1864.02.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΣΙΖʹ.

Τῆς 12 Φεβρουαρίου 1864.

(Τετάρτη).

Ὥρα 1 Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. ... Δὲν ἦτο πλήρης ἡ Συνέλευσις... ... (θόρυβος).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. πληρεξουσίου;

§3ΠΟΛΛΟΙ. Ποία εἶναι ἡ πρότασις;

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι ὅτι πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ὅλαι αἱ ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως, αἱ ληφθεῖσαι κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν ὡς μὴ ὑπάρχουσαι, διότι ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τῆς τελευταίας προτάσεως ἀπεδείχθη ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν ἦτο πλήρης (θόρυβος). Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι τὰ πρακτικὰ ἔχουσι καλῶς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐκ τοῦ ὅτι ἡ τελευταία συνεδρίασις καὶ αἱ ἄλλαι προηγηθεῖσαι διελύθησαν, διότι ἡ Συνέλευσις δὲν ὑπελείπετο πλήρης, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ, τὴν ἀφορῶσαν τὴν παρουσίαν τῶν Κυρίων πληρεξουσίων κατὰ τὸ διάστημα τῆς συνεδριάσεως. Τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι τὸ 10 ἄρθρον. «Αἱ συνεδριάσεις ἄρχονται τακτικῶς τὴν 11 ὥραν» αὐτὸ μετεβλήθη. «ὀφείλουσι δὲ νὰ παρευρίσκωνται κατ’ αὐτὴν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς μέχρι τέλους πάντες οἱ πληρεξούσιοι. Οἱ ὁπωσδήποτε κωλυόμενοι νὰ παρευρεθῶσιν εἴς τινα τῶν συνεδριάσεων ἢ ἀναγκαζόμενοι, διαρκούσης αὐτῆς, νὰ ἀποχωρήσωσι, γνωστοποιοῦσιν εἰς τὸν πρόεδρον οἱ μὲν, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως, οἱ δὲ ἐν καιρῷ, τὰ ἑαυτῶν κωλύματα». «Τὰ ὀνόματα τῶν ἄνευ τοιαύτης γνωστοποιήσεως μὴ ἐμφανιζομένων ἢ ἀποχωρούντων τῶν συνεδριάσεων, δημοσιεύονται διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Συνελεύσεως.» Πρέπει νὰ ἐκτελῶμεν ἀκριβῶς τὸ παρὸν ἄρθρον, διότι εἶναι λυπηρὸν νὰ διέλθῃ ἡ Συνέλευσις χωρὶς ν’ ἀφίνῃ ἴχνη, καὶ ἴχνη πολλὰ καὶ σπουδαῖα ἀποδεικνύοντα τὴν ἐνδελεχῆ μέριμναν τῶν Κ. πληρεξουσίων περὶ τῆς βελτιώσεως τῶν πραγμάτων τῆς πατρίδος ἡμῶν.

§5ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, Κ. Πρόεδρε, νὰ μοὶ εἴπητε, ἂν εἰδοποιήθη ἡ Κυβέρνησις νὰ ᾖναι παροῦσα, διὰ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἐδῶ.

§7ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ ᾖναι ἐδῶ καὶ ὁ Κ. πρωθυπουργός· ἡ ἐπερώτησίς μου ἀπευθύνετο πρὸς ὅλην τὴν Κυβέρνησιν· δὲν πρόκειται περὶ μικροῦ ζητήματος, πρόκειται νὰ ῥιφθοῦν 400 ἄνθρωποι εἰς τὰς ἀγυιάς.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπερώτησίς σας ἀπευθύνετο πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, κατὰ δὲ τὸ Σύνταγμα, ὑπάρχει ἀλληλεγγύη μεταξὺ ὅλων τῶν ὑπουργῶν· ἡ παρουσία ἑπομένως ἑνὸς ὑπουργοῦ δύναται νὰ ᾖναι ἐπαρκής.

§9ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Συγχωρήσατέ μοι, Κύριε Πρόεδρε, νὰ παρατηρήσω ὅτι δὲν δύναμαι νὰ συμμερισθῶ τὴν ἰδέαν σας, διότι αὕτη ἀντιβαίνει ὅλως πρὸς τὰ συνταγματικὰ νόμιμα. Ναὶ, τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ὡς ἐκπροσωποῦν τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἀλληλέγγυον διὰ πᾶσαν τῆς κυβερνητικῆς ἐνεργείας πρᾶξιν· ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὰ τῆς διοικήσεως, οὐδεμία ἀλληλεγγύη ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ὑπουργῶν, ἀλλ’ ἕκαστος αὐτῶν ἰδίαν φέρει εὐθύνην διὰ τὴν ὑπ’ αὐτοῦ διαχειριζομένην ἐξουσίαν ἐπὶ τῶν ὑποθέσεων τοῦ ὑπ’ αὐτὸν ὑπουργείου.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν ἐπερώτησίν σας θὰ ἀπαντήσῃ ὁ ὑπουργὸς μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν προτάσεων· ὑποβάλλεται πρότασις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1863 χορηγεῖται ἀναπληρωτικὴ πίστωσις ἐκ δραχμῶν 6,000, καταλογιζομένη ὑπὸ τὸ Κεφ. Δʹ.

ἄρθρ. 7. «Ἔκτακτα ὑγειονομικά.»

Δ. ΔΡΟΣΟΣ.

Πότε θὰ τὴν ἀναπτύξῃ ὁ Κ. ὑπουργός;

§11ΔΡΟΣΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ ἀνάπτυξις, τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ λοιπὸν καὶ θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα. Ὑποβάλλεται ἑτέρα πρότασις παρὰ τοῦ πληρεξουσίου Κυρίου Βροντίση. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει. Ἄρθον 1) Οὐδεὶς δύναται νὰ ᾖναι δημόσιος ὑπάλληλος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐν ᾗ ἐξασκεῖ τὰ ἐκλογικά του δικαιώματα. Ἄρθρον 2) Ἐξαιροῦνται τῆς ἀνωτέρω διατάξεως οἱ καθηγηταὶ, διδάσκαλοι, συμβολαιογράφοι καὶ δικαστικοὶ κλητῆρες. Ἀθήνῃσι, τὴν 10 Φεβρουαρίου 1864.

Ὁ πληρεξούσιος Κυνουρίας

Δ. ΒΡΟΝΤΙΣΗΣ.

§13ΠΟΛΛΟΙ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται ἑτέρα πρότασις ὑπὸ διαφόρων πληρεξουσίων· παρακαλεῖται ὁ Κ. Γραμματεὺς νὰ τὴν ἀναγνώσῃ. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει Ἑρμηνεύουσα τὴν ἔννοιαν τοῦ ΟΣΤʹ. ψηφίσματος, ἀποφαίνεται, ὅτι δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀπολεσάντων τοὺς στρατιωτικοὺς βαθμούς των οἱ ἑξῆς· 1) Κωνστ. Ντερέκας. 2) Δημ. Χρήστου. 3) Γ. Κίσοβας. 4) Ἀπόσ. Ζῖκος. Ἀνθυπασπισταὶ τοῦ πεζικοῦ. 5) Χρ. Συνοδινός. 6) Πέτρος Βλαχιᾶς. 7) Ἀλκιβ. Μαυρογένης. 8) Γ. Ῥοντήρης καὶ 9. Ἀναστ. Φραγκιᾶς τοῦ Ναυτικοῦ. ὡς προσενεγκόντες πλείστας ὅσας ὑπηρεσίας κατὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ Φεβρουαρίου καὶ τὴν τοῦ Ὀκτωβρίου, πρὸς δὲ καὶ ὁ τὰ αὐτὰ προσόντα ἔχων ἐνωμοτάρχης Μπαμπαλῆς.

Οἱ προτείναντες

ΑΡΤ. ΜΙΧΟΣ, Ι. Κ. ΞΥΔΑΚΤΥΛΟΣ, Κ. Δ. ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ,

Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ, Γ. Α. ΜΑΤΣΟΥΝΗΣ.

§15ΞΥΔΑΚΤΥΛΟΣ. Προτείνομεν τὸ κατεπεῖγον, ὅπως ἀποφασισθῇ ἡ τύχη αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, διότι πάσχουν.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§17ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν Παρασκευήν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βλέπω ὅτι τινὲς θέλουν νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν Παρασκευὴν καὶ ἕτεροι μετὰ τὸν προϋπολογισμόν· οἱ παραδεχόμενοι νὰ γίνῃ ἀνάπτυξις τὴν Παρασκευὴν παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι) ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ γείνῃ μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Ὑποβάλλεται ἑτέρα πρότασις, ὑπογεγραμμένη παρὰ 78 πληρεξουσίων, ἡ ἑξῆς· «Ἡ Συνέλευσις ἐπιθυμοῦσα ὅπως οἱ πλεονάζοντες ὑπαξιωματικοὶ μὴ ἀπομακρυνθῶσιν ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἵνα καταρτίσῃ δι’ αὐτῶν τάγμα τι, τοῦ ὁποίου νὰ γίνῃ χρῆσις κατάλληλος. Τὴν θυσίαν ταύτην ὀφείλει ἀπαραιτήτως νὰ ὑποστῇ τὸ ἔθνος ἕνεκα τῶν πρὸς τὴν Μεταβολὴν ὑπηρεσιῶν τῆς τάξεως ταύτης τοῦ στρατοῦ.

§19ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι κατεπείγουσα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ συστάσεως μόνον· ἂς λεχθῶσιν ὀλίγα τινὰ, καὶ κατόπιν προκαλῶ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως. (Πολλοὶ ἤδη ζητοῦσι τὸν λόγον).

§21ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἐφέραμεν, εἶναι σπουδαία, θέλω δὲ ἐν ὀλίγοις εἴπει εἰς τὴν Συνέλευσιν τοὺς λόγους, οἵτινες παρεκίνησαν 85 πληρεξουσίους νὰ ὑπογράψωσιν. Ἐννοεῖται, ὅτι οἱ πλεονάζοντες ἤδη ὑπαξιωματικοὶ εἰς τὸν στρατὸν, προελθόντες ἐκ τῆς μεταβολῆς τοῦ 8βρίου, δὲν ἔχουσι θέσιν εἰς τὸν στρατόν· νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι ἄδικον, ἀδικώτατον, ἀφοῦ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ὑπηρέτησαν 8, 10, 15 ἔτη εἰς τὸν στρατὸν, καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ μετέλθουν τὴν σήμερον ἄλλο ἐπάγγελμα, διότι, ὅπως γνωρίζετε, ὅταν τις ἀσχολῆται ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, καθίσταται ἀνίκανος δι’ ἑτέραν ἐργασίαν, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ σήμερον ὡς ὑπεράριθμοι λαμβάνουν τὰς ἀδείας των. Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ μεταχειρισθῇ αὐτοὺς εἰς πρόσκαιρον ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ καὶ αὕτη εἶναι πρόσκαιρος· μετ’ ὀλίγον ἡ διάθεσις ἑνὸς ἄλλου ὑπουργοῦ δύναται νὰ τοὺς μεταθέσῃ, νὰ τοὺς ῥίψῃ εἰς τὰς ἀγυιάς. Οἱ ἄνθρωποι οὗτοι μὴ γνωρίζοντας τέχνην τινὰ, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ἐνασχοληθῶσι, καθίστανται ἐνοχλητικοὶ εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν· διὰ τοῦτο θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως σχηματίζουσα τάγμα τι, ἀντὶ νὰ πάρῃ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν γεωργίαν καὶ ἀπὸ τὴν βιομηχανίαν ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι μόλις μετὰ 2 ἢ 3 ἔτη θέλουσιν εἶσθαι χρήσιμοι εἰς τὸν στρατὸν, διατὶ νὰ μὴ μεταχειρισθῇ ἀνθρώπους γυμνασμένους εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν; Ἀλλὰ τινὲς θὰ μοὶ εἴπουν, τὸ περιπλέον, τὸ ὁποῖον θὰ λαμβάνουν ἀπέναντι τοῦ βαθμοῦ των, πόθεν θὰ πληρόνεται; Ἐγὼ εἶμαι πρόθυμος νὰ καταδείξω, ὅτι ἡ θεραπεία εἶναι εὐκολωτάτη· νομίζω, ὅτι δυνάμεθα τὸ κεφάλαιον τῶν ἀντικαταστάσεων, ἀντὶ νὰ κάμωμεν χάριν δίδοντες αὐτὸ εἰς ἄτομα, κάμνομεν ὅπως γίνεται εἰς τὴν Γαλλίαν τοῦ νὰ εἰσάγεται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον· ἐκεῖ οἱ διανύσαντες μίαν ἢ δύο θητείας πληρόνονται περιπλέον ἑπτὰ λεπτὰ καθ’ ἑκάστην· αὐτὸ τὸ κεφάλαιον ἔρχεται εἰς ὄφελος ὁλοκλήρου τοῦ στρατοῦ, τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησε πρὸ πολλῶν ἐτῶν. Τὸν τρόπον αὐτὸν ὅταν παραδεχθῶμεν καὶ ἐδῶ, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι θὰ πορισθῶμεν τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσωμεν· διότι, ὅταν ἔχωμεν στρατιώτας, θὰ τοὺς δώσωμεν ἐνδύματα, τροφὴν καὶ ὅλα τὰ ἀναγκαῖα, τὸ αὐτὸ θὰ ἔχουν καὶ οἱ ὑπαξιωματικοί· ἡ διαφορὰ ὅμως εἶναι μόνον τὸ περιπλέον τῆς μισθοδοσίας· ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι θέλετε δεχθῆ τὴν μικρὰν αὐτὴν δαπάνην, διότι ὄχι μόνον δὲν εἶναι δίκαιον ἀνθρώπους κοπιάσαντας διὰ τὴν μεταβολὴν νὰ τοὺς ῥίψωμεν εἰς τοὺς δρόμους, ἀλλ’ εἶναι ἐνταυτῷ οὗτοι καὶ βάρος τῆς κοινωνίας. Οὕτω πως, Κύριοι, χρησιμοποιοῦμεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, καὶ αὔριον θὰ μᾶς χρησιμεύσουν καὶ ὡς ὑπαξιωματικοὶ διὰ τὴν Ἐθνοφυλακὴν τῆς Ἑπτανήσου.

§22ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Πόσοι εἶναι οὗτοι;

§23ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Πιστεύω, ὅτι θὰ ἦναι 500 ἕως 600, καὶ δύνανται βεβαίως ἀξιολογώτατα νὰ σχηματίσουν ἓν τάγμα· προτείνω λοιπὸν τὸ κατεπεῖγον τῆς προτάσεως.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμνω τὴν παρατήρησιν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ νομοθετικῆς προτάσεως, καὶ διὰ τοῦτο ἐπέτρεψα εἰς τὸν Κ. πληρεξούσιον τὴν ἀνάπτυξιν· ἂν ὅμως πρόκειται νὰ γείνῃ ἐπ’ αὐτῆς συζήτησις, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§25ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἔχω νὰ προσθέσω κάτι τι. Συγχαίρω, Κύριοι πληρεξούσιοι, τὸν προλαλήσαντα, διότι διὰ τῆς προτάσεώς του βέβαια ἀπὸ τοῦδε προσείλκυσε τὴν εὐγνωμοσύνην τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, πρὸς τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ὑπείκουσα εἰς τὰς θελήσεις τῆς Συνελεύσεως, ἐκφρασθείσης πολλάκις περὶ τῆς ἀνάγκης μεγάλης οἰκονομίας, ἔπραξεν, ὅ,τι περὶ αὐτῶν ἔπραξε. Συγχαίρω, ὅτι πράγματι ἀπέκτησε μεγάλην δημοτικότητα· εἶναι δυσάρεστον ἴσως εἰς τὸν διαδεχόμενον αὐτὸν νὰ πολεμήσῃ οὐχὶ τὴν δημοτικότητα, ἀλλ’ ἂς μὲ συγχωρήσῃ, τὸ πνεῦμα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἡ πρότασις αὕτη προῆλθε. Κατ’ οὐσίαν, Κύριοι, δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὅστις θέλω εἰπεῖ εἰς τὴν Συνέλευσιν μὴ δώσητε ἄρτον εἰς τοὺς στρατιώτας αὐτοὺς, διότι πάντοτε ὑπῆρξα πολέμιος τῶν οἰκονομιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι πρὸς βλάβην τοῦ ἔθνους· καὶ εἶναι μεγάλη βλάβη ἐθνικὴ νὰ σκεπτώμεθα περὶ οἰκονομιῶν τόσον μικρῶν εἰς στιγμὴν καθ’ ἣν πιστεύομεν, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην 2, 3, καὶ 4 χιλιάδων στρατοῦ διὰ νὰ καθέξωμεν τὴν Ἑπτάνησον καὶ διὰ νὰ ἑτοιμαζώμεθα διὰ μεγάλα ἔργα (ψιθυρισμοί). Ἀλλὰ θὰ μοὶ συγχωρηθῇ νὰ πολεμήσω οὐχὶ τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως, ἀλλὰ τὸ πνεῦμα ὅπερ ἐγέννησεν αὐτήν. Ὅλοι γνωρίζετε, ἢ, ἂν δὲν γνωρίζητε, σᾶς τὸ λέγω ἐγὼ μὲ τὸν κίνδυνον νὰ χάσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχον, ἢ τοὐλάχιστον δὲν προσεπάθησα νὰ ἀποκτήσω, ἡ πρότασις ἦλθε διατυπωθεῖσα καθαρὰ, νὰ δοθῇ ἄρτος εἰς τοὺς ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους ἡ Συνέλευσις ἀπεμάκρυνεν ἀπὸ τῶν τάξεών των;

§26ΤΙΝΕΣ. Ἡ Κυβέρνησις.

§27ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐφήρμοσε τὴν διαταγὴν τῆς Συνελεύσεως. Πρέπει νὰ δοθῇ ἄρτος εἰς τοὺς τελευταῖον ἀπομακρυνθέντας τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, διότι ὡς στρατιωτικοὶ ὑπηρέτησαν μέχρι τοῦδε καὶ εἶναι ἄδικον νὰ λιμώττωσι· νομίζω ὅμως Κύριοι, ὅτι τὴν αὐτὴν ὑποχρέωσιν ἔχομεν νὰ δώσωμεν δηλ. ἄρτον καὶ εἰς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἀπὸ πολλοῦ ἤδη ἡ Κυβέρνησις ἀπεμάκρυνε τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ δυνάμει ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως. Εἶναι ἀνάγκη ἐπίσης, (καὶ τώρα θὰ εὐχαριστήσω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρὸ ὀλίγου ἐθορύβουν), εἶναι ἀνάγκη ἀφοῦ σκεπτόμεθα ν’ ἀνταμείψωμεν τοὺς στρατιωτικοὺς αὐτοὺς τοὺς ὁπωσδήποτε ἐργασθέντας ὑπὲρ τῆς ἐπαναστάσεως, εἶναι ἀνάγκη νὰ καταργήσωμεν καὶ τὸ ψήφισμα τὸ περὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν.

§28ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§29ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Τώρα εὐχαριστοῦνται μὲ αὐτό. Οἱ ἄνθρωποι, οὗτοι δύνανται νὰ λάβωσι κάλλιστα μέρος εἰς τὸ τάγμα, τὸ ὁποῖον θέλει σχηματισθῆ. Ἂν πρόκειται ἡ Συνέλευσις νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν τελευταῖον ἀπὸ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ ἀπομακρυνθέντων διὰ τῆς ἀπεριορίστου ἀδείας, φρονῶ, ὅτι εἰς τὴν πρόνοιαν αὐτὴν πρέπει νὰ περιλάβῃ ὅλους τοὺς ὑπαξιωματικούς, τοὺς ὁποίους ἀπεμάκρυνε τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ διὰ ψηφίσματος· πρὸς δὲ, καὶ τοὺς ἀνθυπασπιστάς. Ἓν μόνον θέλω παρακαλέσει τὴν Συνέλευσιν, καὶ εἰς αὐτὸ ἐπιμένω, ἐπειδὴ ὁ προτείνας λέγει νὰ συστηθῇ ἓν τάγμα ὑπὸ ὁποιονδήποτε τίτλον, προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἵνα μὴ χορηγήσῃ τὴν ἄδειαν νὰ συστηθῇ μία garde royale, βασιλικὴ σωματοφυλακή· τοῦτο τὸ καταπολεμῶ.

§30ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι γεγραμμένον αὐτό.

§31ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἦτο γεγραμμένον ὅταν μὲ προσεκάλεσαν νὰ ὑπογράψω, καὶ τοῖς εἶπον νὰ τὸ σβύσουν, διότι δὲν παραδέχομαι πραιτωριανούς. Λοιπὸν πολεμῶ τὴν ἰδέαν καὶ παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι βεβαίως ἡ Συνέλευσις, δίδουσα τὰ μέσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διατηρήσῃ ἐντὸς τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ τοὺς ἤδη ἀπομακρυνθέντας, δὲν ἐννοεῖ νὰ συστήσῃ πραιτωριανοὺς, φρουρὰν Βασιλικήν.

§32ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐσημειώσαμεν τὶ ἔλαβε χώραν εἰς τὰ δωμάτια τὰ παρακείμενα τῆς Συνελεύσεως· ὑπεβάλαμεν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως τοιαύτην πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ καταρτίσῃ τάγμα ἐκ τῶν πλεοναζόντων ὑπαξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους ἓν μέτρον τῆς Κυβερνήσεως ἔῤῥιψεν εἰς τὰς ἀγυιάς. Διὰ τοῦτο ἐζητήσαμεν νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ συγκρότησις τοιούτου τάγματος ὑπὸ ὁποιονδήποτε ἀριθμὸν, εἴτε αὔξοντα εἴτε μὴ, τοῦτο εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως· ἐνταῦθα ἁπλῶς ἐκφράζεται ἡ εὐχὴ (θόρυβος).

§33ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Τοῦτο τὸ ζήτημα, Κύριε Πρόεδρε, εἶναι σπουδαῖον· δὲν πρέπει ἐκ τοῦ προχείρου νὰ τὸ λύσωμεν· εἶναι καλὸν νὰ λάβῃ τὸν κανονικὸν δρόμον, τὸν ὁποῖον λαμβάνουν ὅλα τὰ ζητήματα. Ἔχω νὰ ὁμιλήσω, εἶμαι ὑπὲρ τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν πρότασιν· εἶμαι σύμφωνος πρὸς ἕτερον μέτρον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ληφθῇ πρὸς περίθαλψιν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, πρέπει δὲ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ τὴν γνώμην της.

§34ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Τοῦτο εἶναι μία ἁπλῆ σύστασις.

§35ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις δι’ ἁπλῆς συστάσεως νὰ ἐξοδεύσῃ χρήματα; Δὲν εἶναι σύστασις, εἶναι νομοθέτημα καθαρόν.

§36ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, ἐφέρθη μία πρότασις, πρέπει νὰ μάθωμεν πόθεν ἐγεννήθη, ποία εἶναι ἡ αἰτία, ἡ ὁποία τὴν ἔφερεν· ἡ αἰτία εἶναι μία πρᾶξις Κυβερνητική. Ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἀπέβλεψεν εἰς τὴν τακτοποίησιν τοῦ στρατοῦ, ἀπέβλεψεν εἰς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, ἔλαβε νέα μέτρα καὶ ἀπέλυσε 500 ἕως 600, δὲν ἠξεύρω πόσους, ὑπαξιωματικούς. Διὰ τῆς προτάσεως ταύτης, εἴτε ψηφίσματος, εἴτε συστάσεως οὔσης, λέγετε, ὅτι σὺ Κυβέρνησις, ὅ,τι ἐκανόνισες ἐγὼ τὸ ἀνατρέπω, καὶ τὸ ἀνατρέπω χωρὶς νὰ σ’ ἀκούσω. Κύριοι, ἀνατρέπετε τὰς πράξεις καὶ τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως· ἡ Συνέλευσις. (θόρυβος). Ἀλλά, Κύριοι, σεῖς ἀκόμη δὲν εἴδετε τὸν προϋπολογισμόν· σήμερον ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσίς του. Διὰ τῆς πράξεως ταύτης ἐπιβαρύνεται ὁ προϋπολογισμὸς οὐσιωδῶς. Λοιπόν, Κύριοι, καὶ ἠξεύρομεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι συνιστῶμεν νὰ τεθοῦν εἰς ἔμμισθον ὑπηρεσίαν 600 ὑπαξιωματικοὶ, τοὺς ὁποίους ἀπέβαλεν ἡ ἐξουσία, ἂν ἀπεβλήθησαν καί τινες δι’ ἄλλους λόγους; καὶ ὅπως εἷς ἄνθρωπος ἄγνωστος σήμερον ἐζήτησε τὴν ὑπογραφὴν εἰς ἔγγραφον γαλλιστὶ γεγραμμένον διὰ νὰ συστηθῇ εἰς τὸν βασιλέα, οὕτω τυφλοῖς ὄμμασι νὰ συνιστᾷ ἡ Συνέλευσις μίαν πρότασιν, ἡ ὁποία ἔχει οὐσιώδη ἐπιῤῥοὴν καὶ ἐπὶ τῆς κοινωνίας καὶ ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου χωρὶς κἂν ν’ ἀκούσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἤδη, εἶπεν, ὅτι αὐτοὶ εἶναι περιττοί; καὶ τί κάμνετε τὸ ναυτικόν; ἠξεύρετε πόσοι ναῦται ἀπεβλήθησαν ὡς ἐκ τῆς διαλύσεως τῶν πλοίων; Ἐννοῶ, Κύριοι, καὶ κηρύσσομαι ἀπὸ τοῦδε ὑπὲρ τῆς ἰδέας, τὴν ὁποίαν ἔχετε, νὰ ἀνταμείψατε τὸν ἀγῶνα τῆς ἐπαναστάσεως τῆς 10 Ὀκτωβρίου. Ἐλᾶτε μετὰ θάῤῥους καὶ εἰπέτε, συνιστῶ ν’ ἀνταμειφθοῦν δι’ αὐτοῦ τοῦ μέτρου ἐκεῖνοι κ’ ἐκεῖνοι.

§37ΞΥΔΑΚΤΥΛΟΣ. Πρέπει ν’ ἀνταμειφθοῦν ὅλοι. Ζητῶ τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε.

§38ΔΑΓΡΕΣ. Σᾶς λέγω, Κύριε Ξυδάκτυλε, καὶ ὄχι μόνον εἰς ἐσὲ, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλους τῆς κατηγορίας σου, καὶ τὸ λέγω μετὰ λύπης, ἐὰν θέλῃς, ὅτι ζητήματα βαρύνοντα τὴν ῥάχιν ἄλλων, δὲν ἔχεις δικαίωμα νὰ λάβῃς πρωτοβουλίαν. (εὖγε δεξιόθεν). Λοιπὸν κηρύττομαι ἀπὸ τοῦδε ὑπὲρ τῆς ἱκανοποιήσεως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς συνετέλεσαν εἰς τὴν μεταβολήν· τὸ θέλω τοῦτο ὅμως θαῤῥαλέως, εἶμαι καὶ ἔσομαι ὀπαδὸς τῆς θαῤῥαλέας, τῆς εἰλικρινοῦς πολιτικῆς, οὐδέποτε ὅμως τῆς στρεψοδίκου. Φέρετε πρότασιν νὰ εἰπῆτε, κάμνω ἓν τάγμα τὸ ὁποῖον θέλω ν’ ἀπαρτίσουν οἱ ὑπηρετήσαντες τὴν μεταβολήν· δὲν ἠμπορεῖτε ὅμως νὰ εἰπῆτε, ὅτι ὅλοι οἱ ἀποβληθέντες ἦσαν ὑπὲρ τῆς μεταβολῆς, διότι καὶ ἀνθυπασπισταὶ, ὅπως ἔγειναν, οἱ φίλοι, οἱ εὐνοούμενοι, οἱ ὑπηρέται πολλῶν, οὕτως ἔγειναν καὶ οἱ ὑπαξιωματικοί· καὶ διὰ 50 διὰ 100 δικαιουμένους ν’ ἀνταμειφθῶσι, πρέπει νὰ σχηματισθῇ τάγμα; καὶ λυποῦμαι διὰ τὸν φίλον μου Κ. Ζυμβρακάκην πῶς ἔφερεν αὐτὴν τὴν ἰδέαν. Καὶ πρὸς τί θὰ σχηματισθῇ αὐτὸ τὸ τάγμα; θὰ σχηματισθῇ ἢ διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ ἓν κόμμα, ἢ μίαν δυναστείαν, ἢ μίαν ἀρχήν.

§39ΜΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Τὸ ἔθνος θὰ ὑπηρετήσῃ.

§40ΔΑΓΡΕΣ. Ποῖος ὑπηρέτησε τὸ ἔθνος καὶ τὰς ἐλευθερίας τοῦ ἔθνους, τὸ ἠξεύρω καλλίτερα ἀπὸ σὲ, κύριε συνάδελφε τοῦ Κ. Ξυδακτύλου. (γέλως). Λοιπὸν ὡς ἐκ τῆς συστάσεώς του, τὸ σῶμα αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ φανῇ καὶ χρήσιμον, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἰδέαν μου, καὶ συγχωρήσατέ μοι τὴν ἰδέαν αὐτὴν, ἠμπορεῖ νὰ ἀποβῇ ἐπιβλαβὲς καὶ εἰς τὰς ἐλευθερίας καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους. Λοιπὸν καταλήγω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐπ’ οὐδεμιᾷ προτάσει ἄνευ τῆς ἐξηγήσεως τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἠμπορεῖ νὰ προβῇ εἰς μέτρον ἡ Συνέλευσις. Προσέξατε, Κύριοι· ἴσως ἐγὼ τρέφω μεγάλα αἰσθήματα διὰ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς, διότι μᾶλλον ὑπαξιωματικοὺς ἐγνώρισα εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐπαναστάσεως παρὰ ἄλλους μεγάλους μάλιστα ἀξιωματικούς. Ἀλλὰ τὸ αἴσθημα αὐτὸ, τὸ δίκαιον, δὲν πρέπει νὰ μᾶς παρασύρῃ νὰ ἔλθωμεν εἰς μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ οὐσιώδη ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου καὶ τοῦ στρατοῦ. Ἂν θέλετε νὰ κάμητε μίαν φάλαγγα, Κύριοι, κάμετέ την.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βλέπω, ὅτι ὑπάρχουν ἀντιῤῥήσεις, καὶ ἀντιῤῥήσεις σπουδαῖαι· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα, περὶ οὗ πρόκειται, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ σπουδαῖον, δὲν δύναται νὰ λυθῇ σήμερον.

§42ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Ὁ Κ. Δαγρὲς παρουσίασεν ἔνστασιν ἀναβλητικὴν, ἐπ’ αὐτῆς ζητῶ τὸν λόγον.

§43ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ εἴπω δύο λόγους; Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν, ἀπαιτεῖ σκέψιν, καὶ πρέπει νὰ διέλθῃ τὸν τακτικὸν δρόμον.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ εἶπα, Κύριε, πρὸ ὑμῶν.

§45ΒΑΣΣΟΣ. Κύριοι, ἠπόρησα κατ’ ἀρχὰς, ὅταν ἤκουσα τὸν Κ. Δαγρὲν νὰ λάβῃ τὸν λόγον μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ ἀντιλέξῃ εἰς τὴν εὐχὴν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ὑπεβάλαμεν εἰς τὴν Συνέλευσιν· δὲν ἠπόρησα ὅμως ἐπὶ τέλους, διότι εἶδον ἐκ τῆς ἀγορεύσεώς του, ὅτι ὁ Κ. Δαγρὲς δὲν ἐνόησε περὶ τίνος πρόκειται, ὅτι ἔτρεξε πολὺ, καὶ ἔλαβε τὸν λόγον ἐπὶ ἑνὸς πράγματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἐφρόντισε προτήτερα νὰ κατανοήσῃ· ἐπρόταξεν ἐν πρώτοις λόγον ἀναβολῆς, διότι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, διότι εἶναι ἐπίφοβον. Σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ οἰκονομική μας κατάστασις δὲν εἶναι καλὴ, ἀλλὰ μετ’ ὀλίγον ἦλθεν εἰς μίαν ἀντίφασιν μὲ τὸν ἑαυτόν του, καὶ ἐπεκαλέσθη ἕνα λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν καὶ ὑποστήριξιν τῆς ἰδέας του, λέγων, ὅτι φέρετε ψήφισμα νὰ ἀνταμείψωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, δηλαδὴ νὰ ἐξοδεύσωμεν χρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχομεν· καὶ τοῦτο τὸ ἔφερεν ἐναντίον τῆς ἰδέας τῆς πρώτης νὰ μὴ εἰσακουσθῇ ἡ εὐχὴ, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλαμεν, καὶ ἡ ὁποία δὲν θὰ σᾶς ὑποβάλῃ εἰς οὐδεμίαν δαπάνην. Ἐγὼ ἐν ὀλίγοις Κύριοι, χωρὶς νὰ ἀποκριθῶ διόλου εἰς τὸν φίλον μου Κ. Βαλτινὸν, θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πολλάκις τὰ ἔθνη, αἱ πολιτεῖαι εὑρίσκονται εἰς περιστάσεις καὶ ἀνάγκας νὰ κάμουν πράγματα πρωτοφανῆ, ἂν καὶ τὸ προκείμενον δὲν εἶναι διόλου πρωτοφανὲς, καθὼς σᾶς εἶπεν ὁ Κύριος Δαγρές· ὑπάρχουν εἰς τὰ περισσότερα τῶν ἐθνῶν ὄχι τάγμα, ἀλλὰ τάγματα ὑπαξιωματικῶν ὁλόκληρα. Δὲν θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐνδιατρίψω εἰς αὐτὸ, θὰ σᾶς καταδείξω τὴν ἀνάγκην αὐτὴν ἐν ὀλίγοις. 400 ἄνθρωποι ἀποβάλλονται ἀπὸ τὸν στρατὸν, οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν ἀποβάλλονται, ἕνεκα τοῦ ὅτι εἶναι ὑπεράριθμοι· ὁ λόγος δὲ τοῦ κυρίου Δαγρὲ, ὅτι δὲν γνωρίζετε διὰ ποίους λόγους ἀπεμακρύνθησαν, δὲν πρέπει νὰ σᾶς φοβίζῃ καθόλου, διότι ἐὰν ὑπαξιωματικοὶ ἢ στρατιῶται ἀπομακρύνωνται ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ διὰ λόγους κακοὺς, δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπανέλθουν, ὥστε, ἐὰν ὑπάρχουν τινὲς μεταξὺ αὐτῶν, δὲν θὰ ἐπανέλθουν, καὶ οὕτως αὐτὸς ὁ φόβος ἐκλείπει. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ πράξῃ ἄλλως, διότι σεῖς δὲν τῆς ἐδίδετε χρήματα νὰ πληρώσῃ αὐτοὺς, διότι δὲν ἔχετε. Ἄλλοι λόγοι ὅμως παρουσιάζονται σήμερον, καὶ νομίζω, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε τὴν πρωτοβουλίαν εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα, πιστεύω τοὐλάχιστον ὅτι δὲν θὰ δυσκολευθῇ νὰ τὸ ἀποδεχθῇ, δὲν ἤθελε διστάσει νὰ ὁμολογήσῃ μαζύ μου, ὅτι εἶναι πολιτικὸν καὶ φρόνιμον 400 ἄνθρωποι εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις νὰ μὴ μένουν εἰς τοὺς δρόμους.

§46ΘΑΝΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἂς ἔλθῃ νὰ τὸ εἴπῃ.

§47ΒΑΣΣΟΣ. Ἀκούω ἀπὸ τὸν Κύριον Κ. Θ. Κανακάρην, ὅστις ἐπιθυμεῖ ὅλα τὰ ζητήματα νὰ τὰ κάμῃ ὑπουργικὰ, λέγοντα, ἂς ἔλθῃ νὰ τὸ εἴπῃ. Τὰ καλὰ πράγματα, Κύριοι, ὅποιος τὰ φέρει εἶναι καλὰ, καὶ τὰ κακὰ, ὅποιος τὰ φέρει, εἶναι κακά. Λοιπὸν, Κύριοι, ἐγὼ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ἡ πολιτεία σήμερον εὑρίσκεται εἰς ἀνώμαλον κατάστασιν.

§48ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὸ λέγει αὐτό;

§49ΒΑΣΣΟΣ. Ἐγὼ τὸ λέγω. —Καὶ ἡ κατάστασις αὕτη δύναται νὰ λάβῃ ἔντασιν καὶ ἐπέκτασιν, ὁπόταν ἡμεῖς χορηγῶμεν τὰ μέσα. Δὲν σᾶς λανθάνει κανένα, καθὼς οὔτε τὸν ἀντιλέγοντα, ποῖαι ἐνέργειαι γίνονται εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, καὶ τὴν ἐπαρχίαν ἀκόμη τὴν ἰδικήν μας. Διακηρύττεται εἰς τὸν κόσμον ὅτι θὰ πάρωμεν τὴν Πόλιν ἐφέτος, καὶ κατήντησαν οἱ ἄνθρωποί μας οἱ ἴδιοι νὰ θέλουν νὰ ἀφήσουν τὴν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ πᾶν εἰς τὴν Καλαμπάκαν· εἰς τοιαύτας περιστάσεις ἀποβάλλοντες 400 ὑπαξιωματικοὺς ἀπὸ τὸν στρατὸν, δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι θέλετε δώσει χεῖρα βοηθείας εἰς τὴν ληστείαν ἀφ’ ἑνὸς, καὶ θέλετε βοηθήσει καὶ τοὺς ὑποκινοῦντας τοιαῦτα πράγματα (θόρυβος). Ἀλλὰ, Κύριοι, τὶ σᾶς λέγει ὁ Κύριος Δαγρές; Ἀφήσατε νὰ τὸ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα, ἢ νὰ φέρῃ μίαν ἀμοιβήν· καὶ τὶ ἄλλο ζητοῦμεν διὰ τῆς προτάσεως, εἰμὴ νὰ προκαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ ἕνα νόμον; δὲν εἶναι ἐπιβολὴ, εἶναι εὐχή. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δαπανήσῃ, σεῖς ἔπρεπε νὰ γνωρίζητε κάλλιον ἐμοῦ καὶ ὁ Κύριος Κορωναῖος ὡσαύτως, ὅτι δαπάνη δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἄνευ νόμου, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελε ζητήσει πίστωσιν, διὰ νὰ κάμῃ δαπάνην, καὶ πᾶσα πρᾶξις Κυβερνητικὴ, ἡ ὁποία δύναται νὰ φέρῃ αὔξησιν τῶν δημοσίων ἐξόδων, θὰ γείνῃ διὰ τῆς ἀποφάσεώς σας, ὥστε καμμία ὑποχρέωσις δὲν εἶναι εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ ὅ,τι εὔχεται ἡ Συνέλευσις· ἡ Συνέλευσις γενικῶς, οὕτως εἰπεῖν, ἐκφράζει μίαν εὐχὴν, διὰ νὰ δοθῇ προστασία εἰς 400 ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους καὶ πολιτικὸν εἶναι καὶ φρόνιμον καὶ χρέος σας εἶναι νὰ προστατεύσητε, ὥστε νομίζω, ὅτι ἡ εὐχὴ αὕτη δὲν εἶναι ἐπιταγὴ, δὲν εἶναι νόμος, καὶ τοῦτο δὲν εἶναι λόγος ἀναβολῆς, καὶ οἱ λόγοι τῆς ἀναβολῆς δὲν εἶναι βάσιμοι.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ θέσις μου μὲ ἀναγκάζει νὰ ἀναλάβω μίαν εὐθύνην, καὶ εὐθύνην ὄχι μικράν. Δὲν δύναμαι διὰ τὰς ἀντιῤῥήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς διὰ τὸ σπουδαῖον αὐτῆς, ὡς κατεδείχθη ἐκ τῶν συζητήσεων, δὲν δύναμαι σήμερον, παραβιάζων ἴσως καὶ τὸν κανονισμὸν, νὰ ὑποβάλω αὐτὴν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Συνελεύσεως· δὲν δύναμαι οὐδὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς νὰ ὑποβάλω. Ἡ πρότασις εἶναι σπουδαία, ἐπαναλαμβάνω, διότι μία σύστασις ἐκ μέρους τῆς ἐθνοσυνελεύσεως θὰ ἔχῃ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ νὰ ἀναγκάσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἢ τοὐλάχιστον νὰ προκαλέσῃ ἐκ μέρους αὐτῆς τὴν σύστασιν ἑνὸς τάγματος, τὸ ὁποῖον θὰ αὐξήσῃ τὸν προϋπολογισμόν. Δὲν ἀντιτείνω εἰς αὐτό· λόγοι πολιτικοὶ, λόγοι εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν στρατὸν δικαιολογοῦσιν ἴσως τὴν προκειμένην πρότασιν· ἐπειδὴ ὅμως τὸ ζήτημα δὲν εἶναι πλέον μία ἁπλῆ ἔκφρασίς σας, ἀλλὰ δύναται νὰ ἔχῃ σοβαρὰς συνεπείας, δυνάμει τῶν ὅρων τοῦ κανονισμοῦ παρακαλῶ καὶ τοὺς προτείναντας τὴν πρότασιν, νὰ μοὶ ἐπιτρέψωσι νὰ μὴ τὴν ὑποβάλω σήμερον εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Συνελεύσεως. Τὴν ἐρχομένην συνεδρίασιν, ἐὰν ἡ Συνέλευσις τὸ ἐγκρίνῃ, τότε γίνεται ἐκτενεστέρα συζήτησις, οὕτω δὲ λαμβάνετε, κύριοι πληρεξούσιοι, καιρὸν καὶ σκέπτεσθε περὶ τῆς προτάσεως, καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις δύναται, λαμβάνουσα αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν, νὰ ἐκφράσῃ μίαν γνώμην.

§51ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Ὑποστηρίζω τὸ κατεπεῖγον.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν· οἱ δεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον τῆς προτάσεως νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι) ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ὑποβληθῇ ἡ πρότασις εἰς τὴν σκέψιν τῆς Συνελεύσεως τὴν παρασκευὴν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Κύριοι! Μετὰ πλείστης ὅσης εὐχαριστήσεως καὶ ἀληθοῦς χαρᾶς ὑποβάλλω εἰς τὴν ἐθνοσυνέλευσιν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς, ἀποδεικνυούσης, ὅτι ὑπάρχουσι μεταξὺ ἡμῶν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι μεριμνῶσιν ἀληθῶς ὑπὲρ τῶν δημοσίων πραγμάτων, καὶ γνωρίζουσι πῶς νὰ ἐργάζωνται.

§53ΣΟΥΪΔΑΣ. Ἀντιλέγω εἰς τοῦτο· δὲν εἶναι μερικοί· (θόρυβος).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλεῖται νὰ τὴν ἀναγνώσῃ. Ὁ Κ. Ἀντ. Μαυρομιχάλης ἄρχεται τῆς ἀναγνώσεως.

§55ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι περιττὴ ἡ ἀνάγνωσις· (θόρυβος).

§56ΕΤΕΡΟΙ. Πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν. Οἱ θεωροῦντες ἀναγκαίαν τὴν ἀνάγνωσιν — ἡ ὁποία θέλει ἀπασχολήσει δύο συνεδριάσεις — ἐκεῖνοι παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἀπεῤῥίφθη, Λοιπὸν ἡ ἔκθεσις θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ εἰς τοὺς Κυρίους πληρεξουσίους. Ἐάν μοι ἐπιτρέπητε δὲ, θὰ προκαλέσω κατὰ πρῶτον τὴν τύπωσιν τῶν ἐκθέσεων, τῶν ἀφορωσῶν τὰ ὑπουργεῖα, ὡς πρὸς τὰ ὁποῖα δὲν γίνονται πολλαὶ ἀντιῤῥήσεις, ὥστε ἀμέσως μετὰ τὴν τύπωσιν καὶ διανομὴν αὐτῶν νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Συνέλευσις τῆς συζητήσεως.

§58ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ· κατὰ σειρὰν θὰ ᾖναι.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἤδη θεωροῦνται κατηργημέναι ὅλαι αἱ ἡμέραι τῆς ἀργίας, ὥστε αὔριον θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν.

§60ΤΙΝΕΣ. Ὄχι!

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρατηρῶ, ὅτι πανταχόθεν καὶ ἀπὸ τὴν ἐθνοφυλακὴν καὶ ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν μοὶ γίνονται παρατηρήσεις, ὅτι εἶναι τῆς πρώτης ἀνάγκης ἡ Συνέλευσις ν’ ἀποφανθῇ περὶ τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, διότι ὁ δῆμος τῶν Ἀθηνῶν, ὁ εὑρισκόμενος ὑπὸ τὰ ὄμματα τῆς Συνελεύσεως, τῆς κυβερνήσεως καὶ τῶν ξένων, εὑρίσκεται εἰς τὴν μεγαλειτέραν παραλυσίαν, ὥστε, παρακαλῶ αὔριον τοὐλάχιστον νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§62ΤΙΝΕΣ. Σήμερον.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· αὔριον διὰ νὰ μὴ διακόψωμεν τὸ ἔργον τὸ ἐκκρεμές. Ὁ Κ. Πετιμεζῆς ἐζήτησε τὸν λόγον διὰ μίαν ἐπερώτησιν.

§64ΠΕΤΙΜΕΖΗΣ. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὴν ἀνάγνωσιν ἐπιστολῶν καὶ διαφόρων ἐπισήμων ἐκθέσεων τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν τῆς Ἀκαρνανίας περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου· περιορίζομαι μόνον νὰ ἀναγνώσω περικοπήν τινα ἐκ τῆς ἐφημερίδος τῶν Ἑλληνικῶν Χρονικῶν, διὰ νὰ πληροφορηθῆτε τοῦτο. «Ἅπασα ἡ δυτικὴ Ἑλλὰς μετεβλήθη εἰς εὐλογιοκομεῖον. Ἡ εὐλογία καταμαστίζει ἀλύπητα τοὺς κατοίκους, καὶ τὸ δεινότερον ἐξέλιπεν εἰς τὰ μέρη ταῦτα ἡ δαμαλίς. Ἐντὸς τῶν ποινικῶν φυλακῶν μας 20 εἶναι προσβεβλημένοι καὶ εἷς ἀπεβίωσε. Καὶ κρούσματα σποραδικὰ καθ’ ἑκάστην ἀκούονται, καὶ χθὲς εἷς ἀπεβίωσεν. Ἐν Κατούνη 35 ἀπεβίωσαν καὶ 70 εἶναι προσβεβλημένοι. Ἡ κυβέρνησις δὲν εἰμπορεῖ πλέον νὰ φροντίσῃ διὰ τὴν ζωὴν τοῦ χαμηλοῦ λαοῦ, διότι καταγίνεται εἰς σπουδαιότερα καὶ ἱερώτερα ἔργα, τοῦ νὰ αὐξήσῃ τοὺς φόρους καὶ διαλύσῃ τὰ γυμνάσια.» Ζητῶ νὰ ἔλθῃ ἡ κυβέρνησις, εἰ δυνατὸν, σήμερον νὰ δώσῃ λόγον, διατὶ δὲν ἐφρόντισε νὰ πέμψῃ ἰατροὺς, καὶ νὰ δώσῃ ὅλα τὰ μέσα νὰ προληφθῇ αὐτὸ τὸ κακόν· (θόρυβος).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν ὁρίζει ἡ Συνέλευσις;

§66ΤΙΝΕΣ. Τὴν Παρασκευήν· (θόρυβος).

§67ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ἀδίκως στενοχωροῦνται διὰ τὴν λέξιν «ἐπερώτησις», πρόκειται μόνον, ἐπειδὴ τῷ ὄντι ἡ νόσος εὐλογία καταμαστίζει τὴν ἐπαρχίαν μας, νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὰ σύντονα μέτρα τῆς κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀποστολὴν ἰατρῶν καὶ δαμαλίδος.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε εἶναι σύστασις.

§69ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ποίαν ἡμέραν ὁρίζει ἡ Συνέλευσις;

§71ΤΙΝΕΣ. Μὰ τί νὰ κάμωμεν; νὰ συζητήσωμεν; (θόρυβος.)

§72ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Γνωρίζετε καλά, ὅτι τὸ συνέδριον αὐτὸ ἐπεμελήθη νὰ καταρτίσῃ ἕνα νέον νόμον δημοτικόν· πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν συνέστησεν ἐπιτροπὴν εἰδικὴν, ἥτις, πιστεύω, ἐπεραίωσε τὸ ἔργον της. Μολονότι ἔλαβεν ἡ Συνέλευσις τόσην πρόνοιαν, μολονότι ἔχει ἐκκρεμῆ ζητήματα διὰ μίαν ἐξαιρετικὴν ὑπόθεσιν, ἥτις λαμβάνει χώραν εἰς τὸν δῆμον τῶν Ἀθηναίων, καὶ δὲν ἀπεφάσισεν ἀκόμη τίνι τρόπῳ νὰ γείνῃ νέα ἐκλογὴ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, μολαταῦτα ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἰς τὴν ἐπαρχίαν Εὐρυτανίας, ὅπου οὐδεμία παρομοίας φύσεως ἀνάγκη παρίσταται, διέταξεν ἐνέργειαν δημοτικῶν ἐκλογῶν· ἡ διαταγὴ αὕτη, ἂν ἐξετελέσθη, δὲν γνωρίζω. Καὶ ἐπειδὴ εἶμαι ἐκ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης καὶ δὲν γνωρίζω τί ἔκτακτον περιστατικὸν συνέβη, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐβιάσθη ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ τόσον ἐκτάκτως τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς ἐπὶ τῇ βάσει καταλόγων, οἱ ὁποῖοι ἔγειναν ἐπὶ τοῦ πρώην γερουσιαστοῦ, νομάρχου Μεσολογγίου, Ἀμβροσιάδου, πρέπει νὰ μάθωμεν τοὐλάχιστον τὴν ἀφορμὴν, ἐὰν ἔλαβε τὸ μέτρον ἡ Κυβέρνησις νὰ διατάξῃ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν εἰς τὴν παραμονὴν, καθ’ ἣν πρόκειται ἡ Συνέλευσις νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, πῶς δὲν διατάσσει εἰς ὅλον τὸ Κράτος. Προτείνω νὰ θεωρηθῇ ἡ πρότασίς μου αὕτη κατεπείγουσα, διότι εἶναι σπουδαία.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν ὁρίζει ἡ Συνέλευσις;

§74ΤΙΝΕΣ. Σήμερον.

§75ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν Παρασκευήν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν σήμερον νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν Παρασκευὴν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὰς ἐπερωτήσεις.

§77Β. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πρώτη εἶναι ἡ ἐπερώτησις τοῦ Κυρίου Τριτάκη, ἡ ὁποία διαιρεῖται εἰς δύο· ά) διὰ τί δὲν ἐπανέφερεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ τοὺς ἕνεκα τῆς φεβρουαρινῆς ἐπαναστάσεως ὑπαξιωματικούς...

§78ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Δὲν ἀνέφερα διόλου ἐπαναστάτας.

§79ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Αὐτὸ λέγουν εἰς τὰ πρακτικά· τοὺς ὑπαξιωματικοὺς, οἵτινες δὲν ὑπάγονται εἰς τὸ ὑπὸ στοιχεῖον ΟΣΤʹ. ψήφισμα, κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως. Ἄλλην μίαν φορὰν ἔκαμε τὴν ἐπερώτησιν ὁ ἴδιος πληρεξούσιος, καὶ ἀπήντησα, ὅτι, ὅταν παρουσιασθοῦν τοιαῦτα παράπονα, θέλω τὰ ἐξετάσει καὶ τὰ δικαιώσει. Μετὰ τὴν ἐπερώτησιν ἐκείνην πραγματικῶς παρουσιάσθησαν 2 ἢ 3 καὶ ἐξέτασα καὶ εἶδα, ὅτι εἶχον λάβει τὰς ἀφέσεις των τακτικῶς καὶ νομίμως, διότι εἶχε λήξει ἡ θητεία των· ἑπομένως δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα διὰ πολιτικοὺς λόγους, ὡς λέγει τὸ ψήφισμα, νὰ ἐπανέλθουν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον, διὰ ποῖον δηλ. λόγον ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἄφησεν εἰς τοὺς διοικητὰς τῶν σωμάτων τὴν πληρεξουσιότητα νὰ δώσουν ἀπεριορίστους ἀδείας εἰς τοὺς ὑπεραρίθμους ὑπαξιωματικοὺς, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Συνέλευσις νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἔντιμον πληρεξούσιον Κύριον Α. Μαυρομιχάλην, ὅστις εἶπεν, ὅτι ἓν μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἀπέβαλε τοὺς ὑπαξιωματικοὺς, ὅτι δὲν τοὺς ἀπέβαλεν οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ἓν μέλος αὐτῆς, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ νόμος, ὅστις ὁρίζει πόσοι πρέπει νὰ ἦναι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Τώρα ἀπαντῶ εἰς τὸν Κύριον Τριτάκην· πραγματικῶς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν τὴν ἀνέθεσα εἰς τοὺς διοικητὰς τῶν σωμάτων, καὶ εἰς αὐτοὺς ὤφειλον νὰ ἀναθέσω τὴν ἐργασίαν αὐτὴν, καὶ πρέπει νὰ ἔχω ἐμπιστοσύνην, διότι ἄλλως τίποτε δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐλπίσω οὔτε ἐγὼ, οὔτε κἀνείς. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἔχω πληρεστάτην τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ διοικηταὶ τῶν σωμάτων θὰ ἐνεργήσωσι σύμφωνα μὲ τὸ καθῆκον· ἔχουν διπλοῦν τὸ καθῆκον, ά.) ὅτι πρέπει νὰ ἐκπληρώσουν τὴν διαταγὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ βʹ.) διότι ἕνας σωματάρχης ἔχει συμφέρον μέγα νὰ ἔχῃ εἰς τὰς τάξεις τοῦ τάγματός του ἱκανοὺς ὑπαξιωματικούς· καὶ μολαταῦτα ἂν παρουσιασθῇ κανὲν ἀτόπημα, ἐάν τις ἐκ τῶν διοικητῶν ἀποβάλῃ ἐναντίον τῆς διατάξεως τοῦ ὑπουργείου, ἥτις λέγει ὅτι πρέπει νὰ διατηρήσουν τοὺς ἀρχαίους καὶ ἱκανοὺς ὑπαξιωματικοὺς, ἂν παραβῇ τὰς διαταγὰς αὐτὰς καὶ παρουσιασθοῦν παράπονα, ὑπόσχομαι ὅτι ὄχι μόνον θέλω ἐξετάσει καὶ διορθώσει, ἀλλὰ καὶ τιμωρήσει αὐστηρότατα ἐκεῖνον ὅστις δὲν ἐκπληρώσῃ τὰς διαταγὰς τοῦ ὑπουργείου. Εἶναι ἄλλη ἐπερώτησις τοῦ Κ. Βαλτινοῦ, ὅτι καὶ μετὰ τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐξακολουθεῖ νὰ βαθμολογῇ ἀπὸ πολίτας φαρμακοποιοὺς καὶ ἰατρούς.

§80ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὄχι, δὲν εἶπον αὐτό.

§81ΥΠΟΥΡΓ. ΣΤΡΑΤ. Αὐτὸ λέγει τὸ πρακτικόν.

§82ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Διαμαρτύρομαι κατὰ τοῦ συντάξαντος τὸ πρακτικόν.

§83ΠΟΛΛΟΙ. Ἐνεκρίθησαν.

§84ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἤθελον εἶσθαι γελοῖος, ἂν ἔκαμνα ἐπερώτησιν εἰς ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηριζόμενος κάμνω ἐπερώτησιν. Εἶπα ὅτι ἡ Κυβέρνησις, τὸ ψήφισμα περὶ ἀπομακρύνσεως ἀπὸ τοῦ στρατοῦ τῶν ἀνθυπασπιστῶν, οἵτινες κατετάχθησαν προελθόντες ἀπὸ τὴν τάξιν τῶν πολιτῶν, ἡ κυβέρνησις τὸ παρέφρασε κακῶς, καὶ ἀπεμάκρυνε τῆς τάξεως τοῦ στρατοῦ καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δυνάμει τῶν ὑφισταμένων νόμων ἀπὸ τῆς τάξεως τῶν πολιτῶν ἔλαβον βαθμόν. Εἶπα λοιπὸν ὅτι ἀπεμάκρυνε, χωρὶς νὰ πρέπῃ, τοὺς δοκίμους ἰατροὺς καὶ ἠναγκάσθη δυνάμει τῶν ὑφισταμένων νόμων νὰ τοὺς δώσῃ τοὺς βαθμοὺς διὰ διατάγματος, ἀπεμάκρυνε δοκίμους φαρμακοποιοὺς καὶ ἠναγκάσθη διὰ διατάγματος νὰ τοὺς ἐπαναφέρῃ. Διατὶ λοιπὸν τοὺς γραμματεῖς τῶν στρατοδικείων, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ φθάσωσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ εἰμὴ οἱ προερχόμενοι ἀπὸ τὴν τάξιν τῶν πολιτῶν διατὶ δὲν τοὺς ἐπαναφέρεις;

§85ΥΠΟΥΡΓ. ΣΤΡΑΤ. Εἶναι λοιπὸν τὸ τελευταῖον μόνον.

§86ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μάλιστα.

§87ΥΠΟΥΡΓ. ΣΤΡΑΤ. Εἰς αὐτὸ τὸ τελευταῖον ἀπαντῶ, ὅτι πραγματικῶς ἀνθυπασπισταὶ σύμφωνα μὲ τὸν νόμον γίνονται οἱ γραμματεῖς πολιτικοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται εἰς τὰ στρατοδικεῖα, ἀλλ’ ὁ νόμος λέγει, ὅτι οἱ ὑπογραμματεῖς πρέπει νὰ ὑπηρετήσουν ὡς τοιοῦτοι εἰς τὸ στρατοδικεῖον ἐπὶ 3 ἔτη, οἱ δὲ γραμματεῖς ἐπὶ 2· αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἀπεβλήθησαν, δυστυχῶς δὲν εἶχον τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐπανῆλθον· προβιβάζονται δὲ, ὄχι ἀνεξαιρέτως, διότι ὁ νόμος λέγει, ὅτι τὸ ⅒ τῶν χηρευουσῶν θέσεων τῶν ἀνθυπασπιστῶν τοῦ στρατοῦ πληροῦται ἀπὸ τοὺς γραμματεῖς τῶν στρατοδικείων, ὅταν χηρεύουν θέσεις ἀνθυπασπιστῶν. Εἶναι μία ἄλλη ἐπερώτησις τοῦ Κ. Γρίβα περὶ τῆς ὁποίας δὲν ἔχω τίποτε, καθότι τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἀπεφάσισε νὰ τοῦ ἀποδώσῃ τὸν βαθμόν του. Εἶναι μία ἄλλη ἐπερώτησις τοῦ πληρεξουσίου Κ. Ἀντ. Μαυρομιχάλη, ὅτι καὶ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον κατήργησε τὰ ἐπιμίσθια, ἐξακολουθεῖ ὁ ὑπουργὸς νὰ δίδῃ τοιαῦτα· διαβεβαιῶ τὴν Συνέλευσιν ὅτι μετὰ τὴν ἔκδοσιν αὐτοῦ τοῦ ψηφίσματος δὲν ἐδόθησαν. Ἐξέτασα καὶ ἔμαθα τί ἐννοεῖ ἐπιμίσθια, καὶ εὗρον ὅτι ἐννοεῖ ἐπιμίσθιον τὴν διαφορὰν, ἥτις ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τοῦ μισθοῦ τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν. Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ ἔχουν μισθὸν ὀλιγώτερον ἀπὸ τοὺς οἰκονομικοὺς ἀξιωματικοὺς, ὁ μὲν ἀνθυπολοχαγὸς 20 δραχμὰς, ὁ δὲ ὑπολοχαγὸς 40 κατὰ μῆνα. Πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἡ κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ συγχωνεύσῃ τοὺς οἰκονομικοὺς μὲ τοὺς λοιποὺς ἀξιωματικοὺς, καὶ ἀπεφάσισε διὰ νόμου, ὥστε τὰς θέσεις τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν νὰ τὰς κατέχουν ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ. Μερικὰς θέσεις τοιαύτας νομοθετημένας τὰς κατέχουν ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ λαμβάνουν τὸν μισθὸν τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν· εἶναι λοιπὸν μισθὸς καὶ ὄχι ἐπιμίσθιον· ὅλοι σας γνωρίζετε, ὅτι αὐτὴ ἡ διαφορὰ ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ ἔθνη καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν· οἱ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ ἔχουν μισθὸν περισσότερον ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ, διότι ἔχουν διαχείρισιν καὶ εὐθύνην. Αὐτὴν τὴν διαφορὰν τὴν ἔχει ἡ νομοθεσία μας.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Τριτάκης ἔχει τὸν λόγον ὡς πρὸς τὴν πρώτην ἐπερώτησιν.

§89ΚΑΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἄλλη ἡμέρα διὰ τὴν ἀνάπτυξιν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις θέλει σήμερον ἢ ἄλλην ἡμέραν νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἐπερωτήσεων;

§91ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ, ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ ἐπερωτήσας νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ὑπόθεσιν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ παρακαλῶ τοὺς ἀγορεύοντας νὰ ἦναι σύντομοι.

§93ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Κύριοι, δὲν ἠμπορῶ νὰ κρύψω τὴν ἀπορίαν καὶ τὴν θλῖψίν μου, ὡς πρὸς τὴν ἀφέλειαν μεθ’ ἧς παρουσιάσθη ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ ἀπαντήσῃ μὲ τόσον ὀλίγας λέξεις ἐπὶ ἑνὸς τοσοῦτον σπουδαίου ζητήματος. Πρόκειται περὶ τοῦ στρατοῦ, περὶ ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους θὰ ῥίψωμεν εἰς τὰς ἀγυιάς. Ἐν πρώτοις ἔρχομαι νὰ τοῦ ἀπαντήσω ὡς πρὸς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς, τοὺς ὁποίους ὁ Κ. ὑπουργὸς, ἂν καὶ πολλάκις ἔκαμα λόγον, δὲν ἠθέλησε νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν Θέλω σᾶς ἀναγνώσει αὐτὸ τὸ ἴδιον ψήφισμα ΟϚʹ καὶ ἐξ αὐτοῦ θέλετε ἰδεῖ ἐὰν ἔχω δίκαιον ἢ ὄχι. Τὸ ψήφισμα λέγει· «Οἱ ἀπὸ ά. Φεβρουαρίου 1862 παρὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς πολίτας δοθέντες βαθμοὶ ἀξιωματικῶν, ἀνθυπασπιστῶν, δοκίμων καὶ ὑπαξιωματικῶν ἐν γένει τοῦ στρατοῦ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης καταργοῦνται. Παρακάτω ἔρχεται ἡ ἄλλη πρότασις τοῦ Κ. Μίληση, ἥτις λέγει ὡς ἑξῆς «οἱ ἕνεκα τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ Φεβρουαρίου 1862 ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ αὑτῶν ἀφεθέντες ἀξιωματικοὶ δὲν ὑπάγονται εἰς τὸ ὑπὸ στοιχ. ΘΣΤʹ. ψήφισμα. Ἐγὼ δὲν ἠξεύρω ποίαν ἄλλην ἐξήγησιν νὰ δώσω καλλιτέραν. Λέγει ῥητῶς ὅτι ὅσοι ἀφέθησαν ἐξ αἰτίας τῆς ἐπαναστάσεως τῆς ά. Φεβρουαρίου, καὶ μὲ συγχωρεῖτε ἂν ἀναφέρω αὐτὴν τὴν ἐπανάστασιν, ὅτι αὐτοὶ ἐπανέρχονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὸν Κ. ὑπουργὸν, ἐὰν οἱ ὑπαξιωματικοὶ αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐσυστήθησαν παρ’ ἐμοῦ, καὶ ἔκαμαν ἀναφορὰν καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν, νομίζω καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἂν αὐτοὶ ἦσαν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος εἰς τὰ Ναυπλιακὰ, καὶ ἂν ὑπάγωνται εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Μίληση. Δὲν ἔχω νὰ ἐρωτήσω, ἂν αὐτοὶ ἀφέθησαν ἑκουσίως ἢ ἀκουσίως. Τὸ ψήφισμα δὲν τὸ λέγει τοῦτο, ἐὰν αὐτοὶ ἔλαβον τὰς ἀφέσεις των, δὲν ὑπάγονται εἰς τὸ ψήφισμα· νομίζω, ὅτι ἄλλη ἐξήγησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ δοθῇ. Δὲν εἶναι μόνον αὐτοὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ, εἶναι καί τινες ἄλλοι π. χ. εἰς τὸ Βραχῶρι, 3 δεκανεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐπροβιβάσθησαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου καὶ τοὺς ἀπέλυσαν καὶ αὐτοὺς, διαμαρτύρονται καθ’ ἑκάστην, 3 ἕως 4 μῆνας ἦσαν ἐδῶ, καὶ αὐτοὶ ἐπῆραν τὸν δρόμον των· εἶναι καὶ μία ἄλλη τάξις ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ἀπολυθῆ ἄλλοτε πρὸ τῆς ά. Φεβρουαρίου, ἀλλὰ τοῦτο ἐλύθη διὰ τῆς ἐπεξηγήσεως τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἣν ἔκαμε πρό τινων ἡμερῶν.

§94ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐννοεῖτε καὶ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὰς ἀφέσεις των;

§95ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Μάλιστα. Ἡ θητεία τοῦ στρατιώτου εἶναι ὡρισμένη, καὶ ἄφεσις λέγεται, ὅταν τελειώσουν τὰ 3 ἔτη· ἀπολυτήριον δὲ δίδεται, ὅταν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ διὰ λόγους πειθαρχικοὺς ἢ δι’ ἄλλους νὰ τὸν τιμωρήσῃ· μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς κάμω καὶ μίαν ἄλλην ἐξήγησιν, ὅτι αὐτοὶ ἀφέθησαν μεταξὺ τοῦ Φεβρουαρίου καὶ τοῦ 8βρίου. Εἶναι καὶ ἡ τάξις τῶν ὑπαξιωματικῶν τῶν ἀπολυθέντων πρὸ τῆς 1 Φεβρουαρίου τοῦ 1862 διὰ πολιτικοὺς λόγους, ὁ δὲ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κάμνων αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν, λέγει, ὅτι δὲν περιλαμβάνει καὶ ὑπαξιωματικούς. Ὡς πρὸς τὴν ἄλλην ἐπερώτησίν μου, Κύριοι, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπήντησεν ὁ Κ. ὑπουργὸς, λέγω, ὅτι αὐτὴ ἡ εὐθύνη δὲν εἶναι μόνον ἐπὶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ἐπὶ τὴν Κυβέρνησιν· τὸ δικαίωμα τοῦτο πρὸς τὸ νὰ εἴπω ταῦτα μοὶ τὸ ἔδωκεν ὁ ἴδιος πρωθυπουργὸς, ὅστις εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι τὰ σπουδαιότερα ζητήματα λύονται ἐντὸς τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Ὁ Κ. ὑπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ δικαίωμα αὐτὸ δὲν δύναται παρὰ νὰ τὸ δώσῃ εἰς σωματάρχας· μάλιστα· ἀλλὰ σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμόν. Ὁ Στρατιωτικὸς κανονισμὸς διαγράφει τὸν τρόπον τοῦ πῶς ἀποδεικνύεται ἡ ἱκανότης· μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς ἀναγνώσω αὐτὴν τὴν ἰδίαν ἐγκύκλιον. (τὴν ἀναγινώσκει). Ἐκ τῆς ἐγκυκλίου ταύτης βλέπετε, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ἐστηρίχθη εἰς τρεῖς λέξεις· δηλ. εἰς τὴν ἱκανότητα, ἀρχαιότητα καὶ εἰς τὴν εὐθύνην ἣν ἔδωσεν εἰς τοὺς σωματάρχας. Μὲ τὰς τρεῖς αὐτὰς λέξεις ἠθέλησε τὸ ὑπουργεῖον νὰ καλύψῃ τὸ ἄδικον, τὸ παράνομον καὶ ἀντιπολιτικὸν τῆς ἐγκυκλίου ταύτης· διότι ἐν πρώτοις σᾶς λέγω, ὅτι ἀρχαιότης δὲν ἐκανονίσθη εἰσέτι εἰς τοὺς βαθμοὺς οὓς σχετικῶς ἤδη ἔχουσιν οἱ προβιβασμοὶ ἀπὸ τὴν 10 8βρίου, ὅλοι γνωρίζετε πῶς ἔγειναν, ἄλλοι ἀπὸ τοὺς σωματάρχας, ἄλλοι ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἄλλοι ἀπὸ ἐπιτροπάς· ὡς ἐκ τούτου, Κύριοι, ὑπῆρξεν ἕνας κυκεὼν, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐξωμαλύνῃ μία τάξις πραγμάτων, δηλ. μία ἄλλη ἐπιτροπή, ἥτις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀρχὴν τῆς κατατάξεως, τοῦ προβιβασμοῦ εἰς ἕκαστον βαθμὸν καὶ τοιουτοτρόπως νὰ κανονίσῃ τὴν τελευταίαν ἀρχαιότητα τῶν ὑπαξιωματικῶν (θόρυβος). Δὲν εἶμαι ῥήτωρ, χρεωστῶ ὅμως νὰ ὑπερασπίσω τὸν στρατὸν, τὸ δίκαιον. Λοιπὸν, Κύριοι, ἀρχαιότης δὲν ὑπάρχη, δὲν εἶναι κανονισμένη εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς μεταξύ των.

§96ΡΟΥΚΗΣ. Προχθὲς εἴπατε, δὲν ὑπάρχη, τώρα ἀντιφάσκετε.

§97ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Ὄχι· ἐννοῶ τὴν σχετικὴν ἀρχαιότητα εἰς τὸν παρόντα βαθμὸν, θέλω νὰ σᾶς δείξω τὸ παράνομον τῆς ἐγκυκλίου ταύτης, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν σύμφωνα μὲ τὸν νόμον δὲν διέταξε τοὺς σωματάρχας, ἀλλὰ καθὼς αὐτὸς ἠθέλησε. Ἱκανότης καὶ ἀρχαιότης εἶναι πολὺ ἐλαστικά· ἕνας λόγου χάριν ὑπαξιωματικὸς παραπονεῖται, ὅτι δὲν ἐδικαιώθη ἀπὸ τὸν σωματάρχην, διότι ἀπεβλήθη ἀδίκως. Ἰδοὺ τί ἀπαντᾷ ὁ σωματάρχης, εἶναι ἀρχαῖος ἀλλ’ ὄχι καὶ ἱκανός· πόθεν ἐξάγει, ὅτι εἶναι ἀνίκανος; ἔχομεν νόμον περὶ τούτου.

§98ΚΑΛΟΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου.

§99Β. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτικῶν.). Ἕνας ὑπαξιωματικὸς, μοὶ εἶπον, ὅτι δὲν ἠξεύρει γράμματα, ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθην εἰς τοῦτο· ἔχω σκοπὸν νὰ καλέσω αὐτὸν καὶ νὰ τὸν βάλω νὰ γράψῃ.

§100ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Μολαταῦτα εἶναι πέντε ὑπαξιωματικοὶ εἰς αὐτὸ τὸ σῶμα, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠξεύρουν γράμματα. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς διατάξεώς σας, τοῦ νὰ διακρίνητε ποῖοι ὑπαξιωματικοὶ θὰ μένουν εἰς τὸν στρατὸν καὶ ποῖοι θ’ ἀποβληθῶσιν. Οἱ κανονισμοὶ οἱ στρατιωτικοὶ λέγουν, ὅτι διὰ νὰ διακριθῇ ἡ ἱκανότης τοῦ ἑνὸς ἀπὸ τοῦ ἄλλου, σχηματίζεται ἐπιτροπὴ προεδρευομένη παρ’ ἑνὸς ταγματάρχου, μέλη αὐτῆς εἶναι ἕνας λοχαγὸς καὶ δύο ἀξιωματικοί· αὐτὴ ἐξετάζει, ἐὰν γνωρίζῃ γράμματα, ἐὰν ἠξεύρῃ τὰ γυμνάσια, λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὴν διαγωγήν του, καὶ μετὰ ταῦτα ὑποβάλλει τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὴν γνώμην τοῦ διοικητοῦ, καὶ αὐτὸς ἐξετάζει τὴν ἀρχαιότητα. Λαμβάνει μέτρα ὁ νόμος πολὺ περισσότερα, ὅταν πρόκειται νὰ κάμῃ διάκρισιν μεταξὺ προσώπων, ποῖοι νὰ μένουν εἰς τὸν στρατὸν, καὶ ποῖοι ν’ ἀποβληθῶσιν. Ὡς πρὸς τὴν εὐθύνην λέγω, ὅτι εὐθύνην οἱ σωματάρχαι δὲν ἔχουν, διότι ὁ ὑπουργὸς δὲν διέταξε συμφώνως μὲ τὸν νόμον νὰ ἀπολύσουν αὐτοὺς, ἀλλ’ ὅπως ἠθέλησεν· ἑπομένως τὴν εὐθύνην τὴν ἀνέλαβεν ὁ ἴδιος ὑπουργός. Διὰ ταῦτα σᾶς ἔφερον ἓν ψήφισμα. Ἰδοὺ λοιπὸν τὸ ψήφισμα. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· 1ον. Νὰ ἀνακληθῶσιν οἱ ἐν ἀδείᾳ ἀπελθόντες ὑπαξιωματικοὶ δυνάμει τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 2,267 ἐγκυκλίου τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ μένωσιν εἰς ἣν θέσιν εὑρίσκοντο. 2ον. Νὰ κανονισθῇ ἡ ἀρχαιότης τῶν ἀνθυπασπιστῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, λαμβανομένης τῆς ἀρχαιότητος αὐτῶν ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ, ὃν εἶχον κατὰ τὴν 1 Φεβρουαρίου τοῦ 1862. 3ον. Ἐξ αὐτῶν νὰ ληφθῶσιν οἱ ἀναγκαῖοι βαθμοφόροι σύμφωνα μὲ τὸ καταστατικὸν τοῦ στρατοῦ καὶ τοὺς στρατιωτικοὺς κανονισμούς. 4ον. Οἱ σωματάρχαι καθίστανται ὑπεύθυνοι ὡς πρὸς τὴν ἀκριβῆ ὑποβολὴν τῶν μητρώων τῶν ἀνθυπασπιστῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν, καὶ ὁ παραβάτης πρὸς ὄφελος ἢ βλάβην τινὸς τούτων, εἰ μὲν ἐγένετο ἐν γνώσει, τιμωρεῖται μ’ ἀπόταξιν, εἰ δ’ ἐν ἀγνοίᾳ, μὲ ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως ἐκ τῆς θέσεως. 5ον. Εἰδικὴ ἐπιτροπὴ θέλει ἀποφασίσει περὶ τῶν πλεοναζόντων ἀνθυπασπιστῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν, ἵνα κατασταθῶσιν ὠφέλιμοι εἰς τὴν Πατρίδα. Ἀθῆναι, τὴν 13 Φεβρουαρίου 1864.

ΤΡΙΤΑΚΗΣ.

Μὲ συγχωρεῖτε, διότι σᾶς εἶπον προηγουμένως, ὅτι ῥήτωρ δὲν εἶμαι καὶ ἤθελον νὰ εἴπω περισσότερα.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις;

§102ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἀρκούμενοι εἰς τὰ λεχθέντα (θόρυβος).... Ἐὰν ἡ Συνέλευσις θέλῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, πρέπει νὰ δοθῇ ὁ λόγος κατὰ σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς.

§104ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐπειδὴ εἰς τὴν ἐπερώτησιν ἔγεινε πρότασις, θὰ ἀκολουθήσῃ ἡ πρότασις τὸν δρόμον της.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαιότατα. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἀρκοῦνται εἰς τὰ λεχθέντα, νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Λοιπὸν ἡ πρότασις θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Βαλτινὸς διὰ τὴν ἰδικήν του ἐπερώτησιν.

§106ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι! Ὁ Κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς ἀπαντήσας εἰς τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ τῷ ἀπευθύνω, εἶπεν ὅτι οἱ γραμματεῖς τῶν στρατοδικείων, οἱ ὁποῖοι εἶχον βαθμολογηθῆ ὑπὸ τῆς προσωρινῆς κυβερνήσεως, καὶ εἶχον λάβει τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, δὲν δύνανται νὰ ἀνακτήσουν τοὺς βαθμούς των, διότι ἔλαβον τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ παρανόμως. Ἐν πρώτοις Κύριοι! λέγω καὶ πάλιν, ὅτι τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως ἄν καὶ κατήργησε τοὺς ἀνθυπασπιστὰς, βεβαίως κατήργησεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὸν βαθμὸν ἀνθυπασπιστοῦ, προερχόμενοι ἀπὸ τῆς τάξεως τῶν πολιτῶν, μὴ ὑπερασπιζόμενοι ἀπὸ τοὺς κειμένους νόμους· οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ ὑπογραμματεῖς τῶν στρατοδικείων ὅμως, βεβαίως, παραδέχεται ὁ Κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀνάγωνται εἰς τὴν τάξιν τῶν καθαρῶν πολιτῶν· ἡ προσωρινὴ κυβέρνησις θέλουσα νὰ ἀνταμείψῃ τοὺς λαβόντας μέρος εἰς τὰς τελευταίας μεταβολὰς, μὴ δικαιουμένους δὲ δυνάμει τῶν κειμένων νόμων νὰ ἀποκτήσωσι βαθμὸν στρατιωτικὸν, κατέταξεν αὐτοὺς εἰς τὸν τρατὸν ὡς ἀνθυπασπιστάς. Ἰδοὺ τὸ θέσπισμα. «Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος, προσωρινὴ Κυβέρνησις. Ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κατατάττομεν μὲ βαθμὸν ἀνθυπασπιστοῦ εἰς τὸ πεζικὸν τοὺς κτλ. κτλ·» καὶ βεβαίως αὐτοὺς ἐπρόβλεπε τὸ ψήφισμα, τοὺς ὁποίους κατέταξεν ἡ προσωρινὴ κυβέρνησις· ἐν τούτοις ἐβαθμολόγησε καὶ ἐκ τῶν τάξεων τοῦ Στρατοῦ, οἱ δὲ ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ προερχόμενοι δὲν λέγονται κατεταγμένοι, ἀλλὰ προβιβασμένοι. Ἰδοὺ τὸ θέσπισμα. «Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος, προσωρινὴ κυβέρνησις. Προτάσει τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, προβιβάζομεν ἀνθυπασπιστὰς εἰς τὸ πεζικὸν τοὺς ἐπιλοχίας καὶ καθεξῆς, τοὺς δεκανεῖς καὶ καθεξῆς, τὸν γραμματέα τοῦ ἀναθεωρητικοῦ στρατοδικείου Ῥάγκον Λεωνίδαν, τοὺς γραμματεῖς τοῦ στρατοδικείου Δημητριάδην Θεμιστοκλῆ, Τζουκαλὰν Διονύσιον.» Ἐννοεῖται λοιπὸν ὅτι τοὺς ἐργαζομένους εἰς τὰ στρατοδικεῖα ἡ προσωρινὴ κυβέρνησις κατὰ καθῆκον τοὺς ἐθεώρει ἀνήκοντας εἰς τὸν στρατὸν καὶ ἐνόμισε πρέπον νὰ τοὺς ἀνταμοίψῃ διὰ τοῦ προβιβασμοῦ· ὅτι δὲ οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ἐθεωροῦντο ἀνήκοντες εἰς τὸν στρατὸν, τὸ συνάγομεν ὄχι ἀπὸ τὴν ἐπανάστασιν, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν βασιλείαν τοῦ Ὄθωνος· καὶ πρὸς τοῦτο σᾶς παρουσιάζω φῦλλον πορείας διὰ τὸν ὑπογραμματέα τοῦ 2 διαρκοῦς στρατοδικείου Θεμιστοκλῆν Δημητριάδην, Ῥάγκον καὶ καθεξῆς, ἐκδοθὲν κατὰ τὸ 1860· αὐτοὶ λοιπὸν ἔλαβον τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ ὡς ἀνήκοντες εἰς τὴν τάξιν τοῦ στρατοῦ· ἑπομένως, πῶς τοὺς ἰατροὺς, πῶς τοὺς φαρμακοποιοὺς, τοὺς ἐπανέφεραν δυνάμει βασιλικοῦ διατάγματος; ἐπειδὴ ἐπιπολαίως ἡ Συνέλευσις ἔλυσεν ἐν γένει ἐκεῖνο τὸ ζήτημα, βεβαίως ἔπρεπε νὰ ἐπαναφέρῃ καὶ τοὺς τρεῖς γραμματεῖς τῶν στρατοδικείων, οἱ ὁποῖοι εἶναι στρατιωτικοὶ, διότι ἐπροβιβάσθησαν ἀνθυπασπισταὶ καὶ δὲν κατετάχθησαν. Εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι! ὅτι συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν, ὅτι πολὺ πιθανὸν εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τῶν ἡμερῶν, τὰς ὁποίας δυνάμει τοῦ νόμου ἔπρεπε νὰ διανύσωσιν ὡς ὑπογραμματεῖς ἢ γραμματεῖς, πιθανὸν νὰ ὑπάρχωσι μικραὶ ἐλλείψεις· ἀλλὰ τοῦτο εἰς τί ὑποστηρίζει τὸν ὑπουργόν; ὑποστηρίζει εἰς τὸ ὅτι στρατιωτικοὺς ὑπαλλήλους ὄντας τοὺς προήγαγεν ἡ προσωρινὴ κυβέρνησις παρανόμως, ἀλλ’ ὄχι ὅτι τοὺς κατέταξεν ἀνθυπασπιστάς. Συμφωνῶ πληρέστατα· ἀλλὰ διατὶ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἔρχεται μὲ μίαν πρότασιν γενναίαν, ἐλευθέραν, νὰ εἴπῃ εἰς τὸν στρατὸν, ὑπάρχουσιν 600 ἀνθυπασπισταὶ παρανόμως προαχθέντες εἰς τὸν βαθμὸν τοῦτον, ὅλοι οἱ ἀνθυπασπισταὶ παρανόμως ἐγένοντο, οἱ περισσότεροι τοὐλάχιστον, διότι ὁ περὶ προβιβασμοῦ νόμος ὁρίζει πῶς προβιβάζονται, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα οἱ ἀνθυπασπισταὶ, οἱ ἐκ τοῦ στρατοῦ προαχθέντες εἰς τὸν βαθμὸν τοῦτον, ἐγένοντο δικαιώματι ἐπαναστατικῷ· ἐσιώπησεν ὅλως διόλου ὁ νόμος περὶ προβιβασμοῦ· καὶ σήμερον ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν τὸν ἀνοίγει μόνον καὶ μόνον δι’ αὐτοὺς τοὺς τρεῖς· ἂν θέλετε νὰ τὸν ἀνοίξῃ δι’ ὅλους, μάλιστα. Λοιπὸν περαίνων, νομίζω, ὅτι ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν θέλει πράξει ἔργον δικαιοσύνης καὶ νομιμότητος ἐπαναφέρων τοὺς τρεῖς ὑπαλλήλους τοῦ στρατοδικείου εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, τὸν ὁποῖον ἀπέκτησαν στρατιωτικῷ δικαιώματι, καθότι, καθὼς προεῖπον, καὶ φῦλλον πορείας λαμβάνουσι, καὶ εἰς τὰ στρατοδικεῖα δικάζονται, καὶ ἔτη πολλὰ ὑπηρέτησαν· ὁ Δημητριάδης ἔχει 13 ἔτη, καὶ οἱ ἄλλοι ὡσαύτως· ἂν πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ προβιβασμοῦ, βεβαίως ἐγὼ δὲν συμφωνῶ, διότι τότε ὅλοι οἱ ἀνθυπασπισταὶ θὰ καταργηθῶσιν. Ἡ ἐπερώτησίς μου, ἐννοεῖται, ἀφορᾷ μόνον σύστασιν ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§107ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος καθ’ ὅλα μὲ τὸν Κ. Βαλτινόν· φρονῶ δὲ ὅ,τι μέτρον ληφθῇ καὶ διὰ τοὺς λοιποὺς ἀνθυπασπιστάς, ἀπὸ ὑπαξιωματικοὺς προβιβασθέντας, νὰ ληφθῇ καὶ διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς τῶν στρατοδικείων οἵτινες ἐπροβιβάσθησαν μετ’ αὐτὴν διὰ τοῦ αὐτοῦ θεσπίσματος καὶ οἵτινες διὰ προηγουμένου νόμου ἐξομοιοῦνται μὲ τοὺς στρατιωτικούς.

§108Β. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀνέμιξαν τὴν ὑπόθεσιν τῶν γραφέων τῶν στρατοδικείων μὲ τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον οἱ ἀνθυπασπισταὶ ἔλαβον κατὰ τὴν ἐπανάστασιν ἐντίμως, καμμία σχέσις δὲν ὑπάρχει μεταξὺ αὐτῶν· οἱ στρατιωτικοὶ ἔχουν στρατιωτικὰς ὑποχρεώσεις, ὁρκίζονται, δικάζονται ἀπὸ στρατοδικεῖα, ἐν ᾧ αὐτοὶ εἶναι οἱ γραφεῖς.

§109ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δὲν εἶναι γραφεῖς, εἶναι γραμματεῖς καὶ διδάκτορες τῆς νομικῆς.

§110ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα, δὲν τὸ ἀρνοῦμαι· οὐδὲ ὅρκον ὅμως δίδουν, οὐδὲ δικάζονται ἀπὸ τὰ στρατοδικεῖα, καὶ ἐὰν θέλῃ ἕνας εἰσηγητὴς νὰ πάρῃ ἕνα νὰ κάμῃ μίαν ἀνάκρισιν εἰς τὴν Χαλκίδα, λέγει δὲν ἔρχομαι, οὐδὲ εἰς τὴν φυλακὴν ἠμπορεῖ νὰ τὸν βάλῃ, οὐδὲ νὰ τὸν τιμωρήσῃ. Λαμβάνουν φῦλλον πορείας, μάλιστα αὐτὸ εἶναι τύπος λογιστικὸς, διότι ἄλλως δὲν δικαιόνονται τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα. Ἔγειναν ἀπὸ πολῖται, καὶ ἑπομένως ἀνάγονται εἰς τὸ ψήφισμα.

§111ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρακαλῶ νὰ γείνῃ ἑρμηνεία, ὅτι θεωροῦνται ἐξῃρημένοι.

§112ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον καθ’ ὑμῶν καὶ παρακαλῶ νὰ ζητηθῇ ἡ ἄδεια τῆς Συνελεύσεως. Σᾶς ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ πρὸ τοῦ περαιωθῇ ἡ συζήτησις. Ἠρωτήσατε τὴν Συνέλευσιν ἐὰν ἐφωτίσθη καὶ εἶπεν ὄχι.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λανθάνεσθε, κύριε πληρεξούσιε, καὶ σᾶς ἀνακαλῶ εἰς τὴν τάξιν· δὲν εἶσθε παρών. Ἡ Συνέλευσις ἐρωτηθεῖσα εἶπεν, ὅτι ἠρκέσθη εἰς τὰ λεχθέντα.

§114ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, Κύριοι.

§116ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι, ὅτι θεωροῦνται ἐξῃρημένοι καὶ δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται οἱ Κ. πληρεξούσιοι νὰ ἐξέλθουν ἀπὸ τὰ δωμάτια. Θὰ ἐρωτήσω, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ αὐτὴν τὴν ἐπερώτησιν.

§118ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μὰ ἀπολήγει εἰς πρότασιν, ἡ ὁποία θὰ συζητηθῇ εἰς ἄλλην ἡμέραν.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἐπερωτήσεις, Κύριοι, ἀπολήγουν εἴτε εἰς ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως αἰτιολογημένην, ὅτι θεωρεῖ τὴν δεῖνα πρᾶξιν ὡς παράνομον, καὶ μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἢ ὅτι ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰς πληροφορίας τοῦ ὑπουργοῦ μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§120ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Ἀπόῤῥοια τῆς συζητήσεως εἶναι, ὅ,τι μέτρον ληφθῇ διὰ τοὺς ἄλλους ἀνθυπασπιστὰς, νὰ ληφθῇ καὶ δι’ αὐτούς.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ πρότασις· «Ἡ Συνέλευσις ἐπιθυμοῦσα ὅ,τι μέτρον ληφθῇ διὰ τοὺς ἄλλους ἀνθυπασπιστὰς, νὰ ληφθῇ καὶ δι’ αὐτοὺς, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν ἄλλην πρότασιν, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ὡς πρὸς τὴν ἄλλην ἐπερώτησιν ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Μαυρομιχάλης.

§122ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἠμπορῶ, Κύριοι, παρὰ νὰ παραδεχθῶ μίαν ἀρχὴν, ἡ ὁποία εἶναι ἀπόῤῥοια μιᾶς πείρας τῆς διοικήσεως τῶν ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν· εἶναι δὲ αὕτη, ὅτι δυστυχῶς οἱ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἔμειναν πάντοτε ὑποχείριοι τῶν λογιστικῶν των ὑπαλλήλων. Ὅ,τι ἦλθεν ὁ Κ. ὑπουργὸς νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ, εἶναι λέξεις, τὰς ὁποίας πρὸ 40 ὡρῶν μοὶ εἶπεν αὐτὸς ὁ ἐπιμελητὴς τοῦ στρατοῦ. Σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία σήμερον διεξάγεται ἀπὸ μαχίμους ἀξιωματικοὺς, ὀφείλει νὰ πληρώνῃ εἰς αὐτοὺς ἐπιμίσθια, νὰ πληρώνῃ μισθὸν, τὸν ὁποῖον ὁ Νόμος ὥρισεν εἰς λογιστικοὺς ὑπαλλήλους, ὅταν οὗτοι ὑπῆρχον. Εἶναι τὸ ἴδιον, Κύριοι, ὡς νὰ μᾶς ἔλεγον οἱ Κύριοι ὑπουργοὶ, ὅτι, ἐπειδὴ ἀπεφάσισε τὸ νομοθετικὸν σῶμα νὰ συγχωνεύσῃ τὰς ὑπηρεσίας χάριν οἰκονομίας, χάριν ταχύτητος τῆς ὑπηρεσίας, πρέπει ὁ μισθὸς τοῦ ὑγειονόμου καὶ τοῦ Τελώνου νὰ συμψηφισθοῦν μαζύ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἀπό τινων ἐτῶν τὸ λογιστικὸν σύστημα τῆς Ἑλλάδος ὑπέστη μίαν μικρὰν τροποποίησιν, καὶ εἶναι αὐτὴ, ὅτι λογιστικοὶ κατώτεροι ἀξιωματικοὶ κατηργήθησαν, καὶ τὰ καθήκοντα αὐτῶν ἀνετέθησαν εἰς μαχίμους, ὅπως τοῦτο ὑπάρχει εἰς τὴν Εὐρώπην· λανθάνεται, νομίζω, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις σᾶς εἶπεν, ὅτι καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην γίνεται. Εἰς τὴν Εὐρώπην τὴν τακτικὴν διαχείρισιν τοῦ στρατοῦ τὴν κάμνουν οἱ μάχιμοι ἀξιωματικοὶ, ἀλλ’ ὁ μισθός των εἶναι ἀπαράλλακτος καθὼς τῶν ἄλλων ἀξιωματικῶν τῶν ἐνεργούντων καθαρῶς μάχιμον ὑπηρεσίαν. Ἔπειτα μετὰ μίαν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία χάριν τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου ἀπὸ ἀνθρώπους δικαιουμένους εἰς αὔξησιν μισθοῦ ἕνεκα διαχειρίσεως, εἴτε χρηματικῆς ἢ ὑλικῆς, ἀφῄρεσεν αὐτὰ τὰ ἐπιμίσθια, μένουν εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι κάθηνται εἰς τὰ γραφεῖα, καὶ κατὰ μὲν τοὺς ἀνέκαθεν ὑπουργοὺς ἐργάζονται νυχθημερὸν, κατ’ ἐμὲ ὅμως κρατοῦν ταῖς πέναις μόνον εἰς τὰ αὐτιά. Ἀλλ’ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, Κύριοι, ἠθέλησε μόνον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀξιωματικοὺς νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἐπειδὴ ἄλλοτε ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ ἀνῆκεν εἰς βαθμολόγους ἄλλους, οἱ ὁποῖοι εἶχον μισθὸν κατά τι περισσότερον, διὰ αὐτὸ διατηρεῖ τὴν μισθοδοσίαν κατὰ τι αὐξανομένην εἰς τοὺς μαχίμους ἀξιωματικοὺς τοὺς ἐνεργοῦντας αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ τὶ θὰ εἰπῇ διὰ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τοὺς ὁποίους ἔχει εἰς τὸ γραφεῖόν του καὶ τὰ ἄλλα στρατιωτικὰ καταστήματα, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν ἀντιμίσθιον 20, 30, 40 δραχμῶν κατὰ μῆνα; Καὶ ἠξεύρετε ἐκ τούτου τὶ συμβαίνει; Συμβαίνει, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ μία ἅμιλλα ἀργίας, νὰ ὑπάρχουν τὰ ἐλατήρια τῆς καταχρήσεως κατὰ τὸν τρόπον αὐτῆς τῆς διοικήσεως, διότι τὶ προκύπτει ἐκ μιᾶς τοιαύτης διοικήσεως; Ἐλᾶτε εἰς τὰ γραφεῖα, φυγόπονοι, ἐγκαταλείψατε τὰς ἐνεργητικὰς τάξεις καὶ σᾶς δίδουν ἀντιμισθίαν. Ὁ ὑπαξιωματικὸς ὁ ἐνεργῶν τὴν μάχιμον ὑπηρεσίαν, τοῦ ὁποίου αἱ ὑπηρεσίαι καὶ πολύμοχθοι καὶ μεσταὶ καθ’ ἑκάστην πικριῶν εἶναι, λαμβάνει 30 λεπτὰ τὴν ἡμέραν, ἐν ᾧ ὁ ὑπαξιωματικὸς γραφεὺς κάθηται εἰς τὸ γραφεῖον, ἀναπτύσσεται καὶ προάγεται, ὡς μὴ ὤφειλεν ἴσως, καὶ ἔχομεν ἀποδείξεις μεγάλας, ὅτι ὑπάρχουν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐκράτησάν ποτε ὅπλον, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐφόρεσάν ποτε πυριτοθήκην· προήχθησαν εἰς τὰ γραφεῖα μέσα ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν τὸ στρατιωτικὸν βῆμα, καὶ ἐν τοσούτῳ εἶναι ἀξιωματικοί. Σήμερον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν καθαρίσῃ τὸ γραφεῖόν του ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ὑπηρετούντων, τὸ πλεῖστον εἶναι ἄχρηστον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ τοὺς κατέστησεν ἡ διοίκησις, καὶ θὰ τοὺς καταστήσητε τοιούτους ἐν ὅσῳ ἔχητε ἀξιωματικοὺς εἰς τὰ γραφεῖα, τοὺς ὁποίους ἔχετε ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν γραφικὴν ὑπηρεσίαν. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τῶν ἀντιμισθιῶν αὐτοῦ τοῦ εἴδους καταστρέφονται τὰ πάντα, ὑπερεπλεόνασαν ὑπαξιωματικοὶ εἰς τὰ γραφεῖα, καὶ θὰ ὑπερπλεονάσουν ἐν ὅσῳ ὑπάρχει τὸ ἐλατήριον τῆς ἀντιμισθίας. Ὁ ὑπαξιωματικὸς, ὁ ὁποῖος ὑποφέρει τοὺς κόπους, καὶ τοὺς κινδύνους εἰς αὐτὸν δὲν δίδεται ἀντιμισθία, αὐτὸς πέρνει 22 λεπτὰ τὴν ἡμέραν, ὁ ὑπαξιωματικὸς ὅστις ἐργάζεται εἰς τὰ γραφεῖα καὶ ὁ ὁποῖος ἔφθασεν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ ἔχει ἀντιμισθίαν. Ὅταν πέρυσιν ἡ Συνέλευσις ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν οἰκτρὰν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους, σᾶς εἶπε, δὲν θέλω ἐπιμίσθια, τὰ ἀφήρεσεν ἀπὸ τοὺς διοικητὰς τῶν λόχων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν εὐθύνας, τοὺς δὲ γραφεῖς τοῦ ὑπουργείου πληρόνει ἁδρῶς καὶ ὡς ἐκ τούτου κανεὶς δὲν θέλει νὰ ὑπηρετῇ εἰς τὰ σώματα. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν νὰ εἴπω, ὅτι τὰ ἐπιμίσθια τὰ θεωρῶ ὡς τοιαῦτα, καὶ οὐχὶ ὡς εἶπεν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μισθούς. Ὁ μισθὸς τοῦ ὑπαξιωματικοῦ εἶναι τὰ 22 λεπτὰ, τὸ πλέον δὲν εἶναι μισθός. Ὁ μισθὸς τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ τῆς γραμμῆς εἶναι 120 δραχ. τὸ περιπλέον δὲν εἶναι μισθὸς, καὶ ἀπόδειξις πέρυσιν, ὅτε ἐκάματε τὸ ψήφισμα τῶν κρατήσεων ἐπὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων. Ἠξεύρετε τί συνέβη; ἔτυχε νὰ ἔχωμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸν Κ. Λεβίδην, ὁ ὁποῖος ἀνεκάλυψε μίαν κατάχρησιν, διότι ἄλλως πως ἐξήγησαν τὸ ψήφισμα οἱ λογιστικοὶ ὑπάλληλοι, καὶ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Συνέλευσις νὰ κάμῃ ἑρμηνείαν· οὕτως ἐξηγοῦν οἱ λογιστικοὶ ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους, ὅταν πρόκηται νὰ ὠφεληθῶσι· καὶ σήμερον σᾶς λέγουν, ὅτι δὲν εἶναι ἀντιμισθία τὰ ἐπιμίσθια, εἶναι μισθὸς, διότι ὁ ἀξιωματικὸς ἐκτελεῖ καὶ καθήκοντα ἄλλα. Καὶ ποία εἶναι Κύριοι, ἡ χρηματικὴ διαχείρισις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν; ὑπάρχουν ὑπάλληλοι λαμβάνοντες πλέον τῶν κανονισμένων μισθῶν, οἱ ὁποῖοι ὁρίζονται ἀπὸ τὸν νόμον τοῦ 59. Κύριοι εἰς τὸ ζήτημα τῶν ὑπαξιωματικῶν μᾶς ἀντέλεξαν οἱ στρατιωτικοὶ ὑπάλληλοι οἱ λογιστικοὶ, ὅτι κατὰ τὸν νόμον τοῦ 46 τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἶχε δικαίωμα νὰ ἔχῃ καὶ πολίτας εἰς τὰ γραφεῖα, καὶ ὅτι καθόσον αὐτοὶ φεύγουν νὰ φέρῃ στρατιωτικοὺς, καὶ σήμερον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει ὑπαλλήλους μόνον στρατιωτικοὺς ἐκτὸς τοῦ γενικοῦ γραμματέως τοῦ Κ. Ζάνου, ὁ ὁποῖος ὑπηρετεῖ πρὸ πολλῶν ἐτῶν· εἰς τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς τοὺς καθαρῶς στρατιωτικοὺς ὁ νόμος ὥρισε μισθὸν ὡρισμένον ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ ἐργασία των. Θέλετε δὲ νὰ μάθετε καὶ ἕτερόν τι· ἴσως δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ μεγάλη κατάχρησις τῶν ὑπαξιωματικῶν εἰς τὰ γραφεῖα, διότι οὕτω καθιστῶμεν πολλοὺς ἀνθρώπους ἀχρήστους διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Σήμερον ἴσως τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ, διότι πλεονάζουν πολλοὶ ὑπαξιωματικοί· λέγω, λοιπὸν, ὅτι ὁ μισθὸς, τὸν ὁποῖον θεωρεῖ ὁ Κ. ὑπουργὸς καὶ ἡ σπεῖρα τῶν λογιστικῶν ὑπαλλήλων ὡς μισθὸν, δὲν εἶναι μισθὸς, ἀλλ’ εἶναι καθαρὸν ἐπιμίσθιον, καὶ ὁ νόμος ῥητῶς τὸ ἀναφέρει. Ἀλλὰ σᾶς λέγουν ἐργάζονται, πρέπει νὰ διακρίνωμεν τὰς ἐργασίας· ἡ ἐργασία διὰ τῆς ὁποίας στερεοῦται ἡ τάξις εἶναι σπουδαιοτέρα καὶ ἀναγκαιοτέρα, ἡ ἐργασία ὅμως τοῦ γραφείου εἶναι δευτερεύουσα· διὰ τοῦτο προτείνω, ὅσοι μισθοὶ ἐπληρώθησαν πλέον τῶν κανονισμένων εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους νὰ πέσουν εἰς βάρος τῶν ὑπευθύνων ὑπουργῶν.

§123Β. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι, δὲν παραδέχομαι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ Κ. Μαυρομιχάλης, ὅτι ἐγὼ γίνομαι ἠχὼ καὶ δὲν εἶμαι παρὰ διαβιβαστὴς τῶν ἰδεῶν τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν· ἴσως ἄλλοι τὸ ἔκαμνον καὶ θέλουν καὶ νὰ τὸ ἀποδώσουν καὶ εἰς ἐμὲ, ἀλλὰ τοὺς διαβεβαιῶ, ὅτι δὲν εἶμαι εἷς ἐξ ἐκείνων. Ἐγὼ, Κύριοι, εἶπον ὅτι οἱ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ ἔχουν μισθὸν ἀνώτερον παρὰ τοὺς μαχίμους, καὶ ἂν θέλῃ ὁ Κ. Μαυρομιχάλης, ἂς ἔλθῃ εἰς τὸ γραφεῖον νὰ τοῦ δώσω τοὺς γαλλικοὺς κανονισμοὺς διὰ νὰ παρατηρήσῃ, καθόσον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τοὺς συνέταξαν, ἔχουν καὶ περισσοτέραν πεῖραν τῶν πραγμάτων, καὶ ὅ,τι ἔκαμαν τὸ ἔκαμαν ὑπὸ τῆς πείρας ὁρμώμενοι. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐργάζονται, καὶ ἂν δὲν ἐργάζωνται μὲ τὸ σπαθὶ στὸ χέρι ἐργάζονται ὅμως εἰς τὸ γραφεῖον ἀπὸ τὸ πρωῒ ἕως τὸ ἑσπέρας, ἐνῷ οἱ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ διασκεδάζουν. Ἀνέφερε περὶ τῶν ἀξιωματικῶν ὅτι δὲν ἔκαμον λόγον, ἀλλὰ δὲν ἔκαμον λόγον, διότι δὲν ἐρωτήθην. Μέχρι τῆς ἐποχῆς τοῦ 1846 εἰργάζοντο εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν στρατιωτικοὶ, ἀφοῦ ἔλειψαν οἱ πολιτικοί. Ἀλλὰ τί ἠκολούθει τότε, ὅταν ἦσαν πολιτικοί; Οὗτοι εἶχον ἀπὸ 80 ἕως 240 δραχμὰς μισθὸν καὶ τώρα εἰς ἕνα ὑπαξιωματικὸν, ὅστις ἐργάζεται ἀπὸ τὸ πρωῒ ἕως τὸ ἑσπέρας τοῦ δίδετε 20 δραχμὰς ἀντιμισθίαν. Ἂν αὐτὸς ἦτο εἰς τὸ σῶμά του, ἀφοῦ ἐκτελέσῃ τὴν ὑπηρεσίαν του, ἥτις εἶναι μικρὰ, θὰ θέσῃ π. χ. σκοποὺς, μένει ἐλεύθερος, ἐνῷ οἱ ἄλλοι ἐργάζονται σχεδὸν ἕως τὸ ἑσπέρας· Ὁ ἀξιωματικὸς, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐργάζεται ὅλην τὴν ἡμέραν, καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ἀπὸ 12 ἔγειναν 24 καὶ πάλιν δὲν ἀρκοῦσιν. Ὑποστηρίζω λοιπὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ὑπάλληλοι ἔχουν ἀνώτερον μισθὸν, καὶ τὸ ἐπιμίσθιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνουν, εἶναι καθαρὸς μισθὸς, καὶ ὡς τοιοῦτος ψηφίζεται ἀπὸ τὰ βουλευτικὰ σώματα, ἀναβαίνων εἰς τὸ ποσὸν τὸ 6½ χιλιάδων εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§124ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Ἂν ἐλαττωθῇ ὁ μισθὸς, θὰ μείνωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν;

§125Β. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κανεὶς δὲν θὰ μείνῃ.

§126ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Κύριοι ἐννοοῦσα πολὺ καλὰ τὸν Κ. Μαυρομιχάλην ὁμιλοῦντα, ἂν περιωρίζετο ἁπλῶς καὶ καθαρῶς καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐπερώτησίν του· ἀλλ’ ὅμως ἦλθεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐπιπίπτει κατὰ προσώπων, καὶ καθ’ ἑνὸς ὁλοκλήρου κλάδου ὑπαλλήλων, ἀποκαλῶν αὐτοὺς κλέπτας καὶ σφετεριστὰς (θόρυβος).

§127Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μὲ παρεξηγεῖτε, ἀναφέρετε ὅτι εἶπον λέξεις, τὰς ὁποίας ὅμως δὲν εἶπον.

§128ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Καὶ ὅταν ἦλθεν ἀπὸ τοῦ βήματος ἄλλοτε ὁμιλῶν περὶ τῶν ἐπιμισθίων, καὶ τότε πάλιν ἀνέφερεν, ὅτι οἱ λογιστικοὶ ὑπάλληλοι εἶναι κλέπται, καὶ ὅτι ὑποκλέπτουν πάντοτε διαστρέφοντες τὸν νόμον. Διὰ ταῦτα, Κύριοι, ὡς ἀνήκων εἰς τὸν κλάδον αὐτὸν τῶν λογιστικῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους πάντοτε ἀποκαλεῖ κλέπτας, ἦλθον ἐπὶ τοῦ βήματος ἵν’ ἀναιρέσω ὅσα εἶπε. Δὲν πρέπει ν’ ἀναβαίνῃ τις ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ν’ ἀπευθύνῃ προσβολὰς ἀορίστους· λέγω εἰς τὸν Κύριον Μαυρομιχάλην, ὁ ὁποῖος νομίζει, ὅτι ὁ κλάδος αὐτὸς εἶναι τόσον περιφρονημένος καὶ ἀπαξιοῖ νὰ ὀνομάσῃ τοὺς ἀποτελοῦντας αὐτὸν ἀξιωματικοὺς, ἀλλὰ συνηθίζει πάντοτε νὰ μᾶς ἀποκαλῇ λογιστικοὺς ὑπαλλήλους, ὅτι εἶναι ὁ σπουδαιότερος κλάδος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι κατὰ τὴν Ναυπλιακὴν ἐπανάστασιν ἀπετέλουν μέρος τοῦ 4 τάγματος, ὅτι νύκτα καὶ ἡμέραν (θόρυβος) ἤμην ἐπὶ ποδὸς, ὅτι δύνανται νὰ λείψουν ἀπὸ ἕνα σῶμα πέντε ἕως δέκα ἀξιωματικοὶ καὶ νὰ ἀναπληρωθοῦν ἀμέσως· ἐὰν λείψω ὅμως ἐγὼ ὁ ἀξιωματικὸς τῆς οἰκονομίας ἡ ὑπηρεσία δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ, σταματᾷ ἐντελῶς, διότι ὁ τῆς οἰκονομίας ἀξιωματικὸς εἶναι ἡ ψυχὴ οὕτως εἰπεῖν τοῦ τάγματος, καὶ ἄν τις τὸ ἀρνηθῇ, λέγω, ὅτι δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν. Ἂν, Κύριοι, ἐγὼ, τὸν ὁποῖον βλέπετε ἀξιωματικὸν τῆς οἰκονομίας πρὸ εἴκοσι τεσσάρων ἐτῶν, ὅτε κατετάχθην ἁπλοῦς στρατιώτης, καὶ ὁ ὁποῖος φέρω ἕνα γαλόνι, ἤμην εἰς τὸν στρατὸν ἤθελον εἶσθαι λοχαγὸς τὴν σήμερον ὡς εἶναι καὶ ὁ Κ. Μαυρομιχάλης, καὶ ἤθελον εἶμαι ἀρχαιότερος αὐτοῦ, διότι καὶ καλῶς ὑπηρέτησα. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ κύριον ζήτημα. Σᾶς λέγω, Κύριοι, καθόσον ἀφορᾷ τὰ ἐπιμίσθια περὶ ὧν ἐγένετο ἡ ἐπερώτησις δὲν εἶναι ἐπιμίσθιον, ἀλλ’ εἶναι μισθὸς, ὁ ὁποῖος καθιερώθη διὰ τοῦ διατάγματος τοῦ 1833. Ὁ ἐπιμελητὴς Κ. Γεωργαντᾶς ἔκαμε μίαν καινοτομίαν καὶ μίαν διάκρισιν ὡς πρὸς τὴν διαφορὰν τοῦ μισθοῦ τὴν ὑπάρχουσαν κατὰ τὰ 59, μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς οἰκονομίας, ὑγείας κλπ. χάριν λογιστικῆς εὐκολίας, ἥτις ἂν θέλετε κακῶς ἐγένετο, διότι ἐντεῦθεν ἐπῆλθεν ἡ ἰδέα νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐπιμίσθιον ὁ ἀπὸ τοῦ 1833 κανονισθεὶς μισθὸς τῶν διαφόρων ὅπλων καὶ κλάδων, ὁ ὁποῖος δίδεται εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται μὲ τὸ στῆθος, καὶ οἱ ὁποῖοι ὡς εἶπεν ὁ Κ. ὑπουργὸς ἔρχονται ἀπὸ τὰ γυμνάσια καὶ ἀποθέτουσι τὸ ξίφος εἰς τὴν θήκην καὶ ἐξέρχονται, ἐνῷ οἱ ὑπάλληλοι ἐν γένει ἐργάζονται ἀπὸ πρωΐας μέχρι τῆς ἑσπέρας. Ἐνθυμοῦμαι, Κύριοι, ὅτι ὁ Κ. Μαυρομιχάλης ἄλλοτε ἐπέμενεν εἰς τὰς καταργήσεις τῶν ἐπιμισθίων, μετὰ τοσαύτης σπουδῆς, καὶ τὴν ἀκόλουθον ἡμέραν ὁ ἴδιος ἀντιφάσκων εἰς ἑαυτὸν ἐζήτει τὴν ἐπάνοδον τῶν ἐπιμισθίων κατ’ αἴτησιν αὐτοῦ καταργηθέντων. Τότε δὲν ἐγένετο λόγος περὶ τῶν ἐπιμισθίων, τὰ ὁποῖα ἀπελάμβανον οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἐργαζόμενοι εἰς τὰ γραφεῖα, ἀλλὰ μόνον διὰ τὰ τῶν ἀξιωματικῶν. Λέγω λοιπὸν τελειόνων, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιμίσθια, ἀλλὰ διαφορὰ μισθῶν μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν τεχνητῶν ὅπλων τῆς οἰκονομίας καὶ τῆς ὑγείας, εἶναι μισθὸς καθαρός.

§129ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Θ’ ἀπαντήσω, Κύριοι, δύω λέξεις· ἴσως ὁ Κ. Βενετζάνος μὲ παρεξήγησε, διότι μοὶ ἀπέδωκε λέξεις τὰς ὁποίας δὲν εἶπον, καὶ ἀπόδειξις εἶναι τὰ στενογραφήματα, τὰ ὁποῖα αὔριον θὰ περιέχουν ὅ,τι εἶπον, εἶπεν ὅτι ἐγὼ ἀνέφερον κλέπτας· αὐτὴν τὴν λέξιν ἐγὼ δὲν τὴν ἀνέφερον καθόσον ἐνθυμοῦμαι. Αἱ λέξεις αὗται δυστυχῶς εἶναι λέξεις, αἱ ὁποῖαι ταράττουν τοὺς διαχειριζομένους δημόσια χρήματα· ταράττεται ἓν εἶδος ἀνθρώπων· καὶ προχθὲς ἀκόμη εἷς αὐτῶν εἰσήχθη εἰς τὸ Στρατοδικεῖον, ὁ ὁποῖος κατηγορεῖτο ὅτι ἀφῄρεσε πολλὰς χιλιάδας δραχμῶν, ἐγὼ ὅμως δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι· ἐπειδὴ ὁ Κ. Βενετζάνος θέλει νὰ ὑπερασπισθῇ τὸν κλάδον του, λέγω, καὶ ἐπιμένω νὰ φρονῶ, ἐπειδὴ εὑρίσκομαι εἰς τὸν στρατὸν, καὶ εἶμαι ἐν γνώσει, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ τῶν στρατιωτικῶν εἶναι ὑποχείριοι τῶν λογιστικῶν ὑπαλλήλων, οἱ δὲ λογιστικοὶ ὑπάλληλοι διαστρέφουσι πάντοτε τὰ πράγματα πρὸς ἴδιον ὄφελος.

§130ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ἀρκεῖ.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἀρκεῖται ἡ Συνέλευσις εἰς τὰ λεχθέντα παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) ἡ Συνέλευσις ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι ἡ λύσις τοῦ ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶχεν ἀρχίσει ἡ ψηφοφορία, καὶ διελύθη ἡ Συνεδρίασις, διότι δὲν ἐναπελείπετο πλήρης· ἐπιμένουσιν οἱ ζητοῦντες τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν;

§132ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ὄχι.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω τὸ ζήτημα, οἱ παραδεχόμενοι νὰ γίνωνται αἱ ἔνορκοι καταθέσεις κατὰ τὸν νόμον ἐνώπιον τῶν Εἰρηνοδικῶν, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσι (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Μιχαλόπουλος, διὰ μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποβάλει.

§134ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Δὲν δύναται νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις (θόρυβος).

§135ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω λέξεις θὰ εἴπω, Κύριοι πληρεξούσιοι· ὑπάρχει πρότασις πρὸ πολλοῦ ἐκκρεμὴς, τὴν ὁποίαν ἡ Συνέλευσις ἐκήρυξε κατεπείγουσαν, καὶ ὥρισεν ὡς ἡμέραν συζητήσεως τὴν παρελθοῦσαν παρασκευήν. Πρόκειται περὶ τοῦ ἐν Ναυπλίῳ ἰχθυοτροφείου, ἡ δημοπρασία τοῦ ὁποίου ἐπεραιώθη καὶ τὰ πρακτικὰ αὐτῆς εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τοῦ Κ. ὑπουργοῦ· σήμερον ἢ αὔριον δύναται νὰ εἴπῃ, μὲ μίαν κονδυλιὰν, ἐγκρίνεται ἡ ἐνοικίασις· τότε τὸ πᾶν ἐτελείωσε. Παρακαλῶ λοιπὸν, ἡ Συνέλευσις νὰ εἴπῃ εἰς τὸν Κ. ὑπουργὸν, νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν ἔγκρισιν, πρὶν ἢ ἡ Συνέλευσις ἔλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεώς μου ταύτης.

§136ΔΡΟΣΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομ.). Μετὰ τὴν συζήτησιν, ἥτις ἐγένετο περὶ τῆς παραχωρήσεως μέρους τοῦ ἰχθυοτροφείου εἰς τὸν Δῆμον τῶν Ναυπλιέων, ἔγραψα εἰς τὰς ἀρχὰς νὰ μοὶ δώσουν πληροφορίας· οἱ ἀρχαὶ παρέστησαν ὅτι ἡ παραχώρησις αὕτη δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας, διότι ὁ Δῆμος δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐπιχειρήσῃ τὴν ἀποξήρανσιν· ἔπειτα ἀπὸ τὰς ἀπαιτήσεις αὐτὰς, διέταξα νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ δημοπρασία, καὶ νὰ τεθῇ εἰς τὴν προκήρυξιν ὁ ὅρος ὅτι, ἐὰν παραχωρηθῇ τὸ ζητούμενον μέρος διὰ τὸν δῆμον, καὶ ὁ Δῆμος θελήσῃ νὰ ἀποξηράνῃ αὐτὸ, ὁ ἐνοικιαστὴς νὰ τὸ παραχωρήσῃ χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀπαίτησιν ἀποζημιώσεως· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν, ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ὀχυρωματικὴν, καὶ πρέπει νὰ βασανισθῇ καὶ νὰ ἐξετασθῇ, ἂν ἡ ἀσφάλεια τῶν φρουρίων ἐπιτρέπει τὴν ἀποξήρανσιν, ἄλλως δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποφανθῶμεν περὶ τῆς παραχωρήσεως αὐτοῦ.

§137ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητῶ τὸν λόγον.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θέλοντες νὰ δοθῇ ὁ λόγος εἰς τὸν Κ. πληρεξούσιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

§139ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Συνέλευσις εἶναι κυρία νὰ ἀποφανθῇ, ὅτι δὲν δέχεται τὴν πρότασιν· καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι τοῦτο ἁρμόζει εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν αὐτῆς· δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι ὑπάρχουν λόγοι οἰκονομικοὶ ἢ ὀχυρωματικοὶ, κατὰ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ ὅ,τι ἄλλο θέλει, καὶ νὰ ἀποῤῥίψῃ τὴν πρότασιν· ἀλλὰ πρότασις, ἥτις ἐκηρύχθη κατεπείγουσα, δὲν δύναται νὰ ματαιωθῇ διὰ τῆς ἐγκρίσεως τῶν πρακτικῶν τῆς δημοπρασίας, καὶ νὰ περιμένῃ ὁ λαὸς μετὰ 10 ἔτη, ἀφοῦ παρέλθῃ ὁ χρόνος τῆς ἐνοικιάσεως, νὰ ζήσῃ· αὐτὸ εἶναι ἀσυγχώρητον καὶ μεταξὺ τῶν Κάφρων. Λοιπὸν θέτω τὸ ζήτημα οὕτως· ἂν ἐπιτρέπῃ ἡ Συνέλευσις ἡ ἑλληνικὴ, ἥτις ἔχει ἐπαγγελίαν τὸν πολιτισμὸν, νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν συζήτησιν σήμερον, ἢ τὸ πολὺ νὰ ἀναβάλῃ ἐπὶ τὴν αὔριον αὐτήν. Καλλίτερον εἶναι νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν θέλομεν νὰ ἔχουν ζωὴν οἱ Ναυπλιεῖς, ἢ διὰ τοιούτων λοξοδρομιῶν νὰ ματαιώνετε πᾶσαν ἀπόφασιν.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν θέλῃ νὰ συζητηθῇ σήμερον.

§141ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διακόπτετε, Κ. Πρόεδρε, ἓν ἀντικείμενον ὑπὸ συζήτησιν ὑπάρχον.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, οἱ παραδεχόμενοι νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προκειμένης προτάσεως, νὰ σηκωθῶσιν, (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Θὰ ἐρωτήσω τ’ ἀνάπαλιν· οἱ μὴ θέλοντες νὰ συζητηθῇ σήμερον ἡ πρότασις περὶ τῶν Ναυπλιέων, νὰ ἐγερθῶσιν, (ἀνίστανται οἱ ὀλιγώτεροι), ἀπεῤῥίφθη. Ὑπάρχει λοιπὸν ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς προτάσεως ταύτης;

§143ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§144ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ ἡ πρότασίς μου· «Ἡ ἐν Ἀθήναις κτλ. Ψηφίζει· Παραχωρεῖται εἰς τὴν πόλιν Ναυπλιέων τὸ ἀπέναντι τοῦ ἐν αὐτῇ Ὁπλοστασίου μέχρι τοῦ νῦν ἰχθυοτροφείου κατὰ τὰ γνωστὰ ὅρια αὐτοῦ, ἵνα ἡ πόλις διαθέσῃ αὐτὸ, ὅπως ἐγκρίνει καταλληλότερον, χάριν τῆς ὑγείας τῶν κατοίκων τῆς πόλεως.» Ἐτέθη ἡ πόλις, διότι αὐτὴ μόνον πάσχει.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§146ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§147ΔΡΟΣΟΣ (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Ἔστειλα νὰ φέρουν τὰ ἔγγραφα, καὶ πρέπει νὰ προσμείνωμεν ὀλίγον ἕως οὗ ἔλθουν.

§148ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν θέλομεν τὰ ἔγγραφα.

§149ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ διαθέσωμεν τὴν ἐθνικὴν περιουσίαν χωρὶς νὰ ἀκούσωμεν.

§150ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κ. Πρόεδρε, τὸ Ὑπουργεῖον μᾶς λέγει ὅτι τὸ συμβόλαιον τὸ ἔκαμαν οὕτω πως, ὅταν παραχωρηθῇ, νὰ χάνουν τὰ δικαιώματά των οἱ ἐνοικιασταί.

§151ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Τὰς ἐκδουλεύσεις καὶ τὰ δικαιώματα τῶν κατοίκων τῆς Ναυπλίας κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀναιρέσῃ. Ἡ πόλις τοῦ Ναυπλίου ἔχει μεγάλα δικαιώματα καὶ ζητεῖται σήμερον παρ’ ἡμῶν νὰ ἀποφασίσωμεν νὰ χαρισθῇ εἰς τὴν πόλιν αὐτὴν τὸ λειβάδιον αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶναι ἐθνικὴ περιουσία ἥτις φέρει παραγωγὴν εἰς τὸ δημόσιον. Εἶναι δίκαιον πραγματικῶς τὸ ἔθνος νὰ περιποιηθῇ τὴν πόλιν αὐτὴν διὰ τὰς μεγάλας θυσίας καὶ κατὰ τὴν μεταπολίτευσιν, διότι πρώτη αὐτὴ ἡ πόλις ὕψωσεν τὴν σημαίαν τῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἡ ἀρχὴ αὕτη ἔφερεν αἴσια καὶ ἐθνικὰ ἀποτελέσματα. Ἀλλ’ ἡμεῖς εἴμεθα Νομοθετικὸν σῶμα καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωμεν κἀμμίαν ἀπόφασιν τροχάδην, ἀλλὰ πρέπει νὰ διασκεπτώμεθα δικαίως καὶ ἔπειτα ν’ ἀποφασίζωμεν. Δὲν ἔρχομαι ν’ ἀμφισβητήσω τὰ δικαιώματα τῆς πόλεως αὐτῆς, οὔτε ἔρχομαι νὰ ἐναντιωθῶ εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου τῆς πόλεως ταύτης. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἔχομεν ἕνα Νόμον προηγούμενον, ὅτι ἐκ τῆς Συνελεύσεως δὲν εἰμπορεῖ νὰ ἐπέλθῃ μία πρότασις, ἥτις ἀπαλλοτριώνει ἓν μέρος τῆς περιουσίας τοῦ ἔθνους καὶ τὸ ἀποδίδει εἴτε εἰς ἓν χωρίον ἢ κοινότητα ἢ πόλιν. Δεύτερον παρατηρῶ ὅτι ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν σᾶς γίνονται δύω ἀντιῤῥήσεις, πρῶτον, ὅτι αὐτὸ τὸ μέρος εἶναι πλησίον τοῦ φρουρίου καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ἀποξηραινόμενον δὲν βλάπτει τὸ φρούριον. Διὰ τὶ θέλετε τὸ πρῶτον φρούριον τῆς Ἑλλάδος νὰ τὸ καταστήσωμεν τυφλόν; Θέλετε νὰ θέσωμεν ξηρὰν ὥστε, ἐὰν οἱ ἐχθροί ποτε φθάσουν ἕως ἐκεῖ, νὰ δύνανται νὰ τὸ κυριεύσουν. Διατὶ τίθενται οἱ χάνδακες εἰς τὰ φρούρια; διὰ νὰ δυσκολεύεται ὁ ἐχθρὸς νὰ τὰ κυριεύσῃ. Λοιπὸν ὑποθέσατε ὅτι ἐκάματε προχώσεις εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ φρούρια· τί χρειάζεται ἡ θύρα τοῦ φρουρίου τῆς ξηρᾶς; Εἶναι πάντοτε καιρὸς νὰ χαρίσωμεν ἐθνικὴν περιουσίαν εἰς πόλιν, κοινότητα ἢ σωματεῖον, ἔχομεν τὴν καλὴν διάθεσιν. Λοιπὸν τί μᾶς πειράζει νὰ ἀργοπορήσωμεν ὀλίγον, διὰ νὰ ἴδωμεν μήπως κάμωμεν κανὲν λάθος; Ὑποθέσατε ὅτι δωροῦμεν αὐτὸ τὸ μέρος τὸ θαλάσσιον, καὶ αὔριον λέγουν οἱ μηχανικοὶ καὶ ὀχυρωματοποιοί, οἱ εἰδικοὶ ἄνθρωποι, ὅτι εἶναι κακὸν τοῦτο, διότι καταστρέφεται τὸ φρούριον. Τί νὰ κάμωμεν τότε; νὰ ἀναιρέσωμεν τὴν ἀπόφασίν μας;

§152Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πρόκειται νὰ χαρίσετε, ἀλλὰ νὰ διατάξητε νὰ ἀποξηρανθῇ τὸ μέρος αὐτό.

§153ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Εἴμεθα ἀντιπρόσωποι, χρεωστοῦμεν νὰ ἀποφασίζωμεν ἐθνικῶς καὶ οὐχὶ πρὸς ὑπεράσπισιν μιᾶς πόλεως. Λοιπὸν λέγω ὅτι εἶναι δίκαιον ὡς συνετοὶ καὶ φρόνιμοι νομοθέται νὰ λάβωμεν τοῦτο ὑπ’ ὄψιν. Δεύτερον, ὁ ἔντιμος συνάδελφός μας ὁ φέρων αὐτὴν τὴν πρότασιν τί λέγει; ὅτι εἶναι ἐπιβλαβέστατον τὸ μέρος τοῦτο εἰς τὴν πόλιν. Πολλοὶ ἐξ ἡμῶν καὶ ἐγὼ αὐτὸς κατωκήσαμεν εἰς τὸ Ναύπλιον· ἡ πόλις τοῦ Ναυπλίου πάσχει τοσοῦτον ἐκ τῆς ὑγρασίας, πρώτην ὅμως φορὰν ἀκούω ὅτι τὰ ὕδατα ἐκεῖνα καθίστανται ἐπιβλαβῆ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ τὸ ἐξετάσωμεν καὶ τὸ τοιοῦτον; Νὰ διορίσωμεν ἰατροὺς ἐπιστήμονας, οἱ ὁποῖοι νὰ μᾶς βεβαιώσουν περὶ τούτου; Τρίτη παρατήρησις. Θὰ χαρίσωμεν αὐτὸ τὸ μέρος τῆς θαλάσσης. Ἠξεύρετε ὅτι ἓν μέγα μέρος τὸ ὡραιότερον τοῦ Ναυπλίου ἐξετάθη ἐπὶ τῆς θαλάσσης. Ἠξεύρετε ὅτι ἡ ἐξουσία παρεχώρησε τὴν θάλασσαν καὶ ἔκτισαν οἱ ἄνθρωποι. Τώρα αὐτὸ τὸ μέρος τὸ ἐθνικόν, λέγετε νὰ τὸ παραχωρήσωμεν εἰς τὴν πόλιν, εἰς τὴν κοινότητα, νὰ τὸ ἀποξηράνῃ. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ συμφωνήσωμεν τί θὰ γείνῃ; ὑποθέσατε ὅτι θὰ κτίσῃ οἰκίας. Ἀφοῦ χαρίζετε αὐτὸ τὸ μέρος τὸ ἀποξηραίνει καὶ ἔπειτα τὸ πωλεῖ ὡς οἰκόπεδον, εἶναι ἰδικόν της. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν ἀπόφασίν μας, ὅτι νὰ ἀποξηρανθῇ χωρὶς νὰ οἰκοδομηθῇ;

§154ΤΙΝΕΣ. Τὸ λέγομεν.

§155ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Δὲν τὸ λέγετε. Δὲν πρέπει λοιπὸν οἱ φρόνιμοι νομοθέται νὰ ἀποφασίζουν αὐτὰ τὰ πράγματα. Εἴμεθα ἐδῶ ἀπεσταλμένοι δι’ αὐτά; ἂν πραγματικῶς βλάπτεται ἡ ὑγεία τῶν Ναυπλιέων, δὲν εἶμαι ἐναντίος· ἐὰν ἡ πόλις θέλῃ νὰ κάμῃ κηπάρια, ἀνθῶνας, μάλιστα· ἂν ὅμως θελήσῃ νὰ κάμῃ ἐργαστήρια, βιομηχανικὰ καταστήματα, τεχνουργεῖα, θὰ τὸ παραδεχθῆτε; Διὰ τοῦτο εἶμαι γνώμης ὅτι πρέπει νὰ ἀποφασίσωμεν φρονίμως· γνωμοδοτῶ ὑπὲρ τῆς πόλεως, ἂν πραγματικῶς βλάπτῃ εἰς τὴν ὑγείαν καὶ δὲν καταστρέφῃ τὸ φρούριον. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη μία τροπολογία τοῦ Κ. Δοσίου. «Ἄρθρον 2. Μέχρις ὅτου ἀποξηρανθῇ τὸ παραχωρούμενον παράλιον, τὸ δημόσιον θέλει ἐξακολουθεῖ καρπούμενον τὴν ἐξ αὐτοῦ πρόσοδον».

§157ΔΡΟΣΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καθὼς σᾶς εἶπον, Κύριοι, τὴν περὶ παραχωρήσεως πρότασιν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν σπουδαίως· καὶ ἐγὼ ἐπιθυμῶ, καὶ πάντοτε, ὁσάκις ἐπρόκειτο περὶ παραχωρήσεως εἰς δήμους καὶ πόλεις πρὸς εὐημερίαν αὐτῶν, πάντοτε ἤμην πρόθυμος νὰ συντρέξω. Ἔλαβα λοιπὸν ἀμέσως ὑπὸ σκέψιν τὴν πρότασιν ταύτην, καὶ διέταξα νὰ τεθῇ ὅρος εἰς τὴν προκήρυξιν περὶ τῆς ἐνοικιάσεως, διότι σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶμαι πεπεισμένος ἀκόμη περὶ τῆς χρησιμότητος τῆς παραχωρήσεως· ἐνόμισα, ὅτι πρέπει νὰ βασανισθῇ ἡ ὑπόθεσις, νὰ ἐλαττωθῇ, ἐὰν δὲν βλάπτῃ, ἡ μόλωσις, καὶ πῶς θὰ γείνῃ αὕτη, καὶ τί θὰ γείνῃ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ μέρους. Ἔφερα τὴν προκήρυξιν· μοὶ κακοφαίνεται, ὅτι δὲν μοῦ ἔφεραν καὶ μίαν ἔκθεσιν τῶν ἀρχῶν· θὰ ἴδητε, ὅτι ὁ ὅρος αὐτὸς εὑρίσκεται ἐντὸς τῆς προκηρύξεως. Τὰ ἰχθυοτροφεῖα τοῦ Ναυπλίου ἦσαν ἐπὶ 10 ἔτη ἐνοικιασμένα διὰ 31,000 δραχμάς. Ἐφέτος ἐνοικιάσθησαν διὰ 40,200 δραχμάς. Ὁ ὅρος, τὸν ὁποῖον διέταξα, βλέπετε, ὅτι ἐτέθη καὶ εἰς τὴν προκήρυξιν. «Τὸ ἰχθυοτροφεῖον Ναυπλίας ἐνοικιάζεται ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ δύναται ὁ δῆμος Ναυπλίας, ὁπόταν θελήσῃ, διαρκούσης τῆς ἐνοικιάσεως ν’ ἀποξηράνῃ διὰ μολώσεως τὸ ἀνατολικὸν μέρος τῆς θαλάσσης μέχρι τῆς παρὰ τὴν θάλασσαν γωνίας τοῦ ἀντικρήμνου τῆς τάφρου τοῦ προμαχῶνος τῆς πύλης τῆς ξηρᾶς μεσημβρινῶς καὶ ἀρκτικῶς κατ’ εὐθεῖαν γραμμὴν ἀντικρὺ, μέχρι τοῦ ἀνεμομύλου τοῦ Ἰατρίδου, καὶ ν’ ἀνοίξῃ δημοσίαν ὁδὸν, ἐὰν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον παραχωρηθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τὸ μέρος τοῦτο τοῦ ἰχθυοτροφείου, ὁ δὲ ἐνοικιαστὴς δὲν δύναται ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ οὔτε νὰ παρεμποδίσῃ τὴν τοιαύτην τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς πρᾶξιν, οὔτε ἀπαιτήσεις ἀποζημιώσεως ἢ ἐκπτώσεως τοῦ ἐνοικίου δύναται νὰ ἐγείρῃ κατὰ τοῦ Δημοσίου.» Ἡ ἔγκρισις ὅμως δὲν ἐδόθη ἀκόμη, ἀλλὰ θέλει δοθῆ ὑπὸ τὸν ὅρον αὐτόν.

§158ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ Κύριος ὑπουργὸς, νομίζω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ κατεπείγουσα πλέον ἡ πρότασις.

§159ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη, ὅτι θέλει συζητηθῆ ἡ ὑπόθεσις· δύω λόγους θὰ εἴπωμεν.

§160ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἐνόμιζεν, ὅτι εἶναι κατεπεῖγον, ἀλλ’ ὕστερα ἀπ’ αὐτὰ δὲν εἶναι. Δυνάμεθα νὰ ἐξετάσωμεν τὴν ὑπόθεσιν κατόπιν.

§161ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπορῶ διὰ τὴν ἀνησυχίαν τινῶν, διότι τὰ ὑπὸ τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ λεχθέντα περὶ τῆς ὀχυρωματικῆς, καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ καταβὰς τὸ βῆμα, ὃν διεδέχθην, δύνανται νὰ πείσωσι πάντα, ἐὰν δὲν πρόκειται περὶ κατεπείγοντος, καὶ ἐὰν δὲν εἶναι τοσοῦτον οὐσιῶδες τὸ πρᾶγμα, ὥστε νὰ ἐπισπεύδηται ἡ συζήτησις. Συγχωρήσατέ μοι, Κύριοι, νὰ σᾶς λαλήσω διὰ τῶν προγραμμάτων, ὅτι εἶναι ἀναποφεύκτως ἀναγκαῖον διὰ τὴν φυσικὴν ὕπαρξιν τῶν κατοίκων τῆς πόλεως Ναυπλίου, ἡ ἀποξήρανσις τοῦ βορβωρώδους μέρους τοῦ ἰχθυοτροφείου, τῶν ἑλῶν, καὶ ἡ κατασκευὴ μιᾶς ὁδοῦ ἄλλης παρὰ τὴν συνήθη, ἥτις ὑπάρχει ἐκεῖ, καὶ εἶναι ἡ μόνη ἔξοδος τῆς πόλεως ὑπὸ τὴν παχυτάτην σκιὰν τοῦ Παλαμηδίου, εἶναι ὁμολογούμενον ὅτι ἡ πόλις πάσχει, εἰς μόνον δὲ τὸν Κύριον Παντολέοντα, τὸν εὐτραφῶς ἔχοντα, ἡ πόλις τοῦ Ναυπλίου ἐφάνη, ὡς ἔχει σήμερον, ὅτι εἶναι τὸ εὐκραέστατον κλίμα. Εἶναι ἀναπόφευκτον, διότι ὅλοι οἱ πληθυσμοὶ τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον αὐξάνουσιν, ἢ συντηροῦνται τοὐλάχιστον, ἐν ᾧ μόνον ἡ πόλις τοῦ Ναυπλίου παρουσιάζει τὸ ἀνήκουστον παράδειγμα εἰς ἔθνος εὐνομούμενον, ὅτι ὁ πληθυσμὸς ἐλαττοῦται κατ’ ἔτος. Οὐδέποτε αἱ Κυβερνήσεις ἐξήτασαν τὰ αἴτια αὐτῆς τῆς καταστάσεως πόλεως, ἡ ὁποία, ἐὰν δὲν εἶχεν ἄλλο δικαίωμα ἢ δὲν κατεῖχε θέσιν λόγου ἀξίαν καὶ ἐν τῷ ἐθνικῷ ἡμῶν βίῳ, τοὐλάχιστον ὡς ἀνθρωπότης ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ θεραπευθῇ πᾶν ὡς πρὸς αὐτὴν κακὸν· ἄλλην αἰτίαν δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ ἐλάττωσις τοῦ πληθυσμοῦ· ἀπ’ αὐτὴν τὴν βορβορώδη τὴν νεκρὰν θάλασσαν προκύπτουν οἱ περιοδικοὶ καὶ οἱ τυφοειδεῖς, πυρετοὶ αὐτοὶ προσβάλλουσι τὴν νεαρὰν ἡλικίαν. Ἤδη ἂς ἐξετάσωμεν καὶ ἄλλο μέρος τοῦ κλίματος τῆς πόλεως, αὕτη κειμένη πρὸς ἄρκτον ἔχει εἰς τὰ νῶτα ἕνα μέγα βράχον, ἐφ’ οὗ ἡ Ἀκρόπολις, Ἰτζκαλὲς, ἕτερον δὲ μεσημβρινοανατολικὸν, εἰς τὸν ὁποῖον εἶναι τὸ Παλλαμῆδι· ἔχει στενὰς ὁδοὺς καὶ πεπυκνωμένας οἰκοδομὰς, ἡ ὑγρασία εἶναι ψηλαφητὴ, στερεῖται ἐν ὥρᾳ χειμῶνος τῆς εὐεργετικῆς ἰδιότητος τοῦ Ἡλίου, ἐν ὥρᾳ δὲ ἔαρος τῶν ζωογονητικῶν θαλασσίων ἀνέμων ἔχει μίαν καὶ μόνην διάβασιν ἐπιβλαβεστάτην διὰ τοὺς διαβαίνοντας, διότι εἶναι πάντοτε ὑπὸ τὴν σκιὰν τοῦ Παλαμηδίου· δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐζητήθη καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἡ παραχώρησις αὐτοῦ τοῦ ἰχθυοτροφείου, καὶ αἱ Κυβερνήσεις εἶπον νὰ τελειώσουν αἱ ἐνοικιάσεις, καὶ τότε νὰ γείνῃ σκέψις, ἀλλὰ κατὰ τὸ 49 ἐνοικιάσθη αὖθις ἀλλ’ οὐδὲν ἐγένετο· καὶ κατὰ τὸ 54, πρὸς περισσοτέραν τιμωρίαν τῶν κατοίκων, μᾶς εἶπον, Ὑπουργοῦντος μοὶ φαίνεται τοῦ Κ. Προβελεγίου, ὅτι ἐνοικιάσθη πάλιν διὰ 10 ἔτη τώρα τὸ αὐτὸ μᾶς λέγουν· καὶ πάντοτε τὸ αὐτὸ θέλουσιν ἐπαναλαμβάνει.

§162ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὸ λέγει.

§163ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, μὴ ἀνησυχῆτε, θὰ ἔλθω εἰς τὸ προκείμενον δὲν ἔχει ἀνάγκην ὑπερασπίσεως ὁ Κ. Ὑπουργός· Περὶ τοῦ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ εἰς τὴν πόλιν, τὸ ζητούμενον μέρος δὲν διαφιλονικεῖ οὐδὲ αὐτὸς ὁ Κ. Ὑπουργὸς τόσον μᾶλλον ὅσον ἡ ἀρχὴ τοῦ ψηφίσματος ἐγένετο δεκτή. Ποῦ λοιπὸν βλέπομεν σήμερον ὅτι ὑπάρχει δυσκολία; Ὁ Κ. Ὑπουργὸς ἔθεσεν ἕνα ὅρον εἰς τὴν προκήρυξιν τῆς δημοπρασίας, καὶ νομίζει, ὅτι οὗτος θεραπεύει τὴν ἀνάγκην· ὁ Κ. Ὑπουργὸς λέγει, ἐκτὸς τούτου, ὅτι καθίσταται σπουδαῖον ἀντικείμενον ἡ παραχώρησις αὕτη, διότι δύναται νὰ ᾖναι πολλὰ ἐπιβλαβὴς εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ φρουρίου καὶ ὅτι ἐνδέχεται νὰ ἀντίκεινται τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἡ πόλις προτίθεται νὰ κάμῃ εἰς αὐτὸ τὸ μέρος εἰς τὴν πολεμικὴν τοῦ φρουρείου, ἐκτὸς τοῦ οἰκονομικοῦ μέρους, διότι ἐνοικιάζονται τὸ ἰχθυοτροφεῖον διὰ 40,000 δραχμῶν. Περὶ τούτων ἔρχομαι νὰ ἐξηγηθῶ. Πρῶτον, ὅταν ὁ Κ. ὑπουργὸς λέγῃ, ὅτι πρὸ 10 ἐτῶν ἐνοικιάσθησαν διὰ 50 χιλιάδας δραχμῶν, καὶ σήμερον διὰ 40, ἐὰν ἐννοῇ, ὅτι εἶναι τὸ ἰχθυοτροφεῖον Ναυπλίου καὶ Χαϊδαρίου μόνον, εἶναι ἠπατημένος. Δὲν εἶναι μόνον αὐτὰ, Κύριοι, εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 40 χιλιάδων περιλαμβάνεται ὅλον τὸ ἀνατολικὸν παράλιον τοῦ ἀργολικοῦ κόλπου. Ὁ Κ. Ζέρβας, ὁ Κ. Μίλησης πληρεξούσιοι Ἑρμιονίδος, ἠμπορεῖ νὰ τὸ εἴπῃ. Τοῦτο τὸ παράλιον ἄρχεται ἀπὸ τοῦ ἀκροτηρίου Σαλαντίου καὶ λήγει εἰς τοὺς Μύλους, τουτέστιν ἀπὸ τὸ ἀνατολικὸν ἄκρον στρέφεται πρὸς ἄρκτον καὶ λήγει εἰς τὴν δύσιν. Ἐντὸς αὐτῆς τῆς μεγάλης γραμμῆς δὲν εἶναι μόνον τὸ ἰχθυοτροφεῖον Ναυπλίου καὶ Χαϊδαρίου· εἶναι τὰ Θυνεῖον Σαλαντίου, τὸ τῆς Πλάκας, τὸ τῆς Καραθῶνος, ὁ ἰχθυοτρόφος ποταμὸς Ἄργους, καὶ ὅλα τὰ πρὸς ἁλιείαν παράλια τῆς γραμμῆς ταύτης ἣν ἀγρεύουσιν αἱ τράται. Εἶναι ἓν μέρος εἰς τὴν παραλίαν αὐτοῦ τοῦ Ναυπλίου, τὸ ὁποῖον εἶναι χρησιμώτατον εἰς ὅλους τοὺς ἁλιεῖς, διότι ἐὰν δὲν λάβωσιν ἐκεῖθεν τὸ δόλομα, λεγόμενον ἀδείᾳ τῶν ἐνοικιαστῶν, δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐργασθῶσιν. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι ὁ ὄγκος αὐτὸς ὁ μέγας τῶν χρημάτων, τὸν ὁποῖον ζημιοῦται τὸ δημόσιον. Ἀλλὰ δέχομαι πρὸς στιγμὴν, τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ ὡς ἀληθῆ ὅτι 35 χιλιάδας δραχμὰς ἤδη ἔφθασαν τὰ ἰχθυοτροφεῖα Ναυπλίου καὶ Χαϊδαρίου, ἀλλ’ εἶναι διὰ 10 ἔτη, καὶ δι’ ἕκαστον ἔτος ἀναλογοῦσι 3½ χιλιάδας δραχμῶν, ἀλλὰ τὸ Χαϊδάρη εἶναι τὸ καλήτερον ἰχθυοτροφεῖον, ἔχει θυνεῖον, ἔχει ἐκτεταμμένον λιμένα ἀτάραχον, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ ἁλιεία ἠμπορεῖ νὰ εὐδοκιμήσῃ ἀκολύτως. Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει, καθ’ ἣν πρόκειται νὰ στερηθῇ τὸ δημόσιον 1500 δραχμὰς ἀπὸ τὸ Ναύπλιον, εἶναι τοῦτο, νομίζετε, λόγος ἰσχυρὸς ἵνα σᾶς κάμῃ ν’ ἀποῤῥίψητε πρότασιν ἡ ὁποία γίνεται δι’ ἓν συμφέρον δημόσιον, γενικὸν, οὐχὶ τῆς πόλεως, ἀλλὰ ὑπὲρ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ πληθυσμοῦ; Ἐὰν μοὶ ἔλεγον, ὅτι ἡ ζημία αὕτη εἶναι τοσαύτη, ὥστε ἔχει μεγίστην ἐπιῤῥοὴν εἰς τὴν οἰκονομικήν μας κατάστασιν, ἤθελον εἴπω, ἔστω, ἂς ὑποφέρωμεν ἀκόμη 5–10 ἔτη, ἀλλὰ δὲν εἶναι βεβαίως τοσαύτη. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι εἶναι ἀσήμαντος ὁ λόγος τῆς οἰκονομίας. Μεταβαίνω ἤδη εἰς τὸν ἕτερον λόγον. Λυποῦμαι, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν Κ. ὑπουργὸν, ὡς πρὸς τὸν τεθέντα ὅρον, διότι ὁ ὅρος οὗτος δὲν θεραπεύει τὴν ἀνάγκην. Ὑπάρχει γραμμὴ ἀπὸ τῆς γωνίας τοῦ προχώματος, τὸ ὁποῖον χωρίζει τὸ κανονοστάσιον τῆς ξηρᾶς ἀπὸ τὸ πρόχωμα, (διότι ἐν τῷ μέσῳ εἶναι τάφρος πλατεῖα) μέχρι ἀνεμομύλου τινὸς καὶ τὴν γραμμὴν ταύτην ὑποδεικνύει ὁ ὅρος, ἀλλὰ τοῦτο, ὡς εἶπον δὲν θεραπεύει τὸ κακὸν, διότι ἐκτὸς αὐτῆς τῆς γραμμῆς μένει τὸ βορβορωδέστερον μέρος, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰς ὥρας τοῦ θέρους, ὅταν πνέωσι βόῤῥειοι ἄνεμοι καὶ ἀποσύρωνται τὰ ὕδατα, ἡ ἀποπεμπομένη δυσωδία εἶναι ἱκανὴ καὶ βοῦν νὰ καταβάλῃ. Ὅσοι εὑρέθησαν εἰς τὸ Ναύπλιον ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπάλληλοι δύνανται νὰ εἴπωσιν, ἐὰν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν τοὺς ἔκαμε ν’ ἀνησυχήσουν πολλὰς νύκτας, διότι τὴν νύκτα συνήθως ἀναπτύσσεται ἡ δυσωδία. Ἐξ ἄλλου δὲ μέρους δὲν ἀρκεῖ ὁ ὅρος αὐτὸς, διότι ἐπὶ τοῦ μέρους αὐτοῦ τοῦ ἐντὸς τῆς γραμμῆς οἱ ἐνοικιασταὶ ἔχουν τὰς καλύβας των, τὰ πλοιάριά των, τὸ ὑλικόν των, τὰ μικρὰ ναυπηγεῖά των καὶ περὶ τούτων ὅλων εἰς τὰς προκηρύξεις οὐδεὶς γείνεται λόγος. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὸν τρίτον λόγον, ὅτι βλάπτεται ἡ ὀχυρωματικὴ τοῦ φρουρίου, ἁρμοδιώτερον, νομίζω, εἶναι οἱ Κύριοι ἀξιωματικοὶ τοῦ πυροβολικοῦ, ὅσοι εὑρίσκονται ἐνταῦθα καὶ γνωρίζουσι τὸ Ναύπλιον ν’ ἀποφανθῶσιν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ ἀποξηράνωμεν τὴν θάλασσαν, τὸν λιμένα, καὶ νὰ καταστήσωμεν στερεὰν τὴν ὑγρὰν ἐπιφάνειαν τὴν περιβρέχουσαν τὸ φρούριον, ὥστε νὰ φοβηθῇ ἐκ τούτου τοὺς πολιορκητὰς, ὁ Κ. Παντολέων (Θόρυβος)· καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἑπομένως λέγω, ὅτι κατ’ οὐδὲν προσβάλλεται τὸ φρούριον. Ἀλλὰ διὰ νὰ καταπαύσω ὅλας τὰς ἀνησυχίας προσθέτω, ὅτι, ἐν τῷ νόμῳ ἂς γείνῃ μνεία, ἐάν μετὰ τὴν παραχώρησιν, ἡ πόλις ἐπιχειρήσει ἔργα τὰ ὁποῖα νὰ ἀντίκεινται εἰς τὴν ὀχυρωματικὴν τοῦ φρουρίου, ἡ Κυβέρνησις νὰ καταστρέφῃ αὐτὰ χωρὶς ἡ πόλις νὰ ἔχῃ δικαίωμα ἀποζημιώσεως Μᾶς λέγουν ὅτι ἡ πόλις δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ δαπανήσῃ, ἀλλὰ πῶς γνωρίζουσιν αὐτὴν οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι γράφουν, ὅτι ἡ πόλις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιχειρήσῃ αὐτὰ τὰ ἔργα; Εἰς τοὺς τὰ τοιαῦτα λέγοντας ἀπαντῶ, ὅτι ἐκεῖνοι οἵτινες ἐδαπάνησαν πολλὰ πληρόνοντες ἐράνους πρὸς συντήρησιν τῆς ἐπαναστάσεως, δύνανται νὰ δαπανήσωσι χάριν τῆς ὑγείας των, καὶ ὡς ἐκ περισσοῦ προσθέτω ὅτι τὸ ταμεῖον τῆς πόλεως, δύναται σήμερον ν’ ἀριθμῇ, 40 χιλιάδας δραχμῶν ἐκ τοῦ φόρου τῆς προκυμαίας. Δὲν μένει εἰμὴ μόνον ἡ νομοθετικὴ ἀπόφασις, διότι ἄλλως δὲν σημαίνει τίποτε ὁ ὅρος, τὸν ὁποῖον ἔθεσεν ὁ Κ. ὑπουργὸς, εἶναι ὅρος τὸν ὁποῖον ὁ διάδοχος αὐτοῦ ἠμπορεῖ ν’ ἀνακαλέσῃ· εἶναι ὅρος ὅστις οὐδὲν δικαίωμα παρέχει τῇ πόλει, ἐὰν δὲ τοῦτο πρέπει νὰ κατασταθῇ βέβαιον ἀπαιτεῖται Νόμος, ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν, νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν. Ἀπέχω ἐπιμελῶς τοῦ νὰ κάμω χρῆσιν τῶν πολλῶν δικαιωμάτων τῆς πόλεως Ναυπλίου, διότι σεμνυνόμενος, ὅτι ἀνήκω εἰς αὐτὴν καὶ ἀντιπροσωπεύω τοὺς συμπολίτας μου ἐκείνους, δύναμαι ἐκπληρῶν τὴν ἀποστολήν μου καὶ εἰς τὰ αἰσθήματα αὐτῶν ἀνταποκρινόμενος νὰ διακηρύξω ὅτι ἔχοντες τὴν συναίσθησιν τοῦ πρὸς τὴν πατρίδα καθήκοντος οἱ συμπολῖται μου οὐδέποτε προέταξαν τὰ πολλὰ αὑτῶν δικαιώματα, διότι τὸ καθῆκον ἐκπληρώσαντες πάντοτε, οὐδ’ ἀμοιβὰς, οὐδὲ τιμὰς, οὐδ’ ἄλλας ὠφελείας προσωπικὰς ἐπεδίωξαν. Ὅ,τι ζητοῦσι σήμερον εἶναι δίκαιον, ἀναγκαῖον, συμφέρον δημόσιον, ἐν εὐνομουμένῃ πολιτείᾳ.

§164ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§165ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν· οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐφωτίσθησαν, νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί).

§167ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις. (θόρυβος).

§168ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. (ἀναβαίνων τὸ βῆμα) Ζητῶ τὸν λόγον διὰ προσωπικὸν (κάτω, κάτω, θόρυβος).

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε, ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις;

§170ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§171ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ὑπηρετεῖτε λαμπρὰ τὸ ὑπουργεῖον, νὰ μὲ συγχωρῆτε.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ, δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ὑπουργείου.

§173ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ δὲ λυποῦμαι, διότι ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὸ ἔθνος, τὰ καθιστῶμεν ζητήματα ὑπουργικά.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ δὲν ὑποφέρεται. Ἀντιβαίνει εἰς τὴν τιμὴν τῆς Συνελεύσεως, τὸ νὰ προσβάλλεται τὸ προεδρεῖον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§175ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος).

§176ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἰπέτε εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι λέγουν, ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις, νὰ μὴ φύγουν (θόρυβος).

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως θὰ ἐρωτήσω, ἐὰν ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις.

§178ΤΙΝΕΣ. Ὄχι. (θόρυβος).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τάξιν, κύριοι! ἀσχημίζετε τὴν Συνέλευσιν.

§180ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Διατὶ μᾶς ὑβρίζεις ὅτι ἀσχημίζομεν;

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεῖς ἀσχημίζετε κ. Βαλτινέ.

§182ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε, εἶσαι δοῦλος, τίποτε ἄλλο· πῶς τολμᾶς ἀπὸ τὴν ἕδραν σου ν’ ἀποκρίνεσαι; Κατάβα εἰς τὸ βῆμα (θόρυβος μέγας).

§183Δ. ΖΩΤΟΣ. Ἐγὼ διαμαρτύρομαι, ὅτι τὸν ἐθνικὸν πλοῦτον ἄνευ συζητήσεως τὸν κατασπαταλεύουν (θόρυβος).

§184Ι. Ν. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸν δημόσιον πλοῦτον ἄλλοι τὸν θέλουν εἰς ταῖς τζέπαις των.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν πολλοί.

§186ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν (θόρυβος).

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐρωτήσω δι’ ἀναστάσεως. Θὰ ἐρωτήσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἐὰν ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§188ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δὲν ἐρωτήσατε καὶ ἐσηκωθήκαμεν; Ἀπαγγείλατε τὸ ἀποτέλεσμα!

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔγεινεν ἔνστασις, ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις, καὶ δὲν ἠδυνήθην ν’ ἀπαγγείλω τὸ ἀποτέλεσμα.

§190ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Εἶναι καλὸν νὰ γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διὰ νὰ φανοῦν οἱ πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ὅλην τὴν καλὴν προτροπὴν, τὴν ὁποίαν ἐκάμετε ἐν ἀρχῇ τῆς Συνεδριάσεως, ὅτι τὸ καθῆκόν της εἶναι νὰ μένωσι μέχρι τέλους, ἀναχωροῦσι.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις, νὰ εἴπουν ναὶ, οἱ ἄλλοι ὄχι (θόρυβος).

§192ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί θὰ ψηφοφορηθῇ;

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις.

§194ΜΙΛΗΣΗΣ. Καὶ τότε δὲν σπουδάζομεν.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποταθῆτε πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὴν ἔνστασιν.

§196ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Διὰ νὰ θέσητε τὸ ζήτημα, ἐὰν ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις, πρέπει νὰ ᾖναι πλήρεις.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ αὐτὸ θὰ φανῇ διὰ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Γίνεται ἡ ψηφοφορία δ’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις ὥρα 6 παρὰ 10.

Ὁ πρόεδρος,

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ γραμματεῖς, Χ. Σούδας. Σ. Λογιωτατίδης.