντήκοντα πέντε δὲν εἶναι πραγματικαὶ, ἀλλὰ βεβιασμέναι καὶ ἑπομένως νόθοι· διότι οὗτοι δὲν ἤθελον τῷ δοθῆ, ἐὰν δὲν ἠναγκάζοντο οἱ ἐκλογεῖς ἐκ τῆς ἀνάγκης τοῦ ἀπαιτουμένου ἀριθμοῦ εἰς καταρτισμὸν ἀπολύτου πλειονοψηφίας. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις, ἀποκρούουσα διὰ πολιτικοὺς λόγους τοὺς δύο τοὺς συγκεντροῦντας πραγματικῶς τὰς πλείους ψήφους, διορίσῃ τὸν ἔχοντα τὰς συμπαθείας τῶν πέντε ψήφων, τί θέλει κατορθώσει; οὐδὲν· διότι ὁ ἀρχηγὸς οὗτος δὲν ἀπολαύει τῆς ἐμπιστοσύνης καὶ ὑπολήψεως πολλῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ ὀλιγίστων. Ἡ δὲ διὰ τῆς ἐκλογῆς συμμετοχὴ τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὸν διορισμὸν εἶναι πλημμελὴς καὶ δόλιον ἔχει ἀποτέλεσμα. Τοιούτου συστήματος ἡ συνέπεια εἶναι ὀλεθρία· διότι δυνατὸν νὰ ἔλθῃ ἐποχὴ, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις θέλει ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀντλήσῃ ἰσχὺν ἀπὸ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἀλλὰ δὲν θέλει δυνηθῆ νὰ ἐπιτύχῃ ταύτης δι’ ἀρχηγοῦ στερουμένου τῆς ὑπολήψεως καὶ ἐμπιστοσύνης τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Μοὶ λέγουν τινὲς, ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ διορίσῃ μεταξὺ τῶν τριῶν ὑποψηφίων τὸν καλλίτερον, τὸν ἔχοντα τὰς πλείους συμπαθείας τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο προτίθεται νὰ κάμνῃ ἡ Κυβέρνησις, τότε δὲν θεωρῶ τὸν λόγον τῆς μὴ παραδοχῆς τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον προτείνομεν ἡμεῖς, τουτέστι νὰ ἐκλέγῃ ἡ Ἐθνοφυλακὴ τὸν ἀρχηγόν της, καὶ νὰ ἀπαλλαχθῇ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ πᾶσαν εὐθύνην διὰ τὰς ἐκ τοῦ διορισμοῦ ἀκαταλλήλου ἀρχηγοῦ συνεπείας. Ἄλλως τὸ σύστημα τῆς προτάσεως τριῶν ὑποψηφίων συντελεῖ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἐπιβουλῆς, τῆς δολιότητος καὶ τῆς διαφθορᾶς, θέλει δὲ διαιρέσει ἐξ ἀρχῆς τὴν Ἐθνοφυλακὴν, διότι ἕκαστος τῶν τριῶν πρότερον στενῶς συνδεδεμένων ὑποψηφίων, ἅμα μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐκλογῆς, θέλει τρέχει δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ ἐνεργῶν ὑπὲρ ἑαυτοῦ, διαβάλλων, συκοφαντῶν καὶ προσφέρων θυμιάματα κολακείας καὶ ἀφοσιώσεως, τῆς δὲ ἐνεργείας τούτων θέλουν συμμερίζεσθαι καὶ οἱ συμπαθοῦντες ὑπὲρ ἑκάστου τούτων, ἐκφέροντες κρίσεις διαφόρους, διαδίδοντες λόγους καὶ διαθέτοντες τὸ πνεῦμα τῆς Ἐθνοφυλακῆς οὕτως, ὥστε ἐκ προοιμίων νὰ μὴν ἔχῃ ὑπόληψιν καὶ σέβας πρὸς τὸν διορισθησόμενον ἀρχηγὸν, ἐν ᾧ τὸ συμφέρον τῆς Ἐθνοφυλακῆς, τῆς τάξεως καὶ τοῦ κράτους ἀπαιτεῖ νὰ ἐπιζητῶμεν τὴν ἑνότητα τῆς Ἐθνοφυλακῆς καὶ νὰ συγκρατῶμεν τὴν πειθαρχίαν δι’ ἀνδρῶν ἀπολαυόντων τῆς ἐμπιστοσύνης της. Διὰ τοὺς λόγους τούτους κηρύττομαι ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς ἀρχηγοῦ ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἀπ’ εὐθείας, ἡ δὲ διοίκησις νὰ δικάζῃ μόνον περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς.

§143ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Παρεδέχθη. Τρεῖς τροπολογίαι ὑπεβλήθησαν ἀφορῶσαι τὴν συζητηθεῖσαν πρότασιν τοῦ Κυρ. Καλλιγᾶ ἔχουσα ὡς ἑξῆς· «Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς διορίζεται παρὰ τοῦ Βασιλέως προτάσει τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Δευτέρα τοῦ Κ. Παπαμιχαλοπούλου ἀπόῤῥοια τῆς ἀγορεύσεως τοῦ Κυρίου Μαυρομαρᾶ. «Ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς ἐκλέγεται ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ τῆς φάλαγγος τοῦ Πανεπιστημίου.» Τρίτη τοῦ Κ. Βαλτινοῦ ἡ ἀφορῶσα τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς, θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ἐὰν ὑπερισχύσῃ ἡ ἀρχὴ, ὅτι πρέπει νὰ ἐκλέγηται ὁ ἀρχηγὸς ἀπὸ τὴν ἐθνοφυλακήν. Ἐκ τῶν δύο τροπολογιῶν ἀπωτέρα, νομίζω, εἶναι ἡ τοῦ Κ. Καλλιγᾶ.

§145ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· ὄχι.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύστημα τῶν τριῶν καὶ τοῦ ἑνὸς, ὅταν ᾖναι ἀπὸ τὴν ἐθνοφυλακὴν, νομίζω ὅτι εἶναι συγγενές. Τὸ ἀπώτερον εἶναι τὸ διορίζεσθαι παρὰ τοῦ Βασιλέως.

§147ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἂν δύο τροπολογίαι ἀπέχουν ἐξ ἴσου, (θόρυβος) λέγω, ὅτι τὸ ἀπώτερον δὲν πρέπει νὰ τὸ ζητήσητε εἰς τὴν συγγένειαν αὐτῶν, ἀλλ’ ἀλλοῦ· ἡ πρότασις τοῦ Κυρ. Κουμουνδούρου καὶ τοῦ Καλλιγᾶ ἔχουν τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐκφράζουν τὴν δυσπιστίαν εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, ἡ ἄλλη τοῦ Κυρ Μαυρομαρᾶ φέρει τὴν ἐμπιστοσύνην πλήρη εἰς τὸν λαὸν, λοιπὸν αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπωτέρα.

§148ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἔπρεπε νὰ ἔχω τὸ συμφέρον νὰ προταθῇ ἡ πρότασίς μου, ἀλλὰ μὲ φαίνεται, ὅτι τῆς φιλοτιμίας μου ταύτης ἀνωτέρα εἶναι ἡ φιλοτιμία τῆς ἀληθείας· ἡ πρότασις ἡ ἰδική μου εἶναι κατὰ τοῦτο σύμφωνος μὲ τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ, ὅτι μεσολαβεῖ ἡ Βασιλικὴ ἐξουσία, ἡ πρότασις δὲ περὶ τοῦ ἑνὸς, ἐκλεγομένου παρὰ τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἀφίνει τὴν ἐκλογὴν καὶ μόνην αὐτήν· ἡ ἀπόστασις λοιπὸν εἶναι ἑκατονταπλασία.

§149ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα οὕτω πῶς· πρέπει νὰ γίνῃ ἐκλογὴ ἢ μή; ἂν ἀποῤῥιφθῇ ἡ ἐκλογὴ, τότε ἐρχόμεθα εἰς τὸ ἄλλο.

§150ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ μὲ ὅ,τι εἶπεν ὁ Κύρ. Καλλιγᾶς, ὅτι εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς πρέπει νὰ ἔχῃ μέρος ἡ Βασιλικὴ ἐξουσία.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Συνέλευσις νὰ προσαχθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Μαυρομαρᾶ; οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§152ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ βιάζεσθε, Κύριοι, ἀφήσατε τὴν Συνέλευσιν ἡσύχως νὰ θέσῃ τὰ ζητήματα.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν θέλῃ νὰ προταχθῇ εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§154ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Κύριος Μαυρομαρᾶς δὲν ἔχει πρότασιν.

§155ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κύριοι, δὲν ἐννοῶ τὶ θέλετε νὰ καθιερώσητε αὐτὴν τὴν στιγμὴν· ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλλιγᾶ εἶναι ἡ πλέον ἀπωτέρα.

§156ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§157ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Διότι ἡ γνώμη τοῦ Κ. Καλλιγᾶ εἶναι νὰ μὴν λάβῃ παντάπασι μέρος εἰς τὴν ἐκλογὴν ὁ λαὸς (θόρυβος).

§158ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῖος λαός; Οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς, θέλετε νὰ δείξητε δημοκοπίαν (θόρυβος).

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον θορυβεῖτε.

§160ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ὁμιλῶ, Κύριοι, ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος. Ἔχω δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω καὶ χρεωστεῖτε νὰ μὲ ἀκούσητε, ἂν θέλετε. Ἐγὼ, Κύριοι, σᾶς λέγω καθαρὰ, ὅτι ἡ γνώμη μου εἶναι ὑπὲρ τῶν 3 ὑποψηφίων, διότι τοῦτο ἐψήφισα καὶ πρότερον· (θόρυβος) ἀλλὰ δὲν βλέπω σήμερον πῶς δὲν ὑπάρχει διαφορὰ, σᾶς ὁρκίζομαι, μεταξὺ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐθνοφυλακῆς καὶ μεταξὺ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ὑπουργ. Συμβουλίου, ἂν ἤλλαξεν ἡ ἐκλογὴ σήμερον, εἶναι ἄλλο πρᾶγμα· σᾶς παρακαλῶ νὰ εἰπῆτε ποία σχέσις ὑπάρχει μεταξὺ μιᾶς ἐκλογῆς καὶ ἑνὸς διορισμοῦ· λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ ζήτημα τὸ ἀπώτερον, τὸ ἀπώτατον εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλλιγᾶ (θόρυβος).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Μαυρομαρᾶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (οὐδεὶς ἐγείρεται).

§162ΠΟΛΛΟΙ. Τοῦ Κ. Καλλιγᾶ.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε καὶ τοῦ Κ. Παππαμιχαλοπούλου, «Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς ἐκλέγεται ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ τῆς Φάλαγγος τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἐπικυροῦται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως. (θόρυβος). Ὅσοι ἐπιθυμοῦν νὰ προταχθῇ κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτὴ ἡ τροπολογία παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλλιγᾶ.

§165ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Καλλιγᾶ λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 253. Οἱ 140 εἶπον ὄχι, 113 εἶπον ναί. (Χειροκροτήματά τινα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου)· ἄρα ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλλιγᾶ ἀπεῤῥίφθη, — Ἔρχεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Παππαμιχαλοπούλου. «Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς ἐκλέγεται ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ ἐκ τῆς Φάλαγγος τοῦ Ἐθν. Πανεπιστημίου καὶ ἐπικυροῦται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως (θόρυβος).

§168ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν, ἡ φάλαγξ τοῦ Πανεπιστημίου νὰ προηγηθῇ.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι. Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 259. 106 εἶπον ναὶ, 152 εἶπον ὄχι, εἷς ἠρνήθη ψῆφον· ἄρα ἡ πρότασις τοῦ Κ. Παππαμιχαλοπούλου ἀπεῤῥίφθη. Ἀπολείπεται νὰ θέτωμεν εἰς ψηφοφορίαν τὸ λοιπὸν δι’ ἀναστάσεως.

§171ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπροτάθη ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ τὸν πληρεξούσιον Κ. Καλὸν, ὅτι δὲν παραδέχεται καθόλου τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, τοὐτέστι τὸ ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς· ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς τοῦ Κ. Καλοῦ ἐπροκαλέσατε ψηφοφορίαν καὶ ἡ Συνέλευσις ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν· ἄρα ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀρχηγός. Μετὰ ταῦτα ἦσαν 3 προτάσεις, τὸ νομοσχέδιον, ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλλιγᾶ καὶ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Παππαμιχαλοπούλου· ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλλιγᾶ, ἔπεσεν. Ὡσαύτως ἡ πρότασις τοῦ Κ. Παππαμιχαλοπούλου ἔπεσεν· ἄρα ἕπεται, ὅτι μένει τὸ κείμενον.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τάξις ἀπαιτεῖ νὰ τὸ θέσω καὶ τοῦτο εἰς ψηφοφορίαν, ἄρθρον 1 καὶ 2. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Ἄρθρον 1. Καθίσταται Ἀρχηγεῖον τῆς Ἐθνοφυλακῆς τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἄρθρον 2. Ὁ ἀρχηγὸς, δυνάμενος νὰ ληφθῇ καὶ ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ, διορίζεται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως ἐκ καταλόγου τριπλασίου ἀριθμοῦ ὑποψηφίων, ἐκλεγομένων δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς τε Πανεπιστημίου φάλαγγος καὶ τῶν ταγμάτων τῆς εἰρημένης ἐθνοφυλακῆς. Ἡ περίοδος ἑκάστης ἐκλογῆς εἶναι διετής.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3. Ὁ Βασιλεὺς ἔχει τὸ δικαίωμα, προτάσει ὁλοκλήρου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, νὰ παύσῃ τὸν ἀρχηγὸν τῶν καθηκόντων αὐτοῦ. Ἡ πρότασις δέον νὰ ᾖ ᾐτιολογημένη καὶ νὰ δημοσιεύηται προσηκόντως. Ἄρθρον 4. Ἐν περιπτώσει παύσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἡ ἀντικατάστασις αὐτοῦ, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2, ἐνεργεῖται ἐντὸς 20 ἡμερῶν. Ἄρθρον 5. Τὸ ἀπὸ 6 Δεκεμβρίου 1862 ψήφισμα τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως περὶ τῶν καθηκόντων τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς ἀποκαθίσταται ἐν ἰσχύϊ. Ἄρθρον 6. Αἱ πρὸς συντήρησιν τοῦ Ἀρχηγείου τῆς ἐθνοφυλακῆς καὶ ἀποζημίωσιν τῶν παρ’ αὐτῷ διορισθησομένων παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀξιωματικῶν τε καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ ἀπαιτούμεναι δαπάναι καταβληθήσονται κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος ἐκ τοῦ Κεφαλ. 4 ἄρθρ. 4 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργείου.

Ὁ πληρεξούσιος Μεσσήνης

ΑΛ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.

§174ΠΟΛΛΟΙ. (Ἐγείρονται καὶ ἐκ τῶν δύο πτερύγων φωνάζοντες). Παραδεχόμεθα τὸ σύνολον.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη λοιπὸν ἡ Συνέλευσις τὸ σύνολον. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρα 4 παρὰ 20.

Ὁ Πρόεδρος,

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς, Λ. Νικολαΐδης.