1864.07.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 286.

Τῆς 27 Ἰουλίου 1864.

(Δευτέρα)

Ὥρα 9 Π. Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, καὶ τῆς Συνελεύσεως πλήρους γενομένης, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις.

Ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἰς τὴν τελευταίαν διαμαρτύρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Κύριος Σαρίπολος, παρατηρῶ, ὅτι ὑπάρχει ἐν τοῖς πρακτικοῖς μία ἐλαστικὴ λέξις δῆθεν. Νομίζω, ὅτι ἡ λέξις αὕτη δὲν ἔχει τὸν τόπον της, διότι δὲν ἐδίσταζεν ὁ Κ. Σαρίπολος, ὅταν ἔκαμνε τὴν διαμαρτύρησίν του, ὅτι ἡ παρεμπόδισις τοῦ λόγου εἶναι πρᾶξις ἀναρχική· ὥστε ἡ λέξις δῆθεν πρέπει ...

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἔχετε δίκαιον, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀντιπαρατήρησις, διαγράφεται.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§5ΜΑΡΙΝΟΣ. Ὁ Κύριος Μηλιαρέσης ἔλαβε προχθὲς τὸν λόγον· κατὰ τὴν δευτέραν φορὰν ἐσυμπέρανεν, ὅπως ἡ πρότασις τοῦ Κ. Παλαμήδου καὶ τοῦ Κ. Βελιανίτου τεθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν μιᾶς ἄλλης ἡμέρας· ἀκολούθως λαβὼν καὶ ἐγὼ τὸν λόγον ὑπεστήριξα τὴν ἰδέαν ταύτην τοῦ Κ. Βελιανίτου. Παρατηρῶ, ὅτι λείπει καὶ τὸ συμπέρασμα τοῦ Κ. Βελλιανίτου καὶ τὸ ἰδικόν μου· ὥστε φαίνεται, ὅτι ἐγὼ ἠγόρευσα ἐν θεωρίαις ἐπαινῶν τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ. Παρακαλῶ τὸν Κ. Μηλιαρέσην νὰ δηλώσῃ ἂν ἔχῃ οὕτω τὸ γεγονός.

§6ΜΗΛΙΑΡΕΣΗΣ. Μάλιστα. Διορθοῦνται τὰ πρακτικά.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ μία διόρθωσις· «ἐπανέλαβεν ὁ πληρεξούσιος Δ. Μηλιαρέσης, ὅτι ἐν Ἑπτανήσῳ οἱ νόμοι ὅλων τῶν διαφόρων κλάδων εἶναι συναφεῖς, καὶ ἡ μεταβολὴ τοῦ ἑνὸς συνεπάγεται τὴν τροποποίησιν τοῦ ἑτέρου· διὸ φρονεῖ, ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο ἀπαιτεῖ χρόνον πολὺν καὶ σκέψιν μεγίστην, καὶ προτείνει νὰ συζητηθῶσιν ἀμφότεραι αἱ προτάσεις τὴν προσεχῆ Δευτέραν.» Ἰδοὺ καὶ ἡ δευτέρα· «ὁ Κ. Μαρῖνος ἐπήνεγκεν, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 28 τοῦ Κανονισμοῦ σκοπὸν ἔχει βεβαίως τὴν μεσολάβησιν τοῦ προσήκοντος χρόνου.................. ἐσυμπέρανε δι’ ὑποστηρίζων τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Μηλιαρέση.» Βεβαίως τὸ μέρος τοῦτο· «ἀλλ’ ἡ ἀποστολὴ τῆς Συνελεύσεως δὲν εἶναι τοιαύτη κτλ.» Αὐτὸ τὸ μέρος θὰ διαγραφῇ, Κύριε Μηλιαρέση.

§8ΜΗΛΙΑΡΕΣΗΣ. Εἶπον καὶ πολλὰ ἄλλα, καὶ πρέπει ἢ ὅλα ἢ τίποτε· καὶ ἂς ᾖναι.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἄλλη ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§10ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ θέλουν εἶσθαι κατατεθειμένα ἀπὸ τῆς 8 ὥρας εἰς τὸ Γραφεῖον· ὥστε παρακαλοῦνται οἱ λαμβάνοντες μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, ἂν ἐπιθυμῶσι, νὰ προσέρχωνται, ὥστε νὰ ἔρχωνται εἰς κάποιαν συνεννόησιν μετὰ τοῦ συντάκτου τῶν πρακτικῶν. —Παρατηρῶ προσέτι, ὅτι ἐνῷ εἶναι ἀποφασισμένον ν’ ἀρχίζουν αἱ συνεδριάσεις τὴν 9 ὥραν, ποτὲ δὲν κατωρθώσαμεν πρὸ τῆς 10 καὶ ½. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ συνερχώμεθα τακτικῶς καὶ ἀκριβῶς κατὰ τὴν 9.

§12Δ. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Νομίζω, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ ἀνάγκη.....

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ συζητήσητε αὐτὸ τὸ ζήτημα τῆς ὥρας; τότε προηγεῖται ὁ Κύριος Σέρβος. Θέλετε νὰ ὁμιλήσωμεν περὶ τῆς ὥρας;

§14ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§15ΣΧΙΝΑΣ. Τοῦτο εἶναι ὡρισμένον πρὸ πολλοῦ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅστις θελήσει μεταῤῥύθμισιν, ἂς κάμῃ μίαν πρότασιν. Εἷς τῶν συναδέλφων, ὁ Κ. Βαρότσης, ζητεῖ ἄδειαν ἀπουσίας 15 ἡμερῶν, διότι ἀσθενεῖ· ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§17ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπεκράτησεν ἡ συνήθεια ἀνὰ πᾶσαν μεταβολὴν ὑπουργείου, νὰ εἰδοποιῆται τὸ Προεδρεῖον περὶ τῆς μεταβολῆς ταύτης. Λοιπὸν θέλει ἀναγνωσθῆ τὸ ἔγγραφον τοῦτο. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Πρὸς τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Βʹ. ἐν Ἀθήναις Ἐθνικῆς τῶν Ἑλλήνων Συνελεύσεως. Λαμβάνω τὴν τιμὴν, Κύριε Πρόεδρε, νὰ κάμω γνωστὸν εἰς ὑμᾶς καὶ δι’ ὑμῶν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἡ Α. Μεγαλειότης ὁ Βασιλεὺς διώρισεν ἐμὲ μὲν Πρόεδρον τοῦ ὑπουργείου καὶ ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, τὸν Κύριον Θεόδωρον Π. Δηλιγιάννην, Πληρεξούσιον, ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸν Κύριον Α. Χ. Λόντον, Πληρεξούσιον, ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, τὸν Κύριον Ἀλέξανδρον Κουμουνδοῦρον, Πληρεξούσιον, ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν Κύριον Σωτήριον Σωτηρόπουλον, Πληρεξούσιον, ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὸν Κύριον Ἀριστείδην Καρνάλην ταγματάρχην τοῦ πεζικοῦ, ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν· ἀνέθηκε δὲ προσωρινῶς καὶ μέχρι τῆς ἀφίξεως τοῦ ἀπόντος ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου τούτου εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργόν.

Ὁ Πρόεδρος

Κ. ΚΑΝΑΡΗΣ.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθησαν καί τινες προτάσεις. Πρότασις Θεοχάρη «Ἐπιστάντος τοῦ χρόνου τῆς συζητήσεως τοῦ πολιτεύματος, ὁ ἐφεξῆς διοριζόμενος πληρεξούσιος εἰς δημοσίαν θέσιν ὀφείλει νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς τοῦ πληρεξουσίου.» Μοὶ ἐστάλη ἀναφορὰ ἐκ Τριπόλεως παρά τινος Κουμουνδούρου, ἀξιωματικοῦ νομίζω, ἥτις ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐκκρεμὲς ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως περὶ τομῆς τοῦ Ἰσθμοῦ Κορίνθου· εἶναι πολύφυλλος, καὶ ἡ ἀνάγνωσίς της κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ὅλως διόλου ἀλυσιτελής. Ὅταν συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον, τότε ἀναγινώσκεται.

§20ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις παρὰ τῶν Κυρίων πληρεξουσίων Κερκύρας.

ΠΡΟΤΑΣΙΣ.

«Ἐπειδὴ ἕνεκεν τῆς οἰκονομικῆς τῆς Κερκύρας καταστάσεως ὁ λαὸς τῆς νήσου κινδυνεύει νὰ καταστῇ ἀκτήμων σφετεριζομένων τῶν Δημάρχων, τοκογλύφων καὶ ἄλλων κατόχων ἐδαφικῶν δικαιωμάτων τὰ προϊόντα καὶ τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν ὑποτελῶν, ὧν ἀφαιρεῖται συγχρόνως καὶ ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία διὰ τῶν εἰς τὰς φυλακὰς ἐγκλήσεως αὐτῶν· Ἐπειδὴ εἶναι δίκαιον νὰ ἐξασφαλισθῇ εἰς τὴν κατοχὴν τῆς ἰδιοκτησίας του, τὰ δὲ δάνεια παντὸς εἴδους νὰ ἐξασφαλισθῶσι δι’ ἐτησίων χρεωλύτρων· Ἐπειδὴ τοιαύτη κατάστασις πραγμάτων κωλύει τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἠθικῆς καὶ ὑλικῆς εὐημερίας τοῦ λαοῦ· πρὸς δὲ καθίσταται σπουδαῖον πρόσκομμα εἰς τὴν πραγματικὴν ἐφαρμογὴν καὶ ἀνάπτυξιν τῶν συνταγματικῶν θεσμῶν καὶ ἐλευθεριῶν· Διὰ τοὺς λόγους τούτους προτείνομεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Συνελεύσεως τὸ ἑξῆς ψήφισμα. «Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Ἄρθρον. 1. Αἱ ἐμβαρωνίων, τὰ τιμάρια καὶ πάσης κατηγορίας δικαιώματα στηριζόμενα εἰς ἀναγραφὰς ἢ ἐξ ἀναγραφῶν πηγάζοντα καὶ μεταγενεστέρως συνομολογηθέντα διὰ συμβολαίων καταργοῦνται ἀπολύτως. Ἄρθρον 2. Τὰ ἐκ τῶν δικαιωμάτων τῶν ἀναφερομένων ἐν τῷ ἡγουμένῳ ἄρθρῳ καθυστεροῦντα μερίδια καὶ παντὸς εἴδους ἐδαφονόμια καὶ παραδοχαὶ ὁμοίως καταργοῦνται. Ἄρθρον 3. Οἱ κάτοχοι τῶν καταργουμένων τῶν τιμαριωτικῶν δικαιωμάτων ἀποζημιοῦνται ἐκ τοῦ ἐγχωρίου ταμείου Κερκύρας διὰ τὴν ἀξίαν αὐτῶν, ἥτις θέλει ὁρισθῆ ὡς ἕπεται. Ἄρθρον 4. Πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς πραγματικῆς ἀξίας ἑκάστου τιμαρίου, δημοσίου ἢ ἰδιωτικοῦ, λαμβάνεται ἡ καθαρὰ εἴσπραξις τῶν εἰσοδημάτων ἀπὸ τοῦ ἔτους 1850 μέχρι τοῦ 1860, ἡ δὲ ἐκκαθάρισις αὐτῶν εἰς χρήματα γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τρεχουσῶν τιμῶν κατὰ τὴν διάρκειαν πλήρους ἐσοδείας. Τὸ κεφάλαιον δὲ τῆς ἀποζημιώσεως προσδιορίζεται ἐπὶ τοῦ ἐκκαθαρισμένου εἰσοδήματος ἑνὸς ἔτους. Ἄρθρον 5. Τὰ τιμαριωτικὰ δικαιώματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δοθήσεται ἀποζημίωσις, ὀφείλουσι νὰ ἐξακριβῶνται ἐξ ἀναγραφῶν ἐπισήμων ἐκτελεσθεισῶν πρὸ τοῦ χιλιοστοῦ ἑπτακοσιοστοῦ σωτηρίου ἔτους. Ἄρθρον 6. Οἱ διὰ τοῦ παρόντος φορολογικοῦ συστήματος τῆς Ἑπτανήσου εἰσπραττόμενοι φόροι τῶν σιτηρῶν τῶν καταναλισκομένων ἐν τῇ νήσῳ χρησιμεύουσι πρὸς ἀπόσβεσιν τοῦ κεφαλαίου τῆς ἐκκαθαρισθησομένης ἀποζημιώσεως· ὁ χρόνος τῆς τελείας ἀποσβέσεως ὁρίζεται εἰς δέκα ἔτη ἀπὸ τῆς τελικῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ κεφαλαίου. Ἄρθρον 7. Ὁ δικαιούμενος ν’ ἀποζημιωθῇ ἕξει τόκον πέντε τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου μέχρις ἐξοφλήσεως αὐτοῦ. Ἄρθρον 8. Τὰ μερίδια τὰ προερχόμενα ἐξ ἀγροληψιῶν μεταβάλλονται εἰς ἐτησίας χρηματικὰς συνεισφορᾶς, ὡς ἐφεξῆς ῥηθήσεται. Ἄρθρον 9. Αἱ ἀγροληψίαι κτημάτων δοθέντων μετὰ τὸ ἔτος 1850 καὶ μὴ προσαυξηθείσης τῆς ἀξίας των καταργοῦνται· τὰ δὲ κτήματα ἐπανέρχονται εἰς τὴν ἐλευθέραν διαχείρισιν καὶ κυριότητα τοῦ ἀγροδότου. Ἄρθρον 10. Αἱ μεταλλαγαὶ τῶν μεριδίων γίνονται τῇ βάσει τῆς καθαρᾶς εἰσπράξεως, ἃς ὥρισαν ἐν τῷ 4 ἄρθρῳ τοῦ παρόντος ψηφίσματος διὰ τιμαριωτικὰ δικαιώματα, μὴ ὑπολογιζομένων ὅμως τῶν παντὸς εἴδους παροχῶν, αἵτινες δίδονται ἐκτὸς τῶν μεριδίων. Ἄρθρον 11. Τὰ ἐδαφονόμια εἰς σῖτον καὶ ἔλαιον μεταλλάσσονται εἰς χρηματικὰς συνεισφορὰς κατὰ τοὺς περὶ μεταλλαγῆς νόμους καὶ κανονισμούς, οἵτινες ἰσχύουσιν ἐν Κερκύρᾳ. Αἱ δὲ πάσης κατηγορίας παροχαὶ αἱ συνιστάμεναι εἰς ὀρνίθια, ἰνδικούς, ἐρίφια, πλακοῦντια, πτηνὰ, ἄνθη, ἐργασίαν κτλ. καταργοῦνται ἀκωλύτως καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς φύσεως αὐτῶν. Ἄρθρον 12. Οἱ ἀγροδόται, ἐδαφονομιοῦχοι καὶ τιμαριοῦχοι ὑποχρεοῦνται νὰ ἐκκαθαρίσωσι τὰ δικαιώματά των ἐντὸς ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος ψηφίσματος ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος τῶν ἑαυτῶν δικαιωμάτων. Ἡ ἐκκαθάρισις γίνεται ὑπὸ τριῶν διαιτητῶν ἐκλεγομένων ὑπὸ τῶν μερῶν καὶ τριμελοῦς πρωτοδικείου, καθ’ οὓς τύπους ὁρίσει περὶ τούτου Βασ. διάταγμα. Αὕτη ἡ διαιτητικὴ ἀπόφασις εἶναι ἀνέκκλητος καὶ αἱ πράξεις γίνονται ἐπὶ χάρτου ἕκτης τάξεως. Ἄρθρον 13. Ἐὰν ὁ ἀγρολήπτης δὲν δέχεται τὴν μεταλλαγὴν εἰς χρήματα, ὀφείλει ἐντὸς δώδεκα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐξωδίκου κοινοποιήσεως περὶ διορισμοῦ διαιτητοῦ νὰ δηλώσῃ ἐξωδίκως, ὅτι παραιτεῖται παντὸς δικαιώματος ἐπὶ τοῦ κτήματος, ἢ ὅτι ἐπιθυμεῖ τὴν διανομὴν τοῦ κτήματος· ὁ δὲ ἀγροδότης, ἢ ἀναλαμβάνει αὐτὸ ἀμέσως ἄνευ οὐδεμιᾶς πρὸς τὸν ἀγρολήπτην ἀποζημιώσεως, ἢ προβαίνει εἰς τὴν αἰτηθεῖσαν διανομὴν κατὰ τὴν αἴτησιν πάντοτε τοῦ ἀγρολήπτου. Ἄρθρον 14. Ἐὰν πολλοὶ δικαιοῦχοι ἐξασκῶσιν οἱονδήποτε ἐπί τινος κτήματος δικαίωμα, τὰ δικαιώματα τῶν ἄλλων ἀκυροῦνται, ὁ δὲ πρῶτος αὐτῶν καὶ πρὸς τὸν χρόνον τῆς συνομολογήσεως συμβολαίου δικαιοῦται νὰ ἐξασκήσῃ τὴν μεταλλαγήν. Πᾶσα διένεξις, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, εἰσάγεται καὶ συζητεῖται συνοπτικῶς ἐνώπιον τοῦ διαιτητικοῦ δικαστηρίου, ὅπερ ἀναφέρεται ἐν τῷ 12 ἄρθρῳ, καὶ ἡ ἀπόφασις ἐφεσιβάλλεται μόνον ἐνώπιον τοῦ τριμελοῦς πρωτοδικείου. Ἄρθρον 15. Πάντα τὰ ἀρχαῖα ἢ ἐκ μεταλλαγῶν προερχόμενα ἐδαφονόμια δύνανται νὰ ἐξαγοράζωνται κατὰ τὸ ἓν τέταρτον, τοὐλάχιστον ἑκάστοτε πρὸς ἕξ τοῖς ἑκατόν. Ἄρθρον 16. Τὰ μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος ψηφίσματος συνομολογηθέντα δάνεια θέλουσιν ἐξοφληθῇ μετὰ τῶν ὡρίμων τόκων των δι’ ἐτησίων χρεωλύτρων πρὸς ἓξ τοῖς ἑκατόν. Πᾶσα δὲ ἀμφισβήτησις ἐγειρομένη περὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ χρέους εἰσάγεται ἐνώπιον διαιτητικοῦ δικαστηρίου κατὰ τὸ 12 ἄρθρον καὶ δικάζεται ἀνεκκλήτως, τηρουμένης κατὰ συνείδησιν τῆς ἐπιεικείας ὑπὲρ τοῦ ὀφειλέτου. Ἄρθρον 17. Ἐντὸς ἓξ μηνῶν πᾶσα ἀπαίτησις πηγάζουσα ἐξ ὁμολογιῶν ἢ ἄλλων δικαιωμάτων δικασθέντων ὀφείλει νὰ ἐκκαθαρισθῇ· παρελθούσης δὲ τῆς προθεσμίας αἱ πιστώσεις παραγράφονται καὶ δὲν δύναται ὁ πιστωτὴς οὐδὲν δικαίωμα νὰ ἐξασκήσῃ κατὰ τοῦ ὀφειλέτου. Ἄρθρον 18. Ἐν περιπτώσει μὴ πληρωμῆς τῶν χρεωλύτρων δύναται ὁ πιστωτὴς νὰ κατάσχῃ τὰ δύο τρίτα τῶν ἐγκτητικῶν προϊόντων τοῦ ὀφειλέτου μέχρις ἀποτίσεως τοῦ ὅλου χρέους. Οὐδεὶς τόκος παράγεται μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ χρέους. Ἄρθρον 19. Ὁσάκις πολλοὶ πιστωταὶ ἐξασκοῦσι δικαιώματα καθ’ ἑνὸς ὀφειλέτου, τὰ δύο τρίτα τῶν προϊόντων διανέμονται ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ τοῦ χρέους. Ἄρθρον 20. Τὸ παρὸν ψήφισμα κανονισθήσεται ὡς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ ὑπὸ Βασιλ. Διατάγματος, ὅπερ θέλει ἀναπληρώσει πᾶσαν μὴ προνοηθεῖσαν περίπτωσιν, τηρουμένων τῶν ἀρχῶν τοῦ παρόντος ψηφίσματος. Ἄρθρον 21. Τὸ παρὸν ψήφισμα τυπωθήσεται καὶ ἐκτελεσθήσεται ἀμέσως ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἀρχῆς. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 27 Ἰουλίου 1864. Οἱ Πληρεξούσιοι Κερκύρας (Ἕπονται δεκαεπτὰ ὑπογραφαὶ τῶν 17 ΚΚ. Πληρεξουσίων).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα, καθ’ ἣν οἱ εἰσαγαγόντες τὴν πρότασιν, ἢ εἷς ἐξ αὐτῶν, ὀφείλουσι νὰ τὴν ἀναπτύξωσι· μετέπειτα ἡ Συνέλευσις ἀποφαίνεται, ὅτι πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα, τὰ δὲ τμήματα θέλουσι συστήσει ἐπιτροπὴν, ἥτις θὰ τὴν ἐξετάσῃ καὶ θέλει γνωμοδοτήσει. Ἀλλ’ ἐπιτρέπεται, ἐάν τις τὸ ζητήσῃ, νὰ κηρυχθῇ κατεπείγουσα, καὶ τότε νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ τεθῇ ἀμέσως εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· μέχρις οὗ γίνῃ πρότασις ἑτέρα θέλω ἀκολουθήσει τὸν κανονισμόν.

§23ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§24ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ζητῶ τὸ κατεπεῖγον τῆς προτάσεως, τὴν Δευτέραν τῆς ἐρχομένης ἑβδομάδος, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ προσαχθῶσι διάφορα ἔγγραφα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κατεπείγοντος ὑποστηρίζεται ὑπὸ δέκα;

§26ΚΑΛΟΣ. Δὲν εἶναι δικαίωμα τοῦ Προεδρείου νὰ θέσῃ τὸ κατεπεῖγον, διότι ἰδοὺ τί λέγει ὁ κανονισμός. Ἄρθρον 28. «Ὁ θέλων νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν πληρεξούσιος παραδίδει αὐτὴν ἔγγραφον καὶ ἰδιοχείρως ὑπογεγραμμένην εἰς τὸ Προεδρεῖον· ἡ πρότασις ἀναγινώσκεται, ὁ δὲ προτείνας αὐτὴν ἀναγγέλλει τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν θέλει νὰ κάμῃ τὴν ἀνάπτυξίν της, καὶ ἡ Συνέλευσις ἀκούσασα ὁρίζει αὐτήν.»

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα ἐδῶ δύο ἔτη· ὁ κανονισμός μας ἐφηρμώσθη καθὼς ἐγὼ λέγω, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν πάντων.

§28ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα τί νὰ καθήσωμεν νὰ κάμωμεν ἑρμηνείαν· ναί μὲν προσδιορίζεται ἡμέρα ἀναπτύξεως, ἀλλ’ ἐάν τις τῶν πληρεξουσίων ζητήσῃ τὸ κατεπεῖγον, καὶ τὸν ὑποστηρίξωσι δέκα, καὶ πείσῃ τὴν πλειοψηφίαν, ὅτι εἶναι κατεπεῖγον, τότε παρορῶνται αἱ διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ. Λοιπὸν, ἐὰν ὑπάρχουν δέκα ὑποστηρίζοντες τὸ κατεπεῖγον.....

§30ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Διὰ τὴν Δευτέραν ὀκτώ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προσδιορίζεται ἡ προσεχὴς Δευτέρα πρὸς ἀνάπτυξιν.

§32ΚΑΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Θεοχάρη εἶναι εἰσηγμένη ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, καὶ εἶναι ἡμέρα ἀποφασισμένη συζητήσεως· διὰ τοῦτο δύναται νὰ φέρῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τροπολογίαν, ὄχι ὅμως νὰ θεωρηθῇ πρότασις ἰδιαιτέρα· διὰ τοῦτο νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πρὸς συζήτησιν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Καλὸς ἐννοεῖ μίαν πρότασιν, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως τοῦ πολιτεύματος, δὲν δύναται νὰ λάβῃ θέσιν ὁ πληρεξούσιος· δὲν ἐννοεῖτε αὐτήν;

§34ΚΑΛΟΣ. Ὄχι.

§35ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ πρότασίς μου διαφέρει. Ἐπειδὴ πλησιάζει ἡ συζήτησις τοῦ συντάγματος, ἐπιθυμῶ, ὥστε ὁ πληρεξούσιος νὰ ᾖναι ἀνεξάρτητος καὶ νὰ μὴ ᾖναι ὑποχρεωμένος διὰ τῆς θέσεώς του εἰς οὐδεμίαν ἐξωτερικὴν ἐπίῤῥοιαν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Θεοχάρη εἶναι ἡ ἑξῆς. «Ἐπιστάντος τοῦ χρόνου τῆς συζητήσεως τοῦ πολιτεύματος, ὁ ἐφεξῆς διοριζόμενος πληρεξούσιος εἰς δημοσίαν θέσιν ὀφείλει νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς τοῦ πληρεξουσίου».

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε ἡμέραν ἀναπτύξεως.

§38ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὴν τετάρτην.

§39ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις ὑπογεγραμμένη ἀπὸ τὸν Πετιμεζᾶν, ἐμὲ καί τινας ἄλλους, ἥτις ἐθεωρήθη ὡς κατεπείγουσα καὶ ἀπεφασίσθη νὰ συζητηθῇ· ἡ πρότασις αὕτη θεωρεῖ ἀσυμβίβαστον τὴν θέσιν τοῦ πληρεξουσίου καὶ τὴν τοῦ ὑπαλλήλου, καὶ ὁρίζει χρόνον ἐντὸς τοῦ Ἰουλίου νὰ δηλῇ ἕκαστος τί προτιμᾷ. Ἤδη ἐπαναλαμβάνω αὐτὴν καὶ παρακαλῶ τὸν Πρόεδρον νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Συνέλευσιν ἂν ἐγκρίνῃ νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ᾖναι σύμφωνος ἡ Συνέλευσις, τὴν Τετάρτην.

§41ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕως οὗ προσαχθῇ ἡ πρότασις ἐκείνη, προβαίνομεν. Μοὶ ἐδόθησαν 2 ἕτεραι προτάσεις, ἀφορῶσαι τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἑπομένως νομίζω λυσιτελέστερον νὰ παραπεμφθῶσιν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§43ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§44ΚΑΛΟΣ. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, Κ. Πρόεδρε, παρατεταμένη καὶ σοβαρὰ ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας περὶ τῆς κτηματικῆς πίστεως ἐν Ἑλλάδι. Ἡ Κυβέρνησις τότε μᾶς εἶπεν, ὅτι εὑρίσκεται ἐν τῷ τέλει τῶν διαπραγματεύσεων, καὶ ὅμως παρῆλθεν ἱκανὸς καιρὸς καὶ τίποτε δὲν ἠξεύρομεν. Παρακαλῶ τὸ νέον Ὑπουργεῖον, καὶ ἰδίως τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐκκρεμῆ αὐτὴν ὑπόθεσιν. Ἐπειδὴ δὲ ἐπεκράτησε κακὴ συνήθεια νὰ μὴ παρευρίσκωνται οἱ Κύριοι Ὑπουργοὶ εἰς τὰς συζητήσεις, τὰς νομοθετικὰς ἰδίως τοῦ Σώματος τούτου, φρονῶ, ὅτι πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ καθιερωθῇ ἀμετατρέπτως ὅπως δύω Ὑπουργοὶ τοὐλάχιστον παρευρίσκωνται εἰς ὅλας τὰς συζητήσεις τοῦ σώματος.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε λοιπὸν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ἐπερώτησίν σας;

§46ΚΑΛΟΣ. Ὄχι, εἰς τὸν Ὑπουργόν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅπως προσέλθῃ μίαν ἡμέραν καὶ δώσῃ πληροφορίας.

§48ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν.) Ἀπαντῶ εἰς τὸν ἐπερωτήσαντα καὶ λέγω καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἡ πρώτη φροντίς μου θέλει εἶσθαι τὸ νὰ ἐνασχοληθῶ ἐπὶ τῶν δύω προτάσεων, ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Βαλτατζῆ καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης· ἐννοῶ, Κύριοι, κάλιστα, ὅπως ὅλοι ὑμεῖς ἐννοεῖτε, τὴν ἀνάγκην, τὴν κατεπείγουσαν διὰ τὴν ταχεῖαν ἐκπλήρωσιν αὐτῶν τῶν δύω προτάσεων· θεωρῶ μάλιστα τὴν κατάστασιν τῶν Ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι ζητοῦν αἱ ἀνάγκαι αὗται νὰ θεραπευθῶσι διὰ τῆς εἰσαγωγῆς Κεφαλαίων, λοιπὸν λέγω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι τὸ πρῶτον ἔργον, περὶ οὗ θέλω λάβει φροντίδα, εἶναι αὗται αἱ δύω προτάσεις.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις περὶ ἧς ἔκαμε λόγον ὁ προαγορεύσας ἔχει ὡς ἑξῆς. «Οὐδεὶς πληρεξούσιος δύναται ἐνταυτῷ νὰ εἶναι καὶ ὑπάλληλος.» Καὶ ἡ ἑτέρα πρότασις εἶναι, ὅτι «ἀπὸ τοῦδε καὶ ἑξῆς δὲν δύναται οὐδεὶς πληρεξούσιος νὰ λάβῃ θέσιν δημοσίαν μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως τοῦ Συντάγματος»· ὥστε εἶναι συναφῆ τὰ ζητήματα· θέλετε νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς τετάρτης.

§50ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ τεθῇ μετὰ τῶν ἄλλων ἀντικειμένων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς τετάρτης. Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, δηλαδὴ ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῆς ἡμερησίας διατάξεως, πρῶτος ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ πληρεξούσιος Κύριος Μεσσηνέζης. Παρακαλῶ, Κύριοι, ἡσυχία, καταλάβετε τὰς θέσεις σας.

§52ΚΑΛΟΣ. Λάβετε, Κ. Πρόεδρε, ἀποφασιστικὸν μέτρον περὶ τῶν ἱσταμένων νὰ κάθηνται ὅλοι κάτω ἀνεξαιρέτως.

§53ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Δὲν ἐξελέξαμεν τὸν Κ. Καλὸν Πρόεδρον.

§54ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀξιότιμοι συνάδελφοι· ἐσήμανε τέλος πάντων ἡ χαρμόσυνος ὥρα, καθ’ ἣν δυνάμεθα καὶ ὀφείλομεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ὑψηλῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν, ὑπαρχόντων εὐτυχῶς ἤδη μεταξὺ ἡμῶν καὶ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ σῶμα ἀποτελούντων καὶ τῶν πληρεξουσίων λαοῦ ἡρωϊκοῦ, δὲν διστάζω νὰ σᾶς εἴπω, ἀγωνισθέντος καὶ διὰ θαυμάτων ἐπιτυχόντος τὴν πραγματοποίησιν πόθου, καταφλέγοντος τὴν καρδίαν παντὸς Ἕλληνος, κεχωρισμένου ἀπὸ τῆς κοινῆς Μητρός. Ἐσήμανεν ἡ ὥρα, καθ’ ἣν τὸ σεβαστὸν τοῦτο Συνέδριον, τὸ ὁποῖον, καί τοι πολεμούμενον ὑπὸ πολλῶν ἐχθρῶν, ὑπὸ φίλων πεπλανημένων, ὑπὸ τῶν συνεπειῶν τῶν ὀλεθρίων τοῦ παρελθόντος, ὑπὸ τῶν δυσχερειῶν τῶν ἀναποσπάστων πάσης ἐπαναστατικῆς καταστάσεως, ἠδυνήθη μολοντοῦτο νὰ διοικήσῃ τὴν Ἑλλάδα ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἔτος ἄνευ σπουδαίων περισπασμῶν, ἠδυνήθη νὰ λύσῃ τὸ μέγα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Ἡγεμόνος ζήτημα, νὰ λύσῃ τὸ ἐθνικὸν καὶ μέγα ζήτημα τῆς ἑνώσεως τῆς ἀδελφῆς Ἑπτανήσου μεθ’ ἡμῶν, νὰ στηρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Βασιλέως ἐπὶ ἐννέα ἤδη μῆνας, τηροῦν τὴν μέσην ἐκείνην ὁδὸν, τὴν ἐξασφαλίζουσαν τὴν ἰσοῤῥοπίαν τῶν ἐξουσιῶν. (εὖγε, εὖγε) Ἐσήμανε, λέγω, ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν δύναται νὰ κάμῃ καὶ ὀφείλει νὰ κάμῃ νὰ καταπέσῃ ἡ πρὸ καιροῦ ἤδη ἐξεσφενδονιζομένη κατ’ αὐτοῦ συκοφαντία, ὅτι θέλει νὰ παρατείνῃ ἐπὶ τὸ ἐπάπειρον τὸν βίον του, ἐπιλαμβανόμενον ἀμέσως τῆς συζητήσεως καὶ γοργῶς προβαῖνον εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ Συντάγματος. Ἀξιότιμοι συνάδελφοι, εἶναι ἀληθὲς, καὶ ὀφείλω νὰ κηρύξω μὲ πολλὴν τῆς ψυχῆς μου θλῖψιν, ὅτι ἡ πολιτική μας κατάστασις, ἔχει τὶ τὸ ἔκῤῥυθμον, προμηνύον ἴσως, ὅτι νέα μᾶς περιμένει πάλη πρὸς τὴν παγίωσιν τῶν ὑγιῶν καὶ μόνων γονίμων συνταγματικῶν ἀρχῶν (εὖγε, εὖγε). Ναὶ νέα μᾶς περιμένει πάλη καὶ νέαν πάλην πρέπει νὰ κάμωμεν, ἀλλὰ πάλην ἐντὸς τοῦ νόμου καὶ διὰ τοῦ νόμου, πάλην γενναίαν, ἤρεμον, ἀτάραχον, πάλην θυσίας καὶ αὐταπαρνήσεως, διότι τὸ δένδρον τῆς ἐλευθερίας, τότε μόνον ἀναπτύσσει τὰς ῥίζας του, τότε μόνον βλαστάνει καὶ παράγει τοὺς λαμπροὺς αὐτοῦ καρποὺς, ὅταν.......

§55ΜΙΛΗΣΗΣ. Περὶ τίνος πρόκειται περὶ ἐλευθερίας παρακαλῶ; (γέλως).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, παρακαλῶ, Κύριε Μίληση. Ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε, εἶναι ἐντὸς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τὴν ὁποίαν σας ἀπέστειλα· λέγει, πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως συζήτησις τῆς προτάσεως Δρόσου, Λεβίδη καὶ λοιπῶν περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως ὅπως προτιμηθῇ ἡ τοῦ Συντάγματος συζήτησις.

§57ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τότε μόνον... ἐπαναλαμβάνω καὶ παρακαλῶ τοὺς Κυρίους πληρεξουσίους νὰ μὴ μὲ διακόπτουν, διότι δὲν θέλω νὰ εἴπω τίποτε περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω, διὰ τοῦτο δὲν θέλω προσέξει καὶ δὲν θέλω δώσει ἀπάντησιν εἰς καμμίαν διακοπήν. Διότι τὸ δένδρον τῆς ἐλευθερίας, ἐπαναλαμβάνω, τότε μόνον δύναται ν’ ἀναπτύξῃ τὰς ῥίζας του, τότε μόνον δύναται νὰ βλαστήσῃ, τότε μόνον ν’ ἀναπτυχθῇ, ὅταν ποτίζηται διὰ τῶν καθαρῶν ναμάτων τοῦ νόμου, καὶ καλλιεργῆται διὰ τοῦ πτύου τῆς αὐταπαρνήσεως, καὶ ἄνευ κλονισμῶν. Ἀλλ’ ἡ λυπηρὰ αὕτη πεποίθησις ἐλπίζω, ὅτι δὲν δύναται καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπηρεάσῃ τὰς σκέψεις μαχητῶν ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ τόπου, ὁποίους βλέπω ἐντὸς τοῦ περιβόλου του του, καὶ ν’ ἀποσπάσῃ αὐτοὺς ἀπὸ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ἱεροῦ αὐτῶν καθήκοντος. Πρέπει λοιπόν, συμφώνως μὲ τὴν ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν, νὰ ἐπιληφθῶμεν ἀμέσως τῆς συζητήσεως τοῦ Συντάγματος, ἀρχόμενοι τῶν λαμπρῶν τούτων συζητήσεων ἀπὸ τῆς προσεχοῦς τετάρτης. Πρέπει ἀπὸ τῆς ἡμέρας ταύτης πάντες ν’ ἀνακράζωμεν Σύνταγμα, Σύνταγμα, καὶ οὐδὲν ἄλλο δύναται νὰ ᾖναι τὸ ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως (εὖγε, εὖγε). Ἀλλὰ τὸ Σύνταγμα ἄνευ ἐκλογικῶν νόμων, ἐξασφαλιζόντων τὸ ἱερώτερον δικαίωμα τοῦ πολίτου (εὖγε), προφυλαττόντων αὐτὸ πάσης νοθεύσεως καὶ παντὸς ἐπηρεασμοῦ, εἶναι οἰκοδόμημα ἄνευ βάσεων, εἶναι σῶμα ἄνευ χειρῶν· ἀνάγκη ὅθεν, καὶ ἀνάγκη ἀπαραίτητος νὰ παρασκευάσωμεν καὶ προπαρασκευασθέντας νὰ συζητήσωμεν συγχρόνως μετὰ τοῦ Συντάγματος, ἢ ἀμέσως μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, τοὺς ἐκλογικοὺς περὶ δήμων καὶ βουλευτῶν νόμους· πρὸς τὴν προπαρασκευὴν δὲ τῶν νόμων τούτων πρέπει νὰ ἐκλέξωσι τὰ τμήματα 24μελῆ ἐπιτροπὴν ἐξ Ἑλλήνων καὶ Ἑπτανησίων (θόρυβος).

§58ΤΙΝΕΣ. Ἕλληνες εἴμεθα ὅλοι· πάρε τὸν λόγον σου ὀπίσω.

§59ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀρκεῖ νὰ μ’ ἐννοεῖτε, καὶ τὸν πέρνω ὀπίσω.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προκειμένου περὶ τῶν ἐκλογικῶν νόμων, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ κάμω αὐτὴν τὴν διαίρεσιν· σᾶς παρακαλῶ ἡσυχίαν.

§61ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἥτις νὰ προπαρασκευάσῃ τοὺς εἰρημένους νόμους, καὶ συναρμολογήσῃ αὐτοὺς μὲ τὰ ἤθη καὶ τὰ ἔθιμα τῆς ἀδελφῆς Ἑπτανήσου. Ἐκ τῶν ὑπὸ συζήτησιν λοιπῶν προτάσεων παραδέχομαι πρῶτον τὸ νὰ ἀρχίσωμεν ἀμέσως τῆς συζητήσεως τοῦ Συντάγματος, ὁρίζοντες πρὸς τοῦτο τὴν Τετάρτην, δεύτερον τὸ νὰ ἐκλεχθῇ ἐπιτροπὴ ἐξ 24 μελῶν, ἥτις νὰ προπαρασκευάσῃ τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους· ἀλλ’ ἕως ἐδῶ, καὶ ἐδῶ μόνον, κατὰ τὴν κρίσιν μου, πρέπει νὰ περιορισθῶσιν αἱ σκέψεις καὶ τὰ ἔργα τῆς ἐθνικῆς ταύτης Συνελεύσεως. Ἡ κατασκευὴ νόμων, ἀφορώντων τὴν συγχώνευσιν διοικητικὴν, οἰκονομικὴν καὶ δικαστικὴν τῶν δύο χωρῶν Ἑλλάδος καὶ Ἑπτανήσου, εἶναι ἔργον χρόνου πολλοῦ, σκέψεως μακρᾶς, εἶναι ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐξ ἀνάγκης πρέπει ν’ ἀφεθῇ εἰς τὴν κυβερνητικὴν πρόνοιαν. Ἡ ἀναθεώρησις τῶν ὑπαρχόντων ὀργανικῶν νόμων, καὶ ἡ κατασκευὴ νέων τοιούτων, εἶναι ἔργον ἐπίσης δυσχερὲς, ὡς ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου πρὸ μικροῦ ἐποιησάμην τὸν λόγον, εἶναι ἔργον περὶ τοῦ ὁποίου οὐδὲ λόγος πρέπει νὰ γίνηται, ἐκτὸς ἐὰν θέλωμεν νὰ δίδωμεν λαβὴν, νὰ δίδωμεν ἀφορμὰς πρὸς τὸ συκοφαντεῖσθαι. Ἐλέχθη τὴν προχθὲς ἴσως ἐπαναληφθῇ καὶ σήμερον, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ὑπαρχόντων ὀργανικῶν νόμων, ἵνα συναρμολογηθῶσιν οὗτοι μετὰ τοῦ συντάγματος. Τὸ τοιοῦτον, Κύριοι, ἤθελεν εἶσθαι ἀληθὲς, ἐὰν κατὰ πρώτην ἤδη φορὰν ἐπρόκειτο νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα οἱ Συνταγματικοὶ θεσμοί· ἀλλ’ εὐτυχῶς Σύνταγμα ἔχομεν πρὸ καιροῦ, σύνταγμα ἔχομεν καὶ εἴχομεν, καὶ πλῆρες Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον φρονῶ, καὶ κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως αὐτοῦ θέλω ἀποδείξει, ὅτι εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον φιλελευθέρων Συνταγμάτων. Τὸ Σύνταγμα τοῦτο ἐπειδὴ ἔλαβεν ἓν κῦρος, τὸ μεγαλεῖτερον τὸ ὁποῖον εἰμπορεῖ νὰ λάβῃ σύνταγμα, πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς ἱερὸν καὶ ἀπαραβίαστον. Λοιπὸν, ἐπειδὴ εἴχομεν σύνταγμα, οἱ νόμοι οἱ διοργανικοὶ εἰσὶ συναρμολογημένοι πρὸς αὐτὸ, καὶ οὐδεμία ἀνάγκη ὑπάρχει ἀναθεωρήσεως αὐτῶν πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς συναρμολογήσεως. Ἓν καὶ μόνον ἴσως δυνάμεθα νὰ πράξωμεν, μιμούμενοι κατὰ τοῦτο τὸ παράδειγμα τῆς πρώτης ἐν Ἀθήναις Ἐθνοσυνελεύσεως, νὰ ὁρίσωμεν καὶ νὰ θέτωμεν τὰς βάσεις τῶν ὀργανικῶν ἐκείνων νόμων, τοὺς ὁποίους θεωροῦμεν ἀναγκαίους, καὶ οἵτινες πρέπει νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Αʹ. βουλευτικὴν σύνοδον, καὶ νὰ νομοθετήσωμεν περὶ τῆς συστάσεως, ἢ σώματος, ἢ ἐπιτροπῆς, ἥτις νὰ προπαρασκευάσῃ τοὺς ὀργανικοὺς νόμους καὶ τοὺς ἀφορῶντας τὴν συγχώνευσιν τῶν δύο χωρῶν. Τοιαύτη εἶναι, Κύριοι, ἡ γνώμη μου, καθόσον ἀποβλέπει τὰς ἐργασίας τῆς ἐθνοσυνελεύσεως. Ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἐὰν ἡ πανελλήνιος αὕτη Συνέλευσις ἀποπερατώσῃ τὰ σπουδαῖα ἔργα, περὶ τῶν ὁποίων ἔκαμα λόγον· καὶ ἂν κατὰ τὴν διάπραξιν αὐτῶν ἰσχύσωσιν αἱ ἀρχαὶ αἱ δίδουσαι τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ λαοῦ τῷ λαῷ· ἐὰν ἀποχαιρετήσωμεν τὸν περίβολον τοῦτον ἐν ἀδελφικῇ ἀγάπῃ καὶ ὁμονοίᾳ θέτοντες τὰς βάσεις τῆς ἀληθοῦς συνταγματικῆς πορείας, θέλει δοξάσει τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα ἡ Συνέλευσις αὕτη, ἀποδεικνύουσα, τι ἐν Ἑλλάδι διὰ τῶν ἐλευθεριῶν πράττονται τεράστια πράγματα, καὶ ὅτι οὐδεὶς δύναται πλέον νὰ ἐμποδίσῃ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ προορισμοῦ τοῦ Ἕλληνος, καὶ θέλει πείσει τοὺς πάντας, ὅτι τὸ μεγαλεῖον, ἡ δόξα, ἡ εὐημερία, ἡ εὐνομία δὲν ἀπεχαιρέτησαν ἀνεπιστρεπτεὶ τὴν γῆν τῶν Λυκούργων, τῶν Ἐπαμεινώνδων, τῶν Θεμιστοκλέων, τῶν Λεωνιδῶν καὶ Πλατώνων καὶ τόσων μεγάλων ἀνδρῶν, διὰ τοὺς ὁποίους σεμνύνεται οὐχὶ μόνον ἡ ὡραία ἡμῶν πατρὶς, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ἡ ἀνθρωπότης.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Δρόσος ἔχει δεύτερος τὸν λόγον.

§63ΚΑΛΟΣ. Ὁ Κ. Δρόσος παραχωρεῖ εἰς Ἐμέ.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε λοιπὸν.

§65ΚΑΛΟΣ. Ὄχι μόνον, Κύριοι, ὁ προαγορεύσας εἶχεν ἀκράδαντον τὴν πεποίθησιν, ὅτι μετὰ τὴν προσέλευσιν τῶν ἀδελφῶν Ἑπτανησίων θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸν κανονικὸν ἡμῶν βίον, ἀλλὰ σύμπασα ἡ Ἑλλὰς εἶχε καὶ ἔχει τὴν πεποίθησιν ταύτην. Ἡ πρότασις ὅμως αὕτη ὅπως τὴν ἐξέθηκεν ὁ προαγορεύσας, δύναται νὰ ἔχῃ, Ἰουδαϊκῶς ἐφαρμοζομένη, κακὰ διὰ τὸν τόπον ἀποτελέσματα. Συμφέρον ὑπάρχει ὅπως τὸ πολίτευμα καὶ νόμοι τινὲς οὐσιώδεις καταρτισθῶσιν ἤδη, διότι ἐὰν δὲν ψηφισθῶσι παρ’ ἡμῶν, μὴ πιστεύσητε ὅτι θέλουν ψηφισθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς. Ἡ Ἑλλὰς κατὰ δυστυχίαν ἔσχε τὸ παράδειγμα τοῦτο καὶ τὸ ἔσχε μετὰ θλίψεως· διότι ἡ γέννησις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, συναινούσης πάντοτε εἰς τὰ νεύματα τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἐσχημάτιζεν ἐκτὸς τῆς συνταγματικῆς τάξεως ἡ πεσοῦσα δυναστεία, ὑπῆρξεν ἀντισυνταγματικὴ, ὤθησε πολλάκις εἰς ἐπαναστάσεις καὶ ἐπροκάλεσε τέλος τὸ μέγα ἐκεῖνο γεγονὸς τῆς 10 Ὀκτωβρίου. Ὑπάρχει ἐκτὸς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ἄλλος νόμος ἐπίσης οὐσιώδης, ὁ περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν (εὖγε)! Ἀλλ’ ἐκτὸς, Κύριοι, ἐκτὸς τοῦ νόμου τούτου δὲν ὑπάρχουν ἄλλα ζητήματα ζωτικὰ ἀφορῶντα τὴν ὑλικὴν τοῦ τόπου ἀνάπτυξιν, τὰ ὁποῖα ἐνδέχεται μία κυβέρνησις ἐπηρεαζομένη ἴσως, νὰ μὴν εἰσαγάγῃ ἐνώπιον τῶν νομοθετικῶν σωμάτων; Τὰ ζητήματα ταῦτα πρέπει νὰ τὰ ἐγκαταλείψητε, πρέπει σήμερον μάλιστα, ὅταν προσέρχωνται ἐνώπιόν σας ξένοι, ζητοῦντες αὐτὰ, νὰ τὰ ἀφήσητε, καὶ νὰ εἴπητε εἰς αὐτοὺς, ἀπέλθετε, δὲν ἔχομεν καιρόν; Ὄχι· ὑπάρχουν ζητήματα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λυθῶσι σήμερον. Τὸ ζήτημα τῆς Τραπέζης, τὸ τῆς τομῆς τοῦ Ἰσθμοῦ, καὶ τόσα ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν ὑλικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἔθνους, ὅλα ταῦτα καὶ ὅσα ἄλλα ὁμοίας φύσεως παρουσιασθῶσι, πρέπει σήμερον νὰ εἰσαχθῶσι καὶ ν’ ἀποφασισθῶσι. Πρὸς δὲ, Κύριοι, ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν σᾶς ἔκαμεν ὁ προαγορεύσας, τὸ ν’ ἀρχίσητε ἀμέσως ἀπὸ τῆς προσεχοῦς συνεδριάσεως τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος, κατ’ ἐμὲ δὲν εἶναι παραδεκτή· διότι πάντες ἔχομεν συμφέρον νὰ ἔλθωμεν προμεμελετημένοι (θόρυβος). Μὴ διακόπτετε· ἀκούσατε! Πρέπει νὰ ἔλθωμεν προμεμελετημένοι, διότι ἐνδέχεται, εἰς τὴν πρώτην ἀκόμη συνεδρίασιν νὰ παρεμβληθῶσι ζητήματα, τὰ ὁποῖα νὰ ἔχωσι σοβαρὰς συνεπείας. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη, καὶ οἱ Κύριοι Ἑπτανήσιοι καὶ ἡμεῖς οἱ ἄλλοι νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ κείμενον τοῦ συντάγματος, καὶ τὴν προσεχῆ δευτέραν ν’ ἀρχίσωμεν ὁριστικῶς τὴν συζήτησιν· λέγω δὲ τὴν δευτέραν, διότι μὴ ἀμφιβάλετε, ὅτι, ἂν αὔριον ἀρχίσωμεν, κερδίζομεν δύω ἡμέρας, ἀλλ’ ἴσως παρατείνωμεν τὰς συζητήσεις καὶ χάσωμεν ἐντεῦθεν χρόνον περισσότερον, ἐὰν δὲν ἔλθωμεν προπαρεσκευασμένοι νὰ συζητήσωμεν. Τὸ κατ’ ἐμὲ εἶμαι καὶ σήμερον εἰς κατάστασιν νὰ συζητήσω, ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι πολλοὶ δὲν εἶναι, διότι θὰ ἔλθῃ ἀμέσως εἰς τὴν ἀρχὴν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὰ μέγιστα τὴν ἕνωσιν· δὲν ἐξηγοῦμαι σήμερον, θὰ ἐξηγηθῶ μεθαύριον· διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἤμεθα προμεμελετημένοι, διὰ νὰ φέρωμεν τὰς ἀντιῤῥήσεις.

§66ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Τὴν ἕνωσιν δὲν τὴν διασπᾷ τίποτε.

§67ΕΤΕΡΟΣ ΠΛΗΡΕΞ. Εἶσαι πολὺ σκοτεινός· παρακαλῶ νὰ ἐξηγηθῆτε τί ἀμφίβολον ἔχει ἡ ἕνωσις.

§68ΚΑΛΟΣ. Μεθαύριον θὰ τὸ ἰδῆτε! — κανὲν ἀμφίβολον δὲν ὑπάρχει κατ’ ἐμὲ, κατ’ ἄλλους ὅμως ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρχῃ. Παρεκτὸς τούτου, Κύριοι, ὀφείλομεν νὰ κανονίσωμεν συγχρόνως καὶ τὰς ἡμέρας, καθ’ ἃς θέλομεν ἐργάζεσθαι εἰς συζητήσεις τινὰς κατεπειγούσας. Δύο ἰδέαι προτάττονται, ἡ μὲν νὰ ἦναι συνεχεῖς αἱ συνεδριάσεις, ἡ δὲ νὰ ἦναι ἐναλλάξ. Μὲ τὴν δευτέραν συντάσσομαι καὶ ἐγὼ, διότι ἡ συνεχὴς συνεδρίασις πολλάκις σκοτίζει τὸν νοῦν· αἱ σπουδαῖαι συζητήσεις καθίστανται ἐνίοτε καὶ θορυβώδεις καὶ φέρουν τὸν ἐγκέφαλον εἰς ταραχὴν, ἑπομένως ὀλίγοι θὰ ὦσιν εἰς κατάστασιν νὰ προβῶσι τὴν αὐτὴν καὶ τὴν ἀμέσως ἑπομένην εἰς συζήτησιν· ἡ μεσολάβησις λοιπὸν μιᾶς ἡμέρας εἶναι ἀναγκαία. Δι’ αὐτὸ φρονῶ νὰ μὴ ἦναι συνεχεῖς, ἀλλὰ νὰ ἦναι ἐναλλὰξ αἱ ἡμέραι, ἡ μὲν νὰ ἦναι πρὸς συζήτησιν τοῦ συντάγματος, ἡ δὲ δι’ ἄλλας προτάσεις, ὥστε ἕκαστος νὰ δύνηται νὰ ἔρχεται μὲ καθαρὸν νοῦν καὶ νὰ συζητῇ ἐπιτυχέστερον. Καὶ ἐγὼ ἤθελον συμφωνήσει μὲ τὸν προαγορεύσαντα νὰ ἐκλεχθῶσι 24 μέλη, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ τμήματά εἰσι 11, δὲν δύναται ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς νὰ ἐκλεχθῇ παρὰ τῶν τμημάτων. Κατ’ ἀνάγκην λοιπὸν πρέπει νὰ περιορισθῶσιν εἰς 22. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐνδέχεται τὰ τμήματα νὰ μὴ ἀναδείξωσιν ὡς μέλη τῶν ἐπιτροπῶν καὶ ἀνθρώπους, οἵτινες ὡς ἐκ τῆς πείρας καὶ τῶν φώτων των δύνανται νὰ συντελέσωσιν εἰς τὸν καταλληλότερον καταρτισμὸν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα νὰ μᾶς ἀπομακρύνωσιν ἀπὸ μεγάλας καὶ μακρὰς συζητήσεις, προτείνω νὰ δύνηται ἡ Συνέλευσις, ἐὰν ἴδῃ ὅτι ἐκ τῆς ἐκλογῆς τῶν τμημάτων δὲν ἐπετεύχθη ὁ σκοπὸς νὰ προσθέτῃ 4 ἢ 8 μέλη ἐξ αὐτῆς· ἡ προσθήκη δὲ αὕτη νὰ μὴ ἦναι ὑποχρεωτικὴ, διότι ἐνδέχεται νὰ ἐκλεχθῇ ὡς πρέπει ἡ ἐπιτροπή. Τοῦτο δὲ γίνεται εἰς τὰ πλεῖστα νομοθετικὰ σώματα ἦτο δὲ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν παρ’ ἡμῖν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι περιττὸν ν’ ἀποφασισθῇ.

§70ΚΑΛΟΣ. Βεβαίως πολλὰ δυσχερὲς καὶ ὄχι μικροῦ χρόνου εἶναι τὸ ζήτημα τῆς καθ’ ὅλα ἑνώσεως τῆς ἀδελφῆς Ἑπτανήσου μεθ’ ἡμῶν· ἀλλ’ ἐὰν δὲν δυνάμεθα ἐξ ἀρχῆς νὰ συγχωνεύσωμεν καὶ τοὺς ἀστικοὺς καὶ τοὺς πολιτικοὺς νόμους, δυνάμεθα ὅμως κάλλιστα νὰ συγχωνεύσωμεν τοὺς διοικητικοὺς καὶ τοὺς ποινικούς. Οἱ διοικητικοὶ καὶ οἱ ποινικοὶ δύνανται κάλλιστα εἰς ὁποιονδήποτε τόπον εὐθὺς νὰ ἐφαρμοσθῶσι. Τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν θεωρῶ παντάπασι δυσχερὲς νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ δημοτικὸς νόμος, ὅπως καὶ παρ’ ἡμῖν ὑπάρχῃ. Δύναται νὰ διαιρεθῇ ἡ Ἑπτάνησος εἰς δύω εἰς τρεῖς νομοὺς, ὅπως ἤθελεν ἐγκρίνει ἡ Συνέλευσις. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νόμων θέλει γίνει καταλληλότερον καὶ αἱ ἐκλογαὶ θέλουσιν ἐνεργηθῆ ὁμοίως. Μήπως δὲν ὀφείλωμεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἄλλο μεγαλεῖτερον καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν λαὸν αὐτόν; τὸ ζήτημα τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους, καὶ πῶς θέλετε αὔριον ἢ μεθαύριον, μετὰ δύω μῆνας ἀποσυρόμενοι σεῖς ν’ ἀφήσητε τὸ Κράτος ἄνευ προϋπολογισμοῦ, ν’ ἀφήσητε τὴν Κυβέρνησιν ἐλευθέραν νὰ δαπανᾷ ὅπως θέλει ἢ ἐντὸς περιορισμένου προϋπολογισμοῦ, ὅπως ὁ τοῦ 1864 μὲ βλάβην τῆς ἐσωτερικῆς καὶ ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας, μὲ βλάβην τῆς ἐθνικῆς τιμῆς πάντοτε; Ὄχι, Κύριοι, συμφέρον ἔχομεν, καὶ τὸ ἀπαιτεῖ ἡ κοινωνία, ἵνα ἡμεῖς ψηφίσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1865. Πρώτιστον ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι λοιπὸν νὰ ἐνασχοληθῇ σπουδαίως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1865 καὶ νὰ τὸν ὑποβάλλῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅσον τάχιστα, ὅπως ψηφισθῇ παρ’ αὐτῆς· διότι τὰ νομοθετικὰ Σώματα δὲν δύνανται νὰ συγκαλεσθῶσι πρὶν ἀντικατασταθῶσιν αἱ δημοτικαὶ ἀρχαί. Ἐπῆλθεν ἡ μεταβολὴ, Κύριοι, καὶ εἴς τινα μέρη κατελύθησαν αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ, εἰς τὰ πλεῖστα δὲ ἔμειναν καὶ μένωσιν ἀρχαὶ, τῶν ὁποίων ἡ διάρκεια πρὸ πολλῶν ἐτῶν εἶχε λήξει, καὶ ὅμως οὐδεμία φροντὶς ἐλήφθη. Εἰς αὐτὴν τὴν πρωτεύουσαν ἔχετε πρὸ δύω ἐτῶν τοιαύτην κατάστασιν, ἐπῆλθον τόσαι προτάσεις, τοσάκις ἐπελήφθητε αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, ἀλλὰ τίποτε δὲν ἔγεινε, ἡ παρανομία ἐξακολουθεῖ πρὸς βλάβην ὑλικὴν τοῦ δήμου καὶ τῶν δημοσίων συμφερόντων· διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προηγηθῶσι Βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ πρὶν ἢ γίνῃ ἀντικατάστασις τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, ἄλλως δὲν θέλετε ἔχει ἐκλογὰς, πηγαζούσας ἐκ τῆς ἐλευθέρας τοῦ λαοῦ βουλήσεως.

§71Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι καιρὸς ν’ ἀναγνώσητε μίαν σχετικὴν πρὸς τὴν συζήτησιν πρότασίν μου.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπροτάθη παρὰ τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ ἡ ἑξῆς πρότασις (Ἀναγινώσκεται).

§73ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πραγματικῶς, Κύριοι, ἦλθεν ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ λόγοι, αἱ φωναὶ, αἱ ἰδέαι αἱ ξηραὶ θὰ καταπέσωσιν ἀπέναντι τοῦ βήματος αὐτοῦ· ἦλθεν ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἕκαστος θὰ ἔλθῃ νὰ ὑποστηρίξῃ πράγματι δημοσίως τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας αἰσθάνεται ὡς καλὰς διὰ τὴν πατρίδα. Μέχρι τοῦδε, Κύριοι, πᾶσα κατηγορία κατὰ τῆς Συνελεύσεως ὡς βραδυπορούσης περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων της, εὕρισκεν ἀπέναντι σας βράχον, εἰς τὸν ὁποῖον κατεσυντρίβετο, καὶ ὁ βράχος οὗτος ἦτο ἡ μὴ πραγματοποίησις τῆς ἑνώσεως τῆς ἀδελφῆς Ἑπτανήσου μεθ’ ἡμῶν· σήμερον ὅμως ὁ λόγος αὐτὸς ὁ σπουδαῖος, ὁ βράχος, κατὰ τοῦ ὁποίου ὅλαι αἱ κατὰ τῆς Συνελεύσεως κατηγορίαι ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον συμφέρον νὰ κατηγορήσωσιν αὐτὴν, ἤρθη, καὶ ὀφείλει ἡ Συνέλευσις νὰ ἐπιληφθῇ τῶν σπουδαίων ἔργων της, διὰ τὰ ὁποῖα συνεκλήθη. Ὅταν ἔγεινε, Κύριοι, ἡ ἐπανάστασις, αὐτὴ ἡ ἐπανάστασις ὑπέδειξε καθαρὰ ποῖα εἶναι τὰ καθήκοντα τῆς ἐθνικῆς Συνελεύσεως, εἶπε ῥητῶς, ἡ ἐκλογὴ Βασιλέως, σύνταξις πολιτείας. Τὸ ἓν εὐτυχῶς ἐτελέσθη· Τὸ ἕτερον ὑπολείπεται, καὶ εὐτυχεῖς εὑρισκόμεθα εἰς τὴν στιγμὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλει ἀρχίσει ἡ συζήτησις τοῦ σπουδαίου τούτου ἀντικειμένου. Ἀπέναντι λοιπὸν τῆς συζητήσεως τοῦ νόμου τῶν νόμων τῆς πολιτείας πᾶσα ἄλλη συζήτησις ὁποιαδήποτε πρέπει νὰ ὑποχωρήσῃ, νὰ πέσῃ. Τὸ πρῶτον καθῆκον, τὸ ὁποῖον σήμερον ἔχομεν, εἶναι ἡ συζήτησις τοῦ Συντάγματος, διότι ἡ ἀποστολὴ τῆς Συνελεύσεως εἶναι, ὅπως συντάξῃ τὴν πολιτείαν, καὶ θέσῃ τὰ θεμέλια, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ οἰκοδομηθῶσιν ἀληθεῖς ἐλευθερίαι, καὶ ἡ ἀληθὴς εὐημερία τοῦ τόπου. Λυποῦμαι, Κύριοι, διότι δὲν εἶδον οὐδένα τῶν προτεινόντων τὴν μεταῤῥύθμισιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν πρότασίν του.

§74ΔΡΟΣΟΣ. Ζητῶ τὸν λόγον, Κ. Πρόεδρε.

§75ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὴν ὑποστηρίζω μετὰ ταῦτα ἐγὼ, καὶ λέγω, ὅτι τὸ πρῶτον καθῆκον, τὸ πρῶτον συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἡ ἐθνικὴ Συνέλευσις ἔχει, εἶναι νὰ προταχθῇ πάσης ἄλλης συζητήσεως ἡ συζήτησις τοῦ Συντάγματος.

§76ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Αὐτὸ προτείνομεν ὅλοι.

§77ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ σπουδαίου τούτου καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Συνέλευσις, δύο ἄλλα ἐπίσης σπουδαῖα καθήκοντα περὶ συνταγματικῶν νόμων ὑπάρχουσιν, καὶ εἶναι, Κύριοι, ὁ ἐκλογικὸς καὶ ὁ δημοτικός· ὅλοι δὲ οἱ ἄλλοι νόμοι, τοὺς ὁποίους ἐπρότεινεν ὁ Κύριος Καλὸς, εἶναι νόμοι ὀλίγου λόγου ἄξιοι, ἀπέναντι τῆς συντάξεως τῆς πολιτείας, καὶ ἀπέναντι τῶν δύο ἐκλογικῶν νόμων, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ στηριχθῇ, ἡ ὕπαρξις τοῦ συντάγματος. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ συντάγματος, Κύριοι, συνίσταται κατὰ τὴν ἰδέαν μου, κατὰ τὴν κρίσιν μου, εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἐλευθέρας ἐξασκήσεως τῶν δικαιωμάτων τοῦ πολίτου· αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζονται ὅλαι αἱ ἐλευθερίαι αἱ συνταγματικαί. Νομίζετε, Κύριοι, ὅτι, ἂν ἐπισπεύδητε νὰ κάμητε νόμον περὶ τύπου, περὶ διωρύγων, περὶ συγκοινωνίας, περὶ σιδηροδρόμων, ὅτι ἐφέρετε εἰς πέρας τὴν ἐξασφάλισιν τῶν ἐλευθεριῶν; Ὄχι, Κύριοι, διότι, ὡς προεῖπον, ἡ βάσις τῆς ἀληθοῦς ἐλευθερίας ἑνὸς τόπου, καὶ τῆς ἀληθοῦς ἐφαρμογῆς τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν, ἔγκειται εἰς τὴν ἀληθῆ ἐξάσκησιν τῶν δικαιωμάτων τῆς ψήφου τοῦ πολίτου· διότι ἐξ αὐτῆς τῆς ἀρχῆς προκύπτουσιν οἱ ἀληθεῖς ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ· καὶ ὅταν ἐξασφαλισθῇ ἀληθὴς ἀντιπροσωπεία διὰ τὴν Ἑλλάδα, μὴ φοβεῖσθε διὰ τοὺς νόμους, καθόσον ἂν δὲν ἐξασφαλίσητε τὴν ἀντιπροσωπείαν, ἂν δὲν ἐξασφαλίσητε τὴν εἰλικρίνειαν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, συντάξατε ὅσους νόμους θέλετε περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν, περὶ τύπου, ἢ ἄλλους νόμους φιλελευθέρους, οἱ νόμοι δὲν θὰ εὕρουν τὸ σῶμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐφαρμώσῃ, τὸ ὁποῖον θὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν μίαν ἡμέραν τὴν ἀκριβῆ τήρησίν των. Καὶ ὅταν ἔχητε, Κύριοι, ἓν σῶμα καλὸν δύναται πάντοτε νὰ ἔρχεται νὰ ζητῇ ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὴν ἀληθῆ ἐφαρμογὴν τῶν νόμων τῆς πατρίδος, καὶ αὐτὸ τὸ σῶμα εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ σᾶς ἐξασφαλίσῃ περὶ τῆς συστάσεως ὁποιουδήποτε νόμου. Προτείνω νὰ προηγηθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἡ συζήτησις τοῦ Συντάγματος καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος, πλὴν μιᾶς, διότι πραγματικῶς ὅλοι ἔχομεν ἀνάγκην ἀναπαύσεως κατὰ μίαν ἡμέραν, καὶ μία ἡ κυριακὴ δύω. Νομίζω ὅτι εἶναι λίαν ἀρκετὸς αὐτὸς ὁ χρόνος· νὰ προηγηθῇ δὲ ἡ συζήτησις τοῦ Συντάγματος μέχρις οὗ αἱ ἐπιτροπαὶ ἐργασθεῖσαι μᾶς ὑποβάλωσι τὰ νομοσχέδια περὶ τῶν ἐκλογικῶν νόμων· καὶ τότε ὅπου καὶ ἂν εὑρισκώμεθα, βαδίζομεν παραλλήλως. Τὴν μὲν μίαν ἡμέραν συζητοῦμεν τὸ Σύνταγμα, τὴν δὲ ἑτέραν τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους· ἄλλως τε, Κύριοι, κατὰ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν καὶ προχθὲς σᾶς ἐξέφρασα, σᾶς λέγω, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ λύσις μερικῶν ζητημάτων ἐπὶ τοῦ Συντάγματος, διὰ νὰ κανονισθῶσι καὶ μερικὰ ἄρθρα τῶν ἐκλογικῶν νόμων. Καθὼς δὲ σᾶς εἶπον καὶ προχθὲς, εἶδον ἓν πνεῦμα ἐνταῦθα, ὅτι ἡ Συνέλευσις πολὺ πιθανὸν νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν αἱρετὴν Γερουσίαν, καὶ ὑπὲρ τῆς ἰδέας ταύτης εἶμαι καὶ ἐγώ. Λοιπὸν εἶναι ἀναγκαῖον εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους νὰ προσθέσωμεν καὶ τὸν περὶ Γερουσίας νόμον, ὁ ὁποῖος θὰ ᾖναι ὅλως διόλου διάφορος ἀπὸ τὸν βουλευτικόν· βλέπετε λοιπὸν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις μερικῶν ζητημάτων τοῦ Συντάγματος, μέχρις ὅτου ἔλθωσιν τὰ ἀφορῶντα τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους νομοσχέδια. Ὁ Κύριος Καλὸς ἐπρότεινεν, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ συζητήσωμεν ἑτέρους νόμους, ὡς εἶναι ὁ προϋπολογισμός· τούτους τοὺς ἀποκρούω, τὸν προϋπολογισμὸν εἶναι πολὺ ὀρθὸν νὰ τὸν ψηφίσωμεν, διότι ἡ κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ μένῃ ἐλευθέρα εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ κράτους, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, Κύριοι, ὅτι ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι ἓν ἔργον οὐχὶ τόσον πολύμοχθον διὰ τὴν σημερινὴν Συνέλευσιν, διότι ἡ Συνέλευσις ἐσυζήτησε ἕνα προϋπολογισμὸν, καὶ εἶναι ἑτοίμη νὰ συζητήσῃ καὶ δεύτερον, ἢ νὰ παραδεχθῇ αὐτὸν ἐκεῖνον, ὅστις εἶναι τῆς ἰδίας ἔργον· διότι ποίας μεταβολὰς θὰ κάμῃ; δύναται νὰ τὸν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, καὶ ὅποιος νομίσει, ὅτι δύναται νὰ ἐπενέγκῃ τροποποιήσεις τινὰς, δύναται νὰ τὸ κάμῃ. Ὁ Κύριος Καλὸς πρὸς τούτοις σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῶσιν ὅλοι οἱ νόμοι, οἵτινες θ’ ἀποτελέσωσι τὴν ἀληθῆ συγχώνευσιν τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος, δυνάμεθα ὅμως νὰ διαιρέσωμεν τὴν Ἑπτάνησον διοικητικῶς καὶ εἰς δήμους. Σᾶς λέγω εἰλικρινῶς ὡς πρὸς τοῦτο, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν τὸ ἐμελέτησεν, ἄλλως τε θεωρῶ, ὅτι καὶ δὲν εἶναι ζήτημα τῆς μελέτης ἑνὸς μόνου ἀνθρώπου, εἶναι ἀντικείμενον συσκέψεως καὶ συζητήσεως πολλῶν, καὶ ἐξ ἡμῶν καὶ ἐκ τῶν κυρίων Ἑπτανησίων, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι καλλίτερα τὸν τόπον· ὁ δὲ Κύριος Καλὸς ἔχει ἄδικον νὰ ὑποθέτῃ, ὅτι ἡ διαίρεσις εἰς δήμους γίνεται εὐκόλως, μὲ ἕνα ψήφισμα, διότι 30 ἔτη εἶναι ἐφ’ ὧν ἐγένετο ἐνταῦθα ἡ διαίρεσις αὕτη, καὶ ἐν τούτοις δὲν ἐφηρμόσθη ἐντελῶς. Τοῦτο δὲ εἶναι ἁρμοδιώτεροι οἱ Κύριοι Ἑπτανήσιοι νὰ τὸ κρίνωσι. Εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ γίνῃ διαίρεσίς τις εἰς νομούς, αὐτὸ μοὶ φαίνεται πλέον εὐκολώτερον, διότι δύναταί τις καὶ γεωγραφικῶς νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν διαίρεσιν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο δὲν εἶναι εἰσέτι ὥριμον καὶ δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποφανθῶμεν ἀμέσως. Πιστεύω λοιπὸν τὴν τετάρτην ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τοῦ Συντάγματος, νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις τοῦ Συντάγματος, καὶ νὰ διορισθῶσιν αἱ ἐπιτροπαὶ διὰ νὰ συντάξωσι τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους, καὶ ἅμα διορισθῶσι νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις τοῦ πολιτεύματος.

§78ΔΡΟΣΟΣ. Δὲν ἠθέλησα νὰ λάβω τὸν λόγον πρὸς ὑποστήριξιν τῆς προτάσεώς μου, διότι οὐδεμία ἀντίῤῥησις ἐγένετο ἐπ’ αὐτῆς, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ, ἀφοῦ πρόκειται νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Συνέλευσις τῆς συζητήσεως τοῦ πολιτεύματος πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς μεγάλης καὶ ῥητῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν τὸ ἔθνος ἔδωκεν εἰς αὐτήν. Μίαν μόνον διαφορὰν παρετήρησα, οἱ μὲν προτείνουν ν’ ἀρχίσῃ τὴν ἐρχομένην τετάρτην, οἱ δὲ τὴν ἐρχομένην δευτέραν· ἂν οἱ νέοι συνάδελφοι ἡμῶν ἐμελέτησαν τὸ νέον σχέδιον τοῦ Συντάγματος καὶ νομίζουσιν, ὅτι εἶναι ἕτοιμοι πρὸς συζήτησιν δυνάμεθα ν’ ἀρχίσωμεν τὴν ἐρχομένην τετάρτην. Καθόσον ἀφορᾷ νὰ μὴ γίνῃ καμμία διακοπὴ νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν, διότι ὑπάρχουν ἀντικείμενα ἐκκρεμῆ καὶ ὑπάρχουν ἕτερα ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα θὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ τὰ ὁποῖα θὰ διακόπτωσι τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος. Προτείνω λοιπὸν νὰ παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Παλαμήδου, καὶ νὰ προσδιορισθῶσι 1 ἢ 2 ἡμέραι τῆς ἑβδομάδος διὰ τὰς ἄλλας ἐργασίας.

§79ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ μέχρι τοῦδε συζήτησις, Κύριοι, κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐπιθυμεῖ πρὶν ἢ λήξῃ τὰς ἐργασίας της νὰ προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ πολιτεύματος, καὶ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, παρουσιάζουσα μίαν διαφορὰν μόνον, ὅτι οἱ μὲν ζητοῦσιν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἡ Συνέλευσις νὰ ἐπιληφθῇ σπουδαίων τινῶν ἄλλων νόμων, ἐκ τῆς πείρας ἑνὸς δυστυχοῦς παρελθόντος ὁδηγούμενοι, τὸ ὁποῖον ὑπέσχετο πολλὰ, καὶ δὲν ἐξετέλεσε τίποτε. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων ὅλων, Κύριοι, ἡ προσάρτησις τῆς ἀδελφῆς Ἑπτανήσου παρουσιάζει σπουδαῖα κοινωνικὰ ζητήματα, καὶ πρὸ παντὸς ἄλλου ὀφείλει νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Συνέλευσις. Τὰ μέλλοντα νομοθετικὰ σώματα, Κύριοι, θὰ ἀμοιρῶσι καὶ πολλῶν φώτων, τὰ ὁποῖα περιέχει ἡ Συνέλευσις καὶ πολλῶν εἰδικοτήτων. Πρόκειται νὰ λύσωμεν κοινωνικὰ ζητήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων καὶ πρὸς χάριν αὐτῶν προσκαλοῦνται Συνελεύσεις. Βλέπετε τὴν Ἑπτάνησον, τὴν ὁποίαν διέπουν οἱ νόμοι βαρβάρου ἐποχῆς, πρόκειται νὰ τὴν διοργανώσωμεν καὶ τὸ καθῆκον αὐτὸ ἡ Συνέλευσις τὸ ἔχει· ἀλλ’ ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος δὲν θὰ γίνῃ μάθημα εἰς τὰς σκέψεις τῆς σημερινῆς Συνελεύσεως οἱ παρασταθέντες πληρεξούσιοι τῆς Συνελεύσεως της 3 Σεπτεμβρίου πόσα δὲν ἐπεψηφήσαντο, πόσα δὲν ἀπεφασίσατε καὶ τί ἐξετελέσθη, Κύριοι; Τὸ Σύνταγμα, αὐτὸς ὁ Χάρτης ὁ νεκρὸς, κατ’ οὐδὲν ἰσχύει, ὅταν δὲν διατυπῶσιν ἀρχὰς, ὅταν αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ διοικήσουν τὸν τόπον δὲν ἀκολουθῶσι κατὰ κεραίαν τὰς παραδεδεγμένας συνταγματικὰς ἕξεις. Ἀλλὰ, Κύριοι, θέλετε νὰ κλείσωμεν τὰς ἐργασίας τῆς Συνελεύσεως διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως ἑνὸς πολιτεύματος τῶν ἐκλογικῶν Νόμων; Κατ’ ἐμὲ, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπισπεύδῃ ἡ Συνέλευσις βιαζομένη ἀπὸ φόβους ἀνυποστάτους καὶ ἀπὸ συκοφαντίας, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν δύναται οὐδεὶς Ἕλλην νὰ ἔχῃ τὸν ἐλάχιστον φόβον. Ἡ Συνέλευσις ἐν τῷ πατριωτισμῷ της δύναται ν’ ἀντιτάξῃ καὶ τὰ στήθη της, τὰ πάντα ἀπέναντι ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι βλάπτουν τὴν ὕπαρξίν της. Ἡ Συνέλευσις, Κύριοι, ἔχουσα σκληρὰν δοκιμασίαν παρελθόντος δὲν θέλει ἀφήσει εἰς τὰς χεῖρας οἵας δήποτε ἐξουσίας τὴν ἐφαρμογὴν τῶν Νόμων, θέλει ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀνθρωπίνως δυνατὸν, νὰ προφυλάξῃ τὸ Ἔθνος ἀπὸ περιπετείας, αἱ ὁποῖαι ἀπεύχομαι νὰ λάβουν χώραν. Εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐπὶ μακρὸν παράτασις τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως παρεμποδίζει τὴν ἐπάνοδον ἐνόμου καταστάσεως· ἀλλ’ οὐχ ἧττον ὁμολογητέον, ὅτι θέλομεν παραλείψει καθῆκον ἱερὸν, μὲ τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπεφόρτισαν οἱ ἐντολεῖς μας, ἂν ἀφήσωμεν τὴν πολιτείαν μὲν κατὰ τύπους συντεταγμένην, κατ’ οὐσίαν δὲ διατηρουμένην εἰς τὰς χεῖρας μιᾶς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δύναται νὰ διαστρέφῃ πάντα νόμον. Ἔχομεν ἕνα ἐκλογικὸν νόμον, τοῦ ὁποίου ἡ πεῖρα ἀπέδειξε μεγάλας ἀτελείας, καὶ ὅστις κατήντησεν ἡ βάσις τῆς ἐκπορνεύσεως τῶν συνειδήσεων, ἔχομεν ἕνα νόμον τῆς Ἑπτανήσου, ὁ ὁποῖος μ’ ὅλας τὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι τῆς ἐποχῆς, φέρει τρόπον ψηφοφορίας, ὁ ὁποῖος ἐξασφαλίζει τὴν ἐλευθέραν θέλησιν τοῦ ἐκλογέως, ὡς πρὸς τοῦτο οἱ Ἑπτανήσιοι θέλουν μᾶς παρέξει τὰ φῶτά των, καὶ ἐν πρώτοις θέλομεν παραδεχθῆ τὸ σύστημα τῶν κυάμων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, ὑπάρχουν ζητήματα ἐκκρεμῆ, τῶν ὁποίων τὴν λύσιν ἀπέδειξε τὸ Ἔθνος ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ 1821, καὶ τὰ ὁποῖα αἱ κατὰ καιροὺς Συνελεύσεις τῆς Ἑλλάδος ἐψήφισαν καὶ μέχρι σήμερον δὲν ἐπραγματοποιήθησαν. Πρόκειται λοιπὸν μετὰ πεῖραν τοιαύτην δοκιμασιῶν νὰ κλείσωμεν τὰς θύρας τῆς Συνελεύσεως πρὸ τοῦ ἐπέλθῃ τὸ ἀντικείμενον αὑτό; Ἀλλὰ μᾶς λέγουν, ἕως πότε θὰ ἐκμεταλλεύησθε τὸ ἔθνος; θὰ μισθοδοτῆσθε; ἕως πότε θὰ παρατείνητε τὴν ἔκνομον κατάστασιν; Φρονῶ, καὶ τοῦτο τὸ φρονῶ μετὰ πεποιθήσεως, ἡ σημερινὴ κατάστασις τοῦ τόπου εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἡ ὕπαρξις τῆς Συνελεύσεως εἶναι ἡ μεγαλειτέρα ἄγκυρα τῆς τάξεως καὶ τῆς εὐνομίας... (Εὖγε, εὖγε). Κύριοι, τὸ συμπέρασμα τοῦ λόγου μου δὲν διαφέρει τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας πολλοὶ ἔντιμοι πληρεξούσιοι ὑπέβαλον, προσθέτω μόνον μίαν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν εἷς τῶν ἐντίμων πληρεξουσίων τῆς Ἑπτανήσου ὑπέβαλεν ὡς πρότασιν κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν. Αἱ συζητήσεις τοῦ πολιτεύματος εἶναι αἱ πρῶται, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπασχολήσωσι τὰς ἐργασίας τῆς Συνελεύσεως, ἀλλ’ αἱ ἐργασίαι αὗται πρέπει νὰ ἦναι διακεκομμέναι, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, οἱ μὲν πληρεξούσιοι νὰ λαμβάνουν τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον πρὸς σκέψιν· τινὰς δὲ ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος ν’ ἀφήσωμεν πρὸς συζήτησιν ζητημάτων εἰδικῶν περιστάσεων, ἢ πρὸς ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἤθελε προκαλεῖ. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὑπάρχει τὸ ζήτημα τῆς καθόλου συγχωνεύσεως τῶν Ἑπτανησίων. Βεβαίως, Κύριοι, ἀναγνωρίζω τὸ δυσχερὲς τοῦ ἔργου, ἀναγνωρίζω σήμερον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ πολυμελὲς ἡμεῖς σῶμα νὰ ἐπέμβωμεν εἰς τὰ καθέκαστα τῆς ἀναδιοργανώσεως εἰδικῶν καὶ λεπτῶν νόμων. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἡ ὄψις τῆς Ἑπτανήσου πρέπει νὰ ὁμοιάζῃ τὴν ὄψιν τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ θίξωμεν οὔτε τὴν ἀστικὴν, οὔτε τὴν δικαστικὴν νομοθεσίαν· δυνάμεθα ὅμως νὰ μεταβάλωμεν τὴν ὄψιν. Ἀλλὰ, Κύριοι, εἷς τῶν ἐντίμων πληρεξουσίων τῆς Ἑπτανήσου μᾶς λέγει, ὅτι θίγοντες ἕνα τῶν νόμων τῆς Ἑπτανήσου εἶναι ἀνάγκη νὰ θίξητε ὅλους. Μολονότι δὲν ἐμελέτησα τοὺς νόμους, φρονῶ ὅμως, Κύριοι, ὅτι ἐπὶ τῆς παρατηρήσεως αὐτῆς ἑνὸς τῶν ἐντίμων πληρεξουσίων ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ λάβῃ μέτρα παρεμπιπτόντως διὰ τὸ μέλλον· δύναται ἡ Συνέλευσις σήμερον, ἐκτὸς τῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ σχηματισθῶσι διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νόμου τῶν ἐκλογῶν, νὰ σχηματίσῃ εἰδικὴν ἐπιτροπὴν πρὸς ἀναθεώρησιν τῶν νόμων, μὲ τὴν ἐντολὴν ὄχι νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Συνέλευσις αὐτῶν τῶν μικρῶν καὶ σχοινοτενῶν ζητημάτων, ἀλλ’ ἵνα διαφωτίσῃ τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τὸ διάστημα τῆς διακοπῆς ἀπὸ τῆς παύσεως τῆς Συνελεύσεως, μέχρι τῆς συγκαλέσεως, τῶν νέων νομοθετικῶν Σωμάτων, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἐπιληφθῆ εἰς συντάξεις τῶν καταλλήλων νόμων. Διὰ τοῦτο κηρύττομαι σύμφωνος μὲ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ περὶ τοῦ τρόπου τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως· προτείνω δὲ συγχρόνως νὰ συστηθῇ εἰδική τις ἐπιτροπὴ ἐξ ἡμισείας ἐκ πληρεξουσίων τῆς Ἑπτανήσου καὶ ἐκ τῶν πληρεξουσίων τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ὅπως μελετήσωσι περὶ τῆς συγχωνεύσεως τῆς Ἑπτανήσου καθ’ ὅλου εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἥτις εἶναι μία ἐργασία, ἡ ὁποία θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν μέλλουσαν Κυβέρνησιν. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἄλλας ἡμέρας τῶν ἐργασιῶν.

§80ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§81ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ πανηγυρίσωμεν σήμερον τὸ Σύνταγμα, ἀλλὰ ἁπλῶς νὰ κανονίσωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξίν μας· δὲν πιστεύω ὅμως ὅπως οἱ προλαλήσαντες καὶ οἱ μετ’ ἐμὲ λαλήσοντες νὰ πολεμήσωσι τὰ ἰσχυρὰ καὶ ἀκαταμάχητα ἐπιχειρήματα τοῦ ἐντίμου φίλου μου Κυρίου Πετιμεζᾶ, ὅστις πολλὰ λογικῶς καὶ πολλὰ ὀρθῶς ἀπέδειξεν, ὅτι διαρκῶς πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὸ Σύνταγμα. Ἔχω ὅμως μίαν τινὰ πρότασιν σχετικὴν μὲ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ μηδόλως προσβάλλουσαν τὴν πρότασιν ἐκείνην τοῦ Κυρίου Πετιμεζᾶ, τοὐτέστι νὰ καθιερωθῶσι μία ἢ δύω ἡμέραι εἰς συζήτησιν ἄλλων ἀντικειμένων, ξένων τοῦ πολιτεύματος, καὶ πρὸ πάντων τοῦ Νόμου περὶ ἀγωνιστῶν. Μεταξύ, Κύριοι, τῶν καθηκόντων τοῦ ἀνθρώπου εἶναι τινὰ τὰ ὁποῖα ἔχουν αὐτὴν ἢ ἐκείνην τὴν ἰδιότητα ἢ τὴν σπουδαιότητα, καί τινα ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖα. Ὡς ἀπαραίτητον καθῆκον θεωρῶ τὴν ἀπόδοσιν τῆς εὐγνωμοσύνης πρὸς τοὺς εὐεργέτας, εἴτε τοῦ ἀτόμου, εἴτε τῆς κοινωνίας, εἴτε τοῦ Ἔθνους αὐτοῦ· ἀναντιῤῥήτως οἱ Ἥρωες τοῦ 1821 ὑπῆρξαν εὐεργέται καὶ ἡμῶν καὶ τῆς ὅλης Ἑλλάδος· ὀφείλομεν λοιπὸν καὶ ταχέως νὰ ἐργασθῶμεν ὑπὲρ τῆς θεραπείας τῆς νῦν ἐλεεινῆς καταστάσεως αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, ἥτις εἶναι εἰς ὅλους ἡμᾶς γνωστή. Ἀλλ’ ἐπειδὴ οἱ ἀρτίως ἐλθόντες καὶ παρακαθήμενοι μεταξὺ ἡμῶν ἀδελφοί μας Πληρεξούσιοι τῆς Ἑπτανήσου δὲν εἶναι ἐν πλήρει γνώσει τῆς καταστάσεως τῶν ἀγωνιστῶν τούτων, ἂς μοὶ ἐπιτρέψωσι νὰ τοῖς δώσω εἰκόνα τινά αὐτῶν.

§82ΤΙΝΕΣ. Αὐτὰ δὲν εἶναι ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§83ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ, Κύριοι, δὲν θέλω σᾶς ὁδηγήσει μακρὰν, ἔλθετε μετ’ ἐμοῦ, ἀκολουθήσατέ με, διὰ νὰ ἴδητε ὁποία τις εἶναι ἡ κατάστασις τῶν ἀγωνιστῶν. Βλέπετε τὴν ἀχυροσκεπῆ ἐκείνην Καλύβην ἥτις μετὰ τὸν ἄνεμον, μετὰ τὴν βροχὴν, μετὰ τὸν ἥλιον ἐμποδίζῃ ἀπὸ τοῦ νὰ εἰσέρχηται καὶ ἐξέρχηται ἀκωλύτως; αὐτὸ εἶναι τὸ μέγαρον τοῦ ἀγωνιστοῦ τοῦ 1821.

§84ΤΙΝΕΣ. Τί εἶναι αὐτά; (θόρυβος).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀγορεύων θέλει νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ἰδέαν του, ὅτι ὄχι μόνον τὸ σύνταγμα ἢ καὶ οἱ ἐκλογικοὶ νόμοι, ἀλλὰ καί τινες ἄλλοι πρέπει νὰ συζητηθῶσι· προτιμᾷ δὲ τὰ τῶν ἀγωνιστῶν’ καὶ θέλει νὰ συστήσῃ εἰς τὸν νέον συνάδελφόν μας τὴν ἀξίαν αὐτῶν. Μολαταῦτα τὸν παρεκάλεσα νὰ ᾖναι σύντομος.

§86ΣΟΛΩΜΟΣ. Ὅλοι πρέπει νὰ συμπράξωμεν διὰ νὰ ἱκανοποιηθῶσιν οἱ ἀγωνισταὶ τοῦ 1821.

§87ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Βλέπετε εἰς τὴν σκοτεινὴν ἐκείνην γωνίαν πολιόν τινα γέροντα ὠχρὸν καὶ ξηρὸν ὡς ὁ θάνατος, τοῦ ὁποίου τὸ στῆθος εἶναι πολλαχοῦ διατρυπημένον, τοῦ ὁποίου τὰ μέλη εἶναι συντετριμμένα; αὐτὸς εἶναι ὁ ἀγωνιστὴς τοῦ 1821. (Θόρυβος)

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν αἰσθάνεσθε τὴν ἀνάγκην διακοπῆς, ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν διακοπὴν ἄλλως πρέπει νὰ ᾖναι ἥσυχος ἡ Συνεδρίασις.

§89ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ἐκπληρῶ ἓν τῶν ἱερωτέρων καθηκόντων, βεβαιωθῆτε ὅτι καμμία προσπάθεια, κανεὶς θόρυβος δὲν θὰ ἐμποδίσῃ τοῦ νὰ εἴπω, ὅ,τι αἰσθάνομαι. Βλέπετε περὶ τὸν δυστυχῆ αὐτὸν γέροντα ὄντα τινα ἐλεεινὰ, πολεμοῦντα πρὸς τὸν θάνατον καὶ μόλις δυνάμενα νὰ προφέρωσι τὴν φράσιν «ἄρτον πάτερ, ἀποθνήσκομεν τῆς πείνης»· αὐτὰ εἶναι τὰ τέκνα τοῦ ἁγίου τούτου τέκνου τῆς θεᾶς ἐλευθερίας. Βλέπετε ἐκεῖ κάτω εἰς τὴν ἑτέραν γωνίαν γραῖαν, εἰς τῆς ὁποίας τὰς παρειὰς ἐσχηματίσθησαν αὔλακες ἐκ τῶν δακρύων; εἶναι ἡ σύζυγος τοῦ ἀγωνιστοῦ, κλαίουσα καὶ θρηνοῦσα, ὡς μὴ δυναμένη νὰ προσφέρῃ ἄρτον εἰς τὰ ἀποθνήσκοντα τέκνα της. Τοιαύτη εἶναι ἡ σημερινὴ θέσις τοῦ ἀγωνιστοῦ τοῦ 1821. ἐπικατάρατος λοιπὸν, ἐπικατάρατος ἔστω ἐκεῖνος, ὅστις ἀρνηθῇ τὸν ἄρτον τῆς ζωῆς εἰς τοὺς ἐνδόξους τῆς πατρίδος προμάχους. Ὁρμῶμαι, Κύριοι, ἐκ μιᾶς ἐπαρχίας, ἥτις οὐδεμιᾶς ἄλλης ἐφάνη κατωτέρα κατὰ τὸν ἔνδοξον ἀγῶνα τοῦ 1821, καὶ ἥτις οὐδόλως ἐστάθη στεῖρα τοῦ νὰ ἀναδείξῃ ἡμιθέους ἥρωας· ὁ ἀείμνηστος Διάκος, ὁ ἔνδοξος στρατηγὸς Σκαλτσοδῆμος, Μακρυγιάννης κλπ. εἶναι τὰ ἔνδοξα τέκνα τῆς ἡρωϊκῆς Δωρίδος.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, Κύριε Κατσικαπῆ, ὅτι ὑπερβαίνετε τὰ ὅρια τῆς ἀνάγκης, ἥτις σᾶς ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσητε.

§91ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Κάμνετε ἀνάπτυξιν, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἀναγνώσητε τὴν πρότασιν.

§92ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἐμποδίσθην, Κύριοι, καθ’ ἣν στιγμὴν ἤθελον ἀποδείξει ὁποία τις εἶναι ἡ θέσις τῶν ἀγωνιστῶν ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους καὶ ἡ πατρὶς καὶ ἡμεῖς καὶ πάντες ὀφείλουν ἄπειρον εὐγνωμοσύνην.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἐξακολουθῆτε, Κύριε Κατσικαπῆ.

§94ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Διότι, Κύριοι, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀπέθανεν ἐν τῇ πατρίδι μου...

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι περιττὰ, Κύριε Κατσικαπῆ, εἰς τὴν συζήτησιν τὰ λέγετε αὐτά.

§96ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Πλὴν τούτου, Κύριοι, ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου εἶχεν ἀρχίσει, ὅτε εὐτυχῶς ἀφίχθησαν οἱ Ἑπτανήσιοι, καὶ πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ ἀνεχθῶσι ποτὲ ὥστε νὰ ὑποτεθῶσιν ὡς ὑπαίτιοι διακοπῆς ἢ καταστροφῆς τῆς συζητήσεως ἑνὸς νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ προσφέρωμεν ἄρτον εἰς τὰ ἐνδοξότερα τῆς πατρίδος τέκνα· ἑπομένως φρονῶ ὅτι πλὴν τῆς συζητήσεως τοῦ πολιτεύματος τὸ πρώτιστον, τὸ ὁποῖον θέλει τεθῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, θὰ ᾖναι ὁ νόμος περὶ ἀμοιβῆς τῶν ἀγωνιστῶν.

§97ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀρκετὰ, Κύριε Πρόεδρε, ἐφωτίσθημεν.

§98ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δύο λέξεις, Κύριοι.

§99ΛΟΥΖΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἐπὶ ποίας οὐσίας τῶν προτάσεων τούτων συζητοῦμεν;

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι τρεῖς προτάσεις παρουσιάσθησαν προχθὲς, καὶ παρεπέμφθησαν διὰ σήμερον. Ἡ μία, τοῦ Κ. Δρόσου κλπ. ἀφορᾷ τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅπως προτιμηθῇ ἡ τοῦ Συντάγματος συζήτησις. Δευτέρα τοῦ Κ. Παλαμήδου, ὅστις ζητεῖ νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπὴ νὰ ἐπιθεωρήσῃ τοὺς νόμους περὶ ἐκλογῶν καὶ δήμων. Καὶ τρίτη τοῦ Κυρίου Βελιανίτου, νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπὴ περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ὀργανικῶν νόμων. Ἔδωσα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ πρώτου. Παρατηρεῖτε ὅμως, ὅτι τόσον εἶναι συναφῆ τὰ 3 αὐτὰ ζητήματα, ὥστε δὲν ἠδυνάμην νὰ διακόπτω κάθε τόσον τοὺς ἀγορεύοντας νὰ μὴ ἐπεμβαίνουν καὶ εἰς τὰ ἄλλα δύο.

§101ΛΟΥΖΗΣ. Αὐτὸ διαφέρει ὡς πρὸς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν προτάσεων.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψηφηφορίαν, θὰ γείνῃ διάκρισις.

§103ΛΟΥΖΗΣ. Ἐνδέχεται κανεὶς νὰ ζητήσῃ τὸ ἀπροχώρητον μιᾶς τῶν τριῶν τούτων προτάσεων.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅ,τι δήποτε ἔχετε νὰ προτείνετε ἐπὶ τῶν 3 ἢ μιᾶς τῶν 3 προτάσεων, ζητήσατέ με τὸν λόγον.

§105ΛΟΥΖΗΣ. Σημειώσατέ με.

§106ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν πρέπῃ νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τοῦ Συντάγματος· δὲν ἐννοῶ ὅμως συνάμα, καθ’ ὅσον παρασκευασθοῦν αἱ ἐργασίαι τῶν ἐπιτροπῶν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ καὶ δημοτικοῦ Νόμου, νὰ μὴ δύνανται νὰ διακοπῶσιν αἱ συζητήσεις τοῦ Συντάγματος· ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν πρέπῃ ὡς πρώτιστον καὶ σπουδαιότατον ἔργον νὰ ᾖναι ἡ συζήτησις τοῦ Συντάγματος, ἢ ἂν πρέπῃ ν’ ἀναβάλωμεν, ἀφ’ οὗ παρῆλθε τόσος ἤδη καιρὸς εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος, ἵνα τὴν θεωρήσωμεν ὡς δευτέραν λόγου, καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἄλλα σπουδαιότερα δῆθεν ἀντικείμενα. Λέγω λοιπόν, Κύριοι, ὅτι τὸ πρώτιστον ἀντικείμενον πρέπει νὰ ᾖναι ἡ συζήτησις τοῦ Συντάγματος.

§107ΠΟΛΛΟΙ. Εἴμεθα σύμφωνοι ὅλοι.

§108ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἀλλὰ βεβαίως θὰ συμβαδίζῃ καὶ ἡ συζήτησις τῶν Νόμων τοῦ ἐκλογικοῦ καὶ δημοτικοῦ. Ἀλλ’ ἰδοὺ μία πλάνη, τὴν ὁποίαν πιστεύω θὰ ὁμολογήσητε ὅτι ἐπικρατεῖ. Νόμον ἐκλογικὸν δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν πρὶν τοῦ Συντάγματος, οὔτε ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου θέλει δυνηθῆ νὰ προβῇ εἰς τὰς ἐργασίας της, πρὶν ἢ θέσωμεν τὸ θεμέλιον διὰ τοῦ Συντάγματος. Μένει μόνον ὁ Νόμος ὁ δημοτικὸς, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς θὰ ἐπηρεασθῇ πάλιν ἀπὸ τὰς συζητήσεις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος. Πρόκειται νὰ συζητήτωμεν τὸ Σύνταγμα· νομίζετε ἐν τούτοις ὅτι γνωρίζομεν ἐκ τῶν προτέρων τὰς οὐσιωδεστέρας διατάξεις τοῦ Συντάγματος; Ἐγὼ δὲν τὸ πιστεύω. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι συζητοῦντες καὶ διδάσκοντες τοὺς ἄλλους, θέλομεν διδάσκεσθε καὶ ἡμεῖς οἱ ἴδιοι. Μόνον μετὰ τὴν πλήρη κατάρτισιν τοῦ Συντάγματος θέλομεν εὑρεθῆ εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν χρησιμότητα τῶν ἄλλων Νόμων. Ἀλλὰ προβαίνοντες εἰς τὸ Σύνταγμα, ἂν εὐκολυνθῶμεν, προβαίνομεν ἐν τῷ μεταξὺ καὶ εἰς τὸν Δημοτικὸν Νόμον. Εἴτε νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὴν ἐξ ὑπαρχῆς σύνταξιν τοῦ δημοτικοῦ νόμου, διότι φρονῶ, ὅτι εἶναι καλήτερον νὰ περιορισθῶμεν νῦν εἰς ὀλίγας διατάξεις, τὰς οὐσιωδεστέρας, εἰς τὴν πρόληψιν τῶν μεγάλων ἀτοπημάτων, ἃ καταδείξεν ἡ πεῖρα ὡς ἐπικειμένου, χωρὶς νὰ προβῶμεν εἰς νέαν ἐξ ὑπαρχῆς κατασκευὴν, τοῦ Νόμου, ἥτις θὰ ἔχῃ τινὰ ἀτοπήματα. Ἐκτὸς τῶν δύο αὐτῶν νόμων εἶναι καὶ ἄλλοι τινὲς νόμοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ συζητηθῶσιν, ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, εἶναι π. χ. ὁ Νόμος, νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, εἴτε ἐντελὲς, εἴτε ἀτελὲς, περὶ συγχωνεύσεως τῆς Νομοθεσίας τῆς Ἑπτανήσου. Ἀλλὰ πρὸς τί τώρα νὰ κάμνωμεν τόσον ἀγῶνα, περὶ τοῦ τίνας νόμους θὰ συζητήσωμεν, ἐν ᾧ ἡμεῖς αὐτοὶ δυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν κατόπιν ὅ,τι καὶ ἂν ἀποφασίσωμεν τώρα; Ἐὰν κάμωμεν ἓν πρόγραμμα τώρα, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ μεταβάλλωμεν; πάντες ἐννοῦμεν, ὅτι εἶναί τινα ἀντικείμενα πολὺ σπουδαῖα, καθὼς π. χ. ὁ προϋπολογισμός. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι εἶναι ματαιοπονία ἡ περαιτέρω περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου συζήτησις. Ἐλέχθη περὶ νόμου περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν. Ἀλλὰ μόνον ὅταν συζητήσωμεν τὸ Σύνταγμα θὰ ἴδωμεν καὶ περὶ τῆς εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν, τότε θὰ κατανοήσωμεν κατὰ πόσον, καὶ πῶς θὰ ἦναι ἀνάγκη νὰ κάμωμεν νόμον εἰδικόν. Τὸ αὐτὸ λέγω καὶ περὶ τῆς ἀνάγκης νὰ λάβωμεν πρόνοιαν καὶ περὶ ἄλλων Νόμων, καθ’ ὅσον θὰ τὸ ἐπιτρέψῃ ἡ βραχεῖα ἢ παρατεταμένη διάρκεια τῶν συζητήσεων τῆς Συνελεύσεως. Τὸ αὐτὸ λέγω καὶ περὶ τῶν ἀγωνιστῶν. Ὁ ἱερὸς ἀγὼν δὲν εἶναι τοῦ ἀναστήματος, οὔτε τοῦ Κ. Κατζικαπῆ, οὔτε τοῦ ἰδικοῦ μου, οὔτε ἄλλων ἀτόμων, δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ τὸν ἀνυψώσῃ ὁ Κ. Κατζικαπῆς ἢ ἄλλος τις, βέβαιον εἶναι, ὅτι δὲν θὰ διαλυθῇ ἡ Συνέλευσις χωρὶς νὰ λάβῃ ἓν μέτρον καὶ περὶ τῶν ἀγνωνιστῶν. Πρὸς τί λοιπὸν ἡ συνηγορία τοῦ Κ. Κατζικαπῆ, ἥτις προϋποθέτει καὶ ἀντιλογίαν, ἐν ᾧ ἀντιλογία δὲν ὑπάρχει, οὐδ’ ἀδικοῦμεν τοῦ ἀδελφικοῦ Ἑπτανησίου τὸ αἴσθημα ὑποθέτοντες, ὅτι πρέπει διὰ νὰ ἐκτιμήσωσι τὸν μέγαν ἀγῶνα νὰ πανηγυρίσωμεν ἡμεῖς αὐτόν.

§109ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, Κ. Πρόεδρε, ἐφωτίσθημεν.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Ὀδυσσεύς.

§111ΟΔΥΣΣΕΥΣ. Ἐπειδὴ εἶναι ὅλοι αὐτῆς τῆς γνώμης, εἶμαι καὶ ἐγώ.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Καλλιγᾶς.

§113ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ πρότασίς μου μόνον, εἶναι περιττὴ ἡ ἀνάπτυξις.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέλετε νὰ παύσῃ ἡ συζήτησις;

§115ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλω ὅμως δώσει τὸν λόγον εἰς τὸν Κ. Λούζην. Ἰδοὺ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλλιγᾶ. «Τετράκις τῆς ἑβδομάδος κατὰ συνέχειαν θέλουν γίνεσθαι συζητήσεις περὶ τοῦ Συντάγματος κτλ.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Λούζης ἔχει τὸν λόγον. Ἡσυχίαν, παρακαλῶ, Κύριοι.

§118ΛΟΥΖΗΣ. Δύω λέξεις μόνον ὑποβάλλω εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ αὐταὶ ἐνδιαφέρουσι μᾶλλον τὸν τύπον τῆς προτάσεως, παρὰ τὴν οὐσίαν, καθότι ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν πάντες συμφωνοῦμεν. Προσκαλούμεθα, ἵνα ἐκφέρωμεν ψῆφον ἐπὶ μιᾶς προτάσεως, δι’ ἧς τρόπον τινὰ τίθεται εἰς ἀμφιβολίαν ἂν κατὰ προτίμησιν παντὸς ἄλλου ἀντικειμένου ὀφείλομεν νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς ἐπὶ τοῦ Συντάγματος συζητήσεως. Ἐπειδὴ δὲ ἐγὼ οὐδεμίαν διάθεσιν ἔχω νὰ ψηφίσω ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καθ’ ὅτι τὸ θεωρῶ ἀνώτερον τῆς ἡμετέρας ψήφου, διὰ τοῦτο λέγω μόνον δύω λέξεις πρὸς δικαιολόγησιν τοῦ ἑαυτοῦ μου, ὢν εὔελπις, ὅτι τὰς λέξεις ταύτας θέλει τὰς ἀσπασθῆ καὶ ἡ Συνέλευσις. Πῶς φέρεται, Κύριοι, ἡ πρώτη τῶν προτάσεων τούτων; «Συζήτησις τῆς προτάσεως Δρόσου, Λεβίδου κλπ. περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅπως προτιμηθῇ ἡ τοῦ Συντάγματος συζήτησις», Ἐννοῶ πολὺ καλὰ, ὅτι αἱ ἐκ τοῦ ἐκρύθμου τῆς περιστάσεως, καθ’ ἣν διετέλει ἡ Συνέλευσις, ἑδρεύουσα ἐπὶ δύω σχεδὸν ἔτη, ἀπέβαινεν ἴσως ἀναγκαῖον, ὅπως ἐνασχοληθῇ καὶ ἐπὶ βουλευτικῶν ἀντικειμένων· ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἠδύνατο νὰ προταθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, ὡς ἐπροτάθη, ὅτι ἡμεῖς, καθὸ Συνέλευσις, δικαιούμεθα νὰ θέσωμεν εἰς ἀμφισβήτησιν, ἂν πρέπῃ ἢ ὄχι νὰ προτιμηθῇ ἡ συζήτησις τοῦ Συντάγματος. Τοῦτο, Κύριοι, ἐκφεύγει τὰ ὅρια τῆς δικαιοδοσίας μας, τῆς ἁρμοδιότητός μας. Ἡ πατρὶς, τὸ ἔθνος, τὸ ὁποῖον ἐξέλεξεν ἡμᾶς πληρεξουσίους καὶ ἀπέστειλεν ἐνταῦθα, μίαν καὶ μόνην κυρίαν καὶ ἀποκλειστικὴν ἐντολὴν μᾶς ἔδωκε, Βασιλέα καὶ Σύνταγμα. Νὰ εἴπω λοιπὸν ἐγὼ σήμερον, ὅτι προτείνω, ὅπως διορθωθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις ἐπὶ τῷ τέλει νὰ προτιμηθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος, φρονῶ, ὅτι παραβαίνω ἣν ἔλαβον ἐντολήν. Τῷ ὄντι ποία ἀνάγκη εἶναι, Κύριοι, νὰ θέσωμεν ὑπὸ συζήτησιν, ἂν πρέπῃ νὰ προτιμηθῇ ἢ ὄχι, ἀφοῦ εἶναι αὕτη ἡ ἐντολή μας; τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἐδυνάμεθα νὰ κάμωμεν, καὶ εἴμεθα ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ δικαιώματος καὶ καθήκοντός μας, ἦτο νὰ εἴπωμεν, αὔριον θ’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις, καὶ ὄχι νὰ προτιμηθῇ· διότι ἡ λέξις προτίμησις σημαίνει, ὅτι δυνάμεθα καὶ νὰ ὑποσκελίσωμεν τὴν συζήτησιν ταύτην, ἢ ν’ ἀναβάλλωμεν ἐπί τινα χρόνον αὐτὴν, ἐπιλαμβανόμενοι ἄλλων ἀντικειμένων, τὸ ὁποῖον δὲν παραδέχομαι Λέγω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ προτιμήσεως, ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ μόνον περὶ προσδιορισμοῦ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἡ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος συζήτησις ὀφείλει νὰ λάβῃ ἔναρξιν, οὐχὶ δὲ νὰ θέσωμεν τρόπον τινὰ διαγωνισμὸν μεταξὺ τοῦ Συντάγματος, καὶ μεταξὺ τῆς κυρίας ἀποκλειστικῆς ἐντολῆς μας, μὲ ἄλλα δευτερεύοντα ζητήματα, τὰ ὁποῖα παραδέχομαι ὅτι ἐνδέχεται νὰ ἐνδιαφέρωσι τὸ κράτος, ν’ ἀπαιτῶσι ταχεῖαν θεραπείαν, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ὀφείλουσι κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ θεωρηθῶσιν ἀπέναντι τῆς καταρτίσεως τῆς πολιτείας ὡς δευτερεύοντα ζητήματα.

§119ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§120ΛΟΥΖΗΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, βλέπετε ὅτι, ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ πραγματικῶς δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἀσυμφωνία μεταξὺ Ἑλλήνων ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου.

§121Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐν τῇ προτάσει μου, Κ. Πρόεδρε, δὲν ἀναφέρω διόλου προτίμησιν.

§122ΛΟΥΖΗΣ. Ἐὰν ἐτυπώθησαν ἀκριβῶς, δὲν πταίω. Παρατηρῶ πλὴν ἡ πρότασις ὡς ἐτέθη ὑπὸ τοῦ προεδρείου δικαιολογεῖται πληρέστατα ἐξ ὅσων σήμερον ἐῤῥέθησαν, καθότι σήμερον περὶ προτιμήσεως ἐσυζητήσατε, καὶ ὡς ἐκ τούτου ὀρθῶς τὸ προεδρεῖον προσέθηκε τὴν λέξιν προτίμησις. Τὸ κατ’ ἐμὲ, Κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ φέρω ψῆφον ἐπ’ αὐτῆς τῆς προτάσεως, διότι δὲν ἔχω ἐντολὴν νὰ προτιμήσω μεταξὺ ἑνὸς ἢ ἄλλου ἀντικειμένου, ἀλλὰ νὰ ἐνασχοληθῇ πρὸς καταρτισμὸν τῆς πολιτείας.

§123Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Τοῦ λόγου σου, ὅπου ἔχεις αὐτὴν τὴν ἐντολὴν, νὰ τὴν κάμῃς, καθὼς καὶ ἡμεῖς, ὅπου ἔχομεν ἄλλας, πρέπει νὰ τὰς κάμωμεν.

§124ΛΟΥΖΗΣ. Ἀπατᾶσθε, καὶ ἀπατᾶσθε πολὺ, ἂν νομίζητε, ὅτι οἱ λόγοι μου ἀποβλέπουν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, νὰ ἀποκλεισθῇ πᾶσα περίπτωσις κατεπείγουσα καὶ ἐνδιαφέρουσα, εἴτε μίαν ἐπαρχίαν, εἴτε ὁλόκληρον τὸ ἔθνος. Ἀπατᾶσθε, Κύριοι. Καὶ ἐγὼ ὅστις τὸ λέγω, νομίζω, ὅτι γινώσκω τὶ λέγω, ὑμεῖς δὲ, καὶ ἰδίως οἱ Κερκυραῖοι, μὲ ἐννοεῖτε τὶ λέγω. Δὲν εἶναι οὗτος ὁ σκοπὸς, ἀλλὰ λέγω ὅτι ἀπέναντι τοῦ μεγάλου συμφέροντος τῆς ἑλληνικότητος, ὀφείλει πρὸς στιγμὴν πᾶν ἄλλο ἀντικείμενον καὶ συμφέρον νὰ σιωπήσῃ· σήμερον ἡ ἑλληνικότης αἰσθάνεται τὴν ἄμεσον καὶ κατεπείγουσαν ἀνάγκην νὰ καταρτισθῇ ἅπαξ.

§125ΠΟΛΛΟΙ. Οὐδεὶς ὁ ἀντιλέγων.

§126ΛΟΥΖΗΣ. Καὶ ἐπειδὴ εὐτυχῶς ἅπαντες συμφωνοῦμεν εἰς τοῦτο, εὔχομαι ὥστε καὶ διὰ τῶν ἔργων, νὰ δείξωμεν τὴν συμφωνίαν μας ταύτην. Ἑπομένως μετὰ τὰς διασαφήσεις ταύτας, Κύριοι, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀποβαίνει περιττὴ ἡ ἐπιψήφισις μιᾶς τοιαύτης προτάσεως, ὅλως περιττῆς! Νὰ προσδιορισθῇ μόνον ἡ ἡμέρα τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως.

§127ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ πολιτεύματος καὶ νὰ προσδιορισθοῦν αἱ ἡμέραι.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα, ὡς καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς ἐξ Ἑπτανήσου συναδέλφους, ὅτι καὶ πρὸ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Βασιλέως ἡ Συνέλευσις ἠδύνατο, ἂν εἶχε τὸν καιρὸν καὶ ἂν ἐπέτρεπον τὰ ἄλλα συμφέροντα καὶ αἱ ἄλλαι ὑποθέσεις, ἠδύνατο νὰ συντάξῃ τὸ πολίτευμα. Μετὰ τὴν ἔλευσιν τοῦ Βασιλέως καὶ τὴν ἐγκαθίδρυσίν του εἰς τὸν Θρόνον, ἐπίσης ἡ Συνέλευσις ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ πολιτεύματος· ἐμπόδισεν ὅμως τὴν ἐργασίαν ταύτην, τὴν σπουδαίαν καὶ ἀναγκαίαν τῆς Συνελεύσεως, ἡ βραδύτης τῆς ἀποστολῆς τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἑπτανήσου. Ἤλθατε, Κύριοι, καὶ εὐθὺς τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς ἐλεύσεώς σας μετὰ τὴν εἴσοδόν σας, πολλοὶ ἐκ τῶν Κυρίων πληρεξουσίων ἀνεφέρθησαν εἰς τὸ προεδρεῖον καὶ εἶπον· ἦλθον οἱ συνάδελφοί μας, καὶ προτείνομεν νὰ ἀφήσωμεν τὰς ἄλλας ἐργασίας καὶ νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ πολιτεύματος. Πῶς λέγεται τοῦτο; προτίμησις πάσης ἄλλης ἐργασίας. Τὸ προεδρεῖον ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἄδικον μόνον πότε; ἐὰν ἐνόμιζεν, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἠννόει οὐδεμιᾶς ἄλλης ἐργασίας νὰ ἐπιληφθῇ· ἀλλὰ τοῦτο δύναται νὰ ᾖναι γνώμη πρὸς τὸ παρὸν ἑνὸς ἢ καὶ τῆς πλειονοψηφίας ἢ καὶ τῆς μειονοψηφίας. Τὸ προεδρεῖον δὲν τὸ γνωρίζει. Ἐγένετο πρότασις, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τοῦ Συντάγματος καὶ ν’ ἀρχίσωμεν ἀμέσως· ἐννοεῖτε, ὅτι δὲν ἠμποροῦσα νὰ ὀνομάσω τοῦτο ἄλλως παρὰ προτίμησιν. Ὅταν δὲ ἡ Συνέλευσις εἴπῃ, οὐδεμία ἄλλη ἐργασία νὰ γίνῃ, τότε δὲν εἶνε προτίμησις, τότε λέγεται ἁπλῶς ἐργασία.

§129ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλὰ ἐῤῥέθησαν, Κύριοι. Τώρα ὁπότε πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν περὶ αὐτῶν, εἶνε ἀνάγκη νὰ κάμωμεν διαφόρους συγχωνεύσεις. Ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἐπιτρέπῃ, ἀντὶ νὰ ψηφίσωμεν μερικὰς προτάσεις, ἠμποροῦμεν νὰ ψηφίσωμεν τὰς ἰδέας τῶν διαφόρων, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν, ὅπως ἔγεινε πολλάκις. Ἡ ἰδέα, τοῦ ν’ ἀρχίσωμεν ἀμέσως τὰς ἐργασίας μας ἀπὸ τῆς συζητήσεως τοῦ Συντάγματος, μοὶ φαίνεται, δὲν παραδέχεται ἀμφισβήτησιν.

§131ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ὁπόσας ἡμέρας τῆς Ἑβδομάδος, καὶ ὁποίας.

§133ΤΙΝΕΣ. Πότε νὰ ἀρχίσωμεν;

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὲν ἐπρότεινον τὴν Τετάρτην, οἱ δὲ τὴν Δευτέραν. Ἐπομένως θέλω ἐρωτήσει. Οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις.....

§135ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν τετάρτην.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶνε σύμφωνοι ὅλοι;

§137ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§138ΣΟΛΩΜΟΣ. Καλλίτερον τὴν Δευτέραν διὰ νὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ σκεφθῶμεν.

§139ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§140ΖΕΡΒΑΣ. Νομίζω καλὸν μὲ τὸ σχέδιον τοῦ Συντάγματος νὰ τυπωθῇ καὶ τὸ προϋπάρχον σύνταγμα (θόρυβος).

§141ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα δὲν ἠμπορῶ νὰ δώσω τὸν λόγον, εἰμὴ μόνον ἐπὶ τῆς θέσεως τῶν ζητημάτων.

§143ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ὁμιλήσω, τὸ ζήτημα εἶνε θὰ τεθῇ ἡ Δευτέρα ἢ ἡ Τετάρτη. Ὁ θεμελιωδέστατος νόμος εἶνε τὸ Σύνταγμα. (θόρυβος). Ἐγὼ λέγω τὴν Δευτέραν, διότι πρέπει νὰ μελετήσωμεν.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι δὲν ἐμελέτησαν, ὅσοι δὲν εἶνε ἕτοιμοι, ὅσοι ἔχουν ἄλλους λόγους, θὰ ψηφίσουν ὑπὲρ τῆς Δευτέρας, εἶνε περιττὸν ν’ ἀγορεύσητε. Λοιπὸν, οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τοῦ Συντάγματος ἀμέσως τὴν Τετάρτην, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἔγεινε δεκτὸν τὴν Τετάρτην, Δύω προτάσεις ἔχω ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τῶν ἡμερῶν· ἡ μὲν μία πρότασις ὁρίζει τὴν Δευτέραν καὶ Τετάρτην ἑκάστης ἑβδομάδος πρὸς συζήτησιν τοῦ πολιτεύματος, ἄνευ παρεμβολῆς ἑτέρων προσκομμάτων, εἶνε ἡ πρότασις τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ· ἡ δὲ Παρασκευὴ καὶ τὸ Σάββατον πρὸς συζήτησιν τῶν ὑποθέσεων ὅσας ἡ Συνέλευσις ἤθελε κηρύξει κατεπειγούσας, τὰς ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις καὶ τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους.

§145ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῖος Πετιμεζᾶς;

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Γεώργιος. Ἡ ἑτέρα πρότασις εἶναι τοῦ Κ. Καλλιγᾶ, προτείνοντος, τετράκις τῆς ἑβδομάδος κατὰ συνέχειαν θέλει γίνεσθαι συζήτησις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος, ἅπαξ διακοπὴ καὶ ἅπαξ συζήτησις παντὸς ἄλλου ἀντικειμένου.

§147ΚΑΛΟΣ. Ὁ Κύριος Καλλιγᾶς, παρακαλῶ, νὰ ἐξηγήσῃ τὴν πρότασίν του, διότι ὅπως εἶνε, ἔχει συνεπείας, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ φέρουν σκάνδαλα.

§148ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν ἐνόμιζον νὰ ὑπάρχῃ τίποτε σκοτεινὸν ἐντὸς τῆς προτάσεώς μου, πολὺ μακρὰν δὲ νὰ ἔχῃ σπέρμα τι τοιοῦτον, ὥστε νὰ γεννήσῃ εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ Κ. Καλοῦ σκάνδαλον (γέλωτες). Λέγω τετράκις τῆς ἑβδομάδος κατὰ συνέχειαν ν’ ἐνασχοληθῇ ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ συντάγματος, καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος, διατί κατὰ συνέχειαν· διότι ἅμα διακόπτεται ἡ συζήτησις δι’ ἄλλης συζητήσεως, ἐπέρχεται ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ ἐπαναλάβουν οἱ ῥήτορες πάλιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐῤῥέθησαν τὴν προγενεστέραν συνεδρίασιν, ἐνῷ, ὅταν κατὰ συνέχειαν προχωρῇ ἡ συζήτησις τῆς αὐτῆς ὕλης, δὲν ὑπάρχει ἡ ἀνάγκη αὕτη. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι τὰς πρώτας τέσσαρας ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος, ἐὰν θέλητε, Δευτέραν, Τρίτην, Τετάρτην καὶ Πέμπτην......

§149ΣΧΙΝΑΣ. Δευτέραν, Τετάρτην, Παρασκευὴν καὶ Σάββατον.

§150ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Συγχωρήσατε νὰ ἀναπτύξω ἐγὼ τὴν ἐδικήν μου ἰδέαν. Κατ’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας λοιπὸν νὰ ἐνασχοληθῶμεν κατὰ συνέχειαν περὶ τῆς συζητήσεως τοῦ Συντάγματος· τὴν Παρασκευὴν νὰ διακόψωμεν πρὸς ἀνάπαυσιν, καὶ τὸ Σάββατον νὰ συζητῶμεν πᾶσαν ἄλλην ὕλην, διότι δὲν ἐννοῶ διὰ ποίαν αἰτίαν νὰ διακόπτωμεν τὴν Τρίτην, τὴν Κυριακὴν ἀνεπαύθημεν, διεσκεδάσαμεν, ἠκούσαμεν μουσικὴν καὶ ὅσα ἄλλα εἶνε. Ἔρχεται ἡ Δευτέρα, μιᾶς ἡμέρας ἐργασία θὰ μᾶς καταβάλλῃ; Λοιπὸν νὰ συζητῶμεν κατὰ σειρὰν τὸ Σύνταγμα, τὴν Παρασκευὴν, ἐπειδὴ ἡ ἐργασία τοῦ Συντάγματος εἶναι ἐπίπονος, εἶνε καλὸν νὰ ἀναπαυθῶμεν, καὶ τὸ Σάββατον πάλιν νὰ συνεδριάζωμεν. Δὲν βλέπω λοιπὸν ποῦ εἶνε ἡ σκιὰ τοῦ σκανδάλου.

§151ΚΑΛΟΣ. Ἐννοεῖ ὁ Κ. Καλλιγᾶς, ὅτι καθ’ ἣν ἡμέραν προσδιωρίσαμεν διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ πολιτεύματος δυνάμεθα νὰ φέρωμεν ἐπερώτησιν τινά;

§152ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ὄχι.

§153ΚΑΛΟΣ. Ὄχι λέγετε, καὶ ἐγὼ λέγω ναί. Εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν δύναται κανεὶς ν’ ἀφαιρέσῃ τὸν λόγον, ὅταν πρόκειται νὰ ἐπερωτήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι παραβιάζει τὸν νόμον ἢ ὅτι δὲν τηρεῖ τὸ καθῆκόν της. Εἰς πολλὰ ζητήματα προηγεῖται αὐτὸ, διότι εἶνε οὐσιωδέστερον παντὸς ἄλλου. Βλέπετε, λοιπὸν ὅτι κρύπτετε ἐν........ (θόρυβος) Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους πρέπει νὰ σαφηνισθῇ ἀπὸ τοῦδε, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα πάντοτε νὰ φέρωμεν ἐπερώτησιν. Εἶναι τὸ δικαίωμα τὸ πολυτιμώτερον, καὶ δὲν δύναται, Κύριε Καλλιγᾶ, οὔτε ἡ Συνέλευσις νὰ τὸ ἀφαιρέσῃ (θόρυβος).

§154ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τῷ ὄντι, Κύριοι, εὑρῆκα ποῦ εἶνε ἡ ἕδρα τοῦ σκανδάλου. Ἐνόμισεν ὁ Κ. Καλὸς, ὅτι εἶχον κατὰ νοῦν σχέδια μεγάλα, καὶ ἠρχόμην τρόπον τινα μὲ ἓν δίκτυον νὰ παγιδεύσω τὴν Συνέλευσιν καὶ νὰ δεσμεύσω τοιουτοτρόπως, ὥστε νὰ φιμωθῇ, καὶ νὰ μὴ δύνηται νὰ κάμῃ ἐπερωτήσεις καθ’ ἡμέραν (γέλωτες). Δὲν ἐξεφράσθην περὶ τῶν ἐπερωτήσεων.

§155ΚΑΛΟΣ. Τὸ εἴπατε ἀπὸ τῆς θέσεώς σας.

§156ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Φαίνεται, ὅτι ἐγὼ ἔχω δύω φωνὰς, ἡ μία ἐξέρχεται διὰ τοῦ στόματος, καὶ ἡ ἑτέρα διὰ τῆς γαστρὸς, εἶμαι καὶ γαστρίμυθος, καὶ ἠκούσατε τὴν τελευταίαν φωνήν· διὰ τοῦ στόματος δὲν εἶπον τίποτε (γέλωτες). Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν ἐξεφράσθην ποσῶς περὶ τῶν ἐπερωτήσεων, ὅταν ὑπάρχῃ ἡ διάθεσις τῶν ἐπερωτήσεων, κατὰ πᾶσαν συνεδρίασιν αἱ ἐπερωτήσεις δύνανται νὰ γείνουν, τὸ ζήτημα εἶνε, ἐὰν θέλετε αὗται αἱ ἐπερωτήσεις νὰ συζητῶνται τὸ Σάββατον.

§157ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§158ΕΤΕΡΟΙ. Ναί.

§159ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν εὑρίσκετε κατάλληλον τὴν ἡμέραν τοῦ Σαββάτου διὰ τὰς ἐπερωτήσεις, δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον· ἴσως φοβεῖσθε κἄτι τι τὸ Σάββατον ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ, δὲν ἠξεύρω τι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι εὔφημον διὰ τὰς ἐπερωτήσεις τοῦ Σαββάτου· ἀλλ’ ἐὰν δὲν θέλετε νὰ γίνωνται αἱ ἀπαντήσεις τὸ Σάββατον, ἡ Συνέλευσις εἶναι πάντοτε Κυρία, ὁποιανδήποτε ἡμέραν θέλει νὰ προσδιορίσῃ πρὸς ἀπάντησιν τῶν ἐπερωτήσεων.

§160ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Ἐὰν δὲν ᾖναι πλήρης ἡ συνεδρίασις ποῖον θὰ ἐπερωτήσωμεν; τὸ ντουβάρη;

§161ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἀφοῦ συνεδριάζετε τετράκις τῆς ἑβδομάδος, αὐτὰς τὰς συνεδριάσεις ντουβάρη τὰς ὀνομάζετε, τοῦ νὰ ἤμεθα πάντες ἡμεῖς παρόντες; (γέλωτες).

§162ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Λέγω, ὅτι ὅταν προσδιορίσωμεν εἰς μίαν μόνον ἡμέραν, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ κάμωμεν ἐπερωτήσεις, δὲν θὰ γείνῃ ποτὲ ἀπαρτία.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται συζήτησις ἄδικος, διότι ὁ ἀγορεύων δὲν τὸ εἶπεν αὐτό.

§164ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν εἶπον ποτὲ, ὅτι νὰ κάμητε τὴν δεῖνα ἡμέραν καὶ δεῖνα ὥραν τὰς ἐπερωτήσεις· κανονίζετε σήμερον τὴν σειρὰν καὶ τὴν τάξιν τῶν ἐργασιῶν σας τῶν τακτικῶν. Ἐννοεῖτε πολὺ καλὰ σεῖς, ὅτι ἡ Συνέλευσις εἶναι πάντοτε Κυρία· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πράττει σήμερον, τοῦ νὰ κανονίζῃ τὴν σειρὰν τῶν τακτικῶν ἐργασιῶν της, νὰ τὸ κάμῃ καὶ αὔριον καὶ μεθαύριον· λέγω· σήμερον δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ τὸ ἑξῆς· ὑπάρχει μία τακτικὴ ἡμερησία διάταξις, ἡ τακτικὴ ἡμερησία διάταξις εἶναι κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην νὰ ἐργάζωμαι ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ συντάγματος· ἀλλ’ ἐγὼ, ἡ κυρίαρχος Συνέλευσις, ἐὰν εὕρω σπουδαιότητα εἰς ἓν ζήτημα, καθὼς λέγετε σεῖς ἐπερώτησιν, τὸ ὁποῖον ζήτημα τῆς ἐπερωτήσεως τῷ ὄντι προκαλεῖ τὴν προσοχὴν ὅλης τῆς Συνελεύσεως, διότι ὑπάρχει κίνδυνος εἰς τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα συμφέρον τῆς πολιτείας, ποῖος ἐμποδίζει τὴν κυρίαρχον Συνέλευσιν νὰ διακόψῃ καὶ νὰ δώσῃ πέρας εἰς αὐτὴν τὴν ἐπερώτησιν, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ πολιτεύματος; Ἐὰν ὅμως δὲν ὑπάρχῃ αἰτία κατεπείγοντος, ἐὰν οὐδὲν προκαλῇ νὰ διακόψητε τὴν τακτικὴν ἡμερησίαν διάταξιν, νομίζετε, ὅτι δὲν εἶναι καλὸν τοὐλάχιστον νὰ τὸ προείπητε ἐξ ἀρχῆς, ὥστε ὅλοι νὰ τὸ γνωρίζωμεν, ὅτι θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐργασθῶμεν τακτικῶς εἰς τοῦτο, ἐκτὸς ἐὰν ἐκτάκτως γίνῃ ἐπερώτησίς τις· ὅταν δὲ γίνῃ ἐπερώτησις, τὸ νὰ γίνῃ ἀπάντησις αὐθωρεὶ εἶναι ἕνας παραλογισμός· ἂν εἴπητε, ὅτι εἶναι κατεπείγουσα, θὰ συζητηθῇ τὴν ἀκόλουθον ἡμέραν ἢ μετὰ δύω ἡμέρας. Ἐὰν ᾖναι κατεπείγουσα νὰ παραπεμφθῇ διὰ τὸ Σάββατον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια, καὶ οὐχὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐνομίσατε, ὅτι ἦσαν πλοῖα καὶ δίκτυα.

§165ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν συμφωνῶ ἐντελῶς μετὰ τοῦ προαγορεύσαντος· μολονότι κατ’ οὐσίαν δὲν διαφωνοῦμεν, ὡς πιστεύω, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο· εἶναι δεκτὸς πᾶς τις κατὰ πᾶσαν ἡμέραν νὰ κάμῃ ἐπερώτησιν; ναὶ ἢ ὄχι; Τί καὶ πότε θ’ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις, εἶναι ἄλλο ζήτημα· ἀλλ’ ἐὰν προσδιορίσητε, ὅτι μόνον μίαν ἡμέραν δύναται νὰ γίνῃ ἐπερώτησις, τότε θέλετε δεσμεύσει τὴν ἐνέργειαν τῆς Συνελεύσεως Λοιπὸν πᾶς τις δύναται κατὰ πᾶσαν ἡμέραν νὰ κάμῃ ἐπερώτησιν, ἀπόκειται δὲ εἰς τὴν πλειονότητα τῆς Συνελεύσεως ἑκάστοτε ν’ ἀποφασίσῃ, ἐὰν ἡ ἐπερώτησις ᾖναι σπουδαία, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἐπιτρέψῃ προσεχῶς ἢ εἰς ἀπωτέραν συνεδρίασιν τὴν συζήτησιν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι εἰς τὰς χεῖρας ὑμῶν νὰ ἐμποδίσητε τὸ ποιεῖν ἐπερωτήσεις, διότι ἡ ἐπερώτησις ἀφορᾷ τὸ κυβερνᾶν, διότι ἔχομεν καὶ ἔργον ὡς νομοθετικὴ ἐξουσία, ὡς Βουλὴ, νὰ συμβαδίζωμεν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἰς κανενὸς τὴν ἐξουσίαν δὲν κεῖται νὰ περιορίσῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως, ἤτοι τῆς ἐξελέγξεως ἑκάστοτε τῆς διαγωγῆς τοῦ ὑπουργείου. Ἡ ἐξέλεγξις αὕτη ἐνίοτε οὐδεμιᾶς ἐπιδέχεται ἀναβολῆς.

§166ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι ὅ,τι ἔγεινε σήμερον νὰ γίνηται καὶ εἰς τὸ ἑξῆς.

§167ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἶναι περιττὸν νὰ ἐρωτήσω.

§169ΣΠΗΛ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πολὺ συντελεστικώτερον, Κύριε Πρόεδρε, διὰ τὴν λύσιν τῶν διαφόρων ζητημάτων καὶ διὰ τὴν προηγουμένην συνεννόησιν τῶν πληρεξουσίων νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἓν διάστημα ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν. Ὁ Κ. Καλλιγᾶς σᾶς εἶπεν, ὅτι, ἐὰν ἀφήσωμεν ἡμέραν ἐν τῷ μέσῳ, θέλομεν χάνει ματαίως καιρὸν, καὶ τὴν δευτέραν ἡμέραν θέλομεν ἐπαναλαμβάνει ὅσα εἴπαμεν πρίν. Ἐρωτῶ τὸν Κ. Καλλιγᾶν, ὅταν ἀπὸ τὴν Πέμπτην μέχρι Δευτέρας μεσολαβήσουν τέσσαρες ἡμέραι, δὲν θὰ ᾖναι περισσότερον διάστημα παρὰ μία ἡμέρα; Λέγω λοιπὸν, ὅτι πολὺ φρονιμώτερον εἶναι νὰ γίνωνται αἱ συζητήσεις τοῦ συντάγματος τὴν Δευτέραν, Τετάρτην καὶ Παρασκευήν.

§170ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρεῖς γνῶμαι λοιπὸν ὑπάρχουν αἱ δύω εἶναι πρὸς ἀλλήλας ἀντίθετοι, ἀπέχουσι πολύ. Ὑπάρχει δὲ καὶ τρίτη ἐν τῷ μέσῳ· ἡ μία γνώμη εἶναι τὴν Δευτέραν καὶ τὴν Τετάρτην ἑκάστης ἑβδομάδος νὰ γίνωνται αἱ συζητήσεις τοῦ Συντάγματος, ἡ δευτέρα εἶναι....

§172Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Συγχωνεύω τὴν πρότασίν μου μετὰ τοῦ Κυρίου Ἀντωνοπούλου.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε εἶναι δύω. Δευτέρα, Τετάρτη καὶ Παρασκευὴ, ἢ τετράκις τῆς ἑβδομάδος κατὰ σειράν.

§174Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Συγχωνεύων τὴν πρότασίν μου μετὰ τῆς τοῦ Κ. Σπήλιου ὡς πρὸς τὸ πρῶτον μέρος, δὲν ἐννοῶ ὅμως καὶ ὡς πρὸς τὸ ὑπόλοιπον.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, περὶ τῶν ἡμερῶν εἶναι ὁ λόγος, ἔπειτα θέλω ἐρωτήσει καὶ διὰ τὰς ἄλλας· τὸ ζήτημα τίθεται οὕτω πως. Οἱ μὲν θέλουν παραδεχθῆ, ὅτι ἡ συζήτησις τοῦ συντάγματος θέλει γίνεσθαι, Δευτέραν, Τετάρτην καὶ Παρασκευὴν, οἱ δὲ ὅτι θὰ γίνωσιν, ἀρχόμεναι ἀπὸ τὴν Δευτέραν μέχρι τῆς Πέμπτης κατὰ συνέχειαν. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ γίνηται ἡ συζήτησις τοῦ Συντάγματος ἀνὰ πᾶσαν Δευτέραν, Τετάρτην καὶ Παρασκευὴν, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἐγένετο δεκτόν. Ἔρχεται ἤδη ν’ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Ῥήγα Παλαμήδη.

§176ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λοιπὸν τρὶς τῆς ἑβδομάδος τὸ Σύνταγμα καὶ τὸ σάββατον μόνον δι’ ἄλλα ἀντικείμενα.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, ὅστις ἔχει πρότασιν, νὰ τὴν ὑποβάλῃ ἔγγραφον.

§178ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παραδεχθέντος ....

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Χρηστόπουλε, σᾶς παρατηρῶ, ὅτι ἕως τώρα ἔχομεν 4 συνεδριάσεις καθ’ ἑβδομάδα, τὰς τρεῖς θὰ συζητηθῇ τὸ Σύνταγμα.

§180ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὰς ἄλλας δὲν ἐννοῶ, διὰ τὶ νὰ μὴ ἐργαζώμεθα.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, Κύριοι, ἠκούσατε, τὶ εἶπεν ὁ Κ. Χρηστόπουλος. Λέγει, ὅτι ἐκτὸς τῶν τριῶν ἡμερῶν νὰ ἐργαζώμεθα καὶ ἄλλας δύο.

§182ΤΙΝΕΣ. Ὄχι!

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τέλος πάντων τὸ σπουδαῖον διὰ σήμερον εἶναι τὸ Σύνταγμα, κατόπιν ἀποφασίζομεν διὰ τὰ ἄλλα.

§184Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ προσθέσωμεν ἀκόμη μίαν ἡμέραν καὶ νὰ μένῃ μόνον ἡ Πέμπτη.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠξεύρετε, οἱ ὀργανικοὶ νόμοι δὲν εἶναι ἕτοιμοι.

§186Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ἐννοῶ, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦδε προσδιορίζομεν, καὶ ὅταν ἦναι ἕτοιμοι, τότε γίνεται. (Θόρυβος).

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, παρακαλῶ, νὰ ἐννοηθῶμεν, νὰ διατυπώσητε ὅ,τι προτείνετε εἰς πρότασιν, ὥστε νὰ ἐννοῇ καὶ ἡ Συνέλευσις.

§188ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Φρονῶ, ὅτι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Συνέλευσις ἐδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Μεσσήνης, Κυρίου Ἀντωνοπούλου, τοῦ νὰ συνεδριάζωμεν τρὶς τῆς ἑβδομάδος πρὸς συζήτησιν τοῦ Συντάγματυς καὶ νὰ παραλείψωμεν μίαν διάμεσον ἡμέραν, ὅτι αὐτοὶ οὗτοι οἱ λόγοι λύουσι καὶ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ φέρῃ εἰς τὸ μέσον ὁ πληρεξούσιος Κυνουρίας Κύριος Χρηστόπουλος. Ὁ Κύριος Ἀντωνόπουλος ἐζήτησε νὰ μὴ συνεδριάζωμεν τὴν Πέμπτην διὰ νὰ ἀνταλλάξωμεν τὰς περὶ τοῦ πολιτεύματος ἰδέας μας καὶ νὰ προμελετήσωμεν διὰ τὴν ἑπομένην συζήτησιν. Ἑπομένως, ἐὰν κατὰ τὴν γνώμην τοῦ πληρεξουσίου Καλαβρύτων Κυρίου Πετιμεζᾶ, ἣν ὑπεστήριξε καὶ ὁ Κύριος Χρηστόπουλος, αὐτὴν τὴν ἡμέραν τὴν καθιερώσαμεν δι’ ἄλλο ἀντικείμενον, βεβαίως τὸν σκοπὸν τῆς διανοίας μας δὲν τὸν ἐκπληροῦμεν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι καθιερώσαντες τρεῖς ἡμέρας διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος ἐκανονίσαμεν συγχρόνως, ὅτι τέσσαρες θὰ ἦναι αἱ ἡμέραι τῶν συνεδριάσεών μας. Τρίτην, Τετάρτην καὶ Παρασκευὴν δύναται νὰ ἀφίσῃ ἡ Συνέλευσις διὰ τὸ Σύνταγμα, τὸ δὲ Σάββατον διὰ τὰς ὑπολοίπους ἐργασίας· ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ συνεδριάζωμεν καὶ πρὸς ἄλλα ἀντικείμενα χωρὶς νὰ ἀνατρέψωμεν τὴν βάσιν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐψηφίσαμεν τριήμερον καὶ οὐχὶ τετραήμερον συζήτησιν τοῦ Συντάγματος.

§189ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ἀντωνοπούλου ἔχων ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὴν ἡμέραν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος, θὰ ἀσχοληθῶμεν εἰς ἄλλα ἀντικείμενα ἐπίσης σπουδαῖα, ἄλλως ἤθελον παραδεχθῆ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Καλλιγᾶ, νὰ συνεδριάζωμεν τετράκις τῆς ἑβδομάδος διὰ τὸ Σύνταγμα, ὥστε νὰ μὴ ἀφίσωμεν νὰ χαθῇ μία ἡμέρα, διότι ἔχομεν σπουδαῖα ἀντικείμενα, καθὼς ἔχομεν τὸν ἐκλογικὸν Νόμον, τὸν Δημοτικὸν Νόμον, καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἴσως ἡ Κυβέρνησις παρουσιάσει πίστωσιν ἢ ἄλλα κατεπείγοντα· ὥστε ἐπιμένω λέγων, ὅτι ἀρκεῖ μία ἡμέρα δι’ ἀνάπτυξιν.

§190ΜΑΡΙΝΟΣ. Καὶ πότε θὰ ἐργάζωνται αἱ ἐπιτροπαί;

§191ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Σήμερον, Κύριε Πρόεδρε, ἀνεφάνη καὶ ζήτημα, ὅτι πρέπει νὰ ἐκλεχθοῦν Ἐπιτροπαί, διὰ νὰ ἐπεξεργασθῶσι τὸν ἐκλογικὸν Νόμον· αἱ ἐργασίαι αὐτῶν εἶναι σκολιαὶ καὶ ποικίλαι καὶ δύω ἡμέραι εἶναι πολὺ ἀναγκαῖαι εἰς τὰς ἐπιτροπὰς αὐτὰς, ὅπως καταρτίσωσι τὰς ἐργασίας των.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Καλλιγᾶς λέγει αἱ δύω ἡμέραι νὰ ἀφαιρεθῶσι διὰ τὰς ἐπιτροπὰς, πρόκειται πρῶτον νὰ ἀποφασίσωμεν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παλαμήδου, ὅστις προτείνει νὰ ἐκλεχθῶσιν ἐπιτροπαὶ, χωρὶς νὰ λέγῃ περὶ τοῦ τρόπου, ὅπως ἐπεξεργασθῶσι τὸν Δημοτικὸν καὶ ἐκλογικὸν Νόμον. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Γεωργίου Πετιμεζᾶ ἔχει ὡς ἑξῆς· «θέλει ἐκλεχθῆ ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν τμημάτων ἐκ μελῶν 22, ἥτις διαιρεθεῖσα εἰς δύο τμήματα, θέλει ἐπεξεργασθῆ τὸν Δημοτικὸν Νόμον καὶ τὸν ἐκλογικὸν, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν καὶ τοὺς σχετικοὺς νόμους τῆς Ἑπτανήσου.»

§193ΔΑΓΡΕΣ. Ὑπενθυμίζω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἐξέλεξεν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία ἤρξατο τὰς ἐργασίας της καὶ συνέταξε ἓν σχέδιον Δημοτικοῦ καὶ ἐκλογικοῦ Νόμου, τὸ ὁποῖον διανεμήθη εἰς τοὺς Κ. πληρεξουσίους, ἐρωτῶ καταργεῖται ἤδη ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη, θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον συνέταξεν ἡ ἐπιτροπή;

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία θέλει συστηθῆ, βεβαίως θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἔκαμεν ἡ πρὸ αὐτῆς ἐπιτροπή.

§195ΔΑΓΡΕΣ. Ἂν τὸ ἔργον λοιπὸν αὐτῆς ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, τότε ἀναγκαίως θεωρεῖται ὡς ὑπάρχουσα, καὶ θεωρουμένη ὡς ὑπάρχουσα, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἰδέας της, νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ σχέδιόν της παρὰ τῇ νέᾳ ἐπιτροπῇ, καθόσον, Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ἐξελέχθη ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, ἐξελέχθη καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος, εἰς τὰς ὁποίας δὲν εἶχον μέρος καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑπτανήσου, καὶ ὅμως τὸ Σύνταγμα αὐτὸ δὲν ἀποβλέπει μόνον τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ τὴν Ἑπτάνησον, καὶ ὅμως τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην δὲν θὰ τὴν ἀντικαταστήσωμεν. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀποφανθῇ, ἂν θεωρῇ ὑφισταμένην τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἐκλεχθεῖσαν ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως καὶ ἐπεξεργασθεῖσαν τὰ σχέδια τὰ ὑποβληθέντα καὶ διανεμηθέντα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου· ἂν τὴν θεωρῇ ὡς ὑφισταμένην, τότε πρέπει νὰ γίνῃ συμπλήρωσις μέχρι τοῦ 22 ἀριθμοῦ καὶ οὐχὶ νὰ ἐκλεχθῇ νέα (θόρυβος).

§196Σ. Π. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη, ἡ διορισθεῖσα πρὸς διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογικῶν νόμων, ἐπεραίωσε τὸ ἔργον της, τὸ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὥστε ἐτελείωσε τὴν ἀποστολήν της, ἐναπόκειται δὲ εἰς αὐτὴν νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς ἰδέας της καὶ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Ὑποθέτω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη εἶχεν ἐντολὴν τοῦ τμήματος, σήμερον ὅμως πρόκειται νὰ σχηματισθῇ σχέδιον ὑπ’ ἄλλας ἐπόψεις... (θόρυβος).

§197ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ὅτε συνεκροτήθη ἡ Συνέλευσις, ἐγένετο ἐπὶ τῶν τμημάτων ἐκλογὴ τῶν ἐννέα ἐπιτροπῶν, κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐγνώριζεν ἀκόμη τὴν εὐτυχίαν, ἥτις ἔμελλε νὰ ἔλθῃ διὰ τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου, αἱ ἐπιτροπαὶ αὐταὶ εἰργάσθησαν ἔχουσαι ὑπ’ ὄψιν μόνον τὴν γνώμην καὶ γνώσεις, τὰς ὁποίας εἴχομεν ἡμεῖς ἐν τῇ πρώην Ἑλλάδι· τώρα πρόκειται τὸ ἔργον νὰ γείνῃ τελειότερον, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς παρατηρήσεις τῶν Ἑπτανησίων· ἐκείνη ἡ ἐπιτροπὴ ἐπεραίωσε τὸ ἔργον της, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς νέας ἐπιτροπῆς. Ἡ Συνέλευσις εἶναι νέα, διότι τὴν ἀπαρτίζει καὶ ἄλλο προσωπικὸν, καὶ τὰ τμήματα θὰ ἐκλέξωσιν αὐτοτελῆ ἐπιτροπήν.

§198ΧΑΡΑΛ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐκλεχθεῖσα περὶ ἧς ὁμιλῶ, συνέταξε τὸ σχέδιόν της, ἑπομένως παύει αὐτοδικαίως· δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ, διότι ὑπάρχει εἰς αὐτὴν ὁ Κ. Δαγρές.

§199ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἂν καὶ ἤμουν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης, νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν ὑπάρχει τοῦ νὰ ὑποστηρίξῃ τις τὸ ἐναντίον, εἶναι μία τις μικροφιλοτιμία......

§200ΔΑΓΡΕΣ. Παρατηρῶ εἰς τοὺς προαγορεύσαντας καὶ ἐκφράζω τὴν λύπην μου, διότι παρεγνώρισαν, μοὶ φαίνεται, καὶ τὰς ἰδέας τῆς ἐπιτροπῆς τὰς ἐπικρατούσας ἐν τῇ Συνελεύσει, ὅτι δὲ δὲν ἦσαν ἄλλαι αἱ ἐπικρατοῦσαι τότε ἰδέαι ἢ αἱ σημεριναὶ ἀποδεικνύεται ἐκ τούτου, ὅτι ἐκ τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη μίαν κυριωτέραν ἀρχὴν, καὶ μοι φαίνεται, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, Κύριε Πρόεδρε, καὶ σήμερον ἀκόμη ἡ ψῆφος τῆς Συνελεύσεως θέλει ὑποστηρίξει, τὴν ὁποίαν τότε παρεδέχθημεν, δὲν ἐκυρώθη ὅμως εἰσέτι· αὐτὴ εἶναι μία ἀρχὴ σπουδαιοτάτη, ἥτις ἀνατρέπει τὴν βάσιν τοῦ ἐκλογικοῦ Νόμου, καὶ ἡ Συνέλευσις ἂν μετέβαλε ἰδέαν τὴν σήμερον, δὲν ἤθελεν ἐπιζητεῖ τὴν κύρωσιν (θόρυβος).

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀναγινώσκω πάλιν τὴν πρότασιν «θέλει ἐκλεχθῆ ἐπιτροπὴ ὑπὸ τῶν τμημάτων ἐκ μελῶν 22, ἥτις διαιρεθεῖσα εἰς τμήματα θέλει ἐπεξεργασθῆ τὸν δημοτικὸν καὶ ἐκλογικὸν Νόμον λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν καὶ τοὺς σχετικοὺς Νόμους τῆς Ἑπτανήσου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἐγένετο δεκτόν. Ὑπάρχει καὶ τρίτη πρότασις ἡ ἑξῆς· «Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· Νὰ ἐκλεχθῇ ἑνδεκαμελὴς ἐπιτροπὴ, ἐξ ἴσου ἀριθμοῦ Ἑπτανησίων πληρεξουσίων καὶ ἐκ τῶν τοῦ πρώην Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος, ὅπως συσκεφθῇ καὶ ἐφ’ ὅλων τῶν κλάδων τῆς Κυβερνήσεως τῆς πρώην Ἑπτανήσου ἀδιακρίτως, προτείνῃ τοὺς σχετικοὺς νόμους, οἵτινες ὁμοιομόρφως ὀφείλουσι νὰ κυβερνῶσι τὰς πρώην κεχωρισμένας δύω ἐπικρατείας, πρὸς τὴν ὅσον οἷόν τε ταχυτέραν συγχώνευσιν αὐτῶν. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 25 Ἰουλίου 1864.

Ὁ πληρεξούσιος Παξῶν

Ι. ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Βελιανίτης.

§203ΙΩ. ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω πολὺ, μόνον ἀναβαίνω εἰς τὸ βῆμα πρὸς διασάφισιν τῆς προτάσεως μᾶλλον ἢ πρὸς ἀνάπτυξιν, διότι ἤδη ἐκ τῆς συζητήσεως, ἥτις ἔλαβε χώραν εἰς τὴν προηγουμένην πρότασιν, ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω τὸ πνεῦμα τῆς ἐθνοσυνελεύσεως, ὅτι εἶναι ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς αὐτῆς τῆς προτάσεως, ἂν ὄχι καθὼς φέρεται, ἀλλ’ ὡς ἐλπίζεται, καθὰ θέλω τὴν διασαφήσει. Γνωρίζετε, Κύριοι, κάλλιστα, ὅτι δυνάμει τῆς ἀποφάσεως, ἥτις ἐν τῇ Ἰονίῳ Βουλῇ συγχρόνως μὲ τὸ ψήφισμα τῆς ἑνώσεως ἐγένετο παραδεκτὴ, ἐθεσπίσθη ὡς ἀκολούθως. «Ἅμα ἑνωθῇ τῷ Κράτει τούτῳ, δυνάμει τῆς ἀπὸ 5 Νοεμβρίου 1815 ἐν Παρισίοις συνθήκης, ἱδρυθεῖσα Βρετανικὴ Προστασία παύσῃ νομίμως, καὶ μέχρι τῆς παρευρέσεως καὶ τῶν Ἰονίων πληρεξουσίων ἐγκαθιδρύσεως νέου Συντάγματος τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος, ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς τῶν Ἑλλήνων ἐξουσιοδοτεῖται νὰ ἐξασκῇ ἐπὶ τῶν Ἰονίων νήσων καὶ τῶν ἐξαρτημάτων αὐτῶν πάντα τὰ δικαιώματα τῆς κυριαρχίας ὅσα, οἷα καὶ ὡς θέλει ἐξασκεῖ αὐτὰ καὶ ἐν τῷ λοιπῷ Βασιλείῳ τῆς Ἑλλάδος. Ἑπομένως θέλει τότε παύσει ἡ ἐξάσκησις τῶν προνομίων καὶ λειτουργιῶν τῆς Προστάτιδος Ἀνάσσης τοῦ Λὸρδ Μεγάλου Ἁρμοστοῦ, τῶν Τοποτηρητῶν αὐτοῦ καὶ τῆς Ἐκλαμπροτάτης Γερουσίας. Ἅπασαι αἱ λοιπαὶ τοῦ Κράτους Ἀρχαὶ διατηροῦνται ἐνεργοῦσαι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων Ἰονίων Νόμων ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τῶν οἰκείων ὑπουργῶν τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος». Ἡ ἐθνοσυνέλευσις συνεπεία αὐτῆς τῆς ἀποφάσεως ἐπρονόησε δι’ ἓν μόνον μέρος, ἀφορῶν τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἑπτανήσου· τὸ μέρος αὐτὸ ἦτο τὸ μέρος τῆς ἐκλογῆς τῶν πληρεξουσίων καὶ διὰ τοῦ ψηφίσματος τῆς 11 Ἀπριλίου 1864 ἐξουσιοδότησε τὴν Α. Μ., ἵνα διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ὁρίσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 4 ὅρων τοὺς ὁποίους παρεδέχθη ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν πληρεξουσίων. Κατὰ συνέπειαν τούτου ἀπεστάλη καὶ ὁ ἔκτακτος ἀπεσταλμένος εἰς τὴν Ἑπτάνησον, τοῦ ὁποίου ἡ ἐντολὴ ἔπαυσεν ἅμα τῇ περαιώσει τῶν ἐκλογῶν τῶν Ἰονίων πληρεξουσίων, σήμερον δὲ ἡ διοίκησις τῆς Ἑπτανήσου ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ὁποία ἦτο καὶ πρὸ τῆς ἑνώσεως μὲ τὴν μόνην διαφορὰν, ὅτι τὰ διάφορα Ἐπαρχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀπαρτίζουσι τὰς τοπικὰς κυβερνήσεις ἀνταποκρίνονται ἀπ’ εὐθείας εἰς τὰ οἰκεῖα ὑπουργεῖα, δὲν δύνανται ὅμως νὰ δώσωσιν ἐκτέλεσιν εἰς τὰς διαφόρους πράξεις τῆς ἐνεργείας αὐτῶν εἰμὴ εἰς τὰς κατεπείγουσας, καὶ τοῦτο θεωρεῖται ὅλως διόλου ἐξαρτώμενον ἐκ τῆς θελήσεως αὐτῶν, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλο τι, προκειμένου τοῦ ἐπάρχου νὰ προσδιορίσῃ ποῖον εἶναι καὶ ποῖον δὲν εἶναι κατεπεῖγον, ἵνα δώσῃ ἐκτέλεσιν ἀμέσως ἢ νὰ περιμένῃ πρῶτον τὴν ἐπικύρωσιν τοῦ οἰκείου ὑπουργείου. Ἅμα ἡ Συνέλευσις ἤθελεν ἀποπερατώσει τὰς ἐργασίας της καὶ ἤθελε καταρτισθῇ τὸ Σύνταγμα, ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑπτανήσου πῶς ἤθελεν ἐνεργεῖ; ἰδοὺ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον γεννᾶται εἰς ἕκαστον, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως μοὶ φαίνεται, ἵνα ἀπὸ τοῦδε ἴδωμεν πῶς εἰς τὸ μέλλον θὰ διοικηθῶμεν. Ἡ Ἑπτάνησος Κύριοι! εὑρίσκεται τὴν σήμερον ὑπὸ τὸ κράτος καὶ ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ παρελθόντος ἀκόμη, ὀφείλομεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν νὰ τὴν ἀφήσωμεν νὰ ἐξακολουθῇ;

§204ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ὄχι, ὄχι....

§205ΙΩ. ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἢ τοὐλάχιστον ὀφείλομεν νὰ προνοήσωμεν, καθόσον εἶναι δυνατὸν νὰ προνοηθῇ, καὶ καθόσον αὐτὴ ἡ πρόνοια δὲν ἤθελε παρεμβάλλῃ πρόσκομμα, καὶ τὸ διακηρύττω ἀπὸ τοῦδε, τοὐλάχιστον εἰς τὴν ὁσονένεστι ταχεῖαν ἀποπεράτωσιν τοῦ μεγάλου ἔργου τοῦ συνταγματικοῦ χάρτου, ὅλοι ὁμοφωνοῦμεν, καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμοφωνήσωμεν, ὅτι πρόνοια καὶ πρόνοια ἄμεσος ὀφείλει νὰ ληφθῇ περὶ τῆς Ἑπτανήσου. Εἴμεθα Κύριοι! εἰσέτι τὸ ἕρμαιον τῆς αὐθαιρεσίας ἐκείνων, οἵτινες ἐνήργησαν κατὰ τῆς ἑνώσεως; (ἐπιδοκιμασίαι). Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ἂν ὑμεῖς τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος οἱ πληρεξούσιοι, καὶ μὲ συγχωρῆτε ἂν κάμω τὴν διάκρισιν ταύτην, διότι εἶναι ἀναπόφευκτος, ἂν ὑμεῖς Κύριοι! εἴχατε τὴν ἐντολήν. «Βασιλεὺς καὶ σύνταγμα» ἡμεῖς ἐλάβομεν καὶ τὴν ἐντολήν· «σύνταγμα καὶ συγχώνευσις» ἀλλὰ θὰ μὲ εἴπῃ τις, καὶ τὶ θὰ καταστήσωμεν τὴν Συνέλευσιν ταύτην Νομοθετικὴν Βουλὴν, ἐγχώριον συμβούλιον, μὲ συγχωρεῖτε νὰ μεταχειρισθῶ τὰς φράσεις, αἱ ὁποῖαι ἰσχύουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἑπτανήσου, ἵνα ἐνασχοληθῇ εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν ὅλων ἀδιακρίτως τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι ὁμοιομόρφως ὀφείλουσι νὰ κυβερνήσωσι καὶ νὰ διοικήσωσι τὸν τόπον; ἄπαγε, δὲν ἐνόησα τοῦτο, καὶ ἂν ἡ πρότασις κατὰ τοῦτο δύναται νὰ παρέξῃ τὴν ἰδέαν, τοῦ νὰ γεννηθῇ εἰς τὸν νοῦν τινων αὐτὴ ἡ ἰδέα, ἔχω καρδίαν καθαρὰν νὰ τὴν διασαφήσω. Διὰ τῆς προτάσεώς μου ἐννόησα ἡ ἐθνοσυνέλευσις νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐπεξεργασίας τῶν ὀργανικῶν νόμων ὡς ἐκ τῶν ὁποίων δύναται ταχύτερον νὰ ἐπέλθῃ ἡ συγχώνευσις· ἐναπόκειται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, διότι ἡ πρότασίς μου μόνον καὶ μόνον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν ἐπιτροπῆς, νὰ ὑποδείξῃ τὸν τρόπον, τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θέλει ἐπιτευχθῇ ταχύτερα καὶ ἡ συγχώνευσις καὶ ἡ τακτοποίησις τῶν ἄλλων νόμων, οἵτινες ἀπαιτοῦσι περισσότερον χρόνον, μελέτην βαθεῖαν καὶ προσοχήν· ὡς ἐκ τούτου λοιπὸν εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι πάντες ὁμοθυμαδὸν θέλετε συνεργασθῆ εἰς τὸ ὅσον τάχιον ἡ Ἑπτάνησος νὰ ἐξέλθῃ ἐκ τῆς ἀνωμάλου ἐκείνης καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται, ἐκνόμου καταστάσεως, ἥτις ἂν δὲν διορθωθῇ, Κύριοι! δύναμαι εὐτόλμως νὰ εἴπω, ὅτι καὶ τὸ σύνταγμα δὲν θέλει ὁμοιομόρφως ἐφαρμοσθῆ. Ὀφείλομεν νὰ ῥίψωμεν τὰ θεμέλια, ἂν θέλωμεν νὰ κάμωμεν σύνταγμα ὄχι ἐφήμερον. Ἑπομένως διασαφίζω τὴν πρότασίν μου· ἡ ἐντολὴ τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν προτείνω, ἵνα ἡ Συνέλευσις ἐκλέξῃ, περιορίζεται εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν ὀργανικῶν νόμων, κατὰ τὴν σύνεσιν αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς καὶ μετὰ ταῦτα τῆς Συνελεύσεως οἵτινες δύνανται νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ταχυτέραν πραγματοποίησιν τῆς συγχωνεύσεως.

§206ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, ἀλλ’ ἀπὸ πόσα μέλη;

§207ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὅσα θελήσετε.

§208ΠΟΛΛΟΙ. Ἀπὸ 22.

§209ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἂς ᾖναι.

§210ΚΥΠΑΡΙΣΣΗΣ. Μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἐντίμου προλαλήσαντος, ἤθελεν εἶσθαι περιττὸν νὰ ὁμιλήσω· ἀλλὰ θέλω εἰπεῖ ὀλίγας λέξεις μόνον ὡς πρὸς τὰ ἔργα τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ Ἑπτάνησος ἀποτελεῖ, Κύριοι, ἐπαρχίας αὐτοτελεῖς, αἱ ὁποῖαί εἰσιν ἡνωμέναι, διὰ τοῦτο ἐγένετο τὸ ἡνωμένον Κράτος τῶν Ἰονίων νήσων. Ἑκάστη νῆσος ἔχει δημοτικοὺς νόμους ἰδιαιτέρους, ἔθιμα ἰδιαίτερα. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις μέλλει νὰ συστηθῇ κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ Βελλιανίτου, καὶ θὰ σύγκειται ἐξ Ἑπτανησίων καὶ ἐξ Ἑλλήνων τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, νομίζω ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἀντιπροσωπεύωνται ὅλαι αἱ νῆσοι.

§211ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§212ΚΥΠΑΡΙΣΣΗΣ. Π. χ. τὸ ἄκουσμα μόνον, ὅτι ἠμποροῦν αἱ μικραὶ νῆσοι νὰ ἀποτελέσωσι νομὸν μετὰ τῶν μεγάλων, ἤθελε ταράξει τοὺς κατοίκους αὐτῶν, διότι πρὸ ἑνὸς αἰῶνος σχεδὸν εἶναι συνειθισμέναι αἱ νῆσοι αὗται νὰ ἀποτελῶσι κράτος.

§213ΤΙΝΕΣ. Αὐτὰ δὲν ἔχουν σχέσιν.

§214ΚΥΠΑΡΙΣΣΗΣ. Ἔχουν σχέσιν κατὰ τοῦτο· ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ σύγκειται ἀπὸ μέλη, τὰ ὁποῖα νὰ γνωρίζωσι τὰς ἀνάγκας ἑκάστης νήσου· ἐὰν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δὲν ἀντιπροσωπεύηται ἡ Ἰθάκη, ἤθελε λείψει ἡ γνωμοδότησις αὐτῆς.

§215Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Δύο ἀπὸ τὰς μεγάλας καὶ εἷς ἀπὸ τὰς μικρὰς νήσους.

§216ΚΑΛΟΣ. Μετὰ τὴν πειστικωτάτην ἀγόρευσιν τοῦ ἐκ Παξῶν πληρεξουσίου Κυρίου Βελλιανίτου, εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐγὼ τὰ αὐτά. Ἡ ἀντίῤῥησις ἡ ἐπενεχθεῖσα παρὰ τοῦ πρὸ ὀλίγον καταβάντος τοῦ βήματος δὲν εἶναι ἰσχυρά· τὰ τμήματα ἀντὶ νὰ ἐκλέξωσιν ἀνὰ ἕνα, ἂς ἐκλέξωσιν ἀνὰ δύο, καὶ τότε θὰ ἔχωμεν εἰκοσιδύο μέλη, ὥστε πᾶσα νῆσος βεβαίως ἀντιπροσωπεύεται καὶ τοῦτο ὄχι διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον εἶπεν ὁ προαγορεύσας, ὅτι ἑκάστη νῆσος πρέπει νὰ ἔχῃ ἴδια προνόμια καὶ δικαιώματα, διότι πάντες πρέπει νὰ ὑποκύψωσιν εἰς τὸν νόμον τὸν γενικόν, ἀλλὰ διὰ νὰ συμπράξωσι πάντες εἰς τὸ νὰ ἐπικρατήσῃ εἷς καὶ ὁ αὐτὸς νόμος παντοῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἥτις θὰ σχηματισθῇ, θὰ λάβει ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις τῆς μιᾶς νήσου καὶ τῆς ἄλλης, καὶ θέλει σκεφθῇ κατὰ πόσον δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ πραγματικὴ καθ’ ὅλα συγχώνευσις. Λοιπὸν ἂς ἐκλεχθῶσιν εἰκοσιδύο μέλη, καὶ τοιουτοτρόπως ἠμποροῦν νὰ ἀντιπροσωπεύωνται πᾶσαι αἱ νῆσοι.

§217ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, Κύριε Πρόεδρε, ἐφωτίσθημεν.

§218ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐπιτροπή.....

§219ΗΡΑΚΛ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ πρῶτον ἡ Συνέλευσις ἐὰν ἐφωτίσθη· δὲν ἀντέχομεν πλέον.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει διαφορετικὴν γνώμην ὁ Κ. Κόκκινος.

§221ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Δὲν ἦλθα, Κύριοι, νὰ αἰτιολογήσω, ἦλθα νὰ ὑποβάλλω πρότασιν, ἥτις, νομίζω, ἀνταποκρίνεται περισσότερον εἰς τὸ γράμμα καὶ εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ ψηφίσματος τῆς Ἰονίου Βουλῆς, ἥτις εἶναι ἴσως συντελεστικωτέρα εἰς τὸ νὰ ὑπηρετήσῃ ἀποτελεσματικώτερον τὰ συμφέροντα ἐκεῖνα τῆς συγχωνεύσεως καὶ ἀφομοιώσῃ τὴν νομοθεσίαν. Κατὰ τὸ ψήφισμα τῆς Ἰονίου Βουλῆς, τὸ ὁποῖον πρὸ μικροῦ σᾶς ἀνέγνωσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μας Κ. Βελιανίτης, ἴδατε, ὅτι τὴν ἐξουσίαν μετὰ τὴν ἄρσιν τῆς Προστασίας τὴν ἐνασκεῖ ὁ Βασιλεὺς τῶν Ἑλλήνων διὰ τῶν νομίμων αὑτοῦ Ὑπουργῶν, ἀπαράλλακτα ὅπως ἐνασκεῖ αὐτὴν ἐν Ἑλλάδι· μέχρι δὲ τῆς καταρτίσεως τοῦ πολιτεύματος θέλει ἐξακολουθεῖ διέπουσα τὰ δημόσια τῆς Ἑπτανήσου πράγματα ἡ ἐκεῖ καθεστῶσα νομοθεσία. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Βελιανίτου ἔχει μὲν τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐκπληρωθῇ δι’ αὐτῆς ἡ ἀποστολὴ, τὴν ὁποίαν οἱ ἀξιότιμοι τῆς Ἑπτανήσου πληρεξούσιοι ἔλαβον, καὶ ἥτις συνίσταται ὄχι μόνον εἰς τοῦ πολιτεύματος τὴν ἐπιψήφισιν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀφομοίωσιν τῆς νομοθεσίας, ἀλλ’ ὁ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου ἐννοεῖ τὴν πραγματοποίησιν παρεκκλίνει ἀπὸ τὰς βάσεις, τὰς ὁποίας τὸ ψήφισμα ἔχει, καὶ δὲν εἶναι τοσοῦτον συντελεστικὸς ὅπως δύναται νὰ ᾖναι ἕτερός τις τρόπος. Ῥητῶς λέγει τὸ ψήφισμα, ὅτι ἡ ὑπάρχουσα νομοθεσία ἐν Ἑπτανήσῳ θέλει διέπει τὰ δημόσια τῆς Ἑπτανήσου πράγματα· φρονῶ λοιπὸν μέχρις ὅτου ψηφισθῇ τὸ πολίτευμα, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν δύναται νὰ ἐνασκήσῃ οἷον δήποτε μέτρον πρὸς μεταβολὴν τῆς νομοθεσίας· (θόρυβος). Πόῤῥω τῆς ἰδέας μου κεῖται τοῦ νὰ προσβάλω τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας τὸ παντοδύναμον, οὔτε τὴν ἁρμοδιότητα αὐτῆς ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ ἀρνηθῶ. Ἐννοῶ ὅμως, ὅτι βάσις τῆς ἐνασκήσεως τῶν δικαιωμάτων τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἶναι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν αὑτὸ τὸ ψήφισμα τῆς Ἰονίου Βουλῆς· τὸ νὰ ἐκλέξῃ ἡ Συνέλευσις σήμερον εἴτε ἐν τοῖς τμήμασιν, εἴτε ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει, ἐπιτροπὴν, ἥτις νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Βελιανίτου, τοῦτο ἀποτελεῖ ἐνάσκησιν τῆς κοινοβουλευτικῆς πρωτοβουλίας· ἡ ὥρα αὐτῆς κατὰ τὸ ψήφισμα τῆς Ἰονίου Βουλῆς εἰσέτι δὲν ἔφθασεν· εἶμαι δὲ καὶ ἐγὼ σύμφωνος, ὅτι πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ προπαρασκευασθῶσι τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, διὰ τὴν τῆς νομοθεσίας ἀφομοίωσιν, (θόρυβος). Παρακαλῶ, Κύριοι, ἄλλο εἶναι ἡ παρασκευὴ μέτρων καὶ ἄλλο ἡ ἐκτέλεσις νομοθετικῆς πρωτοβουλίας· διὰ τὴν μίαν δὲν πρόκειται, διὰ δὲ τὴν παρασκευὴν τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι θὰ κατορθώσωσι τὴν ἀφομοίωσιν τῆς νομοθεσίας, ἔχομεν πάντοτε τὸν καιρὸν, ἐννοῶ ὅμως, ὅτι τὰ προπαρασκευαστικὰ ταῦτα μέτρα δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἀλλ’ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἑπομένως εἰς θέσιν, ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῆς ἁρμοδιότητός της, νὰ μελετήσῃ ἐμβριθέστερον, διότι γνωρίζει πολὺ καλλίτερον τὰ διάφορα ἀκανθώδη ζητήματα, τὰ ὁποῖα πρέπει προηγουμένως νὰ λυθῶσι διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ τέρμα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δυνατὸν νὰ φωτισθῇ, ἀπὸ τὰς γνώμας ὅλων τῶν ἀξιοτίμων ἀντιπροσώπων τῆς Ἑπτανήσου, ἀπὸ τὴν γνώμην τοῦ ἐκτάκτου αὑτῆς ἀπεσταλμένου, ὡς καὶ τοῦ βοηθητικοῦ προσωπικοῦ· δύναται νὰ καλέσῃ τέλος πάντων πρόσωπα ἴσα, ἐξ Ἑλλήνων καὶ Ἑπτανησίων, τὰ ὁποῖα νὰ ἐνασχοληθῶσιν εἰς αὐτὴν τὴν σπουδαίαν καὶ ἐμβριθῆ ἐργασίαν.

§222ΚΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι σύμφωνος ἡ Συνέλευσις νὰ παύσῃ ἡ συζήτησις.

§224ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§225ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἐὰν δὲν ἐπιμένῃ ὁ Κύριος Κόκκινος εἰς τὴν ἰδέαν του.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ δικαιώματα τῆς Συνελεύσεως δὲν ἐλαττοῦνται ποτὲ ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν ἑνὸς, καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἦλθε κανεὶς ἔχων σκοπὸν νὰ τὰ ἐλαττώσῃ.

§227ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἕκαστος πληρεξούσιος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῇ κατὰ τὰς σκέψεις του· ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως εἶναι ἐκείνη, ἥτις ἰσχύει.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Βελιανίτου μετὰ τὴν ἀγόρευσίν του ἔχει ὡς ἑξῆς· «Νὰ ἐκλεχθῇ ἐπιτροπὴ ἐξ εἰκοσιδύω μελῶν ἀντὶ ἕνδεκα ἐκ τῶν τῆς Ἑπτανήσου καὶ λοιπῆς Ἑλλάδος πληρεξουσίων, ὅπως ἐπεξεργασθῇ τοὺς ὀργανικοὺς ἐκείνους νόμους, ὅσοι δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν ταχυτέραν καὶ ἀσφαλεστέραν συγχώνευσιν.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἀνίστανται σχεδὸν ὅλοι)· ἐγένετο δεκτή. Ἄλλο ἀντικείμενον δὲν ἔχομεν. Παρακαλῶ τοὺς Κυρίους πληρεξουσίους νὰ συνέλθωσιν αὔριον τὴν δεκάτην ὥραν. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις· ὥρα 2 καὶ 25 μ. μ.

Ὁ Πρόεδρος,

Ε. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ.

Οἱ γραμματεῖς, Α. Νικολαΐδης.