1863.11.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΡΠΓʹ.

Τῆς 27 Νοεμβρίου 1863.

(Τετάρτη).

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου πλήρους γενομένης τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχονται αἱ συζητήσεις· καθήσατε, Κύριοι πληρεξούσιοι. Αὔριον λήγει ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπάρχοντος Προεδρείου· ὥστε τὴν Παρασκευὴν ὡς πρῶτον ἀντικείμενον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ νέου Προεδρείου.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπληρώθησαν αἱ εἰσηγητικαὶ ἐπιτροπαὶ ἐπὶ διαφόρων νομοσχεδίων· ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῶν προσόντων τῶν ὑπαλλήλων· περὶ μισθοδοσίας τοῦ κατωτέρου κλήρου· περὶ ἐκτάκτου δημοτικοῦ δασμοῦ τοῦ δήμου Ἀθηναίων· περὶ τῶν προικοκτήτων σταφιδαμπέλων· περὶ προσδιορισμοῦ καὶ τόπου διαμονῆς τῶν ἐν ἀργίᾳ ἀξιωματικῶν· περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ στρατιωτικοῦ Γαλλικοῦ συστήματος ἐν Ἑλλάδι· περὶ ἐξαιρέσεως τῶν μαθητευσάντων εἰς τὴν στρατιωτικὴν Σχολὴν ἐκ τοῦ ψηφίσματος ΟϚʹ. περὶ ἐθνοφυλακῆς. Τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν αὐτῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι συνημμένα εἰς τὸν ἐπὶ τούτῳ πίνακα, παρακαλοῦνται νὰ συνέλθουν αὔριον περὶ τὴν δεκάτην ὥραν.

§4ΣΧΙΝΑΣ. Περὶ ἐθνοφυλακῆς εἴπατε;

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Λόντου.

§6ΣΧΙΝΑΣ. Περὶ τοῦ ἀρχηγείου τί γίνεται;

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκόμη δὲν ἐξελέχθησαν οἱ εἰσηγηταί· ὑποβάλλω ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀλληλογραφίας τοῦ Ὄθωνος· ὁ εἰσηγητὴς αὐτῆς παρακαλεῖται νὰ τὴν ἀναγνώσῃ.

§8ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, ἡ Συνέλευσις, ὡς ἐνθυμεῖσθε, δι’ ἀποφάσεώς της τῆς 13 Ἀπριλίου ἐκήρυξε τὴν κατασχεθεῖσαν ἐν τοῖς Ἀνακτόροις ἀλληλογραφίαν τοῦ Ὄθωνος ὡς ἐθνικὸν κτῆμα. Κατὰ δὲ τὴν συνεδρίασιν τῆς 16 Σεπτεμβρίου ἐκλήρωσε τὴν ἐπιτροπὴν, ἵνα προβῇ αὕτη εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεώς της. Ἡ εἰκοσαμελὴς ἐπιτροπὴ συνῆλθεν, ἀλλ’ οἱ λόγοι, οἵτινες ἐπροκάλεσαν τὸ πρῶτον τὴν ἀναστολὴν τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως, ἐπροκάλεσαν καὶ πάλιν τὴν παρεμπόδισιν, τουτέστι παραστάσεις πάλιν τῶν δύο πρεσβευτῶν τῆς Ἀγγλίας καὶ Γαλλίας ἀπῄτησαν νὰ μὴ προβῶμεν εἰς ἀποσφράγισιν τῶν ἐγγράφων ἐκείνων καὶ κατάταξιν μέχρις ὅτου φθάσῃ ὁ Βασιλεύς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, καὶ ἀναγνωρίζουσα, ὅτι ὀφείλομεν ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ ὑπακούωμεν εἰς ἀπαιτήσεις Δυνάμεων, πρὸς τὰς ὁποίας ἀνέκαθεν καὶ εἰς τὸ μέλλον θὰ ὀφείλωμεν σεβασμὸν καὶ εὐγνωμοσύνας, δὲν ἐνόμισε πρέπον νὰ προβῇ εἰς καμμίαν πρᾶξιν. Ἐλθόντος τοῦ Βασιλέως ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθεν, ἐσκέφθη καὶ ἐθεώρησεν ὡς τὸ καταλληλότερον μέσον, ἵνα παύσουν ὅλαι αἱ ἀπαιτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ γείνωσιν ἔξωθεν, νὰ ψηφίσῃ ἡ Συνέλευσις τὴν ἀκόλουθον πρότασιν. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις ψηφίζει. «Τὰ ἐν τοῖς Ἀνακτόροις κατασχεθέντα διὰ τῆς ἀπὸ 13 Ἀπριλίου ε. ε. ἀποφάσεως αὑτῆς ἔγγραφα τοῦ πρώην Ἡγεμόνος παραδίδει πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων, πεποιθυῖα, ὅτι ἐξ αὐτῶν ὅσα ἀφορῶσι τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, τὰς ὑποθέσεις καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, καὶ ἐν γένει τὸ ἐσωτερικὸν, θέλουσι διατηρηθῆ ἐν τοῖς Ἀνακτόροις καὶ ἀποτελέσει μέρος τοῦ Βασιλικοῦ Ἀρχείου.» Τὴν πρότασιν ταύτην συνιστᾷ εἰς τὴν Συνέλευσιν ἡ ἐπιτροπὴ, ὡς συμβιβάζουσαν ὅλας τὰς ἀπαιτήσεις.

§9ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται ἅπαντες). Παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὰ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Τὸ πρῶτον εἶναι ἡ ἀπάντησις τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Κ. Ζιμβρακάκη. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§11ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ναυτικῶν). Τὸ Ναυτοδικεῖον ἐσυστήθη διὰ τοῦ νόμου τῆς 5 Αὐγούστου 1861. Διελύθη δὲ δυνάμει θεσπίσματος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως τῆς 9 Ἰουλίου 1863. Καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς διαρκείας του οὐδεμίαν ἐδίκασε δίκην, καθόσον ἠδυνήθην νὰ ἐξάξω ἀπὸ τὰ ἀρχεῖα τοῦ ὑπουργείου. Ὡς λόγοι τῆς διαλύσεως ἀναφέρονται εἰς τὸ θέσπισμα τὰ οἰκονομικὰ μέτρα. Παρατηρήσας, Κύριοι, εἰς τὴν δαπάνην, ἥτις ἦτο ἀναγκαία πρὸς συντήρησίν του, εἶδον ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη ἀναβαίνει εἰς τὸ ποσὸν τῶν 2,240 κατὰ μῆνα δραχμῶν. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι σημαντικὸν, διότι καὶ ἐὰν προταθῇ ἀκόμη, ὅτι τὰ μέλη τοῦ δικαστηρίου ἔπρεπε νὰ λαμβάνωνται ἀπὸ τοὺς διαθεσίμους, πάλιν δὲν εἶναι εἰμὴ τὸ τρίτον μόνον τῆς δαπάνης ταύτης· διότι τὰ ⅔ εἶναι ὁ μισθὸς τῶν διαθεσίμων· ἐὰν ὅμως ἐφαρμοσθῇ καθὼς ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, τότε τὰ μέλη λαμβάνονται ἀπὸ τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν θὰ λαμβάνουν ἄλλο ἐπιμίσθωμα. Ὁπωσδήποτε εὗρον διαλελυμένον τὸ δικαστήριον· ἐφρόντισα νὰ πληροφορηθῶ, ἐὰν ὑπάρχουν δίκαι ἐκκρεμεῖς, καὶ τῳόντι παρετήρησα, ὅτι ὑπάρχουν 5, 6 δίκαι περὶ ἐξυβρίσεως. Τὸ πρῶτον ἔργον μου ἦτο νὰ ζητήσω εἰσηγητήν. Καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶχον πληροφορίας ἀκριβεῖς περὶ τῆς ἱκανότητος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, ἐστράφην πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν παρὰ τοῦ ὁποίου συμφώνως μὲ τὸν νόμον, διότι οὗτος ἐπιτρέπει τοῦτο, ἐζήτησα τοιοῦτον, ἀλλὰ δὲν μοὶ ἐδόθη εἰσέτι, καὶ πρόκειται νὰ δοθῇ. Ἐὰν δὲ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ᾖναι δύσκολον νὰ ληφθῇ, θὰ λάβω τοιοῦτον ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ· διότι ἤδη ἐπληροφορήθην, ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὸ σῶμα αὐτὸ τινὲς ἀξιωματικοὶ ἱκανοὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην. Ἐπροχώρησα ἐπὶ τοῦ παρόντος μόνον εἰς τὴν πρόσληψιν τοῦ εἰσηγητοῦ, διότι ἐπί τινας ἡμέρας δὲν εἶναι ἀνάγκη τοῦ δικαστηρίου ἀκόμη, διότι θὰ γείνουν ἀνακρίσεις κτλ. Διατί δὲν συσταίνεται δικαστήριον τώρα; ἰδοὺ οἱ λόγοι. Πρόκειται ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέτρα τινὰ, τά ὁποῖα θὰ φέρουν οὐσιωδεστάτας οἰκονομίας εἰς τὸν κλάδον τοῦτον, καὶ θὰ συντείνουν εἰς τὴν τακτοποίησιν τῆς ὑπηρεσίας· πλήν λοιπὸν παρατηρήσω ποῖοι ἀξιωματικοὶ θὰ μείνουν εἰς ἐνέργειαν, δὲν θὰ δυνηθῶ νὰ σχηματίσω τὸ δικαστήριον.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα.

§13ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Ὄχι. Ἡ ἐπερώτησις, Κύριοι, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνον πρὸς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν δὲν ἔχει ἄλλον σκοπὸν, εἰμὴ νὰ προκαλέσῃ τὸν ὑπουργὸν τοῦτον νὰ βάλῃ εἰς ἐνέργειαν τοὺς ἤδη ὑπάρχοντας ποινικοὺς νόμους διὰ τὸν ναυτικὸν στρατὸν, καθὼς ὑπάρχουν καὶ διὰ τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς· ὑπάρχει νόμος, ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἀνέφερεν καὶ ὁ ὁποῖος λέγει τάδε· «Ἐν τῷ βασιλικῷ ναυτικῷ, ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη ἀπονέμεται ὑπὸ διαρκοῦς ναυτοδικείου καὶ ὑπὸ τοῦ στρατιωτικοῦ ἀναθεωρητικοῦ δικαστηρίου, τοῦ κατηρτισμένου ὑπὸ τοῦ περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας ΦΣΒ. νόμου, βιβλίον πρῶτον, τμῆμα πρῶτον, κεφάλαιον δεύτερον.» Ὁ νόμος οὗτος ἰδοὺ τί ἐννοεῖ. Εἷς κατάλογος ὁ ὁποῖος σχηματίζεται παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν ὑποβάλλεται εἰς τὴν ἔγκρισιν ἢ κύρωσιν τοῦ Βασιλέως. Ἀπαιτεῖται ἡ κύρωσις τοῦ Βασιλέως, διότι τοῦτο εἶναι ἡ ἐγγύησις πρὸς τὸν δικαζόμενον ἀξιωματικὸν διὰ νὰ μὴ μένῃ ἡ τύχη του εἰς τὴν θέλησιν τοῦ ὑπουργοῦ, διὰ νὰ μὴ διορίζῃ τὸν μὲν ἢ τὸν δὲ μέλος τοῦ δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν εἰς τὴν τύχην του εἴτε ὑπὲρ εἴτε κατά. Ἐθεωρήθη λοιπὸν παρὰ τῆς διατάξεως ταύτης ὡς ἐγγύησις εἰς τὸν δικαζόμενον. Ἡ ἐρώτησίς μου λοιπὸν ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ πληροφορηθῶ, ἐὰν ὁ ἄλλοτε ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτε ὁ νόμος ἐσχηματίσθη, ὑπέβαλε τοιοῦτον κατάλογον, ἐὰν οὗτος ἐκυρώθη ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, καὶ καὶ ἂν δυνάμει αὐτοῦ ἐσχηματίσθη τὸ ναυτοδικεῖον· διότι ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα συνιστᾶται ὁ κατάλογος, ὁ ὁποῖος μένει ὁριστικῶς· ἐάν τις τῶν ἀξιωματικῶν τούτων ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὴν ἕδραν, διορίζεται ἄλλος· καὶ ὁ νόμος προέβλεψε καὶ ἐν τῇ περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν εἶναι ἀρκετοὶ οἱ ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικοί, δύναται νὰ προσφύγῃ εἰς τοὺς ἐν ἀργίᾳ. Ἐκτὸς τούτου ἔδωσε τὸ δικαίωμα ὁ νομοθέτης, ἐὰν δὲν ὑπάρχωσιν ἐν ἐνεργείᾳ, νὰ προσληφθῶσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ, καὶ εἰς τὸ τῶν ναυτικῶν ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ. Ὁ σκοπός μου λοιπὸν δὲν εἶναι σκοπὸς ἐπιθέσεως κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ναυτικῶν· ἀπ’ ἐναντίας ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν του, διότι ὑπῆρξα κατὰ δυστυχίαν πολλοὺς μῆνας ὑπὸ ἀνάκρισιν εἰς τὰς φυλακὰς χωρὶς νὰ δικασθῶ. Ὑπάρχουν ἄτομά τινα, ἐν οἷς εἷς Τομπάζης, διατελῶν ὑπὸ ἀνάκρισιν, καὶ μολαταῦτα διωρίσθη πάλιν εἰς ἐνεργητικὴν ὑπηρεσίαν, χωρὶς νὰ περαιωθῇ ἡ ἀνάκρισις. Καὶ ἂν θέλετε νὰ ἠξεύρητε οὔτε ὡρκίσθη· ἦτον εἰς Ἀγγλίαν, ἐξεπαιδεύθη ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ διατάγματος, τὸ ὁποῖον ὅλοι γνωρίζετε (θόρυβος). Ἐπειδὴ λοιπὸν ἠξεύρω, ὅτι τὸ ναυτικὸν ἔχει τὴν τύχην νὰ ἔχῃ νομικὸν ὑπουργὸν, ἤθελον νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸν νόμον.

§14ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἤκουσα, Κύριοι, ἐν παρόδῳ τὸν ἀγορεύσαντα Κύριον Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος ἀνέφερε περὶ ναυτοδικείου καὶ εἶπεν, ὅτι ἐπιφυλάττομαι νὰ κάμω τοῦτο ὕστερον, λέγω, ὅτι ἡ ἀπάντησις αὕτη εἶναι ἐναντίον τοῦ νόμου, καὶ καλῶς ἔκαμεν ὁ προαγορεύσας, ὁ ὁποῖος ἔφερε τὸν νόμον, ὁ νόμος θέλει ναυτοδικεῖον διαρκές· ἡ δὲ διάρκειά του οὐδεμίαν φέρει δαπάνην εἰς τὸ δημόσιον· διότι οἱ ναυτοδίκαι, οἱ ὁποῖοι διορίζονται, ὅπως εἶπεν ὁ προαγορεύσας, πρέπει νὰ ᾖναι, εἰ δυνατὸν, ἀπὸ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ· ἡ δὲ διάρκεια ἀπαιτεῖται, εἶναι ὅρος ἀναγκαῖος· διότι αὐτὴ εἶναι μία ἐγγύησις, τοὐλάχιστον πρέπει νὰ ἔχωμεν ἕνα προσδιωρισμένον χρόνον ἑνὸς ἔτους ἢ δύο ἐτῶν, ὄχι ὀλιγώτερον. Ὁ εἰσηγητὴς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος παρασκευάζει τὴν ἀνάκρισιν· νομίζω, ὅτι ὅλοι αὐτοὶ εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν μισθοδοσίαν των, καὶ δὲν ὑποβάλλεται εἰς καμμίαν νέαν δαπάνην τὸ δημόσιον· εἶναι ὅμως ἀπαραίτητος ὅρος ἡ διάρκεια τοῦ δικαστηρίου.

§15ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργός). Κύριοι, ὁ τελευταῖον ἀγορεύσας παρενόησεν ὁλωσδιόλου τὴν ὁμιλίαν μου· εἶπον, ὅτι δὲν ἔχομεν ναυτοδικεῖον, ὅτι ἡ ἀνάγκη ἡ σημερινὴ εἶναι νὰ διορισθῇ εἰσηγητὴς, διότι, ἐὰν ὁ εἰσηγητὴς δὲν ἀποπερατώσῃ τὴν ἀνάκρισιν, ἐὰν δὲν παραπέμψῃ τοὺς κατηγορουμένους, τότε τὸ δικαστήριον σχολάζει. Εἶπον λοιπὸν, ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο διαρκεῖ 15 ἡμέρας· δι’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας ἀναβάλλεται ὁ σχηματισμὸς, διότι ὁ νόμος ἀπαιτεῖ ὅλα τὰ μέλη νὰ ᾖναι ἐν ἐνεργείᾳ, εἷς δὲ νὰ ᾖναι ἀντισυνταγματάρχης. Τώρα κατὰ τὰ μέτρα τῆς οἰκονομίας καὶ τῆς τακτοποιήσεως τῆς ὑπηρεσίας, δὲν γνωρίζω, ἐὰν θὰ μείνῃ εἰς ἐνέργειαν εἷς κατάλληλος ὡς πρόεδρος· ἢ ἐὰν θὰ μείνῃ εἰς ἐνέργειαν πλοίαρχος· ἐὰν δὲ μετὰ τὰ μέτρα ἴδω, ὅτι θὰ μείνουν, τότε θὰ φέρω πρότασιν νὰ λαμβάνω τὸν πρόεδρον ἐκ τῶν διαθεσίμων ἄνευ αὐξήσεως μισθοῦ.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ δεύτερον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τὴν ἐξακολούθησιν τοῦ νόμου περὶ λειβαδίων.

§18ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Φρονῶ, ὅτι σήμερον εἶχεν ὁρισθῆ ὡς ἡμέρα ἀπαντήσεως τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· μετὰ τὰ φορολογικά. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν εἴχομεν ἐπιληφθῆ τοῦ πρώτου ἄρθρου· ἡ δὲ Συνέλευσις κατὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως εἶχεν ἐξηγήσει τὴν ἐπιθυμίαν νὰ συνέλθωσιν οἱ προτείναντες τροπολογίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου ἐκείνου, καὶ νὰ συγχωνεύσωσιν, εἰ δυνατὸν, τὰς τροπολογίας των· διάφοροι λοιπὸν, ὄχι ὅλοι δυστυχῶς, συνελθόντες προχθὲς συνεχώνευσαν τὰς τροπολογίας των εἰς τὴν ἑξῆς γενικήν. Οἱ συγχωνεύσαντες εἰσὶν ὁ Κύριος Δεληγεώργης, Σπ. Ἀντωνιάδης, Αἰνιὰν, Στυλ. Ζῶτος, Κεχαγιᾶς, Κουμουνδοῦρος.

§20ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε λοιπὸν τὴν συγχωνευθεῖσαν τροπολογίαν. Οἱ κατὰ τοὺς Νομοὺς Ἀκαρνανίας καὶ Αἰτωλίας, Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, καὶ τὰς ἐπαρχίας Λεβαδείας καὶ Θηβῶν ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι παραχωροῦνται εἰς τὴν κατὰ παράκλησιν κατοχὴν τῶν δήμων, ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν ὁποίων κεῖνται. Θέλουσι δὲ ἐνοικιάζεσθαι διὰ δημοπρασίας πρὸς ὄφελος αὐτῶν καὶ τῶν οἰκείων ἐπαρχιῶν, κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τῶν ἑπομένων ἄρθρων· καθόσον δὲν εἶναι ἀναγκαῖοι πρὸς νομὴν τῶν ζώων ἑκάστης κοινότητος. Ἐκ δὲ τοῦ ἐνοικίου θέλει λαμβάνει τὸ δημόσιον ἐπικαρπίας δικαίωμα 15%, καὶ διατηρεῖ τὸ δικαίωμα τῆς διαθέσεως, ἐκχερσώσεως καὶ καλλιεργείας τῶν γαιῶν τούτων κατὰ τοὺς κειμένους Νόμους. Οἱ δὲ λοιποὶ τοῦ Κράτους ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι μένουσιν εἰς οἵαν ἦσαν κατάστασιν. Εἰς οὐδεμίαν οἰκογένειαν ἐπιτρέπεται νὰ βόσκῃ ἴδια ζῶα ἐντὸς τῆς παραχωρημένης εἰς τὴν κοινότητα περιφερείας πλείονα τῶν ἑκατὸν μικρῶν καὶ δέκα μεγάλων.»

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐπαναλάβωμεν τὴν συζήτησιν.

§23ΤΙΝΕΣ. Ζητοῦν τὸν λόγον.

§24ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ δώσω τὸν λόγον εἰς κανένα ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§26ΖΕΡΒΑΣ. Ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος ζητῶ τὸν λόγον. Αὐτὴ ἡ τροπολογία μεταβάλλει ὅλωσδιόλου τὸ ζήτημα.

§27ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, περὶ τίνος πρόκειται;

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος.

§29ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Τώρα ἦλθεν ἡ τροπολογία εἰς ψηφοφορίαν.

§30ΖΕΡΒΑΣ. Θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς τροπολογίας, ἡ ὁποία μεταβάλλει ῥιζηδὸν τὸ ζήτημα. Κύριοι, ἡ σημαντικωτέρα ἀφορμὴ, ἡ ὁποία μᾶς παρεκίνησε νὰ φέρωμεν τὸ ζήτημα τῆς ἐθνικῆς βοσκῆς πρὸς συζήτησιν, ὑπῆρξε τὸ μέτρον τὸ κύριον, τὸ οἰκονομικόν. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατεβιβάσαμεν τοὺς φόρους οὐσιωδῶς, καὶ ὅτι τὸν καταβιβασμὸν τὸν δίκαιον τῆς ἀδίκου φορολογίας τοῦ λαοῦ, ἀπεφασίσαμεν νὰ ἀναπληρώσωμεν δι’ ἄλλων μέσων. Ἓν τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα πολλοὶ ἐπροτείναμεν, ἦτο καὶ ἓν μέρος τῆς ἐθνικῆς βοσκῆς.

§31ΤΙΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι οὐσιαστικὴ ἀγόρευσις.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ θέσητε ζήτημα, Κύριε Ζέρβα, ὄχι νὰ ὁμιλήσητε πάλιν ἐκ νέου περὶ τοῦ ζητήματος.

§33ΖΕΡΒΑΣ. Λοιπὸν βλέπω πρῶτον, ὅτι ἡ διάθεσις τῆς ἐθνικῆς βοσκῆς γίνεται πρὸς ὠφέλειαν ἐπαρχιῶν τινων. Δεύτερον εἶναι μερικισμός. Προνόμια δὲν πρέπει νὰ χαράξωμεν σήμερον, οὔτε νὰ παραδεχθῶμεν. Ἰδοὺ βλέπετε, Κύριοι, ὅτι ἐρχόμεθα εἰς μίαν διαίρεσιν, εἰς ἓν προνόμιον· ἀποκρούω αὐτὴν τὴν τροπολογίαν καὶ λέγω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ φέρωμεν δι’ οἰκονομικὰς ἀνάγκας αὐτὸ τὸ ζήτημα. Νομίζω, ὅτι ὅλοι οἱ ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι πρέπει νὰ φορολογῶνται διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου, ἵνα συντελῶσιν εἰς τὴν ἀνακούφισιν τῶν ἐξόδων τοῦ κράτους· διὰ τοῦτο ἀποκρούω τὴν τροπολογίαν καὶ προτείνω γενικὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ὥστε ὅλας τὰς ἐθνικὰς βοσκὰς νὰ τὰς διαθέσῃ ἡ κυβέρνησις ὅπως θέλει.

§34ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχω, Κύριοι, παρὰ δύω μόνον λέξεις νὰ εἴπω, δηλ. ὅτι ὁ προλαλήσας ἐλησμόνησε τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Συνελεύσεως παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὸ νομοσχέδιον. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἦτο ἡ ἄρσις τοῦ διατάγματος τοῦ 33· καὶ ὅλοι, Κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ κατεκρίναμεν τὸ διάταγμα αὐτὸ ὡς ἄδικον. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἀνεπτύχθησαν διάφορα συστήματα· κατὰ δὲ τὴν συζήτησιν ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ διάταγμα ἐφηρμόσθη μόνον εἰς ἐπαρχίας τινὰς τῆς Ῥούμελης. Δὲν ἔχομεν σήμερον νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς οὐσίας, διότι τὸ ζήτημα ἐξηντλήθη· συνεζητήθησαν ὅλα τὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἐπειδὴ δὲ ὑπεβλήθησαν πολλὰ καὶ διάφορα ζητήματα, κ’ ἐπειδὴ ἐσυγχύσθησαν αἱ ἰδέαι τῆς Συνελεύσεως, συνῆλθον οἱ διάφοροι ὑποβαλόντες συστήματα, καὶ αὐτοὶ ἔφθασαν εἰς κοινὴν ἀπόφασιν καὶ ὑπέβαλον τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ψηφίσωμεν σήμερον. Δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν τοῦτο τὸ σύστημα εἶναι καλὸν, ἢ ἐκεῖνο, διότι τοῦτο τὸ ζήτητα ἐξητάσθη ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις. Λέγει ὁ Κύριος Ζέρβας, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν προνόμια εἰς ἓν μέρος τῆς ἐπικρατείας καὶ τὸ ἄλλο νὰ ὑποβάλωμεν εἰς φόρους· κἀνὲν προνόμιον δὲν δίδεται, διότι εἰς τὴν Πελοπόννησον ἡ παρελθοῦσα κυβέρνησις δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ διάταγμα, διότι δὲν ὑπῆρχον λειβάδια. Λοιπὸν λέγομεν διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς νὰ μένουν τὰ πράγματα εἰς ἣν ἦσαν κατάστασιν· κατὰ συνέπειαν δὲν πρόκειται σήμερον νὰ γείνῃ συζήτησις.

§35ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔρχομαι ν’ ἀποκρούσω τὴν τροπολογίαν, ἔρχομαι νὰ ζητήσω τὴν μεταβολὴν μιᾶς λέξεως· τὴν λέξιν φόρον ἐπικαρπίας. Δὲν εἶναι ἐνταῦθα φόρος, ἀλλὰ δικαίωμα ἐπικαρπίας. Δεύτερον νομίζω, ὅτι τὸ 15% διὰ τὸ δημόσιον εἶναι ὀλίγον.

§36ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§37ΔΡΟΣΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι λαμβάνομεν 15% δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐκ τῶν δημοτικῶν καρπῶν, ἀλλ’ ἐκεῖ λαμβάνεται ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος. Ἂν ὑπολογίσητε τὸ δικαίωμα ἐκεῖνο ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος θέλετε ἴδει, ὅτι ὑπερβαίνει τὰ 70%. Δὲν προτείνω ὅμως νὰ λαμβάνωμεν καὶ τοιοῦτον δικαίωμα ἐκ τῶν λειβαδίων, τῶν ὁποίων τὸ εἰσόδημα εἶναι καθαρὸν, ἀλλὰ λέγω, ἐπειδὴ τὸ κράτος ἔχει ἀνάγκας, ἔχομεν καθῆκον νὰ φροντίσωμεν καὶ περὶ αὐτῶν ἀφήνοντες τὸ μεγαλήτερον μέρος ὑπὲρ τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Στερεᾶς, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς δημόσια ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ ᾖναι εἰς βάρος αὐτῶν τῶν ἐπαρχιῶν, ἀπαλλαττομένου τοῦ δημοσίου ἀπὸ τὰς δαπάνας, αἵτινες ἐγίνοντο εἰς λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου, διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, γεφυροποιΐαν κλπ. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ προσδιορισθῇ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον θὰ λαμβάνῃ τὸ κράτος, εἰς 25%.

§38ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Ζῶτος.

§40Δ. ΖΩΤΟΣ. Κύριοι! Δὲν ἀπαντῶ εἰς ὅλας τὰς παραδοξολογίας, τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ Κ. Ζέρβας, διότι, ἄλλα εἶπε κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ ἄλλα σήμερον· θέλω μόνον δύο λόγους νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὴν ὁμιλίαν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς ἐπρότεινεν ἀντὶ τοῦ 15% ὡς δικαίωμα ἐπικαρπίας νὰ δώσουν αἱ βοσκαὶ 25 εἰς τὴν στερεὰν Ἑλλάδα, ὅπου ἡ τροπολογία ἀναφέρει· ἕως τόρα τὸ δημόσιον, ὡς γνωρίζετε, δὲν ἐλάμβανε λεπτὸν· ἕως τόρα ἐγίνοντο πολλαὶ καταχρήσεις, καὶ ἡ αἴτησις ἡμῶν δὲν ἦτο αἴτησις φορολογικοῦ σκοποῦ, ἀλλ’ ἀπαλλαγὴ ἐκ τῶν δεινῶν. Ἡμεῖς οἱ ἴδιοι κάτοικοι τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος ἐπροτείναμεν τοῦτο διὰ ν’ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τὰς ἀδικίας τοῦ διατάγματος τοῦ 33· διὰ νὰ σωθῶμεν ἀπὸ τὴν κατεπίεσιν καὶ τὴν κατάχρησιν, αἱ ὁποῖαι ἐγίνοντο, καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Συνέλευσιν νὰ μᾶς δικαιώσῃ καὶ νὰ ψηφίσῃ σήμερον τὸ 15%· καὶ τὸ περιπλέον νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸν τόπον. Ἐὰν θέλῃ ἡ Συνέλευσις νὰ μᾶς ἐπιβαρύνῃ θὰ ὑποκύψωμεν· ἀλλὰ πιστεύω ἡ Συνέλευσις μεριμνῶσα περὶ ὅλων τῶν Ἑλλήνων θὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ ἡμῶν· ἐκτὸς δὲ τούτου Κύριοι, παρατηρήσατε, ὅτι ἡ Στερεὰ Ἑλλὰς, εἴτε ἐκ τῆς θέσεως εἴτε ἐκ τῶν δυστυχημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπέφερεν εἰς τὸ διάστημα τῆς βασιλείας τοῦ Ὄθωνος, ὑπέφερεν ληστείαν, καταστροφὰς τρομερὰς, κ’ εἶναι πολὺ ὀπίσω καὶ ὡς πρὸς τὴν ὁδοποιΐαν καὶ ὡς πρὸς τὴν γεφυροποιΐαν καὶ ὡς πρὸς ἄλλα ἀντικείμενα. Ζητῶ λοιπὸν νὰ γείνῃ ὡς καὶ πρότερον τὸ δικαίωμα τοῦ δημοσίου εἰς 15%.

§41ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι ἐφωτίσθησαν παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη.

§43ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Κατὰ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον θέλουν τινὲς νὰ γείνουν αἱ ἐνοικιάσεις τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν, τοὐτέστι διὰ λογαριασμὸν τινῶν δήμων, δὲν εἶναι ἄλλο εἰμὴ δήμευσις τῆς ἐθνικῆς γῆς (θόρυβος). Μάλιστα, Κύριοι, εἶναι ἀναντίῤῥητον Κύριοι, ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἔχουν τὰ αὐτὰ δικαιώματα ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς περιουσίας. Πρὸς τί λοιπὸν αὐτὰ τὰ προνόμια; δὲν εἴμεθα ἡμεῖς Ἕλληνες; Προτείνω λοιπὸν νὰ ἐνοικιασθῶσιν ὅλα τὰ ἐθνικὰ λειβάδια διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου ὡς ἐθνικὴ περιουσία· καὶ ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει νὰ ἐνοικιασθῶσι διὰ λογαριασμὸν ὅλων τῶν δήμων τοῦ κράτους, νὰ τεθῶσι δὲ τὰ χρήματα τῆς ἐνοικιάσεως εἰς ἰδιαίτερον ταμεῖον διὰ νὰ ἐξοδεύωνται εἰς τὴν ὁδοποιΐαν τοῦ κράτους, καὶ οὐχὶ μόνον διά τινας δήμους ὅπερ δὲν εἶναι δίκαιον. (χειροκροτήσεις).

§44ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν ἔχω κᾀμμίαν παρατήρησιν νὰ κάμω εἰμὴ ἐπὶ τῆς τελευταίας διατάξεως καὶ τοῦτο ἵνα μὴ χρησιμεύσῃ ὁ νόμος αὐτὸς ὡς μέσον κερδοσκοπίας μερικῶν καὶ ἰδοὺ, Κύριοι, τί λέγει ἐνταῦθα «Εἰς οὐδεμίαν οἰκογένειαν ἐπιτρέπεται νὰ βόσκῃ ἐντὸς τῆς παραχωρουμένης εἰς τὴν κοινότητα περιφερείας νομὴ πλείων τῶν 100 μεγάλων ζώων καὶ 10 μικρῶν» ἐγὼ λέγω νὰ προστεθῇ ὅτι ἡ χορηγουμένη νομὴ τῶν 100 ζώων καὶ 10 μικρῶν νὰ χορηγῆται εἰς τοὺς ἔχοντας πραγματικῶς τοιαῦτα πρὸς ἰδίαν αὑτῶν χρῆσιν.

§45Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης δὲν γίνεται μνεία τις περὶ τῶν περιφερειῶν ἐκείνων, τὰς ὁποίας εἶχεν ἀφαιρέσει ἀπὸ τὰς κοινότητας καὶ ἀπὸ τοὺς κατόχους τὸ διάταγμα τοῦ 1833 καὶ εἶχεν ἀποδώσει εἰς τὸ δημόσιον, καὶ αἵτινες ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τὴν κτῆσιν τοῦ δημοσίου. Ἐν ᾧ δὲ εἰς τὸν 1 παράγραφον τῆς τροπολογίας τῆς ψηφοφορίας δὲν γίνεται μνεία τις περὶ τῶν περιφερειῶν αὐτῶν, εἰς τὸν 2ον γίνεται μνεία καὶ προσδιορίζεται ὁ ἀνώτατος ὅρος τῶν κτηνῶν, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ βόσκωσιν εἰς τὰς περιφερείας τῶν κοινοτήτων. Ἐπιθυμῶ οἱ συντάξαντες τὴν τροπολογίαν νὰ μᾶς εἴπωσιν, ἂν περιλαμβάνεται καὶ ἡ διάθεσις τῶν περιφερειῶν τῶν κοινοτήτων, ἢ μόνον αἱ ἐθνικαὶ βοσκήσιμοι γαῖαι;

§46ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Γόρτυνος· α) ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς διαθέσεως τῶν περιφερειῶν τῶν ἀνηκουσῶν εἰς τὰς κοινότητας, τὰς ὁποίας περιφερείας εἶχεν ἀφαιρέσει ἀπὸ τὴν διαχείρισιν αὐτῶν τὸ διάταγμα τὸ καταργηθὲν, παρατηρῶ ὅτι ἡ τροπολογία δὲν σκοπεῖ νὰ διατάξῃ τίποτε, διότι ὑπάρχουν ἑπόμενα ἄρθρα, τὰ ὁποῖα κανονίζουν περὶ τῶν κοινοτικῶν περιφερειῶν· διότι, ὅπως εἶπεν, καὶ ὁ Κ. Δεληγιάννης, ὑπάρχουν χωρία καὶ σήμερον ἀκόμη, πρὸ τῆς καταργήσεως τοῦ διατάγματος, τὰ ὁποῖα ἔχουν περιφερείας, εἴτε, διότι τὰς ἔλαβον διὰ τοῦ δικαστηρίου, εἴτε, διότι δὲν τὰς εἶχεν ἀφαιρέσει τὸ δημόσιον. Προσέτι σήμερον, μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ διατάγματος τινὲς κοινότητες ἀπέκτησαν περιφερείας. Καὶ περὶ τῶν μὲν, καὶ περὶ τῶν δὲ, τὸ προκείμενον ἄρθρον σιωπᾷ, τὸ νομοσχέδιον καὶ αἱ ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίαι ἀναφέρουσι πῶς θὰ διαχειρισθῶσιν αἱ μὲν καὶ αἱ δέ· διότι αἱ κοινότητες εἶναι ἠθικὰ πρόσωπα καὶ ἓν ἐκ τῶν πρώτων μελημάτων τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἶναι νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς περιουσίας αὐτῶν. Εἰς τὸ ἑπόμενον ἄρθρον πρέπει νὰ ὁρίσωμεν, πῶς αὗται θὰ διαχειρίσωσι τὴν περιφέρειάν των. Ἡ τροπολογία, πᾶν ὅ,τι περιλαμβάνει, εἶναι περὶ τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν.

§47ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διατηροῦν τὸ δημόσιον τὴν διάθεσιν, ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ἐκχερσώσεως;

§48ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Γνωρίζει ὁ Κ. πληρεξούσιος Μεσσήνης ὅτι ἡ προσθήκη αὕτη δὲν ὑπῆρχε καὶ ὅτι ἐπρόσθεσα αὐτὴν κατ’ αἴτησίν του, διότι ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος ἔλαβε μέρος εἰς τὴν συγχώνευσιν τῶν τροπολογιῶν— Ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος μοὶ παρετήρησεν ὅτι δὲν ἀρκεῖ νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ δημόσιον διατηρεῖ τὸ τῆς διαθέσεως δικαίωμα, ὅθεν προσέθηκα καὶ τὸ τῆς ἐκχερσώσεως καὶ καλλιεργείας. Θὰ μοὶ συγχωρήσητε νὰ εἴπω δύο λέξεις πρὸς τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοὺς ῥήτορας τοὺς ὑπὲρ αὐτοῦ, ὅτι ἂν ἤθελον σκεφθῇ ἀκριβέστερον τὰ πράγματα, ἤθελον ἰδεῖ ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ πληρώνεται καὶ αὐτὸ τὸ 15%, ἀφοῦ εἰς τὰ ⅘ τοῦ κράτους ἀποφασίζωμεν οἱ ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι ν’ ἀφίνωνται εἰς τὴν ἐλευθέραν νομὴν τῶν ζώων, εἰς δὲ τὰς ἐπαρχίας τοῦ ⅕ ἀναγκαζόμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν τὸ χρέος τῆς ἀγορᾶς τῶν βοσκῶν, διότι ἄπειρα κακὰ μαστίζουσιν αὐτὰς, τὰ ὁποῖα διὰ τῆς θυσίας ταύτης τοῦ τόπου πρόκειται νὰ ἐλαττωθῶσιν.

§49ΖΕΡΒΑΣ. Ὅλαι αἱ λοιπαὶ κοινότητες αἱ ἀναφερόμεναι χαίρουν τὸ δικαίωμα....(θόρυβος).

§50ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βλέπω, Κύριε Ζέρβα, ὅτι δὲν ἐνοήσατε καλῶς περὶ τίνος πρόκειται (θόρυβος).

§51ΚΑΣΤΑΝΑΚΟΣ. Εἰς ὅλον τὸ κράτος ὑπάρχουν ἐθνικοὶ τόποι, οἱ Καραγκούνιδες, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἀπὸ τὸ τουρκικὸν πρέπει νὰ πληρώνουν.

§52ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πολὺ λεπτὴ εἶναι ἡ παρατήρησις, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἄλλως πως τὸ νομοσχέδιον, καὶ οὐχὶ ὅπως ἔγινεν. Ὁ Κ. Καστανάκος δὲν ἔχει καθόλου δίκαιον, διότι ἐνταῦθα δὲν ὑπάρχουν Τοῦρκοι, ἀλλ’ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται τὸν χειμῶνα καὶ βόσκουν, εἶναι ἐγγεγραμμένοι δημόται εἰς τὴν Εὐρυτανίαν, δὲν ἔρχονται ἀπὸ τὴν Ἤπειρον, εἶναι πολῖται Ἕλληνες, καὶ ἐνεγράφησαν, ἀφοῦ εἶδον ὅτι τινὰ προνόμια παρακολουθοῦν τὴν διατύπωσιν ταύτην. Ἡ ἰσότης λοιπὸν, Κύριοι, ἀπαιτεῖ νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὔτε τὸ 15%. Καὶ μολαταῦτα γίνεται πρότασις αὐτὸ τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον θὰ προσφέρωσιν οἱ κτηνοτρόφοι τινῶν ἐπαρχιῶν ἐξαιρετικῶς, νὰ δίδηται εἰς τὸ δημόσιον! ἀποκρούω, Κύριοι, τὴν γνώμην αὐτὴν, λέγω δὲ ὅτι αὐτὰ τὰ χρήματα πρέπει νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς ἔμμεσον ὠφέλειαν τῶν συνεισφερόντων κτηνοτρόφων καὶ εἰς ἄμεσον ὠφέλειαν τῶν κοινοτήτων καὶ τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν. Ἔπειτα ΚΚ. εἴμεθα ἀντιπρόσωποι μετὰ μίαν ἐπανάστασιν· κατὰ τὸ παρελθὸν δὲν ἠκούετο τίποτα ἄλλο παρ’ ὅτι αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις ἡ κατηραμένη, ἥτις ἔπεσε, παρημέλησε ὁλοτελῶς τὰς ἐπαρχίας, ὅτι εἰσήγαγεν εἰς τὸν τόπον ἓν σύστημα πολυτελὲς ὡς ἐκ τοῦ ὁποίου κατεσπατάλευσε τὸν δημόσιον πλοῦτον εἰς ἀνωφελεῖς δαπάνας.....

§53ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἡμεῖς Κ. Πρόεδρε· νὰ ὑπερασπισθῶμεν τὸν τόπον μας, ἀφοῦ ὑπερασπίζεται τοὺς καραγκούνιδες.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§55ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Φαίνεται σᾶς ἐπίκρανεν ἡ τελευταία μου παρατήρησις. Λοιπὸν αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις παρημέλησε τὸν τόπον ὁλοτελῶς καὶ γογγυσμὸς μέγας ὑπῆρχε, μὴ ἐξαιρουμένης μηδὲ τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύει ὁ Κ. Λύσανδρος, ὅτι δὲν στρέφει τὰ βλέμματά της πρὸς τὸν λαὸν, ὅστις πνίγεται εἰς τοὺς ποταμοὺς δι’ ἔλλειψιν γεφυρῶν, ὅστις πνίγεται εἰς τὰς πεδιάδας μεταβληθείσας εἰς τέλματα, ὅστις δὲν ζῇ ἐν κοινωνίᾳ, διότι δὲν ἔχει μέσα συγκοινωνίας καὶ ἐργάζεται ὡς θήτης καὶ ἐσοδεύει ὡς τοιοῦτος· γίνεται μία ἐπανάστασις, καὶ μεταξὺ πολλῶν ἄλλων μέτρων γενικωτέρων, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν, παρουσιάζεται κατὰ πρῶτον μερική τις περίθαλψις ἐκ τοῦ ἐγγὺς ἐνδιαφέρουσα τοὺς ἀνθρώπους τῶν ἐπαρχιῶν τῶν συνεισφερουσῶν καὶ διατηρουσῶν τὸ κράτος, ἀλλὰ τρομερὰ κατακραυγὴ ἐγείρεται ἀπό τινας «πῶς· νὰ δοθῇ εἰς τοὺς δήμους, εἰς τὰς κοινότητας;». Καὶ διατὶ ταῦτα; διότι χωρίζεται τὸ δημόσιον ἀπὸ τὸν τόπον! καὶ εἰς ποίαν περίστασιν; ἐπὶ μιᾶς ἑκουσίου συνεισφορᾶς, τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος δημότης ἐπιβάλλει εἰς τὸν ἑαυτόν του. Ἀλλ’ ἀκούονται φωναὶ ἀπ’ ἐδῶ καὶ ἀπ’ ἐκεῖ, «ἐξαιρετικόν·» ποῖος θὰ προτείνῃ ἐξαιρετικὸν, ἐδῶ εἴμεθα ἀντιπρόσωποι ἀπὸ ὅλας τὰς ἐπαρχίας· διὰ τὰ ¾ τὸ θέλετε; διὰ τὰ 4/4; Κάθε ἄλλος πλὴν ἐμοῦ εἰμπορεῖ νὰ τὸ θέλῃ ἐξαιρετικόν.

§56ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Διὰ τὸ ὅλον.

§57ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διὰ τὸ ὅλον· ἀλλὰ μὴ ἔρχεσαι καὶ λέγεις τὸ δημόσιον ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ τὸ ½, διότι ἀποδεικνύεις μὲ τοῦτο ὅτι ἐξελθὼν ἀπὸ μίαν ἐπανάστασιν δὲν ἐνόησες τὰς αἰτίας, δὲν ἐνόησες ὅτι ὁ λαὸς ἔχει ἀνάγκην προστασίας.

§58ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι τὰ λειβάδια προστασία (θόρυβος, ἀποδοκιμασία).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τάξιν, Κύριοι, δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή! ἀφήσατε τὰς διακοπάς.

§60ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ τὸ σχέδιον, Κύριοι, ἐπροτάθη ἀπὸ τὸ 1860 εἰς τὴν Βουλήν· ἀπὸ τοῦ 1860 ὑπάρχει εἰς τὴν Βουλὴν ἡ πρότασις τοῦ νὰ δοθῇ ἡ νομὴ τῶν ἐθνικῶν βοσκησίμων τόπων εἰς τοὺς δήμους νὰ ἐνοικιάζηται παρὰ τῶν δήμων πρὸς ὄφελος αὐτῶν τῶν ἰδίων καὶ νὰ χρησιμεύσῃ ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν ὁδοποιΐαν καὶ γεφυροποιΐαν· ἦτο σχέδιον γενικὸν, καὶ τὴν σήμερον ἐπαρουσιάσθη καὶ πάλιν παρ’ ἐμοῦ ὡς γενικόν· ἀλλὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ παρετάθη 10 ἡμέρας· αἱ διαφωνίαι ὡς πρὸς τὰ μερικώτερα ζητήματα ἦσαν τόσον πολλὰ, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσουν οἱ προτείναντες εἰς συμβιβασμόν. Οἱ γνωρίζοντες καλλίτερά μου τὴν Μαντινείαν, τὴν Ἀρκαδίαν, τὴν Ἀργολίδα, μοὶ εἶπον, ὅτι ἐὰν οὕτω γίνῃ τὸ τῶν βοσκῶν, θὰ βλαφθῇ ὁ τόπος· ἐγὼ εἰς τὴν εἰλικρίνειαν αὐτῶν πεισθεὶς συγκατένευσα εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ μέτρου, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ περιορισμὸς δὲν ἀφήρεσε τὸν χαρακτῆρα τὸν πατριωτικὸν τῆς προτάσεως, τῆς ὠφελείας τοῦ τόπου. Ὅσαι φωναὶ λοιπὸν ἐγείρονται ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ σχεδίου, εἶναι φωναὶ, αἱ ὁποῖαι δὲν προέρχονται ἀπὸ ἀνθρώπους ἐξετάσαντας τὰ πράγματα, ἀλλ’ ἀντιλαμβάνοντας αὐτὰ ἐπιπολαίως· διὰ τοῦτο πολεμοῦν προτάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶμαι βέβαιος ὅτι θέλουν ἐπικροτηθῆ ἀπὸ τὸν λαὸν, ὅταν ἐπιψηφισθῶσιν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Ἂς μὴ μιμηθῶμεν τὴν πεσοῦσαν βασιλείαν, ἥτις ὁσάκις εὕρισκεν εὐκαιρίαν παρεγέμιζε τὴν κοιλίαν τοῦ λαοῦ μὲ ὑποσχέσεις προικοδοτήσεων, ἀλλ’ οὐδέποτε ὡρμήθη εἰς πραγματοποίησιν αὐτῶν. Ὄχι λοιπὸν μιᾶς ἰδέας, ἐπελθούσης αὐτὴν τὴν στιγμὴν, ἀλλὰ πρὸ πολλοῦ προεισηγμένης καὶ ὑποσχέσεως μυριάκις δοθείσης εἰς τὸ ἔθνος ἐπιχειροῦμεν τὴν πραγματοποίησιν· Ἀλλὰ δὲν γίνεται τὸ μέτρον γενικὸν, ποῖος σᾶς πταίει; Ὁ Κύριος Ζέρβας ἀναβαίνει ἐπὶ τοῦ βήματος.

§61ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, Κύριε πρόεδρε, ἐφωτίσθημεν (συγχρόνως ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις λοιπὸν ἐφωτίσθη.

§63ΖΕΡΒΑΣ. Προσβάλλεται ὁ τόπος δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου, Κύριε πρόεδρε, θὰ ὁμιλήσω (θόρυβος).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τάξιν, Κ. Ζέρβα, θὰ σᾶς ἀποδοκιμάσῃ ἡ Συνέλευσις.

§65ΖΕΡΒΑΣ. Μᾶς ἐμποδίζετε τὸν λόγον.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις σᾶς ἀφαιρεῖ τὸν λόγον, ἀπέκαμε πλέον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀκούῃ ἀδιακόπως τὸν Ζέρβαν (χειροκροτήματα ὑπό τινος πληρεξουσίου).

§67ΜΙΛΗΣΗΣ. Διαμαρτύρομαι, κύριε πρόεδρε, κατὰ τοῦ τρόπου τὸν ὁποῖον μετέρχεσθε.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαμαρτυρηθῆτε κατὰ τῆς Συνελεύσεως καὶ καὶ ὄχι κατ’ ἐμοῦ.

§69ΖΕΡΒΑΣ. Ἡ ἀφαίρεσις τοῦ λόγου σκοτόνει τὴν ἐπαρχίαν μου, κύριε πρόεδρε (θόρυβος).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι, ἀκούσατε τὰ ζητήματα.

§71ΖΕΡΒΑΣ. Δώσατέ μου τὸν λόγον.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τάξιν, κύριε Ζέρβα. Ἡ τροπολογία, κύριοι, ἡ συγχωνευθεῖσα θέλει νὰ περιορίσῃ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ ἡ Συνέλευσις, εἴς τινας ἐπαρχίας. Ὑπάρχουν ὅμως, πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὸ μέτρον νὰ ᾖναι γενικόν.

§73ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον λοιπὸν θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἐὰν τὸ μέτρον εἶναι γενικόν.

§75ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλοι ζητοῦν τὸ μέτρον αὐτὸ, ἂν δὲν ᾖναι γενικὸν, τοὐλάχιστον νὰ ἐπεκτανθῇ καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας· οἱ πληρεξούσιοι τῆς Σύρου ζητοῦν νὰ ἐπεκτανθῇ εἰς τὸν δῆμον τῆς Σύρου (θόρυβος) Ἡσυχία, κύριοι, νὰ μὲ ἀκούσετε. Καθὼς εἶπον ἡ τροπολογία ζητεῖ νὰ περιορισθῇ τὸ μέτρον εἴς τινας ἐπαρχίας· Ἄλλοι πληρεξούσιοι τροποποιοῦντες τὴν τροπολογίαν θέλουν, ὥστε τὸ μέτρον νὰ ᾖναι γενικόν· ἡ τροπολογία αὕτη λοιπὸν θὰ τεθῇ πρώτη εἰς ψηφοφορίαν.

§77ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι· θέτω τὸ ζήτημα· οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ ᾖναι τὸ μέτρον γενικὸν, ἐφαρμοστέον εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ κράτους νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). ὑπάρχει ἀμφιβολία.

§79ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερόθεν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, Κύριε Πρόεδρε, (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 20).

§80ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέτετε κακὰ τὸ ζήτημα, Κύριε Πρόεδρε, (θόρυβος).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, Κύριοι. (θόρυβος).

§82ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, οὐδέποτε θὰ ἀνεχθῶμεν νὰ ἐπιβληθοῦν νέοι φόροι ἐκεῖ, ὅπου δὲν ὑπάρχουν (θόρυβος).

§83ΤΙΝΕΣ. Πρέπει νὰ γείνῃ συζήτησις, Κ. Πρόεδρε, καὶ ἂς παραδεχθῇ.

§84Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε τὸν λόγον διὰ νὰ καθαρισθῇ τὸ ζήτημα, νὰ ψηφοφορήσωμεν ἐν γνώσει.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ἡσυχάσουν οἱ πληρεξούσιοι· δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀκούσω ἀφοῦ ὑπάρχουν τόσοι ἀλαλαγμοὶ εἰς τὴν αἴθουσαν· θέλετε νὰ κάμωμεν δύο μῆνας εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα; Μοὶ εἶναι ἀδιάφορον, ἡ πλειονοψηφία ἀποφασίζει.

§86ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ζητῶ τὸν λόγον.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἠκούσατε, καθὼς εἶχεν εἰπῆ πρὸ ὀλίγου ἡ πλειονοψηφία, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλλον τροπολογίας, συνεχώνευσαν αὐτὰς καὶ ὑπέβαλλον ὡς πρῶτον ἄρθρον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέγνωσα· τὸ ἄρθρον αὐτὸ διαφέρει πρὸς τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι γενικόν· ἐνοικιάζονται, λέγει, ὅλοι οἱ ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι ἄνευ ἐξαιρέσεως ὅπου κεῖνται. Ἐπειδὴ δὲ ὡς θέμα τῆς σημερινῆς συζητήσεως, ὡς ἀντικείμενον ψηφοφορίας ἐλήφθη ἡ τροπολογία ἐκείνη ἡ συγχωνευθεῖσα, ἐνόμισα, ὅτι ἡ πρότασις, ἥτις ὑπεβλήθη, τοῦ νὰ ᾖναι τὸ μέτρον γενικὸν, εἶναι μία τροπολογία πρὸς τὴν κυρίαν αὐτὴν τροπολογίαν, τὸ κύριον, οὕτως εἰπεῖν, ζήτημα.

§88ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἡ θέλησις τῆς πλειονοψηφίας ᾖναι ὑπέρ μιᾶς γνώμης, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν τεθῇ τὸ ζήτημα ἐπὶ τέλους θὰ ἰσχύσῃ ἡ θέλησις τῆς πλειονοψηφίας· δὲν εἴμεθα Βουλὴ ἐδῶ νὰ ἐπηρεασθῶμεν ἀπὸ τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως ἢ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου, εἴμεθα ἀνεξάρτητοι· διατί λοιπὸν νὰ ἐπιτίθεσθε διὰ τὴν θέσιν τῶν ζητημάτων κατὰ τοῦ Προεδρείου, ἀποδίδοντες σημασίαν εἰς πράγματα ἀσήμαντα; — Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸ ζήτημα· λοιπὸν, Κύριοι, ἡ τροπολογία ἡ ὑποβαλλομένη ὡς τροπολογία ἐπὶ τῆς κοινῆς προτάσεως τῶν Κυρίων πληρεξουσίων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὑποβάλλει προηγουμένως τροπολογίας, εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ νομοσχέδιον· ἐὰν λοιπὸν θέλητε τὰ ζητήματα νὰ τεθῶσι διαλελυμένα, δὲν εἶναι καμμία ἀμφιβολία ὅτι πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ κατὰ πρῶτον ἡ Συνέλευσις, ἂν θέλῃ τὸ μέτρον νὰ περιορισθῇ εἰς τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὴν πρότασιν ἢ ὄχι.

§90ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δός μοι τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ.

§91ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Προηγεῖται ἡ τροπολογία.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡμιλήσατε δεκάκις ὅλοι.

§93ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως νὰ θέσωμεν εἰς ψηφοφορίαν τὴν τροπολογίαν, ἐὰν τὸ μέτρον θὰ ἐφαρμοσθῇ εἴς τινας ἐπαρχίας, ἢ εἶναι γενικόν.

§95Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Βούλεται ἡ Συνέλευσις νὰ ἐνοικιασθῶσιν ἢ ὄχι; αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα.

§96ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καλῶς ἐθέσατε τὸ θέμα.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον ἢ τὰ μέτρα, περὶ τῶν ὁποίων θὰ κάμῃ λόγον τὸ νομοσχέδιον, εἴς τινας μόνον ἐπαρχίας......

§98ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν.

§99ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν ἓν νομοσχέδιον ὑπὸ συζήτησιν· ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὑπεβλήθη μία τροπολογία ὑπογεγραμμένη ἀπὸ πολλοὺς πληρεξουσίους· μετὰ ταῦτα σᾶς ὑπεβλήθη μία τροπολογία τροπολογοῦσα τὴν τροπολογίαν αὐτὴν, ἀλλὰ συμφωνοῦσα πρὸς τὸ νομοσχέδιον· ὥστε ἡ ἀπωτέρω τροπολογία εἶναι ἡ ὑποβληθεῖσα εἰς τὸ Προεδρεῖον ἀπὸ προχθὲς, τὴν ὁποίαν ἀναγνώσατε, αὐτὴ πρέπει νὰ τεθῇ κατὰ πρῶτον εἰς ψηφοφορίαν.

§100ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ὁ Πρόεδρος δὲν ἀκούεται ὡς πρὸς τὴν θέσιν τῶν ζητημάτων, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπέλθῃ ἀποτέλεσμα· εἶναι πολλοὶ οἱ ζητοῦντες νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ὁλόκληρος ἡ τροπολογία;

§102ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· σᾶς παρατηρῶ ὅτι ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς ἐγένοντο ἀντιῤῥήσεις ἀπὸ τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις θέλει ἀντὶ 15% νὰ πληρώσῃ 25, τὸ ¼· λοιπὸν ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο θὰ διαιρέσω τὰ ζητήματα, δὲν ἠμπορῶ νὰ τὰ θέσω ὅλα τὰ ζητήματα διὰ μιᾶς.

§104ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τὴν συζήτησιν τρεῖς ἰδέαι ἐξάγονται ἢ ὑπεστηρίχθησαν, ά) ἡ ἰδέα ὁλόκληρος, τὴν ὁποίαν ἐμπεριέχει τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἥτις θέλει, ὥστε ὅλαι αἱ βοσκαὶ νὰ ἐνοικιάζωνται καθ’ ὅλον τὸ κράτος· βʹ) ἡ τροπολογία, ἥτις θέλει, ὥστε αἱ ἐθνικαὶ βοσκαὶ κατ’ ἐκεῖνα τὰ μέρη, ὅπου ἐγένοντο τοποθετήσεις, νὰ ἐνοικιάζωνται μόνον· γʹ) τοῦ Κ. ὑπουργοῦ, ἥτις παραδεχομένη τὴν τροπολογίαν, θέτει νέαν ὑποτροπολογίαν, δηλ. νὰ πληρώνωνται 25% ὡς δικαιώματα ἐπικαρπίας· λοιπὸν, κατ’ ἐμὲ, πρέπει νὰ ψηφοφορηθῶσιν ὁλόκληροι αἱ τροπολογίαι καὶ ἑκάστη χωριστά. Λοιπὸν πρῶτον νὰ ψηφοφορήσωμεν ἂν ᾖναι δεκτὴ ἡ ἰδέα τοῦ ὑπουργοῦ· ἂν παραδεχθῇ, ἐτελείωσε· ἂν δὲν παραδεχθῇ, ψηφοφοροῦμεν τὴν ἑτέραν τροπολογίαν· ἂν δὲν δεχθῇ καὶ αὐτὴ, τότε μένει ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον.

§105ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι τέσσαρα τὰ ζητήματα· ἐγεννήθη μετὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ ζήτημα τῆς διαιρέσεως τῶν ἰδιοκτησιῶν καὶ τῶν κοινοτήτων.

§106ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἄλλο εἶναι αὐτό.

§107ΖΕΡΒΑΣ. Λοιπὸν ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὰ κοινοτικὰ ἰδιαιτέρως, κατέστρεψε τὸ διάταγμα, καὶ παρεδέχθη τὸν νόμον αὐτόν. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὸ ζήτημα τῆς διαθέσεως τῶν καθαρῶς ἐθνικῶν βοσκῶν· ἔρχεται ἓν ἄλλο ζήτημα, καὶ μᾶς λέγουν διὰ μιᾶς τροπολογίας, νὰ ἐνοικιασθοῦν μόνον αἱ βοσκαὶ ἀλλ’ εἰς μερικὰς ἐπαρχίας.

§108ΤΙΝΕΣ. Ὅπου ἐγίνοντο τοποθετήσεις.

§109ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἔτσι θέλομεν.

§110ΖΕΡΒΑΣ. Αἱ μεταβολαὶ γίνονται εἰς ἀναπλήρωσιν τῶν νόμων. Λοιπὸν ἠξεύρετε τί γίνεται ἐπὶ τοῦ ζητήματος; ἀπὸ τὸ ζήτημα τὸ δεύτερον νὰ μάθητε, ὅτι γεννᾶται τοῦτο· ἡ πρότασις λέγει, ὅτι εἰς μερικὰς ἐπαρχίας νὰ δώσωμεν τὴν ἄδειαν νὰ ἐνοικιάσουν τὰς ἐθνικὰς βοσκὰς, καὶ νὰ πάρουν 75% ἡ κοινότης καὶ 25% τὸ δημόσιον· μὲ ἄλλους λόγους λέγει ἀφῆτε εἰς ἡμᾶς τὰς μερικὰς ἐπαρχίας νὰ ὠφεληθῶμεν ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν βοσκὴν (θόρυβος).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ἠκούσατε, προτείνουν τὸ νὰ ὑποβληθῇ εἰς ψηφοφορίαν ὁλόκληρος ἡ τροπολογία, ἀλλὰ πρέπει πρῶτον νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ. (θόρυβος).

§112ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Μετὰ μακρὰν καὶ πολυήμερον συζήτησιν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ νὰ θέσωμεν τὸ ζήτημα· μία ψηφοφορία ἐγένετο δι’ ἀναστάσεως· τὸ προεδρεῖον ὤφειλε νὰ ἀπαγγείλῃ τὸ ἀποτέλεσμα· ἐὰν δὲν διεκρίθη, νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία. (θόρυβος).

§113ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἱστορικαὶ ἀναμνήσεις εἶναι αὐτά.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία, ἐκτὸς τοῦ μέρους τοῦ ἀφορῶντος τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας· θέλετε ὀνομαστικὴν κλῆσιν;

§115ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ τροπολογία, ἀκούσατέ την. «Εἰς τοὺς νομοὺς Ἀκαρνανίας καὶ Αἰτωλίας, Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, καὶ τὰς ἐπαρχίας Λεβαδείας καὶ Θηβῶν, παραχωροῦνται εἰς τὴν κατὰ παράκλησιν κατοχὴν τῶν δήμων οἱ ἐν τῇ περιφερείᾳ αὐτῶν ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι, οἵτινες θέλουσιν ἐνοικιάζεσθαι διὰ δημοπρασίας πρὸς ὄφελος αὑτῶν καὶ τῶν οἰκείων ἐπαρχιῶν κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τῶν ἑπομένων ἄρθρων καὶ καθόσον δὲν εἶναι ἀναγκαῖοι πρὸς νομὴν τῶν ζώων τῆς κοινότητος ἐντὸς τῆς ὁποίας κεῖνται».

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία λέγει, «ἐκ δὲ τοῦ ἐνοικίου θὰ λαμβάνῃ τὸ δημόσιον τὸ νενομισμένον .... (θόρυβος). Κύριοι, ἐὰν ἐπιμένητε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν.

§118ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις ἂν θέλῃ τὴν ἐνοικίασιν.

§119ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Νομίζω, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι διαλύεται ὅλη αὐτὴ ἡ σύγχυσις, ἅμα βάλητε τὸ ζήτημα μερικῶς ἢ γενικῶς.

§120ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (θόρυβος μέγας).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν ἡ συνεδρίασις. Οἱ Κύριοι Κουμουνδοῦρος, Θ. Δεληγιάννης, Δαγρὲς, Ἐμπειρῖκος, Κεχαγιᾶς καὶ Ἀθ. Πετιμεζᾶς νὰ συνέλθουν εἰς τὸ Προεδρεῖον νὰ συνεννοηθῶσιν. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις· ὥρα 3 καὶ 20.............. ......... ὥρα 4 παρὰ 25.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ Κύριοι Γραμματεῖς νὰ καταλάβουν τὰς ἕδρας των· καθήσατε, Κύριοι πληρεξούσιοι. Συνελθόντων πάλιν τῶν Κυρίων πληρεξουσίων τῶν ὑποβαλλόντων τροπολογίας ἐπὶ παρουσίᾳ καὶ τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ συζητήσεως γενομένης, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ οἱ ὑποβαλόντες τὴν τροπολογίαν συμφωνοῦσι, καθόσον ἀποβλέπει τὸ ἀντικείμενον, ἐκ τοῦ ὁποίου προῆλθον διαφωνίαι· δηλ. ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐπικαρπίας, καὶ παρεδέχθησαν καὶ ὁ μὲν καὶ οἱ δὲ τὸ νὰ πληρώνεται ἓν δικαίωμα 20%. Τούτου τεθέντος, ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία θὰ ὑποβληθῇ εἰς ψηφοφορίαν, ἔχει ὡς ἀκολούθως. Ἀκούσατέ την παρακαλῶ. «Οἱ κατὰ τοὺς Νομοὺς Ἀκαρνανίας καὶ Αἰτωλίας, Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, καὶ τὰς ἐπαρχίας Λεβαδείας καὶ Θηβῶν ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι παραχωροῦνται εἰς τὴν κατὰ παράκλησιν κατοχὴν τῶν δήμων, ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν ὁποίων κεῖνται. Θέλουσι δὲ ἐνοικιάζεσθαι διὰ δημοπρασίας πρὸς ὄφελος αὐτῶν καὶ τῶν οἰκείων ἐπαρχιῶν, κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τῶν ἑπομένων ἄρθρων· καθόσον δὲν εἶναι ἀναγκαῖοι πρὸς νομὴν τῶν ζώων ἑκάστης κοινότητος. Ἐκ δὲ τοῦ ἐνοικίου θέλει λαμβάνει τὸ δημόσιον ἐπικαρπίας δικαίωμα 20%, καὶ διατηρεῖ τὸ δικαίωμα τῆς διαθέσεως, ἐκχερσώσεως καὶ καλλιεργείας τῶν γαιῶν τούτων κατὰ τοὺς κειμένους Νόμους. Οἱ δὲ λοιποὶ τοῦ Κράτους ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι μένουσιν εἰς οἵαν ἦσαν κατάστασιν. Εἰς οὐδεμίαν οἰκογένειαν ἐπιτρέπεται νὰ βόσκῃ ἴδια ζῶα ἐντὸς τῆς παραχωρουμένης εἰς τὴν κοινότητα περιφερείας πλείονα τῶν ἑκατὸν μικρῶν καὶ δέκα μεγάλων».

§123Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ θέσητε καὶ τὸν Νομὸν τῆς Εὐβοίας.

§124ΖΕΡΒΑΣ. Καὶ τὴν ἐπαρχίαν Ἑρμιονίδος καὶ Τροιζηνίας. (θόρυβος). Ἔχω μίαν τροπολογίαν ἀναβλητικήν. (θόρυβος).

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε, Κύριοι, προτείνετε τὸ νὰ ἐπεκτανθῇ τὸ μέτρον ἀπὸ τοὺς μὲν ὡς πρὸς τὸν Νομὸν Εὐβοίας.

§126ΠΟΛΛΟΙ. Γενικὸν, γενικόν. (θόρυβος).

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἡσυχάσατε! Αὐτὴ ἡ τροπολογία ὑποστηρίζεται καὶ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν καὶ ἀπὸ διαφόρους πληρεξουσίους. Ἐὰν θέλητε καὶ ἄλλην ἐξαίρεσιν, θέτω τὰ ζητήματα κατόπιν. Λοιπὸν τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις ὡς ἔχει (θόρυβος), οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) παρεδέχθη.

§128ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὸ δεχόμεθα, εἶναι ἄκυρος ἡ ψηφοφορία (θόρυβος μέγας καὶ διαπληκτισμοὶ μεταξὺ τινῶν πληρεξουσίων, ποδοκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν βαθυτάτην λύπην μου διὰ τὰς σκηνὰς τὰς σκανδαλώδεις καὶ τὰς ἀπρεπεῖς, αἱ ὁποῖαι συνέβησαν πρὸ μικροῦ ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου. Δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν οἱ πάντες, ὅτι δὲν ἀντιπροσωπεύομεν μόνον ἡμᾶς αὐτοὺς, δὲν ἀντιπροσωπεύομεν μόνον τὰ συμφέροντά μας ἢ τὰς πεποιθήσεις μας, ἀλλ’ ἀντιπροσωπεύομεν τὴν Ἑλλάδα ὁλόκληρον, τὴν Ἑλλάδα, Κύριοι, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὰς δυσχερεστέρας περιστάσεις, καὶ ἡ ὁποία ἔχει ἀνάγκην ὅλης τῆς ὑποστηρίξεως ἡμῶν, ὑποστηρίξεως μετ’ αὐταπαρνήσεως, ὑποστηρίξεως ξένης παντὸς συμφέροντος, Κύριοι, ἀτομικοῦ. Ἀπευθύνω δ’ εἰς τὸ ἀκροατήριον τὴν παρατήρησιν ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς αὐτοὺς νὰ παρευρίσκωνται εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ συνεδρίου τῆς Ἑλλάδος, ὄχι διὰ νὰ ἐπιδοκιμάζωσιν ἢ ν’ ἀποδοκιμάζωσιν αὐτὸ, ἀλλὰ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἀκροάζωνται. Τὸ γενόμενον πρὸ μικροῦ εἶναι μία πρᾶξις, ἡ ὁποία δὲν ἁρμόζει πρὸς πολίτας Ἕλληνας, συναισθανομένους τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλουν εἰς αὐτοὺς, καὶ οἱ νόμοι τῆς πολιτείας ὁ κανονισμὸς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ ὁ σεβασμὸς, ὁ ὁποῖος δὲν πρέπει νὰ λείπῃ ἐκ μέρους τῶν Ἑλλήνων πρὸς ἓν σῶμα, τὸ ὁποῖον εἰς τὰς πλέον δεινὰς περιστάσεις τῆς Ἑλλάδος ἀνταπεκρίθη εἰς τὴν ἀποστολήν του, τὸ ὁποῖον ἔσωσε τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὰς μεγαλειτέρας τρικυμίας, καὶ τὴν ἔφερεν εἰς ἕνα λιμένα σωτηρίας. Δὲν ἐφαρμόζω εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν τὸν κανονισμὸν, ὁ ὁποῖος μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκκενώσω τὸ ἀκροατήριον, διότι μὲ λύπην μου, λέγω, ὅτι πληρεξούσιοι λησμονήσαντες ἑαυτοὺς παρεξετράπησαν εἰς τὰς σκηνὰς, αἱ ὁποῖαι προὐκάλεσαν τὴν ἄτοπον διαγωγὴν τοῦ ἀκροατηρίου, ἀλλὰ εἰς δευτέραν περίστασιν, βεβαιῶ τὸ ἀκροατήριον, ὅτι τίποτε δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ μὲ ἀναχαιτίσῃ ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκπληρώσω καθ’ ὅλην τὴν αὐστηρότητα τὸν κανονισμὸν τῆς Συνελεύσεως. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπετέθητε ἐναντίον μου διὰ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθεσα εἰς ψηφοφορίαν, (θόρυβος)· ἐννοεῖτε πολὺ καλὰ, ὅτι, ἐὰν τὰ θέματα τίθενται, καθὼς ἕκαστος ἐξ ὑμῶν θέλει, δὲν ἠμποροῦμέν ποτε νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Ἕκαστος ἐξ ὑμῶν εἶχε ἴδιον σύστημα, καὶ εἶχε τὴν ἀξίωσιν αὐτὸ νὰ προταχθῇ κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, ὥστε ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἤθελα θέσει τὸ ζήτημα μοὶ ἦτο δυστυχῶς ἀδύνατον νὰ σᾶς εὐχαριστήσω ὅλους· λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι ἐπὶ τέλους ἡ πλειοψηφία ἀποφασίζει, καὶ ἐὰν κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τοῦ νόμου ἀποφασίζωνται πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀρέσκουν, κατόπιν ἡ πλειοψηφία δύναται εἰς τὴν ψηφοφορίαν τοῦ συνόλου νὰ ἀποῤῥίψῃ τὸ νομοσχέδιον. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι, ἐὰν ἡ ψηφοφορία, ἥτις φαίνεται ἐπὶ τῶν καθέκαστα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ καταστρέψῃ τὰ συμφέροντά σας, τὰ ὁποῖα νομίζετε, ὅτι ὑποστηρίζει ἡ πλειονοψηφία (θόρυβος)· (ψηφοφορία, ψηφοφορία)· ἐγένετο ἡ ψηφοφορία, τὸ δὲ Προεδρεῖον γνωρίζον καὶ τὰ προηγούμενα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν ἀντελήφθη μὲ ὅλας τὰς αἰσθήσεις του, ὅτι ἡ πλειοψηφία παρεδέχθη αὐτὴν, ἀπήγγειλε τὸ ἀποτέλεσμα, ὥστε ἡ τροπολογία αὕτη θεωρεῖται ὡς γενομένη δεκτὴ (θόρυβος).

§130ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ζητοῦμεν ὀνομαστικὴν κλῆσιν (θόρυβος).

§131ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀποδοκιμασθῇ, Κ. Πρόεδρε.

§132ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ (θόρυβος).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τάξιν, Κ. Νικολαΐδη, θὰ σᾶς ἀποδοκιμάσω. Παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις, ὅτι τὰ περιεχόμενα εἰς τὴν τροπολογίαν ἐφαρμόζονται εἰς τοὺς νομοὺς, Ἀκαρνανίας καὶ Αἰτωλίας, Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λεβαδείας καὶ Θηβῶν. Εἶναι τινὲς πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι τὴν ἐφαρμογὴν εἰς τὸν Νομὸν τῆς Εὐβοίας.

§134ΖΕΡΒΑΣ. Νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἑρμιονίδος καὶ Τροιζηνίας (θόρυβος).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον τοῦτο εἰς τὴν Ἑρμιονίδα καὶ Τροιζηνίαν, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι)· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη θόρυβος).

§136ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. Δὲν ἐνοήσαμεν.

§137ΜΙΛΗΣΗΣ. Αἱ ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως, Κ. Πρόεδρε, ὑποθέτω ὅτι εἶναι σπουδαῖαι, ὅτι ἔχουν συνεπείας εἰς τὸ ἔθνος· οἱ πλεῖστοι, Κ. Πρόεδρε, δὲν ἀκούομεν τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον θέτετε.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι λάθος ἐδικόν σας.

§139ΜΙΛΗΣΗΣ. Πρὶν προσκαλέσητε τοὺς Κυρίους πληρεξουσίους, ν’ ἀποφανθῶσι δι’ ἀναστάσεως ἐπί τινος θέματος, προκαλέσατε τὴν σιωπὴν, διότι σᾶς βεβαιῶ δὲν ἤκουσαν οἱ πλεῖστοι.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προκαλῶ, ἀλλὰ δὲν θέλουν ν’ ἀκούσωσι οὔτε νὰ σιωπήσωσι. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν καὶ πάλιν.

§141ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἐνίσταμαι κατὰ τῆς ψηφοφορίας αὐτῆς, ἔχω νὰ εἴπω δύο λέξεις κατὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς (θόρυβος). Λυποῦμαι ὅτι λαμβάνω τὸν λόγον ἐναντίον μιᾶς προτάσεως τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ Κ. Μίλησης, καὶ ὁ Κ. Ζέρβας, πληρεξούσιοι Ἑρμιονίδος· ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ εἴπω ὅτι εἰς τὴν πρότασιν ταύτην ὑπάρχει τοπικὴ ἰδιοτέλεια.

§142ΖΕΡΒΑΣ. Ζητῶ τὸν λόγον.

§143ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον λέγω, ὅτι μοὶ κακοφαίνεται, διότι εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσχερῆ αὐτὴν θέσιν νὰ λάβω τὸν λόγον ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ, διότι ἤθελα νὰ εἴπω τὴν λέξιν ἰδιοτέλεια· καὶ ἰδοὺ πῶς ὑπάρχει. Εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ὑπάρχουν τόποι, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν ἀποκλειστικῷ δικαιώματι εἰς τὴν κυριότητα καὶ τὴν νομὴν τῶν κατοίκων τοῦ νομοῦ τῆς Ἀρκαδίας, ὅπου εἶναι ἀποκατεστημένοι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Νῶε, ἀπὸ τοῦ κατακλυσμοῦ τοῦ Δευκαλίωνος, καὶ οἱ τόποι αὐτοὶ δὲν ἀνήκουν παρὰ εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας, ὅ ἐστὶ ἡ χρῆσις τῆς βοσκῆς· καὶ οἱ Κύριοι πληρεξούσιοι θέλουν νὰ κάμουν δημοτικὴν περιφέρειαν τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν Ἀρκάδων· διὰ τοῦτο, Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ συμπεριλάβωμεν εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν, καὶ τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ἑρμιονίδος.

§144ΖΕΡΒΑΣ. Ὁ προλαλήσας εἶπε καθαρὰ τὴν ἀλήθειαν, εἶπεν, ὅτι εἶναι τοπικὸν συμφέρον, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς ἠνάγκασε νὰ ζητήσωμεν τὴν ὑπαγωγὴν τῶν ἐπαρχιῶν ἡμῶν εἰς τὸν λόγον αὐτόν. Ἰδοὺ ἡ ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον, ὅτι θὰ καταστήσητε μερικοὺς προνομιούχους. Τάχα διότι σεῖς μερικοὶ ἁρπάξατε προνόμια, θέλετε νὰ μὴ ζητήσωμεν καὶ ἡμεῖς; Ἰδοὺ τὰ κλαύματα τοῦ συναδέλφου μας Κ. Ζώτου, ὅστις μᾶς λέγει, ὅτι προσφερόμεθα νὰ πληρώσωμεν· καὶ ἐγὼ προσφέρομαι, διατὶ δὲν μὲ θέλουν; Καθόσον ἀφορᾷ τὸν δεύτερον λόγον, δὲν εἶπε τὴν ἀλήθειαν ὁ προλαλήσας· εἶπεν ὅτι θέλομεν νὰ καταχρασθῶμεν τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν Ἀρκάδων· εἰξεύρετε ποῖαι γαῖαι εἶναι αὐταί; 25% πληρόνουν οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς (θόρυβος). Ποῦ εὑρέθη ἡ ἰδιοκτησία τοῦ Ἀρκάδος εἰς τὴν Ἑρμιονίδα; Τίς ἐξ αὐτῶν εἶναι δημότης Ἑρμιονίδος, Τροιζηνίας· ἂς μοῦ παρουσιάσουν ἕνα μόνον. Τὸ συμπέρασμά μου, Κύριοι, εἶναι ὅτι ἐν πάσῃ πολιτείᾳ εὐνομουμένη οὐδόλως γίνεται νόμος μερικός· πάντες οἱ πολῖται ὀφείλουν νὰ ᾖναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου· καὶ τὸ Σύνταγμα αὐτὸ θέλει τὴν αὐτὴν ἀρχήν. Ὅταν, Κύριοι, πέντε ἐπαρχίαι ζητοῦν τὴν ἀνισότητα, καὶ ἡ ἐπαρχία τῆς Τροιζηνίας καὶ Ἑρμιονίδος, πρέπει νὰ περιλαμβάνηται εἰς αὐτήν. Ἰδοὺ ἡ καταστροφὴ τῆς μεγαλειτέρας ἀρχῆς τοῦ Συντάγματος, καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπέδωκεν ὁ προλαλήσας εἰς ἐμὲ, τὸ ἀποδίδω εἰς αὐτὸν, διότι αὐτὸς θέλει προνόμια, νὰ βόσκῃ τὸ ποίμνιόν του δωρεὰν εἰς τὴν κοινὴν ἰδιοκτησίαν· ἐγὼ ὅμως λέγω νὰ προσφέρωμεν εἰς τὸ δημόσιον τὰ δημόσια, καὶ εἰς τὸν ἰδιώτην τὰ ἰδιωτικά.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μποῦσκος ἔχει τὸν λόγον.

§146ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Ἡ γενομένη ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τοῦ μερικοῦ παρουσιάζει τινὰς ἀμφιβολίας· καὶ ἐκ τούτου συνέβησαν καὶ συγκρούσεις τινὲς αἱ ὁποῖαι δὲν τιμοῦν μήτε τὴν Συνέλευσιν, μήτε κανένα ἄλλον· διὰ ν’ ἀρθῶσιν αὐταὶ αἱ ἀμφιβολίαι καὶ αἱ συγκρούσεις, νομίζω καλὸν νὰ ἐπεκταθῇ αὐτὸ τὸ μέτρον εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας, ὅπου ὑπάρχει ἐθνικὴ βοσκή.

§147ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐτελείωσε.

§148ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Διότι ἄλλως θὰ ἔχωμεν νέας συγκρούσεις, καὶ θὰ παραπονοῦνται μερικαὶ ἐπαρχίαι, ὅτι ἐδόθησαν προνόμια εἰς ἄλλας· προτείνω λοιπὸν νὰ ἐπεκταθῇ τὸ μέτρον τοῦτο εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας ὅπου ὑπάρχει ἐθνικὴ βοσκή.

§149ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐξ ὅλης τῆς συζητήσεως καὶ ἰδίως ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ Κ. Ζέρβα δὲν παρετήρησα εἰμὴ ὅτι ἐπικρατεῖ σύγχυσις ὡς πρὸς τὴν ἰδέαν καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ ψηφίσματος. Ὁ Κ. Ζέρβας ἐνόμισεν ὅτι αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι εἰς τὰς ὁποίας παρεχωρήθη τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐνοικιάσωσι πρὸς ὄφελος τῶν ἐπαρχιῶν τὰς βοσκησίμους ἐθνικὰς γαίας, ἐπὶ πληρωμῇ πρὸς τὸ δημόσιον τοῦ κανονισθέντος ἤδη δικαιώματος ἐπικαρπίας, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι αὗται ἀπέκτησαν πολὺ μεγάλας ὠφελείας, αἱ ὁποῖαι θέλει νὰ παραχωρηθοῦν καὶ εἰς τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους. Λησμονεῖ ὅμως, ὅτι μέχρι σήμερον τὸ δημόσιον οὐδεμίαν εἶχεν ὠφέλειαν ἐκ τῆς βοσκῆς ἐπὶ τῶν ἀκαλλιεργήτων ἐθνικῶν γαιῶν καὶ ὅτι μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἡ Συνέλευσις ἀκούσασα τὰ δίκαια παράπονα τῶν Στερεοελλαδιτῶν κατὰ τοῦ ἐπικρατοῦντος ἐν τῇ Στερεᾷ συστήματος τῆς τοποθετήσεως τῶν ποιμνίων, διέταξε τὴν κατάργησιν τοῦ συστήματος τούτου· οἱ ποιμένες τῶν μερῶν ἐκείνων καταπιεζόμενοι ἐπλήρωσαν ἁδρὰ εἰς ἰδιώτας χωρὶς παντάπασι νὰ ὠφελῆται τὸ δημόσιον, διὰ νὰ τοποθετῶσιν, ἐνῷ διὰ τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας τοῦ κράτους ἡ τοποθέτησις ἦτον ἄγνωστος· οὔτε ἐπὶ τουρκοκρατείας, οὔτε μετέπειτα οἱ ποιμένες ὑποχρεώνοντο νὰ πληρόσουν φόρον διὰ τὴν τοποθέτησιν. Οὕτω λοιπὸν οἱ ποιμένες τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Στερεᾶς, ἵν’ ἀποφύγωσι τὰ ἐκ τῆς τοποθετήσεως προερχόμενα κακὰ προσφέρονται νὰ πληρώσωσι καὶ φόρον πρὸς τὸ δημόσιον, ὃν μέχρι τοῦδε δὲν ἐπλήρωναν καὶ νὰ ἐνοικιάζωνται πρὸς ὄφελος τῶν ἐπαρχιῶν αἱ βοσκήσιμοι ἐθνικαὶ γαῖαι, αἵτινες μέχρι τοῦδε διετίθεντο κατὰ τὸ συμφέρον τῶν ἰσχυρῶν τῆς ἡμέρας. Ἐξέλαβε λοιπὸν ὁ Κ. Ζέρβας ὡς προνόμιον τῶν ἐπαρχιῶν τούτων τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ ψηφίσματος καὶ ἐπιθυμεῖ νὰ ἐπεκτανθῇ αὕτη καὶ εἰς τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, ἐν ᾧ οἱ κάτοικοι τῶν ἐπαρχιῶν τούτων οὔτε τὰ δεινὰ τῆς τοποθετήσεως ὑπέφεραν ποτὲ, οὔτε διὰ τὴν βοσκὴν τῶν ποιμνίων αὐτῶν ἐπὶ ἐθνικῶν γαιῶν ἐπλήρωσάν τι ποτὲ εἰς τὸ δημόσιον. Ἀναντιῤῥήτως διὰ τὰς ἐπαρχίας τῆς Στερεᾶς ἡ ἄρσις τῆς τοποθετήσεως τῶν ποιμνίων καὶ ἡ δι’ ἐνοικιάσεως διάβασις τῶν ἐθνικῶν βοσκησίμων γαιῶν πρὸς ἄρσιν συγκρούσεως εἶναι εὐεργέτημα, ἀλλὰ διὰ τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας εἶναι βάρος, διότι οὕτω καθιεροῦται νέος εἰς τοὺς ποιμένας τῆς Πελοποννήσου φόρος ὁ τῆς ἐνοικιάσεως τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν· θέλει λοιπὸν ὁ Κ. Ζέρβας νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς Πελοποννήσου τὸ σύστημα τοῦτο τῆς ἐνοικιάσεως, ὠθούμενος ἀπὸ ἐπαρχιακὸν πνεῦμα, καὶ θέλων νὰ ἐπιθέσῃ φορολογίαν ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας του εἰς ὁλόκληρον τὴν κτηνοτρόφον Πελοπόννησον, συνιστᾷ ἡμῖν τὴν παραδοχὴν τοῦ τῆς ἐνοικιάσεως φόρου δι’ ὅλον τὸ Κράτος. Ἂν, Κύριοι! μετὰ μίαν ἐπανάστασιν ἐπρόκειτο νὰ ἔλθωμεν ἐδῶ, ἵνα καταπιέσωμεν τὸν λαὸν, ἵνα ἐπιβαρύνωμεν αὐτὸν μὲ φόρους, βεβαίως ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ζέρβα ἔπρεπε νὰ γίνῃ παραδεκτὴ, ἔπρεπε νὰ ὑποχρεωθῶσιν ὅλοι οἱ κτηνοτρόφοι τῆς Πελοποννήσου νὰ πληρώσουν φόρους τοσοῦτον μεγάλους, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐπιφέρουν τὴν καταστροφὴν τῆς κτηνοτροφίας. Ἤλθομεν ὅμως διὰ νὰ θεραπεύσωμεν τὰ δεινὰ τοῦ λαοῦ, ἤλθομεν διὰ νὰ ἀνακουφίσωμεν τὰ βάρη τῶν φορολογουμένων καὶ τὰ δεινοπαθήματα τοῦ λαοῦ· ἀφ’ οὗ δ’ ἤδη διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἐψηφίσαμεν, ἀπηλλάγησαν οἱ κτηνοτρόφοι τῆς Στερεᾶς ἀπὸ τὰς καταπιέσεις τῆς τοποθετήσεως, καὶ ἡμεῖς ἀνταπεκρίθημεν εἰς τὴν ἀποστολήν μας, εἶναι ἄτοπον, εἶναι ἄδικον, τὴν προσγινομένην εἰς τὴν Στερεὰν εὐεργεσίαν νὰ καταστρέψωμεν διὰ τῆς ἐπιβολῆς ἐπαχθεστάτου εἰς τὴν Πελοπόννησον φόρου, ἀγνώστου μέχρι τοῦδε εἰς τοὺς κατοίκους αὐτῆς· οὕτω δὲ, ἐν ᾧ οἱ φορολογούμενοι ποιμένες τῆς Στερεᾶς ἀπηλλάχθησαν ἀπὸ τὴν καταπίεσιν τὴν θλιβερὰν τῆς τοποθετήσεως τῶν ποιμνίων αὐτῶν καὶ θέλουν εὐλογεῖ τοὺς λυτρωτὰς αὐτῶν, ἡ ποιμενικὴ τάξις τῆς Πελοποννήσου, θέλει στενάζει ὑπὸ φόρου ἐπαχθεστάτου καὶ θέλει καταρᾶσθαι τοὺς ἐπιβαλόντας αὐτὸν, διότι τοῦτο θέλει εἶσθαι ἡ καταστροφὴ τῶν ποιμένων τῆς Πελοποννήσου, ὅπως διὰ τοὺς τῆς Στερεᾶς εἶναι εὐεργεσία.

§150ΖΕΡΒΑΣ. Τὴν παραδέχομαι τὴν καταστροφήν.

§151ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὴν παραδέχεται ὅμως ὅλη ἡ Πελοπόννησος. Ὁ νόμος, ὅπως ἐψηφίσθη, ἱκανοποίησε τὰς ἀπαιτήσεις ἁπάντων· πιστεύω δ’ ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν θέλει παραδεχθῆ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ζέρβα, ἀλλὰ θὰ περιορισθῇ μόνον εἰς ὅσας ἐπαρχίας ὡρίσαμεν.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ζέρβα νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Μπούσκου παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν ἤδη εἰς τὸ 2. ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Ἄρθρ. 2. Πενταμελὴς ἐπιτροπὴ, συγκειμένη ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον εἰδικὸν Πάρεδρον τοῦ χωρίου, τὸν Δήμαρχον, δύω ἐκ τῶν ἐγκριτωτέρων κατοίκων, ἐκλεγομένων παρὰ τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς καὶ τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον ἢ τὸν ἀντιπρόσωπόν του ὡς Πρόεδρον, θέλει κανονίσει τὰ ὅρια τῆς ἀνηκούσης περιφερείας, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὸν πραγματικὸν ἀριθμὸν τῶν μεγάλων καὶ μικρῶν ζώων τῶν παραθεριζόντων ἢ παραχειμαζόντων εἰς τὸ αὐτὸ χωρίον, ὡς καὶ τὴν χωρητικότητα τῶν βοσκησίμων γαιῶν αὐτοῦ. Εἰς οὐδεμίαν οἰκογένειαν ἐπιτρέπεται νὰ λάβῃ ἐντὸς τῆς παραχωρουμένης εἰς τὴν κοινότητα περιφερείας νομὴν διὰ πλειότερα τῶν ἑκατὸν μικρῶν καὶ δέκα μεγάλων ζώων.

§153ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔχω τροπολογίαν. Ἐπειδὴ ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισεν ὅτι τὸ πλεόνασμα τῆς βοσκῆς, τὸ ὁποῖον θέλει ἐνοικιάζεσθαι εἰς ὠφέλειαν τῶν χωρίων τῶν δήμων καὶ τῶν ἐπαρχιῶν πρὸς κοινωφελεῖς σκοποὺς, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὥστε ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία θέλει κάμει τὴν διαχώρισιν τῆς περιφερείας, ν’ ἀντιπροσωπεύῃ ὅλα αὐτὰ τὰ συμφέροντα, αὐτὸ εἶναι τὸ δίκαιον· παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἀντιπροσωπεύει ὅλα τὰ συμφέροντα· προτείνω τὰ ἑξῆς· ἐν πρώτοις ἐπιθυμῶ ὄχι μόνον νὰ ὑπερασπίσω τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ συγχρόνως δι’ αὐτοῦ νὰ ἐξασφαλίσω τὰ συμφέροντα τῶν δύω ἄλλων ἠθικῶν προσώπων, τοῦ δήμου καὶ τῆς ἐπαρχίας, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὴν τροπολογίαν μου νὰ λαμβάνῃ μέρος ὁ Οἰκονομικὸς ἐπίτροπος, ὁ ὁποῖος προεδρεύει τὴν ἐπιτροπὴν καὶ συγχρόνως ἡ διοίκησις νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέγῃ τὰ τρία ἕτερα πρόσωπα, περὶ ὧν ἡ τροπολογία διαλαμβάνει. Ἡ ἐπιτροπὴ σύγκειται ἀπὸ τὸν Δήμαρχον, ὁ ὁποῖος ἀντιπροσωπεύει τὸν δῆμον, ἀπὸ τὸν Πάρεδρον τοῦ χωρίου, ὁ ὁποῖος ἀντιπροσωπεύει τὸ χωρίον. Ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν δήμων δὲν ὑπάρχει εἰδικὸς Πάρεδρος, καὶ διὰ τοῦτο λαμβάνω ἢ ἕνα τῶν δημοτικῶν συμβούλων κάτοικον τῆς κοινότητος, ἢ ἕνα τῶν δημοτικῶν Παρέδρων· διὰ τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμφέροντος ἐκλέγεται εἷς ἐπαρχιακὸς σύμβουλος, τὸν ὁποῖον ἐκλέγει ἡ διοικητικὴ ἀρχή· προστίθεται εἷς κτηνοτρόφος διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ μία εἰδικότης, γνωρίζουσα πόση περιφέρεια χρειάζεται διὰ τόσα ζῶα· ὁ κτηνοτρόφος λαμβάνεται ἐκ τῶν ἐγκριτωτέρων τῆς ἐπαρχίας, τὸν ὁποῖον ἐγκρίνει ἡ διοικητικὴ ἀρχή. Παρατηρῶ καὶ τοῦτο, ὅτι ἴσως γείνει ἐπίκρισις ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ἑπταμελής. Κάμνω τὴν ἀντίῤῥησιν ὅμως, ὅτι αἱ πράξεις τῆς ἐπιτροπῆς θέλουσι διαμένει πέντε ἔτη. Ἰδοὺ ἡ πρότασίς μου. «Ἑπταμελὴς ἐπιτροπὴ, συγκειμένη ἐκ τοῦ Δημάρχου, τοῦ εἰδικοῦ Παρέδρου, ἢ εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν δήμων, ἑνὸς τῶν δημοτικῶν Συμβούλων, ἢ Δημαρχικῶν Παρέδρων, κατοίκου αὐτῆς, ἑνὸς ἱερέως τῆς κοινότητος, ἑνὸς τῶν ἐπαρχιακῶν Συμβούλων, ἑνὸς τῶν ἐγκριτωτέρων κτηνοτρόφων τῆς ἐπαρχίας, καὶ τοῦ Εἰρηνοδίκου τῆς περιφερείας, προεδρευομένη ὑπὸ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, θέλει ἐκτελέσει τὸν κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον διαχωρισμόν. Τὸν ἱερέα, τὸν δημαρχικὸν Πάρεδρον ἢ δημοτικὸν Σύμβουλον, τὸν κτηνοτρόφον καὶ τὸν ἐπαρχιακὸν Σύμβουλον ἐκλέγει ὁ Ἔπαρχος ἢ ὁ Νομάρχης.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε τὴν τροπολογίαν. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, μεταβαίνομεν ἤδη εἰς τὸ 4 ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς· Ἄρθρ. 4. Ἡ Ἐπιτροπὴ συντάσσει ἐπὶ τούτῳ πρωτόκολλον εἰς τριπλοῦν διαγράφον ἀκριβῶς τὰ ὅρια τῶν διαχωρισθεισῶν περιφερειῶν ὡς καὶ τὰ τῶν περισσευουσῶν βοσκησίμων γαιῶν, τῶν ὑπαχθησομένων εἰς τὴν κατηγορίαν τῆς ἐνοικιάσεως. Τὸ ἓν τῶν ἀντιτύπων τούτων κατατίθεται εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ἁρμοδίου Δήμου, τὸ ἕτερον εἰς τὰ τοῦ Ἐπαρχείου ἢ τῆς Νομαρχίας καὶ τὸ τρίτον εἰς τὰ τῆς Ἐφορίας. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§156ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 5 ἄρθρον ἔχον ὡς ἑξῆς· Κατὰ δεκαετίαν δύναται νὰ διαταχθῇ ὑπὸ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς ἀναθεώρησις τῶν ὁρίων τῆς χορηγηθείσης περιφερείας, ἐὰν κριθῇ τοῦτο ἀναγκαῖον, ὅπως ἐπενεχθῶσιν αἱ δέουσαι τροποποιήσεις.

§158ΤΙΝΕΣ. Κατὰ πενταετίαν.

§159ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρῶτον μὲν νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφίνετε εἰς τὴν θέλησιν τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς νὰ κάμῃ ἢ ὄχι τὴν ἀναθεώρησιν, διότι ἠμπορεῖ διὰ τῆς ἀρνήσεώς της νὰ βλάψῃ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει «δύναται» ἐγὼ λέγω ὅτι πρέπει νὰ γίνεται πάντοτε.

§160ΤΙΝΕΣ. «Ὀφείλει.»

§161ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δεύτερον κάμνω τὴν παρατήρησιν ὅτι εἶναι πολλὰ 10 ἔτη, καὶ προτείνω τὴν 5ετίαν.

§162ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§163ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἠμπορῶ νὰ κάμω τὴν προσθήκην τοῦ Κ. Καλλιγᾶ. «Ἐκτὸς ἂν οἱ κάτοικοι τὸ ζητήσωσι καὶ πρίν».

§164ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ «δύναται» εἶναι καλλίτερον· εἶναι ὑποχρεωτικόν, ὅταν θέσῃς «τῇ αἰτήσει τῶν πολιτῶν».

§165ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Φέρω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Ἄρθρον 5. Ἐπιμελείᾳ τῆς Διοικητικῆς ἀρχῆς γίνεται κατὰ πενταετίαν καὶ κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τῶν προηγουμένων ἄρθρων ἀναθεώρησις τῶν ὁρίων τῆς παραχωρηθείσης περιφερείας ὅπως ἐπενεχθῶσιν αἱ δέουσαι τροποποιήσεις.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη, καὶ λαμβάνει τὴν θέσιν τοῦ ἄρθρου 5. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἄλλο ἄρθρον, τὸ 6, ἔχον ὡς ἑξῆς· Ἄρθρ. 6. Τὸ ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως μίσθωμα τῶν περισσευουσῶν κοινοτικῶν βοσκῶν, καθ’ ἃ ἀνωτέρω εἴρηται, εἰσέρχεται ἐπίσης εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον σημειούμενον ἐν ἰδιαιτέρᾳ μερίδι πρὸς ὄφελος καὶ διὰ λογαριασμὸν τῆς ἀνηκούσης κοινότητος. Τὰ ἔσοδα ταῦτα χρησιμεύουσιν ἀποκλειστικῶς εἰς κοινωφελῆ ἔργα τῆς οἰκείας κοινότητος, οἷον εἰς κατασκευὴν καὶ ἐπισκευὴν ὁδῶν, γεφυρῶν, ὑδραγωγείων, σχολείων καὶ λοιπῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων. Τὰ δὲ ἔργα ὁρίζονται δι’ ἀποφάσεως γραπτῆς ὅλων ἢ τῆς πλειονοψηφίας τῶν κατοίκων ἑκάστης κοινότητος, ἐπικυρουμένης ὑπὸ τοῦ Παρέδρου καὶ τοῦ Ἱερέως τοῦ χωρίου καὶ διευθυνομένης διὰ τοῦ Δημάρχου εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν, ἥτις ἐγκρίνουσα αὐτὴν διατάττει τὰ περαιτέρω καὶ ἐντέλλεται τὴν πληρωμήν. Τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον δύναται νὰ προσδιορίσῃ ἀνάλογον εἰσφορὰν ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἐσόδων διὰ κοινωφελῆ ἔργα ἀναγόμενα καὶ εἰς ἄλλας κοινότητας ἐντὸς τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας, τῶν ὁποίων ἡ χρησιμότης δι’ ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν κριθῇ ὁμολογουμένως ἀναγκαία καὶ ἀπαραίτητος.

§167ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ εἶναι ἀπαλειπτέον.

§168ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ ἴδωμεν ἐὰν ᾖναι ἀπαλειπτέον, παρακαλῶ νὰ τὸ συλλογισθῶμεν. Μία κοινότης ἔχει περιφέρειαν, ἐπιθυμεῖ ἡ Συνέλευσις νὰ κάμνῃ τὴν πρόσοδον αὐτῆς ὅπως θέλει;

§169ΤΙΝΕΣ. Ὅπως εἶχε πρίν.

§170ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Τότε θὰ χαλάσωμεν τοὺς θεμελειώδεις νόμους, Κύριε Δεληγεώργη.

§171ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ κανονίσωμεν τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ πλέον ὠφέλιμος εἰς τοὺς κατοίκους αὐτὴ ἡ κοινοτικὴ περιφέρεια. Γνωρίζετε ὅτι κοινότης κατὰ τοὺς σημερινοὺς νόμους δὲν ἔχει ἀντιπροσώπους, διοικητικὸν Συμβούλιον.

§172ΤΙΝΕΣ. Ἔχει.

§173ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ δημοτ. νόμος λέγει ὅτι αἱ κοινότητες διατηροῦν τὴν περιουσίαν των, δὲν λέγει ὅμως τίνι τρόπῳ διοικοῦνται, καὶ εἰς τί χρησιμεύουν τὰ εἰσοδήματα.

§174ΤΙΝΕΣ. Ὅπως ἦσαν μέχρι τοῦδε.

§175ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Προτείνω νὰ εἴπωμεν τί θέλει γείνῃ τὸ ἐνοίκιον τῶν κοινοτικῶν βοσκῶν, καὶ πῶς θέλει διατίθεσθαι αὐτό.

§176ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Τὸ λέγει τὸ ἄλλο ἄρθρον παρακάτω.

§177ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Λέγοντες, Κ. Δεληγεώργη, αὐτὰ τόρα ἐννοεῖτε διὰ τὰς τέσσαρας ἐπαρχίας ἢ δι’ ὅλων τὸν κόσμον;

§178ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Περὶ τούτου πρόκειται.

§179ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δι’ αὐτὸ εἶναι ἀπαλειπτέον.

§180ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ σειρὰ τοῦ Νομοσχεδίου ἀπαιτεῖ τὸ ἑξῆς κατὰ τὴν ἰδέαν μου. Εἴπομεν ὅτι ἐκ τῶν ἐθνικῶν βοσκησίμων γαιῶν τὸ ἐπίλοιπον ἐνοικιάζεται, εἴπομεν ὅτι διορίζεται ἐπιτροπὴ, ἥτις ὁρίζει τὰς περιφερείας. Ἔπειτα εἴπομεν, ὅτι τὰ ὅρια τῆς περιφερείας ἀναθεωροῦνται μετὰ 5 ἔτη. Τώρα πρέπει νὰ εἴπωμεν πῶς γίνεται ἡ δημοπρασία· κατὰ συνέπειαν προτείνω ἀντὶ τοῦ ἄρθρου τῆς ἐπιτροπῆς νὰ τεθῇ τὸ ἑπόμενον Ἄρθρ. 5. Ἡ ἐνοικίασις καὶ ἡ τοῦ ἐνοικίου εἴσπραξις ἐνεργοῦνται διὰ τῶν ἁρμοδίων διοικητικῶν καὶ οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους ἀρχῶν, φυλαττομένων τῶν διατάξεων τοῦ ἑπομένου ἄρθρου. Ἠθέλησα συγχρόνως νὰ ἐξασφαλίσω τὸ εἰσόδημα, ἑπομένως δὲν ἐνόμισα ὅτι πρέπει νὰ τὸ δώσωμεν εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν δημοτ. ἀρχῶν, ἀλλὰ νὰ περιβάλωμεν τὴν ἐνοικίασιν εἰς τὴν εἴσπραξιν μὲ τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας, μὲ τὰς ὁποίας εἶναι ὀχυρωμένη ἡ διαχείρισις τῆς δημοσίου περιουσίας.

§181Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μαντεύω τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ὁ ἔντιμος ἐκ Μεσολογγίου πληρεξούσιος συμφωνεῖ μετὰ τοῦ νομοσχεδίου προτείνων καὶ αὐτὸς νὰ ἀναθέσωμεν τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοπρασιῶν εἰς τὴν οἰκονομικὴν καὶ διοικητικὴν ἀρχήν. Ὑποθέτω, ὁ λόγος οὗτος εἶναι ὁ ἑξῆς. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἡ διαχείρισις τῶν μέσων τῶν δήμων δὲν ἐγένετο μετὰ τῆς προσηκούσης ἀκριβείας, καὶ ἐντεῦθεν ἐπῆλθον καταχρήσεις τινὲς, αἱ ὁποῖαι μετέτρεψαν πολλαχοῦ τὰ δημοτικὰ κεφάλαια ἀπὸ τοῦ προορισμοῦ, τὸν ὁποῖον εἶχον τρέψαντα αὐτὰ πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἀτόμων. Ὑποθέτω ὅμως, κύριοι ὅτι, ὅταν νομοθετῶμεν, καὶ μάλιστα εἰς τὴν ἀρχὴν νέας καταστάσεως, παρὰ τῆς ὁποίας προσδοκῶμεν καὶ τὴν παῦσιν τῶν καταχρήσεων τούτων καὶ τὴν βελτίωσιν τῶν κακῶς κειμένων, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀπομακρυνώμεθα ἀπὸ τὰς γενικὰς ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι διέπουσι τὴν ἐφαρμογὴν συστήματος ὁλοκλήρου. Μετὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ τῶν δήμων τὰς δημοπρασίας ταύτας δὲν ἐνεργοῦσι τὰ ὄργανα τῆς πολιτείας, ἀλλὰ τοῦ δήμου ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ὀργάνων τῆς πολιτείας· ἂν ἀφαιρέσωμεν λοιπὸν ὁλωσδιόλου ἀπὸ τὰ ὄργανα τοῦ δήμου τὴν φροντίδα τῆς διευθύνσεως τῶν δημοπρασιῶν, ἀφαιροῦμεν ἀπ’ αὐτῶν τὴν ἐνέργειαν, τὴν ὁποίαν ἐκλήθησαν νὰ κάμωσι, καὶ περιορίζομεν ἐντελῶς τὴν δημοτ. αὐθυπαρξίαν ὑποτάσσοντες αὐτὴν εἰς τὰ ὄργανα τῆς πολιτείας. Ὅταν τὴν χρῆσιν καὶ κάρπωσιν τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν παραχωρῶμεν εἰς τοὺς δήμους, παραχωροῦμεν εἰς αὐτοὺς περιουσίαν, τὴν διοίκησιν, διαχείρισιν καὶ εἴσπραξιν τῆς ὁποίας πρέπει ν’ ἀναθέσωμεν εἰς αὐτοὺς τούτους τοὺς ἔχοντας τὸ κύριον συμφέρον. Μία φωνὴ ἠκούσθη ἐντεῦθεν ὅτι καὶ τὸ δημόσιον ἔχει συμφέρον, διότι εἰσπράττει δικαίωμα ἐπικαρπίας 20%· ἡ φωνὴ αὕτη εἶναι τοῦ Κ. Καλλιγᾶ· ἀλλ’ ὁ Κ. Καλλιγᾶς ὑποθέτω δὲν θέλει ἀρνηθῆ, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας δὲν παρέχει εἰς κανένα δικαίωμα διαχειρίσεως καὶ ὅτι, ὅταν παραχωρῶμεν δικαίωμα χρήσεως καὶ ἐπικαρπίας εἴς τινα, εἰς αὐτὸν πρέπει νὰ παραχωρήσωμεν καὶ τὸ δικαίωμα τῆς φροντίδος τῆς καρπώσεως αὐτῆς. Ἴσως, Κύριοι, φρονεῖτε ὅτι εἶναι μικρὰ διαφορὰ, καὶ ἴσως πολλοὶ ἐξ ὑμῶν νομίζοντες ὅτι θέλετε φθάσει εἰς ἀσφαλέστερον ἀποτέλεσμα, θέλετε παραδεχθῆ νὰ ἀναθέσητε τὴν διεύθυνσιν τῶν δημοπρασιῶν εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχήν· συγχωρήσατέ μοι ὅμως νὰ κάμω μικρὰν ἀνάπτυξιν περὶ τούτου, καὶ θέλετε ἰδεῖ ὅτι ἀπομακρυνόμενοι ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ δημοτ. συστήματος θέλετε φθάσει εἰς τὴν δέσμευσιν καὶ καθαίρεσιν τῆς δημοτ. αὐθυπαρξίας. Ἡ δημοτ. αὐθυπαρξία, Κύριοι, συνίσταται ὄχι μόνον εἰς τὴν ἐλευθέραν ἐνέργειαν πρὸς συλλογὴν τῶν μέσων τῶν δημοτικῶν, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν μέσων τούτων. Εἰσάγοντες δὲ τὴν πολιτείαν καὶ διδόντες εἰς αὐτὴν τὴν φροντίδα νὰ συγκομίζῃ τοὺς καρποὺς τούτους, ἀφαιρεῖτε ἀπὸ τοὺς δήμους μίαν ἐλευθερίαν, καὶ δὲν πρέπει νὰ κηρύξητε τὴν δυσπιστίαν ταύτην πρὸς τὰς δημοτ. ὁμάδας, τὰς ὁποίας ἐὰν καταστήσωμεν, ὡς ἐλπίζω, καλῶς, πρέπει νὰ κρίνωμεν ἀξίας ἐμπιστοσύνης τοσαύτης, ὥστε νὰ ἐλπίσωμεν τὴν βελτίωσιν τῶν κακῶς ἐχόντων πραγμάτων. Δὲν βλέπω δὲ τοὺς φόβους πραγματικούς, οἱ ὁποῖοι παρεκίνησαν τὸν Κ. Δεληγεώργην εἰς τὴν πρότασιν τῆς γνώμης του ταύτης, διότι αἱ ἐνέργειαι αὐταὶ δὲν εἶναι αὐθαίρετοι· ἂν κατὰ τὸ παρελθὸν ὑπῆρξαν καταχρήσεις κατὰ τὴν δημοτικὴν διαχείρισιν, αὐταὶ πρέπει νὰ βαρύνωσιν ἐξίσου καὶ τὰ δημοτικὰ καὶ τὰ δημόσια ὄργανα· αἱ κατὰ τόπους διοικητικαὶ ἀρχαὶ, αἱ ὁποῖαι εἶχον τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιτηρήσεως καὶ τοῦ ἐλέγχου, εἶναι ἐπίσης συνυπεύθυνοι ὡς πρὸς τὰς καταχρήσεις κατὰ τὸ παρελθόν. Ὑποθέτω μάλιστα ὅτι ἡ ἐξέτασις αὐτοῦ τοῦ παρελθόντος δὲν μᾶς ἐνθαῤῥύνει τόσον πολὺ νὰ παραδοθῶμεν εἰς τὰ ὄργανα τοῦ δημοσίου, διότι ἐνθυμηθῆτε, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι οἱ πλεῖστοι ὑμῶν καλῶς γνωρίζετε ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν σας· ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ἐσόδων τινῶν τῶν δήμων ἀνετέθη ἡ εἴσπραξις εἰς δημόσια ὄργανα, πολλαχοῦ εἰσεπράχθησαν ὑπὸ τῶν δημοσίων ταμιῶν δημοτικοὶ φόροι, ἀλλ’ εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους ἀκόμη δὲν κατωρθώθη νὰ ἀποδοθῶσι τὰ εἰσπραχθέντα, διότι δὲν διεκρίθησαν ἔτι τὰ εἰσπραχθέντα ὑπὲρ τῶν δήμων δημοτ. ἔσοδα ἀπὸ τὰ δημόσια, πολλοὶ δὲ τῶν δήμων στεροῦνται ἀκόμη τῶν φόρων των. Ἐπιθυμῶν, Κύριοι, νὰ διατηρήσω πλήρη τὴν ἐλευθέραν ἐνέργειαν τῶν δήμων, ὑποστηρίζω τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν εἶχα τὴν τιμὴν νὰ προτείνω, καθ’ ἣν αἱ ἐνοικιάσεις τῶν βοσκῶν τούτων θέλουσιν ἐνεργεῖσθαι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ δήμων νόμου. Ἐκεῖνοι ἐξ ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐμελέτησαν τὴν διάταξιν ταύτην, θέλουσιν ἐνθυμηθῇ ὅτι τὰς δημοπρασίας ἐνεργεῖ ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ, καὶ ἐγκρίνονται ἀπὸ τὴν δημοσίαν ἀρχήν.

§182ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν τροπολογίαν μου καὶ μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους· ἐν πρώτοις κάμνω τὴν παρατήρησιν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι μόνον ἡ εἴσπραξις τοῦ ἐνοικίου καὶ ἡ διεύθυνσις τῆς δημοπρασίας ἀνατίθενται εἰς τὴν δημοσίαν ἀρχήν· ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸν προσδιορισμὸν τῶν ἀναγκῶν, εἰς τὰς ὁποίας θέλουν δαπανᾶσθαι τὰ εἰσοδήματα, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα, ποῖος θέλει διαχειρίζεται αὐτὰ καὶ ἐκδίδει τὰ ἐντάλματα, τὰς ἐπιταγὰς, κτλ. ὅλα αὐτὰ θέλουν διέπεσθαι ἀπὸ τὸν νόμον περὶ δήμων· ἀλλ’ ἡ τροπολογία μου σκοπεῖ τοῦτο, τὴν ἐξασφάλισιν εἰλικρινοῦς δημοπρασίας, καὶ τὴν ἀμερόληπτον εἴσπραξιν (θόρυβος). Λυποῦμαι δὲ, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ συνομολογήσω τὰ παρ’ ἄλλων ὑποστηριζόμενα, ὅτι ἡ διαχείρισις ἡ δημοτικὴ ἦτον εὐάρεστος, οὔτε νὰ ἐνδώσω εἰς ἐσφαλμένας περὶ ἐλευθερίας τῶν δήμων θεωρίας, καί τοι προφανοῦς οὔσης μάλιστα τῆς βλάβης.

§183ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν ἐξηλέγχετο.

§184ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρακτικῶς λοιπὸν νομίζω ὅτι εἶναι προτιμώτερον νὰ γείνῃ ἡ ἐνοικίασις καὶ ἡ εἴσπραξις διὰ τῶν δημοσίων ἀρχῶν· θεωρητικῶς δὲ δὲν εἶναι ἐσφαλμένον, διότι ἂν ἐπρόκειτο νὰ κάμωμεν ἕνα νόμον σήμερον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δεχώμεθα τὴν ἀρχὴν, εἰς τῆς δημοτικῆς περιουσίας τὴν διαχείρησιν θέλουσιν ἐπεμβαίνει αἱ δημόσιαι ἀρχαὶ, τὸ σφάλμα ἤθελεν εἶσθαι σπουδαῖον· ἀλλ’ ἐνταῦθα πρόκειται περὶ δημοσίας περιουσίας, τῆς ὁποίας τὴν ἐπικαρπίαν δίδομεν, διατάττοντες καὶ πῶς πρέπει νὰ διαχειρίζηται καὶ εἰς τί νὰ χρησιμεύσῃ· εἴμεθα φειδωλοί, ἀλλὰ μόλις ἐξήλθομεν ἀπὸ σύστημα παραλῦσαν τοὺς δήμους· ὅταν πεισθῶμεν ὅτι ἡ διαχείρισις αὐτῶν ἐβελτιώθη ἢ ὅτι διὰ τοῦ μικτοῦ τούτου συστήματος δὲν γίνεται καλῶς, τότε δύναται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ τὸ μεταβάλῃ.

§185Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κύριοι, ἡ διοίκησις καὶ ἡ διαχείρισις τῶν Δήμων γίνεται κατὰ τὸ ἄρθρον 15, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τοῦ περὶ Δήμων νόμου, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς· καὶ ἡ μὲν διαχείρισις τῆς δημοτικῆς περιουσίας γίνεται ἐν ὀνόματι τῶν ἰδίων δημοτῶν, διὰ μερικὰ δὲ ἄλλα ἔργα, τὰ ὁποῖα οἱ δῆμοι ἐνεργοῦν ὡς ὄργανα τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς τοῦ κράτους, ἡ διοίκησις ἐνεργεῖται ἐν ὀνόματι τῆς κυβερνήσεως. Οἱ δῆμοι, Κύριοι, ἔχουν περιουσίαν σπουδαίαν, καὶ νομίζω, ὅτι σήμερον ἐρχόμεθα νὰ προσθέσωμεν κἄτι τι εἰς αὐτὴν τὴν περιουσίαν τῶν δήμων, καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν διοίκησιν καὶ διαχείρισιν τοῦ δήμου μικρὸν μέρος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀσήμαντον συγκρινόμενον μὲ τὸ ὅλον. Λάβετε τοὺς δήμους τοὺς σημαντικοὺς τῆς Ἑλλάδος, τῆς Σύρου π. χ. τῶν Πατρῶν, δήμους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν πρόσοδον 200–300,000 δραχ.

§186ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Περὶ τῶν δήμων αὐτῶν δὲν πρόκειται τώρα.

§187ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ διαχειρίσεως τῶν δήμων, καὶ λέγομεν· «ἐμπιστευόμεθα αὐτοὺς τοὺς δήμους νὰ διαχειρίζωνται 200,000 δραχμὰς, δὲν τοὺς ἐμπιστευόμεθα ὅμως δι’ ἓν λειβάδιον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον θὰ συνάξουν πέντε τὸ πολὺ χιλ. δραχμάς». Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ πιστεύσητε ὅτι καμμία διοίκησις, καμμία διαχείρισις δημοτικὴ δὲν γίνεται κατὰ τὸν νόμον ἄνευ τοῦ ἐλέγχου τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς· διὰ ποῖον λόγον λοιπὸν νὰ παρεμβάλωμεν τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν εἰς τὴν διοίκησιν καὶ εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν δήμων; Τὸ ἄρθρον 117 τοῦ δημοτικοῦ νόμου ῥητῶς λέγει, ὅτι αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ ὑπόκεινται εἰς τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς, δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν νὰ ἐπεμβῇ εἰς τὰ ἔργα αὐτῶν. Καὶ ὅμως σήμερον, ἀντὶ νὰ αὐξήσωμεν τὰ δικαιώματα, τὰ καθήκοντα τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, καὶ νὰ αὐξήσωμεν τὴν ἐπιτήρησιν τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ἐρχόμεθα σήμερον νὰ περιορίσωμεν τὴν ἐξουσίαν τῶν δήμων; Κύριοι, τὰ ἄρθρα 118 καὶ 119 τοῦ περὶ δήμων νόμου ἐδέσμευσαν τοὺς δήμους, καὶ δὲν ἠδύναντο οὗτοι νὰ προοδεύσουν, καὶ αἰτία τούτου ἦσαν αἱ διοικητικαὶ ἀρχαί· καὶ δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, ὅπου ὁμιλῶ κατ’ αὐτῶν τῶν ἄρθρων· ὡμίλησα πρὸ δέκα ἐτῶν, καθὼς καὶ διὰ τὸ ἄρθρον 117. Ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἔχει τὸ δικαίωμα, ὁσάκις ὁ δῆμος ἀρνηθῇ, νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του, νὰ κάμῃ δαπάνας ὑποχρεωτικὰς κατὰ τὸ ἄρθρον 18 τοῦ δημοτικοῦ νόμου, ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, λέγω, ἔχει τὸ δικαίωμα κατὰ τὸ ἄρθρον 109 § 2 τοῦ δημοτικοῦ νόμου ἐξ ἐπαγγέλματος νὰ διατάξῃ τὴν ἐκπλήρωσιν αὐτῶν· ἂν λοιπὸν δὲν ἐνεργῇ τὸ καθῆκόν της ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, ἔρχεσαι νὰ μεμφθῇς τὴν δημοτικὴν ἀρχήν; Πρέπει ὅσον ἔνεστι νὰ περιορίσωμεν αὐτὴν τὴν κυβερνητικὴν συγκέντρωσιν, ἥτις ἐπηρεάζει αὐτοὺς τοὺς λαοὺς, καὶ τοὺς κάμνει νὰ παρεκτρέπωνται. Ἐξέρχονται ἀποφάσεις τῶν δημοτικῶν συμβουλίων κατὰ τὸ ἄρθρον 118, καὶ ὀφείλουν νὰ περιμένουν 15 ἡμέρας μέχρις ὅτου τὰς ἐπικυρώσῃ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἢ ἀρνηθῇ νὰ τὰς ἐγκρίνῃ, καὶ ὅμως ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ δὲν ἀπαντᾷ.

§188ΤΙΝΕΣ. Κάμνει ἓξ μῆνας.

§189ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Τρία ἔτη· διότι ἐνισχύεται ἀπὸ τὸ ἄρθρον 119, τὸ ὁποῖον λέγει· «ἀπαιτεῖται ἡ ῥητὴ ἔγκρισις τοῦ Νομάρχου εἰς τὰ ἀκόλουθα». Ποῖα εἶναι τὰ ἀκόλουθα; Εἶναι τόσα, ὥστε δὲν δύνανται οὔτε λεπτὸν νὰ ἐξοδεύσουν οἱ δῆμοι, ἂν δὲν ἐγκρίνῃ ὁ Νομάρχης, ἀλλ’ ὁ Νομάρχης δὲν ἐγκρίνει, διότι δὲν τοῦ πηγαίνουν ἓν ἀρνί.

§190ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα μάλιστα.

§191ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἔρχεσαι νὰ καταδιώξῃς τοὺς δήμους τῆς Ἑλλάδος; ἀλλ’ αὐτοὶ οἱ πέντε δῆμοι ἔχουν πέντε δημάρχους, πέντε προκρίτους τοῦ τόπου, ἔχουν ἓν δημοτικὸν συμβούλιον συγκείμενον ἀπὸ τοὺς σημαντικωτέρους ἀνθρώπους, καὶ θέλετε αὐτοὺς νὰ μὴ τοὺς θεωρῆτε ἴσους μὲ ἕνα ἔπαρχον; εἶμαι ἐναντίος αὐτῆς τῆς ἐξαιρέσεως· πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὴν διοίκησιν καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν δημοτικῶν πραγμάτων εἰς τοὺς δήμους καὶ νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν διοικητικὴν ἐπαγρύπνησιν· τί ἐστὶ ἐπαγρύπνησις; Γνωρίζετε καλλίτερά μου, ὅτι ὑπάρχουν ἕνδεκα λειτουργίαι, αἱ ὁποῖαι συγκροτοῦν τὰ καθήκοντα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας· μεταξὺ αὐτῶν εἶναι καὶ ἡ ἐπαγρύπνησις, δηλαδὴ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ζητῇ καὶ νὰ λαμβάνῃ λόγον· ἔρχεται ἔπειτα ἡ ἄλλη λειτουργία, καὶ αὐτὴ εἶναι ὁ ἔλεγχος, ὅστις συνίσταται εἰς τὸ νὰ ἐγκρίνῃ ἢ νὰ ἀποδοκιμάζῃ καὶ ἀκυροῖ τὰς πράξεις ἢ τὰς δαπάνας τοῦ δήμου. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν ἄλλων λειτουργιῶν, διότι δὲν εἶναι ὥρα· λέγω λοιπόν· ὅταν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν κεντρικὴν ἐξουσίαν σπουδαίαν, ἥτις νὰ γνωρίζῃ τὸ καθῆκόν της εἰς τὰς ἐπαρχίας, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ περιορίσωμεν τοὺς δήμους, ἀλλὰ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ βιάσωμεν νὰ κάμῃ τὸ καθῆκόν της· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἠξεύρῃ αὐτὴ τὸ συμφέρον τοῦ δήμου καλλίτερα ἀπὸ τοὺς δημότας· ἡ παραλυσία τῶν δημοτικῶν πραγμάτων ἐπῆλθεν ἕνεκα τῆς ἐκτελεστικῆς ἀρχῆς, ἕνεκα τῶν ὀργάνων τῆς διοικήσεως, καὶ οὐχὶ ἕνεκα τῶν δήμων. Ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασιν.

§192ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω, Κύριε Χρηστίδη, ἂν ἀνεγνώσατε τὸ ἄρθρον 7, ἀναγνώσατέ το παρακαλῶ.

§193ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ ἔντιμος προλαλήσας, τοῦ ὁποίου πολὺ σέβομαι τὴν σοβαρὰν γνώμην, παρεξήγησε τὸν προτείναντα τὴν ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεως, τοῦ νὰ γίνηται ἡ δημοπρασία παρὰ διοικητικῶν ἀρχῶν καὶ ἡ εἴσπραξις ἀκόμη· τὸν παρεξήγησε διὰ τὸν ἑξῆς λόγον· ἐνόμισεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας ὅτι εἶναι ζήτημα δυσπιστίας ἢ ἐμπιστοσύνης, ὅτι πρόκειται νὰ συγκρίνωμεν, ποῖος διαχειρίζεται καλλίτερα, ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἢ ὁ δῆμος; ἀλλ’ ὡς ἀνέφερε καὶ ὁ κύριος Δεληγιάννης, ἐθεώρησεν ὅτι ἐδῶ πρόκειται περὶ τοῦ μεγάλου ζητήματος τῆς ἀνθυπαρξίας τῶν δήμων, καὶ ἐξακολουθοῦντες καὶ οἱ δύω τὸ αὐτὸ θέμα, ἐνόμισαν ὅτι εἶναι περίστασις νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα περὶ συγκεντρώσεως ἢ μή· ἀπορῶ πῶς ἐπροχώρησαν κατὰ τοσοῦτον. Πρόκειται νὰ ἐνοικιάσωμεν τὰ ὁρισθέντα λειβάδια· ἂν ὑποθέσητε ὅτι ἔχει νὰ ἐνεργηθῇ ἡ δημοπρασία παρὰ τοῦ δήμου, καὶ ὁ νομάρχης ἢ ὁ ἔπαρχος νὰ εὐκολύνῃ τὴν ἐπιτήρησιν, τί θέλει συμβῆ; ἀντιζηλία 2 ἀρχῶν· τί θὰ φέρῃ; τὴν βραδύτητα. Ὁ Δήμαρχος θὰ ἔχῃ τὰς ἰδικάς του ἰδέας περὶ τῆς ἡμέρας τῆς ἐνοικιάσεως, περὶ τοῦ ἐὰν πρέπῃ ν’ ἀναβληθῇ ἢ ὄχι ἡ ἐνοικίασις, ἐὰν θέλῃ νὰ κατακυρώσῃ ἢ ὄχι, ὁ νομάρχης θὰ ἔχῃ τὰς ἀντιθέτους ἰδέας του. Ἀγνοῶ, ὅταν ματαιώσῃ τὴν δημοπρασίαν ὁ δήμαρχος τί ὠφελεῖ ἡ ἐπιτήρησις, εἰς οὐδέν. Ὁ ἁρμόδιος καιρὸς ἀπωλέσθη, ἡ ἐπιτήρησις ἔρχεται κατόπιν ἑορτῆς. Ἀφοῦ ἀνεβλήθη ἡ δημοπρασία, ἀφοῦ ἀπωλέσθη ὁ καιρὸς, τότε ἔρχεται ἡ ἐπιτήρησις, καὶ λέγει κακῶς ἔπραξεν ὁ δήμαρχος, ἀλλὰ δὲν ἰσχύει πλέον. Ἔπειτα πρόκειται περὶ τοπικῶν συμφερόντων καὶ ἐννοεῖτε πολὺ καλὰ, ὅτι ὁ δήμαρχος δὲν εἶναι ξένος αὐτῶν· τὰ λειβάδια αὐτὰ εἶναι ἐντὸς τῆς περιφερείας τῶν δήμων καὶ εἰς τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους δύναμαι νὰ ἔχω ἄκραν ἐμπιστοσύνην πρὸς πολλὰ πράγματα, ἀλλὰ δύναμαι νὰ δυσπιστῶ ὡς πρὸς τοῦτο· δὲν δύναμαι λοιπὸν νὰ παραδεχθῶ ἐδῶ τὴν ἰδέαν περὶ αὐθυπάρξεως τῶν δήμων μας, μάλιστα, ἀφοῦ δὲν πρόκειται περὶ δημοτικῆς περιουσίας (θόρυβος) εἶναι λειβάδια ἐθνικὰ, καὶ τόσον εἶναι βέβαιον ὅτι εἶναι ἐθνικὰ, ὥστε καὶ σεῖς ἐψηφίσατε, ὅτι κατὰ παράκλησιν μόνον ὁ δῆμος νέμεται αὐτά. Λοιπὸν ἐπ’ αὐτῶν τῶν κτημάτων, εἰς τὰ ὁποῖα δίδετε εἰς τὸν δῆμον κατὰ παράκλησιν κατοχὴν, καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων κάμνετε μίαν διανομὴν ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῆς ἐνοικιάσεως καὶ λέγετε, ὅτι ὁ δῆμος ἔχει τὰ 80, τὸ δημόσιον τὰ 20· καὶ ὁ δῆμος τὰ 80 θέλει τὰ μεταχειρισθῆ πρὸς τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον σκοπόν, νομίζετε, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ δημοτικὴ περιουσία. Δὲν προσβάλλεται διόλου ἡ αὐθύπαρξις τοῦ δήμου, διότι ἀπὸ ποίου σημείου ἄρχεται ἡ αὐθύπαρξις τοῦ δήμου; Ἀπὸ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς περιουσίας. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἡ εἴσπραξις, ἡ ἐγγύησις, ἡ ὁποία κάμνει τὴν αὐθύπαρξιν. Εἶναι μία φιλοτιμία περὶ τῆς αὐθυπάρξεως· ἡ αὐθύπαρξις εἶναι πῶς θὰ δαπανήσῃ αὐτὰ τὰ χρήματα. Ἔπειτα ἡ πρότασις, ἡ ὁποία ὑποβάλλεται εἰς ψηφοφορίαν, ἔχει αὐτὸ τὸ σφάλμα, ὅτι οἱ δῆμοι δὲν ἔχουν τὰ μέσα τοῦ νόμου τῶν καθυστερούντων διὰ τὴν βεβαίαν εἴσπραξιν. Ἐὰν ἀφήσητε τὴν εἴσπραξιν εἰς τὸν δῆμον τί θὰ γείνῃ; ὅπως γίνεται εἰς ὅλας τὰς καθυστερήσεις τῶν δήμων.

§194ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Περισσότερα καθυστεροῦν εἰς τὸ δημόσιον.

§195ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μάλιστα, περισσότερα καθυστεροῦν εἰς τὸ δημόσιον, καὶ ἠξεύρετε ὅτι εἶναι 5,000,000 μόλις τὰ εἰσπραττόμενα παρὰ τῶν δήμων καὶ 25 παρὰ τοῦ δημοσίου· λοιπὸν φυσικῶς θὰ ᾖναι περισσότερα. Λοιπὸν, ὅταν ὑπάρχῃ καθυστέρησις τῶν δήμων, ποῖον μέσον ἔχει ὁ δῆμος παρὰ τὸ μέσον τῆς δικαιοσύνης, πρέπει νὰ τρέξῃ εἰς τὰ δικαστήρια, (θόρυβος)· πολὺ καλὰ, ὁ νόμος δὲν δύναται νὰ μεταχειρισθῇ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα δίδει ὁ νόμος τῶν καθυστερούντων, ἠμπορεῖ τὸ πολὺ νὰ στείλῃ ν’ ἀπαιτήσῃ διὰ τῶν δημοτικῶν κλητήρων· (θόρυβος).

§196ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν ἠξεύρεις, ὅτι οἱ Νομάρχαι δίδουν βοήθειαν πρὸς εἴσπραξιν.

§197ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν ἔχει τὰ μέσα τοῦ νόμου τῶν καθυστερούντων.

§198ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἔχει τὰ αὐτά.

§199ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Πρέπει νὰ γείνουν καθυστεροῦντες τοῦ δημοσίου, καὶ τότε μάλιστα. Λοιπὸν διὰ τοῦ μέσου τῶν καθυστερούντων πρὸς τὸ δημόσιον ἐπιτυχέστερον ὁ δῆμος φθάνει εἰς τὸν σκοπόν του, καὶ εἰσπράττειν ταχύτερον καὶ δι’ αὐτῶν ἀποκτᾶται ὅ,τι ζητοῦμεν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Δεληγεώργη.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Δεληγιάννης εἶναι ὑπὲρ ἢ κατά;

§201ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Δύω λέξεις παρακαλῶ ν’ ἀπαντήσω. Ὁ προαγορεύσας εἶπεν, ὅτι δὲν κολοβόνεται ἡ αὐθύπαρξις τοῦ δήμου, ὅταν τοῦ ἀφαιρέσῃ τὴν δημοπρασίαν, πρὶν νὰ τῷ δώσῃ τὰ χρήματα, τὸ ὁποῖον σχηματίζει τὴν αὐθυπαρξίαν· παρατηρῶ, ὅτι δύω στοιχεῖα σχηματίζουν τὴν αὐθυπαρξίαν τῶν δήμων καὶ πάσης ἀρχῆς τοῦ κόσμου. Πρῶτον ἡ διοίκησις καὶ δεύτερον ἡ διαχείρισις. Δίδει τὴν διαχείρισιν καὶ ἀφαιρεῖ τὴν διοίκησιν, καὶ ὅμως λέγει, ὅτι δὲν κολοβόνεται ἡ αὐθυπαρξία τῶν δήμων, αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἤθελον νὰ κάμω.

§202Θ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ Κ. Καλλιγᾶς σήμερον διαφέρει πολὺ ἀπὸ τὸν Κ. Καλλιγᾶν τοῦ 1860 ἢ 61. Ὁ Κ. Καλλιγᾶς κατὰ τὰ 61 ὑπεστήριξε μετὰ τόσης θερμότητος, καὶ τόσης λογικῆς τὰ δικαιώματα τῶν κοινοτήτων πρὸς διαχείρισιν τῆς κοινοτικῆς περιουσίας· καὶ τῇ ἀληθείᾳ ἀπορῶ, διατὶ τώρα θέλει νὰ παραγνωρίσῃ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν τότε ὑπεστήριζεν.

§203ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ὡς Δικηγόρος.

§204ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα, ὡς Δικηγόρος. Ὁ Κ. Καλλιγᾶς ὅμως τώρα λησμονεῖ ὅλωςδιόλου ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ Κ. Χρηστίδης ἀνέφερε, λησμονεῖ τὸ δικαίωμα τοῦ διοικεῖν χωριστὰ, σᾶς λέγει, ὅτι ὁ δῆμος διὰ νὰ εἰσπράξῃ τὰ καθυστεροῦντα πρέπει νὰ ὑπάγῃ τοὺς ὀφειλέτας του εἰς τὸ δικαστήριον. Ἴσως ἐλησμόνησεν ὁ Κ. Καλλιγᾶς τὸν νόμον τῆς 22 10βρίου 1847 περὶ δημοτικοῦ φόρου, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ὁποίου ἐφαρμόζονται τὰ πρὸς καταδίωξιν τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου ἐπιτρεπόμενα ὑπὸ τοῦ περὶ τούτου νόμου μέτρα καὶ κατὰ τῶν ὀφειλετῶν τῶν δήμων. Ἀλλ’ ἄλλως τε, Κύριοι, ὁ ἰσχυρισμὸς, τὸν ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω, ὑποστηρίζεται ἔτι ὡς μοὶ φαίνεται, καὶ ὑπ’ αὐτῆς τῆς λογικῆς, διότι ἀφ’ οὗ παρεχωρήσαμεν εἰς τοὺς δήμους ὡρισμένην περιουσίαν ἐκ τῆς προσόδου τῆς ὁποίας θέλει λαμβάνει 80%, τὸ δὲ δημόσιον δικαίωμα ἐπικαρπίας, πρέπει νὰ ἀναγνωρίσητε, ὅτι ὁ δῆμος αὐτὸς ἔχει μεγαλήτερον συμφέρον νὰ φροντίσῃ διὰ νὰ καταστήσῃ τὴν πρόσοδον μεγαλειτέραν, ἢ ὅσον συμφέρον ἔχει ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θέλει λαμβάνει μόνον 20%. Παραλείπω, Κύριοι, νὰ σᾶς δηλώσω προσέτι, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὁ Κ. Δεληγιώργης προτείνει ἔχει πρακτικὴν δυσκολίαν. Κατὰ τὸ σύστημα τοῦ Κ. Δεληγιώργη αἱ δημοπρασίαι θέλουσιν ἐνεργεῖσθαι ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν ἐπαρχιῶν, ἐνῷ κατὰ τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινα, ἐὰν ἀφεθῇ εἰς τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν ἡ φροντὶς τῆς διαχειρίσεως, αἱ δημοπρασίαι θέλουσιν ἐνεργεῖσθαι ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν δήμων. Τόσα μοὶ ὑπάρχουσιν ἐπιχειρήματα διὰ ν’ ἀναιρέσω τὴν ἀσθενῆ, κατ’ ἐμὲ, ὑποστήριξιν τῆς τροπολογίας τὴν ὑπὸ τῶν Κ.Κ. Καλλιγᾶ καὶ Δεληγεώργη γενομένην, ὥστε ἤθελον σᾶς ἀπασχολήσει ἐπὶ πολύ· κρίνων ὅμως ἀρκοῦντα τὰ λεχθέντα καὶ ἀποφεύγων νὰ γένωμαι αἴτιος καμάτου ὑμῶν, καταπαύω, πεποιθὼς, ὅτι θέλετε παραδεχθῆ τὴν γνώμην μου.

§205ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, ἀρκετὰ ἐλέχθησαν.

§206ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐξέλθουν οἱ Κύριοι πληρεξούσιοι ἀπὸ τὰ δωμάτια.......... Ἐπιμένετε εἰς τὴν ἔνστασιν, ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις;

§208ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὴν Παρασκευὴν θὰ ᾖναι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προεδρείου, καὶ κατόπιν ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν λειβαδίων.

§210ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναβάλωμεν τὴν ἐκλογὴν διὰ τὴν Δευτέραν.

§211ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις, Κύριε Πρόεδρε, αὐτὰ ὅλα δὲν ἔχουν κἀμμίαν ἰσχύν. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 5 καὶ τέταρτον.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Θ. Βενετσάνος Α. Δόσιος.