1863.11.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΡΠΕʹ.

Τῆς 30 Νοεμβρίου 1863.

(Σάββατον)

Ὥρα 1 Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, πλήρους γενομένης τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, λυποῦμαι, εὑρισκόμενος εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρατηρήσω καὶ πάλιν, ὅτι δὲν προσφερόμεθα ἅπαντες μετὰ τοῦ αὐτοῦ ζήλου εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων μας· συνερχόμεθα βραδέως, διαλυόμεθα ἀφοῦ ἐργασθῶμεν 2 ἢ 3 ὥρας, μακρηγοροῦμεν, διακόπτομεν, καὶ ὡς ἐκ τούτου καὶ ἡ ὀλιγόωρος αὕτη ἐργασία δὲν εἶναι παντάπασι πρόξενος ὠφελειῶν ἀναλόγων. Ἐν τούτοις, Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους ἀπαιτεῖ τὴν ἔντονον προσοχήν σας, καὶ ἑπομένως εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖον νὰ συζητήσωμεν τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν διὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἰς τὴν Συνέλευσιν· τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκποιήσεως τῶν φθαρτῶν κτημάτων, καθὼς καὶ ὅλας τὰς σχετικὰς μὲ οἰκονομικὰ μέτρα προτάσεις. Ἡ κατάστασις, Κύριοι, τῆς διοικήσεως ἀπαιτεῖ νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ τῶν δήμων· ὅλαι αἱ προτάσεις, αἱ ὑπ’ ὄψιν τῆς Συνελεύσεως, σχετίζονται μὲ σπουδαῖα ἀντικείμενα, ἀφορῶντα τὴν διοίκησιν τῶν δημοσίων πραγμάτων, καὶ ἂν δὲν ἐργαζώμεθα τακτικῶς δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὴν μεγάλην ἀποστολήν μας. Σᾶς παρακαλῶ νὰ συνερχώμεθα τὴν προσδιωρισμένην ὥραν, καὶ νὰ μὴ διαλυώμεθα πρὶν, ἢ τῇ συγκαταθέσει τῆς Συνελεύσεως ὁ Πρόεδρος διαλύσῃ τὴν συνεδρίασιν. Σᾶς εἰδοποιῶ ἀπὸ τοῦδε, ὅτι ποτὲ δὲν θέλω διαλύσει τὴν συνεδρίασιν, χωρὶς, ἂν γίνηται ἡ ἔνστασις, ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις, νὰ ἀναγνώσω τὸν κατάλογον καὶ νὰ σημειώσω τὰ ὀνόματα ὅλων ἐν γένει, οἱ ὁποῖοι ἀναχωροῦν χωρὶς νὰ εἰδοποιήσουν διὰ ποῖον λόγον ἀναχωροῦν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐκφωνῶ τὸν ὀνομαστικὸν κατάλογον, καὶ τὰ ὀνόματα τῶν ἐλλειπόντων θὰ δημοσιεύωνται διὰ τῶν ἐφημερίδων.

§4ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Συνεπείᾳ τούτων, Κύριε Πρόεδρε, προτείνω νὰ προηγηθοῦν πρὸ παντὸς ἄλλου οἱ φορολογικοὶ νόμοι.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἀπεφασίσθη.— Ὑποβάλλεται ἔκθεσις τῆς εἰσηγητικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ τῶν ἀπολυθέντων ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ των πρώην μαθητῶν τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, περὶ ἐξαιρέσεως αὐτῶν ἐκ τοῦ ψηφίσματος τοῦ ἀφορῶντος τὸν στρατόν. Ἀναγινώσκεται ὑφ’ ἑνὸς τῶν Γραμματέων ὡς ἑξῆς. Ἡ Εἰσηγητικὴ Ἐπιτροπὴ τῶν τμημάτων συζητήσασα τὴν ἀρότασιν τοῦ πληρεξουσίου Βάλτου Κυρίου Βαλτινοῦ περὶ τῶν ἀπολυθέντων ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τῶν πρώην μαθητῶν τῆς Στρατ. Σχολῆς γνωμοδοτεῖ ὅπως οἱ μαθητεύσαντες ἐν τῇ Στρατιωτικῇ Σχολῇ, καὶ βαθμολογηθέντες κατὰ τὴν ἐπανάστασιν ἀνακτήσωσι τοὺς βαθμούς των τοὺς ὁποίους ἐστερήθησαν διὰ τοῦ ὑπὸ στοιχ. ( ) ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως. Ἀθῆναι τὴν 29 9βρίου 1863. Χ. Γρίβας, Η. Μαμούρης, Γ. Α. Πετιμεζᾶς, Ι. Ξυδάκτυλος, Ἀρ. Μπουκαούρης, Δ. Κουμουνδουράκης. Ὁ Εἰσηγητὴς Α. Μαυρομιχάλης. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς εἰσηγητικῆς ἐπιτροπῆς δι’ οὓς λόγους ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀναπτύξω κατὰ τὴν συζήτησιν. Ἀθ. Πετιμεζᾶς.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἔκθεσις θέλει τυπωθῆ, θὰ διανεμηθῇ, τὸ δὲ νομοσχέδιον θὰ λάβῃ τὴν προσήκουσαν θέσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἀναγινώσκεται ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Μπούσκου. «Ἡ δι’ ἁμαξιτῶν ὁδῶν συγκοινωνία εἶναι τὸ μεγαλείτερον γνώρισμα τῆς προόδου ἔθνους τινὸς εἰς τὸν πολιτισμόν. Ἡ Κυβέρνησις ἀποφασίσασα νὰ ἑνώσῃ τὴν Στερεὰν Ἑλλάδα μὲ τὴν Πελοπόννησον καταγίνεται πρὸ ἐτῶν εἰς τὴν Κορινθιακὴν ὁδὸν, ἀλλ’ αὕτη ὡς ἀναγκαῖον συμπλήρωμα ἔχει τὴν ἄγουσαν ἐκ Κορίνθου διὰ Μεγάρων εἰς Θήβας· ἀνάγκη μεγίστη νὰ γείνῃ ἡ ἀπὸ Μέγαρα εἰς Παλαιοκούντουρα ἁμαξιτὴ ὁδὸς, ἔνθα ἑνουμένη μὲ τὴν τῶν Θηβῶν ἀποτελεῖ πλήρη τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν, καὶ διὰ νὰ γείνῃ τοῦτο δὲν ἀπαιτεῖται σημαντικὴ δαπάνη, ἐν ᾧ ἑνοῦται ἡ Πελοπόννησος καὶ ἡ Στερεά. Προτείνω Νὰ κατασκευασθῇ ἡ ἀπὸ Μέγαρα εἰς Παλαιοκούντουρα ἁμαξιτὴ ὁδὸς δαπάνῃ τοῦ δημοσίου.»

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πότε θέλετε νὰ ἀναπτυχθῇ;

§8ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Τὴν προσεχῆ ἑδομάδα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί λέγει ἡ Συνέλευσις;

§10ΠΟΛΛΟΙ. Μετὰ τὰ φορολογικά. Ἀναγινώσκεται ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Τσατσάρα. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ ἐθνικὴ Συνέλευσις τῶν Ἑλλήνων Ψηφίζει. Ἄρθρον 1. Ἅπαντες οἱ ἀπὸ τῆς εἰδικῆς κληρώσεως τοῦ ἔτους 1845, συμπεριλαμβανομένης καὶ ταύτης, καὶ ἀκολούθως μέχρι τῆς ἐκδόσεως τοῦ παρόντος ψηφίσματος, καθυστεροῦντες κληροῦχοι ἀπαλλάττονται τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ κληρούχου. Ἐπίσης ἀπαλλάττονται πάσης ὑποχρεώσεως καὶ πάσης ποινῆς καὶ οἱ δυνάμει τοῦ ἀπὸ 1 Νοεμβρίου 1851 περὶ στρατολογίας καὶ ναυτολογίας Νόμου κηρυχθέντες ὡς λειποτάκται κληροῦχοι. Ἄρθρον 2. Οἱ ἀνωτέρω ἐὰν ἔχωσι τὰς παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτουμένας ἰδιότητας θέλουσι συμπεριληφθῆ ἐν τῷ μέλλοντι εἰς τοὺς στρατολογικοὺς καταλόγους.

§11ΠΟΛΛΟΙ. Μετὰ τὰ φορολογικὰ νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ αὐτή.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἓν τῶν τμημάτων εἰργάσθη, συνεπληρώθησαν διάφοροι εἰσηγητικαὶ ἐπιτροπαὶ καὶ θέλω συγκαλέσει αὐτὰς τὴν δευτέραν. Παρακαλῶ τὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἐπιτροπὴν νὰ ἐπισπεύσῃ εἰς τὴν περαίωσιν τοῦ ἔργου της, εἶναι γενικὴ εὐχή. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος παρακαλεῖται καὶ αὐτὴ νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου της.

§13ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τί γίνεται περὶ αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς;

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ἐργάζεται, καὶ παρακαλῶ νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι μέλος καὶ ὁ Κ. Χρηστίδης.

§15ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Μία ἐπιτροπὴ ἐπεφορτίσθη νὰ συντάξῃ ἓν ψήφισμα διὰ τοὺς ἀγωνιστάς.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ αὐτῆς πρόκειται· δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ κάμω ὑπενθυμίσεις. Μεταβαίνομεν εἰς τὰ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§17ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ποίου ἀντικειμένου; Θέλετε τροποποίησιν ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§19ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι τὸ Σάββατον προσδιωρίσθη ὡς ἡμέρα συζητήσεως καὶ ἀναγνώσεως τῶν ἀναφορῶν· προχθὲς τὸ Σάββατον δὲν ἠθέλησεν ἡ Συνέλευσις νὰ ἀκούσῃ τὰς ἀναφορὰς, διότι εἶχε σπουδαίαν ἐργασίαν, καὶ τὰς ἀνέβαλε διὰ τὴν παρελθοῦσαν Τετάρτην· ἐν τούτοις παρῆλθε καὶ αὐτὴ καὶ αἱ ἀναφοραὶ δὲν ἀνεγνώσθησαν. Ἦλθε λοιπὸν σήμερον ἡ προσδιορισθεῖσα ἡμέρα, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀκούσωμεν τὰς ἀναφοράς.

§20ΤΙΝΕΣ. Μετὰ τὰ φορολογικά.

§21ΓΟΝΤΙΚΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι, τώρα.

§22ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Νὰ ἀκούσωμεν τὰς ἀναφορὰς καὶ ἀκολούθως ἐρχόμεθα εἰς τὰ οἰκονομικὰ, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν ποτὲ νὰ ἀκούσωμεν τὰ παράπονα αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων.

§23ΚΑΛΟΣ. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε τὸ ἀντικείμενον τῶν ἀναφορῶν νὰ ἀναβληθῇ μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, ἔχω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν, ὅπως φωτισθῇ καὶ τὸ κοινόν. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἐγκαθιδρύσεως τῆς Βασιλείας πᾶσα ἀπαίτησις παντὸς πολίτου πρέπει νὰ ἀπευθύνηται εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἀρχήν.

§24ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§25ΚΑΛΟΣ. Μάλιστα, Κύριοι. Δὲν ἔχομεν πλέον τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἡμεῖς, καὶ ὀφείλομεν, νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν σφαῖραν τῆς ἐξουσίας μας. Μόνον παράπονα ἠμποροῦμεν νὰ ἀκούσωμεν ἐπὶ τῆς παραβάσεως τῶν νόμων κατὰ τῶν ὑπουργῶν, καὶ νὰ δεχώμεθα αἰτήσεις περὶ γενικῶν τοῦ Κράτους συμφερόντων, καὶ οὐχὶ πρὸς ἱκανοποίησιν ἢ θεραπείαν ἰδιωτικῶν· οἱ τοιαύτας ἔχοντες ἀπαιτήσεις οἱ πάντες ν’ ἀναφέρωνται εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§26Π. Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἀναφορῶν· ἐνταῦθα ἔχομεν ἐγκατάστασιν τῆς Βασιλείας, ἔχομεν κυβέρνησιν συμπαγῆ· τούτων οὕτως ἐχόντων δὲν πρέπει νὰ προσβάλλωνται κεκτημένα δικαιώματα. Χθὲς ἴσα ἴσα εἰς τὸν λόγον μου, τὸν ὁποῖον μὲ διέκοψεν, ἐφαρμόζων τὸ jus...... ὁ Κύριος Πρόεδρος, ἤθελα νὰ ἐφαρμόσω ἓν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον σεῖς ἐπεκυρώσατε, καὶ ἴσα ἴσα αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ, ἥτις ὑπάρχει πρὸ ἑνὸς μηνὸς εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Κυρίου Προέδρου ζητεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὡς ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἐπεψηφίσατε. Καὶ ἂν παραδεχθῶμεν διὰ μίαν στιγμὴν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συζητήσωμεν ἀναφορὰς, οὐχ ἧττον πρέπει νὰ παραδεχθῆτε νὰ ἑρμηνεύητε τὰ ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα σεῖς ἐπικυροῦτε. Ἰδοὺ λοιπὸν τί πρόκειται σήμερον· ὑπάρχει μία πρότασις τοῦ Κυρίου πληρεξουσίου Βονίτσης Τατσέλου Μαυρομμάτη, ἥτις λέγει, ὅτι ὅλοι οἱ βαθμοὶ τῶν ἀπὸ πολιτῶν εἰς τὸν στρατὸν βαθμολογηθέντων ἀξιωματικῶν, ναυτικῶν ἢ πεζικῶν ἀκυροῦνται, αὐτὴ δὲ ἡ πρότασις ἐπεψηφίσθη παρὰ τῆς Συνελεύσεως. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ γνωρίζω, εἰς τὸ ψήφισμα τοῦτο ἐνδιαλαμβάνονται καὶ οἱ Φραγκιᾶς καὶ Ὀρλώφ, τοὺς ὁποίους ἡ Συνέλευσις ἐβαθμολόγησεν ἢ οὔ; αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν ζητῶ νὰ μὲ δώσῃ ἡ Συνέλευσις καὶ δὲν ἐλπίζω ἐκ νέου νὰ ἐφελκύσω τὴν χολὴν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου μας.

§27ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§28Π. Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐὰν δηλ. οἱ, Ὀρλὼφ καὶ Φραγκιᾶς, πρέπῃ δι’ αὐτοῦ τοῦ ψηφίσματος, νὰ μὴ ἔχουν τὸν ἀποκτηθέντα βαθμόν.....

§29ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτοὶ δὲν ὑπάγονται εἰς τὸ ψήφισμα.

§30ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Λοιπὸν πρέπει νὰ ἀποφανθῶμεν ἅπαξ διὰ παντὸς, διότι ὁ μὲν Ὀρλὼφ εἶναι ὑπάλληλος τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας καὶ εἶναι πενέστατος, καὶ ὀφείλει ν’ ἀναλάβῃ ἢ οὔ τὴν ὑπηρεσίαν του, ὁ δὲ Φραγκιᾶς παύεται, στερούμενος καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἀποφασίσητε, ἂν αὐτοὶ ἔχουν τὸν βαθμόν των.

§31ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§32Β. ΡΟΥΦΟΣ. Εἶχον προτείνει εἰς τὴν Συνέλευσιν ἄλλοτε καὶ δύο ἄλλους τοιούτους τὸν Κύριον Σαχτούρην καὶ Βρατσάνον, καὶ τῇ συστάσει τῆς Συνελεύσεως καὶ αὐτοὶ ἀπέκτησαν τὸν βαθμόν των. Λοιπὸν αὐτοὶ δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν.

§33ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἑρμηνευτικὴ πρότασις, καὶ πρέπει νὰ ᾖναι ἔγγραφος.

§35ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι συνέπεια τῆς ἀναφορᾶς αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι 2 οἱ, περὶ ὧν πρόκειται.

§37Γ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Εἶναι 4, τῇ προτάσει τῆς Συνελεύσεως γενόμενοι· τὴν ἡμέραν τοῦ ψηφίσματος σᾶς ἠρώτησα ἐὰν ὑπάγωνται, καὶ μοὶ εἴπετε ὅτι δὲν ὑπάγονται.

§38ΣΟΥΪΔΑΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω καὶ ἐγὼ νὰ ἀποφανθῆτε περὶ αὐτῶν τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἡ ἰδία Συνέλευσις συνέστησεν, ὅπως εἶναι ὁ Ὀρλώφ, ὁ Φραγκιᾶς, ὁ Χατζῆ Ἀλεξανδρῆς, Σαχτούρης καὶ Βρατσάνος.

§39ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή· καθίσατε, Κύριοι, εἰς τὰς θέσεις σας, διὰ νὰ ἐννοώμεθα.

§41ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀποφαίνεται ὑπὲρ αὐτῶν, μὲ τὴν διαφορὰν ἂν ᾖναι 2 ἢ 4 ἢ 5.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 4.

§43ΠΟΛΛΟΙ. Πέντε.

§44ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν πρόκηται σήμερον νὰ ἑρμηνευθῇ τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπώλεσαν τοὺς βαθμούς των οἱ ἀπὸ πολιτῶν γενόμενοι στρατιωτικοὶ, τότε ὀφείλω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν μίαν ἄλλην ἀπορίαν, ἡ λύσις τῆς ὁποίας ζητεῖται ὑπὸ μιᾶς ἀναφορᾶς, ὑποβληθείσης ἐπίσης εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἡ Συνέλευσις εἶπεν ὅτι ἐξαιροῦνται ὅσοι ἦσαν στρατιωτικοὶ, καὶ ἀπελύθησαν ἕνεκα ἐπαναστατικῶν λόγων, δυστυχῶς ὅμως εἰς τὴν ἐξαίρεσιν αὐτὴν ἐτέθη, ἕνεκα τῆς Ναυπλιακῆς ἐπαναστάσεως. Ὑπάρχουν ὑπαξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι μετὰ τὴν συνωμοσίαν τοῦ Μαΐου θεωρηθέντες ὕποπτοι ἀπεβλήθησαν.

§45ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§46ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιλοχίαι, ὄντες 14 εἶναι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ φέρουν τὸν σταυρὸν τοῦ Σωτῆρος δι’ ἐπιτυχίαν κατὰ τῶν λῃστῶν· αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι τώρα, παρεννοοῦντος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τὸ ψήφισμα, ἐθεωρήθησαν ὡς πολῖται. Ἠρώτησα τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ μοὶ ἀπήντησεν ὅτι (θόρυβος)....

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ παύσουν οἱ διάλογοι καὶ αἱ διακοπαί.

§48ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀμφιβάλλει. Ἡ Συνέλευσις, νομίζω, ὅτι δύναται νὰ δώσῃ μίαν ἑρμηνείαν, δὲν δύναται ὅμως νὰ ἀρνηθῇ ὅτι καὶ οἱ μετὰ τὴν συνωμοσίαν τοῦ Μαΐου ἀπολυθέντες πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ἐξῃρημένοι.

§49ΤΙΝΕΣ. Κατόπιν βλέπομεν καὶ δι’ αὐτούς.

§50ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἐρώτησις, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ κάμετε εἰς τὴν Συνέλευσιν, εἶναι· Ἡ Συνέλευσις θέλει τὰς ἐξαιρέσεις ἢ ὄχι; (θόρυβος).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν θέλῃ νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§52ΠΟΛΛΟΙ. Ἐπελήφθη ἤδη.

§53ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη ἀναγκαίαν τὴν συζήτησιν τῶν οἰκονομικῶν (θόρυβος). Τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικείμενον δὲν ἀφορᾷ παρὰ ἰδιωτικὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀπέναντι τῶν γενικῶν (θόρυβος)....

§54Π. Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Σήμερον ἡ Συνέλευσις θὰ δώσῃ ἑρμηνείαν ψηφίσματος, δὲν εἶναι αὐτοτελὴς πρότασις.

§55ΞΥΔΑΚΤΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ζητῶ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ ψηφίσματος· δὲν λέγω νὰ ἀκυρώσωμεν ψήφισμα, βεβαίως θὰ σεβώμεθα τὰς πράξεις μας· εἶναι πολὺ δυσάρεστον νὰ κάμωμεν ψηφίσματα, νόμους, καὶ ἔπειτα νὰ ἐρχώμεθα νὰ τοὺς ἀκυρόνωμεν· ἀλλὰ λέγω ὅτι ἡ Συνέλευσις, ἥτις ἦλθεν ὕστερον ἀπὸ μίαν ἐπανάστασιν, ποτὲ δὲν ἐνόησε νὰ παρανομήσῃ κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαιώματα ἱερά· λέγων τοῦτο, δὲν πιστεύω ποτὲ ὅτι τὸ ψήφισμα τὸ ΟΣΤʹ. ἐνόησέ ποτε νὰ ἀφαιρέσῃ δικαιώματα στρατιωτικά· λέγω στρατιωτικὰ, διότι ἄνθρωποι, ὑπαξιωματικοὶ καὶ ἀξιωματικοὶ ὑπηρέτησαν περισσότερον ἀπὸ 6, 8 καὶ 10 ἔτη· μετὰ ταῦτα αὐτοὶ, Κύριοι, κατετρέχθησαν, ἐτέθησαν εἰς τὰς φυλακὰς, καὶ κατεδιώχθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ πεπτωκότος συστήματος. Ἦλθεν ἡ ἐπανάστασις τοῦ Ναυπλίου· αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἐπῆραν τὰς ἀφέσεις των· ἦλθεν ἡ ἐπανάστασις τοῦ Ναυπλίου, καὶ ἐπολέμησαν καὶ ἐλαβώθησαν, καὶ ἔλαβα τὴν εὐτυχίαν ἕνα ἐκ τῶν λαβωθέντων νὰ τὸν δεχθῶ εἰς τὸ σπῆτί μου καὶ νὰ κάμῃ 3 καὶ ½ μῆνας, προσκαλῶ εἰς τοῦτο μάρτυρα τὸν Κύριον Μαυρομιχάλην καὶ Ἀντωνόπουλον. Δὲν εἶναι πολλοὶ αὐτοὶ, παρὰ 6, ἢ 8. Λέγω λοιπὸν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, τοὺς ἐπαναστάτας, οἱ ὁποῖοι ἐθυσίασαν καὶ ἔχυσαν αἵματα, τοὺς ἔχομεν εἰς τοὺς δρόμους, ἐνῷ δὲν εἶναι πολιτικοὶ, ἀλλὰ στρατιωτικοὶ, ἦσαν ὑπαξιωματικοὶ, ἔχουν τὰ δικαιώματα καὶ τὰ προσόντα τοῦ στρατιώτου. Ὥστε τὸ ψήφισμα ΟΣΤʹ. δὲν συμπεριλαμβάνει αὐτὰ τὰ ἄτομα.

§56ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις;

§58ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§59ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ μίαν ἑρμηνείαν θὰ ζητήσω ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. Τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως βεβαίως ἐνόησε νὰ μὴ στερήσῃ τῶν βαθμῶν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ ἁπλῶν πολιτῶν ἔλαβον πρώτην φορὰν στρατιωτικὸν ἢ ναυτικὸν βαθμόν· ἐξῃρέθησάν τινες; οἱ ἕνεκα τῆς Ναυπλιακῆς ἐπαναστάσεως παραιτηθέντες τοῦ βαθμοῦ των, καὶ ἐπανακτήσαντες τοῦ βαθμοῦ των. Ἀλλὰ, Κύριοι, αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις μόνη δὲν ἀρκεῖ· διότι καὶ πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ Ναυπλίου ὑπάρχουν καὶ ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὑπηρετήσει ἐπὶ πολλὰ ἔτη· καὶ οἵτινες εἶχον ἐπανέλθει εἰς τὰς τάξεις τῶν πολιτῶν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι οἱ τοιοῦτοι οἱ ὁποῖοι, καταδιωκόμενοι, ἠναγκάσθησαν νὰ φύγωσι μακρὰν τῆς πατρίδος, καὶ τώρα μετὰ τὴν ἐπανάστασιν ἀνέκτησαν τοὺς βαθμούς των δὲν πρέπει νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ ψήφισμα. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὸ ψήφισμα ἐννοεῖ καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους;

§60ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις;

§62ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Προτείνεται κατὰ πρῶτον ἡ ἀναβολή· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι) ἀπεῤῥίφθη. Σᾶς κάμω ὅμως τὴν παρατήρησιν, ὅτι μετὰ τὸν νόμον πᾶσα ἑρμηνευτικὴ πρότασις εἶναι μία νομοθετικῆς φύσεως, ἥτις ἀπαιτεῖ καὶ τὴν ἔγκρισιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας· διότι τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἑρμηνεύσωμεν, εἶναι ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἐκυρώθη καὶ παρὰ τοῦ βασιλέως· ἄρα δὲν πρόκειται περὶ ἁπλῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως, ἀλλὰ περὶ ἑρμηνευτικοῦ ψηφίσματος. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρατηρῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἐγὼ δὲν δύναμαι τὴν πρότασιν τὴν ἔγγραφον, τὴν ὁποίαν μοὶ ὑπεβάλατε ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ νὰ τὴν ὑποβάλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀποφασίσῃ, ὥστε τὴν Τετάρτην......

§64ΠΟΛΛΟΙ. Τώρα, τώρα.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ, Κύριοι, νὰ παραβιάσω τὸν κανονισμόν.

§66ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη ὅτι δὲν δέχεται τὴν ἀναβολήν.

§67ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Ἀναβολὴν ἐπροτείναμεν μετὰ τὰ οἰκονομικά.

§68ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον· ἀφοῦ εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, δὲν ἔπρεπε νὰ θέσητε τὸ ζήτημα.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν κανονισμόν.

§70ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἔπρεπε νὰ τὸ ἐνθυμηθῆτε προτήτερα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε πληρεξούσιε, δὲν σᾶς ἔδωκα τὸν λόγον.

§72ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Μοὶ τὸν δίδει ἡ Συνέλευσις. Ἀποτείνομαι πρὸς τὴν Συνέλευσιν, μοὶ δίδετε τὸν λόγον;

§73ΤΙΝΕΣ. Ναί.

§74ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι. (θόρυβος).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ὁμιλήσῃ ὁ Βρατσάνος, νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι).

§76ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Μὴ βιάζεσθε, κύριε πρόεδρε.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη νὰ μὴν ὁμιλήσητε.

§78ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι παραγνωρίζετε τὸν κανονισμὸν. (θόρυβος).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τάξιν, κύριοι! τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον μοὶ ἐνεχειρίσατε θὰ τὸν ἐφαρμόσω. Ἰδοὺ ὁ κανονισμὸς. «Ὁ θέλων νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν πληρεξούσιος παραδίδει αὐτὴν ἔγγραφον καὶ ἰδιοχείρως ὑπογεγραμμένην εἰς τὸ προεδρεῖον· ἡ πρότασις ἀναγινώσκεται, ὁ δὲ προτείνας αὐτὴν ἀναγγέλλει τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν θέλει νὰ κάμῃ τὴν ἀνάπτυξίν της καὶ ἡ Συνέλευσις ἀκούσασα ὁρίζει αὐτήν.»

§80ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε· (θόρυβος).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, θὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ ἓν ἄλλο ἄρθρον τὸ ἄρθρον 33.

§82Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἔπρεπε νὰ τὸ ἀναγνώσητε πρὸ τῆς συζητήσεως καὶ ὄχι ὕστερον.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἦτο τακτικὴ συζήτησις. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 33. «Εἰς περιστάσεις, ὧν τὸ κατεπεῖγον, προτεινόμενον ὑπό τινος τῶν πληρεξουσίων, κρίνεται παραδεκτέον παρὰ τῆς Συνελεύσεως, ἡ πρότασις ἀναγινωσκομένη, τυποῦται, διανέμεται καὶ συζητεῖται εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν, περιλαμβανομένη εἰς τὴν ἡμερησίαν ταύτην διάταξιν». Λοιπὸν θέλετε νὰ κηρυχθῇ κατεπείγουσα, καὶ νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα συζητήσεως;

§84ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ ζητῶ τὸν λόγον.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε, Κ. Βρατσάνε.

§86ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριοι, ὅ,τι ἐξήγειρε τὴν δυσθυμίαν μου, καὶ σᾶς ζητῶ συγγνώμην διὰ τοῦτο, δὲν ἦτο ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις, ἢ ἡ ἀναβολὴ τοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ἦτον ὁ τρόπος, μεθ’ οὗ ὁ Κ. Πρόεδρος ἤρχετο νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν κανονισμόν· ἐπ’ αὐτοῦ ἐζήτησα τὸν λόγον, καὶ χωρὶς νὰ ἠξεύρῃ τὶ ἤθελα νὰ εἴπω ἐρωτᾷ τὴν Συνέλευσιν, ὅλως ἀορίστως, ἐὰν ἤθελε νὰ μὲ ἀκούσῃ λαλοῦντα ἢ ὄχι. Καὶ ἐννοεῖτε, Κύριοι, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀπαγόρευσις λόγου, μία τιμωρία, ἥτις ἐπιβάλλεται εἰς ἕνα ἀντιπρόσωπον ἐναντίον παντὸς δικαίου· διότι πῶς δύνασθε, Κύριοι, νὰ μοῦ ἐμποδίσητε τὸν λόγον, ὅταν μάλιστα ἐσκόπουν νὰ κάμω πρότασίν τινα; τὴν πρότασίν μου ἠθέλατε τὴν ἀποῤῥίψει εὐθὺς ἐκ προοιμίων, χωρὶς κἂν νὰ τὴν ἀκούσητε προτεινομένην; Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι εἶχον δίκαιον νὰ ἐξεγερθῶ. Ἔρχομαι ἤδη καθόσον ἀφορᾷ τὸν κανονισμόν. Ἐζητήθη ὡς ἠκούσατε ὄχι ἡ ἐπιψήφισις μιᾶς νέας προτάσεως, ἀλλ’ ἡ ἑρμηνεία ἑνὸς ψηφίσματος. Ὁ λόγος ἐδόθη ἐπ’ αὐτοῦ, ἦτο ἐπερώτησις, ἥτις ἐγένετο ἀπό τινα πληρεξούσιον πρὸς τὴν Συνέλευσιν, ζητοῦντα νὰ μάθῃ τὶ ἐννοεῖ διὰ ψηφίσματος. Καὶ λοιπὸν ἀφοῦ ἐπ’ αὐτοῦ ἐπῆλθε μία πρότασις κατὰ τῆς ἀναβολῆς, ἔρχεται κατόπιν ὁ Κ. Πρόεδρος θέλων νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν κανονισμὸν καὶ σᾶς λέγει, δὲν δύναμαι νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Σώματος πρότασιν ἐναντίον τῶν ἄρθρων τοῦ κανονισμοῦ. Τὸ κατ’ ἐμὲ πιστεύω, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἐπράξαμεν μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἀνεγνώσθησαν ὑπὸ τοῦ Κυρίου Προέδρου τὰ ἀπαγορεύσιμα ἄρθρα τοῦ κανονισμοῦ, ἔχουσι κῦρος, καθότι καὶ ἡ ἐπ’ αὐτῶν ψηφοφορία, τῆς ὁποίας τὸ ἀποτέλεσμα ἐκηρύχθη, ἔχει κῦρος, ὅπερ ἀφίνω εἰς τὴν ὀρθὴν κρίσιν ὑμῶν, ἵνα ἀποφανθῆτε ἐκ νέου. Τὸ κατ’ ἐμὲ, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ πρότασις ἐγένετο, ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν θέλει ἀναβολὴν καὶ ὅτι ἐφωτίσθη, πρόκειται δὲ νὰ ἀποφανθῇ ἤδη, ἂν ὑπάρχωσιν ἐπὶ τῆς γενομένης προτάσεως δικαιώματα κεκτημένα ἀνέπαφα.

§87ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§88ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, δύω λέξεις θὰ εἴπω πρὸς διευκρίνισιν τοῦ ζητήματος· ἐγὼ ἐπρότεινα τὴν ἀναβολὴν, ἡ Συνέλευσις τὴν ἀπέῤῥιψεν, ἀλλ’ ἐγὼ ἐννόησα τὴν ἀναβολὴν μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν οἰκονομικῶν σχεδίων, ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς, ἄρα ἐθεώρησεν ὡς κατεπείγουσαν τὴν πρότασιν καὶ δύναται κατὰ τὸν κανονισμὸν νὰ τυπωθῇ, καὶ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν οἰκονομικῶν, οὐδέποτε δὲ νὰ ἐπιψηφισθῇ ἐντὸς τῆς ἡμέρας.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, σᾶς λέγω δὲ, ὅτι ἐγὼ ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ νὰ ὑποβάλω τὴν πρότασιν αὐτὴν δὲν ἠμπορῶ, ἂς καθήσῃ ὁ γεροντότερος νὰ τὴν ὑποβάλῃ. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν θέλῃ νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἐπιψήφισιν ἀμέσως ἡ πρότασις· (θόρυβος) ....

§90ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Τὸ ζήτημα ἐγεννήθη ἀπὸ τὴν ἀναφοράν (θόρυβος). Παρακαλῶ καὶ τοὺς μὲν καὶ τοὺς δὲ, διὰ νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ φιλονεικία, νὰ ἔλθῃ ἐξαιρετικῶς τὴν δευτέραν αὐτὴν ἡ πρότασις.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν δευτέραν νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) παρεδέχθη. Νὰ δοθῇ εἰς τὸν τύπον ἡ πρότασις. Κύριοι, μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§92ΣΟΥΪΔΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, σᾶς παρεκάλεσα χθὲς, καὶ τολμῶ καὶ σήμερον νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μ’ ἀκούσητε. Πρὸ 20 ἡμερῶν ὑπεβλήθη ἓν οἰκονομικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀφορᾷ παρὰ τὴν ἐπικύρωσιν ἑνὸς τύπου. Τοῦτο ὑπεβλήθη καὶ ὡρίσθη ὡς ἡμέρα συζητήσεως τὸ παρελθὸν σάββατον καὶ μολαταῦτα εἶναι ὀκτὼ ἡμέραι καὶ δὲν ἦλθε νὰ συζητηθῇ, διὰ νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις, ἐὰν παραδέχεται τὴν συζήτησιν ἢ ὄχι.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπρόκειτο αὐτὴ ἡ πρότασις ν’ ἀναπτυχθῇ, ἡ Συνέλευσις ὅμως εἶπεν, ὅλαι αἱ προτάσεις ν’ ἀναπτυχθοῦν μετὰ τὰ φορολογικά.

§94ΣΟΥΪΔΑΣ. Εἶναι νομοσχέδιον οἰκονομικὸν, δὲν εἶναι ἁπλῆ πρότασις. (θόρυβος) Κύριοι, πρόκειται ν’ ἀναγνωρίσητε τὴν μεταφορὰν ἐκ μιᾶς παλαιᾶς χρήσεως εἰς τὴν νέαν. Θὰ παρακαλέσω τοὐλάχιστον τὴν δευτέραν ὁριστικῶς ν’ ἀποφασισθῇ (θόρυβος).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε, κύριε Σουΐδα, δὲν σᾶς ἔδωσα τὸν λόγον. Κύριοι, μεταβαίνομεν εἰς τὰ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως· αʹ) ἀντικείμενον εἶναι ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ τοῦ ἀποθεματικοῦ ναυτικοῦ ταμείου. Ὁ κύριος Μίλησις, ἔχει τὸν λόγον.

§96ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν εἶναι τὰ λειβάδια;

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς ἀπεφασίσθη νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις τῶν λειβαδίων.

§98ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν νὰ προταχθῇ τὸ περὶ λειβαδίων, παρακαλῶ νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι), παρεδέχθη, Μὴ φύγετε, κύριοι· ἐνθυμηθῆτε ὅτι θὰ δημοσιεύσω τὰ ὀνόματα τῶν ἀποχωρούντων. Ἐσταματήσαμεν εἰς τὸ 5 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, καὶ 9 καθὼς ἐπεψηφίσθη· ἀφορᾷ δὲ τὰ λειβάδια τὰ κοινοτικὰ, καὶ ἐκφράζεται ὡς ἀκολούθως· «τὰ ἐν τοῖς ἀνωτέρω ἄρθροις ὡρισμένα, ἐφαρμόζονται ἀπαραλλάκτως καὶ εἰς τὰς κοινοτικὰς βοσκὰς τῶν ὁποίων τὴν χρῆσιν καὶ κάρπωσιν ἀναλαμβάνουσιν αἱ κοινότητες, καταργουμένου τοῦ ἀπὸ 13 (15) Δεκεμβρίου 1833 Β. Διατάγματος». Ὡμίλησαν διάφοροι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου προχθές· θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις;

§100ΖΕΡΒΑΣ. Ἔχω τὸν λόγον ...... Ἐνθυμεῖσθε, ἀπεφασίσαμεν ὅτι ἐπαρχίαι τινὲς νὰ ἐνοικιάζουν τὰς ἐθνικὰς βοσκάς· ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη περὶ τῆς διακρίσεως τῶν βοσκῶν καὶ εἶπεν...

§101ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἀκούομεν τίποτε.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἡσυχία παρακαλῶ· οἱ ἱστάμενοι καθήσατε, ἐὰν θέλετε νὰ ἐργασθῶμεν, ἐὰν δὲν θέλετε ἐπιβάλετέ μοι νὰ διαλύσω τὴν συνεδρίασιν.

§103ΖΕΡΒΑΣ. Προκαταρκτικῶς λοιπὸν ἡ Συνέλευσις παραδέχθη τὰ δικαιώματα τῶν κοινοτήτων καὶ τῶν ἰδιωτῶν, καταργήσασα τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐλήστευσεν αὐτά. Ἐννοεῖται δὲ ὅτι τότε αἱ βοσκαὶ αἱ ἀνήκουσαι εἰς κοινότητας ἢ εἰς ἰδιώτας ἀφίενται καθ’ ὅλην τὴν σημασίαν τῆς ἰδιοκτησίας εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ἰδιοκτητῶν.

§104ΣΟΥΪΔΑΣ. Παρακαλῶ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ᾖναι παρών.

§105ΖΕΡΒΑΣ. Χωρὶς λοιπὸν νὰ ἦμαι οὔτε ὑπὲρ τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας ἀναφέρει ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Δεληγεώργη, οὔτε κατὰ, ζητῶ μόνον νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι αἱ κοινότητες καθὼς καὶ οἱ ἰδιῶται ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ διαχειρίζωνται τὴν ἑαυτῶν περιουσίαν κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτοῖς.

§106Γ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Στερεάν.

§107ΖΕΡΒΑΣ. Παντοῦ, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν προνόμια. Δὲν πιστεύω, κύριοι, νὰ ὑπάρξῃ οὔτε πληρεξούσιος, οὔτε ἄνθρωπος σήμερον εἰς αὐτὴν τὴν κοινωνίαν νὰ ζητήσῃ νὰ δημεύσῃ τὴν περιουσίαν τοῦ πολίτου. Ἀπαντῶ λοιπὸν εἰς τὸν ἔντιμον πληρεξούσιον τῆς Ἀρκαδίας, ὅτι δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ λέγωμεν εἰς τὴν Ῥούμελην νὰ γίνῃ αὐτὸ καὶ ὄχι εἰς τὴν Πελοπόννησον (θόρυβος). Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ μόνον εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι καὶ αἱ κοινότητες καὶ αἱ κοινοτικαὶ καὶ αἱ ἰδιωτικαὶ βοσκαὶ ἀφίενται εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἰδιοκτητῶν νὰ τὰς διαχειρίζωνται κατὰ τὸ δοκοῦν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μποῦσκος ἔχει τὸν λόγον.

§109ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Εἶπον προχθὲς, κύριοι, καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον ὅτι ὁ σκοπὸς τῶν μέχρι τοῦδε ἐψηφισμένων περὶ ἐθνικῶν βοσκῶν, ἀφορᾷ αὐτὰς τὰς ἐθνικὰς βοσκὰς, ἑπομένως δὲν ἠξεύρω διατὶ παρενείρει αὐτὸ τὸ ἄρθρον ἐν τῷ μέσῳ, τὸ ὁποῖον ἀναμιγνύει διατάξεις ἀναφερομένας εἰς τὰς κοινοτικὰς καὶ ἰδιωτικὰς βοσκὰς (θόρυβος). Δὲν πιστεύω ποτὲ ἡ Συνέλευσις νὰ θέλῃ ν’ ἀναμίξῃ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα ἄλλα ξένα, νομίζω ὅτι ὅλοι εἶσθε σύμφωνοι, ὅτι αἱ κοινοτικαὶ βοσκαὶ ν’ ἀφίενται εἰς τοὺς δήμους κατὰ τοὺς δημοτικοὺς νόμους· ἑπομένως πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ὅλως διόλου αὐτὸ τὸ ἄρθρον.

§110ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως τοῦ ἄρθρου. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον, θέλετε ἰδεῖ ὅτι δὲν ἔχει ἄλλον σκοπὸν, εἰμὴ τὴν διάθεσιν τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν, μόνη ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς κοινοτικὰς βοσκὰς, καὶ τοῦτο διὰ νὰ φέρῃ τὴν κατάργησιν τοῦ διατάγματος· ἡ Συνέλευσις λοιπὸν, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς κατήργησεν τὸ διάταγμα ἐκεῖνο τὸ αὐθαίρετον, καὶ ἐπανέφερε τὰ πράγματα εἰς ἣν ἦσαν κατάστασιν πρὸ αὐτοῦ, θέλετε ἤδη νὰ κάμῃ ἄλλην παρανομίαν· ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις διὰ τοῦ 1 ἢ 2 ἄρθρου ὅτι ἐπανέρχονται καὶ αἱ κοινότητες καὶ τὸ δημόσιον εἰς τὰ δικαιώματά των, τὰ ὁποῖα εἶχον πρὸ τοῦ διατάγματος· ἀφ’ ἑτέρου θέλετε νὰ ὑποχρεώσωμεν τὰς κοινότητας παρανόμως περιορίζοντες τὴν ἰδιοκτησίαν των (θόρυβος). Θὰ σᾶς φέρω καὶ ἄλλην ἀπόδειξιν· δὲν ὑπάγονται ὅλαι αἱ κοινότητες εἰς τὴν ἰδίαν κατηγορίαν, διότι πολλαὶ κοινότητες διεκδικήσασαι τὰ δικαιώματά των δικαστικῶς καὶ διοικητικῶς ἔλαβον εἰς τὴν νομὴν καὶ κυριότητά των τὰ λειβάδιά των, ὡς τὸ χωρίον Πουγκάκια, Στυλίδα καὶ λοιπὰ, τὰ ὁποῖα ἔχουσι ἐλευθέραν τὴν διαχείρισιν αὐτῶν, καὶ ἔκαμαν πλεῖστα κοινοτικὰ ἔργα· ἤδη θέλετε νὰ εἴπωμεν εἰς αὐτὰς τὰς κοινότητας, ὅτι δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ διαχειρισθοῦν τὴν περιουσίαν των, ἐνῷ ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι αἱ κοινότητες ἔχουν τὰ δικαιώματα τὰ τῶν ἰδιοκτητῶν;

§111ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§112ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς φέρω καὶ ἄλλην ἀπόδειξιν. Διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ θέλουν νὰ φέρουν καὶ τὰς κοινοτικὰς βοσκὰς εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐθνικῶν, καὶ θέλετε νὰ δώσωμεν εἰς ἑκάστην κοινότητα τὸ αὐτὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἐδώσαμεν εἰς τὰς κοινότητας τὰς ἐχούσας ἐθνικὰς βοσκάς. Τότε τὶ πλεονέκτημα ἔχει ἡ κοινότης ἡ κυρία τοῦ κτήματός της ἀπὸ τὴν ἄλλην; Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχουν εἰς τὴν Στυλίδα πλεῖστοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ποίμνια ναυτικοὶ ὄντες. Λοιπὸν εἰς αὐτοὺς θέλετε νὰ εἴπητε σᾶς περιορίζω τὴν περιουσίαν σας δὲν σᾶς ἀφίνω νὰ διαχειρισθῆτε αὐτὴν, ὅπερ μέχρι τοῦδε ἐνεργοῦν, καὶ νὰ χειροτερεύσωμεν τὴν θέσιν τῶν κοινοτήτων τῶν ἐχουσῶν ἐξαιρετικὸν δικαίωμα νὰ μὴ ἐνοικιάζωσι τὸν χόρτον τῶν ἀγρῶν των, αὐτὸ, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἄδικον· παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν νὰ παραδεχθῇ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου, διότι τοὐναντίον πράττουσα παρανομεῖ προσβάλλουσα κεκτημένα δικαιώματα.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Κεχαγιᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§114ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν προλαλήσαντα. Ἓν μόνον θὰ προσθέτω, ἐὰν ἡ Συνέλευσις πρόκηται ν’ ἀποφασίσῃ νὰ χωρίσῃ τὸ ζήτημα περὶ τῆς φορολογίας, διότι εἰς τὰ ἐθνικὰ λειβάδια, ἐνθυμεῖσθε, διὰ τοῦ 2 ἄρθρου προσδιωρίσαμεν 20% ὑπὲρ τοῦ δημοσίου.

§115ΚΑΛΟΣ. Εἶναι κατόπιν αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§116ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐν τούτοις δὲν ἔρχεται κατόπιν.

§117ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐτροποποιήθη τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἀντὶ τοῦ πρώτου παρεδέχθη τὸ δεύτερον ἄρθρον. Τώρα ἡ διάταξις αὕτη ἀφοῦ λέγῃ τὰ κοινοτικὰ ὑποβάλλονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ 1, 2, καὶ 3 ἄρθρου, πῶς θὰ τὰ ἐξαιρέσητε;

§118ΤΙΝΕΣ. Θὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον ὁλόκληρον.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τὸ 12 ἄρθρον, τὸ ὁποῖον λέγει. «Διὰ τὰς κοινοτικὰς βοσκὰς, τὰς ἐπὶ μισθώματι παραχωρουμένας, καὶ ἁπάσας τὰς ἰδιωτικὰς χειμερινὰς καὶ θερινὰς, εἴτε ἐνοικιάζονται αὗται ἐπὶ μισθώματι, εἴτε διατηροῦνται ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν πρὸς νομὴν τῶν ἰδίων ζώων, εἰσπράττεται πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου ἔγγειος φόρος 5%.

§120ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὅταν ἔλθῃ λοιπὸν ὁ λόγος περὶ αὐτοῦ θὰ λάβω τὸν λόγον.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Καλλιφρονᾶ, εἶσθε ὑπὲρ ἢ κατά;

§122ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὑπέρ.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Παντολέων λοιπὸν ἔχει τὸν λόγον.

§124ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Ἐπιτρέψατέ μοι, Κύριοι, νὰ σᾶς ὑποβάλω μερικὰς πρακτικὰς παρατηρήσεις. Ἡμεῖς ἐνομοθετήσαμεν, διότι τὰ ἄρθρα ἐπεψηφίσθησαν περὶ τῶν ἐθνικῶν λειβαδίων, καὶ ἐκανονίσαμεν συμφώνως μὲ τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν ἐπιείκειαν, πῶς θὰ ἐνοικιάζωνται αὐτὰ τὰ λειβάδεια τὰ ἐθνικὰ, ποῖος θὰ λαμβάνῃ ἓν μέρος ἐξ αὐτῶν, τί θὰ λαμβάνῃ τὸ δημόσιον; Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὴν δευτέραν τάξιν, εἰς τὰ κοινοτικὰ λειβάδια· τοιουτοτρόπως, νομίζω, εἶναι καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου Κ. Δεληγεώργη, καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ Κ. Αἰνιὰν, καὶ εἰς τὰς ἐκθέσεις αἱ ὁποῖαι ἔγειναν· καὶ ὅλη ἡ φιλονεικία, νομίζω, δὲν περιωρίσθη εἰς μόνα τὰ λειβάδια τὰ ἐθνικὰ, ἀλλ’ ἐξετάθη καὶ εἰς τὰ λειβάδια τὰ κοινοτικά. Νομίζω λοιπὸν ὅτι χρεωστοῦμεν τὰς κοινότητας νὰ τὰς κηδεμονεύσωμεν, νὰ τὰς ὑπερασπισθῶμεν (θόρυβος). Ὁ νομοθέτης εἶναι ὑπεράνω ἁπάντων, καὶ κανονίζει τὰς ὑποχρεώσεις ὅλων· θὰ κανονίσωμεν τώρα καὶ τὰ λειβάδια τὰ κοινοτικὰ, διότι ἐκ τῶν λειβαδίων τῶν κοινοτικῶν δὲν ὠφελοῦνται αἱ κοινότητες, ἀλλὰ τὰ ἄτομα (θόρυβος). Ἐδῶ πλησίον ὑπάρχει μία κοινότης τοῦ Μενιδίου, ἠξεύρει πολὺ καλὰ ὁ Κ. Καλλιφρονᾶς, ὅτι ἔχει λειβάδια εἰς τὸν Πάρνηθα, ἔχει χιονοτόπους, ἔχει δάση. Τώρα 30 ἔτη, παρακαλῶ, τί ὠφελήθη ἡ κοινότης ἐξ αὐτῶν; τίποτε· οὔτε βρύσιν, οὔτε σχολεῖον, τίποτε δὲν ἔχει· μόλις μετὰ βίας ἐσχάτως κατεσκεύασε μικρὸν σταθμὸν, διότι πᾶσα ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία διωρίζετο νὰ τὰ διαχειρισθῇ, κατέτρωγεν ὅλα τὰ εἰσοδήματα. Ὡς ἐκανονίσαμεν τὰ ἐθνικὰ λειβάδια ἂν, Κύριοι, πρέπῃ νὰ κηδώμεθα περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ ἔθνους καὶ τῆς πολιτείας, οὕτω, νομίζω, Κύριοι, ὅτι ὀφείλομεν ἐνταῦθα ἔχοντες βάσιν τὴν δικαιοσύνην καὶ τὸ συμφέρον αὐτὸ τῶν κοινοτήτων αἱ ὁποῖαι εἶναι μέλη καὶ αὐταὶ τῆς πολιτείας, ὀφείλομεν νὰ κανονίσωμεν καὶ αὐτὰς καὶ νὰ μὴ ἀφίσωμεν τὴν ἰδιοκτησίαν των εἰς τὴν διάθεσιν καὶ εἰς τὴν σπατάλην τοῦ τυχόντος· καὶ σᾶς φέρω τὸ παράδειγμα, ὅτι κοινότητες ἔχουσαι λειβάδια οὐδόλως ὠφελήθησαν. Ἐγὼ γνωμοδοτῶ, ὅτι πρέπει νὰ κανονίσωμεν καὶ τὰ τῶν λειβαδίων συμφώνως πρὸς τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας ἐθέσαμεν εἰς τὰ δημόσια λειβάδια.

§125ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν ἤλπιζα, Κύριοι, ὅτι ὁ προλαλήσας ὁ ὁποῖος εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν ζηλωτῶν τῆς ἐλευθερίας καὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς κοινωνίας, δὲν ἤλπιζον, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ἤθελε περιπέσει εἰς τοιαύτην ἀντίφασιν. Οἱ ξένοι κατὰ τῶν ὁποίων παραπονούμεθα, ἡ ξενοκρατία ἐκείνη τῆς ἀντιβασιλείας ὅταν ἦλθε νὰ νομοθετήσῃ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον εἴχαμεν καὶ ὁ ὁποῖος μᾶς καθωδήγησε, καὶ ἥτις περιεῖχε νομομαθεῖς ἀνθρώπους, ὅταν ἠθέλησε νὰ φέρῃ τὰς κοινότητας εἰς ἕνωσιν πρὸς τὸν σχηματισμὸν δήμων, δὲν ἠθέλησε νὰ παραβιάσῃ ἓν δικαίωμα, ἂν καὶ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ σχηματίσῃ τὸν δῆμον συγχωνεύουσα πολλὰς κοινότητας, εἶπεν, ὅτι διοικητικῶς μόνον ἐνοῦνται, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν διαχείρισιν τῆς κοινότητος μένουσιν ἀνεξάρτητοι, διότι ἡ κοινότης, Κύριοι, εἶναι οἰκογένεια, ὅπως καὶ ἡ ἰδιωτικὴ οἰκογένεια ἔχει περιουσίαν οὕτω καὶ ἡ κοινότης. Ἡ κοινότης εἶναι οἰκογένεια συνισταμένη ἀπὸ πολλὰς οἰκογενείας καὶ ὅταν προσβάλλωνται τὰ δικαιώματα τῆς κοινότητος προσβάλλονται τῆς οἰκογενείας. Ἰδοὺ, Κύριοι, ὁποίαν ἀρχὴν δικαιοσύνης θὰ παραβιάσητε, θὰ παραβιάσητε τὴν ἀρχὴν τῆς ἰδιοκτησίας, τὴν ὁποίαν ἐκείνη ἡ ξενοκρατία ἐσεβάσθη, διότι εἶναι εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ δικαίου σεβαστή· αὐτὸ, Κύριοι, τὸ ὁποῖον προτείνει τὸ νομοσχέδιον εἶναι κατ’ ἀρχὴν ἀποπεμπτέον, διότι ἐμβαίνει εἰς τὴν οἰκογένειαν, εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν, εἰς τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου. Θέλετε, Κύριοι, νὰ κάμετε τοῦτο ὡς ἂν ἐβλέπετε ἀνθοῦσαν τὴν δημόσιον περιουσίαν. Ὁ προλαλήσας ἀνέφερε τὸ Μενίδι, ἐγὼ τοῦ λέγω, ὅτι τὸ Μενίδι ἠγόρασε ἰδιοκτησίας, καὶ ὅλην τὴν περιφέρειαν τὴν ὁποίαν ἔχει τὴν ἔχει ἀγοράσει. Λέγω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι πάντη ξένον εἰς ἕνα νόμον περὶ λειβαδίων ὅπου πρόκειται περὶ δημοσίας περιουσίας καὶ οὐχὶ κοινοτικῆς.

§126Κ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἕνεκα περιστάσεων ἰδιαιτέρων τῆς Στερεᾶς ἡ Συνέλευσις συνεζήτησε καὶ ἀπεφάσισε παραδεχθεῖσα ἓν δίκαιον μέτρον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ αὐτὸ τὸ τμῆμα τοῦ Κράτους. Οἱ ἁρμόδιοι ἀντιπρόσωποι τῆς Στερεᾶς ἐκδηλώσαντες μετὰ πλείστης ὅσης λεπτομερείας τὰ δίκαια αὐτῶν, ἔπεισαν καὶ ἡμᾶς τοὺς Πελοποννησίους καὶ παρεδέχθημεν αὐτὸ τὸ μέτρον ὡς δίκαιον· συνάμα δὲ ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη, ὅτι καθόσον ἀφορᾷ τὴν κατάστασιν τῶν λειβαδίων τῆς Πελοποννήσου, αὐτὰ τὰ λειβάδια νὰ μένουν εἰς ἣν ἦσαν πρότερον κατάστασιν. Ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἑπομένως ἐφρόνει εὐλόγως, ὅτι τὰ πράγματα ὁριστικῶς διεξήχθησαν. Χρεωστῶ ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὁ Κ. Ζέρβας χωρὶς νὰ ἐννοήσω μὲ τοῦτο ἐμμέσως νὰ τὸν πειράξω, ἐπαναλαβὼν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος αὖθις τὴν ἐξέτασιν ἔδειξεν ἀρκετὴν εὐφυΐαν, διότι δι’ ἄλλης ὁδοῦ ἐπανέφερε τὸ ζήτημα ὡς ἐξεταστέον, ἐνῷ προαπεφασίσθη· μᾶς ἐπανέλαβεν ἑκατοντάκις, ὅτι τὰ προνόμια πρέπει μίαν φορὰν διὰ πάντα νὰ καταλυθῶσι· ναὶ, Κύριοι, τίς ἀντιλέγει; ἀλλὰ διατί ὅλος αὐτὸς ὁ ἀγών; Ἠγωνίσθημεν καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν καὶ θὰ ἀγωνισθῶμεν ἀκόμη καὶ ἡμεῖς καὶ τὰ τέκνα μας πρὸς κατάπτωσιν τῶν προνομίων, ἐὰν τοιαῦτά που ἀναφαίνωνται, ἀλλὰ ποῦ βλέπει ἐνταῦθα ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος αὐτὰ τὰ προνόμια; Εἰς τὰ δικαιώματα; εἰς τὸν νόμον; Εἶναι περιττὸν νὰ ἔλθω εἰς μακρὰς περὶ τούτου συζητήσεις, ἀρκεῖ νὰ εἴπω εἰς τὸν Κύριον πληρεξούσιον, ὅτι ἐκτὸς τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι προβλέπουν τὰ πάντα, ὑπάρχουν καὶ ἄγραφοι νόμοι, τοὺς ὁποίους τὰ δικαστήρια παραδέχονται ὡς ἰσχυροτέρους τῶν γραπτῶν, εἶναι αἱ τοπικαὶ συνήθειαι· εἰς τὴν Ἀγγλίαν π. χ. τῆς ὁποίας ἰδίως τὸν πλοῦτον, τὴν ἰσχὺν καὶ τὴν διπλωματικὴν δεξιότητα θαυμάζομεν, ὑπάρχουν ἔθιμα ἀντὶ νόμων. Ποῦ καὶ ποῦ βλέπει τις διατάξεις τινὰς κανονιστικάς· ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐθίμων διοικεῖται αὐτὴ ἡ μεγάλη καὶ ἰσχυρὰ χώρα. Δυνάμει τῶν ἐθίμων ἀπὸ τοῦ 1821 καὶ ἕνα αἰῶνα πρὶν, οἱ κάτοικοι τῆς Ἀρκαδίας μεταναστεύουν τὸ φθινόπωρον εἰς τὰ χειμερινὰ μέρη καὶ νέμονται τὰ ποίμνιά των, ἐπικρατεῖ λοιπὸν, ὡς βλέπετε, τοῦτο τὸ ἔθιμον, ὅπερ εἶναι ἰσχυρότερον ὅλων τῶν νόμων, ἀλλὰ τί ἐπιπροσθέτει ὁ Κύριος Ζέρβας· ὅταν ἔλθωσιν οἱ ὀρεινοὶ ποιμένες ἄλλην μίαν φορὰν εἰς τὴν Τροιζηνίαν, εἰς τὴν κάτω αὐτὴν χώραν θὰ τοὺς διώξωσιν οἱ πεδινοὶ κάτοικοι· εἰς τοῦτο τὸ παράνομον μέτρον δὲν θὰ σιωπήσωμεν· ἀρκεῖ νὰ τὸ κατορθώσουν οἱ Τροιζήνιοι εὐκόλως. Ἐπὶ τέλους, Κύριοι, πρέπει νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐζητήσαμεν οὔτε ζητοῦμεν νομὴν προνομιακὴν, ζητοῦμεν ἁπλῶς καὶ καθαρῶς νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν κατάστασιν τῶν κτηνοτρόφων τῆς Πελοποννήσου καὶ τὰ δικαιώματά των, ὡς εἶχον καὶ πρὶν τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1821 καὶ μετ’ αὐτὴν μέχρι τοῦδε. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀπαλείψωμεν τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον, καὶ νὰ μείνωμεν εἰς ἣν θέσιν εὑρισκόμεθα μέχρι τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ὁ Κ. Ζέρβας ἀνενέωσε τὴν συζήτησιν.

§127ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§128Δ. ΖΩΤΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ μοὶ χορηγήσητε ὀλίγην προσοχήν· ὀλίγα θὰ σᾶς εἴπω, ἐν ὅλῃ τῇ εἰλικρινείᾳ καὶ ἐν ὅλῃ τῇ παῤῥησίᾳ. Μήτε κτηνοτρόφος εἶμαι, ἀλλὰ τὴν βίαν καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ κτηνοτρόφου καλῶς γνωρίζω· ἡ ἀρχὴ δὲ τῆς κοινοκτημοσύνης, ἥν τινες παρένειρον, δὲν μοὶ ἀρέσκει· Κύριοι, τὸ διάταγμα τοῦ 33 κατεκρίθη καὶ κατεδικάσθη ὑπὸ πάντων ὡς λυμαντικὸν καὶ ὡς πρόξενον πολλῶν κακῶν, ἀλλὰ πρὶν ὑμεῖς τὸ καταδικάσητε, τὸ κατεδίκασεν ἡ κοινὴ γνώμη καὶ μέγα μέρος τῆς Ἑλλάδος. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, σᾶς λέγω, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι σπουδαῖον, τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι, Κύριοι, τὸ κύριον ἀντικείμενον τοῦ νόμου, διότι τὰ ἐθνικὰ λειβάδια ἡ Κυβέρνησις τὰ διέθετε ὅπως ἤθελε, τὰ παράπονα ἠγέρθησαν κατὰ τοῦ διατάγματος, διότι διέθετε τὰ κοινοτικὰ λειβάδια. Εἶμαι ἀπὸ τὴν στερεὰν Ἑλλάδα καὶ πρὸ 20 χρόνων πολεμῶ τὸ σύστημα τῆς συγκεντρώσεως καὶ τὸ διάταγμα αὐτό. Δὲν ἐπιθυμῶ τώρα νὰ ἐπαληθεύσωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶπον, ὅτι οἱ Ῥουμελιῶται ἔχουν σκοπὸν δόλιον, ὅτι ἔχουν σκοπὸν καταχρηστικὸν, διαρπακτικὸν, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μᾶς εἴπωσιν, ὅτι ἡμεῖς οἱ Ῥουμελιῶται παρεπονήθημεν, ἐφέραμεν ἀπειράκις τὸ ζήτημα τῶν βοσκῶν εἰς συζήτησιν, σκοπὸς δ’ ἡμῶν ἦτο ν’ ἁρπάσωμεν τὰ λειβάδια. Νὰ ἦσθε βέβαιοι, Κύριοι, ὅτι θὰ ὁμιλήσω εἰλικρινῶς καὶ ἐν παῤῥησίᾳ, σᾶς λέγω, ὅτι, ἂν τὰ λειβάδια τὰ κοινοτικὰ τὰ ἀφήσητε ἄνευ κανονιστικῆς διατάξεως, νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι ἡ κοινότης οὐδόλως θέλει ὠφεληθῆ, οὔτε ἔργα δημόσια θὰ κάμῃ π. χ. γεφύρας, φρέατα, ὁδοὺς, σχολεῖα ἢ ἐκκλησίας, οὔτε κανένα καλὸν θὰ γενῇ· τὰ χρήματα αὐτὰ θὰ τὰ ἁρπάσουν οἱ ἰσχυροὶ τοῦ Δήμου καὶ τῶν Ἐπαρχιῶν. Ἔρχομαι εἰς τὸν ἑαυτόν μου· ὅταν ἐγὼ ἔχω τὸ θάῤῥος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ κατακρίνω τὸν ἑαυτόν μου δὲν μοὶ μέλει διὰ τοὺς ἄλλους. Ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, ὡς ὅλοι γνωρίζετε ὑπάρχουν αἱ καλλίτεραι βοσκαί. Εἰς τὸ Καρπενῆσι δὲ καὶ Ἄγραφα δὲν ὑπῆρχον τοῦρκοι, καὶ ἑπομένως ὅλα τὰ κεφαλοχώρια ἔχουν ἰδιοκτησίαν, σᾶς λέγω μετὰ βεβαιότητος, ὅτι τοῦτο θὰ συμβῇ, αὐτὴ ἡ κατάχρησις, καὶ οὐδόλως θὰ ὠφεληθοῦν αἱ κοινότητες, οὐδόλως θὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις, ἀλλὰ τὰς ὠφελείας αὐτὰς θὰ τὰς καρπωθῇ ὁ Ζῶτος, ὁ Χατσόπουλος, ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος, οἱ δυνατοὶ τὰς Ἐπαρχίας, ὁ Δήμαρχος καὶ οἱ ἰσχυροὶ τῆς κοινότητος.

§129ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐκ πείρας ὁμιλεῖτε.

§130ΖΩΤΟΣ. Ὁμιλῶ ἐκ θεωρίας, ἡ ὁποία εἶναι πεῖρα· ἐγίνετο τοιαύτη κατάχρησις, ὅταν τὰ διέθεντο αἱ ἀρχαὶ, πολὺ δὲ μᾶλλον, ὅταν θὰ τὰ διαθέτουν αἱ κοινότητες· (θόρυβος) ἐγὼ, Κύριοι, εἶμαι ἕνας ἀπὸ τοὺς πρωτομάρτυρας διὰ τὰ λειβάδια καὶ δὲν ἀνέχομαι νὰ μοὶ εἴπωσιν, ὅτι διὰ νὰ καταχρασθῶ σᾶς κάμνω παράκλησιν (θόρυβος). Μὴ ταράττεσθε, Κύριοι, πρέπει ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις, αὐτὸ τὸ κυριαρχικὸν σῶμα, τὶ συμφέρει εἰς τοὺς πολλοὺς, τὶ συμφέρει εἰς τὸν τόπον καὶ ὄχι εἰς τὰ ἄτομα. Κύριοι, ἂν ἡ Συνέλευσις πατρικῶς φερομένη ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ συμφέροντος τῶν κοινοτήτων καὶ περὶ τοῦ συμφέροντος τοῦ τόπου, καὶ οὐχὶ περὶ τοῦ συμφέροντος τῶν ἀτόμων, νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι αἱ κοινότητες θὰ εὐημερήσωσι, θὰ ἔχωσιν ἐκκλησίας, δρόμους, γεφύρας, σχολεῖα, ἐὰν ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις καὶ διὰ κανονιστικῆς διατάξεως παραχωρήσῃ ἕνα μέρος εἰς τὴν κοινότητα, τὸ δὲ περιπλέον νὰ ἐνοικιάζηται καὶ νὰ κατατίθηται εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον, καὶ νὰ ἐξοδεύηται εἰς ἀνάγκας κοινοτικὰς διὰ προϋπολογισμοῦ· ἂν ὅμως ἀποφασίσῃ, ἡ κοινότης νὰ διαχειρίζηται ὅπως θέλει τὴν περιουσίαν αὐτὴν, ἐπειδὴ εἶμαι ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων, σᾶς λέγω, ὅτι θὰ γείνηται τὸ λεγόμενον ἁρπάσαι καὶ ξεσχίσαι. Κύριοι, γνωρίζω πολλὰς κοινότητας, ὡς μερικοὶ τῶν Κυρίων Πληρεξουσίων ἀνέφερον, ἐχούσας ἰδιοκτήτους νομὰς κλπ. ἃς δικαστικῶς ἀπήλαυσαν, ὡς ἡ Στυλὶς π. χ. καὶ ἄλλα τινὰ χωρία· σᾶς λέγω δὲ καθόσον γνωρίζω ἐκ τῆς ἐκεῖ διοικήσεώς μου, ἡ Στυλὶς ἐνοικίασε δι’ 6,500 τὰ χειμερινά της λειβάδια, ἦλθεν ἡ ἄνοιξις, ὅτε ἐπρόκειτο τὸ ἐνοίκιον νὰ καταβληθῇ· τότε ἔρις διηγέρθη, καὶ ὁ εἷς ἔλεγεν ἐγὼ θέλω χρήματα, ὁ ἕτερος θέλω ἀρνιὰ, ἄλλος ἔλεγεν ὅτι θέλω βούτυρον, καὶ τέλος πάντων, Κύριοι, μὲ 400 ἀρνιὰ, τὰ ὁποῖα ἐκ διαλειμμάτων καὶ ἀσυμφώνως ἔλαβον, ἔκλεισαν τὰς 6,500 δραχμάς. Πρὸ δύω χρόνων ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἐπεμβῆκε καὶ δὲν ἐσυγχώρει εἰς τὴν κοινότητα νὰ διαθέτῃ οὕτω πῶς, ἀλλ’ ἐνοικίαζεν ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ, τὰ δὲ χρήματα ἔμβαινον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον· διὰ πράξεώς της δὲ ἡ κοινότης ἢ τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον ὥριζε ποῖα ἔργα θὰ γείνουν· οὕτω τὰ πράγματα διὰ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς ἐβελτιώθησαν καὶ πέρυσι καὶ προπέρυσι ἐνοικιάσθησαν τὰ λειβάδια τῆς Στυλίδος 11 χιλιάδας δραχμῶν· ἤδη ἡ κοινότης κατεσκεύασε κάλλιστον ὑδραγωγεῖον καὶ πολὺ περίσσευμα χρηματικὸν ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ ἔχει· τώρα πρόκειται νὰ γείνῃ καὶ ἡ προκυμαία τῆς Στυλίδος. Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ αὐτὸ τὸ ἄρθρον. Συντάσσομαι μετὰ τῆς τροπολογίας τοῦ Κυρίου Δεληγεώργη, μετὰ τοῦ Κυρίου Παντολέοντος καὶ μετὰ τοῦ ὀρθοῦ λόγου, μετὰ τοῦ συμφέροντος τῶν κοινοτήτων καὶ μετὰ τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν καθῆκον νὰ ὑποστηρίξωμεν.

§131ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ἐφωτίσθημεν.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐφωτίσθησαν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι), ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. Τρεῖς προτάσεις ὑπεβλήθησαν, ἡ μία ζητεῖ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου, ἡ δευτέρα εἶναι ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Δεληγεώργη· τρίτη εἶναι τοῦ νομοσχεδίου· σᾶς ἀναγινώσκω ὅλας τὰς προτάσεις. Ἡ πρώτη λέγει «προτείνω τὴν ὁλοσχερῆ ἀπάλειψιν τοῦ 5 ἄρθρου.» βʹ) Ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Δεληγεώργη.

§133ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς συζήτησιν αὕτη, διότι δὲν ἀνεπτύχθη. (θόρυβος) αὐτὴ ἡ τροπολογία ἀντίκειται εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου· δὲν ἔγεινε νόμος περὶ κοινοτικῶν λειβαδίων (θόρυβος).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ τέταρτον ζήτημα ἂν θὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας ἢ μόνον εἰς ἐκείνας περὶ τῶν ὁποίων λαλεῖ τὸ δεύτερον ἄρθρον· ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Πετρινοῦ. «Αἱ βοσκαὶ τῶν κεφαλοχωρίων τῶν ἐν τῷ παρόντι νόμῳ ἀναφερομένων ἐπαρχιῶν, αἵτινες πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ ἀπὸ 13 (25) Δεκεμβρίου διατάγματος ἀνῆκον εἰς τὰς κοινότητας αὐτῶν, ἐνοικιάζονται καθ’ ὃν τρόπον καὶ αἱ ἐθνικαί.» Θέτω τὸ ζήτημα, οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονταί τινες· θόρυβος).

§135ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε πρόεδρε.

§136ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον· ἀκόμη δὲν εἶπα τίποτε. Καθήσατε, κύριοι! Ποία εἶναι ἡ ἀπωτέρω τροπολογία; Ἡ ἀπάλειψις;

§138ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ζητῶ τὸν λόγον περὶ τοῦ ἀπωτέρω.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§140ΠΟΛΛΟΙ. (ἀριστερόθεν) Ὄχι, ὄχι.

§141ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Τὸν λόγον θὰ φέρω περὶ τοῦ ποία πρότασις εἶναι ἀπωτέρα (θόρυβος ἀριστερόθεν).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κύριος Πετρινός;

§143ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι)· δὲν παρεδέχθη. Κύριοι, ἡ ἀπωτέρω πρότασις πρὸς τὸ ἄρθρον δὲν εἶναι καμμία ἀμφιβολία, ὅτι εἶναι ἐκείνη, ἥτις λέγει νὰ ἐξαλειφθῇ τὸ ἄρθρον. Λοιπὸν θέτω πάλιν τὸ ζήτημα· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν νὰ σηκωθῶσι.

§145ΠΟΛΛΟΙ. (δεξιόθεν) Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 20).

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα λοιπὸν εἶναι· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τοῦ 5 ἄρθρου λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ἡ ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 143· 100 εἶπον ὄχι, 43 ναί· δὲν εἴμεθα πλήρεις· θὰ δημοσιευθοῦν διὰ τῆς ἐφημερίδος τὰ ὀνόματα τῶν ἀποχωρησάντων. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ τετάρτῃ μ. μ.)

Ὁ Πρόεδρος

Ι. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Θ. Βενετσάνος. Θεόφιλος Γεωργίου. Ἀλ. Δόσιος.