1863.12.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΡϞΔʹ.

Τῆς 20 Δεκεμβρίου 1863.

(Παρασκευή).

Ὥρα 2 μ. μ.

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, καὶ τῆς Συνελεύσεως πλήρους γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προλαβούσης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὑπάρχει. Κατὰ τὰ ἀναγνωσθέντα πρακτικὰ, φαίνεται, ὅτι ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ 2 ἄρθρου· ἀλλὰ καθ’ ὃν καιρὸν ὁ Κ. Πρόεδρος ἔθηκε τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν ἡ Συνέλευσις δὲν ἦτο πλήρης, κατὰ τὴν ἔνστασιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἡμῶν Κ. Δ. Λεβίδης ἐπρότεινε, τὴν ὁποίαν ἐπανέλαβον κ’ ἐγὼ, ὥστε τὰ πρακτικὰ πρέπει νὰ διορθωθῶσι κατὰ τοῦτο, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἔμεινε μόνον εἰς τὴν ἀπόφασιν ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου, κ’ ἐπὶ τοῦ πρώτου ἐδαφίου τοῦ 2 ἄρθρου· δὲν ἀπεφάνθη δὲ τίποτε περὶ τοῦ 2 ἐδαφίου τοῦ 2 ἄρθρου. Ἐπικαλοῦμαι ὡς ἐκ περισσοῦ καὶ τὴν μαρτυρίαν αὐτοῦ τοῦ Προέδρου, ἐὰν, ὅτε ἐγένετο ἡ ἔνστασις, ἦτο πλήρης ἡ Συνέλευσις.

§3ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα, τοῦ ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν εἶναι πλήρης, παρουσιάσθη καὶ ἄλλοτε, καὶ τότε εἶπεν ἡ Συνέλευσις, ὅτι πᾶς τις ἔχων νὰ φέρῃ τοιαύτην ἔνστασιν πρέπει νὰ τὴν κάμῃ προηγουμένως· ἀφοῦ ἀπαγγείλῃ ὁ Πρόεδρος τὸ ἀποτέλεσμα, τότε οὐδεμία ἔνστασις δύναται νὰ γίνῃ. Ἀπορῶ δὲ πῶς ὁ Κ. Κολιάτσος, καὶ δικηγόρος μάλιστα, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ σέβηται τὸν νόμον περισσότερον τῶν ἄλλων καὶ ὁ ὁποῖος ὀφείλει πρῶτον νὰ ὑποβάλῃ τὸν ἑαυτόν του εἰς τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως, κάμνει καὶ σήμερον τοιαύτην ἔνστασιν. Ἐπικαλοῦμαι τὴν Συνέλευσιν ὅπως ἀποῤῥίψῃ ὡς ἀπαράδεκτον τὴν ἔνστασιν αὐτήν.

§4ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἀπορεῖ ὁ προλαλήσας, πῶς δικηγόρος ἔκαμε τοιαύτην ἔνστασιν. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ κανονισμοῦ δὲν εἶναι ἁπλῆ καὶ, ὡς ἔτυχεν· ἡ ἔνστασις αὕτη δὲν εἶναι τυχαία, διότι ἠμποροῦν ἐνταῦθα νὰ συνέλθουν 50 πληρεξούσιοι καὶ νὰ ἀποφαίνωνται περὶ παντὸς ζητήματος· διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, ἀπαιτεῖται νὰ ἦναι πλήρης· ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲ ἐρωτῶ μόνον τὸν Κ. Πρόεδρον, ἐὰν καθ’ ἣν στιγμὴν ἔκαμε τὴν ἔνστασιν ὁ συνάδελφος ἡμῶν Κ. Λεβίδης ἦτο πλήρης.

§5ΚΑΛΟΣ. Τὴν ἔκαμε παρακαίρως.

§6ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι γενομένης τῆς ἐνστάσεως περὶ τοῦ ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ πρέπει νὰ βεβαιωθῇ ἡ νόμιμος αὐτῆς συγκρότησις, ἅμα ὅμως ὁ ποιησάμενος τὴν ἔνστασιν δὲν ἐπέμεινεν εἰς αὐτὴν, ἀλλ’ ὁ πρόεδρος προέβη καὶ προεκάλεσε ψηφοφορίαν, μετὰ τὴν ψηφοφορίαν δὲν ἐπιτρέπεται πλέον νὰ ἐπέλθῃ ἔνστασις εἰς προσβολὴν τοῦ νομίμου τῆς ἀποφάσεως. Ἐὰν ἐπέμενεν, ἦτο ἐν τῷ δικαιώματί του· καὶ τότε ὤφειλεν ὁ Κ. πρόεδρος νὰ βεβαιώσῃ τὴν ἀπαρτίαν· ἀφοῦ ὅμως ὁ Κ. Λεβίδης δὲν ἐπέμεινεν, οὔτε ἄλλος, οὔτε αὐτὸς, ὁ Κ. Λεβίδης δὲν δύναται πλέον μετὰ τὴν ἀπαγγελίαν τῆς ἀποφάσεως νὰ προσβάλῃ αὐτὴν παλινδρομῶν πρὸς τὴν ἔνστασιν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, ἐγκρίνονται τὰ πρακτικά;

§8ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο, παρακαλῶ, νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται σχεδὸν πάντες) Παρεδέχθη. Κύριοι πληρεξούσιοι! Ὁ Κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου γνωστοποιεῖ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς εὐηρεστήθη ν’ ἀποδεχθῇ τὴν ἀπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν παραίτησιν τοῦ Κ. Σμόλεντς, καὶ νὰ διορίσῃ ἀντ’ αὐτοῦ τὸν ταγματάρχην τοῦ μηχανικοῦ Κ. Βασίλ. Πετιμεζᾶν.

§10ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Δι’ αὐτὸ εἶχα ζητήσει τὸν λόγον· ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν Κ. Σμόλεντς, ἢ τὸν Κ. Πρόεδρον, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν νὰ μάθωμεν τοὺς λόγους αὐτῆς τῆς μεταβολῆς.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν, νὰ περαιώσω ἐγὼ τὸ καθῆκόν μου πρότερον. Ὁ Κ. πρώην ὑπουργὸς καὶ πληρεξούσιος Σμόλεντς, ἐὰν θέλῃ δύναται νὰ δώσῃ πληροφορίας κατόπιν. Γνωστοποιῶ χαίρων, Κύριοι, πρὸς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβον πρὸ μικροῦ παρὰ τοῦ ἀντιπροέδρου τῆς ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἐπιτροπῆς, τὸ πολίτευμα ὑποβάλλεται τὴν Δευτέραν· (εὖ γε). Ἔλειψαν, Κύριοι, τὰ μέλη τριῶν τμημάτων τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ 7ου, 10ου καὶ 11ου. Τὸ ἔργον εἶναι σπουδαῖον, καὶ τὰ ὑπάρχοντα μέλη δὲν δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσι. Παρακαλῶ λοιπὸν αὐτὰ τὰ τμήματα νὰ συνέλθωσιν αὔριον διὰ νὰ ἐκλέξωσι τοὺς ἀντιπροσώπους των.

§12ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ποία ἐπιτροπὴ εἶναι αὐτή;

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐξελεγκτικὴ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἔγειναν κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐπαναστάσεως.

§14ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὰ τμήματα αὐτὰ δὲν εἶχον ἐκλέξει εἰσηγητάς;

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· ἀλλ’ ὁ Κ. Τρικούπης τοῦ 11 τμήματος εἶναι εἰς Λονδῖνον, ὁ δὲ Κ. Δρόσος κωλύεται ἐκ τῆς ὑπηρεσίας του, τὸ δὲ 10ον τμῆμα δὲν εἶχεν ἐκλέξει παντάπασι μέχρι τοῦδε. Ὑποβάλλεται πρότασις τοῦ πληρεξουσίου Κ. Μιχαλοπούλου· ὁ Κ. Γραμματεὺς παρακαλεῖται νὰ τὴν ἀναγνώσῃ. Ἀναγινώσκεται ἡ ἑξῆς πρότασις. «Παραχωρεῖται εἰς τὴν πόλιν Ναυπλίου τὸ ἀπέναντι τοῦ ἐν αὐτῇ ὁπλοστασίου παρὰ τῇ χερσαίᾳ πύλῃ παράλιον μέχρι τοῦ νῦν ἰχθυοτροφείου κατὰ τὰ διαγεγραμμένα ὅρια αὐτοῦ, ἵνα ἡ πόλις διαθέσῃ αὐτὸ πρὸς οἰκοδομὰς, ἢ ὅπως ἄλλως ἐγκρίνῃ καταλληλότερον πρὸς εὐπορίαν τῆς πόλεως καὶ χάριν τῆς ὑγείας τῶν κατοίκων».

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Μιχαλόπουλος νὰ ὁρίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναπτύξεως.

§17ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀνάπτυξιν αὔριον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἐγκρίνει ἡ Συνέλευσις;

§19ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρότασις τοῦ πληρεξουσίου Κ. Γόντικα. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις ψηφίζει. «Ἄρθρ. 1. Πᾶς ὁ δανείζων πλέον τῶν 300 δραχμῶν κατ’ ἔτος δι’ ἑνὸς ἢ πλειόνων, συναλλάγματος, Γραμματίου εἰς διαταγὴν ἢ συμβολαίου, ὑπόκειται εἰς πληρωμὴν φόρου 5% κατ’ ἔτος ἐπὶ τοῦ τόκου τοῦ ὑπερβαίνοντος τὰς 300 δραχμὰς κεφαλαίου. «Ἄρθρ. 2. Ὁ τόκος αὐτῶν ἐν οὐδεμιᾷ τῶν ῥηθεισῶν περιπτώσεων δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τὰς 15% δραχμὰς κατ’ ἔτος, ὁ δὲ περιπλέον δικαστικῶς ἀναδεικνύμενος, καθὸ παράνομος, ἐπιστρέφεται ἀχρεωστήτως καὶ ἐξ ἐπαγγέλματος ἐπιβάλλεται. «Ἄρθρ. 3. Πᾶν δάνειον ἰδιωτικὸν ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος καὶ προστίμου, ἴσου μὲ τὸ διπλάσιον τῆς ἀξίας τοῦ ἐπιβαλλομένου τῷ δανειστῇ, πρέπει νὰ συντάσσηται συμβολαιογραφικῶς, τὰ δὲ ἐμπορικὰ Γραμμάτια τὰ μεταξὺ ἐμπόρων, καὶ αἱ συναλλαγματικαὶ ἀδιαφόρως, ἂν ἐξεδόθησαν μεταξὺ ἐμπόρων καὶ δι’ ἐμπορικὴν αἰτίαν, ἂν μεταξὺ ἁπλῶν πολιτῶν πρέπῃ ἐπὶ τῇ αὐτῇ ποινῇ νὰ βεβαιῶνται (ἄνευ πληρωμῆς τέλους τινὸς, ἅμα τῇ ἐκδόσει των, οὐχὶ καὶ κατὰ τὰς μετέπειτα ὀπισθογραφήσεις), ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τὰ συναλλαττόμενα πρόσωπα, καὶ τὴν ἐποχὴν, ἐνώπιον οἱουδήποτε συμβολαιογράφου τῆς περιφερείας, ὀφείλοντος αὐτόγραφον τὴν ἐν τῷ Γραμματίῳ ἢ Συναλλαγματικῇ βεβαίωσιν νὰ καταχωρῇ εἰς ἴδιον βιβλίον, εἰς ὃ ἐπίσης θέλει καταχωρεῖ ὁμοίαν καὶ τῶν ἐν αὐτῷ συνταχθέντων συμβολαίων καὶ ἀφορώντων ἰδιωτικὰ δάνεια, δι’ ἃ ἔλαβε τὸ ἀνῆκον τέλος. «Ἄρθρ. 4. Ἐκ τοῦ βιβλίου τούτου, ὅπερ ἔπεται μονογεγραφημένον καὶ ἐπικυρωμένον ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν τῆς περιφερείας, οἱ συμβολαιογράφοι ἐπὶ ποινῇ προστίμου 100 δραχμῶν κατὰ πρῶτον, καὶ ἐν ὑποτροπῇ παύσεως, θέλουν στέλλει εἰς τὸ τέλος ἑκάστης τριμηνίας ἀκριβῆ σημείωσιν τῶν ὀνομάτων τῶν δανειστῶν καὶ τοῦ ποσοῦ τῶν δανείων χρονολογικῶς εἰς τὸν ἁρμόδιον Οἰκονομικὸν Ἔφορον, ὅστις λογίζων τὸν τόκον ἐπὶ παντὸς δανειστοῦ, ὡς ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ εἴρηται, καὶ ἐξάγων τὸ ποσὸν τοῦ φόρου θέλει ἀποστέλλει αὐτὸ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ταμίαν δι’ εἰδικοῦ καταλόγου, κηρυττομένου ἐκτελεστοῦ διοικητικῶς, καὶ ἅπαντα τὰ πρὸς τὸ δημόσιον χρέη τοῦ ὑπὸ τούτου ἐκδιδομένου ἐντάλματος ἢ ἐγγράφου πληρωμῆς. «Ἄρθρ. 5. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ δανείζουν πολλοὶ τὸ αὐτὸ ποσὸν, ἔστω καὶ ἂν ὦσι συμμέτοχοι. «Ἄρθρ. 6. Ὁ φόρος τοῦ δανείζοντος διά λογαριασμὸν τρίτων ἀνηλίκων καὶ τῶν τούτοις ὁμοίων ἐπιβάλλεται οὐδὲν ἧττον ἐπ’ αὐτοὺς τοὺς ἐπιτρόπους ἢ διαχειριστὰς, δικαιουμένους νὰ ἐκπέσουν κατὰ τὴν λογοδοσίαν τὸ ποσὸν αὐτοῦ. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 27 Δεκεμβρίου 1863.

Ὁ πληρεξούσιος Γόρτυνος

Α. ΓΟΝΤΙΚΑΣ.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. πληρεξούσιος νὰ ὁρίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναπτύξεως.

§22ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὴν αὔριον.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, ἐγκρίνει τὴν αὔριον;

§24ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν Τετάρτην.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν Τετάρτην νὰ σηκωθῶσιν.

§26ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Εἶναι Χριστούγεννα τὴν Τετάρτην.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ λοιπόν. —Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Μανέτα. Παρακαλῶ τοὺς ΚΚ. πληρεξουσίους νὰ μὴν ἀπασχολοῦν τὴν Συνέλευσιν μὲ προτάσεις, αἵτινες εἶναι τῶν ἀδυνάτων νὰ συζητηθοῦν ἐνώπιον αὐτῆς. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Ἄρθρον μοναδικόν. «Νὰ συστηθῇ ἑπταμελὴς ἐπιτροπὴ, ἐκλεχθησομένη ὑπὸ τοῦ Προεδρείου, ἐκ τῶν νομομαθῶν μελῶν τῆς Συνελεύσεως, ἥτις ἐντὸς προθεσμίας εἴκοσιν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς συστάσεώς της νὰ εἰσαγάγῃ πρὸς ἐπιψήφισιν σχέδιον ψηφίσματος, ὁρίζοντος ἀκριβῶς καὶ συμφώνως μὲ τοὺς κειμένους νόμους, ά) τὸν τρόπον, δι’ οὗ πρέπει νὰ ἐπανορθωθῶσι τὰ ἐπισυμβάντα ἀδικήματα καὶ βλάβαι πρὸς τὸ δημόσιον ἕνεκα τῆς παρανόμου πραγματοποιήσεως Κρητικῶν γραμματίων, καὶ βʹ) τὸν τρόπον, δι’ οὗ θέλουσι πραγματοποιεῖσθαι τοῦ λοιποῦ τὰ εἰσέτι ἀπραγματοποίητα τοιαῦτα γραμμάτια, συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ παραχωρήσεως γαιῶν εἰς τοὺς Κρήτας νόμον τῆς 15 7βρίου 1848 καὶ τῶν περὶ ἐκτελέσεως αὐτοῦ διαταγμάτων ἀπὸ 22 Ἀπριλίου 1850 καὶ 28 Αὐγούστου 1854. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 17 Δεκεμβρίου 1863.

Ὁ πληρεξούσιος Μαντινείας

Κ. ΜΑΝΕΤΑΣ.

Ἑτέρα πρότασις τοῦ ἰδίου. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· «Ἄρθρ. 1. Ἀπαγορεύεται εἰς πάντα Γεωργὸν, κατέχοντα γαίας ἐθνικὰς, κατὰ παράκλησιν τοῦ δημοσίου πρὸς καλλιέργειαν, νὰ μεταβιβάζῃ εἰς ἄλλον ὁπωσδήποτε, καὶ δι’ ὁποιονδήποτε λόγον, τὴν ὁποίαν κέκτηται κατοχὴν ἐπὶ τῶν τοιούτων γαιῶν. «Ἄρθρ. 2. Πᾶσα γενομένη μεταβίβασις κατοχῆς ἐναντίον τῶν ὅρων τοῦ παρόντος ψηφίσματος εἶναι ἄκυρος, ἡ δὲ μεταβιβασθεῖσα κατοχὴ μένει εἰς τὴν ἐλευθέραν διάθεσιν τοῦ δημοσίου, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ πρὸ πάντων εἰς τὴν ἀκριβῆ καὶ τελείαν ἐκτέλεσιν τῶν διατάξεων περὶ Γεωργῶν νόμου τῆς 24 Ἰουνίου 1843. «Ἄρθρ. 3. Τὸ παρὸν ψήφισμα ἰσχύει μεχρισοῦ τὰ περὶ διαθέσεως ἐν γένει τῶν ἐθνικῶν γαιῶν κανονισθῶσι δι’ ἑτέρου νόμου ἄλλως πως. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 17 Δεκεμβρίου 1863.

Ὁ πληρεξούσιος Μαντινείας

Κ. ΜΑΝΕΤΑΣ.

Ὁ Κ. Μανέτας νὰ ὁρίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναπτύξεως τῶν προτάσεών του.

§28ΚΑΛΟΣ. Ἡ πρώτη δὲν εἶναι πρότασις· ἂς κάμῃ ὁ Κ. πληρεξούσιος νόμον νὰ τὸν φέρῃ.

§29ΜΑΝΕΤΑΣ. Τὴν αὔριον, ἢ τὴν Δευτέραν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ποίαν ἡμέραν ὁρίζει;

§31ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν Τετάρτην.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Ν. Καΐρη. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· Ἄρθρον 1. Οἱ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως διοριζόμενοι ὑπότροφοι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, καὶ εἰς τὰ διάφορα τοῦ Κράτους Γυμνάσια καὶ Ἑλληνικὰ Σχολεῖα, ὡς καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποστελλόμενοι πρὸς τελειοποίησιν αὐτῶν κατά τινα ἐπιστήμην, λαμβάνονται κατ’ ἀναλογίαν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους, προτιμῶνται δὲ πάντοτε οἱ ἀποδεδειγμένοι εὐφυεῖς καὶ ἄποροι μαθηταὶ ἑκάστης ἐπαρχίας. Ἄρθρον 2. Χρηματικὴ χορήγησις προσδιορίζεται δι’ ἕκαστον ὑπότροφον εἰς τὸ Πανεπιστήμιον δραχ. 60 κατὰ μῆνα. Εἰς δὲ τὸ Γυμνάσιον καὶ Ἑλληνικὸν σχολεῖον δραχ. 40, διὰ δὲ τοὺς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πεμπομένους ἀπὸ δραχ. 150–200 κατὰ τὸν τόπον, ὅπου μεταβαίνει πρὸς ἐκπαίδευσιν. Ἄρθρον 3. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποτρόφων θέλει εἶσθαι ἑκάστοτε τοιοῦτος, οἷος ν’ ἀρκῶσιν πρὸς συντήρησιν αὐτῶν οἱ τόκοι τῶν διαφόρων πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον κληροδοτημάτων, καὶ τὸ κατ’ ἔτος διὰ τοῦ Γενικοῦ προϋπολογισμοῦ ψηφιζόμενον ποσόν. Διὰ πᾶσαν τυχοῦσαν ἐξαιρετικὴν κατάστασιν πρέπει νὰ γίνεται ἴδιος Νόμος. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 16 Δεκεμβρίου 1463.

Ν. ΚΑΪΡΗΣ.

Ὁ Κ. Καΐρης νὰ ὁρίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναπτύξεως.

§33ΚΑΪΡΗΣ. Αὔριον.

§34ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὔριον εἶναι ἡμέρα ἀναφορῶν. Ἐπὶ 4 κατὰ συνέχειαν Σάββατα ἀπηξιώσαμεν νὰ συζητήσωμεν ἀναφορὰς ἀνθρώπων δικαιουμένων· παρακαλῶ, ὥστε ἡ αὔριον νὰ ᾖναι ἡμέρα ὁριστικὴ διὰ τὰς ἀναφοράς.

§35ΣΟΥΪΔΑΣ. Ἡ Συνέλευσις ἐζήτησε καὶ ὑπεβλήθησαν εἰς αὐτὴν διάφοροι κατάλογοι τῶν ὑποτρόφων· ἐν τούτοις δὲν βλέπω νὰ γείνῃ καμμία ἐνέργεια ἐπ’ αὐτῶν. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις, διὰ περιέργειαν μόνον ἐζήτησεν αὐτούς;

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ Κ. πληρεξούσιος· νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ μία ἡμέρα νὰ γείνῃ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐγκρίνοντες τὴν παρασκευὴν νὰ σηκωθῶσιν.

§38ΣΟΥΪΔΑΣ. Ὁρίζω λοιπὸν τὴν Παρασκευήν.

§39ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη. Πρῶτος ἐζήτησε τὸν λόγον δι’ ἐπερώτησιν πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὁ Κ. Ζιμπρακάκης. Κατὰ πρῶτον ὅμως Κύριοι, ὑποβάλλω ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰς ἐπιδόσεις. Τὸ προεδρεῖον πολιορκεῖται ἀδιακόπως ἀπὸ ἰδιώτας, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ κάμωσιν ἐπιδόσεις. Ἐπειδὴ γνωρίζετε, ὅτι εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ γίνωνται αἱ ἐπιδόσεις εἰς τὸν πρῶτον ἀντιπρόεδρον καὶ τοιοῦτος δὲν ὑπάρχει, προτείνω νὰ γίνωνται εἰς τὸν ἐπιμελητήν.

§41ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὸν Πρόεδρον.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ, εἶναι πολὺ μεγάλη ἡ εὐθύνη δι’ ἐμέ!

§43ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὸν Κ. Βενετσάνον.

§44ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Καὶ κατὰ τὴν προγεγονυῖαν περὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος συζήτησιν ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἐπειδὴ ὁ ἐπιμελητὴς τῆς Συνελεύσεως εἶναι πάντοτε ἐνταῦθα, οὗτος ἐκ τῶν καθηκόντων του εἶναι τὸ καταλληλότερον πρόσωπον, ἵνα ἐν ὀνόματι τοῦ Προέδρου ὑπογράφῃ τὰ δικόγραφα καὶ ποιῆται τὰς νενομισμένας δηλώσεις, τοῦτο δὲ τοσούτῳ μᾶλλον ὅσῳ ἡμεῖς οὐδέποτε ἐτηρήσαμεν ἀκριβῶς τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ ὡς πρὸς τὴν συγκρότησιν τοῦ Προεδρείου (θόρυβος).

§45ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Δὲν εἶναι μέλος τῆς Συνελεύσεως, ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸν Πρόεδρον.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ ὁ πρόεδρος, δὲν ἁρμόζει εἰς αὐτόν.

§47ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε! Προκειμένου νὰ ὁρισθῇ τὸ πρόσωπον αὐτὸ, δὲν δύναται νὰ ᾖναι ἄλλο, παρὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰς διατάξεις Δικονομίας εἶναι προσδιωρισμένον· δι’ αὐτὸ δὲν δύναται ποτὲ ἡ Συνέλευσις νὰ κανονίσῃ ἓν πρόσωπον ἄσχετον. Φρονῶ ὅτι ἐνόσῳ δὲν ὑπάρχει ἀντιπρόεδρος, αἱ ἐπιδόσεις δὲν ἠμποροῦν νὰ γίνωνται νομίμως εἰς ἄλλο πρόσωπον παρὰ τὸν Πρόεδρον.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι! Νὰ μὲ ἀναπληρώσῃ ὁ γεροντότερος· διότι θὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν· δὲν τὸ δέχομαι αὐτό.

§49ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις νὰ μείνουν εἰς ἕν παρὰ τοῦ προέδρου ὁρισθησόμενον πρόσωπον.

§50ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ Κ. Σαράβα καὶ φρονῶ πραγματικῶς, ὅτι ἀφοῦ αἱ πληρωμαὶ γίνονται ἐντολῇ τοῦ Προέδρου, τὸ φυσικὸν πρόσωπον πρὸς ἐπίδοσιν τῶν τοιούτων δὲν δύναται παρὰ νὰ ᾖναι ὁ Πρόεδρος· ἡ Συνέλευσις, ἐὰν πρόκηται νὰ διορίσῃ ἄλλο πρόσωπον, πρέπει νὰ κάμῃ νόμον· καὶ αὐτὸς ὁ νόμος δὲν ἤθελεν εἶσθαι ὑποχρεωτικὸς διὰ τοὺς πολίτας· διότι χρήζει καὶ τῆς κυρώσεως τοῦ Βασιλέως· μὴ ὑπάρχοντος ὅμως ἀντιπροέδρου, ἔρχονται τὰ πράγματα εἰς τὸν πρόεδρον·

§51ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Εἶναι περίεργον νὰ φιλονεικῶμεν δι’ ἕν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ τελειώσωμεν, ἐὰν ἐκλέξωμεν τοὺς ἀντιπροέδρους αὔριον.

§52ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μίαν παρεμπίπτουσαν πρότασιν προτείνω· κάμνω πρότασιν, ἂς ᾖναι καὶ προφορικὴ, ὅτι θεωρεῖται διατηρημένον τὸ προεδρεῖον μέχρι τῆς διὰ ψηφοφορίας ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ.

§53ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§55ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι!

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι καθ’ ἑρμηνείαν τοῦ κανονισμοῦ θεωρεῖται ὡς διατηρούμενον τὸ προεδρεῖον, δηλ. οἱ ἀντιπρόεδροι καὶ οἱ γραμματεῖς μέχρις οὗ γείνῃ νέα ἐκλογὴ, νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) Παρεδέχθη. Ὁ Κ. Ζιμπρακάκης ἔχει τὸν λόγον διὰ τὴν ἐπερώτησίν του.

§57ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι! Πολὺς λόγος ἐγένετο εἰς τὴν κοινωνίαν μας περὶ τῶν γενομένων ἀρτίως μεταβολῶν εἰς τὸν στρατόν. Ἔχω λοιπὸν συμφέρον καὶ ὡς πολίτης καὶ ὡς ἄνθρωπος ἀνήκων εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ νὰ ἐρωτήσω τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· πρῶτον, ἐὰν αἱ μεταβολαὶ αὗται ἐγένοντο σύμφωνοι μὲ τοὺς κειμένους στρατιωτικοὺς νόμους καὶ τὰ ὀργανικὰ διατάγματα· δεύτερον, ἐὰν αἱ μεταβολαὶ αὗται ἐγένοντο τῇ γνώσει καὶ τῇ συγκαταθέσει ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ἐὰν ὁ ὑπουργὸς ἀνεξαρτήτως ἐνήργησεν. (θόρυβος) Ἴσως δὲν ἐξηγήθην καλῶς· ἐγὼ εἶπον, μὲ τοὺς κειμένους νόμους· ἐὰν δὲ αὗται αἱ μεταβολαὶ ἐνεργήθησαν, συμφώνως μὲ τοὺς στρατιωτικοὺς νόμους, κατὰ τὴν συζήτησιν θὰ καταδείξω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὸ τοιοῦτον.

§58ΜΑΚΡΗΣ. Ὁ Κ. Ζυμβρακάκης δὲν δύναται εἰς τὸν Κ. πληρεξούσιον νὰ κάμῃ ἐπερώτησιν ὡς ὑπουργόν.

§59ΣΜΟΛΕΝΤΣ. Τὰ πραχθέντα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐγίνοντο σύμφωνα μὲ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔδωκεν ἡ Συνέλευσις διὰ τῆς ἐπεψηφίσεως τοῦ νόμου: Θέλω ἀπαντήσει ἐν γένει ἐφ’ ὅλων, ὅταν τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως ὦσιν ὅλα παρόντα· διότι πρέπει νὰ μάθῃ ἡ Συνέλευσις καλῶς τί συνέβη.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν ὁρίζει ἡ Συνέλευσις;

§61ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. (δεξιόθεν). Σήμερον.

§62ΕΤΕΡΟΙ (ἀριστερόθεν). Αὔριον.

§63ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν Παρασκευήν.

§64ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν Δευτέραν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται ἡ σήμερον, ἡ αὔριον, ἡ Δευτέρα, ἢ Παρασκευή. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦ νὰ παρουσιασθῇ σήμερον ἡ Κυβέρνησις παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι) ἀπεῤῥίφθη. Προτείνεται ἡ αὔριον, οἱ παραδεχόμενοι δι’ αὔριον νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Συνέλευσις ἀπέῤῥιψε.

§66ΔΑΓΡΕΣ. Τὸ συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως ἀπαιτεῖ νὰ γίνῃ μία ἐξήγησις, διότι τὰ ἐν τῷ στρατῷ λαμβάνοντα χώραν ἐπροκάλεσαν πολλὰ δυσάρεστα. (χειροκροτήματά τινα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου)· καὶ ἴσως θὰ προκαλέσωσι καὶ ἕτερα.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (πρὸς τὸ ἀκροατήριον). Ἀπαγορεύεται εἰς τὸ ἀκροατήριον πᾶσα πρᾶξις ἀποδοκιμασίας ἢ ἐπιδοκιμασίας. (πρὸς τὴν Συνέλευσιν. Ἀφήσατε τὰς παρατηρήσεις αἵτινες ἐρεθίζουσι καὶ τὴν Συνέλευσιν καὶ τὰ πάθη τοῦ ἀκροατηρίου, ἡ πλειοψηφία θ’ ἀποφασίσῃ.

§68ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Δὲν λέγονται εἰς τὴν συζήτησιν τὰ τοιαῦτα. (θόρυβος).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προσέλθῃ τὸ ὑπουργεῖον τὴν παρασκευὴν νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη νὰ ἔλθῃ τὴν παρασκευήν. Ὁ Κύριος Βρατσάνος ἔχει τὸν λόγον δι’ ἑτέραν ἐπερώτησιν.

§70ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν ἤθελον ἀρκεσθῆ εἰς μόνην τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου, Κυρίου Ζυμβρακάκη, διὰ νὰ μάθῃ ἡ Συνέλευσις ὅπως καὶ ἐγὼ, ἂν αἱ στρατιωτικαὶ μεταβολαὶ ἐγένοντο κατὰ νόμον ἢ ἐναντίον αὐτῆς· ἐγὼ θέλω νὰ μάθω κἄτι τι σπουδαιότερον, καθ’ ὅσον τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἐγέννησε σκάνδαλα, ἀλλ’ ὅτι ἐγέννησε ζητήματα σπουδαῖα, συνταγματικὸν τι ζήτημα ἐπὶ τῆς πορείας τῆς πρώτης συνταγματικῆς ἡμῶν Κυβερνήσεως· τοὐλάχιστον τὰ γεγονότα οὕτω διερμηνεύονται καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Συνελεύσεως, καὶ σήμερον ἀκόμη ἐκδίδονται μετὰ σπουδῆς παραρτήματα ἐφημερίδων, ἐκθέτοντα, ὅτι ἐθριάμβευσαν αἱ συνταγματικαὶ ἀρχαὶ, ἔπεσεν ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, διότι ἤθελε νὰ τὰς καταπατήσῃ, καὶ ἀντικατεστάθη δι’ ἑτέρου. Θέλω νὰ μάθω λοιπὸν ποῖον εἶναι τὸ συνταγματικὸν αὐτὸ μάθημα, τὸ ὁποῖον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐφήρμοσεν, ἵνα ἐξέλθῃ δυσχεροῦς τινος θέσεως, καὶ ὁποία εἶναι αὕτη ἡ δυσχερὴς θέσις, διότι πιθανὸν καὶ ἐγὼ νὰ γίνω ὑπουργὸς, καὶ θέλω εἰς παρομοίαν ἴσως περίστασιν νὰ γνωρίζω τὸ μάθημα αὐτὸ, ἵνα δυνηθῶ καὶ διεξέλθω εὐχερῶς δυσχεροῦς θέσεως. Διατυπώνω δὲ τὴν ἐπερώτησίν μου λέγων, ὅτι ἐπιθυμῶ σὺν τῇ ἐπερωτήσει τοῦ Κ. Ζυμβρακάκη νὰ γείνῃ καὶ ἡ ἑξῆς· «ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς, ἢ ὁ πρωθυπουργὸς, τὸ ὁποῖον εἶναι συνταγματικώτερον, νὰ ἔλθῃ νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ τοὺς λόγους, οἵτινες τὸν ἔπεισαν, τὸν ἔφερον εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ τὴν παραίτησιν ἑνὸς ὑπουργοῦ καὶ τὴν ἀντικατάστασίν του.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίζεται βεβαίως, ὡς ἐζήτησε ὁ ἀγορεύων, ἡ παρασκευὴ, διότι ἡ πρότασίς του ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν πρώτην (θόρυβος).

§72ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος. (θόρυβος). Τὸ ζήτημα τοῦ Κ. Βρατσάνου εἶναι πολιτικόν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Βρατζάνος τὸ συνεσχέτισε μὲ τὸ πρῶτον.

§74ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Φέρω τροπολογίαν. Θέλω τὴν αὔριον νὰ ὁρισθῇ ὡς ἡμέρα.

§75ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι εἶναι δύσκολον μία Κυβέρνησις νὰ ἔρχηται καθ’ ἑκάστην εἰς λόγον, καὶ διὰ τὴν παρασκευὴν θὰ ᾖναι ἄλλαι ἐπερωτήσεις, ὁ Κ. Σμόλεντς πρώην ὑπουργὸς εἶναι ἐδῶ, καὶ δύναται σήμερον νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅ,τι αὐτὸς γνωρίζει.

§76ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§77ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἂν δὲν ᾖναι εἰς κατάστασιν νὰ δώσῃ σήμερον διασάφησιν, ἂς ὁρίσῃ ὁ ἴδιος ποίαν ἡμέραν θέλει.

§78ΜΑΚΡΗΣ. Εἰς πληρεξούσιον δὲν γίνονται ἐπερωτήσεις, γίνονται εἰς ὑπουργούς.

§79ΣΜΟΛΕΝΤΣ. Θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔλθῃ ὁ Κ. πρωθυπουργὸς καὶ τὰ λοιπὰ μέλη τοῦ ὑπουργείου διὰ νὰ ἐξηγηθῶ ἐνώπιον αὐτῶν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὁρισθῇ ἡ ἡμέρα.

§81ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν δευτέραν.

§82ΕΤΕΡΟΙ. Αὔριον.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω κατὰ τάξιν.

§84ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Συνταγματικὴ τάξις ὑπάρχει, ἅμα ἕνας ὑπουργὸς ἀποσυρθῇ ἀπὸ τὴν θέσιν του, ὀφείλει τὴν αὐτὴν ἡμέραν, ἢ τὸ πολὺ τὴν ἐπαύριον τῆς παραιτήσεώς του, νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὰς βουλὰς νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἔδωκε τὴν παραίτησίν του.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται ἡ αὔριον, ἡ δευτέρα καὶ ἡ παρασκευὴ, οἱ παραδεχόμενοι τὴν αὔριον παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν δευτέραν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν παρασκευὴν νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ὁ Κ. Σολιώτης ἐζήτησε λόγον δι’ ἑτέραν ἐπερώτησιν.

§86ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Πληροφοροῦμαι μετὰ πολλῆς θετικότητος, ὅτι εἰς τοὺς νομοὺς Ἀρκαδίας, Λακωνίας, χηρεύουσι δύω θέσεις νομοθετημέναι, θέσεις σπουδαίαν ἔχουσαι ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς ἠθικῆς βελτιώσεως τῶν λαῶν ἐκείνων. Ἐπιθυμῶ κατὰ τὴν ὁρισθεῖσαν ἡμέραν, ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς νὰ μᾶς ἀναφέρῃ, διατί χηρεύει ἡ θέσις τῶν δύο ἱεροκηρύχων. Ἐπιθυμῶ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην τὴν ὁρισθεῖσαν καὶ διὰ τὰς ἄλλας ἐπερωτήσεις, νὰ πληροφορήσῃ ὁ ὑπουργὸς τὴν Συνέλευσιν, διατί ἄφησε τὰς θέσεις αὐτὰς κενὰς, καὶ θέλω παρακαλέσει τὴν Συνέλευσιν νὰ συστήσῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν τὴν ταχεῖαν ἀναπλήρωσίν των.

§87ΣΟΥΪΔΑΣ. Κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν, παρακαλῶ καὶ ἐγὼ, ὅπως ἐρωτηθῇ ὁ Κ. ὑπουργὸς, διατί ἀκόμη δὲν διετάχθησαν αἱ ἐκλογαὶ τῶν πληρεξουσίων Τριφυλλίας καὶ Σπάρτης.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρὸς ἀνάπτυξιν ἡ πρότασις τοῦ Κ. Βενετζάνου, περὶ τῶν εἰς τὰ στρατοδικεῖα ὑπηρετούντων γραμματέων.

§89ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Κύριοι, οἱ εἰς τὰ στρατοδικεῖα γραμματεῖς καὶ ὑπογραμματεῖς, δυνάμει ῥητοῦ νόμου, προβιβάζονται Ἀνθυπασπισταί. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ νόμου ἐπροβιβάσθησαν ἀνθυπασπισταὶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως συγχρόνως μὲ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς διὰ τοῦ αὐτοῦ διατάγματος. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, ἑρμηνεύων τὸ ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπελύθησαν τῆς ὑπηρεσίας οἱ ἀπὸ πολιτῶν προβιβασθέντες, ἀπέλυσε καὶ τούτους. Νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ, διότι ἐπροβιβάσθησαν διὰ ῥητοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον θέλω σᾶς ἀναγνώσει κατὰ τὴν συζήτησιν. Ἤθελον ὅμως νὰ συσχετίσω αὐτὴν τὴν πρότασιν, διὰ νὰ ἀποφύγω τὴν συζήτησιν, μὲ μίαν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν, ἣν ἔκαμεν ὁ Κ. Δ. Γρίβας, περὶ τοῦ ποίαν ἑρμηνείαν ἔδωκεν εἰς τὸ ψήφισμα.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θεωρεῖτε τὴν πρότασιν ταύτην ὡς συζητητέαν;

§91ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Μάλιστα.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ θέλει παραπεμφθῆ εἰς τὰ τμήματα. Προβαίνομεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς πιστώσεως τῶν 16 χιλ. δραχμῶν διὰ τὰ ἐλέη. Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πίστωσιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν, εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Κ. Γρίβα. Ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§93Β. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι, ὁ Κύριος Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως μοὶ ἀπηύθυνε δύω ἔγγραφα, τὸ μὲν ἀφορῶν πρότασιν περὶ καταργήσεως διαφόρων θέσεων ἐν τῷ στρατῷ, ὡς καὶ τῆς ἐφεδρείας, τὸ δὲ ἕτερον περὶ κακῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ψηφίσματος, δι’ οὗ καταργοῦνται οἱ εἰς πολίτας δοθέντας βαθμοί. Ἐπειδὴ, Κύριοι πληρεξούσιοι, μόλις χθὲς ἀνέλαβον τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἔλαβον καιρὸν νὰ μελετήσω τὰ ἔγγραφα, παρακαλῶ νὰ μοὶ διορισθῇ μία ἑτέρα ἡμέρα διὰ ν’ ἀπαντήσω.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν προσδιορίζετε;

§95Β. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὴν ἄλλην ἑβδομάδα.

§96ΣΟΥΪΔΑΣ. Παρακαλῶ, ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαῖον, παρακαλῶ νὰ ὁρισθῇ ἡ Δευτέρα.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει καιρὸν ὁ Ὑπουργὸς τὴν Δευτέραν. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἔλθῃ τὴν Παρασκευὴν, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὰ φορολογικά· ἀλλ’ ἐὰν τὸ ἐγκρίνῃ ἡ Συνέλευσις, ὑποβάλλεται κατὰ πρῶτον εἰς τὴν ἐπιψήφισίν της μία πρότασις, ἀφορῶσα τὸ ἅλας, ἥτις συνίσταται εἰς ἓν καὶ μόνον ἄρθρον, καὶ λέγει ἡ τιμὴ τοῦ ἅλατος θέλει εἶσθαι ἡ αὐτὴ εἰς ὅλας τὰς ἀποθήκας, καὶ προσδιορίζεται εἰς λεπτὰ 10 τὴν ὀκᾶν.

§98ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ συστηθοῦν καὶ ἀποθῆκαι ὅπου δὲν ὑπάρχουν.

§99ΛΕΒΙΔΗΣ. Νὰ προστεθῇ ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου ἄρχεται ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1864.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ πρότασις. «Ἡ τιμὴ τοῦ ἅλατος προσδιορίζεται εἰς λεπτὰ 10 καθ’ ὅλας τὰς ἀποθήκας τοῦ Κράτους ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1864». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι·) ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ φόρου οἰκοδομῶν. Εἴχομεν μείνει τελευταῖον εἰς τὸ ἐδάφιον 3, τοῦ 2 ἄρθρου, ἔχον οὕτως, «αἱ δι’ ἀποθήκας, ἐργαστήρια, ἢ βιομηχανικὰ καταστήματα, χρησιμεύουσαι οἰκοδομαὶ, τῶν ὁποίων δὲν ἐγένετο χρῆσις καθ’ ὅλον τὸ ἔτος.»

§101ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὁ τρίτος παράγραφος τοῦ 2 ἄρθρου ἐξαιρεῖ τὰς ἀποθήκας καὶ βιομηχανικὰ καταστήματα, ὅταν ἐπ’ αὐτῶν δὲν ἐγένετο χρῆσις καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, ἀλλ’ ἂν γίνῃ ἐπ’ αὐτῶν χρῆσις 10 ἡμερῶν, ἢ ἑνὸς μηνὸς, τὶ πρέπει νὰ γίνῃ; πρέπει νὰ πληρώσωσιν ὅλον τὸ ἔτος, ἢ τὸ ἀνάλογον;

§102ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Τὸ ἀνάλογον.

§103ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν ὡς πρὸς τὸ προηγούμενον ἄρθρον τὸ αὐτὸ, διότι ἡ Συνέλευσις οὕτω παρεδέχθη, καὶ λέγω ὅτι εἶναι ἄδικον, ἀφοῦ ἐγὼ δὲν ἔλαβα ἐνοίκιον 1,000 δραχμῶν, π. χ. ἂν λάβω διὰ τὸν ἕνα μῆνα 50, νὰ πληρώσω ἐπὶ τῶν 1,000.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Γόντικας ἔχει τὸν λόγον.

§105ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κύριοι, ἡ ἀρχὴ τῆς ἰσότητος εἶναι ἡ διέπουσα πάντα νόμον, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ εἰσήγαγε τὸν νόμον αὐτὸν, στηριχθεῖσα ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ λόγου· ἀλλ’ ἂν ἀναγνώσητε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, θέλετε ἰδεῖ, ὅ,τι συζητοῦμεν εἰς τὸ προηγούμενον ἄρθρον, καταντᾷ νὰ τὸ ἀναιροῦμεν διὰ μεταγενεστέρου. Διὰ νὰ μὴ πέσωμεν εἰς ἀντίφασιν, διὰ νὰ μὴν ἔχῃ ὁ νόμος αὐτὸς ἀντιφατικὰς διατάξεις, ἐπειδὴ ἅπαξ ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη προχθὲς, ὅτι πρέπει ἐν γένει ἐπὶ ὅλων τῶν οἰκοδομῶν νὰ λαμβάνηται φόρος, εἴτε ἐνοικιαζομένων εἴτε μὴ, ἐπειδὴ ἡ Συνέλευσις μόνον ἐξῄρεσε τὰς οἰκοδομὰς ἐκείνας, τῶν ὁποίων τὸ εἰσόδημα δὲν ὑπερβαίνει τὰς 240 δραχμὰς, λέγω, διὰ νὰ ὑπάρχῃ πραγματικῶς ἴση φορολογία, πρέπει νὰ κάμωμεν τὴν ἑξῆς διάκρισιν, τὴν ὁποίαν ἀμέσως μετὰ τὴν ἐξαίρεσιν αὐτὴν πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ τὴν ἐπιψηφίσῃ. Ὑποθέσατε ὅτι ὑπάρχει μία οἰκία εἰς ἓν χωρίον 6,000 δραχμῶν, αὕτη ὑπάγεται εἰς τὴν ἐξαίρεσιν τοῦ νόμου, διότι κατὰ τὸν ὑπάρχοντα φόρον 4%, φέρει τὸ ἐτήσιον εἰσόδημα 240 δραχμάς. Εἰς δὲ τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν καὶ ἐπαρχιῶν, ὁ φόρος αὐτὸς θὰ κανονισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐνοικίου. Ἀλλ’ ἐὰν μία οἰκία, εἴτε ἓν κατάστημα ὁποιονδήποτε, ὑπερβαίνῃ κατὰ πολλοστημόριον τὴν ἀξίαν αὐτήν, ἐκεῖνος, ὅστις ἔχει οἰκοδομὴν 6,000 δραχμῶν μένει ἀφορολόγητος, ὅστις δὲ ἔχει 6,050 φορολογεῖται. Διὰ νὰ ὑπάρχῃ πραγματικῶς ἰσότης εἰς τὴν φορολογίαν, ζητῶ, ὥστε ἡ ἐκτίμησις, ἡ ὁποία θὰ λαμβάνῃ χώραν, νὰ γίνηται ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον μένει ἀφοῦ ἐξαιρεθῶσιν αἱ 6,000 δραχ. ἐν γένει δι’ ὅλον τὸ Κράτος. Διότι ἂν δὲν παραδεχθῆτε τὴν ἐξαίρεσιν αὐτὴν, θὰ ἔλθητε εἰς τὸ ἄτοπον, ὥστε ὁ ἔχων οἰκίαν 6,000 δραχμῶν νὰ μὴ πληρώνῃ, ὁ δὲ ἔχων 6,020 νὰ πληρώνῃ.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐκτὸς τοῦ προκειμένου.

§107ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶμαι ἐντὸς τοῦ προκειμένου, ἀλλὰ δὲν μ’ ἐνοήσατε, Κ. Πρόεδρε· (θόρυβος), λέγω λοιπὸν νὰ τεθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον ἡ ἐξαίρεσις αὕτη.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπὸ συζήτησιν εἶναι ὁ 3 παράγραφος τοῦ 2 ἄρθρου· «αἱ δι’ ἀποθήκας, ἐργαστήρια, ἢ βιομηχανικὰ καταστήματα, χρησιμεύουσαι οἰκοδομαί, τῶν ὁποίων δὲν ἐγένετο χρῆσις καθ’ ὅλον τὸ ἔτος·» διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι εἶσθε ἐκτὸς τοῦ προκειμένου.

§109ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐγὼ, Κύριοι, ἐπίστευον ὅτι ὁ Κ. Γόντικας ἤθελε φέρει ἢ προσθήκην τινὰ, ἢ ἤθελε ζητήσει τὴν ἐξαίρεσιν τινὸς ἀπὸ τοὺς παραγράφους, εἰς τοὺς ὁποίους ὑπάγονται αἱ ἐξαιρέσεις. Ἀλλ’ ὁ Κ. Γόντικας ἐπανέρχεται εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον προχθὲς συνεζητήσαμεν, θέλων ν’ ἀποδείξῃ ὅτι ἡ ἀπόφασίς σας δὲν ἐστηρίζετο ἐπὶ τῆς ἰσότητος, ὅτι ἡ ἀπόφασίς σας δὲν στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἰσότητος, καὶ κατὰ συνέπειαν ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε εἶναι ἄδικος, καὶ ἄδικος, διότι περιέχει τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας ἀπαντᾷ πᾶσα ἀνώμαλος καὶ ἄτοπος κατάστασις. Θέλω ἀποδείξει εἰς τὸν Κύριον πληρεξούσιον τῆς Γόρτυνος ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον· καὶ βεβαίως ἤθελε συμφωνήσει μαζύ μου, ἐὰν ἐμελέτα τὸν σκοπὸν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς παρεδέχθημεν τὰς ἐξαιρέσεις. Ποῖος ἦτο ὁ σκοπὸς καὶ ὁ λόγος, ὅστις ἔθεσεν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ πρῶτον τὰς 150 δραχμὰς, καὶ μετὰ ταῦτα ἐπεξετείναμεν αὐτὰς εἰς τὰς 240; Ὁ σκοπὸς ἦτο νὰ ἀπαλλάξωμεν τὴν γεωργικὴν τάξιν ἀπὸ τὴν πληρωμὴν φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν, ἀφ’ οὗ εἶναι ἀρκετὰ ἐπιβεβαρυμένη διὰ τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους σήμερον πληρόνει, καὶ ἦτο ἔτι περισσότερον ἐπιβεβαρυμένη ἐπὶ 30 ἔτη πληρόνουσα 10% ἔγγειον φόρον· ἐνόμισε δὲ ὁ Κ. πληρεξούσιος Γόρτυνος ὅτι ἡ ἐξαίρεσις αὕτη, τὴν ὁποίαν προτείνει, στηρίζεται ἐπὶ τῶν ἀρχῶν τῆς ἰσότητος· ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸν ἐρωτήσω· ὑποθέσατε μίαν οἰκίαν ἔχουσαν ἀξίαν 20,000 δραχ. Κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς ἰσότητος, λέγει, πρέπει ν’ ἀφαιρέσητε ά) τὸ ποσὸν τῶν 6,000 δραχ. καὶ νὰ φορολογήσητε τὸ περιπλέον, τουτέστι τὰς 14,000 δραχμάς. Ἀλλὰ, Κύριοι, τότε τί ἐχαρίσατε εἰς τὸν γεωργὸν, ὅστις ἔχει μίαν κατοικίαν 1,000 δραχ.; τότε πάλιν δίδετε εἰς τὸν πλούσιον ἓν προσόν· ἐπειδὴ ὁ γεωργὸς δὲν ἔχει κατοικίαν 6,000 δραχ. ἀφαιρεῖτε ἀπὸ τὸν πλούσιον 6,000 δραχ. τουτέστι βγάζετε τὴν ἀνισότητα, κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Γόντικα, ὅταν ᾖναι ὑπὲρ τοῦ πτωχοῦ, καὶ τὴν ἀφίνετε, ὅταν ᾖναι ὑπὲρ τοῦ πλουσίου. Μᾶς εἶπεν ὁ Κ. Γόντικας, ὅτι, ὑποθέσατε, Κύριοι, μίαν οἰκίαν, ἥτις ἔχει 6,050 δραχ. ἐνῷ ἡ ἄλλη, ἥτις ἔχει 6,000 δὲν πληρόνει. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἐνθυμηθῆτε, Κύριοι, ὅτι προχθὲς, ὅταν ὑπεστηρίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὡς ὅριον ἡ πρόσοδος τῶν 150 δραχ., καὶ σᾶς ἔφερεν αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ὁ πληρεξούσιος Παρνασσίδος Κ. Κεχαγιᾶς, σεῖς οἱ ἴδιοι τὴν κατεπολεμήσατε. Λοιπὸν δὲν θὰ τεθῇ ἓν ὅριον; (θόρυβος) Μὴ μὲ διακόπτετε. Τὸ ὅλον λοιπὸν αὐτὸ τὸ ἐθέσατε σεῖς, εἴπατε, ὅτι μέχρι τῶν 6,000 δραχ. δὲν φορολογεῖται. Ἂν παραδεχθῶμεν τώρα ἓν ἀνώτερον ὅριον δὲν θὰ γεννηθῇ ἡ αὐτὴ δυσκολία, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ Κ. Γόντικας; Τότε λοιπὸν ποῦ πρέπει νὰ σταθῶμεν; ποῖον πρέπει νὰ θέσωμεν ὅριον; τὸ ἄπειρον, καὶ τότε δὲν πληρόνομεν διὰ καμμίαν οἰκίαν, εἶναι περιττὸν νὰ συζητῶμεν καὶ νὰ ἐπασχολώμεθα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Μίαν ἐξαίρεσιν θεωρῶ ἀναγκαίαν, ἥτις παρελείφθη ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, οὐχὶ βεβαίως ἐκ προθέσεως, ἀλλ’ ἴσως ἐξέφυγε τὴν προσοχὴν τῶν συνταξάντων, καὶ εἶναι ἡ ἀκόλουθος. Ἠξεύρετε, Κύριοι, ὅτι εἰς πλεῖστα μέρη τῶν ὀρεινῶν ἐπαρχιῶν, οἱ ἄνθρωποι ἔχουν κατοικίας, κατὰ τὰς ὁποίας μένουν μόνον τὸ ἔαρ, τὸν δὲ χειμῶνα μεταβαίνουσιν εἰς τὰ κτήματά των, ὅπου ἔχουν ἄλλας οἰκίας· καὶ αἱ δύο οἰκίαι χρησιμεύουν εἰς τοὺς κατοίκους αὐτοὺς διὰ χρῆσίν των. Λοιπὸν αἱ διπλαῖ αὗται οἰκίαι, τὰς ὁποίας οἱ κάτοικοι ἔχουν ἐξ ἀνάγκης, νὰ θεωρηθῶσιν ὡς μία, καὶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἔχουσα περισσοτέραν ἀξίαν· διότι εἶναι ἄδικον νὰ πληρώνῃ καὶ ἡ οἰκία ἡ κειμένη εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη καὶ ἡ εἰς τὰ χειμερινὰ, ἐνῷ αἱ δύο αὗται οἰκίαι ἀποτελοῦν τὴν ἐνιαύσιον χρῆσιν τοῦ ἰδιοκτήτου· αὐταὶ λοιπὸν αἱ δύο οἰκίαι νὰ θεωρηθῶσιν ὡς μία καὶ νὰ πληρώνῃ φόρον ἡ ἔχουσα ἀξίαν μεγαλειτέραν, εἴτε εἰς τὰ πεδινὰ μέρη εὑρίσκεται, εἴτε εἰς τὰ ὀρεινά. (Θόρυβος).

§110ΚΑΛΟΣ. Μᾶς εἴπατε, ὅτι πολλὰ ὀλίγαι οἰκίαι εὑρίσκονται εἰς τὴν ἐπαρχίαν σας. (θόρυβος)

§111ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν μ’ ἐνόησατε τί εἶπα, διότι δὲν γνωρίζετε τί θὰ εἰπῇ χωρία, καὶ τί θὰ εἰπῇ ἐαριναὶ καὶ χειμεριναὶ οἰκίαι· ἄλλα λέγω ἐγὼ, καὶ ἄλλα σεῖς, κ’ ἐφαρμόζεται παρ’ ἡμῖν ἡ παροιμία «γιά σου Γιάννη, κουκιὰ σπέρνω.

§112ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, τὸ ὁποῖον εἴχαμεν ὑπ’ ὄψιν μας, ὑπεβλήθη, ὡς καὶ ὁ Κ. Κεχαγιᾶς σᾶς ἀνέφερε, κυρίως διὰ νὰ φορολογήσῃ τοὺς πλουσίους, ὄχι δὲ διὰ νὰ φορολογήσῃ πάντας κατὰ τὴν συνταγματικὴν ἀρχὴν, καθ’ ἣν πάντες οἱ πολῖται εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου. Δὲν ἐννοῶ διατί καὶ ποῦ στηριζόμενος θέλει νὰ φορολογήσῃ μίαν μόνον τάξιν, τὴν δὲ ἄλλην ὄχι· σᾶς λέγει τὴν καλύβην τοῦ χωρικοῦ, τὴν οἰκίαν, τὴν μὴ φέρουσαν ἐτησίαν πρόσοδον 150 δραχ. τὴν ἐξαιρῶ, φορολογῶ δὲ ὅλας τὰς ἄλλας οἰκοδομάς. Ἀλλ’ ἐὰν παραδεχθῶμεν αὐτὸ τὸ σύστημα ὡς ὀρθὸν, τότε βεβαίως θέλομεν φορολογεῖ ἐκεῖνον τὸν γεωργὸν, ὅστις κάμνει 1,000 κοιλὰ σίτου, δὲν ἠθέλαμεν δὲ φορολογεῖ ἐκεῖνον, ὅστις κάμνει 100 ἢ ὀλιγώτερα. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς ὑπεβλήθη, ἐστηρίχθη εἰς ἀρχὰς ἀνισότητος, ἐτέθησαν δὲ μόνον ἐξαιρέσεις διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ λάβῃ τὴν ψῆφόν σας· εἶπε, τί θὰ φορολογήσωμεν; τὰς Ἀθήνας, τῶν ὁποίων τὰ οἰκόπεδα ἐξετιμήθησαν ὑπερμέτρως, ὡς ἐὰν αἱ οἰκοδομαὶ εἰς τὰ οἰκόπεδα τῶν Ἀθηνῶν ἀνῆκον μόνον εἰς Ἀθηναίους.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ παύσωσιν οἱ διάλογοι, Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ συζήτησις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§114ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Θὰ φορολογήσωμεν, λέγει, τὰς Ἀθήνας, τὰς Πάτρας κτλ. Διατί αὐτὸ τὸ πάθος κατὰ τῶν πρωτευουσῶν τῶν νομῶν; ἤθελον νὰ φορολογήσωμεν ὅλους, ἀλλ’ ἐπροτάθη αὐτὸ διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ λάβωσι τὰς ψήφους σας· μετά τινα δ’ ἔτη θὰ ἔλθωσι νὰ σᾶς εἴπουν θὰ φορολογήσωμεν τὴν καλύβην τοῦ χωρικοῦ, καθὼς φορολογοῦμεν καὶ τὸ μέγαρον τοῦ πλουσίου δυνάμει τῆς ἰσότητος· σᾶς τὸ εἶπεν ὁ Κ. Κεχαγιᾶς προχθές· καθὼς φορολογεῖται εἰς τὴν Γαλλίαν. Αὐτὰ λέγω ἐν γένει περὶ τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὁποίου ἤμην καὶ ὡς στηριζομένου εἰς τὴν ἀνισότητα καὶ ὡς ἀδίκου καὶ ἀκαίρου. Ἐρχόμενος δὲ εἰς τὸ προκείμενον ἄρθρον, παρακαλῶ νὰ δοθῇ καὶ εἰς τοῦτο, καθὼς καὶ εἰς τὸ προηγούμενον, μία λογικὴ ἑρμηνεία· ἡμεῖς ψηφίσαντες καὶ τὸ προηγούμενον ἄρθρον καὶ τοῦτο ἐνοήσαμεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ φορολογήσωμεν τὰς οἰκίας τὰς καθ’ ὅλον τὸ ἔτος ἀκατοικήτους, δὲν ἐνοήσαμεν δὲ νὰ ἀποφασίσωμεν περὶ ἐκείνων τῶν οἰκιῶν, ἢ ἀποθηκῶν, αἵτινες ἐνοικιάσθησαν ἢ κατῳκήθησαν διὰ μέρος τοῦ ἔτους. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ὑποθέσω ὅτι ἡ Συνέλευσις θέλει παραδεχθῆ, ὥστε αἱ οἰκίαι αἱ ἐνοικιαζόμεναι ἐπὶ ἕνα ἢ δύο μῆνας, πρέπει νὰ πληρώσωσι φόρον ὡς ἐὰν ἐνοικιάζοντο δι’ ὅλον τὸ ἔτος· διότι βεβαίως τότε θὰ καταντήσωμεν νὰ φορολογῶνται ἴσως περισσότερον παρὰ τὴν πρόσοδον, τὴν ὁποίαν θὰ ἀποφέρουν. Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ δοθῇ ἡ ἑρμηνεία εἰς τὸ ἄρθρον ἀναλόγως διὰ τὸ μέρος τοῦ ἔτους. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἑτέραν ἐξαίρεσιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἠθέλησε νὰ φέρῃ, δηλ. νὰ θεωρῶνται ὡς μία αἱ δύο οἰκίαι ἡ χειμερινὴ καὶ ἐαρινὴ, αὕτη ἡ ἐξαίρεσις καταντᾷ περιττὴ, παραδεχομένης τῆς προταθείσης ἑρμηνείας.

§115ΣΟΥΪΔΑΣ. Ἔχων τὴν αὐτὴν γνώμην τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Ἐμπειρίκου, καὶ θέλων νὰ ἐπιβοηθήσω αὐτὸν, ἔρχομαι νὰ σᾶς εἴπω ἐπὶ τοῦ τρίτου ἐδαφίου τοῦ 2 ἄρθρου. Μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ πληρώσουν τῷ ὄντι ἀναλόγως τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν αἱ ἐνοικιαζόμεναι οἰκίαι ἐν γένει, καὶ ὄχι μόνον αἱ ἀποθῆκαι ἢ ἐργαστήρια. Προτείνω δὲ τοῦτο μόνον, διὰ τὰς πέραν τῶν τριῶν μηνῶν, ἐὰν ὅμως ᾖναι ἐνοικιασμέναι καὶ ὀλιγώτερον τῶν τριῶν μηνῶν, αὐτὸς ὁ φόρος προτείνω νὰ χαρίζηται, διότι δὲν ἀξίζει τὸν κόπον ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι μικρὰ ἀνακούφισις εἰς τὰς ἐπισκευὰς ἀνταποκρινομένη.

§116ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἐφωτίσθη. Ἠκούσατε τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν· νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον ἡ ἑξῆς ἐξήγησις....

§118ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Ἐφυλάξατε κατόπιν νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις ἐκήρυξεν, ὅτι ἐφωτίσθη, δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον κατ’ ἐξαίρεσιν.

§120ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Ἔχω λοιπὸν τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ τετάρτου ἐδαφίου.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Καθόσον ἀποβλέπει τὸ τρίτον ἐδάφιον, νομίζω, ὅτι ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ ζητεῖται νὰ προστεθῇ καὶ εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον καὶ εἰς τὸ προηγούμενον ἡ ἑξῆς ἐξήγησις· «Αἱ ἐπὶ μέρος μόνον τοῦ ἔτους κατοικούμεναι οἰκίαι καὶ αἱ δι’ ἀποθήκας ἢ ἐργαστήρια ἢ βιομηχανικὰ καταστήματα χρησιμεύουσαι οἰκοδομαὶ φορολογοῦνται ἀναλόγως τοῦ χρόνου τῆς κατοικίας, χρήσεως ἢ ἐνοικιάσεως».

§122ΣΟΥΪΔΑΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ καὶ «ἐν γένει διὰ τὰς οἰκοδομάς.»

§123ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ λέγει.

§124ΣΟΥΪΔΑΣ. Παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ὑπέβαλα τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀφορολογήτου τοῦ ὀλιγωτέρου τῶν τριῶν μηνῶν.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν θὰ τὴν θέσω εἰς ψηφοφορίαν.

§126ΣΟΥΪΔΑΣ. Ἀλλ’ εἶναι ἡ ἀνωτέρω.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Σουΐδας προτείνει, αἱ ὀλιγώτερον τῶν τριῶν μηνῶν κατοικούμεναι οἰκίαι καὶ τὰ ἐργαστήρια νὰ μὴ πληρώνωσι φόρον.

§128ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Ἀναλόγως τοῦ χρόνου καὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ εἰσοδήματος.

§129ΠΟΛΛΟΙ. Ἐννοεῖται.

§130ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Συμβαίνει διὰ τρεῖς μῆνας νὰ λαμβάνωσιν ἐνοίκιον δι’ ὅλον τὸ ἔτος· διὰ τοῦτο πρέπει νὰ προστεθῇ ἀναλόγως τοῦ χρόνου καὶ τοῦ ποσοῦ.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Σουΐδα· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται πολλὰ ὀλίγοι)· ἀπεῤῥίφθη. Ὁ Κ. Δότιος κάμνει τὴν ἑξῆς πρότασιν «ὁ δὲ χρόνος ὑπολογίζεται κατὰ τριμηνίας ἀδιαιρέτους.

§132ΠΟΛΛΟΙ. Τί θὰ εἰπῇ αὐτό; δὲν τὸ ἐννοοῦμεν.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν διατυπωθεῖσαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὸ τρίτον ἐδάφιον. «γʹ) Αἱ δι’ ἀποθήκας, ἐργαστήρια ἢ βιομηχανικὰ καταστήματα χρησιμεύουσαι οἰκοδομαὶ, τῶν ὁποίων δὲν ἐγένετο χρῆσις καθ’ ὅλον τὸ ἔτος». Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ νὰ σηκωθῶσι.

§134ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ παρεδέχθη.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «δʹ) Αἱ νεόδμητοι οἰκίαι διὰ τὰ δύω πρῶτα ἔτη τῆς κατοικήσεώς των». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§136ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐὰν ἦναι ὑπὸ ἐνοίκιον ἐξαιροῦνται.

§137ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κύριοι, οἱ συντάξαντες τὸ Νομοσχέδιον δὲν εἶχον κατὰ νοῦν νὰ κάμουν διάκρισιν μεταξὺ τῶν κατοικουμένων ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ τῶν ἐνοικιαζομένων οἰκιῶν, εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό· τί σημαίνει, ἐὰν κάμνῃ χρῆσιν ὁ ἴδιος τῆς κατοικίας του ἢ τὸ ἐνοικιάζει; Δὲν βλέπω λοιπὸν τὸν λόγον, διὰ τί, ὅταν κατοικῇ ὁ ἴδιος νὰ τοῦ ἐπιτρέψωμεν τὰ δύω ἔτη, καὶ ὅταν δὲν κατοικῇ ὁ ἴδιος νὰ πληρώνῃ. Εἶναι μία ἀνακούφισις. Εἰς τὴν Γαλλίαν τρία ἔτη ἐπιτρέπονται. Καὶ μάλιστα εἰς τὰ πρῶτα ἔτη τὸ ἐνοίκιον δὲν εἶναι τόσον πολὺ, διότι ἐξ αἰτίας τῆς ὑγρασίας δὲν κατοικεῖται ἡ οἰκία· τὴν κατοικοῦν μερικοὶ, ὅταν ἐλαττωθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἐνοικίου, ὥστε εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ 4 ἐδάφιον νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ έ). «Αἱ ἐν τοῖς γεωργικοῖς κτήμασιν οἰκίαι, τὰ φιλανθρωπικὰ καὶ ἐκπαιδευτικὰ καταστήματα, ἐκτὸς τῶν ἰδιωτικῶν σχολείων». Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. «Ϛʹ) Αἱ εἰς τοὺς ναοὺς ἀνήκουσαι οἰκοδομαὶ, ὅσαι κατοικοῦνται ἀπὸ ἱερεῖς καὶ μοναχούς». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§139ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὑποθέσατε, ὅτι ἐνοικιάσθη μία οἰκία εἰς ἱερεῖς καὶ μοναχούς· ἄλλο πρᾶγμα. Νὰ προστεθῇ λοιπὸν ἀπὸ ἱερεῖς καὶ μοναχοὺς «τῶν Ναῶν αὐτῶν».

§140ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§141ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Νὰ προστεθῇ λοιπὸν «αἱ τοιαῦται οἰκίαι ἐνοικιαζόμεναι εἰς ἄλλους ἱερεῖς καὶ μοναχοὺς πληρόνουσι φόρον.

§142ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Τοῦτο ἠμπορεῖ νὰ ἐκφρασθῇ οὕτω πως «αἱ εἰς τοὺς ναοὺς ἀνήκουσαι οἰκοδομαὶ ὡς παραρτήματα αὐτῶν, καὶ κατοικούμεναι ὑπὸ τῶν παρὰ τοῖς ναοῖς τούτοις ἱερέων καὶ μοναχῶν.»

§143ΖΕΡΒΑΣ. Λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ ἐξαίρεσις ἀπὸ τοὺς μοναχούς· αὐτοὶ πρέπει νὰ πληρώσουν περισσότερον.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑποβληθεῖσα τροπολογία ἐκ μέρους τοῦ Κ. Κολιάτσου, νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ διατυπωθῇ ὡς ἀκολούθως «αἱ εἰς τοὺς ναοὺς ἀνήκουσαι οἰκοδομαὶ, ὅσαι κατοικοῦνται ἀπὸ ἱερεῖς καὶ μοναχούς».

§145ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ προσθήκη, ἀλλὰ μόνον μνεία εἰς τὰ πρακτικά.

§146ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Τὰ πρεσβυτήρια εἶναι παραρτήματα τῶν ναῶν. Λοιπὸν πρέπει νὰ προσθέσωμεν τὰ παραρτήματα.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται λοιπὸν ἡ Συνέλευσις νὰ προστεθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι αἱ οἰκοδομαὶ αἱ κατοικούμεναι ἀπὸ ἱερεῖς καὶ μοναχοὺς ξένους, ἢ ἐνοικιαζόμεναι πληρώνουν φόρον;

§148ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω λοιπὸν εἰς ψηφοφορίαν τὸ ϛʹ. ἐδάφιον οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ μετὰ τῆς ἑρμηνείας νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. «ζʹ) Τὰ ἀνάκτορα μετὰ τῶν παραρτημάτων αὐτῶν, τὰ δημόσια καταστήματα καὶ τὰ μὴ ἐνοικιαζόμενα δημοτικά·» Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 3 ἄρθρον.

§150ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἢ δὲν ἐνοήσατε, Κ. Πρόεδρε, διόλου, ὅταν ἠγόρευσα, ἢ θέλετε νὰ παραβιάζητε τὰ δικαιώματα τοῦ πληρεξουσίου.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ν’ ἀποδοκιμασθῇ.

§152ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα, (σηκώνονται πολλοί).

§153ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου ἐκείνου ὡμίλησα ἀπὸ τοῦ βήματος, καὶ ἔκαμα τροπολογίαν. Εἶσαι ἄδικος πρόεδρος, καὶ ζητῶ περὶ τούτου τὸν λόγον.

§154ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν στηρίζεται ἡ κατηγορία σας.

§155ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ ὡμίλησα καὶ διετύπωσα τροπολογίαν· θέλω ἀπόφασιν ἐπ’ αὐτῆς. Ἀναγινώσκεται τὸ τρίτον ἄρθρον ὡς ἐφεξῆς· Ἄρθρον 3. Εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν Νομῶν καὶ Ἐπαρχιῶν καὶ τὴν πόλιν Πειραιῶς τὴν ἐτησίαν πρόσοδον ἀποτελεῖ τὸ ἐνοίκιον, ὅπερ ἀπολαμβάνει ὁ ἰδιοκτήτης ἢ ἤθελεν ἀπολαμβάνει, ἐὰν ἐνοικίαζε τὴν παρ’ αὐτοῦ κατοικουμένην οἰκοδομήν· εἰς δὲ τὰς πρωτευούσας τῶν δήμων καὶ τὰ χωρία τὴν πρόσοδον ἀποτελεῖ ὁ τοῦ κεφαλαίου τῆς ἀξίας τῶν οἰκοδομῶν τόκος, λογιζόμενος πρὸς 4%. Εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῆς ἀξίας ταύτης λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀγοραία τιμὴ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ὄχι τὸ καταβληθὲν ποσὸν διὰ τὴν ἀνέγερσιν αὐτῶν· συμπεριλαμβάνεται δὲ καὶ ἡ ἀξία τοῦ οἰκοπέδου. «Ἄρθρον 4. Ὡς βάσις εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ἐνοικίου χρησιμεύει διὰ μὲν τὰς ἐνοικιαζομένας οἰκοδομὰς ἡ μεταξὺ ἰδιοκτήτου καὶ ἐνοικιαστοῦ συμφωνία, διὰ δὲ τὰς ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν κατοικουμένας ἡ σύγκρισις αὐτῶν πρὸς τὰς ἐνοικιαζομένας· ὅπου διὰ τὰς ἐνοικιαζομένας δὲν προσάγεται ἡ συμφωνία ἢ ἐπὶ τῆς προσαγομένης ἐγείρονται ὑπόνοιαι, προσδιορίζεται καὶ αὐτῶν τὸ ἐνοίκιον κατ’ ἐκτίμησιν.»

§156ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει δύω διακρίσεις, διὰ τὰς οἰκίας τὰς κατοικουμένας ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ εἰς τὴν πόλιν Πειραιῶς θέλει, ὥστε τὸ ἐνοίκιον νὰ προσδιορίζηται κατ’ ἐκτίμησιν τῶν ἄλλων ἐνοικίων· εἰς δὲ τὰ χωρία καὶ τὰς πρωτευούσας τῶν δήμων νὰ προσδιορίζηται ὁ τόκος, τὸν ὁποῖον ἀποφέρει πρὸς 4% λογιζόμενος. Λοιπὸν ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ πολλὰς διακρίσεις ὁ νόμος. Προτείνω λοιπὸν νὰ ᾖναι γενικὸς δι’ ὅλας τὰς οἰκίας τὰς κατοικουμένας ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας· ἡ πρόσοδος νὰ ὑπολογίζηται 4% ἐπὶ τῆς ἀξίας τὴν ὁποίαν ἔχει.

§157ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι! Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ νόμου παρατηρεῖτε, ὅτι ἐπὶ τῆς προσόδου θέλει ἐπιβληθῆ ὁ φόρος, ἀλλὰ πρόσοδος ὀνομάζεται, καθὼς διαγράφει αὐτὸ τὸ ἄρθρον, τὸ ἐνοίκιον, καὶ ἂν δὲν ἐνοικιάζηται, ἡ ἐκτίμησις τοῦ ἐνοικίου εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν, προσέτι καὶ τῆς πόλεως τοῦ Πειραιῶς· ἡ ἐξεύρεσις τοῦ ἐνοικίου καὶ τῶν κατοικουμένων ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας εἶναι εὔκολος διὰ τῆς συγκρίσεως τῶν ἐνοικιαζομένων· εἰς τὰ χωρία ὅμως καὶ εἰς τὰς κωμοπόλεις, ὅπου δὲν γίνεται ἐνοικίασις, καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ γίνῃ σύγκρισις τῶν ἐνοικιαζομένων πρὸς τὰς μὴ ἐνοικιαζομένας οἰκίας, αὕτη ἡ ἐξεύρεσις θὰ ἀπαντήσῃ μεγάλας δυσκολίας διὰ τοῦτο παρεδέχθημεν ὡς μέσον τῆς ἐξευρέσεως τῆς προσόδου τὴν ἐκτίμησιν καὶ ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τὸ 4 τοῖς ἑκατόν. Ἐθεωρήσαμεν δὲ τοῦτο ὡς μέσον ἀναγκαῖον, διότι ἐπιστεύσαμεν ὅτι τῷ ὄντι θέλουν φορολογεῖσθαι καὶ αἱ οἰκοδομαὶ τῶν δήμων καὶ τῶν χωρίων· μετὰ τὴν ἐξαίρεσιν ὅμως τὴν ὁποίαν παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις μέχρις 6,000 δραχμῶν, νὰ ἦσθε βέβαιοι ὅτι δὲν θέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμωμεν τὴν ἐκτίμησιν 3, 4, 5 χιλιάδων, ὅσον εἶναι ἡ ἀξία τῶν οἰκιῶν, καὶ ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου νὰ λογίσωμεν τὸν τόκον, ὥστε ἂν θέλητε νὰ παραδεχθῆτε τὴν γενικὴν ἀρχὴν τῆς ἐκτιμήσεως τοῦ ἐνοικίου καὶ νὰ παραιτήσητε τὴν ἰδέαν τῆς ἐκτιμήσεως χωρὶς νὰ προβῶμεν εἰς τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ὁ Κύριος Λεβίδης, τὸ ὁποῖον ἴδατε ποῖον ἀτόπημα ἔχει, ἐὰν παραδεχθῶμεν ὡς μέσον ἐξευρέσεως τῆς προσόδου τῶν κατοικουμένων οἰκιῶν ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ κάμωμεν ἐκτίμησιν ὅλων σχεδὸν τῶν οἰκιῶν· ἐκτὸς τῶν ἐνοικιαζομένων ἡ ἐκτίμησις αὕτη εἶναι πολὺ δύσκολος, διότι ἡ τιμὴ τῆς οἰκίας ἐξαρτᾶται παντάπασιν ἀπὸ τὸ οἰκόπεδον, καὶ ἑπομένως ἡ καταμέτρησις τῶν οἰκοπέδων θέλει ἀρκετὸν καιρὸν, ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτῶν τῶν δυσκολιῶν παρατηρήσετε ἓν ἄλλο ἀτόπημα, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ. Ὑποθέσατε μίαν μικρὰν οἰκίαν κειμένην εἰς μέγα οἰκόπεδον, καὶ μίαν ἄλλην διπλασίαν κατὰ τὸ μέγεθος εἰς μικρὸν οἰκόπεδον· ἂν παραδεχθῆτε τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Λεβίδη, τὶ θὰ συμβῇ; ἡ οἰκία ἡ μικροτέρα θὰ ᾖναι ἀνωτέρας ἀξίας παρ’ ἐκείνην τὴν μεγαλητέραν, καὶ ἑπομένως ἐνῷ ἡ μικροτέρα ἀποφέρει πρόσοδον μικροτέραν, ἡ δὲ ἄλλη μεγαλητέραν, ὡς πρὸς τὸν φόρον θὰ εὑρεθῶμεν ἀντιστρόφως, δηλαδὴ ἡ μικροτέρα θὰ πληρώνῃ περισσότερον καὶ ἡ μεγαλητέρα ὀλιγώτερον φόρον. Διὰ νὰ μὴ ὑποπέσωμεν λοιπὸν εἰς αὐτὰ τὰ ἀτοπήματα, ἂς παραιτήσωμεν τὴν ἰδέαν τῆς ἐκτιμήσεως ἐν γένει. Μετὰ τὴν ἐξαίρεσιν τῶν 6,000 δραχμῶν εἶναι εὔκολον νὰ ἐξευρεθῇ καὶ ἡ πρόσοδος τῶν ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν κατοικουμένων οἰκιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀξίας ἀνωτέρας τῶν 6000 δραχμῶν. Προτείνω λοιπὸν τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. «Ὡς ἐτησία πρόσοδος τῶν οἰκοδομῶν λογίζεται τὸ ἐνοίκιον, «ὅπερ ἀπολαμβάνει ὁ ἰδιοκτήτης ἢ ἤθελεν ἀπολαμβάνει, ἐὰν «ἐνοικίαζε τὴν παρ’ αὐτοῦ οἰκουμένην οἰκίαν του· ὡς βάσις δὲ «εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ἐνοικίου χρησιμεύει εἰς μὲν τὰς ἐνοι«κιαζομένας οἰκίας ἡ μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ ἐνοικιαστῶν συμ«φωνία, εἰς δὲ τὰς ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν κατοικουμένας ἡ σύγ«κρισις αὐτῶν πρὸς τὰς ἐνοικιαζομένας. Ὅπου ἐπὶ τῶν ἐνοι«κιαζομένων δὲν προσάγεται συμφωνία ἢ ἐπὶ τῆς προσαγομέ«νης ἐγείρεται ὑπόνοια, προσδιορίζεται καὶ αὐτῶν ἡ τιμὴ κατ’ «ἐκτίμησιν.»

§158ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Γνωρίζετε, Κ. Κεχαγιᾶ, ὅτι ἐν Ἀθήναις ὑπάρχει πληθὺς οἰκιῶν μικρῶν, ἀσημάντων ἐπὶ οἰκοπέδων μεγάλης ἀξίας. Αὐταὶ, ἐὰν ἐνοικιάζοντο, δὲν ἤθελον ἀποφέρει εἰμὴ ἐλαχίστην πρόσοδον 20 ἢ 15 δρ. τὸν μῆνα· τὸ δὲ οἰκόπεδον ἀξίζει πολλάκις 40, 50, 60 χιλιάδας δραχ. Παρατηρήσατε λοιπὸν τὴν ἀνισότητα· ἐὰν ἡ οἰκία αὕτη ἐνοικιάζετο, ὁ φόρος ἤθελε προσδιορισθῆ κατὰ τὴν ἀξίαν τοῦ ἐνοικίου, μὴ ἐνοικιαζομένη δὲ ἤθελε βαρύνει τὸν ἰδιοκτήτην διὰ φόρου πολὺ ἀνωτέρου, διότι πρὸς ὑπολογισμὸν καὶ ἐπιβολὴν αὐτοῦ ἤθελε συμπεριλαμβάνεσθαι καὶ ἡ ἀξία τοῦ οἰκοπέδου.

§159ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἴσια, ἴσια αὐτὸ εἶπον.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Παλαμίδης ἔχει τὸν λόγον.

§161ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Ὡς τὸ ζήτημα ἐτέθη ἤδη, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν ν’ ἀποφανθῶ· μόλαταῦτα ἔρχομαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὰ ἔθνη τὰ εὐρωπαϊκὰ, τὰ ὁποῖα παραδειγματιζόμεθα σήμερον εἰς τὸν φόρον τοῦτον, πάντοτε περιποιοῦνται τοὺς ἰδιοκτήτας καταβιβάζοντες ἓν ποσόν· π. χ. ἕνα ὀσπήτιον λογιζόμενον διὰ 40,000 δραχ. εἰς τὴν Εὐρώπην ἀφίνουν τὸ τέταρτον λόγῳ τῶν διαφόρων ἐξόδων αὐτοῦ. Ἐνταῦθα δικαίως τὸν πτωχὸν λαὸν τὸν ἀπηλλάξαμεν βάλλοντες 6,000 δρ., ἀλλὰ δὲν πρέπει ἡ σπάθη νὰ πέσῃ εἰς μερικοὺς χωρὶς νὰ γίνῃ διάκρισις, ὅτι ἔχουν ἔξοδα, ὡς τοῦτο ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν καὶ εἰς τοὺς ἐγγείους φόρους, καὶ διὰ τοῦτο ὑπελογίσθησαν συγκαταβατικῶς. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι αἱ 6,000 πρέπει ν’ ἀφαιρεθοῦν καὶ ἐπὶ ὅλων καὶ τὸ περιπλέον νὰ φορολογηθῇ, ἢ νὰ δεχθῶμεν τὸν κανόνα τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ. (θόρυβος). Τὸν γεωργὸν, νομίζω, ἀρκετὰ τὸν ὠφελήσαμεν· ἀλλὰ, διότι ἄλλος δὲν εἶναι γεωργὸς, ἀλλὰ βιομήχανος, εἶναι κατεδικασμένος ἐνῷ πληρόνει καὶ ἄλλους φόρους, νὰ πληρώνῃ ἀνεξεραίτως καὶ τὸν τῶν οἰκοδομῶν; Λέγω, λοιπὸν, ὅτι ἡ ἀφαίρεσις τῶν 6,000 πρέπει νὰ ἐπεκτανθῇ εἰς ὅλας τὰς οἰκοδομάς. (θόρυβος). Τόσην τάσιν κατὰ τῶν ἰδιοκτητῶν τούτων δὲν ἤλπιζον νὰ ἴδω· ἡ ἐξαίρεσις τῶν 6,000 πρέπει νὰ γείνῃ γενικὴ, ἄλλως δὲν εἶναι ἰσότης.

§162ΔΡΟΣΟΣ (Ὑπουργ. Οἰκον.). Εἰς τὸ μέτρον τῆς ἐξαιρέσεως παρατηρῶ ἰδίως, ὅτι γίνεται παρεννόησις· διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἠθέλομεν ν’ ἀπαλλάξωμεν τοὺς πτωχοὺς αὐτοῦ τοῦ φόρου....

§163ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Κ. Πρόεδρε! Τὸν λόγον, παρακαλῶ.

§164ΔΡΟΣΟΣ. Παράδειγμα τοιοῦτον εὑρίσκομεν καὶ εἰς ἄλλα κράτη. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἰς τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος ἀπηλλάχθησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν εἰσόδημα 50–100 λιρῶν. Ὁ καταβὰς τοῦ βήματος ἀνέφερεν, ὅτι μόνος σκοπὸς ἡμῶν εἶναι νὰ ἐπιβαρύνωμεν τοὺς ἰδιοκτήμονας· ἔχω καὶ ἐγὼ οἰκίαν εἰς τὴν ὁποίαν κατοικῶ, καὶ δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ νὰ μένω ἀφορολόγητος· (εὖγε!) διότι ἐὰν δὲν εἶχον τὴν οἰκίαν αὐτὴν, ἤθελον πληρόνει 120–150 δραχ. οἰκίαν· τὸ ὠφελοῦμαι λοιπὸν αὐτὸ, καὶ κάμνω χρῆσιν τῆς χρησιμότητος τῆς οἰκίας μου. Καθόσον ἀφορᾶ τὴν ἄλλην πρότασιν, ἡ ἐπιτροπὴ καταφεύγει εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἀξίας τῶν οἰκιῶν· διότι ἠξεύρει, ὅτι εἰς πολλὰ μέρη δὲν ἐνοικιάζονται οἰκίαι, καὶ δὲν εὑρίσκει αὐτὸ τὸ γνώρισμα, τὸν ἐξ ἀναλογίας προσδιορισμὸν τοῦ εἰσοδήματος, ἀλλ’ ὕστερον ἀπὸ τὴν ἐξαίρεσιν τὴν μεγάλην, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν, δὲν εὑρισκόμεθα πλέον εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην· διότι εἰς ὅλα τὰ μέρη ἐνοικιάζονται οἰκίαι καὶ ἀναλόγως αὐτῶν προσδιορίζεται καὶ ἡ πρόσοδος τῶν ἄλλων. Εἶμαι λοιπὸν κατὰ πάντα σύμφωνος καὶ ὑποστηρίζω τὴν τροπολογίαν τοῦ Κυρίου Κεχαγιᾶ.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Σαράβας.

§166ΣΑΡΑΒΑΣ. Τὸ 3 ἄρθρον, Κύριοι, προσδιορίζει τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον κανονίζεται ἡ φορολογητέα πρόσοδος, ὥστε ἐπ’ αὐτῆς νὰ ἐπιβληθῇ ὁ φόρος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ τρόπου τούτου, τὸν ὁποῖον προσδιορίζει τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἀνεπτύχθησαν σήμερον καὶ δύο ἕτεροι ὑπὸ τοῦ Κ. Λεβίδη καὶ τοῦ Κυρίου Κεχαγιᾶ. Πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν ποῖος ἐκ τῶν τρόπων τούτων ἀνταποκρίνεται κάλλιον εἰς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου καὶ συμβιβάζεται περισσότερον μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐξ’ ἴσου ἡ φορολογία παντοῦ. Κατὰ τὸ τρίτον ἄρθρον ἡ φορολογητέα πρόσοδος ἐπὶ τῶν κατοικουμένων οἰκιῶν, ἐὰν μὲν κεῖνται εἰς τὴν πρωτεύουσαν Νομοῦ ἢ εἰς τὴν πόλιν Πειραιῶς, προσδιορίζεται κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῆς προσόδου τῶν ἐνοικιαζομένων, εἰς δὲ τὰ λοιπὰ μέρη τοῦ κράτους, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἐσυλλογίσθη, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ σπουδαία δυσκολία, ἡ ὁποία ἀμφιβάλλω πολὺ, ἐὰν δὲν παρουσιασθῇ καὶ μὲ τὸν τρόπον τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ, ἀναλογιζομένη, ἐπαναλαμβάνω, τὰ προσκόμματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαντηθοῦν, ἐὰν ἡ πρόσοδος τῶν κατοικουμένων οἰκιῶν καὶ κειμένων εἰς τοὺς δήμους προσδιορισθῇ σχετικῶς μὲ τὴν πρόσοδον τῶν ἐνοικιαζομένων, ἤτοι τὸ ἐνοίκιον, ἐνόμισεν, ὅτι δύναται νὰ ἀποφύγῃ αὐτὴν τὴν δυσκολίαν, καταφεύγουσα εἰς τὴν καθ’ ὑπολογισμὸν πρόσοδον, καὶ οὕτω παρεδέχθη ὅτι ἡ πρόσοδος τῶν κατοικουμένων οἰκιῶν ἀλλοῦ παρὰ τὰ ἀναφερόμενα μέρη, τουτέστιν εἰς τὰς κωμοπόλεις καὶ τὰ χωρία, δύναται νὰ ἦναι 4% ἐπὶ τῆς ἑαυτῶν ἀξίας· καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπολογισμοῦ τούτου ἐκανόνισε τὸ ἐνοίκιον. Αὐτὸν τὸν ὑπολογισμὸν τὸν θεωρῶ ἄτοπον, καὶ ἀντιφάσκοντα εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον παραδέχεται ὡς ἀρχὴν καὶ ἀπ’ αὐτὴν ἀναχωρεῖ, ὅτι ὁ ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν φόρος ἐπιβάλλεται εἰς τὴν πραγματικὴν ἢ τὴν δυναμικὴν πρόσοδον αὐτῶν, καὶ οὐχὶ εἰς τὴν ἀξίαν των κατὰ ποσοστόν. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον καθιέρωσε τὴν ἀρχὴν ὅτι ὅλαι αἱ οἰκοδομαὶ πρέπει νὰ συνεισφέρουν 4% ἐπὶ τῆς ἀξίας των, καὶ ἐπ’ αὐτῇ τῇ βάσει καθιεροῦτο ὁ φόρος, ἤθελον ἐννοήσει πολὺ καλὰ τὴν καθ’ ὑπολογισμὸν πρόσοδον ὅπως τὴν καθιεροῖ τὸ ἄρθρον τρίτον. Ἀλλ’, ὡς προεῖπον, τὸ νομοσχέδιον ἔχει ἀρχὴν τὸ νὰ φορολογήσῃ τὴν πραγματικὴν ἢ τὴν δυναμικὴν πρόσοδον τῶν οἰκιῶν, οὐδεὶς δὲ δύναται νὰ παραδεχθῇ ἢ νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι τῶν ἐν ταῖς κωμοπόλεσι καὶ χωρίοις οἰκιῶν ἡ πρόσοδος εἶναι 4% ἐπὶ τῆς ἀξίας των ὡς παρεδέχθη τὸ τρίτον ἄρθρον. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὀρθὸς ὁ ὑπολογισμὸς τῆς προσόδου, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ ἐν ἄρθρῳ τρίτῳ τὸν ἐκανόνισε, καὶ σκοπὸν εἶχον πρὸ τοῦ ἀκούσω τὸν ἀξιότιμον Κύριον πληρεξούσιον Παρνασσίδος νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν θέλῃ νὰ ἦναι συνεπὴς, ἐὰν θέλῃ νὰ φορολογήσῃ τὴν πρόσοδον, καὶ ὄχι τὴν ἀξίαν, νὰ καταβιβάσῃ αὐτὸν τὸν ὅρον· διότι, ἐπαναλαμβάνω, θὰ συμβῇ μεγάλη ἀδικία, ἐὰν ὑπολογίσωμεν καὶ διὰ τὰ χωρία καὶ τὰς κωμοπόλεις τὴν πρόσοδον τῶν οἰκιῶν τέσσαρα τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῆς ἀξίας των. Ἐσκόπουν λοιπὸν νὰ ὑποβάλω πρότασιν νὰ καταβιβάσωμεν τὰ 4% εἰς 3% τοὐλάχιστον, διὰ νὰ ἤμεθα συμφωνότεροι μὲ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν καθιεροῖ τὸ νομοσχέδιον τοῦ νὰ φορολογηθῇ ἡ πρόσοδος, καὶ ὄχι ἡ ἀξία τῆς οἰκοδομῆς. Δὲν παραδέχομαι δὲ διὰ τὸν αὐτὸν λόγον τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἐξέφερεν ὁ ἀξιότιμος Κ. Λεβίδης, διότι δὲν δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ ποτὲ, ὅτι αἱ οἰκοδομαὶ εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κράτους δίδουν τὴν αὐτὴν πρόσοδον, διότι καὶ παραδεχόμενοι παρομοίαν ἀρχὴν θέλετε καθιερώσει μεγάλην ἀνισότητα (θόρυβος). Αἱ οἰκίαι ἐν Ἀθήναις δίδουν, ὡς γνωστὸν, 8%. Εἰς τὰς ἐπαρχίας οὐδὲ τέσσαρα. Ἤθελον παραδεχθῆ μᾶλλον τὴν πρότασιν τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Παρνασίδος, ἐὰν ἠδύνατό τις νὰ ἔχῃ τὴν βεβαιότητα, ὅτι δύναται νὰ ἐξευρεθῇ τὸ πραγματικὸν ἐνοίκιον.

§167ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Ἡ πρότασίς σας ἐπεψηφίσθη ἤδη.

§168ΣΑΡΑΒΑΣ. Λοιπὸν ἐὰν ἡ Συνέλευσις δὲν εὑρίσκεται διατεθειμένη νὰ καταβιβάσῃ τὸν ὅρον τοῦ 4%, μᾶλλον ἤθελον συμφωνήσει μὲ τὴν γνώμην τοῦ πληρεξουσίου Παρνασίδος· διότι αὕτη, ὑποθέτω, δύναται νὰ γεννήσῃ ὀλιγωτέρας ἀδικίας.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Παντολέων.

§170ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ κλείσῃ ἡ συζήτησις νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) Παρεδέχθη. Κύριοι, πρὶν προκαλέσω ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ συζητηθέντος ἄρθρου, θέλετε μοὶ ἐπιτρέψει νὰ ζητήσω τὴν ψῆφόν σας ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Γόντικα, ἡ ὁποία ὑπῆρξε τὸ κεφάλαιον τῆς κατ’ ἐμὲ κατηγορίας. Ἰδοὺ ἡ πρότασίς του· «Εἰς τὴν προβλεπομένην ἐξαίρεσιν τοῦ ἄρθρου 2 ἐδαφίου ά. ἡ ἐκτίμησις τοῦ φόρου διὰ νὰ ἦναι ἴση εἰς ὅλους τοὺς κατοίκους τῆς Ἑλλάδος, πρέπει νὰ λαμβάνῃ χώραν, ἀφοῦ ἐκπεσθῇ τὸ ἐνοίκιον τῶν 240 δραχμῶν διὰ τὰς πόλεις ἢ τὸ κεφάλαιον τῶν 6,000 δραχμῶν διὰ τὰ χωρία.» Τὴν θέτω εἰς ψηφοφορίαν· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται τρεῖς.) Ἀπεῤῥίφθη. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν θέσιν τῶν ζητημάτων, ὡς πρὸς τὰ συζητηθέντα ἄρθρα, 3ον καὶ 4ον, ὁ πληρεξούσιος Κ. Λεβίδης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. «Ἄρθρον 3ον. Τὴν ἐτησίαν πρόσοδον ἀποτελεῖ διὰ μὲν τὰς ἐνοικιαζομένας οἰκίας τὸ ἐνοίκιον, ὅπερ ἀπολαμβάνει ὁ ἰδιοκτήτης, διὰ δὲ τὰς παρὰ τῶν ἰδιοκτητῶν κατοικουμένας ὁ τοῦ κεφαλαίου τῆς ἀξίας τῶν οἰκοδομῶν τόκος, λογιζόμενος πρὸς 4%· εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῆς ἀξίας ταύτης λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀγοραία τιμὴ τῶν οἰκοδομῶν, καὶ ὄχι ἡ τιμὴ τῆς ἀνεγέρσεως αὐτῶν, συμπεριλαμβάνεται δὲ καὶ ἡ ἀξία τοῦ οἰκοπέδου.» Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑποβάλλεται τροπολογία ἐκ μέρους τοῦ Κ. Σαράβα, ὅστις προτείνει τὸ νὰ λογίζηται ὁ τόκος πρὸς 3%.

§172ΤΙΝΕΣ. Ἀπωτέρα εἶναι ἡ τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ ἔχει ὡς ἀκολούθως· «Ὡς ἐτησία πρόσοδος τῶν οἰκοδομῶν λογίζεται ἐν γένει τὸ ἐνοίκιον, ὅπερ ἀπολαμβάνει ὁ ἰδιοκτήτης ἢ ἤθελεν ἀπολαμβάνει ἐὰν ἐνοικίαζε τὴν παρ’ αὐτοῦ κατοικουμένην οἰκοδομήν.» Λοιπὸν θέτω εἰς ψηφοφορίαν κατὰ ά. τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ. — Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§174ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται σχεδὸν πάντες) Παρεδέχθη. Ὥστε τὸ 3ον καὶ 4ον ἄρθρον συγχωνεύονται εἰς ἕν. Νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὴ πλέον ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῶν ἄλλων τροπολογιῶν.

§176ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμνω τὴν παρατήρησιν ταύτην νὰ μὴ ἐγερθῇ καμμία ἄλλη κατηγορία ἐναντίον μου.

§178ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν, Κύριοι, εἰς τὸ πέμπτον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον καθίσταται τέταρτον. Προσέξατε εἰς τὴν ἀνάγνωσιν. «Ἄρθρον 4. Ἅμα μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος ψηφίσματος ἐπιτροπή, συγκειμένη ὑπὸ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, τοῦ Δημάρχου, ἢ τούτων κωλυομένων, ὑπὸ τῶν νομίμων αὐτῶν ἀναπληρωτῶν, καὶ ἑνὸς τέκτονος, διοριζομένου ὑπὸ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς δαπάνῃ τοῦ δημοσίου, συντάσσει, ἐπὶ τόπου μεταβαίνουσα, τὸν κατάλογον τῶν ἐν γένει φορολογητέων οἰκοδομῶν κατὰ δῆμον. Κατὰ τοῦ δημάρχου, ἡ τοῦ νομίμου αὐτοῦ ἀναπληρωτοῦ, μετὰ τακτικὴν πρόσκλησιν τοῦ Ἐφόρου, μὴ ἐμφανιζομένου, ἐπιβάλλεται ὑπὸ τῆς διοικ. ἀρχῆς, ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, πρόστιμον 50 μέχρι 500 δραχμῶν. Ὁ κατάλογος ἐμφαίνει ά) τὸ ὀνοματεπώνυμον, ἐπάγγελμα καὶ κατοικίαν τοῦ ἰδιοκτήτου· βʹ) τὴν πόλιν ἢ χωρίον καὶ τὴν θέσιν, ὅπου εἶναι ἡ οἰκοδομὴ, ὡς καὶ τὸν ἀριθμὸν αὐτῆς, ἂν ᾖναι ἠριθμημένη· γʹ) τὴν κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἄρθρα τοῦ παρόντος ψηφίσματος ἐτησίαν πρόσοδον ἑκάστης οἰκοδομῆς, σημειουμένην καὶ ὁλογράφως, καὶ δʹ) τὴν καθ’ ὑπολογισμὸν ἔκτασιν τοῦ οἰκοπέδου, ἐν ᾧ ὑπάρχει ἡ οἰκοδομὴ μετὰ τῆς περιοχῆς αὐτῆς.»

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Σαρίπολος.

§181ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Κύριοι, θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ προσκαλῆται καὶ ὁ ἰδιοκτήτης, τοῦτο δὲ ἤθελε συμφωνεῖ καὶ μὲ τὸ προηγούμενον ἄρθρον, ἔνθα ἐῤῥέθη, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμφωνίας μεταξὺ τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ τοῦ ἐνοικιαστοῦ θέλει προσδιορισθῆ ὁ φόρος. Προτείνω λοιπὸν νὰ προστεθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι θέλει προσκαλεῖται ὁ ἰδιοκτήτης διὰ νὰ κάμῃ τὰς παραστάσεις του.

§182ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Σαριπόλου εἶναι περιττὴ, διότι τὸ ἄρθρον 6 διαγράφει τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ ἰδιοκτήτης ἐκθέτει τὰ παράπονά του, ἐντὸς 15 ἡμερῶν δύναται νὰ φέρῃ τὰς ἐνστάσεις του.

§183ΜΑΝΕΤΑΣ. Θεωρῶ ἀπαλειπτέον τὸ 4 ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου (θόρυβος).

§184ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ κατάλογος, ὁ ὁποῖος θὰ συνταχθῇ, θ’ ἀποτελέσῃ ἕνα μέρος τοῦ κτηματολογίου τῶν οἰκοπέδων· δὲν βλάπτει ἂν περιέχῃ καὶ τὴν διάταξιν αὐτήν. Ἐπειδὴ θ’ ἀποτελέσῃ ἕνα μέρος τοῦ κτηματολογίου καὶ πρέπει νὰ καταμετρηθῇ, εἶναι καλὸν νὰ γνωρίζωμεν ποία ἔκτασις οἰκοπέδων ὑπάρχει. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ θέσητε τὸν φόρον ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ οἰκοπέδου, ἠδύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι εἶναι περιττόν. Θεωρῶ περιττὴν τὴν διάταξιν τοῦ 3 ἄρθρου.

§185ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκεῖται ἡ Συνέλευσις εἰς τὰ λεχθέντα;

§187ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα.

§188ΛΑΠΑΣ. Ἐπειδὴ τὰ πράγματα εἶναι σπουδαῖα, πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ ᾖναι πλήρης.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι εἴμεθα πλήρεις· ὅσοι εἶναι ἐντὸς τῶν δωματίων παρακαλοῦνται νὰ ἐξέλθωσιν. Ἐπιμένει ὁ Κύριος Λάπας εἰς τὴν ἔνστασίν του;

§190ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλονται αἱ ἑξῆς τροπολογίαι. 1) Ὁ Κύριος Σαρίπολος ζητεῖ νὰ προσκαλῆται εἰς τὴν ἐκτίμησιν καὶ ὁ ἰδιοκτήτης. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρώτην αὐτὴν τροπολογίαν· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι) ἀπεῤῥίφθη. Ἑτέραν τροπολογίαν ἔχει ὁ Κύριος Μανέτας, ζητεῖ ν’ ἀπαληφθῇ τὸ 4 ἐδάφιον τοῦ 4 ἄρθρου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι) ἀπεῤῥίφθη. Ὁ Κύριος Κεχαγιᾶς ἐπρότεινε νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ 3 ἐδάφιον. Ὁ ἴδιος πληρεξούσιος ἐπρότεινεν ἀντὶ τοῦ ψηφίσματος νὰ τεθῇ νόμος· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι) ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον μένει ὅπως ἔχει· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη.

§192ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἠξεύρετε, Κύριοι, ὅτι μεταξὺ Νόμου καὶ ψηφίσματος εἶναι μεγάλη διαφορά· ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ψήφισμα λέγεται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μία πολυμελὴς Συνέλευσις κάμνει.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις.

§194ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἡ Συνέλευσις ἐπικυρόνει, δέχεται ψηφίσματα καὶ οὐχὶ Νόμους.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅπως καὶ ἂν τὸ ὀνομάσητε εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ, πάντοτε ὑπόκειται εἰς τὴν κύρωσιν. Ἡ Συνέλευσις θεωρεῖ τὴν λέξιν ψήφισμα ὡς ταυτοσήμαντον μὲ τὴν λέξιν νόμος. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον· οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 τοῦ παρόντος νόμου παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσι. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 5 ἄρθρον. «Ὁ κατάλογος οὗτος ἐκτίθεται εἰς τὸ ἁρμόδιον δημαρχικὸν κατάστημα ἐπὶ 15 συνεχεῖς ἡμέρας, προηγουμένης ἐπὶ τούτῳ διακηρύξεως τοῦ Δημάρχου. Εἰς ἕκαστον φορολογούμενον κοινοποιεῖται τὸ ἀφορῶν τὴν φορολογίαν αὐτοῦ ἀπόσπασμα τοῦ καταλόγου· ἐντὸς δὲ 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως ταύτης παραδίδονται ἐπὶ ἀποδείξει εἰς τὸν Δήμαρχον ἢ τὸν ἁρμόδιον εἰδικὸν Πάρεδρον αἱ κατὰ τοῦ καταλόγου ἐνστάσεις γεγραμμέναι ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου.» Ὁ Κύριος Χρηστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§196ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ ποίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω. Παρετήρησα, ὅτι τὸ ἄρθρον λέγει ὅτι, εἰς ἕκαστον τῶν φορολογουμένων κοινοποιεῖται ἀπόσπασμα τοῦ μέρους, τοῦ ἀφορῶντος τὴν φορολογίαν αὐτοῦ. Ἠξεύρετε, Κύριοι, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας ὑπάρχουν φατρίαι, καὶ συμβαίνει, ὥστε τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν τὴν κατέχει μία μερὶς, καὶ τοὺς νόμους, ἂν δὲν ἦναι σαφεῖς, τοὺς μεταχειρίζονται πρὸς καταπίεσιν τῆς ἑτέρας μερίδος τῶν φορολογουμένων, διότι ὁ δήμαρχος θέλει νὰ ἐκδικηθῇ τοὺς ἐχθρούς του. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον ἐπὶ ἀποδείξει παραλαβῆς, διότι παρετήρησα, ὅτι τὸ 7 ἄρθρον λέγει, ὅτι ἡ ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ ὁ Πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, εἶναι ἀνέκκλητος, ὥστε ὁ φορολογούμενος δὲν ἔχει ποῦ νὰ καταφύγῃ. Ὑποθέσατε, ὅτι εἷς δήμαρχος θέλων νὰ ἐκδικηθῇ ἕνα φορολογούμενον δὲν κοινοποιεῖ τὸν κατάλογον ἐντὸς τῆς προθεσμίας, προσθέτει δὲ διπλάσιον φόρον τοῦ ἀπαιτουμένου, ἡ ἀπόφασις εἶναι ἀνέκκλητος, ποῦ θὰ καταφύγῃ ὁ φορολογούμενος; διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸν φορολογούμενον, νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ τεθῇ τὸ ἐπὶ ἀποδείξει παραλαβῆς.

§197ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Γνωρίζω κ’ ἐγὼ ἐκ πείρας, ὡς φορολογούμενος, ὅτι μοὶ ἐδίδετο ἡ πρόσκλησις τοῦ δημάρχου μετὰ παρέλευσιν τῆς προθεσμίας, ὥστε δὲν εἶχον καιρὸν πλέον νὰ κάμω παράπονα.

§198ΖΕΡΒΑΣ. Ὁ φόβος τοῦ Κυρίου Χριστοπούλου ὑφίσταται καὶ εἰς τὴν πρόσκλησιν τῆς ἀποδείξεως, διότι ἂν ὁ δήμαρχος κομματικῶς φερόμενος, ἢ ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος θέλῃ νὰ πιέσῃ τὸν φορολογούμενον δύναται νὰ κάμῃ διὰ του κλητῆρος πλαστὴν ἀπόδειξιν· ὅλοι οἱ ἄνθρωποι δὲν γνωρίζουν γράμματα, τότε ποίαν ἀπόδειξιν θὰ παρουσιάσωσι; Τότε ἐγὼ λέγω, ὅτι νὰ δημοσιεύωνται ὅλοι οἱ κατάλογοι διὰ τῆς ἐφημερίδος τοῦ Κράτους.

§199ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, ἂν παραδεχθῆτε αὐτὴν τὴν πρότασιν, περὶ ἧς ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας, τίποτε δὲν θὰ κάμητε. Ἔλθετε εἰς τὰ πράγματα, φοβοῦμαι μὴ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Χριστοπούλου, δὲν δύναται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκδίκασιν ὅλων. Λέγετε, Κύριοι, ὅτι ἴσως δοθῇ ὁ κατάλογος εἰς τὸν φορολογούμενον μετὰ τὴν προθεσμίαν· ὑποθέσατε ὅμως ὡς π. χ. ἐμὲ, ὅτι ἡ οἰκία μου εἶναι εἰς τὴν Ἄμφισσαν, ὅπου πραγματικῶς εἶναι, καὶ ὁ Ἔφορος κοινοποιεῖ ἐκεῖ τὸν κατάλογον, ποῖος θὰ κάμῃ τὴν ἀπόδειξιν; Ἔπειτα, Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ ὑποθέτετε πάντοτε τὸν δόλον, τὴν ἀπάτην ἐκ μέρους τῶν ἀρχῶν, πρέπει νὰ μὴ σκεπτώμεθα οὕτω πως, ἀλλὰ μὲ καλὴν πίστιν νὰ φερώμεθα (Θόρυβος.

§200ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἢ πρέπει νὰ ἐκλείψῃ ἡ διάταξις αὕτη, ἢ νὰ κοινοποιῆται ὁ κατάλογος ἢ πρέπει νὰ γίνεται ἐπὶ ἀποδείξει παραλαβῆς, διότι ἄλλως εἶναι ματαία ἡ διάταξις αὕτη. Καθότι, ὑποθέσατε, ὡς εἶπεν ὁ Κ. Χριστόπουλος, δήμαρχον, ὁ ὁποῖος νὰ θέλῃ νὰ βλάψῃ ἕνα ἢ πολλοὺς φορολογουμένους, δὲν κοινοποιεῖ τὸν κατάλογον, τὸν ἀφορῶντα τὴν φορολογίαν εἰς τὸν φορολογούμενον, ἢ πράττει τοῦτο τὴν τελευταίαν ἡμέραν πρὶν λήξουν αἱ 15 ἡμέραι, ἐννοεῖται, ὅτι τότε δὲν ἔχει καιρὸν ὁ φορολογούμενος νὰ κάμῃ παράπονα· διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἡ κοινοποίησις νὰ γίνεται ἐπὶ ἀποδείξει παραλαβῆς, ἄλλως πρέπει ἢ ν’ ἀφήσητε ἀόριστον τὸ πρᾶγμα, ἢ ν’ ἀφήσητε προθεσμίαν τὸ πολὺ 8 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως νὰ κοινοποιῆται, διότι ἂν δὲν ὁρίσητε, ὁ δήμαρχος θέλει τὸ κοινοποιήσει τὴν τελευταίαν ἡμέραν. Κατὰ συνέπειαν λέγω, νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς· «Εἰς ἕκαστον φορολογούμενον κοινοποιεῖται τὸ ἀφορῶν τὴν φορολογίαν αὐτοῦ ἀπόσπασμα τοῦ καταλόγου ἐντὸς 8 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ καταλόγου, ἄλλως νὰ τεθῇ τὸ ἐπὶ ἀποδείξει παραλαβῆς».

§201ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ὅταν, Κύριοι, νομοθετῶμεν, δὲν πρέπει νὰ θέτωμεν διατάξεις εἰς τὸν Νόμον, αἱ ὁποῖαι καταντοῦν δυσχερῆ καὶ ἀδύνατον τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, καὶ γεννᾷ διενέξεις μεταξὺ φορολογουμένων καὶ πολιτείας. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη, ὥστε ὁ κατάλογος νὰ δημοσιεύηται δι’ ἀναγνώσεως ἐπ’ ἐκκλησίας· ἡ διατύπωσις αὕτη μοὶ φαίνεται ἀρκετή· ὅταν ὅμως θέλητε ἐπὶ ἀποδείξει, τοῦτο εἶναι δύσκολον· διότι ὑποθέσατε, ὅτι τινὲς δὲν γνωρίζουν γράμματα, ἕτεροι δὲν εἶναι εἰς τὰς οἰκίας των, βλέπετε, ὅτι ταῦτα πάντα θὰ φέρωσι διενέξεις καὶ ἔριδας δικαστικάς. Φρονῶ, ὅτι μία ἁπλῆ δημοσίευσις ἐπ’ ἐκκλησίας εἶναι ἀρκετή.

§202ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἤθελον εὐχηθῆ, ἂν ἦτο δυνατὸν, οἱ δήμαρχοι νὰ μὴν εἶχον ποσῶς μέρος εἰς τὴν σύμπραξιν ὅλου αὐτοῦ τοῦ ἔργου, εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν· διότι καθὼς γνωρίζω ἐκ πείρας, οἱ δήμαρχοι πάντοτε ὑπῆρξαν οἱ ἀλιτήριοι ὡς πρὸς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, καὶ ὅσους δὲν ἔχουν ὑπὸ τὴν εὔνοιάν των διὰ παντοίων μέσων ζητοῦν νὰ τοὺς καταστρέψουν. Ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι καὶ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ τοῦ νόμου θὰ γίνουν τὰ μεγαλείτερα ἀδικήματα, καὶ αἱ μεγαλείτεραι καταδιώξεις ἐκ μέρους τῶν δημάρχων. Ἔρχομαι εἰς τὰ πράγματα. Πολλοὶ ἄνθρωποι, γνωρίζετε, ὅτι καθ’ ὅλον τὸ θέρος διαμένουν εἰς τοὺς ἀγρούς των, ὥστε πιθανὸν ὁ ὑπάλληλος νὰ μὴν εὕρῃ αὐτὸν ἐκεῖ. Ὑποθέσατε, ὅτι δὲν ἔλαβε γνῶσιν τῆς κοινοποιήσεως, δὲν πιστεύετε, ὅτι ἐκ τούτου θὰ προκύψουν πολλαὶ ἀδικίαι; Διὰ τοῦτο νομίζω καὶ ἐγὼ, ὅτι θὰ ᾖναι σκοπιμώτερον νὰ γίνεται ἡ κοινοποίησις ἐπὶ ἀποδείξει παραλαβῆς (θόρυβος).

§203ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ, Κύριοι, γνωρίζω ἐκ πείρας, ὅτι συμβαίνουν πολλὰ ἀδικήματα ἐκ μέρους τῶν δημάρχων, ὁ δὲ Νόμος αὐτὸς πρώτην φορὰν εἰσάγεται εἰς τὸ Κράτος, καὶ ἑπομένως φοβοῦμαι, ὅτι θ’ ἀπαντήσῃ δυσχερείας εἰς τὴν ἐφαρμογήν του, διὰ τοῦτο ἐθεώρησα ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον ὁ κατάλογος νὰ κοινοποιῆται ἐπὶ ἀποδείξει παραλαβῆς. Ἂν π. χ. κατοικῇ ὁ Κ. Κεχαγιᾶς εἰς τὰς Ἀθήνας, ὡς εἶπε, θὰ ἔχῃ εἰς τὴν Ἄμφισσαν ἕνα ἐπιστάτην διὰ νὰ ἐπιτηρῇ τὰ κτήματά του, ὅστις νὰ δώσῃ τὴν ἀπόδειξιν, καὶ ὁ ὁποῖος νὰ κάμῃ τὰς ἐνστάσεις. Ἂν ἦτο ὡρισμένος ὁ χρόνος, καθ’ ὃν ἔπρεπε νὰ γίνουν τὰ παράπονα αὐτὰ, τότε δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ τεθῇ αὐτὴ ἡ προσθήκη, διότι θὰ ἐγνώριζεν ὁ φορολογούμενος, ὅτι π. χ. τὴν 15 Ἰουνίου ὤφειλε νὰ παρουσιασθῇ νὰ κάμῃ τὰς ἐνστάσεις του, ἐντὸς τῆς προθεσμίας αὐτῆς. Οἱ φόβοι τοὺς ὁποίους ἔχετε, ὅταν θὰ παρατείνηται ὁ χρόνος, δὲν ὑφίστανται, διότι ἐντὸς τῶν 15 ἡμερῶν κοινοποιεῖται εἰς τοὺς φορολογουμένους ἀπόσπασμα τοῦ καταλόγου. Ἰδοὺ τί λέγω· ἕκαστος δήμαρχος ἔχει τὸν κλητῆρά του· ὁ κλητὴρ λαμβάνει τὸ ἔντυπον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον θὰ λέγῃ πρὸς τὸν Κ. Δ. Χαραλάμπην, εἰδοποιούμενον ὅτι ἡ ἀξία τῆς οἰκίας του ὡρίσθη εἰς τόσον ποσὸν καὶ θὰ λαμβάνῃ ἓν ἔντυπον ἐπιδοτήριον, τὸ ὁποῖον νὰ λέγῃ μετέβην εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Κ. Χαραλάμπη, καὶ ἄφησα τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν δεῖνα ἔγγραφον· καὶ τοῦτο ἵνα χρησιμεύῃ ὡς ἀπόδειξις (θόρυβος)· ἄλλως τε, Κύριοι, ἂν δὲν θέλητε νὰ προσκαλῆτε τὸν φορολογούμενον, πρὸς τί θέλετε νὰ γίνηται ἡ γνωστοποίησις;

§204Δ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΗΣ. Διὰ τί δὲν ὑποθέτετε, ὅτι ὁ κλητὴρ θὰ κάμῃ τὸ ἴδιον;

§205ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ πιστεύω. Τότε, Κύριοι, ὅταν θέλητε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, εἶναι περιττὸν νὰ θέσητε, ὅτι ὁ φορολογούμενος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ ἐνστάσεις· τότε εἴπατε γενικῶς· ὁ δήμαρχος μετὰ τοῦ προέδρου τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου καὶ τοῦ ἐπάρχου προσδιορίζουσι τοὺς φόρους. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις ἐνόμισα καλὸν νὰ κάμω.

§206ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἐκ τῆς συζητήσεως, Κύριοι, προκύπτουσιν αἱ ἑξῆς τροπολογίαι· πρώτη ἡ τοῦ Κ. Σαριπόλου, δευτέρα τροπολογία εἶναι ἡ τοῦ Κ. Νικολαΐδου, ὅστις ἐπρότεινε νὰ τεθῇ εἰς τὸν νόμον, ὅτι ἡ δημοσίευσις νὰ γίνεται διὰ τοιχοκολλήσεως καὶ διὰ ἐπ’ ἐκκλησίας ἀναγνώσεως, δηλ. παραδέχεται, ὅ,τι ὑπῆρχεν εἰς τὴν πρώτην πρότασιν τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ. Λοιπὸν, Κύριοι, θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν κατὰ πρῶτον τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Νικολαΐδου, ἥτις εἶναι ἡ ἑξῆς «ὁ κατάλογος οὗτος ἐκτίθεται εἰς τὸ ἁρμόδιον δημαρχικὸν κατάστημα, ἀποσπάσματα δὲ αὐτοῦ εἰς τὰ παρεδρεῖα ἐπὶ 15 συνεχεῖς ἡμέρας, προηγουμένης ἐπὶ τούτῳ διακηρύξεως τοῦ δημάρχου, ἥτις δημοσιεύεται διὰ τοιχοκολλήσεως καὶ δι’ ἐπ’ ἐκκλησίας ἀναγνώσεως πρὸ 8 ἡμερῶν»· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Τὸ δεύτερον μέρος τοῦ ἄρθρου ἔχει ὡς ἀκολούθως ὡς πρὸς τὰς ἀντιῤῥήσεις «ἐν τῷ διαστήματι τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς παραδίδονται ἐπὶ ἀποδείξει εἰς τὸν δήμαρχον ἢ τὸν ἁρμόδιον εἰδικὸν πάρεδρον αἱ κατὰ τοῦ καταλόγου ἐνστάσεις γεγραμμέναι ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου». Οἱ παραδεχόμενοι καὶ τὸ μέρος αὐτὸ τοῦ 5 ἄρθρου νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§208ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριε πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ Ἄρθρου τούτου, καὶ παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ γνώμη τῆς Συνελεύσεως, καὶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὡς ἐπίσημος ἑρμηνεία. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ τῶν ἀντιῤῥήσεων· τὰς ἀντιῤῥήσεις αὐτὰς ἐννοεῖτε, ὅτι θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ τὰς κάμῃ μόνον ὁ ἐνδιαφερόμενος, ἢ καὶ πᾶς τρίτος;

§209ΠΟΛΛΟΙ. Πᾶς τις.

§210ΣΑΡΑΒΑΣ. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἦτον ἀναγκαῖον νὰ ἐξηγηθῇ τὸ πρᾶγμα. Ἐγὼ νομίζω τὸ δεύτερον, διότι, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸ πρῶτον, τότε θὰ μένῃ εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν ἐξουσίαν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐκτιμήσῃ ἀνίσως τὰς φορολογουμένας οἰκίας καὶ νὰ μὴ δίδεται μέσον προσφυγῆς, ὁσάκις ἤθελεν ἐπὶ ἔλασσον φορολογήσῃ οἰκίαν τινά· μίαν οἰκίαν λ. χ., ἥτις δίδει 500 δρ. ἐνοίκιον, θὰ ἠδύνατο νὰ τὴν κατατάξῃ διὰ 100, χωρὶς νὰ δύναταί τις νὰ παραπονεθῇ κατ’ αὐτῆς τῆς ἀνισότητος.

§211ΠΟΛΛΟΙ. Ἔτσι γίνεται καὶ τώρα.

§212ΣΑΡΑΒΑΣ. Λοιπὸν δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἐπειδή τινες ἔχουν τὴν ἐναντίαν γνώμην, ἐπιθυμῶ νὰ ἑρμηνευθῇ ὅτι δύναται οὐ μόνον ὁ ἐνδιαφερόμενος, ἀλλὰ καὶ πᾶς τις.

§213ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ὁ Κ. Πληρεξούσιος ἔκαμε δύο προσθήκας διὰ νὰ τεθῶσιν εἰς τὸ ἄρθρον αὐτό· ἡ μὲν μία ἀφορᾷ τὴν ὑποστήριξιν ἢ τὴν διατήρησιν δικαιωμάτων τῶν φορολογουμένων, ἡ δὲ ἄλλη εἶναι ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τοῦ δημοσίου. Φρονῶ, ὅτι τὸ πρῶτον ἔχει ὀρθῶς· τὸ νὰ δώσῃ ὅμως τὸ δικαίωμα εἰς ἕνα οἱονδήποτε πολίτην ἐχθρὸν ἢ ἀπὸ ἄλλην τινὰ αἰτίαν παρακινούμενον νὰ καταδιώξῃ τὸν γείτονά του καὶ νὰ τὸν σύρῃ εἰς τὰ δικαστήρια, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν, ὅτι δὲ εἶναι δικαστήριον θὰ τὸ ἴδητε ἀπὸ τὸν ἴδιον νόμον· διότι θέλετε ἰδεῖ παρακατιόν σας, ὅτι ἐπιτροπὴ συγκειμένη ἀπὸ τὰ δεῖνα καὶ δεῖνα πρόσωπα δικάζει. Δὲν εἶναι λοιπὸν δικαστήριον αὐτό; φρονῶ λοιπὸν, ὅτι εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον νὰ παραδεχθῶμεν μόνον, ὅτι δύναται νὰ γείνῃ ἔνστασις ὑπὲρ μόνου τοῦ φορολογουμένου.

§214ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι! ἀντικρούω τὴν ἰδέαν τοῦ προαγορεύσαντος, ὅτι διὰ τὸ ἓν μέρος ν’ ἀφεθῇ εἰς τὸν τυχόντα νὰ κάμῃ ἐνστάσεις, ὑπὲρ δὲ τοῦ δημοσίου νὰ μὴ ἐπιτρέπηται. Ἠξεύρετε τί θὰ ἐπικρατήσῃ τότε; ὁ δήμαρχος συνεννοούμενος μεθ’ ἑνὸς ὑπαλλήλου οἰκονομικοῦ, ὅστις ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τοιαύτην διάθεσιν, νὰ θέσῃ τὸ 1%. Τότε τί γίνεται; ὁ νόμος δὲν εἶναι σημερινὸς, καθὼς εἶπεν ὁ Κ. πληρεξούσιος τῆς Μαντινείας· εἶναι πρὸ πολλοῦ· καὶ ὁ νόμος αὐτὸς χορηγεῖ τὸ δικαίωμα εἰς ἕκαστον ἄτομον καὶ πολίτην καὶ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου καὶ ὑπὲρ τοῦ πολίτου νὰ κάμῃ ἔνστασιν· πρῶτον ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, καὶ νὰ μὴ ἀκολουθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς προεῖπα, καὶ ὑπὲρ τοῦ πολίτου, ἐπειδὴ αὐτὸ θὰ ᾖναι τακτικὸν δικαστήριον.

§215ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§216ΖΕΡΒΑΣ. Διὰ τοῦτο συμφωνῶ, ὥστε πᾶς τις νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα καὶ ὑπὲρ τοῦ φορολογουμένου καὶ κατ’ αὐτοῦ.

§217ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κύριοι! νομίζω ὅτι μέγας κίνδυνος ἐπέρχεται ἂν παραδεχθῶμεν τὴν ἤδη γινομένην πρότασιν νὰ δύναται ἕκαστος καὶ ὄχι μόνον ὁ ἐνδιαφερόμενος νὰ ὑποβάλῃ ἐνστάσεις. Ὅταν ἐκτίθηται ὁ κατάλογος μετὰ τὴν προηγουμένην ἐκτίμησιν ἥτις γίνεται παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ὁ φορολογούμενος βλέπων τὸν κατάλογον ὅτι διαλαμβάνει ποσὸν, ὡς ἔγγιστα ἀκριβὲς δὲν ἐφησυχάζει. Ἅμα ἔρχεται ὅμως τρίτος, ὅστις κάμνει ἀντίῤῥησιν εἰς τὸν κατάλογον αὐτὸν, καὶ λέγει, ὅτι ὁ φόρος, ὅστις ἐσημειώθη εἰς 200 δραχμὰς, εἶναι ἐσφαλμένος καὶ πρέπει ν’ αὐξηθῇ εἰς 400 δραχ. ὁ ἐνδιαφερόμενος πῶς ἔχει τὴν εἴδησιν ὅτι ὑπάρχει ἔνστασις, ὥστε νὰ παρασταθῇ εἰς τὴν κατ’ ἔφεσιν δικάζουσαν ἐπιτροπὴν καὶ ἀνεκκλήτως; Ἂν δέχεσθε ἀντιῤῥήσεις τρίτου τότε διατάξατε νὰ τὸν εἰδοποιήσουν. Κατεστρέψαμεν πολὺ σπουδαίαν ἐγγύησιν, ἥτις εἰσήχθη εἰς τὸν νόμον κατὰ τὸ 1855 καὶ δὲν ἐπετρέψατε νὰ γίνῃ συζήτησις διὰ νὰ σᾶς τὸ ἀναφέρω· μέχρι τοῦ 1855 ἐγίνοντο οἱ κατάλογοι κατὰ τὸν τρόπον τῆς δημοσιεύσεως τὸν ὁποῖον προείπομεν, δηλαδὴ διὰ τοιχοκολλήσεως, δι’ ἐκθέσεως, δι’ ἐπ’ ἐκκλησίας ἐκφωνήσεως κτλ. Ὅλα αὐτὰ δὲν εἰδοποιοῦν τὸν ἐνδιαφερόμενον, διότι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲν εὑρίσκεται ἐκείνην τὴν στιγμὴν παρὼν, ὅταν γίνωνται αἱ διακηρύξεις, δὲν ἐπισκέπτεται συχνὰ τὸ δημαρχεῖον οὔτε εἰς τὴν ἐκκλησίαν ἐλειτουργήθη, καὶ ἑπομένως δὲν μανθάνει περὶ τοῦ καταλόγου, ὅσον μανθάνει, ὅτε κοινοποιεῖται εἰς αὐτὸν κατ’ οἶκον. Ἅμα λοιπὸν παραδεχθῆτε ὅ,τι προτείνει ὁ Κ. Σαράβας, πρέπει νὰ εἰδοποιῆται ὁ φορολογούμενος προσωπικῶς. Ἄλλως κινδυνεύει ὁ φορολογούμενος νὰ ᾖναι ἐν ἀγνοίᾳ ὅτι ἔγινε κατ’ αὐτοῦ ἔνστασις, τὴν ὁποίαν ἐκ μονομερείας δικάζει καὶ ἀνεκκλήτως ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ ἑπομένως παραδέχεται ἀβασανίστως. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν πρέπει νὰ δοθῇ δικαίωμα ἐνστάσεως καὶ ἀντιῤῥήσεως εἰμὴ μόνον εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον· ἂν ὅμως προβῆτε νὰ δώσητε τὸ δικαίωμα ἐνστάσεως καὶ εἰς ἄλλον, πρέπει νὰ εὕρητε τρόπον, ὅστις νὰ γνωστοποιῆται εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον, ὅτι γίνεται ἐναντίον του ἔνστασις διὰ νὰ παρευρίσκηται καὶ αὐτὸς νὰ ἀντικρούσῃ κατ’ ἀντιμωλίαν. Σημειώσατε ὅμως ὅτι τοιουτοτρόπως πολυπλασιάζονται αἱ ἐνστάσεις, διότι ἕκαστος δύναται νὰ ὑποβάλῃ ἰδίαν, καὶ τότε ἀπαιτοῦνται πολλαὶ προσκλήσεις, ὅθεν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς μόνην τὴν ἔνστασιν τοῦ ἐνδιαφερομένου.

§218ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἡ δυσκολία, Κύριοι! εἰς τὸ νὰ ὑπερασπισθῇ ὁ φορολογούμενος δὲν εἶναι, μοῦ φαίνεται, ἕνας λόγος, νὰ μὴ παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἀνέφερα· ὁ ἔντιμος προλαλήσας ἐὰν ἤθελε νὰ πολεμήσῃ αὐτὴν τὴν πρότασιν, ἔπρεπε νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι δικαία, καὶ τοῦτο, μοὶ φαίνεται, κανεὶς δὲν δύναται νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ, διότι ὡς προηγουμένως σᾶς εἶπα, ἂν ἀφορῶμεν εἰς μόνον τὸν ἐνδιαφερόμενον νὰ δώσωμεν ἀπόλυτον ἐλευθερίαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν — καὶ ἠξεύρετε ποία εἶναι ἡ ἐπιτροπή; ὁ τέκτων, ὁ δήμαρχος, ὁ ἔφορος· νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα νὰ προσδιορίσῃ τὸν φόρον, καὶ μόνον, ὅταν αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ ἀναβιβάζῃ τοὺς φόρους, τότε ἐπιτρέπεται παράπονον (θόρυβος). Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν θέλουν νὰ ὑποστηρίξουν, εἶναι τοιαύτη, ὥστε δύναται νὰ ματαιώσῃ ἐντελῶς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ δύναται νὰ δώσῃ μεγάλην ἐλευθερίαν εἰς τὴν κατάχρησιν. Ἀλλὰ, τὶ μᾶς λέγουν; Ἅμα παραδεχθῆτε αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, πρέπει νὰ ἔχῃ πᾶς πολίτης τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ παράπονον περὶ μιᾶς φορολογίας, ἀλλὰ τοιουτοτρόπως ἀναγκάζεται τὸν ἄλλον νὰ ὑπερασπισθῇ. Ἀλλ’ εἶναι δύσκολον πρᾶγμα νὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον, δι’ οὗ νὰ ὑπερασπισθῇ αὐτός; ἀπορῶ πῶς ὁ Κ. Καλλιγᾶς δὲν ἐπρότεινεν ἐν τῇ εὐκολίᾳ, τὴν ὁποίαν ἔχει, ἓν πρόχειρον μέσον, νὰ κοινοποιῆται ἡ ἔνστασις πρὸς τὸν φορολογούμενον. Θέλει τις τρίτος νὰ κάμῃ ἔνστασιν ὅτι κακῶς ἐφορολογήθη ἡ οἰκία ἑνὸς π. χ. ἀντὶ χιλίων δραχμῶν εἰς 300, πρέπει καὶ νὰ ᾖναι ὑπόχρεος αὐτὸς νὰ κοινοποιήσῃ τὴν ἀντίῤῥησίν του αὐτὴν εἰς τὸν φορολογούμενον. Πιστεύω λοιπὸν, ὅτι, ὅταν δυνάμεθα νὰ συμβιβάσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ὑπερασπίσεως τοῦ φορολογουμένου μὲ τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἐξασφαλίσωσι τοὺς φόρους, δυνάμεθα νὰ τὸ πράξωμεν χωρὶς νὰ φοβηθῶμεν ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ παραβιάσωμεν. Προτείνω ἑπομένως νὰ προστεθῇ «αἱ ἐνστάσεις αὗται δύνανται νὰ γίνωσι καὶ παρὰ τρίτων ὑποχρεωμένων νὰ κοινοποιῶσιν αὐτὰς εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους.»

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα ἡ Συνέλευσις;

§220ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε, Κύριοι, ὅτι προτείνεται ὡς προσθήκη εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἡ ἑξῆς πρότασις· «καὶ ἐνστάσεις γίνονται καὶ ὑπὸ τρίτων, ὑποχρεουμένων νὰ κοινοποιῶσιν αὐτὰς εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους.»

§222ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂς διαιρεθῇ τὸ ζήτημα· ά. ἂν ἔχουν οἱ τρίτοι δικαίωμα νὰ κάμωσιν ἐνστάσεις, καὶ κατόπιν ὑπὸ τίνων θὰ κοινοποιῶνται.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν πρῶτον θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν παραδέχηται, αἱ ἐνστάσεις νὰ γίνωνται καὶ ὑπὸ τρίτων.

§224ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται πολλοὶ) Ὑπάρχει ἀμφιβολία· θὰ ἐρωτήσω τὸ ἀνάπαλιν· δηλ· οἱ μὴ παραδεχόμενοι νὰ γίνωνται αἱ ἐνστάσεις ὑπὸ τρίτων νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ ὀλιγώτεροι)· παρεδέχθη λοιπὸν νὰ γίνωνται αἱ ἐνστάσεις καὶ ὑπὸ τρίτων. Τώρα, ποῖος θὰ κάμῃ τὴν κοινοποίησιν τῶν ἐνστάσεων;

§226ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Δήμαρχος.

§227ΣΑΡΑΒΑΣ. Καὶ ἐγὼ προστίθεμαι εἰς αὐτὴν τὴν γνώμην, διὰ τοῦ Δημάρχου.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ λοιπὸν κατὰ πρῶτον τὴν Συνέλευσιν ἂν θέλῃ, ὥστε αἱ ἐνστάσεις, αἱ γινόμεναι ὑπὸ τρίτων, νὰ κοινοποιῶνται εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ἀπὸ τὸν Δήμαρχον· κατόπιν ἂν θέλῃ νὰ γίνωνται ἀπὸ τὸν τρίτον τὸν ἴδιον. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι νὰ κοινοποιῶνται αἱ ἐνστάσεις διὰ τοῦ Δημάρχου νὰ σηκωθῶσιν (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Ἐρωτῶ καὶ πάλιν· οἱ παραδεχόμενοι νὰ γίνηται διὰ τοῦ Δημάρχου ἡ κοινοποίησις τῶν ἐνστάσεων νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Λοιπὸν τότε τὸ ἄρθρον θὰ ἔχῃ ὡς ἀκολούθως· «ὁ κατάλογος οὗτος ἐκτίθεται εἰς τὸ ἁρμόδιον δημαρχικὸν κατάστημα, ἀποσπάσματα δ’ αὐτοῦ εἰς τὰ παρεδρεῖα ἐπὶ 15 συνεχεῖς ἡμέρας προηγουμένης ἐπὶ τούτῳ διακηρύξεως τοῦ Δημάρχου, ἥτις δημοσιεύεται διὰ τοιχοκολλήσεως καὶ δι’ ἐπ’ ἐκκλησίας ἀναγνώσεως πρὸ 8 ἡμερῶν. Ἐν τῷ διαστήματι τῆς ἐκθέσεως αὐτοῦ παραδίδονται ἐπὶ ἀποδείξει εἰς τὸν Δήμαρχον ἢ τὸν ἁρμόδιον εἰδικὸν Πάρεδρον αἱ κατὰ τοῦ καταλόγου ἐνστάσεις γεγραμμέναι ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου. Αἱ ἐνστάσεις γίνονται καὶ ὑπὸ τρίτων καὶ κοινοποιοῦνται εἰς τὸν φορολογούμενον διὰ τοῦ ἁρμοδίου Δημάρχου ἢ εἰδικοῦ Παρέδρου.»

§229ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐντὸς 15 ἡμερῶν, λέγει τὸ νομοσχέδιον, δύναται πᾶς τις νὰ ὑποβάλῃ ἐνστάσεις· ὅταν προτείνηται ἡ ἔνστασις ὑπὸ τρίτων τὴν τελευταίαν ἡμέραν, ποία προθεσμία θὰ δοθῇ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην νὰ ἀπαντήσῃ; ὥστε εἶναι ἀνάγκη καὶ μιᾶς ἄλλης προθεσμίας, εἴτε 10 ἢ 15 ἡμερῶν.

§230ΛΑΠΑΣ. Θὰ ἴδητε εἰς τὴν ἐφαρμογὴν, ποῦ θὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα!

§231ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν, Κύριε Πρόεδρε. Παρεδέχθημεν ὅτι αἱ ἐνστάσεις γίνονται καὶ ὑπὸ τρίτων, κοινοποιοῦνται δὲ ὑπὸ τοῦ Δημάρχου· πιστεύω ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐνστάσεις ἐννοεῖ ἐκείνας, τὰς ὁποίας κάμνει τις κατὰ τῆς φορολογίας ἄλλου· ἡ οἰκία ἡ ἰδική μου τίθεται ὅτι δίδει πρόσοδον 300 δραχμῶν, ἐν ᾧ δίδει χιλίων· ἔχει τὸ δικαίωμα ἕκαστος τρίτος νὰ κάμῃ τὴν ἔνστασιν κατὰ τοῦ καταλόγου; Ἀλλ’ ἕν ἄλλο δὲν ἐπροβλέψαμεν ἀκόμη· ἐὰν εἰς τὸν κατάλογον τεθῇ ἡ οἰκία ἑνὸς φορολογουμένου ὅτι φέρει πρόσοδον χιλίων δραχμῶν, ἐν ᾧ δὲν φέρει εἰμὴ μόνον 300;

§232ΠΟΛΛΟΙ. Καὶ αὐτὸ τὸ ἴδιον εἶναι.

§233ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς περίστασιν καθ’ ἣν ὁ φορολογούμενος δὲν εἶναι εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο, δὲν ἔχει πληρεξούσιον ἀντιπρόσωπον.

§234ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ ὑπὲρ καὶ κατὰ ἐτελείωσεν· εἶναι ὁ συγγενής του ἢ φίλος του.

§235ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παραδέχομαι ὅτι ὁ τρίτος ἔχει δικαίωμα νὰ κάμῃ ἐνστάσεις ὑπὲρ τοῦ φορολογουμένου, ἀλλ’ ὑπεπέσαμεν εἰς μίαν ἀντίφασιν· πολλοὶ παραδέχονται ἐδῶ κατὰ τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. Σαράβα, ὅτι αἱ ἐνστάσεις αὗται θὰ κοινοποιῶνται εἴτε ὑπὲρ, εἴτε κατὰ τοῦ φορολογουμένου εἰς τὸν φορολογούμενον· ὁ νόμος δὲν τὸ λέγει αὐτὸ, καὶ διὰ τοῦτο κάμνω αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν, ὥστε νὰ ἐννοῆται καθαρὰ, ὅτι, ὅταν πρόκειται νὰ γείνουν ἐνστάσεις ὑπὲρ τοῦ φορολογουμένου, αὗται δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κοινοποιῶνται εἰς τὸν φορολογούμενον.

§236ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ ἐννοεῖται.

§237ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐὰν ὁ φορολογούμενος δὲν ᾖναι εἰς τὴν κατοικίαν του, ποῦ θὰ τὸν εὕρῃ ὁ Δήμαρχος; νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις περὶ τούτου.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ διακηρύξεις γίνονται πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπόν· λοιπὸν, Κύριοι, νὰ ἀκούσητε τὴν προσθήκην, «αἱ ἐνστάσεις γίνονται καὶ ὑπὸ τρίτων, κοινοποιοῦνται δὲ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην διὰ τοῦ ἁρμοδίου Δημάρχου ἢ εἰδικοῦ Παρέδρου.» Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 7 ἄρθρον.

§239ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἡ τροπολογία μου, Κ. Πρόεδρε, νὰ ἀναγνωσθῇ.

§240ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Τὴν ὑποστηρίζω καὶ ἐγώ.

§241ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐὰν γείνῃ ἔνστασις παρὰ τρίτου, τότε ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἰδιοκτήτην νὰ φέρῃ ἀπάντησιν ἐντὸς τῶν 15 ἡμερῶν.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναγνώσω τὸ ἑπόμενον ἄρθρον, νομίζω, ὅτι κἄτι προβλέπει. «Ἄρθρον 7. Παρελθούσης τῆς πρὸς παράδοσιν τῶν ἐνστάσεων προθεσμίας, ὁ κατάλογος μετὰ τῶν δοθεισῶν κατ’ αὐτοῦ ἐνστάσεων ἀποστέλλεται εἰς τὸν Οἰκον. Ἔφορον ὑπὸ τοῦ Δημάρχου ἐντὸς πέντε ἡμερῶν. Ἐπιτροπὴ, δὲ συγκειμένη ὑπὸ τοῦ Ἐπάρχου, τοῦ προέδρου τοῦ οἰκείου δημοτ. Συμβουλίου καὶ τοῦ Εἰρηνοδίκου, εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ ὁποίου κεῖται ἡ οἰκοδομὴ, δικάζει ὁριστικῶς καὶ ἀνεκκλήτως τὰς δοθείσας κατὰ τοῦ καταλόγου ἐνστάσεις· συνέρχεται δ’ αὕτη ἐν τῷ καταστήματι τῆς ἐνορίας τῇ προσκλήσει τοῦ ἐφόρου, ὅστις ὁρίζει τὴν ἡμέραν τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν αὑτῆς καὶ παρίσταται κατὰ τὴν ἐκδίκασιν. —Ὁ πρόεδρος τοῦ οἰκείου δημοτικοῦ Συμβουλίου προσκαλεῖται ἐπὶ ἀποδείξει, μὴ ἐμφανιζομένου δ’ αὐτοῦ, προσλαμβάνεται ὁ Πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ Συμβουλίου τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας, ἢ ἐν ἀρνήσει ἢ κωλύματι τούτου ὁ λαβὼν τὰς πλειοτέρους ψήφους δημοτικὸς Σύμβουλος. Δὲν βλέπω προθεσμίαν.

§243ΖΕΡΒΑΣ. Ὁ ἔφορος καὶ ὁ δήμαρχος θὰ ὑπερασπισθοῦν αὐτὰ τὰ ἔργα των κατὰ τοῦ ἐνισταμένου (θόρυβος).

§244ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κάμνω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Βλέπω, ὅτι εἶμαι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν κατάλογον τὸν φορολογικὸν, ὡς ἀπολαμβάνων εἰσόδημα ἐτήσιον 1,000 δραχμῶν· δὲν κάμνω ἔνστασιν, διότι αὐτὸ εἶναι μία ἀλήθεια, ἀλλ’ ἔρχεται ἕνας τρίτος καὶ λέγει, ὅτι εἶναι 2,000, ἐγὼ δὲν πρέπει νὰ ἀπαντήσω; Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ τεθῇ πάντοτε μία προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ ἀπαντήσω.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ τροπολογία τοῦ Κυρίου πληρεξουσίου, νομίζω, ὅτι δύναται νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς. «Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δίδεται ὀκταήμερος προθεσμία εἰς τὸν ἰδιοκτήτην διὰ νὰ φέρῃ τὰς ἀντιῤῥήσεις του.»

§246ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§247Χ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Τὴν παρατήρησιν τοῦ Κυρίου Κολιάτσου τὴν βλέπω ὀρθὴν, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι δυνάμεθα νὰ τὴν προσθέσωμεν εἰς τὸ ἑπόμενον ἄρθρον. «Παρελθούσης τῆς πρὸς παράδοσιν τῶν ἐνστάσεων προθεσμίας, ὁ κατάλογος μετὰ τῶν δοθεισῶν κατ’ αὐτοῦ ἐνστάσεων ἀποστέλλεται εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον ὑπὸ τοῦ Δημάρχου ἐντὸς 5 ἡμερῶν». Ἐντὸς λοιπὸν τῶν 5 ἢ 8 ἡμερῶν νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς φορολογουμένους, κατὰ τῶν ὁποίων ἐγένετο ἔνστασις νὰ δώσωσι τὰς ἀπαντήσεις των εἰς τὸν Δήμαρχον (θόρυβος).

§248ΠΟΛΛΟΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ τελειώσωμεν.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ προσθήκη θὰ ᾖναι ὡς ἀκολούθως. «Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δύναται ὁ φορολογούμενος νὰ φέρῃ τὰς ἀντιῤῥήσεις του ἐντὸς 8 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς πρὸς αὐτὸν κοινοποιήσεως τῶν ἐνστάσεων» Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται σχεδὸν πάντες) παρεδέχθη.

§250ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένομεν εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον. Αὔριον εἶναι αἱ ἀναφοραὶ πρῶτον.

§252ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὁ φορολογικὸς νόμος.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις· ὥρα 5 καὶ 10 Μ. Μ.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Ἀλέξ. Δόσιος. Θεόφ. Γεωργίου,