1863.11.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΡΟΘʹ.

Τῆς 20 Νοεμβρίου 1863.

(Τετάρτη).

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Συνελεύσεως πλήρους γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχουσι λοιπὸν καλῶς τὰ πρακτικά. Ἄρχεται ἡ συζήτησις.

§4Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πρὸ πάσης ἄλλης προτάσεως κάμνω εὐσεβάστως τὴν παρατήρησιν εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὅτι πρέπει νὰ ἀλλάξωμεν τὴν ὥραν τῶν συνεδριάσεων· διότι τώρα μόλις ἠρχίσαμεν καὶ εἶναι 2 μ. μ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ ἐπρόλαβεν ὁ Κύριος πληρεξούσιος· ἐπρόκειτο πραγματικῶς νὰ τολμήσω νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ ᾖναι ἀκριβεστέρα, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὴν ὥραν τῶν συνεδριάσεων· τὸ νὰ μεταβάλωμεν, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ἁρμόζει, διότι προχθὲς μόλις τὸ ἐπράξαμεν, ἀρκεῖ νὰ ἤμεθα ἀκριβέστεροι.

§6ΚΑΛΟΣ. Τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ φεύγωμεν, ἐὰν δὲν ᾖναι πλήρης εἰς τὴν μίαν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ σύστημα δὲν δύναμαι νὰ τὸ παραδεχθῶ· διότι καὶ μίαν ὥραν, ἐὰν ἐργασθῶμεν, εἶναι πολὺ καλλίτερον, παρὰ τὸ νὰ μὴ ἐργασθῶμεν παντάπασιν. Ἀνακοινόνω ὑμῖν, ὅτι ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀπηύθυνε πρὸς ἡμᾶς ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου γνωστοποιεῖ, ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς εὐηρεστήθη νὰ ἀναθέσῃ προσωρινῶς καὶ μέχρι τῆς ἀναῤῥώσεως τοῦ Κυρίου Σμόλεντς ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τούτου εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸν, τὸν Κύριον Πέτρον Δεληγιάννην. Ὁ ὑπασπιστὴς τῆς Α. Μ. καὶ πληρεξούσιος Ναυπακτίας Κύριος Δ. Ν. Βότσαρης ἀπηύθυνε πρὸς τὸ Προεδρεῖον ἔγγραφον παραιτήσεως ἀπὸ τῆς πληρεξουσιότητος τῆς ἐπαρχίας Ναυπακτίας. Ἀναγινώσκεται τὸ ἔγγραφον. Ὁ πληρεξούσιος Λεωνίδας Ζωγράφος ζητεῖ ὀκταήμερον ἀπουσίας ἄδειαν.

§8ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ δοθῇ.

§9ΤΙΝΕΣ. Τί ἔγεινε περὶ τοῦ Κυρίου Βότσαρη;

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς ἀναφορὰ θὰ συζητηθῇ τὸ Σάββατον.

§11ΚΑΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀναφορά· (θόρυβος).

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε λοιπὸν νὰ γείνῃ λόγος τὸ Σάββατον;

§13ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· σήμερον.

§14ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κύριος Βότσαρης ὑπέβαλε μίαν ἀναφορὰν, καὶ λέγει τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι τὸν ὑποχρεοῦν νὰ παραιτηθῇ τῆς πληρεξουσιότητος. Αὐτὸ τὸ ζήτημα, νομίζω, δὲν εἶναι ἀντικείμενον μεγάλης συζητήσεως.

§15ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Μὲ τὴν διαφορὰν αὐτὴ ἡ λέξις συμβιβάζεται νὰ σβεσθῇ, διότι ὑπάρχουν πολλοὶ ὑπάλληλοι ἐδῶ, τῶν ὁποίων ἡ ἐργασία συμβιβάζεται· (θόρυβος).

§16ΚΑΛΟΣ. Ὁ Κύριος πληρεξούσιος δὲν γνωρίζει, ὅτι ὑπάρχει καὶ γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἔχει καὶ ἔκθεσιν περὶ τούτου.

§17ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν παρακαλῶ νὰ τὴν εἰσάξητε εἰς τὴν συζήτησιν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέλετε νὰ ἀποφανθῆτε περὶ τῆς παραδοχῆς τῆς παραιτήσεως;

§19ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς παραδοχῆς ἢ μὴ τῆς παραιτήσεως τοῦ Κυρίου Βότσαρη ἀπὸ τῆς πληρεξουσιότητος. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν παραίτησιν νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται ἅπαντες). Παρεδέχθη. Ὁ πληρεξούσιος Κύριος Κούπας ζητεῖ παράτασιν προθεσμίας τῆς ἀδείας ἐπὶ τρεῖς μῆνας· (θόρυβος).

§21ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Νὰ σημειωθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς, νὰ παραγγελθῇ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ διατάξῃ νέαν ἐκλογὴν εἰς τὴν Ναυπακτίαν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, εὐχαρίστως βλέπω, ὅτι ἡ ἐργασία τῶν τμημάτων ἤρχισε νὰ προβαίνῃ τακτοποιουμένη ὁσημέραι. Γνωστοποιῶ ὑμῖν τὰς ἐκθέσεις διαφόρων εἰσηγητικῶν ἐπιτροπῶν, πρὸ τούτου ὅμως τολμῶ νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν ἀρκεῖ νὰ παρασκευάζηται ἡ ὕλη πρὸς συζήτησιν ἀπὸ τὰ τμήματα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ῥυθμίζωμεν καὶ τὰς συζητήσεις μας, καὶ πρὸς τοῦτο, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἤμεθα καὶ ὀλίγον τι λακωνικώτεροι. Ὁ Κ. εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, δι’ οὗ ὁρίζονται αἱ διατυπώσεις πρὸς διατήρησιν τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐνυποθήκων δανειστῶν, παρακαλεῖται νὰ ἀναγνώσῃ τὴν ἔκθεσίν του. Ὁ Κ. Σαράβας ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσίν του. «Ἡ εἰσηγητικὴ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος, δι’ οὗ ὁρίζονται διατυπώσεις πρὸς διατήρησιν τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐνυποθήκων δανειστῶν, ὅπου τὰ βιβλία τῶν ὑποθηκῶν ἐξηφανίσθησαν, καθὼς καὶ πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν τρίτων, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὸ ψήφισμα τοῦτο καὶ τὴν συνοδεύουσαν αὐτὸ αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, εὑρίσκει αὐτὸ σύμφωνον πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ ἰσχύοντος περὶ ὑποθηκῶν νόμου καὶ πληρέστατα ἀνταποκρινόμενον εἰς τὴν ἀνάγκην, ἣν ὁ ἐξαφανισμὸς τῶν ἐν αὐτῷ ἀναφερομένων βιβλίων τῶν ὑποθηκοφυλάκων παρήγαγε. Παρατηρεῖ μόνον, ὅτι ἡ δι’ αὐτοῦ χορηγουμένη προθεσμία, ἀρκοῦσα ἴσως ὅτε τὸ ψήφισμα ὑπεβλήθη, δέον ὅπως τροποποιηθῇ ἤδη, ὁριζομένη εἰς ἓξ μῆνας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ ψηφίσματος. Οὕτως ἡ ἐν τοῖς ἄρθροις 1 καὶ 4 φράσις «μέχρι τέλους τοῦ προσεχοῦς Σεπτεμβρίου» ἀντικατασταθήσεται διὰ τῆς «ἐντὸς ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος ψηφίσματος.» Ὑπὸ τὴν τροποποίησιν ἑπομένως ταύτην ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τοῦ ψηφίσματος.»

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ εἰσηγητὴς περὶ τῆς νομοθετικῆς προτάσεως τῶν ἁλικῶν παρακαλεῖται νὰ ἀναγνώσῃ τὴν πρότασίν του. Ὁ Κ. Κεχαγιᾶς ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσίν του. «Ἡ Εἰσηγητικὴ Ἐπιτροπὴ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν περὶ παραχωρήσεως εἰς ἐργολαβίαν καλλιέργειαν τῶν ἁλικῶν πρότασιν τοῦ πληρεξουσίου Κυρίου Κουμουνδούρου, παρατηρεῖ τὰ ἑξῆς· Εἶναι μὲν ἀναντίῤῥητον, ὅτι ἡ δι’ ἐργολαβίας καλλιέργεια τῶν ἁλάτων θέλει ἀποβῆ εἰς τὸ Δημόσιον οἰκονομικωτέρα, ἀλλ’ ἐπειδὴ πρῶτον μὲν εἶναι κίνδυνος νὰ νοθευθῇ τὸ ἅλας ἀπὸ πνεῦμα πλεονεξίας τῶν ἐργολάβων, δεύτερον δὲ εἶναι ἐπίσης κίνδυνος οἱ ἐργολάβοι νὰ μὴ παράξωσι τὸ ἀναγκαῖον διὰ τὴν κατανάλωσιν ποσόν· ἡ Ἐπιτροπὴ φρονεῖ ὅτι, ἀπέναντι τοιούτων πιθανῶν φόβων, ἡ προκειμένη πρότασις δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῇ, ἀφοῦ μάλιστα ἀσήμαντος οἰκονομία πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ ἐκ τοῦ μέτρου τούτου. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 20 Νοεμβρίου 1863

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἔκθεσις τῆς εἰσηγητικῆς ἐπιτροπῆς περὶ φθαρτῶν κτημάτων εἶναι ἑτοίμη;

§25Θ. ΔΕΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι ἀκόμη.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐταὶ αἱ ἐκθέσεις θὰ τυπωθοῦν καὶ θὰ ἐγγραφοῦν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὰ σχετικὰ νομοσχέδια. Ὑπάρχει πρότασις τοῦ Κ. Παντολέοντος. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Αʹ) Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 251 §§ 1, 2 καὶ 4 γενομένη ἀνακοπὴ κατὰ βουλευμάτων τῶν πλημμελειοδικῶν ὑπὸ τοῦ κατηγορουμένου, τοῦ ἰδιώτου κατηγόρου καὶ τοῦ πολιτικοῦ ἐνάγοντος δύναται νὰ γενῇ ἐντὸς 3 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως τοῦ βουλεύματος ἐνώπιον τοῦ γραμματέως τοῦ Εἰρηνοδικείου ἢ πρωτοδικείου τοῦ τόπου, ὅπου ἐπεδόθη τὸ βούλευμα. Βʹ) Ὁ γραμματεὺς ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἐγένετο τὴν δευτέραν ἡ ἀνάπτυξις καὶ ἔκθεσις τῆς ἀνακοπῆς ὀφείλει ἐπὶ πειθαρχικῇ ποινῇ νὰ παραπέμψῃ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν τὴν τοιαύτην ἀνακοπὴν εἰς τὸν γραμματέα τοῦ δικαστηρίου, οὗτινος τὸ βούλευμα προσεβλήθη δι’ ἀνακοπῆς. Γʹ) Τ’ ἀνωτέρω ἰσχύουσι καὶ ἐπὶ αἰτήσει ἀναιρέσεως κατὰ βουλευμάτων. Δʹ) Ἀπαλλάττονται τῆς καταβολῆς τοῦ προστίμου τῶν δραχ-50 οἱ ζητοῦντες ἀναίρεσιν βουλευμάτων παραπομπῆς εἰς ποινικὴν δίκην. Εʹ) Πᾶσα ἀπόφασις δικαστηρίου πλημμελειοδικῶν, δι’ ἧς ἐπιβάλλεται ποινὴ φυλακίσεως πλέον τῶν τριάκοντα ἡμερῶν, πρόστιμον ἢ χρηματικὴ ποινὴ πλέον τῶν δραχμῶν 100, ὑπόκειται εἰς ἔφεσιν ἐντὸς 5 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεώς της, παρὰ τῶν ἐν τοῖς ἄρθροις 357 καὶ 359. Ϛʹ) Ἡ ἔφεσις γίνεται δι’ ἐκθέσεως ἐνώπιον τοῦ γραμματέως τῶν πλημμελειοδικῶν, ὅστις παραπέμπει ἀμελλητεὶ τὰ ἔγγραφα εἰς τὸν εἰσαγγελέα τῶν ἐφετῶν. Ζʹ) Ὁ εἰσαγγελεὺς προσδιορίζει τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως καὶ προσκαλεῖ τὰ μέρη ἐνώπιον τοῦ ἐφετείου ἐν δημοσίᾳ αὐτοῦ Συνεδριάσει. Ηʹ) Πᾶσα καταδικαστικὴ ἀπόφασις τῶν ἐφετῶν ὑπόκειται εἰς ἀναίρεσιν διὰ τοὺς ἐν ἄρθρῳ 407 τῆς ποιν. δικονομίας διαλαμβανομένους λόγους.

Ὁ πληρεξούσιος Ἀνδριανουπόλεως

Ν. ΠΑΝΤΑΛΕΩΝ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Πανταλέων νὰ ὁρίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναπτύξεως.

§28ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Τὴν προσεχῆ δευτέραν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχονται αἱ ἀναπτύξεις· ὁ Κ. Σχινᾶς ἔχει τὸν λόγον νὰ ἀναπτύξῃ τὴν πρότασίν του. Ὁ Κ. γραμματεὺς νὰ ἀναγνώσῃ αὐτήν. «Αʹ. Ἀνακαλεῖται ἡ Εʹ διάταξις τοῦ ὑπὸ Στοιχ. ΜΣʹ ψηφίσματος, καθ’ ἣν τὰ καθήκοντα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἀνετέθησαν προσωρινῶς εἰς τοὺς σχετικοὺς δημάρχους. Βʹ ἀποκαθίσταται εἰς ἐνέργειαν τὸ περὶ ἐκλογῆς αὐτοῦ ψήφισμα ὑπὸ Στοιχ. ΙΗʹ.» 13 Νοεμβρίου 1863.

§30ΣΧΙΝΑΣ. Κύριοι, ἂς ἔχωμεν θάῤῥος εἰς τὸ ἔλεος τοῦ θεοῦ, ὅτι αἱ ἡμέραι τῶν ἐσωτερικῶν ταραχῶν παρῆλθον, καὶ ὅτι τὸ σκάφος τῆς πολιτείας εἰσῆλθεν εἰς λιμένα γαλήνης, ἔνθα σπουδάζει νὰ καταρτίσῃ τὰς ἐκ τῶν τρικυμιῶν γενομένας εἰς αὐτὸ ζημίας. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, καὶ αἱ συζητήσεις ἡμῶν ἀποβαίνουσι, καὶ ὀφείλουσι νὰ ἀποβαίνωσι, σπουδαιότεραι καὶ εὐπρεπέστεραι καὶ οὕτως ἀποφεύγομεν τὰς ἐνδεχομένας τυχὸν ἔξωθεν ἐπικρίσεις, κατὰ τῶν ὁποίων ἠγέρθη πρὸ τινων ἡμερῶν εἷς τῶν πληρεξουσίων, προτείνων καὶ θεραπείαν. Ἀλλὰ φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ἡ πρόληψις τοῦ κακοῦ εἶναι προτιμωτέρα τῆς θεραπείας αὐτοῦ. Οἱ καθήμενοι ἐν βουλῇ, ὅταν εὐσυνειδότως, ἐν ἐπιγνώσει καὶ ἀξιοπρεπῶς βουλεύωνται, δὲν φοβοῦνται τὸν μῶμον, ὅταν ὅμως τοὐναντίον, τί πταίουσιν οἱ ἐπικρίνοντες; μήπως, Κύριοι, καὶ ἡμεῖς δὲν ὀφείλομεν εὐθύνας τῶν πράξεών μας εἰς τὴν κοινὴν γνώμην; μήπως εἴμεθα ἀναμάρτητοι· ἢ μήπως δὲν ὀφείλομεν νὰ δικαιώσωμεν δι’ ἐμπράκτου ὠφελείας τὴν παράτασιν τῆς βουληφορίας ἡμῶν; Περὶ ἀποκαταστάσεως τοῦ ἀρχηγείου τῆς Ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἔφερα πρότασιν καὶ πρὸς ἀνάπτυξιν αὐτῆς εἰσέρχομαι εἰς τὸ προκείμενον ἐν συντόμῳ. Κύριοι, τί ἐστὶν ἐθνοφυλακὴ, δὲν περιμένετε παρ’ ἐμοῦ νὰ μάθητε, ἀρκεῖ νὰ σᾶς ὑπομνήσω, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ εἶναι ἡ ὁμὰς τῶν πολιτῶν συγκεκροτημένη εἰς ὑπηρεσίαν πρὸς συντήρησιν καὶ ὑπεράσπισιν τῆς κοινῆς ἐννόμου ἐλευθερίας καὶ τάξεως, καὶ ὑπὸ ἀρχηγοὺς αἱρετούς· τὸ ἔθνος, Κύριοι, μετὰ τὸν μέγαν ἀγῶνα, καθ’ ὃν ἠγωνίζετο ἀθρόον κατὰ τῶν τυράννων, ἐπεζήτησε ταχέως ἐν τῇ εἰρήνῃ καὶ τὴν σύστασιν τῆς ἐθνοφυλακῆς, τὴν ὁποίαν ὀνομάζω ἐθνικὴν εἰρηναρχίαν, ἄνευ τῆς ὁποίας οὔτε ἡ ἀσφάλεια τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ εἶναι τελεία, οὔτε αἱ περὶ τοῦ μέλλοντος ἐλπίδες εὔρωστοι· τὴν ἐζήτησε δὲ καὶ πανδήμως διὰ τοῦ Συντάγματος ἡ Συνέλευσις τῆς 3 Σεπτεμβρίου· ἀλλ’ ὁ Ὄθων μόλις μετὰ 18 ἔτη ἔστερξεν ἐξ ἀνάγκης νὰ νομοθετήσῃ αὐτὴν διὰ τῶν τότε βουλῶν, περὶ τὰ τέλη τῆς βασιλείας του, καὶ κατ’ αὐτὸ τὸ ἔτος τῆς πτώσεώς του. Ἀλλ’ ὅμως ἡ ἐθνοφυλακὴ μετὰ τὴν μεταβολὴν ἐσυστήθη. Ψήφισμα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως ἐνομοθέτησε πρῶτον θέσιν ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Κατόπιν ἄλλο ψήφισμα τῆς 5ης Δεκεμβρίου ἐτροποποίησέ τινα ἄρθρα τοῦ νόμου περὶ ἐθνοφυλακῆς, καὶ ψήφισμα ἐκδοθὲν τῇ ὑστεραίᾳ τῆς αὐτῆς ἡμέρας, ἤτοι τῇ 6ῃ Δεκεμβρίου ὥρισε τὰ περὶ ἁρμοδιότητος καὶ καθηκόντων τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς τῶν δύω δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, οἱ ὁποῖοι πρῶτον ἔπρεπε νὰ ὀργανωθῶσι πρὸς ὑπογραμμὸν τῶν λοιπῶν καὶ πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἑστίας τῆς Κυβερνήσεως· οὕτω λοιπὸν ἔκτοτε ἡ ἐθνοφυλακὴ τῆς πρωτευούσης καὶ τοῦ Πειραιῶς προῆλθεν εἰς φῶς καὶ διέπρεψε παρέχουσα καιρίας καὶ γενναίας ἀντιλήψεις εἴς τε τὴν κοινὴν ἀσφάλειαν, καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἀνάγκας τῆς κοινωνίας. Τέλος τῇ 13 Μαρτίου τοῦ παρόντος ἔτους ψήφισμα τῆς ἐθνοσυνελεύσεως ὑπ’ ἀριθ. 18 ἐμφανέστερον ἵδρυσε τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς ταύτης, ὁρίζουσα, ὅπως ἡ ἐκλογὴ αὐτοῦ ὑποβάληται εἰς τὴν Συνέλευσιν πρὸς ἐπικύρωσιν, καθὼς καὶ ἡ παῦσίς του νὰ ἐξαρτᾶται ἐξ αὐτῆς· καὶ ὁ ἀρχηγὸς ἐξελέχθη, καὶ ἐνήργει· ἀλλ’ ὅτε ἡ ἐριννὺς τῆς ἐμφυλίου ῥήξεως συνήλασεν ἡμᾶς εἰς τὸ Βαρβάκειον, τότε τὸ 46 ψήφισμα τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἀνέθεσε προσωρινῶς τὰ καθήκοντα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς τῶν δύω δήμων εἰς τοὺς σχετικοὺς δημάρχους. Κύριοι, τὴν ἐπανόρθωσιν τῆς ἀνωμάλου ταύτης καταστάσεως, θυγατρὸς ἐποχῆς ἀντιπαρελθούσης, ἔρχομαι νὰ προτείνω σήμερον εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐπανορθώσῃ ἐπανάγουσα τὴν ἰσχὺν τοῦ 18 ψηφίσματος τοῦ περὶ καταστάσεως τοῦ ἀρχηγείου τῆς ἐθνοφυλακῆς. Τὸ ψήφισμα, Κύριοι, ἐκεῖνο, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἀναθέτει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ταύτης εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἀλλὰ τότε δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἀλλέως, διότι ἡ Συνέλευσις περιελάμβανε καὶ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν· σήμερον ὅμως, ἐννοεῖται οἴκοθεν, ὅτι μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῆς νέας βασιλείας, καὶ μετὰ τὴν κατὰ τὸ 68 ψήφισμα τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ὁρκοδοσίαν τοῦ Βασιλέως τὰ τῆς ἐπικυρώσεως, καθὼς καὶ ἄλλα τοιαῦτα ἐπέστρεψαν πρὸ πολλοῦ εἰς τὸ δικαίωμα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Τίς, Κύριοι, ἐξ ἡμῶν εὐθέως καὶ ἐπισταμένως σκεπτόμενος δὲν θεωρεῖ καὶ τὴν λογικότητα, καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἀποκαταστάσεως ταύτης; Ὑπάρχει θέσις νενομοθετημένη, καὶ ὅμως μέχρι τοῦδε ὑπάρχει κενὴ ἄνευ λόγου σήμερον ὑφισταμένου. Τὰ καθήκοντα τῆς θέσεως ταύτης ἐκπληροῦνται παρὰ πολιτῶν παντάπασι ξένων πρὸς αὐτά, ἑπομένως ὅλαι αἱ παρὰ τῶν ἐν ἰσχύϊ νόμων περὶ ἐθνοφυλακῆς διατάξεις καὶ ἀνάγκαι πάσχουσι· καὶ τὸ εὐγενὲς τοῦτο σῶμα, τολμῶ νὰ παρατηρήσω, ὅσον ἠδυνήθην νὰ προσέξω εἰς τοῦτο, αἰσθάνεται χαλάρωσίν τινα καὶ ἀθυμίαν. Τίς, Κύριοι, δὲν πείθεται, ὅτι ἡ ἀποκατάστασις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς εἶναι καὶ ἀναγκαιοτέρα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐπεψηφίσατε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, περὶ τοῦ ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς; διότι, ἐὰν δισχίλιοι ἄνδρες, καθὼς εἴπατε, ἢ καὶ κάτι περισσότεροι χρήζουσιν ἀρχηγοῦ, πολλῷ μᾶλλον χρήζουσιν αὐτοῦ τετρακισχίλιοι, πεντακισχίλιοι. Ὡς πρὸς τὴν χαλάρωσιν καὶ ἀθυμίαν, νομίζω, ὅτι παρετήρησα, καὶ φρονῶ ἀποδεδειγμένον τοῦτο, ὅτι εἰς τὴν ἐν Ἀθήναις βασιλικὴν ἐπιθεώρησιν μόλις συνῆλθον περὶ τοὺς 1800 ἄνδρας, ἐνῷ ἄλλοτε μεγαλοπρεπῶς ἐβάδιζον περὶ τοὺς 4,000. Διὰ τοὺς λόγους τούτους μὲ θάῤῥος φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀποκαταστατέον τὸ ἀρχηγεῖον τῆς ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Δὲν πιστεύω, Κύριοι, ὅτι ἐπειδὴ ἡ πρότασις προέρχεται ἐκ πληρεξουσίου μὴ συναριθμουμένου ῥητῶς μετὰ τῶν συμπολιτευομένων, τὸ ὑπουργεῖον μετὰ τῶν συντασσομένων αὐτῷ θέλει τὴν ἀποκρούσει· ἐπειδὴ πάντες, ὡς νομίζω, ἀποβλέπομεν πρὸς τὸ κοινὸν συμφέρον, πιστεύω, ὅτι καὶ οἱ συμπολιτευόμενοι καλὸν εἶναι νὰ δέχωνται τὰς εὐλόγους προτάσεις τῶν μὴ συμπολιτευομένων, καθὼς καὶ οἱ μὴ συμπολιτευόμενοι νὰ δέχωνται τὰς τῶν ἄλλων, ὅταν ὦσιν εὔλογοι. «Ἀρίστη πολιτεία» ἔλεγέ τις τῶν πολιτῶν ὑπάρχει ἐκεῖ, ὅπου πολιτεύονται πολλοὶ, ἁμιλλώμενοι περὶ ἀρετῆς»· ἄρα οἱ συμπολιτευόμενοι καὶ οἱ μὴ συμπολιτευόμενοι δύνανται νὰ ἐρίζωσιν εἰς ἄλλα, οὐχὶ δὲ περὶ τῶν προφανῶς ὠφελίμων. Ἐνταῦθα παύω τὸν λόγον μου καθὼς βλέπετε συντομώτατον, συνιστῶν εἰς ὑμᾶς τὴν πρότασίν μου ἀρκούντως, ὡς νομίζω, αἰτιολογηθεῖσαν, καὶ ἐὰν μὲν γείνῃ παραδεκτὴ, ἔχει καλῶς, εἰ δὲ μὴ, πολὺ ἡσύχως θὰ καθήσω πάλιν εἰς τὴν θέσιν μου, συνειδὼς ὅτι ἀνεμίχθην εἰς πρᾶγμα ὠφέλιμον, ἀναγκαῖον, καὶ οὐχὶ περιττόν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ συζητητέου ἢ μὴ τῆς προτάσεως, οἱ θεωροῦντες αὐτὴν συζητητέαν νὰ σηκωθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)· παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται πρότασις τοῦ Κ. Λεβίδου καὶ Ζώτου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου τῶν συντάξεων. Ἡ Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. «Ἄρθρον 1. Ὁ αἰτῶν σύνταξιν κατὰ τὸν ΧΝΒʹ. Νόμον ὀφείλει διὰ πᾶσαν ὑπηρεσίαν νὰ προσαγάγῃ τὰ πρωτότυπα ἢ ἐπίσημα ἀντίγραφα τῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν διορισμῶν καὶ τῶν ἐκ ταύτης ἀπολύσεων. Ἐν ἐλλείψει τῶν ἐν τοῖς ἀρχείοις σχεδίων εἶναι δεκταὶ περιλήψεις τῶν σωζομένων βιβλίων, καταστάσεων κλπ. Τὸ μέσον τῆς δι’ ἐνόρκων καταθέσεων ἀποδείξεως ἀπαγορεύεται. Ἡ προκειμένη διάταξις ἐφαρμόζεται καὶ ὡς πρὸς τὰς μέχρι τοῦδε περὶ ἀπονομῆς συντάξεων ἐκκρεμεῖς αἰτήσεις ἐνώπιον τοῦ γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου. Ἄρθρον 2. Αἱ ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1830 καὶ ἐντεῦθεν στρατιωτικαὶ καὶ ναυτικαὶ ὑπηρεσίαι δὲν χορηγοῦσι δικαίωμα συντάξεως κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ΧΝΒʹ. Νόμου, ἐὰν τὰ ἔτη τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων εἰσὶ πλειότερα τῶν τῆς πολιτικῆς ὑπηρεσίας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ συνταξιοῦχος ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις τῶν περὶ στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν συντάξεων σχετικῶν Νόμων. Ἄρθρον 3. Εἰς τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας λογίζονται καὶ αἱ ὑπηρεσίαι τῶν ὑπουργῶν τοῦ Κράτους. Ὅσοι δὲ ἐκ τούτων λάβωσιν σύνταξιν, θέλουσιν ὑποστῆ τὰς πρὸς ὄφελος τοῦ ταμείου τῶν συντάξεων κρατήσεις, κατὰ τὰ ἐδάφ. βʹ. γʹ. καὶ δʹ. τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ ΧΝΒʹ. Νόμου ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ. Ἄρθρον 4. Εἰς τοὺς πόρους τοῦ ταμείου τῶν συντάξεων προστίθενται· ά) Ὁ μισθὸς ἑνὸς μηνὸς τῶν ἐν ὑπηρεσίᾳ εὑρεθέντων ὑπαλλήλων κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ ΧΝΒʹ. Νόμου καὶ ἤδη ἐν αὐτῇ διατελούντων, οἵτινες δὲν ὑπέστησαν τὴν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 18 ἐδαφ. γʹ. τοῦ Νόμου κανονιζομένην κράτησιν. Ἡ κράτησις θέλει ἐνεργηθῆ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ μισθοῦ, ὃν ὁ ὑπάλληλος ἐλάμβανε κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Νόμου. βʹ) Ὁ μισθὸς τοῦ τελευταίου μηνὸς τῆς ὑπηρεσίας τῶν λαβόντων ἤδη συντάξεις, ἂν δὲν ἐπραγματοποιήθη ἡ κράτησις ὁλοκλήρου μισθοῦ πρὸ τῆς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀπομακρύνσεως αὐτῶν. Ἡ διάταξις αὕτη ἐφαρμόζεται καὶ διὰ τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ, ἐλαττουμένης τῆς κρατήσεως κατ’ ἀναλογίαν τῆς ἀπονεμηθείσης συντάξεως. Αἱ ἀνωτέρω κρατήσεις μερίζονται ἐπὶ ἓξ συνεχεῖς μηνιαίας συντάξεις. Ἄρθρον 5. Αἱ διατάξεις τοῦ ΧΝΒʹ. Νόμου μένουσιν ἐν ἰσχύϊ, καθόσον δὲν τροποποιοῦνται διὰ τοῦ παρόντος Νόμου...»

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§33ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ὄχι.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ συζητητέον νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παραδέχθη τὸ συζητητέον.

§35ΛΕΒΙΔΗΣ. Προτείνω καὶ τὸ κατεπεῖγον. Κατὰ τὸ 1861 ἐξεδόθη νόμος περὶ συντάξεων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, εἰς τὸ 3 ἄρθρον τοῦ νόμου αὐτοῦ ἀναφέρεται ὅτι ὡς διάστημα τῆς ὑπηρεσίας λογίζεται καὶ τὸ ἐπὶ τῆς βασιλείας καὶ μετὰ· ὅλαι δὲ αἱ πολιτικαὶ καὶ ναυτικαὶ ὑπηρεσίαι ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος λογίζονται κατὰ τὰς περὶ τῶν στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς ὑπηρεσίας δηλ. τὰ ἔτη λογίζονται διπλάσια, τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νόμου ἄφησεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσδιορίσῃ τὰ ἀποδεικτικὰ μέσα, εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ στηρίζηται ἡ αἴτησις πρὸς ἀπονομὴν συντάξεων· ἐξεδόθη λοιπὸν διάταγμα κατὰ τὸ 1861, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὰ ἀποδεικτικὰ μέσα· ταῦτα εἶναι διορισμοὶ, ἀντιγραφαὶ πρωτοκόλλων, μισθοδοσίαι κτλ. Τὸ ἐδάφιον 3 τοῦ 1 ἄρθρου λέγει ὅτι ἐν ἐλλείψει τοιούτων μέσων ἐπιτρέπεται ἡ δι’ ἐνόρκων καταθέσεως ἀπόδειξις ἀποδεδειγμένων ἀνδρῶν διαπρεψάντων κατὰ τὸν ἀγῶνα. Τῆς διατάξεως αὐτῆς ἔγεινεν ἡ μεγαλειτέρα κατάχρησις περὶ τὴν ἀπόδειξιν τῶν ὑπηρεσιῶν· ὡς ἐκ τούτου τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων ἐπιβαρύνεται μὲ τόσας συντάξεις, ὥστε σήμερον εὑρίσκεται εἰς παθητικὴν κατάστασιν. Ὡς ἐκ τούτου τὸ σχέδιον τοῦ ψηφίσματος ἐπρονόησε καὶ περὶ πόρων τινῶν. Βλέπετε ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐκκρεμὴς, ὑπάρχουν ὑπὲρ τὰς 30 αἰτήσεις ἐκκρεμεῖς, καὶ ἂν αὗται πραγματοποιηθῶσι τὸ Ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων καταστρέφεται.

§36ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Κύριοι, νομίζω, ὁ λόγος ὅτι εἶναι ἐκκρεμεῖς 30 αἰτήσεις καὶ ἕνεκα τούτου νὰ γείνῃ κατεπείγουσα ἡ συζήτησις δὲν εἶναι ἰσχυρός· διότι ὅπως διεξέλθῃ καλῶς αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις πρέπει νὰ λάβωμεν γνῶσιν πληρεστάτην, καὶ ἂν ἀργήσωμεν ἐπὶ 10 ἢ 15 ἡμέρας δὲν θὰ χαλάσῃ ὁ κόσμος ὁ προλαβὼν νόμος ἔχει ἀνάγκην ἀναθεωρήσεως, ἀλλὰ καὶ ὁ τοῦ Κυρίου συναδέλφου ἔχει τὸ αὐτὸ, διότι ἐὰν ἔλθωμεν εἰς ἀπόφασιν κατεπείγουσαν θὰ κάμωμεν τὸ μεγαλείτερον ἄδικον. Ἂς προσδιορισθῇ ἡμέρα συζητήσεως καὶ ἂς παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα, τὰ ὁποῖα ἐντὸς μιᾶς ἑβδομάδος νὰ μᾶς φέρωσι τὴν ἔκθεσιν· διότι νομίζω ὅτι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους σᾶς ἔθεσεν περὶ τῶν ἐνόρκων καταθέσεων τῶν ἀγωνιστῶν, δὲν εἶναι ἰσχυροὶ, διότι ἂν καθιερώσωμεν ὅτι ἂν δὲν ἔχῃ τις ἔγγραφα δὲν δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ δικαιώματά του, τότε θὰ δέσωμεν τὰ χέρια πολλῶν ἀνθρώπων, καθόσον Κύριοι, δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ καταθέσουν μαρτυρίας εἶναι ἀσυνείδητοι ἄνθρωποι· ἴσως γίνονται καὶ ἄτοπα τινά.

§37ΚΑΛΟΣ. Ὅπως ὁ προτείνας τὴν πρότασιν σᾶς ἐξέθεσεν, εἶναι λίαν κατεπεῖγον τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, διότι κινδυνεύει ὄχι μόνον τὸ συμφέρον τοῦ ταμείου, ἀλλὰ καὶ τοῦ δημοσίου, πρέπει νὰ προληφθῶσιν αἱ καταχρήσεις. Ὁ Κ. Παλαμίδης σᾶς εἶπεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποκλείσητε τὰ διὰ μαρτύρων ἀποδεικτικά. Κύριοι, ἐσχηματίσθη ἐνταῦθα φάμπρικα, ἐκ τῆς ὁποίας διὰ μικρᾶς δαπάνης ἐξέρχονται τοιαῦτα πιστοποιητικά· τὸ συμφέρον τοῦ συνταξιούχου εἶναι νὰ ἀσφαλισθῇ ἡ περιουσία τοῦ ταμείου καὶ νὰ μὴ διαρπάζηται· προτείνω λοιπὸν τὸ κατεπεῖγον καὶ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τὴν Δευτέραν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ὡς κατεπείγουσαν παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν πρότασιν ὡς κατεπείγουσαν· Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Θεοχάρη καὶ Δαγρὲ ὅτι «τὸ περὶ καθαιρέσεως τῶν βαθμῶν ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως δὲν ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τοὺς δοκίμους.»

§39ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, ἡ Συνέλευσις ἐξέδοτο ψήφισμα πρό τινων ἡμερῶν περὶ καταργήσεως τῶν ἀπὸ ά. Φεβρουαρίου 1862 καταταχθέντων παρανόμως εἰς τὸν λόχον τῶν ἀπομάχων· προέβη δὲ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, διότι εἰς τὴν κατάταξιν εἰς τὸν λόχον τῶν ἀπομάχων συνέβησαν καταχρήσεις καθὼς ἐπίσης καὶ εἰς τὴν ἀπόδοσιν βαθμῶν· ἡ Συνέλευσις ὑπέδειξε τάσιν τινὰ καὶ σπουδὴν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ἄλλου ψηφίσματος, ὅτι οἱ εἰς πολίτας δοθέντες βαθμοὶ ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ ναυτικῶν δοκίμων καταργοῦνται. Κύριοι, ἡ Συνέλευσις ἐκ παραδρομῆς ἴσως προῆλθεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ παρόντος ψηφίσματος, διότι ἐπιψηφίσασα τοῦτο ἄνευ ἐξετάσεως προηγουμένης, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, προῆλθεν εἰς μίαν ἀδικίαν, διότι ἐθεώρησε τοὺς δοκίμους ὡς βαθμολόγους, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει, καὶ διὰ νὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω ἀνατρέχω εἰς ἓν θέσπισμα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ὁποίου τὸ 4 ἄρθρον λέγει ῥητῶς «ὁ μὴ εὐδοκιμῶν κατὰ τὰς ἐξετάσεις δόκιμος πρώτης ἢ δευτέρας τάξεως ἀπολύεται»· παρατηρεῖτε ὅθεν, κύριοι, ὅτι ὁ δόκιμος καίτοι ὑπηρετῶν εἶναι πολίτης ἁπλοῦς. Οἱ δόκιμοι, Κύριοι, ποτὲ δὲν προέρχονται εἰς τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον ἔχουν, εἰμὴ ἐκ πολιτῶν, δὲν προβιβάζονται ἱεραρχικῶς οἱ ναῦται εἰς ὑπαξιωματικοὺς τοῦ Βασιλικοῦ ναυτικοῦ καὶ ἐκεῖνοι πάλιν εἰς δοκίμους, ἀλλὰ πολῖται ἔχοντες τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα εἰσέρχονται εἰς τὴν ναυτικὴν σχολὴν, ἵνα καταρτισθῶσιν ἀξιωματικοί· διὰ τοὺς δοκίμους διωργανίσθη ἐπίτηδες σχολὴ διὰ τὴν ὁποίαν ἐξοδεύεται σημαντικὸν ποσὸν χρημάτων, καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως θέλω ἀναπτύξει καὶ διασαφήσει μὲ περισσοτέραν ἔκτασιν τὰ πράγματα προσάγων ὡς ἀπόδειξιν τοὺς σχετικοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν ὡς πρὸς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν· ἐφαρμοζομένου τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἐξέδοτο ἡ Συνέλευσις, δὲν θὰ μένουν πολλοὶ ὡς μαθητευόμενοι παρὰ ἐννέα ἢ δέκα καὶ τότε βλέπετε ὅτι ὁ σκοπὸς δὲν ἀνταποκρίνεται μὲ τὰ γενόμενα ἔξοδα· διότι διὰ νὰ ὑπάρχῃ σχολὴ 9 μαθητῶν ἀνάγκη διατηρήσεως ἑνὸς πλοίου μετὰ τοῦ πληρώματος καὶ 7–10 καθηγητῶν, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον ἕνεκεν μιᾶς κακῆς ἐκτιμήσεως, τῶν γεγονότων νὰ καθαιρέσωμεν τοὺς ἡμίσεις μαθητὰς μιᾶς ναυτικῆς σχολῆς καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον πρὸς συζήτησιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης.

§40ΣΟΥΪΔΑΣ. Δύνασθε νὰ μᾶς εἰπῆτε ἂν ᾖναι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ὑπεράριθμος;

§41ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὑπάρχει ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως προσδιορίζον τὸν ἀριθμὸν τῶν δοκίμων εἰς εἰκοσιεννέα· ὁ ἀριθμὸς τῶν ἤδη ὑπαρχόντων δὲν ὑπερβαίνει τοὺς δεκαοκτὼ, ὥστε βλέπετε ὅτι εἶναι ὀλιγώτερος τοῦ προσδιορισμένου, ὁ δὲ ὑπουργὸς χαίρει τὸ δικαίωμα νὰ τὸν συμπληρώσῃ.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἐὰν ᾖναι συζητητέα· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν ὡς τοιαύτην παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα)· θὰ ἐρωτήσω ἀντιστρόφως οἱ μὴ θεωροῦντες συζητητέαν τὴν πρότασιν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι)· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν πρότασιν ὡς συζητητέαν. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις δι’ ἀνάπτυξιν· «ὁ περὶ ἀδείας τοῦ ὁπλοφορεῖν νόμος ἢ τὰ σχετικὰ μὲ αὐτὸν διατάγματα ἢ κανονισμοὶ καταργοῦνται»· εἶναι τοῦ Κ. Κωνσταντίνου Ἀντωνοπούλου.

§43Κ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἅμα τῇ ἀφίξει της ἡ ἐν Ἑλλάδι συνοδεύσασα τὸν Ὄθωνα ἀντιβασιλεία ἀφώπλισε τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος ἵνα βαδίσῃ ὁμαλώτερον πρὸς ἐφαρμογὴν ἑνὸς σχεδίου προμελετημένου καὶ ἀφορῶντος τὴν ὑποδούλωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους· ἀργότερα δὲ, ἤτοι τὴν 18 Φεβρουαρίου 1835 ἐξέδοτο Διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετρέπετο εἰς τοὺς πολίτας Ἕλληνας (καὶ ἐννοεῖται τοὺς διαφυγόντας τὸν ἀφοπλισμὸν) νὰ ὁπλοφορῶσιν, ἀφοῦ λαμβάνωσιν ἄδειαν ἀπὸ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, εἴτε διὰ νὰ ὁδοιπορῶσιν, εἴτε διὰ νὰ κυνηγῶσι· τὸ διάταγμα τοῦτο κατέστη μετ’ οὐ πολὺ ἄχρηστον, διότι ἐξεδόθη ἕτερον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετρέπετο πρὸς τοὺς ἀριστειούχους τὸ ὁπλοφορεῖν ἄνευ ἀδείας· κατόπιν μετὰ τὴν Σεπτεμβριανὴν τοῦ 1843 μεταπολίτευσιν ὅτε τὰ ἀριστεῖα ἐδόθησαν εἰς πάντας τοὺς πολίτας τῆς Ἑλλάδος, πρὸς τοὺς πλείστους ὀρθότερον εἰπεῖν, τότε ἔφερον ὅλοι ἀκωλύτως τὰ ὅπλα· ἐντεῦθεν καὶ ἐκ τοῦ ὅτι συνέστη ἐν Ἑλλάδι ἡ ἐθνοφυλακὴ, δὲν μένει κανεὶς, ὅστις δὲν φέρει ὅπλα καὶ μόνον ὑποφέρουν τινὲς, ὡς οἱ ποιμένες, τοὺς ὁποίους κατὰ τὰς μακρὰς καὶ δυσχερεῖς ὁδοιπορίας των πιέζουσιν οἱ φύλακες τῶν νόμων· πρέπον ἑπομένως εἶναι, ἵνα τὸ ἀπαγορεῦον ἄνευ ἀδείας τὴν ὁπλοφορίαν Διάταγμα ἀπὸ 18 Φεβρουαρίου 1833, ὡς καὶ τὰ ἀπὸ 20 Μαΐου 1834 καὶ 1 10βρίου 1836 σχετικὰ Διατάγματα καταργηθῶσι πράγματι, ἀφοῦ ὡς ἀπεδείχθη, καὶ ἄλλως εἰπεῖν, εἰσὶν ἀνεφάρμοστα· ἐπὶ τούτῳ παρακαλῶ νὰ θεωρηθῇ ἡ πρότασίς μου ὡς συζητητέα.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ὡς συζητητέαν παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη αὐτὴν ὡς συζητητέαν. Παρακαλῶ νὰ ἀκούσητε τὴν ἔκθεσιν τῆς οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν γραφικῶν ἐξόδων τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου.

§45ΣΟΥΪΔΑΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος πληρεξούσιος Σουΐδας θέλει νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις· οἱ παραδεχόμενοι τὴν τύπωσιν τῆς ἐκθέσεως παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοὶ) ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῶσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν οἰκονομίας, διότι αὐτὰ εἶναι ἀναγκαῖα εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Προτάττω λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἱπποφορβείου (ἀναγινώσκεται). Θὰ ἐρωτήσω περὶ τῆς ἀρχῆς· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν ἀρχήν. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν ἄρθρον κατ’ ἄρθρον, ἰδοὺ τὸ πρῶτον ἄρθρον. «Τὸ δυνάμει τοῦ ἀπὸ 18 Σεπτεμβρίου 1856 ὑπὸ στοιχεῖον ΤΞΒʹ. νόμου ἀποσπασθὲν ἐκ τῆς ἐν Τίρυνθι γεωργικῆς σχολῆς καὶ σχηματισθὲν εἰς χωριστὸν κατάστημα ὑπὸ τὴν ὀνομασίαν «ἱπποφόρβιον κατὰ τὴν Ἀργολίδα» διαλύεται. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου;

§47ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ὄχι.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον αὐτὸ νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἄρθρον 2. «Αἱ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀνωτέρω καταστήματος προσδιωρισμέναι γαῖαι αἱ ἐπ’ αὐτῆς οἰκοδομαὶ καὶ τὰ ὑπάρχοντα ἐν τῷ ἱπποφορβείῳ κτήνη καὶ σκεύη καὶ λοιπὰ χρήσιμα εἴδη παραδίδονται ὡς δημόσιος περιουσία εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§49ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Τὸ κατάστημα, κύριοι, τοῦ ἱπποφορβίου, δὲν ἀνταπεκρίθη εἰς τὸν σκοπὸν τῆς κυβερνήσεως, ἥτις ἀρκετὴν ποσότητα χρημάτων ἐδαπάνα κατ’ ἔτος ἀπὸ τῆς συστάσεώς του μέχρι τοῦδε, διότι δυστυχῶς, οὔτε ὁ τόπος εἶναι κατάλληλος νὰ παρέξῃ ἵππους διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοὐλάχιστον τοῦ στρατοῦ, μήτε εἰς τίποτε τὸ κατάστημα αὐτὸ ἐφάνη ἐπωφελές. Δι’ αὐτὸ τοῦτο βεβαίως αἱ δαπάναι τοῦ καταστήματος καὶ αἱ γαῖαι, τὰς ὁποίας κατεῖχε τὸ κατάστημα αὐτὸ, αἱ ὁποῖαι ἔμενον ἀκαλλιέργητοι, προσεπηύξανον τὴν ζημίαν τοῦ δημοσίου. Θεωρῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ Συνέλευσις καλῶς θὰ ποιήσῃ, ἂν διαλύσῃ τὸ κατάστημα αὐτό.

§50ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ διέλυσε.

§51ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, τὸ διέλυσεν. Εἰς ὅτι ὅμως καθιστῶ προσεκτικὴν τὴν Συνέλευσιν εἶναι, διὰ τὰς γαίας αὐτὰς τοῦ ἱπποφορβίου, αἱ ὁποῖαι εἶναι πρώτης καὶ ἀρίστης ποιότητος, ὅπως τὸ δημόσιον λάβῃ πρόνοιαν, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι πολλαὶ καταχρήσεις καὶ καταπλακώσεις θέλουν λάβει χώραν ἐπὶ τῶν γαιῶν αὐτῶν, καὶ τὸ δημόσιον ἀντὶ νὰ ὠφεληθῇ, θέλει ζημιωθῆ μεγάλως. (θόρυβος). Ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ δύναται τὰς γαίας αὐτὰς νὰ τὰς παραχωρῇ εἰς προικοδοτήσεις, οὐδ’ εἰς Κρητικὰ γραμμάτια, διότι ἠξεύρω εἰς Ναύπλιον ἔγεινεν ἑταιρία, ἥτις ἐνήργει τὴν διάλυσιν τοῦ ἱπποφορβίου διὰ νὰ πραγματοποιήσῃ τὰ γραμμάτια τῶν Κρητῶν, τὰ ὁποῖα ἠγοράσθησαν πρὸς 5, 6, 7 καὶ 8 δραχ. τὸ στρέμμα.

§52ΔΡΟΣΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, εὐθὺς μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν θέλω διατάξει τὴν ἐνοικίασιν· δὲν εἶμαι ὅμως ἐναντίος, ἂν ἡ Συνέλευσις θέλῃ νὰ τὸ θέσῃ εἰς τὸ ψήφισμα· θέλουσιν ἐνοικιασθῆ πολυετῶς.

§53ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§54ΥΠΟΥΡ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Αὐταὶ αἱ γαῖαι εἶναι μεγάλης ἀξίας. Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω, εἶναι ἐπιδεκτικαὶ παντοίας σπορᾶς, καὶ εἶναι ἀνάγκη μάλιστα ταχέως νὰ τὰς ἐνοικιάσωμεν.

§55ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§56Δ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Οἱ προαγορεύσαντες μὲ προέλαβον εἰς μερικὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἤθελον νὰ κάμω περὶ τοῦ ὠφελίμου αὐτῶν τῶν γαιῶν τοῦ διαλυθέντος ἱπποφορβείου· μία μόνον μοῦ μένει παρατήρησις, ὅτι εἶναι καλόν, ἐπειδὴ ἐκεῖ πλησίον εἶναι τὸ σχολεῖον τῆς Τίρυνθος, περὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει πρότασις, καὶ πιστεύω, ὅτι καὶ ἡ Συνέλευσις καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ ἔθνος θὰ ἐπιδοκιμάσῃ τὴν σύστασιν αὐτῆς τῆς γεωργικῆς σχολῆς, εἶναι ἀνάγκη ἀπὸ τὰς γαίας αὐτὰς νὰ τὸ καταρτίσωμεν καθὼς πρέπει, τοὐλάχιστον νὰ ἔχωμεν κ’ ἡμεῖς ἓν πρότυπον γεωργικῆς σχολῆς. Ἐπειδὴ λοιπὸν εἶναι ἀναγκαία ἡ σύστασις τῆς σχολῆς αὐτῆς (θόρυβος) τὸ διαλυόμενον ἱπποφόρβιον περιλαμβάνει περὶ τὰς 7,000 στρέμματα, ἡ δὲ γεωργικὴ σχολὴ μόνον 1300, πρὸ ἐτῶν προσετέθησαν καὶ ἄλλα 200, διὰ νὰ ἐκτείνῃ τὴν καλλιέργειαν, διότι πολλὰ κατακλύζονται ἀπὸ ὕδατα καὶ καταντῶσι βάλτος· ἐπειδὴ ἡ γεωργικὴ αὐτὴ σχολὴ ἔχει ἀνάγκην πολλῶν γαιῶν, ἂν θέλωμεν νὰ τὴν κάμωμεν πραγματικὴν σχολήν, προτείνω ἀπὸ τὰς γαίας αὐτὰς τοῦ διαλυομένου ἱπποφορβίου, ἡ θέσις ἡ λεγομένη κιόσκι, ἥτις χωρίζεται ........ ὡς ὑπάλληλος εἰς ἐκεῖνα τὰ μέρη καὶ γνωρίζω ἐκ τοῦ πλησίον αὐτὰ τὰ πράγματα· αἱ γαῖαι αὐταὶ τοῦ κιοσκιοῦ, αἱ ὁποῖαι χωρίζονται ἀπὸ ἰδιοκτήτους γαίας τοῦ Κολοκοτρώνη ἀπὸ τὰς ἄλλας τοῦ ἱπποφορβίου, εἶναι καλὸν νὰ διακηρυχθοῦν νὰ μὴν ἐνοικιασθοῦν πολυετῶς καὶ νὰ διατάξωμεν εἰ δυνατὸν νὰ προσκολληθῶσιν εἰς αὐτάς.

§57Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πόσα στρέμματα εἶναι;

§58ΚΡΙΕΖΗΣ. 800· εἶναι ἀνάγκη νὰ ἑνωθοῦν μὲ τὴν γεωργικὴν σχολήν.

§59Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τὴν κατάλληλον χρῆσιν καὶ διάθεσιν.

§60ΔΡΟΣΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸ κατάστημα, Κύριοι, εἶναι ἀρκεταὶ γαῖαι παραχωρημέναι, αἵτινες ἀρκοῦν νὰ διδάσκωνται τὴν γεωργίαν.

§61Π. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ Κύριος Κριεζῆς, λέγω, ὅτι αἱ γαῖαι αἱ ἀνήκουσαι εἰς τὸ ἱπποφορβεῖον νὰ χορηγηθοῦν εἰς τὴν γεωργικὴν σχολήν.

§62ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Κύριοι πληρεξούσιοι! Κατὰ πρώτην φορὰν λαμβάνω τὸν λόγον, ἐνώπιόν σας, ἐλπίζω νὰ εὕρω τὴν εὐμένειάν σας, περὶ ἀντικειμένου μάλιστα, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ὑπεκφύγῃ τὴν ἁρμοδιότητά μου, διότι ἠκούσατε, ὅτι πρόκειται περὶ ἱπποφορβείου, καὶ τῶν πέριξ αὐτοῦ γαιῶν. Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι ἡ τάσις ἡμῶν εἶναι πρὸς τὴν οἰκονομίαν, νὰ σταματήσωμεν τὰς δαπάνας καὶ τὰ ἔξοδα. Εἶναι ἄριστον τὸ μέτρον τοῦτο, Κύριοι, κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ κατηγορήσῃ, ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ πᾶν πρᾶγμα ἔχει τὸ μέτρον του, ἡ ἄμετρος αὐτὴ οἰκονομία ἠμπορεῖ νὰ μᾶς φέρῃ εἰς βλάβην. Θέλετε νὰ καταργηθῇ τὸ ἱπποφορβεῖον;

§63ΠΟΛΛΟΙ. Ἐτελείωσεν αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§64ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Τὸ ἠξεύρω· ἀλλ’ εἶναι σχολεῖον ὅπου ἀνατρέφονται οἱ ἵπποι· εἰς ὅλα τὰ ἐξευγενισμένα ἔθνη ὑπάρχουν σχολεῖα ἵππων, Κύριοι, εἴμεθα ἔθνος, τὸ ὁποῖον ἔχει μέγαν προορισμόν, (θόρυβος) Ἀφήσατέ με, σᾶς παρακαλῶ, ἔχομεν ἐθνοφυλακήν· ἡ ἐθνοφυλακὴ δὲν θέλει εἶσθαι πεζή· θὰ ἔχωμεν καὶ πυροβολικὸν, θὰ ἔχωμεν καὶ ἱππικὸν, ἑπομένως ἔχομεν ἀνάγκην ἵππων. Προτείνω λοιπὸν νὰ μετατεθῇ ἓν μέρος εἰς τὸ γεωργικὸν σχολεῖον διὰ νὰ ἔχωμεν καλὴν φυλὴν ἵππων, οἵτινες εἶναι ἀναγκαῖοι εἰς τὸ ἔθνος. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου. Ἀντὶ τὰς γαίας αὐτὰς νὰ τὰς ἐνοικιάσητε, νὰ τὰς πωλήσητε, ἠμπορεῖτε νὰ τὰς προσκολλήσητε εἰς τὸ σχολεῖον καὶ νὰ τρέφητε ἵππους, οἱ ὁποῖοι εἶναι χρήσιμοι εἰς τὸν στρατὸν τῆς πατρίδος.

§65ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τῆς θέσεώς μου νὰ εἴπω δύο λέξεις, διότι εἶναι μία παρατήρησις εἰς τὸν Κ. ὑπουργὸν πρὸς ὁδηγίαν του.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον·

§67ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ζῆλος τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τοῦ νὰ διαθέσῃ αὐτὰς τὰς ἐθνικὰς γαίας τοῦ ἱπποφορβείου ἀμέσως διὰ πολυετοῦς ἐνοικιάσεως, καὶ μάλιστα ἡ προθυμία τοῦ νὰ δεχθῇ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τῆς Συνελεύσεως, μοὶ δίδει τὴν ἀφορμὴν νὰ κάμω εἰς τὸν Κ. ὑπουργὸν, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ πραγματοποιήσῃ ἀμέσως αὐτὴν τὴν ἐπιθυμίαν τῆς πολυετοῦς ἐνοικιάσεως. Πιστεύω ὅτι εἰς τὸ ὑπουργεῖον θέλει εὑρεῖ ὅλας τὰς πληροφορίας. Ἡ ἔκτασις αὐτῶν τῶν 7,000 στρεμμάτων διαιρεῖται εἰς τόπους καλλιεργησίμους, οἱ ὁποῖοι ἐνοικιάζονται κατ’ ἔτος, εἰς τόπους βαλτώδεις, καὶ εἰς ἄλλους οἱ ὁποῖοι χρησιμεύουν ὡς λειμῶνες· τοὺς τόπους, οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦνται, τοὺς κατέχουν οἱ ἐνοικιασταὶ καὶ οἱ κατέχοντες αὐτὰς κατορθόνουν νὰ ἐκτείνουν τὴν κατοχήν των καὶ ἐπὶ ἄλλων γαιῶν καὶ νὰ ὠφελῶνται· ἴσως κατὰ παραχώρησιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ἐπιτήρησιν. Ἡ εἴδησις τῆς καταργήσεως τοῦ ἱπποφορβίου, ἥτις εἶναι ἤδη γνωστὴ εἰς τὴν Ἀργολίδα, ἔδωσε τὴν εὐκαιρίαν εἰς πολλοὺς νὰ καταλάβωσι μέρος τῶν γαιῶν αὐτῶν διὰ νὰ εὑρεθῶσιν ἐν κατοχῇ· τοῦτο ἐνδέχεται νὰ γείνῃ καὶ διὰ παραχωρήσεως τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν ἐπιτήρησιν. Λέγω λοιπὸν εἰς τὸν Κ. ὑπουργὸν, ὅτι πρῶτον πρέπει νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον νὰ μείνουν αἱ γαῖαι αὐταὶ ὅπως εἶναι· ὑπάρχει καὶ γεωγραφικὸς χάρτης, ὅστις ὁρίζει τὰ ὅρια· δεύτερον φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἐφικτὸν νὰ γείνῃ ἡ ἐνοικίασις ἀμέσως καὶ πολυετῶς· παρακαλῶ τὸν Κ. ὑπουργὸν νὰ διαθέσῃ μὲν τὴν γῆν ὅπως βούλεται, ἀλλὰ νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὥστε οἱ λειμῶνες καὶ αἱ βαλτώδεις γαῖαι νὰ προφυλαχθῶσιν ἀπὸ ἁρπαγάς.

§68ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἀναγκαῖον νομίζω, κ’ ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι αἱ γαῖαι αὗται εἶναι μεγάλης ἀξίας, νὰ τεθῇ ἐν τῷ ψηφίσματι ὅτι ἐπὶ τῶν γαιῶν αὐτῶν ἀπαγορεύεται ἡ πραγματοποίησις φαλαγγιτικῶν, ἢ οἱωνδήποτε ἄλλων γραμματίων.

§69ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τεθῇ.

§70ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Διότι καὶ ἄλλοτε τὸ δημόσιον ἐξεποίησε γαίας τοιαύτας λεγομένας τοῦ Καποδίστρια, διὰ τὰς ὁποίας ἐδαπάνησε πολλὰ εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ μολαταῦτα αὐτὰ ἐξεποιήθησαν εἰς Κρητικὰ γραμμάτια σκανδαλωδῶς. Διὰ τοῦτο λέγω νὰ τεθῇ εἰς τὸ ψήφισμα ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ πραγματοποίησις αὐτῶν τῶν γαιῶν διὰ φαλαγγιτικῶν, Κρητικῶν, ἢ ἄλλων γραμματίων.

§71Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καθὼς καὶ ὅλων τῶν βαλτωδῶν γαιῶν.

§72ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Ἀπαντῶν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, ἠθέλησαν ὥστε αἱ γαῖαι αὗται τοῦ ἱπποφορβίου νὰ προσαρτηθῶσιν εἰς τὸ κατάστημα τῆς Τίρυνθος, λέγω, ὅτι τὸ κατάστημα αὐτὸ δὲν εἶναι παραγωγικὸν, ἀλλὰ παραδειγματικόν. Αἱ γαῖαι, τὰς ὁποίας ἔχει, ἀρκοῦσι, κ’ ἔχει καὶ ἀρκετὰς ἐκτάσεις διὰ νὰ ἐκχερσώσῃ αὐτὰς, καὶ ἂν λάβῃ χρείαν, δύναται νὰ ἐκχερσώσῃ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἔχει· ὡς Ναυπλιεὺς γνωρίζω κ’ ἐγὼ, ὅτι τὰς γαίας τοῦ ἱπποφορβίου τὰς κυττάζουν μὲ φθονερὸν ’μμάτι, καὶ λέγω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὅρος, ὅτι αἱ ἐντὸς τοῦ ἱπποφορβίου γαῖαι νὰ μὴν ἐκποιηθῶσι, μήτε εἰς γραμμάτια, μήτε νὰ διατεθῶσιν ἄλλως πως, διότι πιθανὸν μετὰ ταῦτα νὰ λάβῃ ἡ πατρὶς ἀνάγκην νὰ κάμῃ ἓν κατάστημα ἄλλης χρήσεως.

§73ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ ἐφωτίσθημεν, Κύριε Πρόεδρε.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἐφωτίσθησαν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ συνέλευσις ἐφωτίσθη. Κύριοι ἀναγινώσκω τὸ ἄρθρον καὶ κατόπιν τὰς τροπολογίας· τὸ κείμενον ἔχει ὡς ἀκολούθως· Ἄρθρ. 2. Αἱ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀνωτέρω καταστήματος κτλ. Ἔρχονται κατόπιν αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ὡς ἀκολούθως· «αἱ γαῖαι θέλουν ἐνοικιασθοῦν πολυετῶς ἐν συνόλῳ».

§75ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουν ἐνοικιασθῆ πολυετῶς.

§77ΠΟΛΛΟΙ. Μονοετῶς.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέρα τροπολογία. «Ἀπαγορεύεται ἡ πραγματοποίησις οἱωνδήποτε γραμματίων ἐπ’ αὐτῶν τῶν γαιῶν».

§79ΠΟΛΛΟΙ. «Καὶ πᾶσα ἄλλη διάθεσις».

§80ΚΡΙΕΖΗΣ. Ἀπαλλοτρίωσις.

§81ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ λέξις πολυετῶς ἀφῃρέθη, Κ. Πρόεδρε;

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§83ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Νὰ προστεθῇ προσέτι ὅτι (θόρυβος)......

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει νόμος περὶ τούτου, ὅστις λέγει ὅτι τὸ δημόσιον διατηρεῖ τὸ δικαίωμα τῆς κατοχῆς. Λοιπὸν, Κύριοι, ἐρωτῶ πρῶτον ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον· «Αἱ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀνωτέρω καταστήματος προσδιωρισμέναι γαῖαι, αἱ ἐπ’ αὐτῶν οἰκοδομαὶ καὶ τὰ ὑπάρχοντα ἐν ἱπποφορβίῳ κτήνη καὶ σκεύη καὶ λοιπὰ χρήσιμα εἴδη παραδίδονται ὡς δημόσιος περιουσία εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον τοῦτο νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Ἐρχόμεθα εἰς τὰς τροπολογίας. Ἔχει καὶ ὁ Κ. Κριεζῆς μίαν τροπολογίαν· τὴν ἑξῆς· «Ἡ θέσις Κιόσκη νὰ παραχωρηθῇ εἰς τὴν Γεωργικὴν Σχολήν....

§85ΚΡΙΕΖΗΣ. 800 στρέμματα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κριεζῆ νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι) ἀπεῤῥίφθη. Ἐρχόμεθα εἰς τὰς ἄλλας τροπολογίας. Αʹ. «Αἱ γαῖαι θέλουσιν ἐνοικιασθῇ» οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη.

§87ΠΟΛΛΟΙ. «Ἐνοικιάζεσθαι».

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἑτέρα προσθήκη· «Ἀπαγορεύεται ἡ πραγματοποίησις οἱωνδήποτε γραμματίων ἐπ’ αὐτῶν τῶν γαιῶν ὡς καὶ πᾶσα ἄλλη διάθεσις».

§89ΤΙΝΕΣ. Ἀπαλλοτρίωσις.

§90ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Διάθεσις, Κ. Πρόεδρε.

§91Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει ἡ τροπολογία, διότι δὲν ἐξαιρεῖται ἡ ἐμφύτευσις.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε ἐκποίησιν;

§93ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ θὰ γίνουν διὰ νέου νόμου, καὶ ὅλα αὐτὰ ὅσα ζητοῦν εἶναι περιττά· ἕως ἐδῶ πρέπει νὰ σταθῶμεν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Καταργεῖται........ ὡς καὶ πᾶσα ἄλλη διάθεσις ἢ ἐκποίησις αὐτῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην ταύτην νὰ σηκωθῶσιν· (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 3 ἄρθρον. Ἐκ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἱπποφορβείου καὶ τῶν ὑπηρετῶν αὐτοῦ οἱ μὲν στρατιωτικοὶ ἐπανέρχονται εἰς τὰ ὁποῖα ἀνῆκον πρότερον σώματα, οἱ δὲ πολιτικοὶ ἀπολύονται.

§95Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι ἀσαφὲς ἐπὶ τῆς τύχης τῶν στρατιωτικῶν τοῦ καταστήματος. Τὸ ἄρθρ. 3 λέγει «οἱ μὲν στρατιωτικοὶ ἐπανέρχονται εἰς τὰ ὁποῖα ἀνῆκον πρότερον σώματα»· ἀλλ’ αὐτὴ ἡ φράσις εἶναι ἀντίθετος τοῦ νόμου τοῦ στρατιωτικοῦ, τοῦ προβλέποντος περὶ τῆς διαλύσεως τῶν σωμάτων· κατὰ συνέπειαν ἐπιθυμῶ, ἡ Συνέλευσις νὰ διευκρινήσῃ αὐτὴν τὴν φράσιν, τί ἐννοεῖ; ἐὰν οἱ εἰς τὸ κατάστημα αὐτὸ εὑρισκόμενοι στρατιωτικοὶ θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸν νόμον τὸν στρατιωτικὸν, ὅστις κάμνει μνείαν τοιαύτης περιπτώσεως, ἐν ἄλλαις λέξεσι, θέτονται οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς ἀργίαν, ἢ ἐπανέρχονται εἰς τὰ σώματά των; διότι ἐδῶ τὸ ψήφισμα λέγει ὅτι ἐπανέρχονται εἰς τὰ σώματά των, ἀλλ’ εἰς τὸ σῶμα τοῦτο ἴσως αἱ θέσεις ἐπληρώθησαν, καὶ κατὰ συνέπειαν οἱ Κύριοι ἀξιωματικοὶ θὰ εὑρεθῶσι πλεονάζοντες. Ἄλλως, Κύριοι, ἢ πρέπει νὰ τεθῶσιν εἰς ἀργίαν δυνάμει τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου, ὅστις ὁρίζει, ἐν περιπτώσει διαλύσεως στρατιωτικοῦ καταστήματος οἱ ἀξιωματικοὶ τίθενται εἰς ἀργίαν, ἐν ᾧ κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐπανέρχονται εἰς τὰ σώματά των. Παρακαλῶ, ὁ Κύριος Πρόεδρος νὰ ἐρωτήσῃ τί ἐννοεῖ; νὰ τεθῶσιν εἰς ἀργίαν ἢ νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰ σώματα;

§96ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Προτείνω τὴν ἀπάλειψιν αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, καὶ ἰδοὺ διὰ τί· διότι ὑπάρχουν νόμοι εἰς τὸν στρατὸν, οἱ ὁποῖοι κανονίζουν τὰς τοιαύτας περιστάσεις· ὅταν ἡ θέσις ἑνὸς ἀξιωματικοῦ καταργῆται, μένει ἀργός· ὅταν ἡ θέσις ᾖναι πολιτικὴ, ἀπολύεται. Ὥστε τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι περιττόν.

§97ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§98ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἐρωτῶ, ἡ πρότασις αὐτὴ ἐγένετο ἐκ μέρους τῶν ὑπουργῶν; νομίζω ναί· ὑπεγράφη καὶ ἀπό τὸν Κύριον Δρόσον καὶ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· ἄρα ἡ πρότασις εἶναι καλῶς καμωμένη καὶ ἐν γνώσει· ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ· ἐπειδὴ αὐτοὶ εἶναι οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ νὰ διαθέσωσι τοὺς ἀξιωματικοὺς, καὶ ἐπειδὴ οἱ ἴδιοι προτείνουν περὶ διαλύσεως, βεβαίως ἐπρονόησαν περὶ τούτου· δὲν δυνάμεθα χωρὶς νὰ ἐπεμβῶμεν εἰς τὰ καθήκοντα τῶν ὑπουργῶν, νὰ μεταβάλωμεν αὐτήν. Ἐπειδὴ ἔτυχε νὰ ἀναβῶ τὸ βῆμα, σήμερον εἰς ἣν εὑρισκόμεθα κατάστασιν, βεβαιότατα ὀρθὸν εἶναι νὰ διαλυθῇ τὸ ἱπποφόρβιον· οὐχ ἧττον ὅμως ὁ Κύριος πληρεξούσιος Παντολέων καλῶς ὡμίλησε περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ ἱπποφορβίου· ἐὰν σήμερον εὑρισκώμεθα εἰς περίστασιν τοιαύτην, θὰ ἔλθῃ ὅμως μία ἡμέρα νὰ τὸ διατηρήσωμεν.

§99ΤΙΝΕΣ. Διὰ τοῦτο διατηροῦμεν τὰς γαίας.

§100ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Νομίζω, Κύριοι, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ, οἱ ὑπογράψαντες τὸ ψήφισμα ἐνήργησαν ἐν γνώσει, καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον παρουσίασαν τινὲς περὶ ἀπαλείψεως ἢ τροπολογίας τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος ἄρθρου. Πρὸ πάντων ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀνὴρ κάτοχος τῆς ὑπηρεσίας, δὲν ἐδύνατο ποτὲ νὰ συμπεριλάβῃ εἰς τὸ ψήφισμα τοιαύτην ῥητὴν διάταξιν. Ἐκ τῶν προτέρων ἡ Συνέλευσις, πιστεύω, εἶναι πεπεισμένη, ὅτι ὁ Κύριος Σμόλεντς δὲν ἤθελεν ὑποπέσει εἰς αὐτὸ τὸ λάθος. Τὸ ψήφισμα τοῦτο συνδέεται μὲ τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον προηγουμένως ἡ Συνέλευσις ἐψήφισε, καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον δίδει τὴν δύναμιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίως εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὴν τοποθέτησιν τῶν ἀξιωματικῶν, ἐξ ὧν τοὺς περιττεύοντας νὰ δύναται νὰ θέσῃ εἰς ἀργίαν. Ὁ νόμος περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν θέτει μὲν οἴκοθεν εἰς ἀργίαν τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν διαλυθέντων σωμάτων, ὁμιλεῖ καὶ περὶ καταργήσεως θέσεων, ἀλλ’ ἐννοεῖ θέσεων κανονικῶν, τοιούτων, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς τὴν κυρίαν καὶ τακτικὴν ὑπηρεσίαν, ὁσάκις δὲ ἀποβαίνει περιττὴ θέσις τοιαύτη, καταργεῖται· ἡ ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ προσκολλημένοι εἰς τὸ ἱπποφόρβιον ἐξετέλουν, δὲν εἶναι ὑπηρεσία ἐξ αὐτῶν, τὰς ὁποίας ἐχαρακτήρισα, εἶναι ὑπηρεσία ἔκτακτος· καταργουμένης ἄρα τοιαύτης θέσεως, οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ἐπανέρχονται εἰς τὴν θέσιν των, ἀλλὰ εὑρίσκουν τὰς θέσεις πεπληρωμένας· αὐτὴν τὴν ἀνωμαλίαν εἶχε σκοπὸν νὰ θεραπεύσῃ ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ὑποβάλλει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Συνελεύσεως. Τί θὰ γείνουν αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοί, εὑρίσκοντες κατεχομένας τὰς θέσεις των; Δυνάμει τοῦ νόμου αὐτοῦ θὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν γενικὴν κατηγορίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάγονται ὅλοι οἱ περιττεύοντες ἀξιωματικοί. Ἐὰν ᾖναι ἄνθρωποι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ἀκόμη εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ στρατοῦ, καὶ ἔχουν προσόντα ἀνώτερα τῶν ἄλλων, ὁ ὑπουργὸς ἐκτιμῶν ταῦτα θὰ τοὺς συμπεριλάβῃ εἰς τὴν ἐνέργειαν. Ἐὰν τοὐναντίον, θὰ τοὺς συμπεριλάβῃ εἰς τὴν γενικὴν κατηγορίαν τῆς ἀργίας. Διὰ τοῦτο ἀποκρούω καὶ τὴν μίαν καὶ τὴν ἄλλην πρότασιν.

§101ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι! ἐπρότεινα τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐκ τοῦ ψηφίσματος ὡς περιττοῦ, καὶ ἰδοὺ διατί. Ὁ κύριος προλαλήσας διϊσχυρίσθη ὅτι ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς, εἰς τὸν ὁποῖον ἐδόθη πραγματικῶς ἓν ψήφισμα περὶ τακτοποιήσεως τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, προβαίνων θὰ θεωρήσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς ἀναγκαίους ἢ μὴ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν· ὁ ὑπουργὸς ἂς κάμῃ ὅ,τι θέλει, διότι ἔχει τὴν ἄδειάν μας· ἡμεῖς τοῦ ἐδώσαμεν ψήφισμα καὶ εἴπομεν τοὺς ἀξιωματικοὺς νὰ τοποθετήσῃ ὅπως θέλει· διαλύεται τὸ κατάστημα· τόρα ἐὰν δυνάμει τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμου θεωρήσῃ αὐτοὺς ὡς ὑπαγομένους εἰς τὴν κατηγορίαν ἕνεκα διαλύσεως θέσεως δύναται νὰ τοὺς θέσῃ εἰς ἀργίαν, ἀλλὰ δύναται καὶ νὰ τοὺς τοποθετήσῃ καὶ ἐπαναφέρῃ εἰς ὑπηρεσίαν, πάλιν ἔχει τὴν ἄδειαν· ὅθεν νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι περιττὸν, εἰς τὸν ὑπουργὸν οὔτε ἰσχὺν περισσοτέραν οὔτε ὀλιγωτέραν δίδει.

§102ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Συμφωνῶ μὲ τὸν κύριον Ζυμβρακάκην, ἀλλὰ θέλω νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν προλαλήσαντα κύριον ὑπουργὸν, ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπογράψας ἓν τοιοῦτον ψήφισμα, εἰς τὸ ὁποῖον περιέχονται φράσεις ὅλως ἀκατάλληλοι, διὰ νὰ ὑπογράφωνται ἀπὸ ἕνα ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπέπεσεν εἰς ἕνα στρατιωτικὸν σολοικισμὸν ἀσυγχώρητον, διότι ἀφ’ ἑνὸς καταργεῖ καὶ διαλύει θέσεις καὶ σώματα καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἔχει τὴν τόλμην νὰ ὑπογράφῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι ἐπανέρχονται εἰς τὰ σώματα. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δυνάμει ἐν γένει τοῦ περὶ ἀποκαταστάσεως νόμου ἔχει τὸ δικαίωμα ἐν μιᾷ στιγμῇ νὰ εἴπῃ διαλυομένου τοῦ ἱπποφορβείου ἢ καταλυομένων τῶν θέσεων οἱ ἀξιωματικοὶ δεῖνα καὶ δεῖνα τίθενται εἰς ἀργίαν, καὶ μετὰ μίαν ὥραν νὰ ἐκδώσῃ διάταγμα οἱ ἀξιωματικοὶ δεῖνα καὶ δεῖνα ἐπανέρχονται εἰς τὴν δεῖνα θέσιν. Τοσοῦτον μάλιστα, φρονῶ, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ὅλως περιττὴ, καθόσον εἴμεθα ἐγγὺς εἰς τὸν ἀναδιοργανισμὸν τοῦ στρατοῦ. Δὲν εἶναι ὅμως ἐπιτετραμμένον εἰς ἕνα ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπευθυνόμενον εἰς μίαν Συνέλευσιν, τῆς ὁποίας μέλη τινὰ εἶναι στρατιωτικοὶ νὰ φέρῃ τοιαύτας φράσεις ὅλως ἀντιφασκούσας πρὸς τοὺς στρατιωτικοὺς νόμους, καθόσον μάλιστα, ἐὰν ἐπιψηφίσητε αὐτὸ τὸ διάταγμα ὅπως ἔχει, οὐδετερόνετε τὸν περὶ ἀποκαταστάσεως νόμον· κατὰ συνέπειαν, φρονῶ, ὅτι ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἄρθρου εἶναι ἀναγκαία.

§103ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα κατὰ τὴν κρίσιν μου εἶναι ἁπλούστατον. Ὁ περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμος, ὁ ὁποῖος περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν ἀντικειμένων προβλέπει, ἐπρόβλεψε καὶ τὰς περιπτώσεις, ὑφ’ ἃς οἱ ἀξιωματικοὶ κατέχοντες θέσεις ἐκτὸς τοῦ στρατοῦ εἰς καταστήματα, φρουραρχεῖα, ὅταν τὰ καταστήματα ἢ τὰ φρουραρχεῖα καταργηθῶσιν, εἰς ποίας διατάξεις τοῦ νόμου ὑπάγονται; Διὰ τοῦτο τὸ 7 ἄρθρον λέγει ῥητῶς, ὅτι εἰς ἀργίαν τίθενται, ἕνεκα διαλύσεως σωμάτων, ἕνεκα καταργήσεως θέσεων, οἱ ἀξιωματικοί. Λοιπὸν τόρα, ἐὰν ἀκολουθήσωμεν κατὰ γράμμα τὸν περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμον, ἐπειδὴ τὸ κατάστημα αὐτὸ διαλύεται, ἡ θέσις καταργεῖται, ἄρα ὁ ἀξιωματικὸς πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ἀργίαν. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἕνεκα τῶν περιστάσεων ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε νὰ δώσῃ ἓν δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἔδωσεν εἰς αὐτὴν τὸ τελευταῖον ἐκεῖνο ψήφισμα· καὶ τὶ εἶπεν; δίδω τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν μετὰ τὴν τακτοποίησιν τοῦ στρατοῦ ἀπεριορίστως νὰ θέσῃ εἰς ἀργίαν, ἕνεκα διαλύσεως σωμάτων, τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους φρονεῖ, ὅτι πρέπει νὰ τεθῶσιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν ἐκάμομεν· λοιπὸν τὸ ἀπεριόριστον αὐτὸ δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ φέρῃ αὐτὸ τὸ ἄρθρον καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὸ ἱπποφορβεῖον, διαλυθέντος τοῦ καταστήματος, ἐπανέρχονται εἰς τὸ σῶμα. Λοιπὸν βλέπω, ὅτι τὸ ἄρθρον εἶναι εἰς τὴν θέσιν του, διότι ἡ κυβέρνησις δυνάμει τοῦ ψηφίσματος, δύναται νὰ τὸ κάμῃ. Αὐτὸ τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον κατεχώρησεν ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἡ κυβέρνησις, σκεπάζεται ἀδιαφιλονεικήτως ἀπὸ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἐδώσατε. Ἑπομένως ἡ κυβέρνησις πάντοτε ἔχει δικαίωμα νὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτοῦ, ὅπως αὐτὴ βούλεται· καὶ λέγω, ὅτι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὑπηρετήσαντες εἰς τὸ κατάστημα αὐτὸ, ἐπανέρχονται εἰς τὸ σῶμά των· λοιπὸν φρονῶ, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ νὰ μείνῃ καθὼς ἔχει.

§104ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἐφωτίσθη. Κύριοι, οἱ μὲν ὑποστηρίζουν τὸ ἄρθρον, οἱ δὲ προτείνουν τὴν ἀπάλειψιν· λοιπὸν θέτω τὸ ζήτημα τῆς ἀπαλείψεως· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τοῦ γʹ. ἄρθρου νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγιστοι)· ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ γʹ. ἄρθρον νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Ἕπεται τὸ τέταρτον ἄρθρον. «Ἡ εἰς τὰς προκαταβολὰς τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας εἰς βάρος τοῦ ἱπποφορβίου ἐγγεγραμμένη προκαταβολὴ ἐκ δραχ. ἑξήκοντα ἓξ χιλιάδων πεντακοσίων δεκατεσσάρων καὶ λεπ. ἑβδομήκοντα ἑνὸς, ἀριθ. 66,514 καὶ 71|00, δαπανηθεῖσα, διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν οἰκοδομῶν καὶ λοιπὰ ἔξοδα τῆς συστάσεως τοῦ εἰρημένου καταστήματος διαγράφεται ἀπὸ τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ στρατιωτικοῦ κλάδου.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§106ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον αὐτὸ νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ἅπαντες) παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ἅπαντες) παρεδέχθη. Κύριοι, κατὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου περὶ λειβαδίων. Θέλετε νὰ προτάξωμεν τὸ περὶ προξενείων;

§108ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§109ΣΟΥΪΔΑΣ. Πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς αὐτὸ, διότι εἶναι οἰκονομικὸν, πρόκειται περὶ καταργήσεως θέσεων (θόρυβος).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ προβῶμεν εἰς τὸ περὶ λειβαδίων. Ὁ κύριος Κεχαγιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§111ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι! Μὴ παραξενεύεσθε ἐὰν πολλαὶ καὶ διάφοροι γνῶμαι παρουσιάζωνται πρὸς λύσιν τοῦ παρόντος ζητήματος· διότι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον· διότι πρόκειται περὶ μιᾶς πολυαρίθμου τάξεως τῆς κοινωνίας μας, καὶ τάξεως, ἡ ὁποία προσφέρει τὴν ζωτικωτέραν τροφὴν εἰς τὰς ἐπιλοίπους τοὐτέστι τὸ κρέας. Ἀλλ’ ὅσον, κύριοι, εἶναι σπουδαῖον, ἐπίσης εἶναι καὶ πολύπλοκον· κατέστη δὲ πολύπλοκον ὄχι ὡς ἐκ τῆς φύσεώς του, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῆς προτάσεως τῆς οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις περιέλαβε δύο ἀντικείμενα ὅλως χωριστά, τοὐτέστι τὸ ζήτημα τῆς ἰδιοκτησίας τῶν κοινοτικῶν λειβαδίων μὲ τὸ ζήτημα τῆς διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν ἢ καὶ κοινοτικῶν λειβαδίων· ἄλλο τὸ ἓν ζήτημα, ἄλλο τὸ ἄλλο· καὶ διὰ τοῦτο προχθὲς ἐδυσκολευόμεθα νὰ εὕρωμεν, ποία εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἡ κατάργησις τοῦ διατάγματος ἐκείνου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀφῄρεσαν ἀπὸ τὰς κοινότητας τὰς βοσκὰς, ἢ ἡ διάθεσις τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι τὸ ἓν εἶναι ὅλως χωριστὸν ἀπὸ τὸ ἄλλο, τοὐτέστι τὸ ζήτημα τῆς ἰδιοκτησίας τῶν κοινοτήτων, καὶ τὸ ζήτημα τῆς διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν λειβαδίων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἰδιοκτησίας, ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὸ οἰκεῖον ἄρθρον νὰ λάβω τὸν λόγον· περιορίζομαι δὲ μόνον εἰς τὸ 1 ἄρθρον, τοὐτέστιν εἰς ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου κανονίζεται ὁ τρόπος τῆς διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς διακόπτω διὰ μίαν στιγμήν· ὁ κύριος Γούδας ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, διότι ἔχει ὑπὸ τύπωσιν μίαν πραγματείαν περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου (θόρυβος ἀποδοκιμασία).

§113ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πολλοὶ τῶν πληρεξουσίων ἐπρότειναν, ὅτι πρέπει αἱ ἐθνικαὶ βοσκαὶ νὰ παραχωρηθῶσι λόγῳ προικοδοτήσεως εἰς τοὺς δήμους· ἄλλοι ἀντέκρουσαν τὴν πρότασιν αὐτὴν, εἰπόντες ὅτι εἶναι ἄδικον, μερικοὺς δήμους νὰ προικοδοτῶμεν, καὶ τοὺς ἄλλους νὰ τοὺς ἀφίνωμεν ἄνευ προικοδοτήσεως· ἄλλοι εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ἐνοικιασθῶσιν αἱ ἐθνικαὶ βοσκαὶ, πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου. Καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ, ἂς μοὶ ἐπιτρέψωσι νὰ εἴπω, ὅτι ἐσύγχυσαν μεγάλως τὰ πράγματα. Περὶ τίνος, κύριοι, πρόκειται; Περὶ τῆς διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν, τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν. Τί γίνεται ὡς πρὸς τὴν διάθεσιν τῶν ἐθνικῶν γαιῶν; Προλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι θ’ ἀποδείξω ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ οὔτε προικοδότησις, οὔτε παραχώρησις. Τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ διατεθῶσιν αἱ ἐθνικαὶ βοσκαὶ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, χωρὶς ν’ ἀδικήσωμεν τοὺς ἄλλους δήμους. Τί γίνεται λοιπὸν ὡς πρὸς τὰς καλλιεργουμένας ἐθνικὰς γαίας; Ἕκαστος πολίτης δυνάμει ἑνὸς νόμου, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ καλλιεργῇ ἓν τεμάχιον γῆς, καὶ ἐπὶ τῆς προσόδου νὰ πληρώνῃ 15%, λόγῳ ἐπικαρπίας, καὶ 5% ἔγγειον φόρον. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἐὰν παραχωρηθῶσι, καὶ μεταχειρίζομαι ἐπὶ τοῦ παρόντος τὴν φράσιν ταύτην, ἐὰν λέγω, παραχωρηθῶσιν εἰς τὰς κοινότητας αἱ ἐθνικαὶ βοσκαὶ, καὶ ἐπ’ αὐτῶν λάβωμεν ἓν δικαίωμα ἐπικαρπίας, τοὐτέστιν ὅ,τι γίνεται εἰς ἓν ἄτομον σχετικῶς μὲ τὰς ἐθνικὰς γαίας τὸ ἴδιον νὰ γίνῃ εἰς τὴν κοινότητα διὰ τὰς ἐθνικὰς βοσκὰς, τοὐτέστι νὰ παραχωρηθῶσιν ἐπὶ πληρωμῇ δικαιώματος ἐπικαρπίας 15%· ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι ποῦ εὑρίσκεται ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν; Ὀλίγη προσοχὴ, καὶ θέλετε τὸν ἴδει. Τὸ 1,500,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον εἰσπράττομεν κατ’ ἔτος ἀπὸ ποιμενικὸν φόρον, δὲν εἶναι παρὰ ἔγγειος φόρος τῆς γῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία δὲν καλλιεργεῖται· ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ κτηνοτροφία, τὸ χόρτον δὲν ἐσήμαινε τίποτε· ὅπως ὁ ἰδιοκτήτης καταβάλει κεφάλαια καὶ ἐργασίαν, καὶ ἐπὶ τῆς προσόδου προσφέρει τὸν ἔγγειον φόρον, καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας, τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν λειβαδίων, ἐὰν παραχωρηθῶσιν ἐπὶ μισθώματι· ὁ ἔγγειος φόρος πληρώνεται διὰ τοῦ ποιμενικοῦ φόρου, τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας θὰ πληρωθῇ ἐπὶ τοῦ μισθώματος.

§114ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λοιπὸν δύο φόρους.

§115ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐὰν ὑπῆρχεν εἷς φόρος ἐπὶ τῶν κοινοτικῶν καθαρῶς λειβαδίων, τότε ὁ ποιμενιακὸς φόρος δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ, ἢ θὰ παρίστα ἔγγειον φόρον ἐπὶ τῆς γῆς καθαρῶς· διότι ἐὰν βάλετε φόρον ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν, ἢ τῶν καθαρῶς κοινοτικῶν λειβαδίων, δὲν θὰ κάμετε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐπιβάλετε δεύτερον φόρον ἐπὶ τοῦ προϊόντος. Ἀλλὰ λέγουν, ὅτι οἱ ἔχοντες ἰδιόκτητα λειβάδια, ἀφοῦ ἔχουν πρόσοδον, διατὶ νὰ μὴ προσφέρουν; ἤθελεν ὁμοιάσει μὲ τὸ παράδειγμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ φερθῇ ὅτι εἷς ἰδιοκτήτης, ἔχει γαίας καὶ δὲν τὰς καλλιεργεῖ, τὰς ἐνοικιάζει. Ὁ καλλιεργητὴς πληρώνει τὸν ἔγγειον φόρον, καὶ θὰ τὸν πληρώσῃ καὶ ὁ ἰδιοκτήτης· τὸ αὐτὸ θέλει συμβῆ καὶ τώρα, ἐὰν ζητήσητε νὰ ἐπιβάλητε φόρον χωριστὸν ἐπὶ τῶν ἰδιοκτήτων καὶ χωριστὸν ἐπὶ τῶν ποιμνίων· δὲν πρόκειται λοιπὸν νὰ γίνῃ καμμία προικοδότησις, παρὰ ν’ ἀναγνωρισθῇ εἰς τὰς κοινότητας τὸ δικαίωμα τῆς κατὰ παράκλησιν κατοχῆς τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν ἐπὶ πληρωμῇ δικαιώματος ἐπικαρπίας 15%. Οἱ ἔχοντες ἐναντίαν ἰδέαν θὰ ἔλθουν νὰ εἴπουν, ὅτι οἱ δῆμοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔτυχον νὰ ἔχουν περιοχὴν λειβαδίων ἐθνικῶν, ἀπολαμβάνουν ἓν ξεχωριστὸν δικαίωμα, καὶ οἱ ἄλλοι στεροῦνται· ὄχι κἀνὲν ξεχωριστὸν δικαίωμα, διότι ὅπως εἶπον, αὐτὸς ὁ πλοῦτος θὰ ἦτον ἄγονος, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τὸ ποίμνιον τοῦ ἰδιοκτήτου, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ χρήσιμον τὴν βοσκήν. Λοιπὸν δὲν σᾶς προτείνω, οὔτε παραχώρησιν, οὔτε προικοδότησιν, παρὰ ἁπλῶς ἀναγνώρισιν ἑνὸς δικαιώματος, κατὰ παράκλησιν, κατοχῆς εἰς τὸ πρόσωπον τῶν κοινοτήτων, ὅπως ἀνεγνωρίσαμεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα εἰς πάντα πολίτην, ὅστις θέλει νὰ καλλιεργήσῃ ἐθνικὰς γαίας· δὲν πρόκειται νὰ δοθῇ δωρεὰν, θὰ πληρωθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας, τὸ ὁποῖον εἶναι 15%. Ἀφοῦ ἀναγνωρίζετε τὸ δικαίωμα τῆς κατὰ παράκλησιν κατοχῆς εἰς τὰς κοινότητας, θὰ μ’ ἐρωτήσητε, ὅπως μ’ ἐρώτησαν, τίς θὰ διαθέσῃ αὐτὴν τὴν κοινὴν, οὕτως εἰπεῖν, κατοχὴν τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν· Τίς ἄλλος παρὰ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς κοινότητος; τοὐτέστι ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει τὴν κοινότητα. Δυσπιστοῦν πολλοὶ εἰς τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς, καὶ θέλουν ν’ ἀναμίξουν καὶ τὰς οἰκονομικὰς καὶ τὰς διοικητικὰς, τοὐτέστι νὰ κάμουν μίαν ἄλλην ἐπιτροπὴν παρὰ τὸν φυσικὸν κηδεμόνα τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν. Ἀλλ’ ὅταν δυσπιστῶμεν εἰς ἐκεῖνα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἡ ψῆφος τοῦ πολίτου φέρει εἰς τὴν θέσιν, διὰ ν’ ἀντιπροσωπεύουν τὸν δῆμον, διὰ νὰ διαχειρίζωνται τὴν περιουσίαν του, μὴ πιστεύσητε ὅτι εἷς ὑπουργὸς εὐκολώτερον, καταλληλότερον θὰ διορίσῃ εἴτε οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους, εἴτε ἐπαρχιακούς. Ναί, εἶναι τῷ ὄντι κακὴ ἡ κατάστασις τῶν πλείστων δημοτικῶν ἀρχῶν, ἀλλ’ ἐὰν πιστεύσωμεν ὅτι καὶ εἰς τὸ μέλλον θὰ ἔχωμεν τοιαύτας δημοτικὰς ἀρχὰς, τότε ἂς εἴπωμεν μίαν ἄλλην πικρὰν ἀλήθειαν, ὅτι ἐὰν τὸ αὐτοδιοίκητον ᾖναι δύσκολον εἰς τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς, τότε εἶναι δύσκολον καθ’ ὅλην τὴν πολιτείαν. Συλλογισθῆτε ἐξακολουθοῦντες νὰ δυσπιστῶμεν πάντα διαχειριστὴν, καταντοῦμεν νὰ δυσφημήσωμεν ὁλόκληρον τὴν κοινωνίαν· εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον τείνομεν καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου πιστεύσατε ὅτι καὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ποτὲ δὲν διενοήθησαν ἔχοντες μίαν διαχείρισιν νὰ κάμουν κατάχρησίν τινα, ὅταν ἀκούουν ὅτι ὅλοι οἱ διαχειριζόμενοι κλέπτουν, ἁρπάζουν, τότε καὶ αὐτοὶ σπρώχνονται· αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς γενικῆς, οὕτως εἰπεῖν, συκοφαντίας. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο ἐὰν δυσπιστῶμεν εἰς τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς, μὴ πιστεύσητε ὅτι μία ἄλλη ἐπιτροπὴ, συγκειμένη ἀπὸ διοικητικοὺς ὑπαλλήλους, Ταμίαν, εἰρηνοδίκην, ἢ ὁποιονδήποτε τελοσπάντων πρόσωπον, δύναται νὰ διαχειρισθῇ καλλίτερον τὴν περιουσίαν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔχει δικαίωμα ἕκαστος πολίτης· καὶ ἐὰν εὑρεθοῦν δημοτικαὶ ἀρχαὶ νὰ κάμουν κατάχρησιν τῆς θέσεώς των, εἶναι τιμωρία τῶν πολιτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπρόσεξαν ὅταν ἔδιδον τὴν ψῆφον, νὰ δώσουν αὐτὴν εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἤθελον καταχρασθῆ· ἂς προσέξουν εἰς τὸ μέλλον νὰ ἐκλέξουν καλλιτέρους. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐπιτυγχάνομεν, καὶ ὄχι νὰ ζητῶμεν ν’ ἀφαιρῶμεν ἀπὸ τὸν φυσικὸν κηδεμόνα τὴν διαχείρισιν, καὶ νὰ τὴν παραδίδωμεν εἰς ἄλλας ἀρχάς. Ἰδοὺ λοιπὸν πῶς τροποποιῶ τὸ 1 ἄρθρον τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν. Βλέπετε ὅτι σκοπὸς τῆς τροπολογίας μου ἦτο ν’ ἀποκρούσω τὴν ἰδέαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι ἂν παραχωρηθῶσιν ὑπ’ αὐτὸν τὸν ὅρον αἱ ἐθνικαὶ βοσκαὶ εἰς τὰς κοινότητας, ὅτι χαριζόμεθα εἰς μερικοὺς Δήμους, καὶ ἀδικοῦμεν ἄλλους, διότι συλλογισθῆτε ὅτι τὸ ἓν καὶ ἥμυσι ἑκατομμύριον τοῦ ποιμνιακοῦ νόμου δὲν ὑπάρχει εἰμὴ ἀπὸ ἐκείνας τὰς τάξεις τῶν ἀνθρώπων.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Δεληγεώργης.

§117ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὸν Κ. Κεχαγιὰν μετὰ ταῦτα δύναμαι νὰ λάβω τὸν λόγον.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Καλλιφρονᾶς.

§119ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ περιπλοκὴ ὅλη ἐπῆλθεν εἰς τὸ ζήτημα περὶ λειβαδίων, διότι συνάμα ἦλθε πρότασις ἢ ἕνας νόμος, ὁ ὁποῖος θέλει ν’ ἀναμίξῃ δύω πράγματα, τὴν ἰδιοκτησίαν καὶ τὴν διάθεσιν χωρὶς νὰ ᾖναι εἰς γνῶσιν τῆς ἰδιοκτησίας· καὶ ἰδοὺ ἡ δυσκολία τοῦ ζητήματος. Ἄλλο, Κύριοι, κοινοτικὴ ἰδιοκτησία καὶ ἄλλο ἐθνικὴ καὶ διὰ τοῦτο δὲν δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Οἱ κείμενοι νόμοι ἔχουσι προσδιορίσει ποία εἶναι ἡ ἰδιοκτησία ἡ ἐθνικὴ καὶ ποῖον εἶναι τὸ δικαίωμα ἑκάστης κοινότητος· τώρα τοὺς ἐξαλείψαμεν αὐτούς; Μάλιστα. Φέρετε λοιπὸν τέλειον νόμον καὶ εἰπέτε, ὅτι διαγράφονται αὐτὰ τὰ ἄρθρα, ἄλλως εἰς αὐτὴν τὴν σύγχυσιν δὲν ἠξεύρω πῶς θὰ ἐξέλθωμεν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Περὶ τίνος πρόκειται; Τὰ λειβάδια εἶναι δημόσια ἢ κοινοτικὰ δὲν εἶναι σήμερον νεοφανές· ἦτον ἐν χρήσει ἀνέκαθεν καὶ πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως, ὅτε δὲν ὑπῆρχον καὶ τόσοι πολλοὶ γραπτοὶ νόμοι· καὶ ἐν τούτοις εὑρίσκοντο εἰς ἁρμονίαν· τὰ λειβάδια ὑπάγονται εἰς δύω κατηγορίας, εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν κοινοτικῶν καὶ εἰς τὴν τῶν ἰδιωτικῶν· αἱ κοινότητες εἶχον τὰ ἰδικά των, καθὼς καὶ οἱ ἰδιῶται, καὶ ὅταν λέγω ἰδιώτας, ἐννοῶ Ἕλληνας καὶ Τούρκους, ἀλλὰ λειβάδια δὲν ὑπῆρχον ἐν τῷ μεταξὺ εἰς ποῖα σήμερον ἔχει δικαίωμα τὸ Ἔθνος, εἰς τὰ κοινοτικά; Ὄχι. Αὐτὰ ἦτον ἰδιοκτησία τῶν κοινοτήτων καὶ ἐσεβάσθησαν εἰς ἐκείνους τοὺς χρόνους, τοὺς ὁποίους μνημονεύομεν ὡς ἐπαράτους· καὶ βλέπετε ὅτι τὸ δημόσιον ἐκεῖνο τὸ ἁρπακτικὸν τὰ ἐσεβάσθη καὶ τὰ ἐπροστάτευσε καὶ οἱ πλεονέκται, οἱ δυνάσται τῆς ἐποχῆς ἐκείνης δὲν ἠδύναντο νὰ τ’ ἀφαιρέσωσι. Τὰ κοινοτικὰ λειβάδια εἶναι ἀναφαίρετος περιουσία τῶν κοινοτήτων. Τὰ λειβάδια δὲ τῶν ἰδιωτῶν ἐπίσης ἀνήκουν εἰς αὐτούς. Ἔρχονται δὲ εἰς τὴν κληρονομίαν τοῦ Ἔθνους τὰ λειβάδια τῶν Ὀθωμανῶν, οἱ ὁποῖοι ἔλειψαν καὶ τὰ βακούφια. Εἰς ταῦτα δύναται ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τῶν ληπτέων μέτρων. Ἐῤῥέθησαν πολλὰ χθὲς καὶ ἀνεμίξατε πρὸς τούτοις καὶ τοὺς Δήμους ἐν ἀγνοίᾳ. Ὁ Δῆμος, τὸν ὁποῖον χθὲς ἀνεφέρατε καὶ τὸν ὁποῖον πολλοὶ παρουσιάζουν ὡς προστάτην καὶ ἀντιπρόσωπον τῶν κοινοτήτων, εἶναι σῶμα πολιτικὸν, τὸ ὁποῖον συνέστη κατ’ ἀνάγκην διὰ νόμου μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῆς Βασιλείας τοῦ Ὄθωνος· διὰ τοῦτο ἀποροῦσε χθὲς ὁ φίλος μου Κ. Δελιγιάννης, ὅταν ἔλεγεν, ὅτι ἐνῷ ὑπάρχουσι τόσοι Δῆμοι εἰς τὸ Κράτος μόλις ἀποφέρουσιν εἰσόδημα 250 χιλιάδας δραχμῶν, καὶ ἐκ τούτου βλέπομεν ὅτι τὸ πλεῖστον ἔρχεται ἐκ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων. Τοῦτο συμβαίνει, διότι ὁ Δῆμος εἶναι σῶμα, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει, τὸ ὁποῖον ἐπλάσθη ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν Κυβέρνησιν, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχει ἄλλην προικοδότησιν, παρ’ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ νόμος τῆς φορολογίας. Τοῦ ἔλεγεν ἐκεῖ ποῦ φορολογῶ ἐγὼ πάρε καὶ σύ. Αἱ δὲ κοινότητες εἶναι σώματα παλαιὰ, πολιτικὰ καὶ ἠθικὰ, τὰ ὁποῖα ἐχρησίμευσαν εἰς τὸν ἀγῶνα καὶ πρὸ τοῦ ἀγῶνος. Αἱ κοινότητες καὶ αἱ Ἐπαρχίαι εἶναι γνωσταὶ, διὰ τοῦτο βλέπετε, ὅτι ἔχουν ἰδιοκτησίαν, δικαιώματα, περιουσίαν· καὶ ἂν ἐλθόντος τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἔκαμεν ἓν νομικὸν σῶμα, διότι τὸ εὗρε κατάλληλον καὶ ἁρμόδιον εἰς τὴν διοικητικὴν μηχανὴν, μόλα ταῦτα καὶ αὐτὸς ἐσεβάσθη, ἐμελέτησεν, ἐγνώρισεν, ὅτι ἐδῶ ὑπάρχουν κοινότητες καὶ ὅτι αὗται ἔχουν περιουσίαν ἔχουν ἰδιοκτησίαν ἱερὰν, διὰ τοῦτο εἶπεν· «ὅταν πολλὰ χωρία συνέρχωνται εἰς τὴν ἀποκατάστασιν ἑνὸς Δήμου, ἑκάστη κοινότης φυλάττει ἰδιαιτέρως τὰ δικαιώματα τῆς περιουσίας της καὶ δὲν τὴν συγχωνεύουν παρ’ ὅταν θέλωσι νὰ τὴν ἐκποιήσωσι». Βλέπετε ὅτι ἡ κοινότης ἔχει τόσα δικαιώματα, ὥστε καὶ πρότερον καὶ σήμερον παρίσταται ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων δικάζουσα, ἐκποιεῖ τὴν περιουσίαν της, ἐνοικιάζει αὐτὴν, τὴν ὑποθηκεύει, ἐνῷ ὁ Δῆμος δὲν ἔχει τοιαῦτα δικαιώματα· καὶ ἡ κοινότης κάμνει ταῦτα χωρὶς νὰ ὑπάγηται εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Διοικητικῆς ἀρχῆς. Εἶναι ὡς ἰδιοκτήτης καὶ ἀρκεῖ νὰ μὴ κάμῃ σφάλμα εἰς τὴν διαχείρισιν. Βλέπετε ποῦ ὑπάρχει κοινότης καὶ ποῦ θέλετε νὰ τὴν φέρητε; Ὁ Δῆμος εἶναι σῶμα ὑποτελὲς ὑπάλληλον τῆς διοικητικῆς ἐνεργείας, δὲν δύναται νὰ κάμῃ οὔτε ἐνοικίασιν, οὔτε διάθεσιν, οὔτε ἐκποίησιν ἂν δὲν ἔχῃ προηγουμένως τὴν ἔγκρισιν τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς, ἐνῷ ἡ κοινότης εἶναι ἀνεξάρτητος ὡς καὶ ὁ ἰδιώτης, ὅστις σκέπτεται περὶ τῶν συμφερόντων του· σκέπτεται δὲ διορίζουσα ἐπιτροπήν. Ἐὰν θέλετε νὰ κάμητε τώρα νόμον, ὁ ὁποῖος νὰ διευθύνῃ τὰ περὶ κοινοτήτων, πρέπει νὰ κάμητε νόμον περὶ κοινοτήτων ἐν γένει. Σήμερον ἐρχόμεθα περὶ λειβαδίων, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ποῖα εἶναι τὰ ἐθνικὰ λειβάδια καὶ αὐτὰ νὰ βάλωμεν εἰς τὴν διαχείρισιν· αὐτὴ εἶναι ἡ φυσικωτάτη θέσις, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔλθωμεν· λέγω ὅτι ἐξαιρέσει τῶν ἀνεγνωρισμένων λειβαδίων τῶν κοινοτήτων, τῶν ἰδιοκτήτων καὶ μοναστηριακῶν, τὰ ἀνήκοντα εἰς τὸ Δημόσιον ὡς ἰδιοκτησία τῶν Ὀθωμανῶν ἐνοικιάζονται.

§120ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀναγνώσατε τὴν πρότασίν μου καὶ θὰ ἰδῆτε ὅτι, ὅ,τι λέγετε, λέγω.

§121ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι τὸ Δημόσιον δύναται νὰ ἐνοικιάσῃ, χωρὶς ν’ ἀναμιχθῇ μὲ τὴν κοινότητα, τὰς βοσκὰς καὶ τὰ λειβάδια, τὰ ὁποῖα ὑπάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν αὐτοῦ, ἤτοι τὰ ἐθνικὰ κτλ. τὰ παλαιὰ Ὀθωμανικά.

§122ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Κύριοι, μετὰ μακρὰς συζητήσεις, καθ’ ἃς ἀνεπτύχθησαν τόσα συστήματα, περὶ τῶν βοσκῶν, καὶ ὑπεβλήθησαν τόσαι τροπολογίαι ἐκ μέρους τῶν Κυρίων πληρεξουσίων, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν εὐμένειάν σας, ἵνα μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπιφέρω καὶ ἐγὼ ὀλίγας παρατηρήσεις. Ἂν, Κύριοι, ἐλαμβάνετο τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν ἀληθῆ αὑτοῦ κατάστασιν, δὲν ἠθέλαμεν περιπέσει εἰς τὰς ἀδιεξόδους αὐτὰς συζητήσεις, περὶ τοῦ κανονισμοῦ τῶν δικαιωμάτων ἐπὶ τῶν διαφόρων βοσκῶν. Ποῖον εἶναι τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐπροκάλεσε τὸ προκείμενον νομοσχέδιον; εἶναι ὅτι ἐγένετο μία ἀδικία πρὸ 30 περίπου ἐτῶν. Εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἐξωσθείσης Βασιλείας ἐξεδόθη διάταγμα τοῦ 1833 3 10βρίου, τὸ ὁποῖον διὰ μιᾶς γραμμῆς, ἀφῄρει ἀναφαίρετα καὶ ἱερὰ δικαιώματα. Ὅλοι οἱ προλαλήσαντες ἀπέδειξαν, ὅτι αἱ κοινότητες, αἱ ὁποῖαι εἶναι τὸ πρῶτον στοιχεῖον τῆς κοινωνίας, αὗται ἔχουν δικαιώματα, ἔχουν ὑποχρεώσεις, ἔχουν καὶ τὰς ἰδίας αὑτῶν ἀνάγκας. Πρώτη δὲ ἀνάγκη τοῦ κατοίκου τῶν κοινοτήτων, τοῦ γεωργοῦ, εἶναι νὰ ἔχῃ τὸν ἀγρόν του, τὸ λειβάδιόν του διὰ νὰ βοσκῇ τὰ πρόβατά του. Σᾶς εἶπον πολλὰ περὶ τσερλικίων, περὶ κτημάτων ὀθωμανῶν, περὶ Κεφαλοχωρίων καὶ τῶν τοιούτων. Ὅλα αὐτὰ, Κύριοι, πίπτουν διὰ μιᾶς ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αὐτὴ ἡ κοινότης πρέπει νὰ ἔχῃ λειμῶνας, πρέπει νὰ ἔχῃ λειβάδια, διότι ἔχει ἀνάγκην τούτων. Πρὸς τί θέλετε νὰ καταφύγητε καὶ εἰς τὰς ἀναπτύξεις τοῦ ὀθωμανικοῦ δικαίου, καὶ ν’ ἀναγνώσητε τὰ ἄρθρα τῶν μεταφράσεων, τὰς ὁποίας εἷς ἐκ τῶν συναδέλφων μας ἔκαμε; πρᾶγμα πολὺ δύσκολον καὶ ἐκτὸς τῆς ἁρμοδιότητος ἡμῶν. Ἀφοῦ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι αὗται αἱ κοινότητες ἦσαν πρὸ πολλοῦ ἀποκατεστημέναι καὶ ὅτι τὸ χωρίον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται κεφαλοχῶρι ἦτον ἀνεξάρτητον, τοῦτο θὰ εἰπῇ ὅτι οἱ κάτοικοι αὐτοῦ ἦσαν ἐλεύθεροι, εἶχον τὰς οἰκίας των, τοὺς ἀγρούς των, τὰ λειβάδιά των· λοιπὸν ὅταν ἀναχωρήσητε ἀπ’ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ὅλα τὰ σχόλια τοῦ ὀθωμανικοῦ δικαίου δὲν ἔχουσι καμμίαν σημασίαν· τὰ χωρία αὐτὰ ἦσαν ἐλεύθερα ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως, ἦσαν ἐλεύθερα ἐπὶ τοῦ ἀοιδίμου Κυβερνήτου. Ἔρχεται ἡ ἀντιβασιλεία, καὶ μὲ μίαν γραμμὴν κηρύττει ὅλα αὐτὰ τὰ λειβάδια ἐθνικὴν ἰδιοκτησίαν, δηλ. ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον νὰ παρουσιάσουν ταπί· καὶ ποῦ, Κύριοι, ἤθελε μείνει αὐτὸ τὸ ταπὶ, ἐνῷ ἐνταῦθα οἱ ἄνθρωποι ἀπώλεσαν τὰς περιουσίας των, τὰ κτήματά των, ἡ γῆ αὐτὴ ἀνεμίχθη μὲ τὸ πῦρ; ποῦ ἤθελον εὕρει αὐτὰ τὰ χαρτιὰ καὶ τὰ Ταπιά; θὰ παρουσιάσῃς τοῦ ἔλεγον ταπὶ, ἄλλως χάνεις τὴν ἰδιοκτησίαν σου. Βλέπετε τὴν παρανομίαν, ἀδικίαν, αὐτὴν τὴν παρανομίαν διατὶ νὰ μὴ τὴν θεραπεύσωμεν; ποῖος πταίει; πταίουν ἐκεῖνοι οἱ ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἂς μὴ πειραχθῇ κανεὶς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐφρόντισαν νὰ θεραπεύσουν αὐτὴν τὴν ἀδικίαν. Ἔπρεπε νὰ εἰποῦν ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀδίκημα τοῦ νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ κατοχή· ἡ κατοχὴ, Κύριοι, εἰς τὴν νομικὴν γλῶσσαν εἶναι δικαίωμα, εἶναι τίτλος. Ὁ νόμος, Κύριοι, ἀναφέρει ὅτι θέλει φροντίσει νὰ δώσῃ ἀνάλογον γῆν, ἀλλ’ οὐδὲν ἐπραγματοποιήθη, διότι οἱ κατὰ καιροὺς ὑπουργοὶ δὲν ἐφρόντισαν νὰ ἐκτελέσωσι τὴν ὑπόσχεσιν αὐτὴν τοῦ νομοθέτου. Τοῦτο, Κύριοι, εἶναι τὸ μεγαλείτερον ἀδίκημα διὰ τὰς κοινότητας, διότι ἀφῃρέθησαν αἱ γαῖαι τῆς κατοχῆς των, ἥτις ἰσοδυναμεῖ μὲ τὴν κυριότητα· καὶ μήπως αὐτὴ ἡ ἀφαίρεσις ὠφέλησε τὸ δημόσιον ταμεῖον; οὐδόλως. Ἐπῆλθον, Κύριοι τόσα ὑπουργεῖα, ἡ Συνέλευσις τῆς Γʹ. Σεπτεμβρίου, τόσα πολιτικὰ σώματα, καὶ ἐξ ὅλων αὐτῶν κανεὶς δὲν ἠμπόρεσε νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους δικαιοσύνην, ὥστε ἠναγκάσθησαν αὗται αἱ κοινότητες νὰ φέρωσι τὰ παράπονά των καὶ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως· ἡ Συνέλευσις τί πρέπει νὰ κάμῃ; λογικῶς καὶ νομικῶς εἶναι ἄδικος ὁ νόμος τοῦ 33. Ἔπρεπε νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν προτέραν των κατάστασιν εἰς ἀκέραιον ἀποκατάστασιν. Μᾶς ἠδίκησε, λέγουν αἱ κοινότητες, ἡ ἀντιβασιλεία μὲ μίαν γραμμὴν τῆς γραφίδος της· δικαιώσατέ μας σεῖς ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους· ἐλυπήθην, ὅταν ἤκουσα τὸν ἔντιμον φίλον μου κύριον Ζῶτον νὰ μεταχειρισθῇ ἐνώπιόν σας μίαν γλῶσσαν, ἥτις δὲν μοῦ ἐφάνη ἀξία τῆς ἀποστολῆς τοῦ μεγάλου τούτου σώματος, νὰ ζητῇ, ὥστε παρακλητικῶς νὰ εἴπουν ἐλευθερώσατέ μας· ὄχι, Κύριοι! Ἔπρεπε νὰ εἴπουν, ἀποδώσατέ μας δικαιοσύνην, καταργήσατε τὸν νόμον, ἀποκαταστήσατε τὰ πράγματα εἰς τὴν προτέραν αὐτῶν θέσιν, δηλαδὴ νὰ εἴπουν, ἀκυρώσατε τὰ ἄρθρα ἐκείνου τοῦ διατάγματος ὡς παράνομα καὶ ἄδικα. Αἱ κοινότητες, αἱ ὁποῖαι εἶχον τὰ λειβάδια ἀποκαθίστανται εἰς τὴν κατοχὴν αὐτῶν· τώρα αἱ κοινότητες θὰ φροντίσουν περὶ τῶν δικαιωμάτων. Καὶ πάλιν εὑρέθην εἰς μεγάλην ἀπορίαν, πῶς ὁ ἔντιμος κύριος Κεχαγιᾶς ἔθεσεν εἰς ἀμφισβήτησιν, ἀντιτασσόμενος εἰς τὸν ἔντιμον κύριον Καλλιφρονᾶν, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀντιπροσωπευθοῦν ἐνώπιον δικαστηρίου αἱ κοινότητες· πολὺ καλὰ ἀνέπτυξεν ὁ κύριος Καλλιφρονᾶς τὸ θέμα τοῦτο, ὅτι ἄλλο δῆμος καὶ ἄλλο κοινότης, ἀλλ’ ἐλησμόνησε νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι ἐδῶ πλησίον εἶναι τὸ χωρίον Μενίδιον, τὸ ὁποῖον ὅλον τὸν Πάρνηθα τὸν ἐξουσιάζει, ὅτι ἔχει λειβάδια, δάση καὶ ὅλα αὐτὰ εἶναι ἰδιαιτέρα ἰδιοκτησία· τὰ ἄλλα χωρία δὲν ἔχουν νὰ κάμουν τίποτε· πῶς διαχειρίζεται ἡ κοινότης αὕτη τὸ κτῆμά της; Ὁμιλῶν ἐνώπιον ὑπουργῶν, ἀνδρῶν πεπαιδευμένων, ἀπορῶ, πῶς ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι διαχειρίζονται τὰ δημόσια, ἀμφιβάλλουν ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ τὸ ἠθικὸν πρόσωπον ἡ κοινότης, ἥτις νὰ διαχειρίζηται τὴν περιουσίαν της· ὅλα τὰ μέλη αὐτῆς τῆς κοινότητος τοῦ Μενοιδίου θὰ συνέλθουν εἰς ἕνα Συμβολαιογράφον καὶ θὰ συντάξουν ἓν πληρεξούσιον καὶ μεταξὺ τῶν μελῶν δύω ἢ τρεῖς, θὰ φροντίσουν νὰ διαχειρισθοῦν τὸν Πάρνηθα, τὰ λειβάδια καὶ τα λοιπά. Καὶ, κύριοι, μὴ νομίζετε, ὅτι σᾶς λέγω πράγματα τοῦ ἀέρος, διότι ἐδῶ ὑπάρχουν ἐπιστήμονες συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι ταῦτα, καὶ μάλιστα πολλαὶ κοινότητες ἐπαρουσιάσθησαν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, καὶ παρουσιάζουν καθ’ ἑκάστην τὰς ἰδιοκτησίας (θόρυβος). Νομίζω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ἡμεῖς ἐδῶ ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους, ἔχομεν πρώτιστον μέλημα τὴν ἀπόδοσιν ἀκριβοῦς καὶ ἐντελοῦς δικαιοσύνης πρὸς πάντας, καὶ πρὸς ἰδιώτας καὶ πρὸς κοινότητας, καὶ πρὸς πόλεις καὶ πρὸς πάντα. Ἐντεῦθεν καταργοῦμεν τὸ αὐθαίρετον καὶ παράνομον, τὸ ὁποῖον τὸ παρελθὸν εἶχε διατάξει, καὶ ἀποκαθιστῶμεν εἰς τὴν θέσιν αὐτοῦ τὸ δίκαιον· δηλονότι λέγομεν ὅτι αἱ κοινότητες, αἱ ὁποῖαι ἀδίκως ἐστερήθησαν τὰ λειβάδια αὐτῶν ἐπανέρχονται εἰς τὸ δικαίωμά των. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐνασχοληθῶμεν, ὅπως σᾶς εἶπεν ὁ Κ. Καλλιγᾶς, ὅτι πρέπει νὰ νομοθετήσωμεν μόνον διὰ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν λειβάδια· ἀπορῶ πῶς τὸ εἶπεν αὐτό· νομίζω ὅτι οἱ νόμοι γίνονται γενικῶς δι’ ὅλον τὸ Κράτος· καὶ ἠξεύρετε πολλάκις, ὅτι ἕνας νόμος ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὰς ὠφελείας του εἰς ἕνα τόπον. Ἐνθυμοῦμαι εἰς τὴν Γαλλίαν ὅτι εἶχε γείνει ἕνας νόμος, ὅστις ὠφελοῦσε τὴν Μασσαλίαν διὰ τῆς ἐλευθέρας εἰσαγωγῆς τῶν ἐλαίων, χρησίμων διὰ τὰς μηχανάς. Λοιπὸν εἶχον ἐλεύθερα τὰ ἔλαια ἀπὸ τὰ τελωνιακὰ βάρη. Ἄλλαι ὅμως ἐπαρχίαι τῆς Γαλλίας, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἔλαια καὶ ἤθελον νὰ ἐξοδεύωνται εἰς τὰς μηχανὰς τῶν Μασσαλιωτῶν, εἶχον ἀντίθετον συμφέρον καὶ ἕνεκα τούτου οἱ Βουλευταὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν ἀντέκρουσαν· ἀλλ’ οἱ βουλευταὶ τῆς μεσημβρινῆς Γαλλίας, καὶ ἰδίως τῆς Μασσαλίας ὑπεστήριζον τὸ νόμιμον καὶ δίκαιον· ἀλλ’ ἡ Βουλὴ, καθὼς καὶ ἡ Συνέλευσις δὲν ἐξετάζει τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα, ἀλλὰ τὰ γενικὰ, τὸ δίκαιον γενικῶς καὶ τὸ νόμιμον. Ὡς πρὸς δὲ τὸν ἕτερον συνάδελφόν μας, (διότι βλέπετε, ὅτι εὑρίσκομαι εἰς θέσιν ν’ ἀπαντῶ πρὸς ὑπουργούς)· ὅστις ἐξετραγῴδησε τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν τῶν δήμων, ὡς πρὸς τοῦτο λέγω, ὅτι καὶ αὐτὸς εἶναι ἄδικος, διότι σᾶς εἶπεν εἰς τοὺς δήμους νὰ δώσωμεν τὰς περιουσίας τῶν κοινοτήτων· δηλ. ἡμεῖς νὰ κάμωμεν μίαν ἄλλην ἀδικίαν· ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατακρίνομεν, ὅτι ἔπραξεν ἡ ἀντιβασιλεία, ἀφαιρέσασα τὰ δικαιώματα τῶν κοινοτήτων καὶ διαθέσασα αὐτὰ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, θέλομεν κάμει ἡμεῖς σήμερον κατὰ τὴν γνώμην τοῦ ἐντίμου συναδέλφου μας.

§123ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τοῦ Δηλιγιάννη.

§124ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Ναὶ, ἀλλὰ καὶ ὑμεῖς, Κύριε Κουμουνδοῦρε, ἐκάματε ἓν λάθος. Ἀφαιροῦνται τὰ δικαιώματα τῶν κοινοτήτων, καὶ ἐκδίδονται αὐτὰ εἰς τὴν διακόσμησιν τοῦ κλήρου. Ὁ κλῆρος εἶναι σεβαστός. Ποία Ἑλληνικὴ καρδία δὲν πάλλει δι’ αὐτόν; Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν τὰ λειβάδια τῶν κοινοτήτων διὰ νὰ λαμπρύνωμεν τὸν κλῆρον, καὶ πρὸς τοῦτο ἔχομεν μέσα, τὰ εἰσοδήματα τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἱκανὰ, καὶ ἀρκεῖ νὰ ἔχωμεν καλὴν διάθεσιν καὶ προαίρεσιν, καὶ ἠμποροῦμεν νὰ διορθώσωμεν αὐτὸν τὸν κλάδον. Ὁ ἔντιμος συνάδελφός μας Κύριος Πετρινὸς παρετήρησεν, ὅτι, ἐὰν θελήσωμεν νὰ κανονίσωμεν τὰ περὶ τῶν ἐθνικῶν λειβαδίων κατὰ τὸ Νομοσχέδιον, δύναται ἐντεῦθεν νὰ προκύψῃ κίνδυνος συγκρούσεως μεταξὺ τῶν κτηνοτρόφων, τῶν κατοικούντων τὰ ὄρη καὶ τὰς πεδιάδας. Ὁ κίνδυνος οὗτος εἶναι ὅλως μάταιος. Ἑκάστη κοινότης ἠμπορεῖ νὰ κανονίσῃ καὶ τὰ δικαιώματά της συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις, ἃς πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐνόμισεν, ὅτι πρόκειται νὰ προικοδοτήσωμεν τοὺς δήμους, σᾶς παρατηρῶ, ὅτι τοιοῦτος φόβος δὲν ὑπάρχει, διότι ἡμεῖς καταργοῦμεν τὸ Διάταγμα τοῦ 1833, καὶ ἐπαναφέρομεν τὰ πράγματα εἰς τὴν προτέραν κατάστασίν των, δηλονότι ἐπαναφέρομεν τὴν κατοχὴν τῶν λειβαδίων εἰς τὸν εὑρεθέντα κάτοχον κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκδόσεως τοῦ καταργουμένου Διατάγματος, ὥστε, ἂν κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἦτο κάτοχος μία κοινότης, νὰ περιέλθῃ εἰς αὐτὴν ἡ κατοχή, ἂν ἦτο τοῦ Δημοσίου νὰ ἦναι τὸ Δημόσιον, ἂν ἐκ τούτου προκύψῃ ἀμφιβολία τὰ δικαστήρια θέλουσι λύσει αὐτὴν, διότι ἡμεῖς ἐδῶ δὲν δικάζομεν, ἀλλὰ νομοθετοῦμεν.

§125ΤΙΝΕΣ. Τὰ ἐθνικὰ τί θὰ τὰ κάμωμεν;

§126ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Κύριοι, αἱ κοινότητες θὰ λάβουν τὰ λειβάδια, τὰ ὁποῖα κατεῖχον κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκδόσεως τοῦ Διατάγματος καὶ νὰ τὰ νεμηθῶσιν ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῆς ἀρχῆς, ἀφοῦ πρῶτον δοθῇ ἓν μέρος τῶν λειβαδίων διὰ τὰς βοσκὰς τῶν κοινοτήτων· τὸ ἕτερον ἐνοικιαζόμενον θέλει ὠφελήσει καὶ τὸ Δημόσιον καὶ τὰς κοινότητας. Περὶ τούτου ἔδωσα τὴν δέουσαν ἀπάντησιν καὶ δὲν ἐπανέρχομαι.

§127ΚΑΦΕΝΤΖΟΓΛΟΥΣ. Καὶ τὰ ἐθνικά;

§128ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Ἡσυχάσατε, Κύριε Καφεντζόγλου· λοιπὸν νομίζω, Κύριοι, ἐπειδὴ δύνανται νὰ προκύψωσι διενέξεις τῶν κοινοτήτων ὡς πρὸς τὴν νομὴν τῶν βοσκῶν δύνανται νὰ συγχωνευθῶσι τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια καὶ νὰ κανονίσωμεν τὸν τρόπον τῆς νομῆς τῶν λειβαδίων· προσθέτω ὅτι διὰ τὰ ἐθνικὰ λειβάδια, ἐπειδὴ, καθὼς ἠκούσατε, τὸ δημόσιον εἰσπράττει φόρους ἀπὸ τὰ ποίμνια τὸ λεγόμενον κεφαλιάτικο, καὶ τὸν φόρον τῆς βοσκῆς, νομίζω, ὀφείλει κατὰ τὴν ὀρθὴν παρατήρησιν τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ, νὰ παραχωρήσῃ ἀνάλογον τόπον λειβαδίων διὰ τὴν βοσκὴν αὐτῶν (θόρυβος). Πρὸς θεοῦ! δὲν ἐννοῶ, τὰς διακοπάς σας. Κύριοι πληρεξούσιοι, νομίζω δίκαιον, ὅτι ἐπειδὴ τὸ δημόσιον εἰσπράττει ἀπ’ αὐτὰ τὰ ποίμνια τοὺς φόρους 1,500,000 δραχμὰς, ὡς εἶπεν ὁ Κύριος Κεχαγιᾶς, νὰ παραχωρηθῇ ἓν μέρος, τὸ δὲ περισσεῦον πρέπει νὰ ἐνοικιασθῇ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς κοινότητος καὶ τοῦ δημοσίου· ἔτι δὲ παρατηρῶ ὅτι εἶναι ἐσφαλμένη ἡ ἰδέα ἑνὸς τῶν προλαλησάντων συναδέλφων μας, ὅτι δῆθεν θὰ βλαφθῶσιν οἱ κτηνοτρόφοι καὶ θ’ αὐξήσῃ ἡ τιμὴ τῶν κρεάτων ἐκ τῆς παραδοχῆς τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου καὶ ὅτι ἡ ὑπερτίμησις αὕτη θέλει ἐπιβαρύνει τοὺς καταναλωτάς· ἀλλὰ ταῦτα πάντα δὲν εἶναι ἀκριβῆ ὡς πολὺ ὀρθῶς ἀντεπαρετήρησεν ὁ Κ. Καλλιγᾶς, εἰπὼν ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν περιμένει νὰ τραφῇ ἀπὸ μόνα τὰ ἐντὸς τοῦ Κράτους ὑπάρχοντα ποίμνια· αἱ ὅμοροι ἐπαρχίαι τοῦ Κράτους ὅταν ἐννοήσουν, μάλιστα δὲ οἱ κερδοσκόποι, θέλουσι σπεύσει ἅμα μάθωσιν ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην κρεάτων, νὰ φέρωσιν ἀναλόγως τῆς ἀνάγκης· περαίνων τὸν λόγον φρονῶ ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ καταργήσωμεν τὸ Διάταγμα τοῦ 1833, βʹ. ν’ ἀποδώσωμεν τὰ λειβάδια, τὰ ὁποῖα ἡ ἀντιβασιλεία διὰ τοῦ διατάγματος ἥρπασεν ἀδίκως ἀπὸ τὴν κατοχὴν τῶν κοινοτήτων ἐὰν εἶχον αὐτὴν, ὅπερ θέλουσι λύσει τὰ δικαστήρια, καὶ γʹ. ἓν μέρος τῶν ἐθνικῶν τούτων λειβαδίων θέλει χρησιμεύσει διὰ τὴν βοσκὴν τῶν ζώων. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους σᾶς παρακαλῶ νὰ φροντίσητε καὶ διὰ τὸ ψήφισμα τὸ κανονίζον τὴν ἐξέλεγξιν τῶν δικαιωμάτων τῶν ἀδικημένων ἀγωνιστῶν (χειροκροτήματα ὑπὸ τῶν πληρεξουσίων).

§129ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος πληρέστατα ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ὁ Κύριος προλαλήσας, δηλ. τοῦ ὅτι τὸ διάταγμα τῆς 3 (15) Δεκεμβρίου 1833, τὸ ὁποῖον ἀφήρπασε δικαιώματα καὶ ἠδίκησε μέρος τῆς ἐπικρατείας, νὰ καταργηθῇ καὶ νὰ ἐπανέλθουν τὰ πράγματα ταῦτα εἰς ἣν ἦσαν κατάστασιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπησχόλησεν ἐπὶ τοσοῦτον τὴν Συνέλευσιν καὶ ἐπειδὴ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπροτάθησαν διάφορα συστήματα καὶ ἐξετυλίχθησαν διάφοροι ἰδέαι, ἔρχομαι νὰ ἀντικρούσω ἓν πρὸς ἓν, καθ’ ὅσον δύναμαι ὅλα αὐτὰ τὰ συστήματα καὶ νὰ ἀποδείξω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν, ὅλαι αὐταὶ αἱ θεωρίαι, αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ ἐφαρμοσθῶσι ποσῶς. Πολὺ ὀρθῶς σᾶς εἶπεν ὁ προλαλήσας Κύριος, ὅτι τὸ διάταγμα τῆς 3 (15) Δεκεμβρίου 1833 φέρει μίαν ἀδικίαν, καὶ τὴν ἀδικίαν ταύτην θέλομεν νὰ ἐπανορθώσωμεν· ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν, Κύριοι, τὸ διάταγμα τοῦ 1833· ἠδίκησε γενικῶς ὅλον τὸ Κράτος; Ὄχι, ἀλλ’ εἰς ἓν μέρος μόνον τοῦ Κράτους· ἄρα λοιπὸν τὴν ἀδικίαν αὐτὴν, ἥτις ἐπηνέχθη εἰς ἓν μόνον μέρος τῆς ἐπικρατείας, ἀπ’ ἐκεῖνο τὸ μέρος πρέπει νὰ ἄρωμεν, χωρὶς νὰ ἀσχοληθῶμεν ποσῶς, Κύριοι, εἰς τὰ ἄλλα μέρη τῆς ἐπικρατείας, ἐπὶ τῶν ὁποίων τὸ διάταγμα τοῦτο δὲν εἶχε καθόλου ἐπιῤῥοήν. Ὁ Κύριος πληρεξούσιος Γορτυνίας, ὁρμώμενος βεβαίως ἀπὸ ἓν εὐγενὲς σύστημα τοῦ νὰ ἀναζητήσωμεν νὰ εὕρωμεν πόρους πρὸς συντήρησιν τῶν δήμων θετικοὺς καὶ βεβαίους. Σᾶς ἐπρότεινεν, ὅτι ὅλα τὰ λειβάδια νὰ δοθῶσιν ὡς δημοτικὴ περιουσία, ἑπομένως τὰ ἐνοίκια, εἴτε τὰ χρήματα τὰ εἰσπραχθέντα ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως αὐτῆς, νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰ δημοτικὰ ταμεῖα· δὲν δύναμαι ποσῶς νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν Κύριον πληρεξούσιον τῆς Γορτυνίας· ὅσον εὐγενὴς καὶ ἂν ᾖναι ἡ ἰδέα καὶ ὁ σκοπὸς ἀπὸ τὸν ὁποῖον ὁρμώμενος ἔφερε τὴν πρότασίν του ταύτην, οὐχ’ ἧττον ὅμως δὲν εἶναι καὶ καθ’ ὅλον δίκαιον πᾶσα πρότασίς μας, ἥτις δὲν στηρίζεται εἰς τὴν δικαιοσύνην, καὶ διὰ τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἔχῃ καλὰ ἀποτελέσματα νὰ ἀποκαθίσταται ὁριστικὴ ἀπόφασις, καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν εἶναι δικαία ἡ πρότασις· διότι οἱ κάτοικοι μιᾶς ὀρεινῆς ἐπαρχίας, ἑνὸς δήμου ὀρεινοῦ, ὁ ὁποῖος ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἔχει μεγάλην κτηνοτροφίαν, ἀνήκουν εἰς ἕνα δῆμον, ὅστις εἶναι ὅλως διόλου ἰδιόκτητος, ὅστις δὲν ἔχει καθόλου ἐθνικὰς γαίας, καὶ ὁ δῆμος αὐτὸς διὰ νὰ συντηρηθῇ, εἶναι ἀνάγκη νὰ πληρώνῃ δημοτικὸν φόρον, ὅπως καὶ σήμερον, διότι ὁ δῆμος αὐτὸς δὲν ἔχει ἐθνικὰ λειβάδια· κατὰ συνέπειαν δὲν δύναται ἐκ τῆς πηγῆς αὐτῆς νὰ γεμίζῃ τὸ ταμεῖον χρημάτων ἢ νὰ πληρώσῃ τὰς ἀνάγκας του· αὐτὸς λοιπὸν ὁ δημότης εἶναι ὑποχρεωμένος ἐντὸς τοῦ δήμου του νὰ πληρώσῃ τοὺς δημοτικοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους καὶ σήμερον πληρώνει, ἀλλ’ ὁ δημότης αὐτὸς, π. χ. τῶν Καλαβρύτων ἀναχωρεῖ μὲ τὸ ποίμνιόν του καὶ καταβαίνει εἰς τὸν δῆμον Μυρτουντίων τῆς Ἠλείας, ἐκεῖ λοιπὸν θέλει ἐνοικιάσει τὰς ἐθνικὰς γαίας καὶ θέλει γεμίσει τὸ δημοτικὸν ταμεῖον τοῦ δήμου τούτου μὲ χρήματα· τί γίνεται τώρα εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν; ἐκ τῆς ἐθνικῆς γῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ὅλοι ἐπίσης ἔχομεν ἴσα δικαιώματα, ἐγὼ ὁ Καλαβρυτανὸς καταβαίνω καὶ πληρώνω τὸ ταμεῖον τοῦ τῶν Μυρτουντίων δήμου, καὶ οὕτω πληρώνω καὶ τὰ δύω ταμεῖα, ἐνῷ ὁ δημότης τοῦ δήμου Μυρτουντίων εἶναι ἀσύδοτος· βλέπετε λοιπὸν ὅτι εἶναι ἄδικος ἡ πρότασις αὐτὴ καὶ ποτὲ δὲν πιστεύω, ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις δύναται νὰ παραδεχθῇ ἓν τοιοῦτον σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δίκαιον. Ἔρχομαι τώρα, Κύριοι, ὡς πρὸς τὸ μέρος τῶν λειβαδίων τὸ ἀφορῶν τὴν Πελοπόννησον, ὄχι διότι θέλω νὰ διαιρέσω τὴν ἐπικράτειαν, ἀλλὰ θέλω ἔλθῃ κατόπιν νὰ ἐξηγήσω τὰς ἰδέας μου. Σήμερον τὸ διάταγμα ἐκεῖνο τοῦ 1833 δὲν ἐξήσκησε ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς Πελοποννήσου, καὶ καθὼς σᾶς εἶπεν ὁ προαγορεύσας τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ φέρεται σήμερον ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ἕνεκεν τοῦ διατάγματος αὐτοῦ· καὶ ἂν, Κύριοι, δὲν ὑπῆρχε τὸ διάταγμα ἐκεῖνο, σήμερον οὔτε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἠθέλομεν ἔχει ὑπὸ Συζήτησιν, οὔτε ἡ Συνέλευσις ἤθελε δικαίως ἀπασχολεῖται ἐπὶ τοσαύτας ἡμέρας ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ. Τί λέγει, Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον αὐτό; οἱ ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι νὰ ἐνοικιάζωνται, καὶ τὰ μὲν χρήματα τῶν κοινοτήτων νὰ πηγαίνουν εἰς χρῆσιν τῶν ἰδίων κοινοτήτων διὰ νὰ κάμουν γεφύρας καὶ τοιαῦτα, τὰ δὲ ἐκ τῶν ἐθνικῶν νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλὰ ποῦ εἶναι αὐτὰ τὰ λειβάδια, εἴτε τὰ δημόσια εἴτε τὰ ἰδιόκτητα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ζητεῖτε διὰ νὰ γεμίσητε τὸ ταμεῖόν σας χρήματα; ἠξεύρετε ποῖα εἶναι τὰ λειβάδια; εἶναι ἡ γῆ, ἡ ὁποῖα καλλιεργεῖται ἐναλλὰξ καὶ τὸν μὲν ἕνα χρόνον (θόρυβος)· ἔχετε ὑπομονὴν, Κύριε Ὀδυσσεῦ, ἔπρεπε νὰ ἀκούσητε ὅτι ὁμιλῶ περὶ τῆς Πελοποννήσου.

§130ΟΔΥΣΣΕΥΣ. Δὲν μὲ μέλει.

§131ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ Πελοπόννησος καὶ ἡ Στερεὰ καὶ αἱ νῆσοι ἀπαρτίζουν τὴν Ἑλλάδα. Σᾶς ὁμιλῶ τώρα περὶ τῆς Πελοποννήσου καὶ κατόπιν θὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ τῆς Ῥούμελης. Αὐτὰ Κύριοι, εἶναι τὰ λειβάδια, τὰ ὁποῖα ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω εἰς τὴν Πελοπόννησον· τὶ ζητεῖτε λοιπὸν; νὰ ἐνοικιάσητε τοὺς προσοδοφόρους ἐκείνους τόπους, οἱ ὁποῖοι σᾶς δίδουν τὸν ἔγγειον φόρον καὶ τὸν φόρον τῆς ἐπικαρπίας, καὶ θέλετε ἐξ αὐτῶν τῶν ἰδίων ἀγρῶν νὰ ἀφαιρέσητε πᾶσαν ἰκμάδα ἐπιβάλλοντες τοιοῦτον φόρον; Τὸ νομοσχέδιον ἐν τῷ 2 ἄρθρῳ, τὸ ὁποῖον ἔχει μεγάλην σχέσιν μὲ τὸ 1 ἄρθρον, σᾶς λέγει, ὅτι θὰ διορισθῇ πενταμελὴς ἐπιτροπὴ, διὰ νὰ ὁροθετήσῃ τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα θὰ περικλείουν τὸν ὡρισμένον τόπον, ἐν τῷ ὁποίῳ θὰ βόσκουν τὰ ζῶα τῆς κοινότητος· παρακατιὼν δὲ σᾶς λέγει· δὲν δύναται κανεὶς νὰ θρέψῃ ἐντὸς τῶν ὁρίων αὐτῶν, παρὰ 100 πρόβατα καὶ 10 μεγάλα ζῶα. Κύριοι, ἂς μοὶ ἐπιτρέψουν οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ τοῖς παρατηρήσω, ὅτι καθόλου δὲν γνωρίζουν τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, καὶ ἰδοὺ διατί· πᾶσα κοινότης, ἔχει ὡρισμένα, καὶ διαγεγραμμένα ὅρια, τὰ ὁποῖα γνωρίζει. Καὶ μία κοινότης ἀπὸ τὴν ἄλλην γνωρίζει ἕως ποῦ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ νέμηται τὸ χόρτον, καθόσον ἐπίσης καὶ ἡ ἄλλη ἀπὸ τὴν ἄλλην. Λέγει τὸ νομοσχέδιον, ἡ πενταμελὴς αὕτη ἐπιτροπὴ νὰ ὁρίσῃ τὰ ὅρια, καὶ ἑπομένως περιορίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν ζώων, τὰ ὁποῖα θὰ βόσκουν ἑνὸς ἑκάστου ἐκ τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος εἰς 100 πρόβατα καὶ 10 μεγάλα ζῶα. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν αὐτὸ νὰ ἐφαρμοσθῇ; Ὄχι. Διότι ὁ κάτοικος καὶ σχεδὸν τὸ πλεῖστον μέρος τῶν κατοίκων ἔχει περισσότερα ἀπὸ 100 μικρὰ καὶ 10 μεγάλα ζῶα. Ὑποθέσατε ὅτι ὁ Α. ἔχει 150 πρόβατα, καὶ 15 ζῶα μεγάλα, τότε λοιπὸν ὁ κάτοικος τῶν Ἀθηνῶν, ἀναγκάζεται ν’ ἀφήσῃ τὰ 100 πρόβατα ἐδῶ, τὰ δὲ 50 νὰ στείλῃ μ’ ἓν μέλος τῆς οἰκογενείας του εἰς τὴν Αἴγιναν, καὶ τὰ 10 μεγάλα ν’ ἀφήσῃ ἐδῶ, καὶ τὰ ἄλλα 5 νὰ στείλῃ μὲ ἄλλο μέλος τῆς οἰκογενείας του εἰς τὰς Θήβας. Αὐτὸ εἶναι ὅλως διόλου ἀδύνατον. Τί θὰ γίνῃ λοιπόν; Ν’ ἀφήσωμεν τὰς κοινότητας νὰ ἔχουν ὅσα ἔχουν ὡρισμένα, καὶ τὰ ὁποῖα ἐκεῖνοι γνωρίζουν πολὺ καλλίτερα ἀπὸ ὅλους ἡμᾶς, καὶ ἀπὸ τὴν πενταμελῆ ἐπιτροπὴν, τὰ ὅριά των, καθὼς τὰ ἔλαβον ἀπὸ τὰς παραδόσεις. Καὶ μὴ νομίζετε, ὅτι μία κοινότης δύναται ν’ ἀδικήσῃ, διότι ὅταν θελήσῃ τοῦτο, θὰ προσβάλῃ τὰ δικαιώματα μιᾶς ἄλλης κοινότητος καὶ αὐτὴ δὲν τὴν ἀφίνει, καὶ κατὰ συνέπειαν εἶναι ἀδύνατον νὰ μεταβληθοῦν καὶ τὰ ὅριά των, καὶ αἱ γραμμαὶ, αἱ ὁποῖαι περικλείουν τὰ δικαιώματα αὐτῶν. Ἀφήσατε δὲ καὶ τοὺς κατοίκους νὰ διαθρέψουν ὅσα ζῶα ἔχει ἕκαστος ἐντὸς αὐτῆς τῆς κοινότητος, διότι δὲν δύνασθε νὰ θέσητε τὴν κτηνοτροφίαν εἰς τὸν περιορισμὸν, τὸν ὁποῖον ἔχετε· διότι ὑποθέσατε ἀκόμη ὅτι ἔχω 100 πρόβατα, καὶ αὐτὰ τὰ μεταφέρω εἰς τὴν Ἠλείαν, ἐπανέρχομαι δὲ τὴν ἄνοιξιν, καὶ τὰ πρόβατά μου εἶναι 160, διότι τὰ θηλυκὰ ἐγέννησαν· λοιπὸν τὰ 60 πρέπει νὰ τ’ ἀφήσω εἰς τὴν Ἠλείαν;

§132ΣΟΥΪΔΑΣ. Νὰ ἐνοικιάσῃς τὸν τόπον σου.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τὰς διακοπὰς, κύριε Σουΐδα.

§134Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὰ ἐθνικὰ λειβάδια, λέγουν, ὅτι πρέπει νὰ ἐνοικιασθοῦν, ποῖα εἶναι αὐτὰ τὰ ἐθνικὰ λειβάδια; Τὰ ἐθνικὰ λειβάδια σᾶς λέγω, κύριε Σουΐδα, ὅτι ἐνοικιάζονται καὶ σεῖς δὲν τὸ γνωρίζετε. Ἐνοικιάζονται ὅμως τ’ ἀληθῆ λειβάδια, τὰ ὁποῖα δίδουν χόρτον· εἰ δὲ πᾶς τόπος, ὁ ὁποῖος ὑπόκειται εἰς καλλιέργειαν, καὶ ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὸ ἓν ἔτος εἰς τὸ ἄλλο μεταβάλλεται πῶς θὰ ὀνομασθῇ λειβάδιον; Διότι ὑποθέσατε διὰ μίαν στιγμήν, κατὰ τὸν φίλον μου κύριον Σουΐδαν, ὅτι 100 στρέμματα ἀγροῦ ἐθνικοῦ, εἶναι χέρσα πρὸ χρόνων, καὶ ὅτι αὐτὰ χρησιμεύουν εἰς λειβάδια διὰ τὰ πρόβατα, καὶ ὑποθέσατε, ὅτι ἐφέτος αὐτοὶ οἱ ἐθνικοὶ ἀγροὶ, ἀπὸ 10, 15, 20 γεωργοὺς, ἐκαλλιεργήθησαν, ποῦ εἶναι τὸ λειβάδιον;

§135ΣΟΥΪΔΑΣ. Δὲν εἶναι μόνον ἀγροὶ εἰς τὴν Πελοπόννησον.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτητε.

§137ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θέλω ὅμως ἀποδείξει εἰς τὸν κύριον Σουΐδαν, ὅτι ὄχι μόνον εἰς τοὺς ἰδιοκτήτους ἀγροὺς, οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων ἔχουν δικαιώματα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ τσιφλίκια ἔχουν τοιαῦτα δικαιώματα. Τὰ τσιφλίκια, γνωρίζετε, περιῆλθον εἰς πολλοὺς Ἕλληνας ἀπὸ ἀγορὰς τὰς ὁποίας ἔκαμον ἀπὸ ὀθωμανούς. Ὁ Κ. Ζαΐμης, εἶχε πολλὰ τοιαῦτα καὶ δύναται σήμερον νὰ σᾶς μαρτυρήσῃ περὶ τῆς ἀληθείας ταύτης. Οἱ κάτοικοι τοῦ τσιφλικίου ἔχουν, καθὼς εἶπεν ὁ προλαλήσας Κ. Παντολέων, τὰς αὐτὰς ἀνάγκας· διότι ἔχουν ἀνάγκην νὰ ἔχουν τὰ αὐτὰ ζῶα, τὰ ὁποῖα ἔχουν οἱ κάτοικοι τῶν κεφαλοχωρίων, καθόσον αἱ γαῖαι ἰδίως αἱ ὀρειναὶ ἔχουν ἀνάγκην διὰ νὰ γίνουν λιπαρώτεραι καὶ παχύτεραι διὰ τῆς κόπρου· καὶ ὁ γεωργὸς ὁ ὁποῖος εἶναι ἐπιτήδειος διὰ νὰ καλλιεργήσῃ τοὺς ἀγρούς του καὶ νὰ καταστήσῃ αὐτοὺς παραγωγικωτέρους κατ’ ἀνάγκην σήμερον, πρέπει νὰ ἔχῃ πρόβατα, τὸ ὁποῖον σεῖς δὲν γνωρίζετε. Τὶ γίνεται λοιπόν; Ὁ Κ. Ζαΐμης ἔχει ἕνα χωρίον πλησίον τοῦ ἰδικοῦ μου ἀπὸ 10,000 στρέμματα, καὶ αὐτὸ κατοικεῖται ἀπὸ 60–65 οἰκογενείας· καὶ ὅλοι οἱ ἀγροὶ αὐτοῦ τοῦ χωρίου ἀνήκουν ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν Κ. Ζαΐμην· τὸ χωρίον αὐτὸ ἔχει καὶ λειβάδια θερινὰ, εἰς τὰς χέρσους γαίας. Τὶ ἔκαμνον λοιπὸν οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου αὐτοῦ· διὰ μὲν τὸ θερινὸν ἐθνικὸν λειβάδιον, ἔδιδον ὡρισμένον ποσὸν, καὶ δὲν ἠδύνατο ὁ Κ. Ζαΐμης νὰ τὸ θέσῃ εἰς δημοπρασίαν· δι’ ὅλον δὲ τὸν ἄλλον χέρσον τόπον δὲν ἔδιδον τίποτε, διότι εἶχον τὰ πρόβατα καὶ ἔβοσκον εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, καὶ ἐκόπριζον τὰς ἄλλας γαίας, καὶ κατέσταινον αὐτὰς παραγωγικωτέρας· διότι ἔπρεπε νὰ ἐνθυμηθῇς Κ. Σούδα, ὅτι ἡ κτηνοτροφία εἶναι ἡ ἐπικουρικὴ, οὕτως εἰπεῖν, δύναμις τῆς γεωργίας. Ἔχομεν ἀκόμη εἰς τὴν Ἠλείαν πολὺ ἐκτεταμένας γαίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι χέρσοι. Τὶ ὑποθέτετε ἐὰν τὰς γαίας αὐτὰς θελήσητε νὰ τὰς ἐνοικιάσητε, καὶ νὰ εἰσάξητε εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον τὰ χρήματα, πόσα νομίζετε ὅτι δύνασθε νὰ εἰσπράξητε; τὸ πολὺ 50,000 δραχμῶν. Καὶ νομίζετε ὅτι ὅλαι αὐταὶ εἶναι ἐθνικαί; ὄχι· εἶναι καὶ ἰδιόκτηται, ὥστε μόλις θὰ πάρητε 30,000. Ἰδοὺ λοιπὸν τὶ πρέπει νὰ κάμητε εἰς αὐτὰ τὰ λειβάδια. Ἐκ μέρους πολλῶν γίνεται μία κατάχρησις εἰς αὐτὰ τὰ λειβάδια, καὶ αὐτὴν πρέπει νὰ προλάβητε ὑπὲρ τοῦ κτηνοτρόφου, καὶ ὄχι ὑπὲρ τοῦ δημοσίου. Ποία εἶναι ἡ κατάχρησις; Πολλοὶ, εἴτε διὰ γραμματίων, εἴτε διὰ προικοδοτήσεως, εἴτε ὁπωσδήποτε ἀπέκτησαν 100 στρέμματα γαιῶν, καὶ αὐτοὶ περιεχαράκωσαν ἀντ’ αὐτῶν 100, 300, 500, 600 καὶ καθεξῆς· καὶ αὐτοὶ τώρα, διότι ἔχουν αὐτὸ τὸ περιχαράκωμα, ἐνόμισαν ὅτι ἀπέκτησαν δικαιώματα καὶ ἐνοικιάζουν τὸ δημόσιον χόρτον εἰς τοὺς μᾶλλον κουτοτέρους ἐκ τῶν ποιμένων. Λοιπὸν νὰ ὁρίσωμεν δι’ ἑνὸς ἄρθρου ὅτι δὲν δύναται οὐδεὶς ν’ ἀποκτήσῃ δικαίωμα κατοχῆς διὰ τῆς περιχαρακώσεως, ἢ ἄλλως πως, καὶ νὰ ἐνοικιάσῃ τὸ χόρτον ὁπωσδήποτε εἰς τὸν κτηνοτρόφον, καὶ ὅταν μάθουν αὐτὸ οἱ κτηνοτρόφοι, βεβαιωθῆτε ὅτι τὸ χόρτον θέλουν τὸ νέμεσθαι χωρὶς νὰ δίδουν προσοχὴν εἰς ὁσαδήποτε λέγουν αὐτοί. Ἔχομεν τώρα τὰ λειβάδια τῆς Ῥούμελης, καὶ ἴσα ἴσα, ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἦλθε τὸ νομοσχέδιον. Αὐτὰ τὰ δικαιώματα, Κύριοι, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς εἴχομεν εἰς τὸν Πελοπόννησον, δὲν τὰ εἶχον καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν Στερεάν; Ἀλλὰ τὸ διάταγμα αὐτὸ τοὺς ἀφῄρεσεν αὐτὰ τὰ δικαιώματα, τοὺς ἔκαμε μίαν ἀδικίαν. Ταύτην λοιπὸν ἐρχόμεθα σήμερον ν’ ἄρωμεν ἐκ τοῦ μέσου, καὶ νὰ ἐπαναφέρωμεν καὶ εἰς τὴν Ῥούμελην τὰ πράγματα ὅπως εἶναι καὶ εἰς τὴν Πελοπόννησον. Εἰς τοῦτο κανεὶς δὲν εἶναι ἐναντίος. Ἀδιάφορον δὲ καθὼς εἶπον προηγουμένως, ἐὰν τὰ χωρία ᾖναι κεφαλοχώρια ἢ τσιφλίκια, διότι ὡς πρὸς τὴν νομὴν τοῦ χόρτου, καὶ τὰ δύο ἔχουν ἐπίσης τὰ αὐτὰ δικαιώματα· δὲν δύναται ὁ γεωργὸς νὰ ὑπάρξῃ, χωρὶς νὰ ἔχῃ, μὲ συγχωρεῖτε, ζεῦγος βοῶν, ὄνων, πρόβατα, αἶγας, χοίρους, εἶναι ὅλα αὐτὰ ἀναγκαιότατα εἰς αὐτὸν, καὶ δὲν εἰμποροῦν νὰ λείψουν· καὶ ὅταν θελήσητε νὰ ὠφελήσητε τὸν γεωργὸν, μόνον ἐκ τοῦ ἀγροῦ, τὸν ὁποῖον καλλιεργεῖ, καὶ σᾶς δίδει δικαίωμα φόρου καὶ ἐπικαρπίας, καὶ ἑπομένως ἐὰν ἐξέρχηται ὁ χοῖρος, ἢ ἡ ὄρνιθά του, νὰ ζητῆτε ἀπ’ αὐτὸν νὰ πληρωθῆτε, αὐτὸ εἶναι ἄδικον, δὲν δύναται νὰ σταθῇ, καὶ οὔτε οἱ Τοῦρκοι αὐτοὶ τὸ παραδέχονται· τόσον δὲ περισσότερον, διότι καθὼς εἶπον, ὅλα αὐτὰ τὰ ζῶα χρησιμεύουν εἰς τὸ νὰ ἐπαυξήσουν τὴν παραγωγὴν τοῦ γεωργοῦ, καὶ ἑπομένως τὰ δημόσια εἰσοδήματα. Λέγω λοιπὸν ὅτι, ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὴν Πελοπόννησον, τὸ αὐτὸ βεβαίως πρέπει νὰ συμβῇ καὶ εἰς τὴν Στερεὰν, τοὐτέστιν αἱ κοινότητες νὰ ἔχουν τ’ αὐτὰ δικαιώματα, ὡς ἐν Πελοποννήσῳ. Ἀλλὰ ἡ Στερεὰ Ἑλλὰς δὲν εἶναι τόσον κατοικημένη ὅσον ἡ Πελοπόννησος, καὶ ἑπομένως αἱ χέρσοι γαῖαι καὶ ἡ ἔλλειψις τῶν κατοίκων, ἔχουν εἰς πολλὰ μέρη τῆς Στερεᾶς καὶ πολὺ ἀπομεμακρυσμένας τὴν μίαν κοινότητα ἀπὸ τὴν ἄλλην, καὶ δὲν εἶναι καὶ εἰς τὴν Πελοπόννησον ὡς μανητάρια, οὕτως εἰπεῖν, αἱ κοινότητες· τότε λοιπὸν αἱ χέρσοι γαῖαι, ἐπειδὴ εἶναι περισσότεραι ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἔχει ὁ τόπος, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ προτιμήσητε ἀπὸ τοὺς Βλάχους αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι σήμερον ζῶσιν ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, αὔριον ἐντὸς τῆς Τουρκίας καὶ μεθαύριον, Κύριος οἶδε ποῦ· αἱ χέρσοι λοιπὸν γαῖαι, αἱ ὁποῖαι περισσεύουν, καὶ μὴ νομίζετε ὅτι εἶναι πολλαὶ καὶ αὐταὶ, μόνον ἐκεῖναι κατὰ τὴν κρίσιν μου, πρέπει νὰ ἐνοικιάζωνται ἀπὸ τὸ δημόσιον, καὶ μὴ νομίζετε ὅτι ζητῶ τὴν ἐνοικίασιν διὰ νὰ ὠφεληθῇ τὸ δημόσιον, ὄχι· μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ προλάβω τὰς συγκρούσεις, διότι δὲν ἔχει δίκαιον ὁ Κ. Παντολέων νὰ λέγῃ, ὅτι δὲν δύνανται νὰ λάβουν συγκρούσεις, ὅταν ἀφήσητε ἐλευθερίαν, καὶ δὲν θέσητε ἕνα νόμον, μίαν ποινὴν, ἕνα φραγμὸν, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὰς ὁρμὰς ἑνὸς ἑκάστου ἐκ τῶν ἐχόντων συμφέρον νὰ νέμωνται τὰ χόρτα αὐτά· αἱ συγκρούσεις αὐταὶ εἶναι βεβαιόταται διότι σήμερον ὡς ἐκ τῆς πληθύος τῶν κατοίκων καὶ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς κτηνοτροφίας καὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς γεωργίας, σήμερον συμβαίνουν πάντοτε συγκρούσεις κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν λειβαδίων εἰς γαίας ἀδιαφιλονεικήτους, τοὐτέστι, ἐγὼ μὲ τὰ ζῶά μου ἔρχομαι εἰς τὸ ἰδικόν σου χωράφι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδιαφιλονείκητον, ὡς ἐκ τῆς στενοχωρίας εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκομαι, πολὺ δὲ περισσότερα εἰς τόπον ὅπου ὅλοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἔχουν τὸ αὐτὸ δικαίωμα. Μόνον καὶ μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη μόνον αὐτὰ τὰ λειβάδια, τὰ ὁποῖα δὲν χρησιμεύουν εἰς τὰς κοινότητας, νὰ ἐνοικιασθῶσι, καὶ ὅλον αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον νὰ πέσῃ κάτω, καὶ νὰ γείνῃ ἓν ἄρθρον, ἔχον οὕτω· ὅτι καταργεῖται τὸ ἀπὸ 3 Δεκεμβρίου 1833 Διάταγμα, ὅτι αἱ κοινότητες ἔχουν τὸ δικαίωμα ὡς καὶ πρὶν τῆς ἐπαναστάσεως, καὶ κατὰ τὴν ἐπανάστασιν, καὶ μέχρι τοῦ 33, νὰ νέμωνται διὰ τῶν ζώων των τὸν χόρτον των περὶ τὴν περιφέρειαν ἑκάστης κοινότητος. Τρίτον ἐκεῖνα μόνον τὰ ἐθνικὰ λειβάδια ἢ ἐκεῖναι αἱ χέρσοι γαῖαι, δύνανται νὰ ἐνοικιασθῶσι, καὶ νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τοὺς κτηνοτρόφους ὡς λειβάδια, αἱ ὁποῖαι δὲν ἤθελον χρησιμεύει ποσῶς καὶ ἀποδεδειγμένως εἰς τὰς ἀνάγκας ἑκάστης κοινότητος. Καὶ νομίζω ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ κάμωμεν κανὲν ἄλλο ἄρθρον.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Πετσάλης.

§139ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον δὲν ἔχομεν συνεδρίασιν. Ἐνθυμηθῆτε ὅτι ἔχομεν τμήματα. Αὔριον νὰ συνέλθουν καὶ αἱ ἐπιτροπαί. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 5 μ. μ.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Θ. Βενετσάνος.