1863.11.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΡΠΑʹ.

Τῆς 23 Νοεμβρίου 1863.

(Σάββατον.)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης γνωστοποιεῖ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι εἰς τὸ ὑπ’ αὐτὸν ὑπουργεῖον δὲν ὑπάρχουν ὑπότροφοι. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὑποβάλλει εἰς τὴν Συνέλευσιν τὸν ζητηθέντα κατάλογον ἐφέδρων τοῦ ναυτικοῦ· θέλετε νὰ τυπωθῇ;

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§5ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ κατάλογος τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν δὲν ἐτυπώθη;

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδόθη εἰς τὸν τύπον, ἴσως δὲν ἐτυπώθη ἀκόμη. Ὁ Πρύτανις Κ. Φρεαρίτης ἀπέστειλε 250 ἀντίτυπα τῶν πρυτανικῶν λόγων, ἵνα διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς Κυρίους πληρεξουσίους. Διετάχθη νὰ διανεμηθῶσιν.

§7ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ παύσῃ τὸ τμῆμα τὸ ἐργαζόμενον εἰς τὸ θεωρεῖον τῶν Κυριῶν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς Κυρίους πληρεξουσίους νὰ ἐξέλθουν ἀπὸ τὸ θεωρεῖον τῶν Κυριῶν. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ζατουνίτη. «Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις, ψηφίζει. Ἄρθρον μοναδικόν. Τὸ ὑπὸ στοιχεῖον ΟΣʹ. Ψήφισμα δὲν ἀφορᾷ τοὺς εἰς νομοθετημένας θέσεις καὶ σύμφωνα μὲ τὸν περὶ προβιβασμῶν ΧΞΕʹ. τῆς 16 Ὀκτωβρίου 1861 Νόμον καταταχθέντας δοκίμους ἰατροὺς καὶ φαρμακοποιούς. Ἐν Ἀθήναις τὴν 23 Νοεμβρίου 1863.

ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀνάπτυξις θὰ γείνῃ μετὰ τὴν συζήτησιν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως.

§10ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§11ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Παρακαλῶ νὰ σχετισθῇ μὲ μίαν ἑτέραν πρότασιν ὑποβληθεῖσαν, ἥτις εἶναι εἶναι ὁμοίας φύσεως αὐτῆς.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἀναγινώσκεται ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Γ. Τσέλιου

ΠΡΟΤΑΣΙΣ

Πρὸς τὴν Ἐθνικὴν τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Περὶ συνοικισμοῦ τῆς πόλεως Ἀστακοῦ. Ἡ πόλις Ἀστακοῦ, οὖσα ἀρτισύστατος καὶ παράλιος, ἤρξατο ἐπὶ ἐθνικῆς ἀκαλλιεργήτου γῆς σχηματιζομένη ἀπὸ τοῦ 1833· κατὰ δὲ τὸ ἔτος 1839 ἐχαρακτηρίσθη ὑπὸ τοῦ τότε Διοικητοῦ τῆς ἐπαρχίας Βονίτζης καὶ Ξηρομέρου ὡς συνοικισμὸς καὶ προεκλήθη τὸ περὶ τούτου Β. Διάταγμα, ἀλλὰ δυστυχῶς διὰ λόγους, οὓς ἀγνοῶ, δὲν ἐξεδόθη. Ἐν τούτοις ἔκτοτε πολλαὶ οἰκογένειαι συνεκεντρώθησαν εἰς Ἀστακὸν, καὶ πλεῖσται οἰκοδομαὶ ἐκτίσθησαν μέχρι τοῦ 1850, ὅτε βάσκανος δαίμων ὑπηγόρευσεν εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν τὴν κώλυσιν πάσης οἰκοδομῆς καὶ, τὸ χεῖρον, πάσης ἐπισκευῆς. Ἔκτοτε ἡ παραθαλάσσιος αὕτη καὶ ἐμπορικὴ πόλις, ὡς ἔχουσα πολλῶν προϊόντων καὶ ζώων ἐξαγωγὴν, καὶ μάλιστα βελανιδίων, ἐσταμάτησε, καὶ αἱ ἕως τότε ἀνεγερθεῖσαι οἰκοδομαὶ κατέστησαν σχεδὸν ἐρειπιώδεις. Ἂν δὲ καὶ πολλαὶ κατεβλήθησαν ἔκτοτε προσπάθειαι πρὸς ἄδειαν οἰκοδομῆς, οὐδὲν ἄχρι τῆς πεσούσης δυναστείας κατωρθώθη ἕνεκα τῆς ἐπικρατούσης παρὰ τῇ πεπτωκυίᾳ Κυβερνήσει ἕξεως τοῦ νὰ παρεμβάλλωνται πλεῖστα ὅσα προσκόμματα εἰς πᾶν ἐθνικὸν καὶ κοινωφελὲς ἔργον, καὶ μόνον μετὰ πολλοῦ κόπου κατωρθώθη πέρυσιν ἡ διαχάραξις ὑπὸ μηχανικοῦ κανονικοῦ τῆς πόλεως σχεδίου, ὅπερ καὶ ἐνεκρίθη, ἀλλὰ καὶ πρὸ τούτου αἱ οἰκίαι καὶ τὰ ἐργαστήρια κανονικῶς πως ἐκτίζοντο. Διὰ ταῦτα λοιπὸν καὶ δι’ ἣν ἅπαντες οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Ἀστακοῦ ἔχουσιν ἐπιθυμίαν πρὸς συνοικισμὸν εἰς τὴν ῥηθεῖσαν πόλιν Ἀστακὸν, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως τὸ ἑπόμενον ψήφισμα. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις ψηφίζει· Ἄρθρον μοναδικόν. Εἰς Ἀστακὸν τῆς ἐπαρχίας Βονίτζης καὶ Ξηρομέρου ἐπιτρέπεται συνοικισμὸς κατὰ τὰς περὶ συνοικισμοῦ διατάξεις τῶν ὑφισταμένων νόμων κλπ. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 28 Φεβρουαρίου 1863.

Ὁ πληρεξούσιος

Γ. ΤΣΕΛΙΟΣ.

§13ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Θὰ ἐπικαλεσθῶ, Κ. Πρόεδρε, τὴν εὐμενῆ συγκατάθεσιν τῆς Συνελεύσεως νὰ θεωρηθῇ ὡς κατεπείγουσα ἡ πρότασις αὕτη, καθότι μετ’ ὀλίγον θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Συνελεύσεως εἷς νόμος περὶ διαθέσεως ἐν γένει τῶν ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων, καὶ ἐπειδὴ ὁ συνοικισμὸς τοῦ Ἀστακοῦ γίνεται ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς ἤθελα παρακαλέσει τὴν Συνέλευσιν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Τσέλιου νὰ τὴν παραπέμψῃ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασίς σας εἶναι περὶ διαθέσεως τῶν ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων.

§15ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Εἶναι σύντομος ἡ ἔκθεσις καὶ πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ, διότι ἀφορᾷ τὴν ὕπαρξιν ὁλοκλήρου πόλεως.

§16ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ προσδιορισθῶσι διὰ Β. Διατάγματος τὰ κτήματα ὅσα εἶναι ἀναγκαῖα εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἢ εἰς δημοσίαν ἀνάγκην καὶ τὴν περίστασιν λοιπὸν ταύτην τῆς ἀνάγκης τοῦ συνοικισμοῦ θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις.

§17ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Αὐτὴ ἡ πόλις εἶναι ἀρτισύστατος (θόρυβος).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ θεωρηθῇ κατεπείγουσα ἡ πρότασις αὕτη;

§19ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι)· δὲν παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ. Ἡ Βʹ. ἐν Ἀθήναις Ἐθνικὴ Συνέλευσις τῶν Ἑλλήνων Ψηφίζει.

ΚΕΦ. Α.

Περὶ συστάσεως Ταμείου. Ἄρθρ. 1. Συνιστᾶται εἰδικὸν Ταμεῖον ὑπὸ τὸν τίτλον «Ταμεῖον τοῦ δημοσίου χρέους» προωρισμένον εἰς τὴν τακτικὴν ἀπότισιν τοῦ τόκου καὶ κεφαλαίου τῶν ἐσωτερικῶν τε καὶ ἐξωτερικῶν χρεῶν τῆς Ἐπικρατείας. Ἄρθρ. 2. Χρέη ἐπιβαρύνοντα τὸ Ταμεῖον τοῦτο εἶναι τὰ δυνάμει νόμων συνωμολογημένα ἐθνικὰ δάνεια καὶ ὅσα δι’ εἰδικῶν νόμων ἀνεγνωρίσθησαν ἢ θέλουσιν ἀναγνωρισθῆ ὡς χρέη τοῦ δημοσίου, ἐξαιρουμένου τοῦ ἐκ τῆς ἐκδόσεως τῶν γραμματίων τοῦ δημοσίου Ταμείου (bons du tresor) προερχομένου χρέους. Ἄρθρ. 3. Τὸ κατ’ ἔτος πληρωτέον ὑπὸ τοῦ Ταμείου τούτου ποσὸν ἀπέναντι τόκων καὶ χρεωλύτρων ὁρίζεται διὰ τῶν ἐνιαυσίων τοῦ Κράτους προϋπολογισμῶν, οὐδέποτε ὅμως εἶναι ὀλιγώτερον τοῦ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον νενομισμένου.

ΚΕΦ. Βʹ.

Περὶ τῶν πόρων τοῦ Ταμείου. Ἄρθρ. 4. Οἱ πόροι τοῦ Ταμείου εἰσί· ά.) Τὰ πρὸς τὸ δημόσιον ὀφειλόμενα, ὅσα ἀνάγονται ἀρχικῶς εἰς τὰς μέχρι τέλους τοῦ 1862 χρήσεις προερχόμενα ἀπὸ φόρους ἀμέσους καὶ ἐμμέσους, ἐνοικιάσεις προσόδων ἢ κτημάτων καὶ προικοδότησιν, ἢ ἀντίτιμον ἐθνικῶν γαιῶν ἢ κτημάτων, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἐξ Ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων. βʹ.) Αἱ ἐνδεχόμεναι καὶ εἰς τὸ μέλλον καθυστερήσιες τῶν ἐτησίων ἐσόδων μετὰ τὴν λῆξιν ἑκάστης χρήσεως. γʹ.) Τὸ ἀντίτιμον τῶν ἐκποιηθησομένων ἐθνικῶν ἢ ἐθνικοϊδιοκτήτων φθαρτῶν κτημάτων καὶ γαιῶν. Ἡ ἐκποίησις αὐτῶν γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν εἰδικῶν νόμων. δʹ.) Οἱ τόκοι συμπεφωνημένοι τε καὶ ὑπερημερίας ὅλων τῶν ἀνωτέρω χρεῶν, καθὼς καὶ τῶν διαθεσίμων κεφαλαίων τοῦ ἰδίου Ταμείου. έ.) Ἐν ἀνάγκῃ ἀνάλογος ἐκ τοῦ δημοσίου Ταμείου χορηγία πρὸς ὁλοσχερῆ ἐκπλήρωσιν τῶν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ προσδιοριζομένων εἰς βάρος τοῦ προκειμένου Ταμείου ὑποχρεώσεων, μὴ ὑπερβαίνουσα τὸ ποσὸν τοῦ μισθώματος ἢ τῆς ἐπικαρπίας τῶν ἐθνικῶν κτημάτων καὶ γαιῶν πρὸ τῆς ἐκποιήσεώς των. Ἄρθρον 5. Τῶν κεφαλαίων τοῦ ταμείου τούτου οὐδεμία ἄλλη χρῆσις δύναται νὰ γίνῃ παρὰ τὴν προσδιορισθεῖσαν ἐν τῷ προηγηθέντι πρώτῳ κεφαλαίῳ. Ἄρθρον 6. Ἡ εἴσπραξις τῶν κατὰ τὰ ἐδ. ά. βʹ. καὶ γʹ. τοῦ προηγουμένου ἄρθρου ἐσόδων ἐνεργεῖται κατὰ τὰς περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων διατάξεις καὶ διὰ τῶν αὐτῶν ὀργάνων· ἀπαγορεύεται δὲ δι’ αὐτὰ ἡ χορήγησις πάσης προθεσμίας ἐκτὸς τῶν διὰ νόμου ὡρισμένων. Ἄρθρον 7. Οἱ Ταμίαι καὶ Ἔφοροι ὀφείλουσι λόγον τῶν πράξεών των εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ταμείου τούτου εἰς πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ ἔσοδα αὐτοῦ. Οἱ ταμίαι εἰσὶ προσωπικῶς ἀπέναντι αὐτοῦ ὑπεύθυνοι, ἂν τὰ κεφάλαια αὐτοῦ διαθέσωσι πρὸς ἄλλον παρὰ τὸν προσδιωρισμένον δι’ αὐτὰ σκοπόν.

ΚΕΦΑΛ. Γʹ.

Περὶ διοικήσεως τοῦ ταμείου. Ἄρθρον 8. Τὸ ταμεῖον τοῦτο διατελεῖ μὲν ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ εἶναι ὅλως χωριστὸν δημόσιον κατάστημα καὶ οὐδέποτε δύναται νὰ συγχωνευθῇ εἰς αὐτό· διοικεῖται δὲ ὑπὸ ἐπιτροπῆς συγκειμένης ἐκ τριῶν μελῶν διοριζομένων ἰσοβίως διὰ Β. Διατάγματος τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μὲ μισθὸν καὶ βαθμὸν ἀντιπροέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν προεδρεύει τὴν ἐπιτροπὴν, ἐκ τῶν δύο δὲ ἄλλων μελῶν, τὸ μὲν ἐκπληροῖ χρέη ταμίου, τὸ δὲ διευθύνει τὸ λογιστικόν. Ἡ ἀνάθεσις τῶν καθηκόντων τούτων εἰς ἕνα ἕκαστον, καθὼς καὶ ἡ ἀναπλήρωσις τοῦ Προεδρεύοντος ἐν περιπτώσει κωλύματος γίνεται διὰ Β. Διατάγματος. Ἄρθρον 9. Τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς εἰσὶ προσωπικῶς ὑπεύθυνα ἀπέναντι τοῦ δημοσίου διὰ τὴν ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τῶν ἐπιβαλλομένων αὐτοῖς ὑπὸ τοῦ παρόντος ψηφίσματος καθηκόντων. Ἕκαστος δὲ αὐτῶν ὑποχρεοῦται νὰ προσφέρῃ ἐγγύησιν εἰς τὸ ταμεῖον 20,000 δραχμῶν ἂν αὕτη συνίσταται εἰς μετρητὰ ἢ μετοχὰς τῆς Τραπέζης ἢ ὁμολογίας τοῦ δημοσίου, τριάκοντα δὲ χιλιάδων δραχμῶν εἰς ὑποθήκην κτημάτων. Ἄρθρον 10. Τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς πρὶν ἀναλάβωσι τὰ καθήκοντά των δίδουσιν ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως τὸν παρὰ τῶν δημοσίων λειτουργῶν νενομισμένον ὅρκον, ὑποσχόμενοι προσέτι ὅτι οὐδέποτε θέλουσιν ὑπακούσει εἰς διαταγὴν οἱασδήποτε ἀρχῆς ἀντιβαίνουσαν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος ψηφίσματος. Ἄρθρον 11. Καθήκοντα τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ταμείου τούτου εἰσὶ τὰ ἑξῆς· ά.) Νὰ κρατῇ καθολικὸν βιβλίον τοῦ δημοσίου χρέους ἐγγράφουσα εἰς αὐτὸ τὰ ὀνόματα τῶν πιστωτῶν καὶ τὰς γινομένας ὑπ’ αὐτῶν μεταβιβάσεις. βʹ.) Νὰ κρατῇ βιβλία ἐμφαίνοντα ἐν Συνόλῳ καὶ κατ’ ἄτομον τὰ κατὰ τὰ ἐδ. α. καὶ β. τοῦ ἄρθρου 4. ὀφειλόμενα. γʹ.) Νὰ κρατῇ βιβλία καθημερινὸν καὶ καθολικὸν δι’ ὅλας ἐν γένει τὰς πράξεις τοῦ ταμείου, καὶ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸ τέλος ἑκάστης ἑξαμηνίας τὴν 30 Ἰουνίου καὶ 31 Δεκεμβρίου εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν περιληπτικὴν τοῦ ταμείου κατάστασιν. δʹ.) Νὰ ἐπαγρυπνῇ εἰς τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τῶν ἐσόδων τοῦ ταμείου ἔχουσα τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλῃ πειθαρχικὰς ποινὰς εἰς τοὺς ἁρμοδίους ταμίας καὶ ἐφόρους, καὶ νὰ προτείνῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ᾐτιολογημένην τὴν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀπομάκρυνσιν αὐτῶν. έ.) Νὰ διαθέτῃ τὰ περιττεύοντα τοῦ ταμείου κεφάλαια, καταθέτουσα ταῦτα ἐντόκως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. ϛʹ.) Νὰ παρασκευάζῃ καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὅσας μεταῤῥυθμίσεις θεωρεῖ ἀναγκαίας ἐπὶ τῶν περὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερουμένων καὶ ἐκποιήσεως τῶν κτημάτων νόμων ὡς καὶ ὅσα μέτρα κρίνει ἀναγκαῖα πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τοῦ ταμείου. ζʹ.) Νὰ συντάττῃ καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐγκαίρως τὸν προϋπολογισμὸν, ἐντὸς δὲ τοῦ πρώτου μηνὸς τοῦ ἀμέσως ἐπιόντος ἔτους τὸν ἀπολογισμὸν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ ταμείου μετὰ γενικῆς καταστάσεως τοῦ ἐνεργητικοῦ καὶ παθητικοῦ καὶ ή.) Νὰ συντάττῃ καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν πίνακα τῶν καθυστερούντων εἰσοδημάτων, ὅσα μετὰ τὴν ἐπὶ ματαίῳ χρῆσιν ὅλων τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιτρεπομένων μέσων, πρέπει νὰ μεταφερθῶσιν εἰς τὰ παραλείμματα. Τὸ ποσὸν τούτων γενομένων δεκτῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ Νόμου διαγράφεται ἐκ τῶν βιβλίων τοῦ ταμείου. θʹ.) Νὰ προτείνῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τὸν διορισμὸν καὶ ἀντικατάστασιν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ταμείου, καὶ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτὸ πειθαρχικὰς ποινάς. Πάντα τ’ ἀνωτέρω ἀποφασίζονται κατὰ πλειοψηφίαν μεταξὺ τῶν τριῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἄρθρ. 12. Τὸ Ταμεῖον τοῦτο ἔχει τὸ ἑξῆς προσωπικόν· δέκα λογιστὰς καὶ πέντε γραφεῖς ά. καὶ βʹ. τάξεως, ἰσοβάθμους πρὸς τοὺς τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου· διορίζονται δὲ οὗτοι καὶ παύονται διὰ Β. Διατάγματος τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἄρθρ. 13. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ διορίζῃ τοὺς ἀναγκαίους ἀνταποκριτὰς διὰ τὴν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ χρεωλύτρων τῶν δανείων ἐπὶ πληρωμῇ συμπεφωνημένης προμηθείας. Ἄρθρ. 14. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀποφασίζει περὶ τῆς εὐθύνης τῶν ὑπολόγων, καθόσον ἀφορᾷ τὰ τοῦ Ταμείου ἔσοδα, καὶ διατάσσει τὴν ἄμεσον κατάθεσιν τῶν ποσῶν, διὰ τὴν καθυστέρησιν τῶν ὁποίων δὲν ἐκρίθησαν ἀποχρῶσαι αἱ ὑποβληθεῖσαι δικαιολογίαι. Κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἐπιτρέπεται προσφυγὴ εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον. Ἄρθρ. 15. Διὰ Β. Διατάγματος θέλουσι κανονισθῆ τὰ περὶ τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ταμείου. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 23 Νοεμβρίου 1863.

Ε. ΚΕΧΑΓΙΑΣ.

§21ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§22ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ ὑπάγῃ εἰς τὰ τμήματα.

§23ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐπειδὴ ἡ πρότασις αὐτὴ σχετίζεται εἰς πολλὰ μὲ τὴν πρότασιν περὶ ἐκποιήσεως φθαρτῶν κτημάτων, θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ μὴ ἀναβάλῃ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς προτάσεως αὐτῆς μετὰ τὴν συζήτησιν ὅλων τῶν προτάσεων τῶν οἰκονομικῶν καὶ νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ κάμω τὴν ἀνάπτυξιν τὴν προσεχῆ Δευτέραν.

§24ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι προτιμώτερον νὰ τὴν σχετίσωμεν μὲ τὴν περὶ φθαρτῶν κτημάτων;

§26ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§27ΚΑΛΟΣ. Ὁ Κ. Κεχαγιᾶς ἐζήτησε τὴν ἀνάπτυξιν τῆς προτάσεως, πρὸς ποῖον σκοπόν; διὰ νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι εἶναι συζητητέα; ὡς τοιαύτην τὴν θεωροῦμεν.

§28ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λοιπὸν τότε ἂς τυπωθῇ.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραβιάσωμεν τὸν κανονισμὸν, ὅστις λέγει, ὅτι ἡ ἀνάπτυξις γίνεται κατ’ ἄλλην ἡμέραν προσδιοριζομένην ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Παραδέχεται λοιπὸν ἡ Συνέλευσις κατ’ ἐξαίρεσιν ἡ ἀνάπτυξις αὐτῆς τῆς προτάσεως νὰ γείνῃ τὴν δευτέραν;

§30ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Δὲν παρεδέχθη. —Ὁ Κ. Ζυμβρακάκης ἐζήτησε τὸν λόγον διὰ νὰ κάμῃ μίαν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν· ἑπομένως ἔχει τὸν λόγον.

§32ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἔχομεν τὸ περὶ λειβαδίων.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνον θὰ διατυπώσῃ τὴν ἐπερώτησιν. —συζήτησις δὲν θὰ γείνῃ.

§34ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Ἡ ἐπερώτησις, τὴν ὁποίαν κάμνω εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν εἶναι αὕτη· ἐὰν 1200 ἄνδρες ὑπηρετοῦντες εἰς τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν δικάζωνται ἀπὸ τοὺς ἐκδοθέντας περὶ ναυτικοῦ νόμους, καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ναυτοδικεῖον διὰ νὰ δικάζῃ τὰ πλημμελήματα ἢ κακουργήματα, τὰ ὁποῖα πράττονται παρὰ τῶν ἀνδρῶν τούτων· καθόσον γνωρίζω θετικῶς ὅτι τὸ ναυτοδικεῖον διελύθη πρὸ πολλοῦ, καὶ ἐγκλήματα πραττόμενα ἀπὸ τοὺς ναυτικοὺς τιμωροῦνται κατὰ θέλησιν, ἢ δὲν τιμωροῦνται ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Ἀπορῶ λοιπὸν πῶς εἷς ὑπουργὸς νομομαθὴς νὰ σταματᾷ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ἑνὸς δικαστηρίου.

§35ΔΡΟΣΟΣ (Ὑπουρ. Οἰκονομικῶν). Μὴ ἀπορῆτε πρὶν ἀκούσητε.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν προσδιορίζει ἡ Συνέλευσις διὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ ὑπουργοῦ;

§37ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν τετάρτην.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τετάρτην νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Κύριοι, ὁ Κύριος Παπαγεωργίου ἔχει ἐπερώτησιν κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν.

§39ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Τίποτε ἄλλο δὲν λέγω, παρ’ ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ὑπόθεσις σπουδαία τοῦ δημοσίου, ἥτις εἶναι ἐκκρεμὴς εἰς τὰ δικαστήρια πρὸ πολλοῦ· ἡ ὑπόθεσις κατὰ τοῦ Κοντοσταύλου δι’ ἀπαίτησιν πολλῶν χιλιάδων δραχμῶν προερχομένων ἀπὸ μίαν διαχείρισιν. Ἐπειδὴ εἶναι ἐδῶ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν δύναται νὰ μᾶς δώσῃ μίαν ἀπάντησιν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν προσδιορίζει ἡ Συνέλευσις;

§41ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν τετάρτην.

§42ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐγὼ προτείνω τὴν δευτέραν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ Παραδεχόμενοι τὴν τετάρτην νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. —Ὁ Κ. Ζατουνίτης ἔχει ἑτέραν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§44ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐψήφισεν ἐν καιρῷ τῆς συζητήσεως τὸν φορολογικὸν νόμον. Ὁ νόμος αὐτὸς ἢ μᾶλλον τὸ ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδόθη ὁ τρόπος τῆς φορολογίας κατὰ τὸ παρὸν ἔτος, δίδει δικαιώματα εἴς τε τοὺς ἐνοικιαστὰς ἀφ’ ἑνὸς, καὶ τοὺς φορολογουμένους ἀφ’ ἑτέρου. Λυποῦμαι, Κύριοι, καὶ τὸ λέγω ἀπὸ καρδίας, διότι εἰς τὴν ἐπαρχίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω μετὰ τῶν ἄλλων συγκαθημένων ἐνταῦθα ἐντίμων συναδέλφων, συνέβησαν γνωστά τινα περιστατικά. Τὰ περιστατικὰ ἐκεῖνα εἶχον τὴν μορφὴν, τὴν ὄψιν μιᾶς ἐπαναστάσεως δῆθεν κατὰ τῆς ἀποδόσεως τῶν φόρων. Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶχεν οὕτω, κατεσκευάσθη ὅμως ἵνα παρουσιάσῃ τοιοῦτον χαρακτῆρα ἀπὸ ὅσους ἐνδιεφέροντο καὶ τῆς παρούσης ὥρας δὲν εἶναι νὰ ἐρευνήσωμεν τίνι τρόπῳ ἔλαβεν ἀρχὴν ἡ ἐπανάστασις αὐτὴ, ἥτις δὲν ὠφείλετο εἰς τὸν λαὸν, ἀλλ’ εἰς ἄτομα, (χωρία τινὰ μόνον, οὐχὶ ὁλόκληρος ἡ ἐπαρχία) ἀντέστησαν, λέγουσιν εἰς τὴν ἀπόδοσιν καὶ τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων. Τὰ χωρία ταῦτα κείμενα εἰς ἕνα τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας, ἤγουν τὸν τῆς Λυκοσούρας ἐσπρώχθησαν εἰς τὸ νὰ κάμωσιν ὅ,τι ἔκαμαν, ποτὲ μόνα των δὲν ἤθελον τὸ κάμει, ὁ δῆμος τῆς Μεγαλοπόλεως ὅμως καὶ ὁ τῆς Φαλαισίας, οἱ ὁποῖοι μετ’ ἐκείνου ἀπαρτίζουν τὴν ἐπαρχίαν ἢ ἐλάχιστα ἢ οὐδόλως συμμετέσχον εἰς αὐτὰ τὰ κινήματα. Κατὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν οἱ ἐνοικιασταὶ ὤφειλον νὰ παρουσιασθῶσι νὰ ζητήσωσι τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων, εἶμαι θετικῶς πληροφορημένος, κανεὶς δὲν παρουσιάσθη· διότι εἶχον τὸ συμφέρον νὰ φανερώσωσιν ὅτι δὲν ἐγένοντο δεκτοί. Τί δ’ ἐγένετο; Δεξιὰ, ἀριστερὰ, δι’ ἀποστόλων, διὰ ῥᾳδιούργων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐσκόπουν ἄλλο, παρὰ νὰ παρακινήσουν τὴν ἐπαρχίαν εἰς πράξεις ἀτόπους, δὲν γνωρίζω τίνες, ἔχοντες καὶ ἄλλους σκοποὺς ἐνέσπειραν τὴν ἰδέαν τῆς ἀσυδοσίας εἰς μέρη τινὰ τῆς ἐπαρχίας, ἣν ἀσυδοσίαν εὐκόλως οἱ ἄνθρωποι εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐνεκολποῦντο· παρῆλθεν ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν οἱ φορολογούμενοι ὤφειλον νὰ παρουσιασθῶσι κατὰ τὸ ψήφισμα, ἵνα φανερώσωσι μόνοι των τοὺς φόρους των καὶ δὲν τὸ ἔκαμαν, λέγουσί τινες, ἄρα δὲν ἐδέχθησαν τοὺς ἐνοικιαστάς· ἐγὼ λέγω ὅτι οἱ ἐνοικιασταὶ οὐδόλως παρουσιάσθησαν καὶ μόνον εἰς τὴν διάνοιάν των ἔλαβε χώραν ὁ διωγμὸς αὐτῶν· πράγματι ὅμως ὄχι· καὶ ἂν ἀληθῶς ἐδιώχθησαν, ὀφείλουν νὰ ἀποδείξωσι τοῦτο· διότι ὁ διωγμὸς γίνεται δι’ ὑλικῶν μέσων. Ἠξεύρετε, μολαταῦτα, Κύριοι, ὅτι αὐτὸς ὁ εὐαγγελικὸς τρόπος τῆς διοικήσεως, ἤγουν τοῦ νὰ ἐδήλονον μόνοι των τοὺς φόρους, ὄχι εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα τότε, ἀλλὰ καὶ εἰς ὁμαλωτέραν δὲν ἦτο τόσον εὔκολον νὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ ἔχομεν παραδείγματα τὰς ἐπὶ ἄλλων φόρων δηλώσεις, αἵτινες ἀτελῶς γίνονται· διὰ τοῦτο πολλὰ μέρη φαίνονται σήμερον παραβλέψαντα τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ψηφίσματος, διότι δὲν ἐπαρουσιάσθησαν εἰς τὸν ἱερέα λ. χ. ἐν περιπτώσει ἀρνήσεως τῶν ἀπαιτουμένων ἄλλων προσώπων, ἢ ὅπως ἄλλως ὁρίζει ὁ Νόμος· μολοντοῦτο τί συμβαίνει; μία ὁμὰς ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους δὲν θέλω νὰ ὀνομάσω, κατώρθωσε μίαν ἐνοικιαστικὴν ἑταιρίαν, τῆς ὁποίας σκοπὸς ἄλλος δὲν ἦτο, εἰμὴ ἡ κατάθλιψις τοῦ λαοῦ, ἡ γύμνωσις αὐτοῦ, ἡ ὑποχρέωσις εἰς αἰώνια χρέη πρὸς αὐτοὺς διὰ παρανόμων πρωτοκόλλων ἐκτιμήσεως.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν συντόμῳ.

§46ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ, Κ. Πρόεδρε, μὴ μὲ διακόπτητε· πλησιάζω νὰ τελειώσω. Ἡ ἑταιρία αὐτὴ, Κύριοι, κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ πρωτόκολλα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατε τὴν ἐπερώτησίν σας.

§48ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ἰδοὺ συντομώτατα. Μὴ στενοχωρεῖσθε, Κύριοι. Οἱ ἐνοικιασταὶ λέγω πάλιν τῆς ἐπαρχίας Μεγαλοπόλεως κατώρθωσαν νὰ χρεώσωσι τὸν λαὸν μὲ ἰδανικὰ ποσὰ φόρων ὅπως θέλω ἀποδείξει ἐν καιρῷ.

§49ΤΙΝΕΣ. Ποῖοι;

§50ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ἕνας Σινανιώτης, Παπαντωνόπουλος καὶ ἄλλοι, δὲν θέλω νὰ μεταχειρισθῶ ὀνόματα ἄλλα, κατώρθωσαν νὰ ἔχουν σήμερον εἰς χεῖράς των πρωτόκολλα δυνάμει τοῦ ψηφίσματος, τὰ ὁποῖα καταλήγουν εἰς τὸ ν’ ἀπογυμνώσωσι τὸν λαόν· σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα· τῶν ἐνοικιασθέντων τμημάτων, εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Μεγαλοπόλεως κατεκυρώθησαν ἐπ’ ὀνόματι τῶν ἐνοικιαστῶν εἰς 13,160 τόσα κοιλὰ πρωΐμων καὶ ὀψίμων καρπῶν, τὰ ἐνοικιασθέντα τμήματα, καὶ σήμερον οἱ ἐνοικιασταὶ φέρουν εἰς χεῖράς των τὴν παράνομον δύναμιν νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν πρωτοκόλλων οὐχὶ νομίμως, ἀλλ’ εἰς τὰ γραφεῖα τῶν ἀρχῶν, καὶ σκοπίμως βέβαια συνταχθέντων, ἤγουν νὰ εἰσπράξωσιν ἓν ποσὸν ἀπὸ 26,000 χιλ. κοιλὰ πρωΐμων μόνον καρπῶν. Τοῦτο εἶναι ληστεία φανερὰ τοῦ ἀτυχοῦς λαοῦ ἐκείνου. Κύριοι, κατὰ τὸν καιρὸν τῶν δημοπρασιῶν, ἐὰν ζητήσῃ τις, θέλει ἰδεῖ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἀναφοραὶ ὑπάρχουν ἀπὸ τὰς ἐνεργούσας τότε τὰς δημοπρασίας ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι ἔλεγον, «παρακαλεῖται τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἐγκρίνῃ τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα τμῆμα, τὸ ἄλλο, διότι δὲν ἐλπίζεται τάχα μία αὔξησις προσφορᾶς μεγαλητέρα τῆς παρουσιαζομένης. Εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς ἐκτιμήσεως, εἰς τὴν ἐποχὴν, Κύριοι ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, τῆς συντάξεως τῶν πρωτοκόλλων καὶ τὰ χώματα αὐτὰ ἔγειναν καρποί· παράδοξον πρᾶγμα μαγικὴ τῷ ὄντι εὐφορία, ἡ ὁποία τότε ἐφάνη..... Παρακαλῶ τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς παρουσιάσῃ ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν τῆς κατακυρώσεως τῶν ἐφέτος ἐνοικιασθέντων τμημάτων, κατὰ τὰ τέσσαρα τελευταῖα ἔτη, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἤθελον καταλογισθῆ βεβαίως τὰ τμήματα ταῦτα ἐὰν δὲν ἐνοικιάζοντο, διότι ἡ παρουσία, ἢ μὴ, ἐνοικιαστῶν δὲν ἠμπόρει νὰ μεταβάλῃ τὸ ἄφορον ἔτος εἰς εὔφορον. Ἑπομένως θέλομεν ἰδεῖ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ προέλθῃ ὡς μέσος ὅρος τῶν τεσσάρων αὐτῶν ἐτῶν, μόνον πρώϊμοι καρποὶ 26 χιλ. κοιλά· διότι δὲν ἠμπορεῖ ποτε νὰ ἔλθῃ εἰς ἀνώτερον βαθμὸν, καθότι εἰς κανὲν ἔτος τῶν τεσσάρων τελευταίων δὲν θὰ εὕρητε 26,000 κοιλὰ μόνον πρώϊμον φόρον· λέγω δὲ ταῦτα ὄχι διότι ἐπὶ τῇ βάσει τούτου μέλλει νὰ γείνῃ ὁ καταλογισμὸς, ἀλλὰ διότι τοῦτο θέλει χρησιμεύσει ὡς ἀλάνθαστον τεκμήριον.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς θέλει ν’ ἀπαντήσῃ ἀμέσως;

§52ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Τὸ ἀποτέλεσμα ποῖον εἶναι, Κύριε Ζατουνίτη.

§53ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι Κ. Ζέγγελη, ὅτι ὁ λαὸς τῆς Μεγαλοπόλεως γυμνώνεται, ληστεύεται, καὶ πρέπει ν’ ἀκυρωθῶσι τὰ πρωτόκολλα, διότι συνετάχθησαν εἰς τὰ γραφεῖα σκοπίμως καὶ οὐχὶ εἰς τοὺς ἀγροὺς κατὰ τὴν ἐγκύκλιον.

§54ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Εἶναι ἀντικείμενον δικαστικόν.

§55ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ὄχι δὲν εἶναι δικαστικὸν, τὸ διώρθωσαν τὰ δικαστήριά μας, εἶναι σπουδαῖον ζήτημα ἀφορῶν κατάθλιψιν λαοῦ ὁλοκλήρου, καὶ ἂν δὲν σᾶς μέλῃ, Κ. Ζέγγελη, μέλει ἐμέ.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν ὁρίζει ἡ Συνέλευσις;

§57ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν Τετάρτην.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Βαλτινὸς ζητεῖ τὸν λόγον δι’ ἑτέραν ἐπερώτησιν.

§59ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ ἑπομένως τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν ἀπὸ τοῦδε νὰ διατάξῃ νὰ μὴν ἐκπληρωθῶσι τὰ πρωτόκολλα αὐτά, ὡς παρανόμως συνταχθέντα πρὸς κατάθλιψιν λαοῦ, χάριν ἰδιωτικῶν συμφερόντων.

§60Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἰδική μας ἡ δουλιὰ αὐτή.

§61ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μετὰ τὸν χείμαρον τῶν σημερινῶν ἐπερωτήσεων πρὸς τὸ ὑπουργεῖον, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Συνέλευσις νὰ κάμω μίαν ἐπερώτησιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἢ μᾶλλον μίαν παράκλησιν. Πλεῖστα ἐγράφησαν περὶ τοῦ ἀοιδήμου καὶ μακαρίτου Γρηγορίου τοῦ Πατριάρχου τοῦ ἀπαγχονισθέντος ἐν Κωνσταντινουπόλει εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἐπαναστάσεως. Οἱ συγγενεῖς αὐτοῦ ὁ Κύρ. Ἀγγελόπουλος ἀξιωματικὸς τοῦ ἱππικοῦ κατέβαλε πλείστας ὅσας προσπαθείας νὰ συλλέξῃ αὐτὰ, καὶ ὅσα μὲν ἐγράφησαν εἰς ξένην γλῶσσαν, νὰ τὰ μεταγλωττίσῃ δι’ ἄλλων προσώπων, ὅσα δὲ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν νὰ τὰ συλλέξῃ καὶ ἀπαρτισθῇ αὐτὸς ὁ τόμος, ὅστις τιμᾶται δραχμὰς 6· μὲ παρεκάλεσε, καὶ τὴν παράκλησίν του διαβιβάζω καὶ τὴν συνοδεύω μὲ τὴν ἰδικήν μου, νὰ εὐαρεστηθῇ ἡ Συνέλευσις νὰ συνδράμῃ 500 σώματα πρὸς ἀγοράν.

§62Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἕκαστος πληρεξούσιος ἀπὸ ἕν.

§63ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὄχι, τοῦτο εἶναι ἄσχετον, νὰ καταβληθῇ δὲ τὸ ποσὸν ἀπὸ τὰ ἔξοδα τοῦ γραφείου.

§64ΖΕΡΒΑΣ. Νὰ πάρωμεν ὅλοι ἀπὸ δύω σώματα.

§65ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἤλπιζα, ὅτι δὲν ἤθελεν ὑπάρξει ἀντιλογία, ἕκαστος τῶν Κυρίων πληρεξουσίων, ὡς ἄτομον, δύναται νὰ ἀγοράσῃ καὶ 100 σώματα, ἂν θέλῃ. Ὁ σκοπὸς εἶναι, ἂν ἡ Συνέλευσις, ὡς σῶμα ἠθικὸν, ἐπιθυμεῖ νὰ συνδράμῃ, ὅπως τὰ ὑπουργεῖα συντρέχουσιν ἑκάστοτε.

§66ΚΑΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἠμπορεῖ ὅσους θέλει.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν νὰ σηκωθῶσιν· (οὐδεὶς ἐγείρεται).

§68ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ἀντιβαίνει καὶ εἰς τὸ Σύνταγμα, Κύριε Πρόεδρε.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεῤῥίφθη. Ἄρχεται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ λειβαδίων, ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Δεληγιώργης.

§70ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι μία πρότασις, Κύριε Πρόεδρε.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπῆλθε κατόπιν ἀπόφασις, ἥτις εἶπεν, ὅτι ἡ ἀνάπτυξις ὅλων τῶν προτάσεων θὰ γείνῃ μετὰ τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον.

§72ΣΟΥΪΔΑΣ. Δύο λεπτὰ χρειάζονται, Κύριε Πρόεδρε.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Δεληγεώργης ἔχει τὴν λόγον.

§74ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Χθὲς, Κύριοι διέκοψα τὸν λόγον, ἀφοῦ μετὰ τὴν ἀπάντησιν πρὸς τὸν Κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐξέτασα τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν, καὶ ἀνέφερα εἰς τὴν Συνέλευσιν, κατὰ τὶ αὗται συμφωνοῦν, καὶ κατὰ τὶ ὑπάρχει μεταξὺ αὐτῶν διαφωνία· προσεπάθησα ἤδη νὰ συγκεφαλαιώσω καὶ διατυπώσω ἐγγράφως τὰς περὶ τῶν διαφόρων ζητημάτων γνώμας τῶν τροπολογιῶν, καθ’ ὅσον ἐνόμισα ὅτι δύνανται νὰ συμβιβασθῶσι καὶ νὰ ἐκπληρωθῇ ὁ σκοπὸς πρὸς τὸν ὁποῖον ἐργάζεται εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν ἡ Συνέλευσις. Ἡ συγκεφαλαίωσις αὕτη ἀποφασίζει τὰ ἑξῆς τρία ζητήματα. Αʹ.) Ὅτι ἐκ τῆς διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν, θέλουσιν ὠφεληθῆ τὸ χωρίον, τὸ ὁποῖον κεῖται ἐντὸς τοῦ βοσκησίμου τόπου, ὁ δῆμος ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ ὁποίου ὑπάρχει, ἡ ἐπαρχία καὶ τὸ κράτος. Βʹ.) Ὅτι ὁ νόμος, ὅστις κατεκρίθη ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀγορεύσαντας, ὁ νόμος τοῦ 1833, καθὼς καὶ ὁ νόμος περὶ τοποθετήσεως καταργοῦνται χωρὶς ὅμως νὰ βλαφθῶσι δικαιώματα τρίτων κεκτημένα. καὶ Γʹ.) Ὅτι ἡ διάθεσις τῶν ἐθνικῶν λειβαδίων δὲν θέλει ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἀποστερήσῃ τὸ δημόσιον τῆς ἐλευθέρας διαχειρίσεως τῶν ἐθνικῶν τόπων, τῆς κυριότητος καὶ τῶν ὑπαγομένων εἰς τὴν κυριότητα δικαιωμάτων. Ἡ συγκεφαλαίωσις αὕτη εἰς ἓν ἄρθρον ἔχει ὡς ἑξῆς· «Παραχωρεῖται εἰς τοὺς δήμους ἡ κατὰ παράκλησιν κατοχὴ τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ αὐτῶν ἐθνικῶν βοσκησίμων τόπων, οἵτινες θέλουσιν ἐνοικιάζεσθαι διὰ δημοπρασίας πρὸς ὄφελος αὐτῶν καὶ τῶν οἰκείων ἐπαρχιῶν κατὰ τοὺς ἑπομένους ὁρισμοὺς, καὶ καθόσον δὲν εἶναι ἀναγκαῖοι πρὸς νομὴν τῶν ζώων τῆς κοινότητος ἐντὸς τῆς ὁποίας κεῖνται· ἐκ δὲ τοῦ ἐνοικίου θέλει λαμβάνει τὸ δημόσιον τὸν νενομισμένον φόρον ἐπικαρπίας 15%, διατηρῶν συγχρόνως τὸ δικαίωμα τῆς διαθέσεως αὐτῶν κατὰ τοὺς κειμένους νόμους.» «Τὸ διάταγμα τῆς 3|15 10βρίου 1833 καὶ ὁ ἀπὸ..... ..... νόμος περὶ τοποθετήσεως καταργοῦνται· ἐκ δὲ τῆς μέχρι τοῦδε γενομένης ἐφαρμογῆς αὐτῶν οὐδὲν ἀναγνωρίζεται κεκτημένον δικαίωμα.» Ὀλίγας λέξεις θὰ προσθέσω πρὸς ὑποστήριξιν τῶν τριῶν αὐτῶν ζητημάτων. Ἐν πρώτοις τὸ κυριώτερον ζήτημα εἶναι ἐὰν ἡ διάθεσις τῶν ἐθνικῶν βοσκησίμων τόπων θέλει εἶσθαι πρὸς ὄφελος τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ ἠθικοῦ προσώπου. Παρετήρησα ὅτι ἐπικρατεστέρα γνώμη καὶ γενικὴ σχεδὸν ὑπάρχει, τὰ κτήνη τῶν κοινοτήτων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν ἐντὸς τῶν ἐθνικῶν τόπων, νὰ ἔχουν δωρεὰν τὴν βοσκήν· ὡς πρὸς τὸ περιπλέον παρετήρησα, ὅτι ἡ ἐπικρατοῦσα γνώμη εἶναι νὰ διατίθηται δι’ ἐνοικιάσεως, καὶ μία μόνον γνώμη ἐπαρουσιάσθη τῆς κατὰ κεφαλὴν κτήνους φορολογίας. Νομίζω ὅτι εἶναι προτιμωτέρα ἡ ἐνοικίασις, διότι ἡ κατὰ κεφαλὴν φορολογία θέλει ἔχει ἐξ ἀνάγκης τὴν ἀπαρίθμησιν καὶ ἑπομένως ὅλα τὰ παρεπόμενα εἰς ταύτην ἀτοπήματα. Ὡς πρὸς δὲ τὴν κατανάλωσιν τοῦ ἐνοικίου, τὸ ὁποῖον θὰ παράγεται ὡς πρὸς τὴν ἐξ αὐτοῦ ὠφέλειαν, ὡς πρὸς τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θέλουν ὠφεληθῆ ἐκ τοῦ ἐνοικίου τούτου, ὡς εἶπον χθὲς, ὑπάρχουν διαφωνίαι τινὲς, ἀλλὰ πολλὰ ὀλίγαι, νομίζω δύο μόνον εἰς τὸ νομοσχέδιον παραδέχονται ὅτι τὸ ὄφελος τῆς ἐνοικιάσεως πρέπει νὰ ᾖναι ἀποκλειστικὸν τοῦ δημοσίου, τὸ ἐνοίκιον πρέπει νὰ θεωρῆται ὡς ἔσοδον τοῦ Κράτους· αὐτὴν τὴν γνώμην τὴν ἀποκρούω μὲ ὅλην μου τὴν δύναμιν, διότι τὴν θεωρῶ ὅλως διόλου ἀσύμφορον, ὅλως διόλου ἀσυμβίβαστον πρὸς τὸν χαρακτῆρα τῶν περιστάσεων καὶ τοῦ Σώματος ἀκόμη, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσῃ τὸν νόμον τοῦτον, καθὼς ἐπίσης θεωρῶ αὐτὴν τὴν πρότασιν ὡς ἐναντίαν τῆς δικαιοσύνης, τὴν ὁποίαν μέχρι τοῦδε ἀπολαμβάνομεν. Ἐφιστῶ δὲ τὴν προσοχὴν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅτι δηλαδὴ δὲν πρέπει νὰ καινοτομῶμεν χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν κατάστασιν τὴν ὁποίαν εὑρίσκομεν· τὴν σήμερον εὑρίσκομεν τὴν ἑξῆς κατάστασιν ἐπὶ τῶν βοσκῶν· τὸ δημόσιον δὲν ἔχει οὐδεμίαν ὠφέλειαν ἐκ τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν καὶ ὅλα τὰ κτήνη τὰ ἐν Ἑλλάδι νέμονται δωρεὰν τὴν βοσκὴν ταύτην. Ὅθεν νομίζω ὅτι ἡ ἀπότομος μετάβασις ἀπὸ τοῦ συστήματος τοῦ ὑπάρχοντος τῆς δωρεᾶς εἰς τὸ ἄλλο σύστημα, τὸ ὅλως διόλου ταμιευτικὸν, καὶ τόσον βαρὺ διὰ τὴν κτηνοτροφίαν, δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ. Ἀντιβαίνει ὅμως καὶ εἰς τὴν δικαιοσύνην, τὴν ὁποίαν μέχρι τοῦδε καθιέρωσαν οἱ νόμοι· διότι ὅπως γνωρίζομεν, ἀπὸ τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, ἀπὸ τὰς ἐθνικὰς γαίας, τὸ δημόσιον δὲν ἀναλαμβάνει τίποτε περισσότερον παρὰ μόνον τὸν φόρον τῆς ἐπικαρπίας· δὲν βλέπω ἑπομένως τὸν λόγον, διατὶ ἐξαιρετικῶς ἐπὶ τῶν βοσκῶν θὰ καθιερωθῇ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ἓν ἀσύνηθες δίκαιον καὶ μὴ στηριζόμενον εἰς τὸ ὁμοιόμορφον σύστημα, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε μᾶς διέπει. Ὑπάρχει μάλιστα λόγος νὰ φανῶμεν ἔτι αὐστηρότεροι πρὸς τὸ δικαίωμα τοῦ δημοσίου νομοθετοῦντες περὶ τῶν βοσκῶν. Ὁ λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς, ὅτι ὅταν τὸ δημόσιον παρέχῃ εἰς ἐπικαρπίαν τὰς γαίας του, ἀπαλλοτριοῦται πλέον τοῦ δικαιώματος τῆς διαθέσεως, ἀλλ’ ἐξεναντίας, ὅταν παρέχῃ τὰς γαίας πρὸς βοσκὴν δὲν ἀπαλλοτριοῦται τοῦ δικαιώματος, ἐξακολουθεῖ νὰ τὸ ἔχῃ καὶ τὸ ἔχει ἅμα παύσῃ ἡ ἐνοικίασις, ἡ ὁποία θὰ ᾖναι ἢ ἑξαμηνιαία ἢ ἐτησία. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, Κύριοι, λαμβάνει τὸ δημόσιον οὐ μόνον φόρον ἐπικαρπίας δηλαδὴ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τοῦ δίδουν πάντοτε οἱ νόμοι, ἀλλὰ καὶ διαφόρους ἄλλας ὠφελείας, διότι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ ἐνοικίου θὰ γίνουν, εἴτε δημοτικὰ, εἴτε ἐπαρχιακὰ, θὰ στραφῶσι πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου ταμείου· ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας καὶ ἡ βελτίωσις τῆς καταστάσεως τῶν δήμων καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, εἶναι ἔργα τοσοῦτον τοῦ Κράτους ὠφέλιμα, ὥστε ἂν δὲν κατασκευάσωσιν αὐτὰ οἱ κτηνοτρόφοι διὰ τοῦ ἐνοικίου, πρέπει νὰ τὰ κατασκευάσῃ ἡ ἐπικράτεια. Ἐκτὸς δὲ τούτου δὲν πρέπει νὰ λησμονήσητε, κύριοι, ὅτι αὐτὴ ἡ μέχρι τοῦδε ἄγονος περιουσία τοῦ δημοσίου, ἡ ὁποία δὲν ἦτο ἀξία (valeur), ὅτι αὐτὴ καθίσταται ἤδη τοιαύτη δι’ ἑνὸς βάρους, τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος τόπος ἐπιβάλλει εἰς ἑαυτόν· τὸ κεφάλαιον, ὅπερ ἐκ τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν πρῶτον ἤδη συνιστᾶται, ὀφείλεται εἰς τὴν συνεισφορὰν τῶν τῆς ἐπαρχίας κτηνοτρόφων. Ἄλλως τὸ βάρος τοῦτο εἶναι ἀκατανόητον ἂν δὲν ᾖναι ὁ φόρος τῆς ἐπικαρπίας, εἶναι ὁ φόρος βοσκῆς, τὸν ὁποῖον ἐζήτησεν ἡ Βαυαροκρατεία τῷ 1833, ἀλλ’ οὔτε νὰ τὸ εἰσπράξῃ ἠδυνήθη, οὔτε εἰς τὴν νομοθεσίαν νὰ τὸν διατηρήσῃ, εἶναι διπλοῦς ἔγγειος φόρος, τὸν ὁποῖον μόνον ὡς ἑκούσιον συνεισφορὰν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω, μόνον ὡς δικαίωμα ἐπικαρπίας πληρωνόμενον ἀπὸ τὸν δῆμον, ἂν εἰς αὐτὸν ἡ βοσκὴ παραχωρηθῇ, δύναμαι νὰ ψηφίσω, τὸν ὁποῖον ἀνέχομαι μόνον ἂν δι’ αὐτοῦ πρόκηται ὁ τόπος νὰ βελτιωθῇ, ὁ τόπος ὁ πάσχων καὶ ἠμελημένος 30 ἔτη, ὁ ἴδιος τόπος, ὅστις συνεισφέρει καὶ σχηματίζει τὸ κεφάλαιον αὐτό. Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, θὰ προέλθῃ ἔμμεσος ἄλλη ὠφέλεια εἰς τὸ δημόσιον ἐκ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν, ἡ ἑξῆς. Γνωρίζομεν πάντες, αὐτὴ ἡ κτηνοτροφία ἡ περιπλανητικὴ, ἡ μεταβαίνουσα ἀπὸ δῆμον εἰς δῆμον καὶ ἀπὸ ἐπαρχίας εἰς ἐπαρχίαν πόσην βλάβην ἔφερεν, τῆς ὁποίας τὰ ἀποτελέσματα βαρέως φέρει τὸ δημόσιον ταμεῖον, ὅπερ ὑποχρεοῦται εἰς πολλὰ ἔξοδα διὰ νὰ ἀντιπαρατάττηται ἐναντίον τῆς ἀταξίας καὶ τῶν ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα ὁ πλανήτης βίος ἐκείνων τῶν ἀνθρώπων προξενεῖ εἰς τὸ κράτος. Θὰ διεγερθῶσιν ἐν αὐτοῖς δύο θέλγητρα· 1. νὰ ἀποκατασταθῶσιν εἰς τὰ χωρία ἐκεῖνα, εἰς τὰς κοινότητας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ Διατάγματος τοῦ 1833 θὰ ἀποκτήσωσι τὰς ἀρχαίας περιφερείας των, ἐν αἷς δωρεὰν θέλουσι βόσκει τὰ κτήνη τῶν μονίμως, ἀποκατεστημένων κατοίκων, καὶ 2, διότι θὰ προσέλθωσιν εἰς τὰ χωρία ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἀποκτήσει περιφέρειαν ἐκ τῶν ἐθνικῶν βοσκησίμων τόπων ἢ τέλος θέλουσι συνοικισθῇ ἐντὸς ἐκτεταμένων ἐθνικῶν περιφερειῶν. Ἡ δὲ ἀποκατάστασις αὕτη εἶναι πρᾶγμα σημαντικὸν, διότι ἐὰν αὐτοὶ προσερχόμενοι πρὸς τὰς κοινότητας αὐτὰς ἀποκτήσουν οἰκίας, ἀρχίσουν νὰ πολιτίζωνται ὀλίγον, νὰ μάθουν ὀλίγα γράμματα, νὰ φυτεύσωσι καὶ δενδροκομήσωσιν, ἐννοεῖται, ὅτι ἡ ὠφέλεια θέλει εἶσθαι ὠφέλεια κοινωνικὴ καὶ γενική. Ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἐπρότειναν τροπολογίας, ὑπάρχουν τινὲς, οἱ ὁποῖοι θέλουν τὸ ἐνοίκιον ὁλόκληρον νὰ εἰσπράττηται παρὰ τοῦ δήμου. ὡς πρὸς τοῦτο χρεωστῶ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις· διότι κατὰ τὸ ἀναγνωσθὲν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἡ ὠφέλεια αὐτοῦ δὲν θέλει εἰσπράττεσθαι ἀποκλειστικῶς διὰ τοὺς δήμους, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς ἐπαρχίας. Δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ μὴν ὠφελῶνται οἱ Δῆμοι τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας, οἵτινες στεροῦνται νομῶν ἐθνικῶν, ἐνῷ οὐχὶ τῶν δήμων τῶν ἐχόντων τοιαύτας, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων οἱ κτηνοτρόφοι συνεισφέρουσι πρὸς ἀπαρτισμὸν τοῦ νέου τούτου κεφαλαίου· οὐδόλως δὲ διστάζω νὰ συστήσω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὸ ἐναντίον, ἀφοῦ ἡ πρότασίς μου τότε μόνον στρέφει τὸ ἐνοίκιον ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας, ὅταν οἱ ἔχοντες τὰς ἐθνικὰς βοσκὰς Δῆμοι ἱκανοποιήσωσι τὰς κυριωτέρας τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν. Εἰς τοῦτο δ’ ἐλπίζω νὰ εὕρω βοηθοὺς ὅλους ἐκείνους, οἵτινες ἀποκρούοντες τὸ ταμιευτικὸν σύστημα τοῦ νομοσχεδίου θέλουσιν ἡ ὠφέλεια νὰ μένῃ εἰς τὸν τόπον, διότι κατ’ αὐτὸν μᾶλλον τὸν τρόπον ἡ ἐπιθυμία των ἐπιτυγχάνει. Ἐκτὸς τούτου ἂν παρατηρήσητε ἀκριβῶς τὸ πρᾶγμα, θέλετε ἰδεῖ ὅτι ἴσως ἦτο περιττὸν νὰ εἴπῃ ὁ νόμος τίποτε ὑπὲρ τῶν ἐπαρχιῶν· διότι δυνάμει τῶν κειμένων νόμων φθάνομεν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα. Γνωρίζετε ὅτι τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια δύνανται νὰ ὑποχρεώσωσι τοὺς εὐποροῦντας δήμους εἰς συνεισφορὰς διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπαρχίας. Ἂν δὲ προτείνω ῥητὰς περὶ τούτου διατάξεις, τὸ κάμνω, διότι τῳόντι ἡ ἱκανοποίησις ὅλων τῶν ἀναγκῶν τοῦ δήμου, ὅσας ὁ δημοτικὸς νόμος εἰς αὐτοὺς ἐπιβάλλει, ἤθελε φέρει εἰς τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον προεξέθεσα, ὁ δῆμος νὰ ὠφελῆται ἀποκλειστικῶς ἐκ τῶν συνεισφορῶν τὰς ὁποίας ὁλόκληρος ἡ ἐπαρχία συνεισφέρει, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ μὴ μένῃ καμμία βοήθεια εἰς τοὺς ἑτεροδημότας μὲν, ἀλλὰ συνεισφέροντας κτηνοτρόφους. Ὅσοι ἔλαβον τὴν καλοσύνην ν’ ἀναγνώσουν τὴν τροπολογίαν μου εἶδον τίνι τρόπῳ ἐννοῶ ὅτι πρέπει ἡ ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως ὠφέλεια νὰ ἀσφαλισθῇ καὶ διανεμηθῇ. Τὸ ἐνοίκιον θὰ πορευθῇ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον· ἡ εἴσπραξίς του καθὼς καὶ ἡ ἐνοικίασις θέλει γίνεσθαι διὰ τῶν ἁρμοδίων οἰκονομικῶν καὶ διοικητικῶν ἀρχῶν, ὅπως ἀναπαύηται ἡ ἐπικράτεια, ὅτι τῳόντι ὅλαι αὐταὶ αἱ πράξεις ἐνεργοῦνται ἀμερολήπτως, καὶ μὲ τὸ γενικὸν πνεῦμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπαντᾶται εἰς τὰς κατὰ μέρος κοινότητας πρὸς τὸ παρὸν τοὐλάχιστον. Τὸ εἰσπραττόμενον θὰ μένῃ εἰς τὸ ταμεῖον τὸ διοικητικὸν, ὁ δὲ δῆμος διὰ τοῦ δημοτικοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος, καθὼς γνωρίζετε, ἐπικυροῦται ἀπὸ τὴν διοικητικὴν ἐξουσίαν, θέλει κανονίσει ποῖα ἔργα θὰ ἐκτελοῦνται κατ’ ἔτος, ἐξ ἐκείνων ὅμως τὰ ὁποῖα προσδιορίζει ὁ προκείμενος νόμος, δηλονότι τὴν κατασκευὴν γεφυρῶν καὶ ὁδῶν, ὑδραγωγείων καὶ φρεάτων, καθὼς καὶ τῶν προκαταρκτικῶν σχολείων· ἐὰν δὲ τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον φρονῇ ὅτι τὸ ἐνοίκιον τοῦτο εἶναι ἀνώτερον ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τοῦ δήμου, τὰς ὁποίας προσδιορίζει ὁ νόμος, τότε δύναται νὰ γνωμοδοτήσῃ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ καὶ τὸ δεῖνα ἔργον τὸ ἐπαρχιακὸν, καὶ ἐὰν ἐπέλθῃ διαφωνία μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ δήμου, βεβαίως πρέπει νὰ εὑρεθῇ τρίτον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον νὰ λύσῃ αὐτὴν, καὶ τοῦτο νομίζω εἶναι τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον. Τοιουτοτρόπως διατιθεμένου τοῦ εἰσοδήματος αὐτοῦ, νομίζω ὅτι πράττομεν ἔργον δικαιοσύνης καὶ φρονήσεως, διότι κατὰ τὸ δυνατὸν καθιστῶμεν αὐτὸ ὠφέλιμον εἰς ὅλα τὰ ἠθικὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ λαοῦ ἀπαρτίζονται, δηλ. τὸ χωρίον, τὸν δῆμον, τὴν ἐπαρχίαν καὶ τὸ δημόσιον, ἱκανοποιοῦντες ὅσον εἶναι δυνατὸν τὰς οἰκογενειακὰς, οὕτως εἰπεῖν, ἀνάγκας τοῦ λαοῦ καὶ ἐν μέρει τὰς γενικάς.

§75ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐπαναλάβετε παρακαλῶ τὴν ἀνάγνωσιν.

§76ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα. «Παραχωρεῖται εἰς τοὺς δήμους ἡ κατὰ παράκλησιν κατοχὴ τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ αὐτῶν ἐθνικῶν βοσκησίμων τόπων, οἵτινες θέλουσιν ἐνοικιάζονται διὰ δημοπρασίας πρὸς ὄφελος αὐτῶν καὶ τῶν οἰκείων ἐπαρχιῶν κατὰ τοὺς ἑπομένους ὁρισμοὺς καὶ καθόσον δὲν ἀναγκαιοῦσι πρὸς νομὴν τῶν ζώων τῆς κοινότητος ἐντὸς τῆς ὁποίας κεῖνται· ἐνοίκιον δὲ θέλει λαμβάνει τὸ δημόσιον τὸν νενομισμένον φόρον ἐπικαρπίας 15%, διατηροῦν συγχρόνως τὸ δικαίωμα τῆς διαθέσεως αὐτῶν κατὰ τοὺς κειμένους νόμους. Τὸ Διάταγμα τῆς 3/15 Δεκεμβρίου 1863 καὶ ὁ ἀπὸ.... Ν. περὶ τοποθετήσεως καταργεῖται· ἐκ δὲ τῆς μέχρι τοῦδε γενομένης ἐφαρμογῆς αὐτῶν οὐδὲν ἀναγνωρίζεται κεκτημένον δικαίωμα.»

§77ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐννοεῖτε ὅτι κατὰ παντὸς τρίτου, δηλαδὴ ὅτι ἄλλος δὲν ἠμπορεῖ νὰ καλλιεργήσῃ αὐτὰς τὰς νομὰς, αἱ ὁποῖαι δίδονται εἰς τὰς κοινότητας;

§78ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως ἠμπορεῖ ν’ ἀποκρούσῃ πᾶσαν ἐπέμβασιν εἰς τὴν κατοχὴν τῶν γαιῶν τούτων ὁ δῆμος.

§79Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸ «ἀνάγκη» εἶναι ἀπεριόριστον.

§80ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοῦτο τὸ ποσὸν ἀνήκει εἰς ἑκάστην κοινότητα καὶ ἐὰν ἡ κοινότης θὰ ἔχῃ δικαίωμα νὰ νέμῃ ὅλα τὰ ζῶα της, αὐτὸ δὲν ἐμποδίζει νὰ κανονισθῇ δι’ ἄλλων ἄρθρων. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομίζω, ὅτι συνδυάζω, κατὰ τὴν ἰδέαν μου τοὐλάχιστον, τὰς ἐπικρατεστέρας τῶν γνωμῶν.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θέλει νὰ ἐξηγηθῇ.

§82ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομ.). Λαμβάνω τὸν λόγον πρὸ πάντων διὰ νὰ θέσω τὸ ζήτημα, διότι ἐνόσῳ δὲν τεθῇ καθαρῶς καὶ εὐκρινῶς τὸ ζήτημα, θὰ συζητῶμεν ἐπὶ πολλὰς ἔτι ἡμέρας χωρὶς νὰ φθάσωμεν εἰς ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα· ὁ Sue λέγει· «ὅταν τεθῇ τὸ ζήτημα καλῶς εἶναι ἡμιλελυμένον», διὰ τοῦτο δὲν θέλω παρακολουθήσει τοὺς δύο τελευταῖον ἀγορεύσαντας εἰς ὅσα μὲ τόσην εὐγλωττίαν ἐξέθεσαν· τὸ ζήτημα τῆς παραχωρήσεως τῶν βοσκῶν εἰς τὰς κοινότητας ἢ εἰς τοὺς δήμους, τὸ ζήτημα τῆς ἐνοικιάσεως τῶν πλεοναζόντων λειβαδίων ἢ τῆς ἐπιβολῆς φόρων βοσκῆς, τὸ ζήτημα τῆς διανομῆς τοῦ εἰσοδήματος ἢ ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως ἢ ἐκ τοῦ φόρου τῆς βοσκῆς εἰς τὸ δημόσιον ἢ εἰς τοὺς δήμους ἢ εἰς τὰς κοινότητας, ὅλα αὐτὰ εἶναι ζητήματα σπουδαῖα μὲν, ἀλλ’ ὄχι ζητήματα σπουδαῖα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐπασχολήσωσιν ἐπὶ πολὺ τὴν Συνέλευσιν· τὸ δύσκολον ζήτημα, τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπασχολεῖ τοσαύτας ἡμέρας, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἰδιοκτησίας· ἐπ’ αὐτοῦ πρέπει λοιπὸν ν’ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις, καὶ ἀφοῦ ἀποφανθῇ θὰ προβῶμεν εὐκόλως εἰς ὅλα τὰ ἄλλα· ἐν τῇ προηγουμένῃ ἀγορεύσει μου ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι κατὰ τὸ Ὀθωμανικὸν δίκαιον τὰ δικαιώματα τῶν κοινοτήτων ἐπὶ τῶν λειβαδίων ἦσαν στενὰ, περιωρισμένα, ὅτι αἱ κοινότητες δὲν ἐδύναντο οὔτε νὰ ὑποθηκεύσουν, οὔτε νὰ ἐκποιήσουν τὰ λειβάδια, δὲν ἐδύναντο νὰ κάμουν φυτείας εἰς αὐτὰ, δὲν ἐδύναντο νὰ σπείρουν αὐτὰ, σᾶς εἶπον προσέτι ὅτι ὅταν ξένα ζῶα μὴ ἀνήκοντα εἰς τὴν κοινότητα ἔβοσκον εἰς τὴν περιφέρειαν μιᾶς κοινότητος, τὸ δημόσιον ἐλάμβανε δικαίωμα βοσκῆς ἐξ αὐτῶν. Παρετήρησαν ἄλλοι, Κύριοι, ὅτι ἐντὸς τῆς περιφερείας τῶν κοινοτήτων ὑπῆρχον κτήματα Ὀθωμανικὰ, ὑπῆρχον κτήματα βακούφια, τὰ ὁποῖα περιῆλθον εἰς τὴν κυριότητα τοῦ δημοσίου, εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτῶν ὑπῆρχον ἀδέσποτα κτήματα, τὰ ὁποῖα καθὼς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ πληρεξούσιος Κύριος Δελιγεώργης περιῆλθον εἰς τὴν κυριότητα τοῦ δημοσίου, αἱ διάφοροι ἐπιδρομαὶ καὶ καταπιέσεις ἔφεραν τὴν ἐρήμωσιν πολλῶν κοινοτήτων, καὶ αἱ διασωθεῖσαι ἐξέτεινον τὴν περιφέρειαν τῶν ὁρίων αὐτῶν· ὅλα αὐτὰ εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα διὰ νὰ ἐξακριβωθῶσιν ἀπαιτοῦσι καὶ καιρὸν πολὺν, καὶ μέσα πολλὰ· δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω, ἐὰν ἡ Συνέλευσις εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἁρμοδία νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἰδιοκτησίας, παρατηρῶ ὅμως ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ τὸ λύσῃ· πῶς θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκτιμήσῃ τὰς ἀξιώσεις τῶν κοινοτήτων καὶ τὴν ἔκτασιν τῶν ἀξιώσεων αὐτῶν, πῶς θὰ ἠμπορέσῃ νὰ διακρίνῃ τὰ ἐθνικὰ τὰ κείμενα ἐντὸς τῆς περιφερείας τῶν κοινοτήτων ἀπὸ τὰ ἀνήκοντα εἰς τὰς κοινότητας αὐτάς; ἐγὼ ὁμολογῶ ἂν καὶ ἐνησχολήθην ἐπὶ πολὺ εἰς τὸ ζήτημα, ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ ἐπιφέρω γνώμην ἐπὶ τῶν ἀξιώσεων αὐτῶν. Ἂν ἡ Συνέλευσις θέλῃ νὰ ἀποφασίσῃ, τότε πρέπει νὰ ἐξετάσῃ νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ ἐπιφέρῃ μίαν δικαίαν καὶ ἀμερόληπτον ἀπόφασιν, καὶ νὰ ἀποδώσῃ τὰ τοῦ δημοσίου εἰς τὸ δημόσιον καὶ τὰ τῶν κοινοτήτων εἰς τὰς κοινότητας. Προτείνεται ἡ κατάργησις τοῦ διατάγματος τῆς 15 Δεκεμβρίου 1833, πολὺ καλὰ, ἂς καταργηθῇ, προτείνεται ἡ κατάργησις τοῦ νόμου περὶ τοποθετήσεως· δὲν ὑπάρχει αὐτὸς ὁ νόμος, διότι εἶχε προσωρινὴν δύναμιν καὶ παρῆλθεν, ἀλλὰ καταργουμένου τοῦ διατάγματος τοῦ 1833 πρέπει νὰ μείνωσιν ἀνέπαφα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἶχον καὶ τὸ δημόσιον καὶ αἱ κοινότητες πρὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ διατάγματος, πρέπει πρὸς τούτοις νὰ διατηρήσῃ εἰς αὐτὸ τὸ δημόσιον τὴν κατοχὴν τὴν ὁποίαν μέχρι τοῦ 1862 εἶχεν. (θόρυβος). Τὸ δικαίωμα τῆς κατοχῆς δὲν πηγάζει ἀπὸ τὸ διάταγμα τοῦ 33 ἀλλ’ ἀπὸ ἐποχὴν προγενεστέραν. Σᾶς εἶπον ὅτι ἐπὶ Κυβερνήτου εἶχεν εἰς τὴν κατοχήν της αὐτὰ τὰ λειβάδια. Ἂν ἡ Συνέλευσις καταργήσῃ τὸ διάταγμα τοῦ 33 ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς, τότε θέλομεν μεταβῆ εἰς τὰ ἄλλα ζητήματα. Αἱ κοινότητες εἶναι μέλη μεγάλης οἰκογενείας, ἥτις εἶναι τὸ ἔθνος, ὅταν αἱ κοινότητες εὐτυχῶσι καὶ ἡ μεγάλη αὕτη οἰκογένεια εὐτυχεῖ, καὶ ὅταν ἡ οἰκογένεια εὐτυχῇ, εὐτυχοῦν καὶ τὰ μέλη αὐτῆς. Πᾶσαν πρότασιν εὔλογον τείνουσαν εἰς τὴν εὐημερίαν εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν κοινοτήτων καὶ τῶν δήμων εἶμαι ἕτοιμος νὰ τὴν παραδεχθῶ.

§83ΤΙΝΕΣ. Τὸ συμπέρασμά σας.

§84ΔΡΟΣΟΣ. Τὸ συμπέρασμά μου εἶναι τοῦτο, ἐπειδὴ ὅλαι αἱ προτάσεις καὶ ὅλα τὰ συστήματα ἐπηρεάζονται ἀπὸ τὴν ἰδέαν τῆς ἰδιοκτησίας, νὰ λάβῃ τὴν θέσιν τοῦ 1 ἄρθρου ἡ κατάργησις τοῦ διατάγματος τοῦ 33, καθόσον ἀφορᾷ τὰς κοινότητας· διότι περιλαμβάνεται καὶ ἄλλο τι ἀντικείμενον, ἡ διατήρησις τῶν δικαιωμάτων ὅσα τὸ δημόσιον καὶ αἱ κοινότητες εἶχον πρὸ τῆς ἐποχῆς αὐτῆς καὶ ἡ διατήρησις εἰς τὸ δημόσιον τῆς κατοχῆς τὴν ὁποίαν μέχρι τοῦ 1862 εἶχε.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Σουλτάνης ἔχει τὸν λόγον.

§86ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν. (θόρυβος)

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ Συζήτησις; Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν ἐφωτίσθη.

§88ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ζητῶ τὸν λόγον.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν θέσιν τῶν ζητημάτων θὰ δώσω τὸν λόγον.

§90ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχει τροπολογίαν ὁ ὑπουργὸς, διότι ἀπὸ ἁπλῆν ὁμιλίαν δὲν ἐνοήσαμεν καλῶς.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν θέσιν τῶν ζητημάτων. Δὲν ἐλησμονήσατε νομίζω, ἂν καὶ ἡ συζήτησις διήρκεσεν ἀρκετὰ, ὅτι ἀντικείμενον αὐτῆς ἦτο τὸ 1 ἄρθρ. Ἀλλὰ, Κύριοι, παρενεβλήθη καὶ συζήτησις ἀφορῶσα πράγματι τὸ 5ον ἄρθρον, καὶ ἐγένετο ἐκτενὴς ἀνάπτυξις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. Νομίζω ἑπομένως ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τοῦτο, ἤτοι τὸ περὶ καταργήσεως τοῦ διατάγματος τοῦ 1833. Ἐπιλαμβάνομαι ὅθεν τοῦ ζητήματος τούτου κατὰ πρῶτον. Ὡς πρὸς αὐτὸ παρουσιάζονται αἱ ἑξῆς ὑποδιαιρέσεις. Κατάργησις τοῦ διατάγματος τοῦ 33 καὶ τῆς τοποθετήσεως, ἀνάκτησις τῶν δικαιωμάτων ὅσα εἶχον τὸ δημόσιον καὶ αἱ κοινότητες πρὸ τῆς ἐποχῆς ταύτης, διατήρησις τῶν δικαιωμάτων ὅσα ἀπέκτησαν τρίτοι, διατήρησις τῆς κατοχῆς, τὴν ὁποίαν εἶχε τὸ δημόσιον ἐπὶ τῶν λειβαδίων μέχρι τοῦ 1861, ἐκτὸς ἂν τὴν ἔχασε διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως, ἢ παραιτήσεως Αὐτὰ εἶναι τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὸ μέρος τὸ ὁποῖον παρενεβλήθη κατὰ τὴν συζήτησιν.

§92Δ. ΖΩΤΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀναφέρετε, ὅτι ἐγένετο λόγος καὶ περὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν κοινοτήτων, τὰ ὁποῖα εἶχον πρὸ τοῦ 21.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ εἶπον· συναρμολόγησις δὲ θὰ γείνῃ κατόπιν. Ἐρωτῶ ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ζήτημα τῆς καταργήσεως τοῦ διατάγματος τοῦ 1833. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν κατάργησιν νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται πάντες)· Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη παμψηφεί. βʹ) Ἔχομεν τὴν κατάργησιν τῆς νομοθετικῆς τοποθετήσεως· Οἱ παραδεχόμενοι τὴν κατάργησιν νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. γʹ) Εἶναι τὸ σπουδαιότερον, ἡ διατήρησις τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα εἶχον καὶ αἱ κοινότητες καὶ τὸ δημόσιον πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος τοῦ 33. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. δʹ) Ἡ διατήρησις τῆς κατοχῆς, τὴν ὁποίαν εἶχε τὸ δημόσιον μέχρι τοῦ 1861 (θόρυβος). Ἰδοὺ ἡ ἔννοια τῆς προτάσεως.

§94ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Νὰ προστεθῇ διατήρησις κατοχῆς, διανοίᾳ κυρίου.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἔννοια τῆς προτάσεως εἶναι νὰ μὴ τεθῇ τὸ δημόσιον, εἰς τὰ λειβάδια, τὰ ὁποῖα κατεῖχε μέχρι τοῦ 61, εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἐνάγοντος (θόρυβος).

§96ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (ἐκ τῆς θέσεώς του). Κύριε πρόεδρε! Κατὰ δυστυχίαν, ἢ κατ’ εὐτυχίαν τὸ μέρος αὐτὸ δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ ψηφοφορήσωμεν, διότι εἶναι εἰς ἀντίφασιν ὅ,τι ἐψηφίσαμεν ἤδη. Τί ἐψηφοφόρησαν πρὸ ὀλίγου; τὴν κατάργησιν τοῦ διατάγματος, δι’ οὗ τὸ δημόσιον ἔλαβε τὴν κατοχὴν ὡς ἀδίκου καὶ παρανόμου, καὶ καθιερώσαμεν τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὸ καὶ οἱ πολῖται εἶχον πρὸ τοῦ διατάγματος.

§97Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Οὐχὶ κατοχῆς.

§98ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς εἴπομεν ἕως τώρα, ὅτι ἀκυροῦμεν τὸ διάταγμα αὐτὸ, καὶ ἀποκαθιστῶμεν τὸ δημόσιον καὶ τὰς κοινότητας εἰς τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἶχον πρὸ τῆς ἐκδόσεως· ἀλλ’ ἡ ἔκφρασις αὕτη ἦτο γενικὴ, δὲν ἐγένετο οὐδεὶς περιορισμός· λέγοντες δικαιώματα πραγματικὰ ἐπὶ κτήματός τινος ἐννοοῦμεν κατοχὴν, κυριότητα, δουλείαν· ἐὰν ἤδη ψηφοφορήσωμεν τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ, θὰ πράξωμεν κάτι τι τὸ ὁποῖον εἶναι ἐναντίον τῶν ὅσων εἴπομεν καὶ τῶν κανόνων τῆς λογικῆς· διότι ἀφοῦ κατηργήσαμεν ἕνα νόμον ὡς παράνομον, παραβιάζοντα καὶ τὰς κυριωτέρας ἀρχὰς τοῦ δικαίου, δὲν δυνάμεθα νὰ καθιερώσωμεν τὰς συνεπείας τοῦ νόμου αὐτοῦ· αὐτὸς ὁ νόμος ἔδωσε τὴν κατοχὴν μέχρι τοῦ 62 εἰς τὸ δημόσιον καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ τὴν ἔχῃ. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν νὰ καταργήσωμεν ἕνα νόμον καὶ νὰ διατηρήσωμεν τὰς συνεπείας του, ἑπομένως εἶναι λογικὸν νὰ μὴ θέσωμεν διόλου εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν αὐτήν. Πιστεύω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ὁρμωμένη ἀπὸ ὑγιεῖς ἀρχὰς, θέλει παμψηφεὶ ἀποῤῥίψει αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντιφατικὸν καὶ παράνομον.

§99ΔΡΟΣΟΣ. Ἐὰν ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Μεσσήνης ἐνθυμεῖτο τί εἶπον δὲν ἤθελεν εὕρει ὅτι ὑπάρχει ἀντίφασις. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι εἶχε τὴν κατοχὴν τὸ δημόσιον καὶ ἐπὶ Κυβερνήτου ἀκόμη, τὴν εἶχε καὶ πρὸ τοῦ διατάγματος τοῦ 1833, ὥστε δὲν εἶναι ἀναγκαία συνέπεια ἡ κατάργησις τοῦ δικαιώματος τῆς κατοχῆς. Ἡ κατάργησις τοῦ διατάγματος τοῦ 33 ἔχει τοῦτο τὸ πλεονέκτημα διὰ τὰς κοινότητας, ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται νὰ φέρωσι ταπί. Μένουν καὶ αὐτὰ ὅλα τὰ νόμιμα μέσα διὰ νὰ διεκδικήσωσι τὰ δικαιώματά των, ἀλλὰ τίς ἔχει τὴν κατοχήν; ὁρίζοντες ποῖος ἔχει τὴν κατοχὴν ἀποφεύγομεν τὴν αὐθαιρεσίαν, ἂν δὲν ὁρίσωμεν θὰ ἔχωμεν δίκας καὶ περὶ κατοχῆς. Ἵνα ἀποφύγωμεν τοῦτο πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ δημόσιον, τὸ ὁποῖον εἶχε τὴν κατοχὴν αὐτῶν μέχρι τοῦ 1862 ἐξακολουθεῖ νὰ τὴν ἔχῃ.

§100ΚΑΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ δικαία καὶ συμφέρουσα εἶναι, οὐδόλως δὲ καταστρέφει τὴν παραδεχθεῖσαν ἀρχὴν τῆς καταργήσεως τοῦ διατάγματος τοῦ 1833, καὶ καθόσον λέγοντες σήμερον «διατηρουμένου τοῦ δικαιώματος τῆς κυριότητος τοῦ δημοσίου» δὲν ἐννοοῦμεν ν’ ἁρπάσωμεν τὴν ἰδιοκτησίαν οὐδενός· θέλομεν μόνον νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, ἵνα μὴ ἐγερθῶσιν ἀπαιτήσεις καὶ διαρπαγαί· δὲν προδικάζεται κανὲν οὐσιαστικὸν ζήτημα, καθ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἡ θέλησις νὰ διατεθῇ ἡ κυριότης, ἀλλ’ ἡ βοσκὴ μόνον πρὸς ὄφελος τῶν ἐπαρχιῶν ἢ τῶν κοινοτήτων.

§101ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κύριον Καλὸν καὶ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν λέγω, ὅτι ἡ πάλη ἡ περὶ ταπίου, καθόσον ἀφορᾷ τὰς κοινοτικὰς βοσκάς, ἦτο ματαία, διότι κατὰ τὸ Τουρκικὸν δίκαιον αἱ κοινότητες εἶχον τὰς βοσκὰς δυνάμει τοῦ νόμου, καὶ οὐχὶ δυνάμει ταπίου· αἱ βοσκαὶ εἰσὶ γαῖαι ἐγκαταλελειμμέναι τῶν ὁποίων εἶχον τὴν χρῆσιν αἱ κοινότητες. Ἡ συζήτησις ἡ οὐσιώδης δὲν ἀφοροῦσε τὸ ταπί, ἀφώρα τί δικαίωμα θὰ ἔχουν αἱ κοινότητες ἐπὶ τῶν περιοχῶν, δικαιώματα οὐχὶ κυριότητος, ἀλλὰ χρήσεως. Ὁ Κ. Ὑπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ δημόσιον εἶχε τὴν κατοχὴν καὶ πρὸ τοῦ διατάγματος τοῦ 1833, λοιπὸν τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον, διότι αὐτὴν εἶχε τότε, θέλει ἐξακολουθεῖ νὰ τὴν ἔχῃ καὶ τοῦ λοιποῦ.

§102ΚΩΝΣΤ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. (θόρυβος). Ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος, κύριοι, ἀρκετὰ (θόρυβος).

§103ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ἐφωτίσθημεν (θόρυβος).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κύριος Πετσάλης;

§105ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ὄχι, ὄχι.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) ἐφωτίσθη. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν· τὸ ζήτημα εἶναι ἂν διατηρῇ τὸ δημόσιον τὴν κατοχὴν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐπὶ τῶν λειβαδίων, μέχρι τοῦ ἔτους 1861, ἐκτὸς ἂν τὴν ἔχασε διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως, ἢ διὰ παραιτήσεως, αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα.

§107ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Δὲν ἐνοήσαμεν (θόρυβος).

§108ΔΑΓΡΕΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ προηγηθῇ ἕτερον ζήτημα. Ὁ Κύριος Κουμουνδοῦρος, σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα τῆς κατοχῆς. Θὰ προηγηθῇ λοιπὸν πρῶτον τὸ ζήτημα, ἂν πρέπῃ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τοῦτο, ναὶ ἢ ὄχι.

§109ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν ἐννόησα, ὅπως ἐτέθη τὸ ζήτημα· διότι ἂν τὸ ζήτημα ἐτέθη ὅτι τὸ δημόσιον εἶχε τὴν κατοχὴν μέχρι τοῦ 1861, τὴν εἶχεν· ὁ λόγος εἶναι, ἂν τὸ δημόσιον εἶχε τὴν κατοχὴν πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις διὰ τοῦ ζητήματος τοῦ προηγηθέντος, τὸ ὁποῖον ἔλυσε, παρεδέχθη, ὅτι καὶ τὸ δημόσιον καὶ αἱ κοινότητες ἐπανέρχονται εἰς τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἶχον πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος τοῦ 1833, ἑπομένως παρεδέχθη ὅτι ὄχι μόνον αἱ κοινότητες καὶ τὸ δημόσιον ἐπανέρχονται εἰς τὰ δικαιώματα τῆς κυριότητος τὴν ὁποίαν εἶχον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ δικαιώματα τῆς κατοχῆς· διὰ τῆς δευτέρας προτάσεως ζητεῖται, νὰ μὴ παραδοθῇ εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν ἡ λύσις τοῦ ζητήματος, ποῖος ἔχει τὴν κατοχὴν, ἀλλὰ νὰ θεωρῆται κάτοχος τὸ δημόσιον, καὶ τὰ δικαστήρια ν’ ἀποφασίζωσιν ἐὰν... (θόρυβος).

§111ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι ἀντιφατικὸν, δὲν ἐπιτρέπεται.

§112ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρότασις, ἡ ὁποία ἔχει σκοπὸν ν’ ἀνατρέψῃ τὰ προαποφασισθέντα, εἶναι ἀπαράδεκτος.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀνατρέπονται.

§114ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Διατηρεῖ τὸ δημόσιον τὴν κατοχὴν, τὴν ὁποίαν εἶχε πρὸ τοῦ διατάγματος τοῦ 1833, καὶ δὲν τὴν ἀπέκτησε δυνάμει τοῦ διατάγματος· ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησε δυνάμει τοῦ διατάγματος, πίπτει.

§115ΔΑΓΡΕΣ. Μὴ θέτετε εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα τῆς κατοχῆς, διότι ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη, ὅτι ἡ κατοχὴ μένει εἰς τὸ δημόσιον, οἱ κάτοχοι δὲν θὰ ἀπόσχουν, διότι ὁ ἔχων τὴν κατοχὴν ἔχει καὶ τὴν χρῆσιν, ἂν δὲ τὸ ἐναντίον ἡ Συνέλευσις εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς κατοχῆς τὸ δημόσιον, τότε οἱ κάτοχοι ἔχουν καὶ κἄτι τι περισσότερον, παρὰ τὸ δικαίωμα τῆς χρήσεως· διὰ τοῦτο πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ψηφοφορία ἂν πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα τοῦτο ἢ ὄχι.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος κατὰ τὸν Κύριον Δαγρὲ προτείνει τὸ ἀπαράδεκτον, καθόσον ἀποβλέπει τὸ ζήτημα τῆς κατοχῆς. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν παραδέχεται τὸ ἀπαράδεκτον; οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀπαράδεκτον νὰ σηκωθῶσι.

§117ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἐννοήσαμεν.

§118Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας· (συνδιαλέξεις μεταξὺ τῶν κυρίων πληρεξουσίων τῶν μὲν ὑποστηριζόντων ὅτι παρεδέχθη τὸ ζήτημα, τῶν δὲ ὅτι ἀπεῤῥίφθη).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἂν τὸ ζήτημα περὶ κατοχῆς ᾖναι ἀπαράδεκτον ναὶ ἢ ὄχι.

§120ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§121Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα, ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις (θόρυβος).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ προσβάλουν καὶ τὰ δικαιώματα τῶν κοινοτήτων καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ δημοσίου, δὲν πρέπει δι’ ἀλλαλαγμῶν ν’ ἀποφασίζωμεν.

§123ΚΑΛΟΣ. Ὁ Πρόεδρος δὲν ἀπήγγειλε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς πρώτης ψηφοφορίας, καὶ ἑπομένως δύναται νὰ ἐπαναληφθῇ.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀπήγγειλα τὸ ἀποτέλεσμα διότι, ἤκουσα φωνὰς «δὲν ἐννοήσαμεν» ἑπομένως θὰ δώσω ἐξηγήσεις (θόρυβος).

§125ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Κάμνω πρότασιν ἂν ἐννόησεν ἢ δὲν ἐννόησεν ἡ Συνέλευσις.

§126ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§127ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἀπαγγείλατε τὸ ἀποτέλεσμα, κύριε Πρόεδρε, μὴ θέλετε πρὸς χάριν τριῶν ἢ πέντε νὰ φέρητε καὶ νὰ ἄγητε τὴν Συνέλευσιν.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθίσατε, Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ.

§129ΖΕΡΒΑΣ. Νὰ γείνῃ διάκρισις, Κύριε Πρόεδρε (θόρυβος).

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι πρόκειται περὶ νόμου· ἐὰν ὁ νόμος δὲν ᾖναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ ᾖναι δυνατὸν νὰ θεωρῆται ὡς ἀποτέλεσμα πλειοψηφίας, παραδεχθείσης αὐτὸν, ἀφοῦ ἀντελήφθην ὅλων τῶν ζητημάτων, ὅτι αὐτὸς ὁ νόμος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ, λοιπὸν ἐγὼ, ὡς Πρόεδρος, ἐπειδὴ ἀποβλέπω πραγματικῶς νὰ γείνῃ ἓν νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον κανονίζει αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον, ἅμα ἔθεσα τὸ ζήτημα καὶ ἠγέρθησαν πολλοὶ ἐκ τῶν Κυρίων πληρεξουσίων, ἐπειδὴ ἠκούσθησαν φωναί, ὅτι «δὲν ἐννοήσαμεν περὶ τίνος πρόκειται,» ἐνόμισα, ὅτι ἦτο ἔργον εὐσυνειδησίας, ὅτι θὰ ἦτο παράλειψις καθήκοντος ἱεροῦ, ὅτι ἤθελε ματαιωθῆ ὅλη ἡ συζήτησις ἡ πολυήμερος, ἡ ὁποία ἔγεινεν, ἂν δὲν ἔσπευδα ν’ ἀναβάλω τὸ νὰ ἐκφράσω τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας, διὰ νὰ ἐρωτήσω πάλιν τὴν Συνέλευσιν, ὥστε νὰ μὴ δύναται κανεὶς νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀπεφάσισεν ἐπὶ τοσοῦτον σπουδαίου ἀντικειμένου χωρὶς νὰ γνωρίζῃ περὶ τίνος προὔκειτο. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοί μου, ὅτι πολλάκις ἀποφαίνομαι τὸ ἀποτέλεσμα καὶ μολοντοῦτο διὰ νὰ μὴ ἐγείρωνται παράπονα ἐναντίον μου, ἐρωτῶ πάλιν. Λοιπὸν διατί μὲ ἀδικεῖτε;

§131ΠΟΛΛΟΙ. Κανείς.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ὁ ὑπουργὸς ζητεῖ νὰ καθιερωθῇ διὰ τοῦ Νόμου, ὅτι τὸ δημόσιον διατηρεῖ τὴν κατοχὴν, τὴν ὁποίαν εἶχε κατὰ τὸ 1861· κατὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς ἔγεινε μία ἔνστασις ἀπαράδεκτος. Ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος εἶπεν, ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν πρόκειται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Ἐπειδὴ ἡ ἔνστασις τοῦ ἀπαραδέκτου εἶναι βεβαίως προτακτέα, δὲν εἶναι καμμία ἀμφιβολία, ὅτι πρέπει νὰ τὴν προτάξω. Λοιπὸν θέτω πάλιν τὸ ζήτημα, προσέξατε!

§133ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερόθεν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 20).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀπαράδεκτον τοῦ ζητήματος περὶ κατοχῆς λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§135ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ. Ἐγὼ εἰς τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος ἔχω νὰ κάμω παρατηρήσεις.

§136ΠΟΛΛΟΙ. Τώρα ἐτελείωσε.

§137ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Λέγω, ὅτι εἶναι εὐκρινέστερον τὸ ἑξῆς θέμα, οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τοῦ Κ. Κουμουνδούρου.......

§138ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐννοεῖται, Κύριοι, ὅτι τὸ ἀπαράδεκτον εἶναι ἡ γνώμη τοῦ Κ. Κουμουνδούρου.

§140ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι καὶ πολλῶν ἄλλων γνώμη.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα λοιπὸν ἐτέθη.

§142ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὅλα αὐτὰ τὰ πλάγια μέσα, Κ. Πρόεδρε, δὲν ἐγίνοντο ἐπὶ Ὄθωνος. Γίνεται ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 187. 101 εἶπον ναὶ, 84 ὄχι, 2 ἠρνήθησαν ψῆφον· ὥστε παρεδέχθη ἡ πρότασις, ὅτι τὸ ζήτημα περὶ κατοχῆς δὲν πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ τέταρτον ζήτημα, ἐὰν δύνανται νὰ παραβλαφθῶσιν ἢ ὄχι δικαιώματα τρίτων.

§144ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι δὲν βλάπτονται δικαιώματα τρίτων νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον.

§146ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ θὰ μείνῃ, διότι θὰ σκεφθῶμεν.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, Κύριοι, μίαν στιγμὴν, νομίζω, ὅτι εἶναι ὥριμος πλέον ἡ ὑπόθεσις διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἓν ἀποτέλεσμα. Καθήσατε, Κύριοι, ν’ ἀναλύσωμεν τὸ πρῶτον ἄρθρον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ ἐκτενὴς αὕτη συζήτησις· τὸ ἄρθρον ἔχει ὡς ἑξῆς. «Οἱ ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι θέλουν ἐνοικιάζεσθαι τοῦ λοιποῦ κατὰ χωρία διὰ τακτικῆς δημοπρασίας μονοετῶς ἢ διετῶς πρὸς ὄφελος καὶ διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀφοῦ προηγουμένως διαχωρισθῇ ἀνάλογος περιφέρεια καὶ παραχωρηθῇ εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου πρὸς νομὴν τῶν μεγάλων καὶ μικρῶν ζώων των ἐλευθέρα πάσης πληρωμῆς.»

§148ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Βλέπετε, ὅτι εἶναι συζητήσιμα αὐτὰ τὰ ἄρθρα διότι τὸ ἀνάλογον δὲν συνεζητήθη.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται κατόπιν αὐτό. Ἂν ἀναλύσητε τὸ ἄρθρον αὐτὸ εὑρίσκετε τέσσαρα ζητήματα. ά.) Ὅτι ἀφορᾷ τοὺς ἐθνικοὺς βοσκησίμους τόπους· βʹ.) ὅτι οἱ βοσκήσιμοι αὐτοὶ ἐθνικοὶ τόποι θέλουν ἐνοικιάζεσθαι· γʹ.) οἱ ἐθνικοὶ αὐτοὶ βοσκήσιμοι τόποι θέλουν ἐνοικιάζεσθαι πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου· δʹ.) ὅτι ἐκ τῶν βοσκησίμων αὐτῶν τόπων τὸ ἀνάλογον διὰ τὴν χρῆσιν τῆς κοινότητος παραχωρεῖται πρὸς ταύτην δωρεάν.

§150ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Νομίζω, ὅτι πρῶτον ζήτημα εἶναι, ποῖοι εἶναι οἱ βοσκήσιμοι τόποι.

§151Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως, αὐτὰς βεβαίως τὰς διατάξεις ἔχει· ἀλλ’ ἐπ’ αὐτῶν τῶν διατάξεων...........

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ φέρω κατόπιν τὰς τροπολογίας.

§153ΘΕΟΔ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε, διὰ νὰ μὴν ἐπανερχώμεθα εἰς ἐπανειλημμένας ψηφοφορίας ὑπάρχουν δύω τρόποι, ὁ τρόπος εἶναι, καθ’ ὃν ψηφοφοροῦνται πάντοτε αἱ ἀπωτέρω τροπολογίαι, εἶναι ὅμως καὶ δεύτερος τρόπος, ὅστις δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ, νομίζω, εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν· αἱ τροπολογίαι ὅλαι ἀπέχουσιν ἐξίσου ἐκ τοῦ νομοσχεδίου· ὁ τρόπος λοιπόν, τὸν ὁποῖον, νομίζω, ὡς καταλληλότερον, εἶναι νὰ ψηφοφορηθῶσι τὰ γενικὰ ζητήματα πρὸ τῶν μερικῶν· καὶ γενικὰ ζητήματα ἐδῶ εἶναι ά, τίς θέλει προσοδευθῆ τὰς γαίας ταύτας; ἑπομένως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴπατε ὑμεῖς, ἂν θὰ γείνῃ δι’ ἐνοικιάσεως, ἢ καταμετρήσεως κτλ. εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα κανονίζουν τὸν τρόπον τῆς προσοδεύσεως. Πρὸ τούτου, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ πῶς θὰ προσοδεύητε αὐτά· προετάθησαν δὲ τρεῖς γνῶμαι, ἡ μὲν μία, ὅτι ἡ προσόδευσις θὰ γείνῃ κατὰ τὸ πλεῖστον ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, ἡ δευτέρα ὑπὲρ τῶν κοινοτήτων, ἡ τρίτη ὑπὲρ τῶν δήμων. Αὐτὰ τὰ ζητήματα θὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν.

§154ΚΑΛΟΣ. Δὲν θὰ ἔλθητε εἰς κανὲν ἀποτέλεσμα, Κύριε Πρόεδρε, ἂν δὲν θέσητε πρῶτον τὰς βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ συνταχθῇ ἀκολούθως τὸ νομοσχέδιον.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ τὰς βάσεις ἔφερα· ἠκούσατε, ὅτι ὑποδιῄρησα τὸ ἄρθρον διὰ νὰ θέσω τὰς βάσεις.

§156ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν δὲ μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ὁ Κύριος Γεώργιος Πετιμεζᾶς ἔχουν τὴν αὐτὴν ἰδέαν ἡ τροπολογίαν, διότι ὁ μὲν Κ. Γ. Πετιμεζᾶς λέγει, ὅτι αἱ βοσκαὶ πρέπει νὰ ἀφεθῶσιν εἰς τὰς κοινότητας ἀκωλύτως, καὶ οὐχὶ ὑπὸ προσδιωρισμένον ποσὸν ἐκτάσεως· ὁ δὲ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει, ὅτι αἱ βοσκαὶ πρέπει νὰ δοθῶσιν εἰς τὰς κοινότητας ἀπολύτως, ἐκτὸς τῶν κοινοτήτων ἐκείνων, εἰς τὰς ὁποίας ἐνεργεῖται τοποθέτησις. Εἶναι, Κύριοι, ὀρθὴ αὕτη ἡ τροπολογία σύμφωνος μὲ τὰ πράγματα. (θόρυβος).

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλα αὐτὰ θὰ τεθοῦν εἰς τὰ ζητήματα.

§158ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέλω νὰ ἑνώσω τὰς δύω ἰδέας.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τέσσαρα ζητήματα ἐθέσαμεν· ἐπὶ τοῦ πρώτου ζητήματος ὑπάρχουν προτάσεις, αἱ ὁποῖαι λέγουν, ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ περιορισθῇ μόνον καὶ μόνον εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ διατάγματος τοῦ 33 καὶ εἰς τὴν κατάργησιν τῆς τοποθετήσεως· ἡ ἀπωτέρω πρότασις λοιπὸν, τὴν ὁποίαν νομίζω, ὅτι, ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ζήτημα πρέπει νὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν, εἶναι, ἐὰν ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν κατάργησιν τῆς τοποθετήσεως· αὐτὴ εἶναι τοῦ Κυρίου Μανωλίδου καὶ πολλῶν ἄλλων.

§160ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ δύω λέξεις, θὰ ἴδητε, ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα εἰς κατάληψιν καλὴν, διότι τώρα δὲν εἶναι γνωστὸν· πρέπει πρῶτον νὰ διευκρινισθῇ περὶ τίνος θὰ ψηφίσωμεν, διότι σᾶς λέγω, ὅτι λειβάδια ὑπάρχουν ἰδιωτικὰ, μοναστηριακὰ καὶ τῶν κοινοτήτων.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ ἐθνικῶν πρόκειται.

§162ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τώρα θ’ ἀκούσητε· λειβάδια ὑπάρχουν τῶν κεφαλοχωρίων, λειβάδια δημόσια· τώρα ἐπειδὴ τὸ δημόσιον δὲν ἔκαμε χρῆσιν, ἔμειναν ἀνάμικτα τὰ κοινοτικὰ μαζὺ μὲ τὰ δημόσια. Τώρα τὸ δημόσιον, ἐὰν ἐνοικιάσῃ, ποῖος θέλει διαχωρίσει τὰ ἀνήκοντα εἰς τὰς κοινότητας;

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Τὰ δικαστήρια.

§164ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἀλλὰ πρέπει ἡμεῖς νὰ θέσωμεν ἕνα ὅρον ποῖα εἶναι δημόσια.

§165ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, Κύριε Πρόεδρε, νὰ φέρω μίαν ἀντίῤῥησιν εἰς ὅ,τι εἴπατε· αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι θέλουν νὰ περιορίσουν τὸ νομοσχέδιον εἰς μόνην τὴν κατάργησιν τοῦ διατάγματος, νομίζω, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔλθουν εἰς ψηφοφορίαν, διότι ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πᾶν ὅ,τι εἶναι σχετικὸν, πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ.

§167ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πρέπει νὰ διαχωρισθῇ ἐκ προοιμίων ποῖαι εἶναι βοσκήσιμοι γαῖαι, τὸ εἶπεν ὁ ἴδιος ὑπουργός.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ὑπάρχει μία πρότασις λέγουσα, ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ διτάγματος τοῦ 33 καὶ τῆς τοποθετήσεως· λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν, νὰ σηκωθῶσιν. (οὐδεὶς ἐγείρεται). ἀπεῤῥίφθη. Τὸ ἄρθρον, καθὼς σᾶς εἶπα, ἀφορᾷ τοὺς ἐθνικοὺς βοσκησίμους τόπους· θέλετε νὰ ὁρισθῇ ποῖοι εἶναι οἱ ἐθνικοί;

§169ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι τόσαι αἱ τροπολογίαι καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ἐσυγχύσθησαν αἱ ἰδέαι μας, ὥστε ἐγὼ τοὐλάχιστον εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν δὲν δύναμαι νὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου συμφώνως μὲ τὴν περίστασιν. Λοιπὸν λέγω, ὅτι ὁ Κ. Δελιγιάννης εἶχε δίκαιον νὰ εἴπῃ ὅτι πρέπει νὰ θέσητε τὸ ζήτημα αὐτὸ, ἐὰν πρέπῃ τὸ ἐνοικίασμα τὸ προερχόμενον......

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ αὐτὸ θὰ θέσω κατόπιν· μὴ μὲ διακόπτητε.

§171ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μᾶς εἴπατέ ποτε, ὅτι μὲ ἡσυχίαν καὶ ὑπομονὴν πρέπει νὰ συζητήσωμεν διὰ νὰ γνωρίζωμεν, τὶ συζητοῦμεν. Αὐτὸ λοιπὸν λέγω καὶ ἐγὼ εἰς ὑμᾶς. Πρέπει λοιπὸν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, ἐὰν παραδεχώμεθα τὴν ἐνοικίασιν, ὑπὲρ τίνος; ὑπὲρ τῶν κοινοτήτων ἢ ὑπὲρ τῶν δήμων;

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ αὐτὰ θὰ τὰ θέσω, ἀλλὰ κατόπιν. Λοιπὸν, Κ. ὑπουργὲ, ἐξηγήσατε ποίους θεωρεῖτε ὡς ἐθνικοὺς βοσκησίμους τόπους.

§173ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βοσκήσιμοι τόποι, Κύριοι, εἶναι ἐκεῖνοι εἰς τοὺς ὁποίους γίγνεται τοποθέτησις ποιμνίων, διὰ νὰ βοσκήσουν (θόρυβος).

§174ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἰδοὺ, ποίους ἐννοῶ ἐγὼ ὡς τοιούτους. Πᾶς τόπος, ὅστις καλλιεργούμενος, δίδει δικαίωμα ἐπικαρπίας, ὁσάκις μένει χέρσος εἶναι ἐθνικὸς βοσκήσιμος.

§175ΔΡΟΣΟΣ. Δὲν ἦτο ἡ ἐρώτησις ποῖοι εἶναι ἐθνικοί. Ἂς καθαρισθῇ, παρακαλῶ, ἡ ἐρώτησις διὰ ν’ ἀπαντήσω.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε παρακαλῶ, Κ. Γόντικα, ὁ ὁποῖος ἐκάματε τὴν ἐρώτησιν.

§177ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ποῖοι ἐννοοῦνται ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι; Λέγω ὅτι καὶ τὰ βουνὰ, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὰ μέρη τὰ ἰδικά μας εἶναι ἐθνικὰ, οὐχ ἧττον λέγω, ὅτι δὲν εἶναι βοσκήσιμα· λειβάδια λέγοντες βοσκήσιμα ἐννοοῦμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δίδουν πρόσοδον. Λοιπὸν ζητῶ ἀπὸ τὸν Κ. ὑπουργὸν νὰ τὸ ὁρίσῃ (θόρυβος).

§178ΖΕΡΒΑΣ. Δέν πρέπει νὰ μείνωμεν αἰωνίως εἰς τὴν ἀπορίαν. Τὰ ζητήματα εἶναι ἁπλούστατα, καὶ ἐτέθησαν. Λέγομεν ὅτι γῆν ἐθνικὴν ἐννοοῦμεν ἐκείνην, ἡ ὁποία δὲν ἀνήκει εἰς κοινότητας οὔτε εἰς ἰδιώτας.

§179ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, Κύριοι, τοῦτο, ποῖαι ἐννοοῦμεν ὅτι εἶναι ἐθνικαὶ βοσκαὶ (θόρυβος).

§180ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ γνωρίζομεν αὐτό.

§181ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐγὼ τὸ θεωρῶ λελυμένον διὰ τῆς ἀποφάσεώς σας. Κατηργήσατε τὸ διάταγμα, τώρα λοιπὸν πρέπει νὰ ὁρίσητε ποῖοι εἶναι οἱ ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι. Αὐτοὺς τώρα δὲν εἰμποροῦμεν νὰ τοὺς μαντεύσωμεν, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ τὸ ἐκκαθαρίσωμεν (θόρυβος).

§182Δ. ΖΩΤΟΣ. Κ. Πρόεδρε, τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σπουδαῖον, θὰ ἐμπερδευθῶμεν, διότι εἶναι ἄπειροι προτάσεις ἀντίθετοι· εἶναι καλὸν τὰ μέλη, τὰ ὁποῖα ἔκαμαν τροπολογίας καὶ ὑμεῖς νὰ συγχωνεύσητε τὰς προτάσεις (θόρυβος).

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει, «ἐθνικοὺς βοσκησίμους τόπους· δὲν εἴμεθα δικαστήριον νὰ διακρίνωμεν ποῖοι εἶναι αὐτοί· εἶναι ἔργον τῶν δικαστηρίων. Τὸ παραδέχεται ἡ Συνέλευσις;

§184ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προβαίνομεν εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα, πῶς θὰ διατεθοῦν οἱ ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι. Ἔρχομαι εἰς τὰς τροπολογίας. Ὑπάρχουν διάφοραι προτάσεις, καὶ μεταξὺ αὐτῶν εἶναι καὶ τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, αἱ ὁποῖαι λέγουν, ὅτι ἡ χρῆσις τῶν γαιῶν αὐτῶν πρέπει νὰ μένῃ ἐλευθέρα ἵνα βόσκωσιν οἱ πάντες τὰ ποίμνιά των εἰς αὐτὰς, προτιμῶνται μόνον τὰ ἐγχώρια ποίμνια. Ἄλλη πρότασις τοῦ Κ. Σπυρίδωνος Ἀντωνιάδου, νομίζω, λέγει, νὰ νέμωνται αἱ κοινότητες τὰ λειβάδια, ἀλλὰ νὰ πληρώνουν ἓν δικαίωμα. Ἀλλὰ συνδέονται τὰ δύο ζητήματα, τὸ δεύτερον καὶ τρίτον λέγουν τὸ εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον θὰ προκύπτῃ ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως, νὰ διατίθηται ὑπὲρ τῶν δήμων, ἀλλὰ νὰ διατίθεται.....

§186ΤΙΝΕΣ. Ἂς τελειώσωμεν τὰ πρῶτα.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ζήτημα· οἱ μὲν λέγουν νὰ ἐνοικιάζηται, οἱ δὲ νὰ παραχωρῆται ἡ χρῆσις ἀντὶ ἑνὸς δικαιώματος. Λοιπὸν θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἀπωτέρω, ἤτοι τὴν τροπολογίαν νὰ παραχωρῶνται ἀντὶ μιᾶς ἐπικαρπίας.

§188Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω μίαν παρατήρησιν, ὅτι ἐψηφοφόρησε πρῶτον ἡ Συνέλευσις, περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θὰ γίνεται (θόρυβος). Τώρα βεβαίως πρέπει νὰ ψηφοφορήσωμεν ὑπὲρ τίνος θὰ γίνεται ἡ πρόσοδος· διότι, ἐὰν λυθῇ τοῦτο ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, θὰ ἰσχύωσιν αἱ γενικαὶ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι διέπουσι τὸν τρόπον αὐτὸν, ἐκτὸς ἐὰν πρέπῃ νὰ ληφθῇ εἰδικὴ πρόνοια περὶ τούτου (θόρυβος). Ἐὰν ἀποφασισθῇ ὑπὲρ τῶν δήμων πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ἡ γενικὴ διάταξις τῶν δήμων.

§189ΖΕΡΒΑΣ. Πρῶτον πρέπει ν’ ἀποφασίσωμεν ἐὰν θὰ ἔχωμεν πρόσοδον, καὶ ἔπειτα τὰ ἄλλα.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι νὰ προταχθῇ τὸ περὶ διαθέσεως (θόρυβος).....

§191Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Συμφωνῶ πρῶτον ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ, ἐὰν θέλῃ νὰ ὑπάρξῃ πρόσοδος ἐκ τῶν νομῶν αὐτῶν· ἀλλ’ ἔπειτα ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἀποφανθῇ ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ πρόσοδος, τότε ἔρχεται δεύτερον ζήτημα ὑπὲρ τίνος θὰ ὑπάρξῃ.

§192ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱ ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι, διαιροῦνται εἰς δύο κατηγορίας. Τουλάχιστον τὸ Προεδρεῖον ἔπρεπε νὰ φροντίσῃ, ὥστε ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ὅλης συζητήσεως νὰ βγάλῃ ὅλας τὰς προτάσεις τῶν διαφόρων πληρεξουσίων· οἱ ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι ὑπάγονται κατὰ τὴν πρότασιν τοὐλάχιστον τὴν ἰδικήν μου εἰς δύο κατηγορίας, εἰς βοσκησίμους ἐθνικοὺς τόπους, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὰς κοινότητας, καὶ εἰς βοσκησίμους ἐθνικοὺς τόπους, μὴ ἀνήκοντας εἰς τὰς κοινότητας. Λοιπὸν, εἶπον, ὅτι οἱ ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι, τῶν ὁποίων ἔχουν ἀπόλυτον ἀνάγκην, οἱ ὁποῖοι ὑπάγονται εἰς τὰς περιφερείας τῶν κοινοτήτων, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἐνοικιασθῶσι, καθόσον αὐτοὶ ἀναγκαιοῦν, Κ. Πρόεδρε, εἰς τὰς κοινότητας, καὶ οἱ ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπάγονται εἰς περιφερείας, ἐζήτησα νὰ ἐνοικιασθοῦν. Εἶναι ἐνδεχόμενον σήμερον μία κοινότης, νὰ ἔχῃ περιφέρειαν πολὺ ἐκτεταμένην, καὶ αὐτὴ σήμερον ἔχει ὀλιγωτέραν ἀνάγκην......

§193ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Νομίζω, Κ. Πρόεδρε, ὅτι ἔχετε παραπολὺ ὑπομονήν· ὅλα αὐτὰ εἶναι τὰ εἶπαν καὶ τὰ ξαναεῖπαν (θόρυβος).

§194ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διὰ τοῦτο, Κ. Πρόεδρε, ὁ Κ. Ζῶτος ὅταν ἐπρότεινεν ὅτι οἱ διάφοροι Κύριοι πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι, ἔκαμον ἐγγράφους προτάσεις, ἢ τροπολογίας, καὶ οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, εἶναι καλὸν νὰ συνέλθουν ὅπως θέσουν καλλίτερα τὸ ζήτημα, εἶχε δίκαιον, διότι στοχασθῆτε......

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνῆλθον καὶ δὲν ἔφθασαν εἰς ἀποτέλεσμα καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσουν.

§196ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Προτείνω λοιπὸν ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψηφοφορία διὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν.

§197ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ βεβαίως εἶναι τὸ εὐκολώτερον. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 5 παρὰ 20 λ.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Θ. Βενετσάνος.