1863.11.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΡΟΕʹ.

Τῆς 13 Νοεμβρίου 1863.

(Τετάρτη).

Ὥρα 11. Π. Μ. Τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου ἐκφωνηθέντος, καὶ τῆς Συνελεύσεως πλήρους γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἔχουσι καλῶς;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ λύπης, Κύριοι, παρατηρῶ, ὅτι προβαίνομεν εἰς ἀποφάσεις, ἀλλὰ δὲν ἐκτελοῦμεν αὐτάς· ἀπεφασίσθη νὰ συνερχώμεθα περὶ τὴν 11 ὥραν.

§4ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἶναι ἐνωρίς.

§5ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν μίαν μ. μ. νὰ συνερχώμεθα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ μεταβληθῇ;

§7ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§8ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§9ΚΑΛΟΣ. Ὅσοι ἔχουσιν ἐργασίας ἂς ἐγκαταλείψωσιν αὐτάς.

§10ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον συνεζητήθη πολλάκις· ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως ἡ τελευταία εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν ὥραν τοῦ χρόνου. Ἐὰν συνέλθωμεν εἰς τὴν μίαν, εἰς τὰς δύω θὰ συμπληρωθῶμεν, εἰς τὰς 3, πλησιάζει ἡ νύξ. Εἰς τὴν 9 ὥραν πρέπει νὰ συνέρχηται ἡ Συνέλευσις, καὶ εἰς τὰς 10 τὰ τμήματα, ἄλλως ματαίως θὰ χάνεται ὁ πολύτιμος χρόνος.

§11ΣΟΥΪΔΑΣ. Ἡ πρακτικὴ μᾶς ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συνερχώμεθα εἰς τὰς 11.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει λοιπὸν διάθεσις πρὸς μεταβολὴν τῆς ὥρας;

§13ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§14ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ εὑρίσκομαι πάντοτε τακτικὰ εἰς τὴν ἕδραν μου τὴν 11 ὥραν· ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ οὔτε τοῦτο, οὔτε τὸ νὰ ἀκολουθῶσι τὸ παράδειγμά μου 15 ἢ καὶ 20 πληρεξούσιοι, πρέπει νὰ ἤμεθα ὅλοι ἀκριβεῖς.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν μίαν νὰ συνερχώμεθα.

§17ΜΑΚΡΗΣ. Εἰς τὰς 12, Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ καταντῶμεν εἰς τὴν μίαν.

§18ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν ἤλθομεν ἐδῶ ἡμεῖς ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας διὰ νὰ καθήμεθα ἀέργοι μέχρι τῆς μιᾶς, διὰ νὰ τελειόνουν μερικοὶ τὰς ὑποθέσεις των, καὶ τότε νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν Συνέλευσιν. Νὰ ἐρχώμεθα εἰς τὴν μίαν ἰσοδυναμεῖ μὲ τὸ νὰ μὴ ἔχωμεν συνεδρίασιν διόλου.

§19ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Μένομεν μέχρι τῶν 5.

§20ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν, ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ καταλληλοτέρα εἶναι ἡ 11·

§21ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§22ΔΑΓΡΕΣ. Οἱ ἔχοντες ἄλλα ἔργα ἂς τὰ ἐκπληρῶσιν πρὸ αὑτῆς τῆς ὥρας.

§23ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΡΑΚΟΣ. Εἰς κανὲν κράτος δὲν παρετήρησα τὴν ἀμέλειαν τὴν ἡμετέραν, εἴμεθα ἀξιοκατάκριτοι.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν ἐπιμένῃ εἰς τὰ ἀποφασισμένα. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ συνεδριάζωμεν εἰς τὰς 11......

§25ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν μίαν· δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐρωτήσητε διὰ τὰς 11· διότι τοῦτο εἶναι ἀποφασισμένον.

§26Κ. ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν μίαν καὶ ἐργασθῶμεν 4 ὥρας τακτικὰ, ἀρκεῖ......

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρεῖς γνῶμαι παρουσιάζονται· ἡ 11 ὥρα, ἡ 12 καὶ ἡ 1 μετὰ μεσημβρίαν.

§28ΤΙΝΕΣ. Ἡ ἀπωτέρω εἶναι ἡ 1.

§29Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἐπιμένομεν εἰς τὰ προαποφασισθέντα.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀρχίσω λοιπὸν ἀπὸ τὴν ἀπωτέρω.

§31ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§32ΔΑΓΡΕΣ. Πρέπει νὰ ἐρωτήσητε ἂν ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ μεταβάλῃ τὰς ὥρας.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω τὸ ζήτημα· προσέξατε· οἱ θέλοντες τὴν μεταβολὴν τῆς ὥρας νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι), Παρεδέχθη. Θὰ ἐρωτήσω τώρα ὡς πρὸς τὴν ὥραν.

§34Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἀπὸ τὰς 9.

§35ΠΟΛΛΟΙ. (δεξιόθεν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (ἐγείρονται περὶ τοὺς 20).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ συνερχώμεθα περὶ τὴν 12 ὥραν νὰ σηκωθῶσιν.

§37Γ. ΡΟΥΦΟΣ, ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ἐζητήσαμεν Κύριε Πρόεδρε, τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω τὸ ζήτημα· δὲν θέλετε τὴν 12; ἀποῤῥίψατέ την. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ συνερχώμεθα εἰς τὰς 12 νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγοι.) ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ συνεδριάζωμεν περὶ τὴν πρώτην ὥραν νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι), Παρεδέχθη. Γνωστοποιῶ ὑμῖν...

§39ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Δὲν θὰ συνέλθωμέν ποτε, Κύριε Πρόεδρε, οὕτως· ὁ ἕνας ὑπάλληλος, ὁ ἄλλος δικηγόρος ...... (φιλονεικία μεταξὺ Χρηστίδου καὶ Καλλιγᾶ).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, Κύριοι. Γνωστοποιῶ ὑμῖν, ὅτι ὁ πληρεξούσιος Κύριος Μαστραπᾶς ζητεῖ ἀπουσίας ἄδειαν 15 ἡμερῶν.

§41ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ δοθῇ.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινόνω ὑμῖν, ὅτι ὁ Κύριος Ῥαγκαβῆς παρέδωκεν εἰς τὸ Προεδρεῖον διαμαρτύρησιν. Θέλετε νὰ ἀναγνωσθῇ;

§43ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἀποῤῥιφθῇ.

§44ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν θέλῃ νὰ ἀναγνωσθῇ· οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ διαμαρτύρησις τοῦ Κυρίου Ῥαγκαβῆ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Θὰ ἐρωτήσω τὸ ἀνάπαλιν· οἱ θέλοντες νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἀνίστανται ὀλίγοι). Παρεδέχθη νὰ ἀναγνωσθῇ. Ἀναγινώσκεται ἡ διαμαρτύρησις κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς προξενικῆς περιφερείας Ἀδριανουπόλεως, δι’ ἧς κηρύττεται ἡ πρᾶξις αὕτη τῆς Συνελεύσεως παράνομος.

§46ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε ἔχω τὸν λόγον.

§47ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν ἀξίζει ἀπαντήσεως.

§48ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Θὰ ἀπαντήσω.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζετε, Κύριοι, ὅτι εἶναι ἀντικείμενον συζητήσεως αὐτό;

§50ΚΑΛΟΣ. Ἀφορᾷ τὴν τιμὴν τῆς Συνελεύσεως, καὶ πρέπει νὰ γείνῃ συζήτησις.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Βαλτινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§52ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι! μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἀναιδοῦς τούτου ἐγγράφου βεβαίως δὲν ἔπρεπε οὐδεὶς νὰ καταδεχθῇ νὰ λάβῃ τὸν λόγον, οὐχ ἧττον ὅμως ἐπειδὴ ἡ ἀπόφασις ἐκείνη τῆς Συνελεύσεως ἡ ἐξοβελίσασα ἀπὸ τοῦ ἑλληνικοῦ τούτου περιβόλου τὸν προδότην τοῦ ἀγῶνος Ῥαγκαβῆν.....

§53ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, εὖγε.

§54ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΡΑΚΟΣ. Ψεύματα, δὲν εἶναι προδότης ὁ Ῥαγκαβῆς.

§55ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐν μέρει, Κύριοι, ὀφείλεται εἰς τὸν λαβόντα ἀπὸ τοῦ βήματος τὴν πρωτοβουλίαν, ὅστις ἤμην ἐγὼ, καὶ ὅστις τίποτε ἄλλο δὲν ἔκαμα, εἰμὴ νὰ διερμηνεύσω ἀπὸ τοῦ βήματος τὰ αἰσθήματα τῆς Συνελεύσεως, διὰ τοῦτο καὶ μόνον ἔλαβον τότε τὸν λόγον· ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ λάβω καὶ σήμερον, εἰς μικρὰν ἀπάντησιν. Περίεργον, Κύριοι, μοὶ φαίνεται πῶς ἄνθρωπος καυχώμενος ἐπὶ γνώσει καὶ μαθήσει ἔρχεται νὰ δώσῃ μαθήματα εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁλόκληρον. Μοὶ φαίνεται πολὺ περίεργον πῶς τολμᾷ νά διαμαρτυρηθῇ κατὰ τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους· ἀλλ’ ἔχει δίκαιον, διότι εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος ἔλαβεν εἰς ἑαυτὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν δὲν ἐξωστράκισε καὶ αὐτὸν καὶ τοὺς συντρόφους του διὰ βίου ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι, μὴ σᾶς φαίνεται μικρὸν πρᾶγμα ἡ διαμαρτύρησις αὐτὴ, αὔριον μεθαύριον θ’ ἀκούσητε πολλὰς ἄλλας· εἴδετε δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ ἡ ἀνεξικακία τῆς ἐπαναστάσεως, ἥτις δὲν ἠθέλησεν αἵματα, ποῦ μᾶς ἔφερε; μᾶς ἔφερεν εἰς τὸ νὰ μᾶς ὑβρίζουν κάθε ἡμέραν, καὶ μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ Βασιλέως, μὴ φοβούμενοι τὸ ἔθνος οἱ προδόται τῆς Ἑλλάδος ἔρχονται καὶ μᾶς ὑβρίζουν.

§56ΠΟΛΛΟΙ. Εὖγε, εὖγε· (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαγορεύονται αἱ ἐπιδοκιμασίαι καὶ ἀποδοκιμασίαι· παρακαλῶ τοὺς Κυρίους πληρεξουσίους νὰ μὴ δίδουν τὸ κακὸν παράδειγμα· μὴ παραβιάζετε, Κύριοι, τὸν κανονισμόν.

§58ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μόλις ὁ Γεώργιος ἀνέβη εἰς τὰ ἀνάκτορα, ὅλοι οἱ προδόται ἐπανῆλθον, διότι λέγουν δὲν φοβούμεθα τὸ ἔθνος. Ὡς πρὸς τὴν πρᾶξιν δὲ κατὰ τῆς ὁποίας διαμαρτύρεται ὁ Ῥαγκαβῆς, τὸν παραπέμπω εἰς πλείστας ἄλλας τοῦ αὐτοῦ εἴδους πράξεις τῆς Συνελεύσεως. Διατί τοὐλάχιστον, γράφων τὴν διαμαρτυρίαν ταύτην, δὲν ἐζήτησε νὰ λάβῃ καὶ ὑπογραφὰς ἄλλων προδοτῶν πρὸς ὑποστήριξιν; Ἡ Συνέλευσις, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς Δωρίδος, τί ἄλλο ἔπραξεν, εἰμὴ τὸ αὐτό; ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐκλογῆς Κύθνου τί ἄλλο ἔπραξεν, εἰμὴ τὸ αὐτό; Μᾶς ἔρχεται ὁ Κ. Ῥαγκαβῆς, εἰς τὸν ὁποῖον εἶπα, δίδω εἰς τὴν γραφίδα του λαβὴν νὰ γράψῃ ὅ,τι θέλει, μᾶς ἔρχεται καὶ θέλει νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὸν περίβολον τοῦτον ὅστις τὸν ἀποκηρύττει, θέλει νὰ εἰσέλθῃ διὰ τῆς νομιμότητος, λέγει· οἱ ἐκλογεῖς μὲ ἐξελέξαντο, εἶμαι δικαιωματικῶς πληρεξούσιος. Λοιπὸν, Κύριοι, ἀπαντήσατε σεῖς, καὶ μὲ ἡμᾶς ὅλον τὸ ἔθνος· τί ἠθέλαμεν πράξει, ὅταν τὸν Δεκέμβριον πρώτην φορὰν συνερχομένου τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους, εἰσήρχοντο μεθ’ ἡμῶν ὁ Βότσαρης, ὁ Σῖμος, ὁ Χριστόπουλος διὰ νομίμου, τακτικῆς ἐκλογῆς τῶν ἐκλογέων; τί ἠθέλατε πράξει; ἠθέλατε περιορισθῆ ἐπὶ τῶν τύπων, ἢ ἠθέλατε στιγματίσει τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, ἥτις κάμνουσα χρῆσιν τοῦ δικαιώματος μὲν, ὕβριζεν ἀφ’ ἑτέρου ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, δίδουσα τὴν ψῆφον εἰς προδότας τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους (ἐπιδοκιμασίαι).

§59ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΡΑΚΟΣ. Δὲν πιστεύω ἐγὼ λόγια, θέλω ἀποδείξεις.

§60ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι, περαίνων τὸν λόγον μου, προτείνω μίαν πρότασιν ἔκτακτον, νὰ σχισθῇ ἐνώπιον τοῦ συνεδρίου τῆς Ἑλλάδος ἡ διαμαρτύρησις αὐτή· αὐτὴ νὰ ᾖναι ἡ ἀπάντησις.

§61ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Καλός.

§63ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, ἡ ἐθνικὴ Συνέλευσις δὲν ἐκπληροῖ μόνον καθήκοντα τακτικῆς ἐξελέγξεως τῶν πράξεων τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ καὶ ἀνώτερα, κυριαρχικὰ, τὰ ὁποῖα δὲν διαφιλονεικεῖ οὐδεὶς, καὶ δὲν δύναται νὰ τὰ διαφιλονεικήσῃ. Ἐὰν ἔπραξε προχθὲς, κατὰ τὸν ἤδη παραπονούμενον, ἀδίκημά τι, ἀπένειμεν ὅμως καὶ δικαιοσύνην εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἐὰν, Κύριοι, ἦτο πρωτοφανὴς ἡ πρᾶξις αὐτὴ τῆς Συνελεύσεως, βεβαίως ἤθελεν ἐξεγείρει κατ’ αὐτῆς τὴν κοινὴν κατάκρισιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι. Δὲν εἶναι καὶ πρωτοφανὴς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ· σᾶς φέρω ἓν μόνον παράδειγμα, ὅπου τὸ πρὸς τοὺς νόμους σέβας εἶναι εἰς τὸν ὕψιστον βαθμὸν, καὶ ὅπου πᾶσα πρᾶξις κατεξελέγχετο δημοσίᾳ, τοσοῦτον ἀποτόμως, ὥστε ἠναγκάζοντο αὐτοὶ οἱ ἴδιοι, οἱ ποιοῦντες αὐτὰς νὰ ὑποχωρῶσι, τὸ παράδειγμα τῆς Ἀγγλίας. Κατὰ τὴν 8 Μαΐου 1769 ἐγένετο ἐκλογὴ βουλευτικὴ εἰς τὸ τμῆμα Middlesex· εἷς διάσημος ῥήτωρ καὶ δημοσιογράφος ἀπαρεσκόμενος εἰς τὴν αὐλὴν καὶ τὸ κοινοβούλιον, ὁ Βίλκες, ἦτο τὸ ἀντικείμενον τῶν προσβολῶν τούτου· ὁσάκις ἐξελέχθη, ἀπεκρούσθη καὶ ἀπεβλήθη. Ἀλλ’ ἡ ἐκλογὴ τοῦ τμήματος ἐκείνου ἀνέδειξεν ἀντιπρόσωπον τὸν Βίλκες μ’ ὅλην τὴν ἐνέργειαν τῆς ὑπουργικῆς φάλαγγος· τὸ ὑπουργεῖον ἦτο ἀνίσχυρον ἀπέναντι τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐκτὸς τοῦ κοινοβουλίου· ἀντίπαλος αὐτοῦ ὑπουργικὸς κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἐπαρουσιάσθη ὁ Luttrell· ἔλαβεν οὗτος 296 ψήφους, ὁ δὲ Βίλκες 1143, καὶ ὅμως ἡ Βουλὴ εἰς τὸ πεῖσμα τῶν ἐκλογέων δέχεται τὸν Luttrell, ὁ δὲ Βίλκες ἐκδιώκεται. Βλέπετε, λοιπὸν, ὅτι ἐκεῖ ἀπεπέμφθη ὁ δικαιούμενος νὰ εἰσέλθῃ, καὶ ὅμως οὐδεὶς ἐτόλμησε νὰ προσβάλῃ ὡς ὁ Ῥαγκαβῆς τὸ κοινοβούλιον. Τί ἐπράξαμεν ἡμεῖς; ἀπεκλείσαμεν ἄνθρωπον, ὅστις αὐτὴν τὴν Συνέλευσιν ἐπρόσβαλεν. Ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ἐπαναστάσεως, γράφων τὰ φύλλα του, προσέβαλλε τὴν Συνέλευσιν, καὶ δι’ αὐτῆς τὴν ἐπανάστασιν ὅπως καὶ ἄλλος, ὀπαδὸς τοῦ παρελθόντος, ἐχθρὸς τῆς ἐπαναστάσεως, οὕτω καὶ ὁ Ῥαγκαβῆς προσέβαλλε καὶ προσβάλλουσι τὴν ἐπανάστασιν. Κατίσχυσεν αὕτη καὶ κατέστη καθεστώς· ἑπομένως τὸ καθεστὼς ἐδικαιοῦτο νὰ καταδιώξῃ τοὺς ἀντεπαναστάτας, ἀφοῦ καὶ πρὸ τῆς 11 Ὀκτωβρίου καὶ μετὰ ταῦτα ἦσαν καὶ εἶναι τοιοῦτοι· ἐμακροθύμησεν ἡ ἐπανάστασις, δὲν κατεδίωξεν οὐδένα, ἀλλὰ καὶ δὲν ἀνέχεται νὰ συμβουλεύεται μετὰ τοιούτων ἀνδρῶν ἐπὶ τὸ αὐτό· πρέπει νὰ ἀποδιωχθῶμεν ἡμεῖς ἵνα ἔλθωσιν αὐτοί· ἐνόσῳ ἡμεῖς ὑπάρχομεν, αὐτοὶ δὲν δύνανται, δὲν πρέπει νὰ συμμετάσχωσι τῆς συντακτικῆς Συνελεύσεως. Ἔπρεπε νὰ σεβασθοῦν τὴν ἐθνικὴν κυριαρχίαν, ἔπρεπε νὰ ἀπομακρυνθῶσιν ἀπὸ πᾶσαν μετοχὴν εἰς τὰ δημόσια πράγματα, ἡ σύμπραξίς των ἤθελεν ἀτιμάσει τὴν Συνέλευσιν. Ἐὰν εἶχον ἠθικὴν καὶ ἀρετὴν, δὲν ἔπρεπε νὰ ζητῶσι νὰ συνεργασθῶσι μετ’ ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους πρὶν ἐκήρυττον ἐνόχους ἐσχάτης προδοσίας, καὶ σήμερον προσβάλλουσιν ἀναιδέστατα. Νὰ ἀποσυρθῶσι καὶ ν’ ἀναμένωσιν ἄλλην ἐποχὴν, ὁμοίαν τῆς τοῦ παρελθόντος, διότι τότε καὶ μόνον τότε δύνανται οἱ τοιοῦτοι φαῦλοι ν’ ἀναδειχθῶσιν· εὔχομαι καὶ εὐελπίζομαι εἰς τοῦτο νὰ μὴ ὑπάρξῃ τοιαύτη ἐποχὴ φαύλης διοικήσεως. Διὰ ταῦτα προτείνω ν’ ἀποῤῥιφθῇ ἡ ἀναφορά του.

§64ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σχισθῇ.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θεωρεῖτε τὴν διαμαρτύρησιν ὡς ἀνίσχυρον καὶ ἀπαράδεκτον;

§66ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Παρακαλῶ, Κ. Πρόεδρε, δὲν δέχομαι....

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Γλαράκης.

§68ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Θέλω νὰ ὁμιλήσω νὰ κάμω διασαφήσεις τινὰς, αἱ ὁποῖαι εἶναι σύμφωνοι μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν, παραδεχθέντες τὴν ἐκλογήν. Ἀποκρούω, Κύριοι, τὰς ἰδέας ἐκείνας, τὰς ὁποίας εἶχον τινὲς, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐν τῇ κυριαρχίᾳ της δύναται νὰ ἀποβάλῃ ἐκ τοῦ κόλπου τῆς Συνελεύσεως καὶ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶναι μὲν ἐστιγματισμένοι, ὡς εἶναι ἐσιγματισμένος καὶ αὐτὸς, ὁ κατ’ ἐμὲ, προδότης τῆς πατρίδος, οὐχ ἧττον ὅμως δὲν παραδέχομαι, ὅτι ἡ Συνέλευσις, ἐὰν οἱ τοιοῦτοι ἐκλεχθῶσι, δύναται νομίμως νὰ τοὺς ἀποβάλῃ. Ἀλλ’ ἓν πρᾶγμα παρετήρησα εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ Κ. Καλοῦ, ὡς καὶ τοῦ Κ. Βαλτινοῦ, ὅτι δῆθεν ἡ Συνέλευσις ἀπέβαλεν αὐτὸν τοῦ περιβόλου τούτου ἀπὸ τὴν πληρεξουσιότητα, εἰς τὴν ὁποίαν ὡς λέγει αὐτὸς ἐξελέχθη, διὰ πολιτικοὺς λόγους. Ἐγὼ, Κύριοι, ἔδωκα τὴν ψῆφόν μου, καὶ τὴν ἔδωκα ἐν πεποιθήσει ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος· λέγω δὲ ἐν πεποιθήσει, διότι καὶ ἐγὼ καὶ πολλοὶ ἄλλοι τῶν συναδέλφων μας μετὰ τῶν ὁποίων ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτῆς τῆς ἐκλογῆς, ἐσκέφθημεν καὶ εὕρομεν ὅτι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος δὲν ἐξελέχθη νομίμως, οὔτε εἶχε πλειονοψηφίαν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν παραδέχομαι ποσῶς ν’ ἀποδοθῇ αὕτη ἡ παραμικρὰ ἐξήγησις κατὰ τῆς Συνελεύσεως, ὅτι παρηνόμησεν. Ἐδέχθη εἰς τὸν περίβολον τοῦτον τὸν νομίμως πλειονοψηφήσαντα Κ. Παντολέοντα, καὶ ἀπέβαλε τὸν Κ. Ῥαγκαβῆν. Ὁ Κ. Παντολέων ζητεῖ τὸν λόγον.

§69ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ὁμιλήσῃ ὁ Κ. Παντολέων.

§70ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ὁ Κ. Ῥαγκαβῆς ἔλαβε τὰς ψήφους αὐτὰς καὶ αἱ ψῆφοι αὗται δὲν ἦσαν γνήσιοι· διότι ἔχω τὴν καθαροτάτην πληροφορίαν, ὅτι προξενικοὶ ὑπάλληλοι εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας ἔδωκαν ψευδεῖς ψήφους ὑπὲρ αὐτοῦ. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ Συνέλευσις παραδεχθεῖσα τὸν Κ. Παντολέοντα ἔπραξε τὸ νομιμώτερον ἔργον· ἐὰν δὲ οἱ Κύριοι πληρεξούσιοι δὲν θέλουν τοὺς προδότας ἐδῶ, καὶ ἐγὼ δὲν τοὺς θέλω.

§71ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Προχθὲς ἐζήτησα τὸν λόγον, διὰ νὰ σᾶς ἐκφράσω τὴν βαθυτάτην μου εὐγνωμοσύνην διὰ τὴν ὑπερτάτην τιμὴν τὴν ὁποίαν ἐκάματε ἐκλέξαντές με (γέλως), παραδεχθέντες με πληρεξούσιον. Καὶ τῳόντι ἐκλέξαντες, διότι ἔχετε ὅλην τὴν ἐξουσίαν νὰ δεχθῆτε καὶ ν’ ἀποῤῥίψητε. Ὁ λαὸς δίδει τὰς ψήφους, σεῖς ὅμως τὰς ἐκτιμᾶτε. Λοιπὸν ἤθελον προχθὲς νὰ ἐκφράσω αὐτὴν τὴν βαθυτάτην μου πρὸς ὑμᾶς εὐγνωμοσύνην μου, διότι μ’ ἐτιμήσατε μὲ τὰς πολυτίμους ψήφους σας· ἀλλὰ δὲν μοὶ ἐπαρουσιάσθη εὐκαιρία. Ὁ Κ. Ῥαγκαβῆς ἔπρεπε, νομίζω, νὰ ὑποταχθῇ εἰς τὴν ὑπερτάτην ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως. Πόσαι ἐκλογαὶ ἐξηλέγχθησαν ἀπὸ τὸ Σ. τοῦτο Σῶμα! Πόσοι πληρεξούσιοι, ἔχοντες ὄχι 200 καὶ 300 ψήφους, ἀλλὰ μυριάδας ψήφων ὑπετάχθησαν εἰς τὸ Σῶμα τοῦτο, καὶ οὐδεὶς ἐτόλμησε νὰ ἐγείρῃ φωνὴν, ἢ νὰ διαμαρτυρηθῇ. Διαμαρτύρησις, Κύριοι, κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Σώματός σας, εἶναι τολμῶ εἰπεῖν μία ὕβρις. Ποτὲ ἄνθρωπος ἐχέφρων, σπουδαίως σκεπτόμενος οὐδέποτε τολμᾷ νὰ ἐγείρῃ τοιαύτην βέβηλον φωνὴν κατὰ τῆς κυριαρχίας τῆς Συνελεύσεως. Κ’ ἐγὼ αὐτὸς γνωρίζετε, ὅτι εἶχον ἐκλεχθῆ ὑπὸ τοῦ σωματείου τῶν Θρᾳκοβουλγάρων. Πόσον ἠγωνίσθην ἐπ’ αὐτῆς, εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω, τὸ γνωρίζετε· ἄλλος ἐπροτιμήθη ἀντὶ ἐμοῦ· δὲν ἐτόλμησα οὔτε παρατήρησιν νὰ κάμω ἐπ’ αὐτῆς τῆς πράξεως, ἀλλ’ ὑπετάχθην ὡς τίμιος πολίτης εἰς τὴν ὑπερτάτην ἀπόφασίν σας (εὖγε, εὖγε) κ’ ἐζήτησα νὰ εὕρω ἄλλην ἐκλογὴν, ἄλλων πατριωτῶν μου, ἐπίσης Θρᾳκῶν, διὰ νὰ εἰσέλθω εἰς τὸν Σ. τοῦτον περίβολον. Κύριοι, δὲν θέλω νὰ σᾶς ἐξιστορήσω τίνι τρόπῳ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Κυρίου Ῥαγκαβῆ ἐγένετο καὶ ὑπὸ ποίας συμφωνίας καὶ μὲ ποίους ὅρους καὶ ποίας ὑποσχέσεις ἔδωκεν· ἀλλὰ σᾶς λέγω μόνον τοῦτο, ὅτι ὁ Κ. Ῥαγκαβῆς λανθάνεται μεγάλως, νομίζων, ὅτι τὸ κυρίαρχον Σῶμα εἶναι δοῦλον εἰς τὰς ψήφους τοῦ Κώστα καὶ τοῦ Γιάννη καὶ τοῦ Μιχάλη καὶ τοῦ Ἀντώνη, τῶν ὁποίων δὲν γνωρίζει, οὔτε τὴν ἰδιότητα οὔτε τὴν ἰθαγένειαν, οὔτε τὴν ἡλικίαν, οὔτε τὴν ἱκανότητα, ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ λογίσῃ τὰς ψήφους, ἐπειδὴ ὁ Κ. Ῥαγκαβῆς ἔτυχε νὰ ἔχῃ 237 κἀγὼ 138.

§72ΤΙΝΕΣ. Πολὺ ἀρκετά.

§73ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Παρακαλῶ, θὰ ἐξηγηθῶ· λέγω τοῦτο μόνον ὅτι δὲν εἶναι πρωτοφανὲς, καθὼς σᾶς εἶπεν ὁ πρὸ ὀλίγου λαλήσας, ὅτι ἓν κυρίαρχον Σῶμα, ὄχι ἡ ἐθνικὴ Συνέλευσις, ἡ ὁποία ἔχει παντοκρατορίαν, ἀλλὰ μία βουλὴ, ν’ ἀποῤῥίψῃ βουλευτὰς, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀριθμητικὴν πλειονοψηφίαν, οὐχὶ ὅμως ἠθικὴν καὶ νομικὴν, διότι τὸ σῶμα τοῦτο δὲν μετρᾷ μόνον τὰς ψήφους, ἀλλ’ ἐκτιμᾷ τὴν ἀξίαν τῶν ἀνθρώπων, ἐκτιμᾷ τὸν πατριωτισμόν. Λοιπὸν ὅτε ἤμην εἰς Γαλλίαν, εἷς βουλευτὴς εἶχεν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν καὶ οὐδένα ἀντίπαλον, ἀλλ’ ἐπειδὴ αὐτὸς ὑπεσχέθη νὰ χαράξῃ σιδηροῦν δρόμον, καὶ νὰ θέσῃ τὰ κεφάλαιά του εἰς κυκλοφορίαν, ἡ Βουλὴ, ἐνῷ εἶχε μεγάλην πλειονοψηφίαν δὲν παρεδέχθη αὐτόν. Σᾶς λέγω δὲ, ὅτι αἱ 238 ψῆφοι δὲν στηρίζονται οὐδ’ ἐπὶ τῆς ἐλευθέρας θελήσεως τῶν ἐκλογέων, κατὰ τὰς ἐπιστολὰς, τὰς ὁποίας ἔχω ἐξ Ἀδριανουπόλεως, Φιλιππουπόλεως, καὶ Πάργου. Δὲν ἐγνώρισα, ὅτι ὁ Κ. Ῥαγκαβῆς ἤθελε κάμει τὴν ἀλογίαν ταύτην, διότι ἤθελον σᾶς φέρει τὰς ἐπιστολάς.

§74ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τῆς συζητήσεως ἐξάγω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα, θεωρεῖ τὴν διαμαρτύρησιν ὡς ἀπαράδεκτον καὶ μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται πάντες). Παρεδέχθη. Κύριοι, μετὰ πλείστης εὐχαριστήσεώς μου μεταβαίνω εἰς τὴν ἀνάγνωσιν ἐκθέσεως εἰσηγητικῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος περὶ καταδιώξεως τῶν εἰς τὰς μονὰς ὀφειλετῶν.

§76ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Τὸ ἰδικόν μας δὲν ἔλαβε μέρος· παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον ἐπάνω εἰς αὐτό. (Θόρυβος)

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε τὸν κανονισμὸν τί λέγει.

§78Γ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ προτείνας τὸ ψήφισμα αὐτὸ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ δώσῃ μίαν πληροφορίαν.

§79Χ. ΟΔΥΣΣΕΥΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, Κύριοι, ὑπεβλήθη εἰς τὰ τμήματα· ταῦτα ἐξέλεξαν εἰσηγητὰς, οἱ ὁποῖοι ἀπεφάσισαν· ἠμπορεῖ νὰ μὴν ἦσαν ὅλοι, ἀλλ’ ὑπῆρχε πλειονοψηφία, καὶ γνωρίζετε, ὅτι εἰς ὅλα τὰ συμβούλια πάντοτε ἡ πλειονοψηφία ἀποφασίζει.

§80ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Κύριοι, πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι ἡ διάταξις αὕτη διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ πρέπει νὰ γείνῃ οὕτω πως· ἐκλελεγμένων τῶν εἰσηγητῶν, ὁ γραμματεὺς ἑκάστου τμήματος παρουσιάζεται ἐν πλήρει συνεδριάσει καὶ ἀναφέρει τὰ ἐκλεχθέντα πρόσωπα. Ἂς μᾶς ἀναγνώσῃ ὁ Κ. Πρόεδρος τοὺς εἰσηγητάς· ὁ Πρόεδρος δὲν γνωρίζει τίποτε, καὶ κατὰ συνέπειαν, οὔτε ἡ Συνέλευσις, οὔτε οἱ εἰσηγηταί. Πῶς λοιπὸν συνέρχονται αὐτοὶ χωρὶς ν’ ἀναγνωρισθῶσιν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν; λοιπὸν αἱ πράξεις των δὲν ἔχουσι κῦρος. Εἶμαι εἰσηγητὴς εἰς 5, 6 ὑποθέσεις, ἀλλὰ δὲν εἰδοποιήθην· δὲν λέγω, ὅτι ἡ ἔκθεσις εἶναι ἄδικος, οὐχ ἧττον ὅμως, ἐὰν ἡ διατύπωσις αὕτη ἐξακολουθήσῃ εἰς ὅλα τὰ ἀντικείμενα, τότε λέγω, ὅτι δὲν τηρεῖται ὁ κανονισμός.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κανονισμὸς δὲν ὁρίζει, ὅτι τὰ ὀνόματα τῶν εἰσηγητῶν δὲν ἀναγινώσκονται εἰς δημοσίαν συνεδρίασιν. Ἡ ἐπιτροπὴ συνέρχεται καὶ προτείνει εἰς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων της, καὶ κἀμμία ζημία δὲν ἐπέρχεται ἐκ τούτου· δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα.

§82ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν ὁρίζετε;

§84ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχομαι εἰς τὴν ὑποβολὴν τῶν προτάσεων. Πρώτη πρότασις εἶναι τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ πληρεξουσίου Διαμαντοπούλου. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Διαμαντοπούλου. «Ἰσχύουσιν οἱ κατάλογοι τοῦ ἔτους 1863 ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐνόρκων εἰς τὰς ἐπαρχίας καθ’ ἃς δὲν ὑπάρχουσι κατηρτισμένοι γενικοὶ κατάλογοι.» Ὁ Κ. Διαμαντόπουλος νὰ ὁρίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναπτύξεως·

§86ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§87ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ σήμερον συγχρόνως μὲ τὴν ἰδικήν μου;

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὁρισθῇ μόνον σήμερον ἡ ἡμέρα τῆς ἀναπτύξεως.

§89ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐπειδὴ ὁ Κ. Καλλιγᾶς τὴν συνδέει μὲ μίαν πρότασιν ἰδικήν του, τὴν ὁποίαν θ’ ἀντικρούσω, παρακαλῶ νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα ἀναπτύξεως· ἡ προσεχὴς Δευτέρα.

§90ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια συγκαλοῦνται διὰ τὴν 20 τοῦ μηνὸς τούτου. Ταῦτα θὰ ἐκλέξουν διὰ τὸ 64 τοὺς ἐνόρκους ἐκ τοῦ καταλόγου αὐτοῦ, ὥστε πρέπει, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ὁ ἀνάλογος καιρὸς, νὰ συζητηθῇ ἀμέσως.

§91ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν καταλόγων, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια. Γνωρίζει ἡ Συνέλευσις, ὅτι οἱ κατάλογοι σχηματίζονται ἀπὸ τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς 8 ἡμέρας πρὸ τῆς συγκροτήσεως τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων, δημοσιεύονται διὰ τῆς ἐφημερίδος, καὶ μετὰ τὴν δημοσίευσιν σχηματίζονται οἱ κατάλογοι τῶν ἐνόρκων. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ τῶν καταλόγων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤδη εἶναι ἕτοιμοι, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῶν καταλόγων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐσχηματίσθησαν ὡς ἐκ τῆς παρελθούσης ἀνωμαλίας, κ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, λέγω, λαμβάνονται μόνον ὑπ’ ὄψιν οἱ κατάλογοι τῶν ἐνόρκων τοῦ 63, ὥστε τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια δὲ ἔχουν τίποτε νὰ πράξουν ἐπὶ τῶν καταλόγων τοῦ 63. Τὴν Δευτέραν λοιπὸν δύναται νὰ συζητηθῇ.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ νὰ συζητηθῇ πρέπει νὰ παραδεχθῆτε τὸ κατεπεῖγον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον διὰ νὰ συζητηθῇ τὴν Δευτέραν νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη τὸ κατεπεῖγον.

§93ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλλιγᾶ δὲν εἶναι τυπωμένη.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγνώσατε τὸν κανονισμὸν διὰ νὰ μὴ ὑποβάλητε τοιαύτας ἐνστάσεις. Μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν, ἐὰν κριθῇ συζητητέα, τότε νὰ τυπωθῇ. Ἀναγινώσκεται μία πρότασις τῶν ΚΚ. Μακρῆ καὶ Θεοχάρη. Ἡ Βʹ. ἐν Ἀθήναις Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει· Τὸ περὶ καθαιρέσεως τῶν βαθμῶν τῶν δοθέντων εἰς πολίτας ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως δὲν ἐπεκτείνεται εἰς τοὺς τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ μαθητὰς τῆς ναυτικῆς σχολῆς. Ἐν Ἀθήναις, 13 Νοεμβρίου 1863.

Οἱ Πληρεξούσιοι

ΣΤ. ΜΑΚΡΗΣ,

Δ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ,

Θ. ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ.

§95ΜΑΚΡΗΣ. Προσδιορίζω ἡμέραν τὴν προσεχῆ Τετάρτην.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλη πρότασις τοῦ Κ. Σούϊδα. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει· Ἄρθρον 1. Ἀπὸ τὸν περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμον ἀφαιρεῖται τὸ δρακόντιον ἄρθρον 5, τὸ πραγματευόμενον περὶ τοῦ τόπου τῆς διαμονῆς τῶν εἰς ἀργίαν ἀξιωματικῶν. Ἄρθρον 2. Οἱ εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην ὑπαγόμενοι ἀξιωματικοὶ δύνανται νὰ μεταβαίνωσι τοῦ λοιποῦ ὅπου καὶ ἂν θέλωσι, συμμορφούμενοι μόνον μὲ τὰς γενικὰς διατάξεις τῆς πολιτείας, καὶ δηλόνοντες ἅπαξ τὸ μέρος μόνον ἀφ’ ὅπου θέλουσι νὰ λαμβάνωσι τὸν μισθὸν τῆς ἀργίας των. Ἀθῆναι, τῇ 13 Νοεμβρίου 1863.

Χ. ΣΟΥΪΔΑΣ.

§97ΣΟΥΪΔΑΣ. Ὁρίζω τὴν προσεχῆ Τετάρτην.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Παπαγεωργίου. Ἀναγινώσκεται. «Νὰ χορηγηθῇ εἰκοσαήμερος προθεσμία εἰς τοὺς μελισσοτρόφους πρὸς δήλωσιν τῶν μελισσίων των, μετὰ τὴν ὁποίαν θέλει λαμβάνει χώραν ἡ ἀπαρίθμησις.»

§99ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Προχθὲς δυνάμει προτάσεως τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἡ Συνέλευσις παρέτεινε τὴν προθεσμίαν τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν μελισσίων. Ἡ δήλωσις ὅμως εἶχε γείνει κατὰ τὸν Ἰούλιον, ὁπότε ἠξεύρετε ὅλοι, τί ἐγένετο εἰς τὰς ἐπαρχίας. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ δοθῇ προθεσμία δηλώσεως καὶ μετὰ ταῦτα νὰ γείνῃ ἡ ἀπαρίθμησις· ὥστε θέλω νὰ τὴν ἀναπτύξω σήμερον.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ κατεπεῖγον νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγοι) Ἀπεῤῥίφθη. Ποίαν ἡμέραν προσδιορίζετε πρὸς ἀνάπτυξιν;

§101ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Τὴν Παρασκευήν.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἀντικείμενα αὐτῆς εἶναι τὰ ἀκόλουθα.

§103ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὡς πρῶτον ἀντικείμενον, Κύριοι, τῆς ἡμερησίας διατάξεως σημειοῦνται τρεῖς ἐκλογαί. Εἶμαι βέβαιος ὅτι τῶν ἐγγράφων αὐτῶν οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν δὲν ἐλάβετε γνῶσιν. Σᾶς παρακαλῶ ν’ ἀναβάλωμεν τὴν ὑπόθεσιν ταύτην μέχρι τοῦ Σαββάτου, διὰ νὰ μελετήσωμεν τὰς ἐκλογὰς ταύτας καὶ νὰ ἐκφέρωμεν τὴν ψῆφόν μας, ἀφοῦ σχηματίσωμεν ἐπ’ αὐτῶν μίαν μεμελετημένην πεποίθησιν.

§104ΠΟΛΛΟΙ. Ν’ ἀναβληθῶσιν ἐπ’ ἀορίστῳ.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν ἐπ’ ἀορίστῳ νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται πάντες) Παρεδέχθη.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἀρχίζῃ ἡ ἡμερησία διάταξις δὲν ἠμποροῦν νὰ παρεμβληθοῦν ἄλλα ζητήματα· ὅταν τ’ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως παραμελοῦνται, τότε πρὸς τί ἡ ἡμερησία διάταξις;

§107ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Σᾶς εἶχον ζητήσει, πρὶν ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις, τὸν λόγον, καὶ μὲ εἴπατε, ἅμα ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις νὰ μοὶ τὸν δώσητε.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§109ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, νὰ φέρω ζήτημα, τὸ ὁποῖον ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Συνέλευσιν· πρόκειται μόνον νὰ κάμω ἐκ μέρους λαοῦ ὁλοκλήρου ἓν παράπονον καὶ μίαν σύστασιν πρὸς τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ λάβῃ πρόνοιαν. Ἡ ἐπαρχία τῆς Καρυστίας δὲν εἶναι εἰς συγκοινωνίαν μὲ τὴν Πρωτεύουσαν διὰ θαλάσσης, μήτε ἀπὸ τὴν Κύμην, μήτε ἀπὸ τὴν Κάρυστον, μήτε ἀπὸ τὸ Ἀλιβέρι. Τὸ ἀτμόπλοιον διέρχεται ἀπὸ τὸν κόλπον τῆς Εὐβοίας 5 μίλια μακρὰν ἀπὸ τὸ Ἀλιβέρι. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν νὰ συστήσῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὥστε νὰ λάβῃ πρόνοιαν τὸ ἀτμόπλοιον νὰ πιάνῃ εἰς τὸ Ἀλιβέρι. (θόρυβος).

§110ΣΟΥΪΔΑΣ. Λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ παρακαλέσω κἀγὼ νὰ περνᾷ ἀπὸ τὴν Κορώνην. (θόρυβος)

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τοῦ θορύβου, τὸν ὁποῖον ἐπροκάλεσεν ἡ παρατήρησις τοῦ Παππαγεωργίου, βλέπετε τὸ ἀτόπημα, τὸ ὁποῖον προέρχεται ὅτε ζητεῖται ὁ λόγος ἐπὶ πραγμάτων μὴ γνωστῶν εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ἐρχόμεθα λοιπὸν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§112ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ζητήσατε τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως. (θόρυβος)

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀντικείμενον τῆς Συνελεύσεως. Λοιπὸν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον ν’ ἀναπτύξῃ τὴν πρότασίν του περὶ ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς.

§114Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι, τὸ Σῶμα τῆς χωροφυλακῆς, προωρισμένον διὰ νὰ συντελῇ εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν καὶ τάξιν καὶ νὰ ἐνεργῇ ἑτοίμως καθ’ ὅλους τοὺς κλάδους τῆς δημοσίου ὑπηρεσίας, δὲν ἐδύνατο νὰ φθάσῃ εἰς τὸν σκοπὸν τοῦ προορισμοῦ του, εἰμὴ διοικούμενον ἀπὸ ἀρχὴν εἰδικήν, ἡ ὁποία εἶναι τὸ ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς, καταργηθὲν προσωρινῶς ἕνεκα τῶν περιστάσεων καὶ συγχωνευθὲν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν· δὲν ἐβράδυνεν ὅμως καὶ ἤδη, ὅπως καὶ ἄλλοτε ἐγένετο ἐπανειλημμένως, νὰ γείνῃ ἐπαισθητὴ ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ ἐπανέλθῃ τὸ σῶμα τοῦτο εἰς τὴν πρώτην του κατάστασιν, καθόσον ἡ ὑπηρεσία ᾐσθάνετο σπουδαίως τὴν ἔλλειψιν αὐτοῦ. Εἶναι δὲ εὔκολον νὰ ἐννοήσῃ πᾶς τις, ὅτι δὲν δύναται ἄλλως νὰ εὐκολυνθῇ ἡ ὑπηρεσία, ἐνόσῳ τὸ Σῶμα τῆς χωροφυλακῆς εἶναι συγχωνευμένον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο τοσαῦτα ἔχει ποικίλα καὶ σπουδαῖα ἔργα, καὶ ἰδίως ὅτι τὸ τμῆμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐνεργεῖται ἡ ὑπηρεσία τῆς χωροφυλακῆς, εἶναι ἐπιφορτισμένον μὲ πολλὰ καθήκοντα, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ παρέχῃ ἀμέσως καὶ ἐπιτυχῶς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τὴν λοιπὴν ὑπηρεσίαν, ὅταν πρόκηται νὰ ζητηθῇ ἡ συνδρομὴ τῆς χωροφυλακῆς, τὴν ἕτοιμον καὶ τελεσιουργὸν σύμπραξίν του. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου λοιπόν, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω, ζητῶ τὴν ἐπάνοδον εἰς τὸ πρῶτον σύστημα τοῦ σώματος τούτου, δηλ. τὴν σύστασιν ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς, διότι ἄνευ τούτου δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ εἰς εὔρυθμον καὶ σκόπιμον ἐνέργειαν τὰ πρὸς διατήρησιν τῆς δημοσίας τάξεως μέτρα αὐτῆς, οὐδὲ οἱ ἄλλοι κλάδοι τῆς ὑπηρεσίας, ὡς ὁ οἰκονομικὸς, ὁ δικαστικὸς καὶ οἱ λοιποὶ, νὰ εὑρίσκωσι πρόχειρον καὶ ἑτοίμην τὴν συνδρομὴν τῆς δυνάμεως ταύτης, ἥτις, ὡς γνωστὸν, εἶναι τὸ κυριώτατον ὄργανον τῆς ἐκτελέσεως τῶν νόμων. Παρακαλῶ ἡ Συνέλευσις νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, θεωρεῖ συζητητέαν τὴν πρότασιν αὐτὴν, ναὶ ἢ ὄχι; Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι εἶναι συζητητέα παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

§116ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ θεωρηθῇ καὶ κατεπείγουσα.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται τὸ κατεπεῖγον παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ κατεπεῖγον. Θὰ τυπωθῇ λοιπὸν καὶ θὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Παρασκευῆς. Ὁ Κύριος Μαυρομιχάλης ἔχει τὸν λόγον, ὅπως ἀναπτύξῃ τὴν πρότασίν του.

§118ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, ἠναγκάσθην νὰ ὑποβάλω πρότασιν ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων, διότι ἡ Συνέλευσις ἔχουσα νὰ ἀσχοληθῇ εἰς σπουδαιότερα ἔργα, δὲν θὰ κατορθώσῃ νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐγένοντο σπουδαῖαι οἰκονομίαι, διάφοροι καταργήσεις θέσεων κτλ. Ἐπειδὴ ἡ Συνέλευσις μέχρι τοῦδε δὲν ἔπραξε τοῦτο καὶ δὲν γνωρίζω ἐπὶ πόσον θὰ παραταθῇ ἡ ἐξέτασις τοῦ προϋπολογισμοῦ, διὰ τοῦτο φέρω πρότασιν καταργοῦσαν θέσεις τινὰς, ἡ κατάργησις τῶν ὁποίων ὡρίμασεν ἤδη καὶ εἰς τὸν στρατὸν καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν καθὼς καὶ εἰς τὰ μέλη, τὰ ὁποῖα παρεστάθησαν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἐν πρώτοις, Κύριοι, προτείνω τὴν κατάργησιν τῆς ἐφεδρείας τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης· ἐπὶ τούτου νομίζω, ὅτι ἡ ἰδέα εἶναι ὥριμος καὶ χάρις τῆς δημοσίου οἰκονομίας ὁμόφωνος νὰ καταργηθῶσιν αἱ περιτταὶ αὗται θέσεις τῆς ἐφεδρείας εἰς τὸν στρατόν· ἡ θέσις αὕτη, Κύριοι, εἶναι πολυδάπανος, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν φαίνεται ποσὸν 500,000 δραχμῶν πράγματι μὴ ἐξοδευομένων, διαθετουμένων ὅμως εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἡ ἐξόγκωσις τοῦ ὁποίου δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ ἐγείρῃ παράπονα. Κατὰ συνέπειαν θεωρῶ περιττὴν τὴν ἐφεδρείαν, καθόσον ἡ ὕπαρξίς της δὲν προσεκλήθη ἀπὸ ἐθνικὴν ἀνάγκην, ἀλλὰ ἀπὸ λόγους ἄλλους· θέλω ἐξηγήσει τοὺς λόγους, οἵτινες ἐπροκάλεσαν τὴν ὕπαρξιν τῆς ἐφεδρείας, διότι θὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τοὺς λόγους ὑπὲρ τῆς διαλύσεως αὐτῆς· διὰ δύο λόγους ἐθεωρήθη ἀναγκαία ἡ ἐφεδρεία, διὰ νὰ ἀποσύρῃ ἄτομα ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ μὴ δυνάμενα ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων καὶ ὡς ἐκ τῶν ἀπαιτήσεων τοῦ ἐπαγγέλματός των νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπιτυχῶς ἕνεκα ὑπερηλικιότητος, ἕνεκα ἐλλείψεως γνώσεων καὶ ἕνεκα διαφόρων αἰτίων, τὰ ὁποῖα καθιστοῦν τὴν ὕπαρξίν των οὐχὶ περιττὴν, ἀλλὰ καὶ ἄσκοπον· διὰ ταῦτα ἡ τότε Κυβέρνησις καθιέρωσε τὸ σύστημα τῆς ἐφεδρείας, μετέφερεν ὅλους τοὺς ἀνικάνους ἀξιωματικοὺς εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην, καὶ διὰ νὰ μὴ τούς ὑποβάλλῃ εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς συντάξεως ἡ ὁποία πράγματι εἶναι ἀναπαυτικὴ πρὸς ὕπαρξιν ἑνὸς ἀτόμου, οὐχὶ καὶ ἀξιωματικοῦ, διὰ τοῦτο κατήρτισε τὸ σῶμα αὐτὸ τοῦ ὁποίου αἱ ἀποδοχαὶ εἶναι τὰ ¾ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀποδοχῶν· φρονῶ κατὰ συνέπειαν καὶ διὰ λόγους οἰκονομικοὺς ὅτι τὸ σῶμα αὐτὸ εἶναι περιττόν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ σῶμα τῆς ἐφεδρείας τῆς θαλάσσης γνωρίζετε καὶ ἄλλοτε ἐγένετο λόγος εἰς τὴν Συνέλευσιν ὑπὸ τοῦ πρώην ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅστις ἔφερε πρότασιν περὶ καταργήσεως τῆς ἐφεδρείας τοῦ στρατοῦ τῆς θαλάσσης· κατὰ τὴν συζήτησιν θ’ ἀναπτύξω ὅτι καὶ εἰς τὴν σύστασιν τῆς ἐφεδρείας αὐτῆς ὑπῆρχον οἱ αὐτοὶ λόγοι ὡς καὶ εἰς τὴν ἐφεδρείαν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, δηλαδὴ ἡ περίθαλψις, ἡ εὔνοια τῆς Κυβερνήσεως, καὶ μάλιστα πρὸς τινας ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι σχεδὸν πλήρεις τὰς ἀποδοχάς των, κάθηνται εἰς τὰς οἰκίας των καὶ δὲν προσφέρουσι τὴν ἐλαχίστην ὑπηρεσίαν εἰς τὴν πολιτείαν· διὰ τοῦτο θέλω, ὥστε καὶ ἡ ἐφεδρεία τῆς θαλάσσης νὰ καταργηθῇ, καθόσον καὶ ἡ προγενεστέρα κυβέρνησις ὑπέβαλε τοιοῦτον νομοσχέδιον, οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἔχοντες τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως, καὶ ὄντες εἰς ἐφεδρείαν, ὀφείλουσι νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν σύνταξιν, διότι ἐκ τῶν προτέρων ἀπεδείχθησαν ἀνίκανοι· προτείνω λοιπὸν οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἔχοντες τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως νὰ λαμβάνωσι τὴν σύνταξίν των· οἱ δὲ μὴ ἔχοντες μένουσιν ἐν ἀργίᾳ μέχρι τῆς συμπληρώσεως τοῦ χρόνου τῆς συντάξεώς των. Δεύτερον θεωρῶ περιττὴν τὴν ὕπαρξιν τοῦ στρατιωτικοῦ ἱπποφορβείου καὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς χωροφυλακῆς· πρό τινος ἐνομοθέτησαν νέας θέσεις νομοεπιθεωρητῶν, ἐπὶ τοῦ πεζικοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς· νομίζω, ὅτι καὶ ἡ θέσις αὕτη εἶναι πάντῃ περιττὴ, καθόσον οἱ νομοεπιθεωρηταὶ οὐδὲν κάμνουσιν ἢ ἐξέρχονται εἰς περιοδείαν ἅπαξ τοῦ ἔτους μὴ φέροντες οὐδὲν ἀποτέλεσμα, ἀλλὰ μόνον διὰ τῶν ἐπιμισθίων των ἐπιβαρύνουσι τὸ δημόσιον ταμεῖον. Τρίτον προτείνω τὴν κατάργησιν τοῦ ἑνὸς τῶν στρατοδικείων καὶ τοῦ ἀναθεωρητικοῦ, ἐξαιρέσει τοῦ προέδρου, τοῦ Β. Ἐπιτρόπου καὶ τοῦ γραμματέως. Ἀφοῦ ἔκαμα τὴν πρότασιν αὐτὴν μοὶ ἐγένετο ἡ παρατήρησις περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ ἑνὸς τῶν στρατοδικείων. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ στρατὸς εἶναι πολλὰ ὀλίγος, ὥστε νὰ συντηρῇ δύω στρατοδικεῖα· ἀλλὰ μοὶ εἶπον ὅτι περιστέλλεται πολὺ ἡ διαδίκασις τῶν δικαιωμάτων τοῦ στρατιώτου, ὅταν ὑπάρχῃ ἓν καὶ μόνον δικαστήριον, ὅταν δικάζῃ ἀνεκκλήτως· ὅταν δὲ τὸ ἀναθεωρητικὸν ἀκυρώσῃ τὴν ἀπόφασιν, ποῖος θὰ δικάσῃ; τὸ ἴδιον δικαστήριον δὲν δύναται· διότι θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τοὺς ἰδίους δικαστάς. Φρονῶ ὅμως, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ τροποποίησις εἰς τὸ προσωπικὸν, ὅταν τὸ ἀναθεωρητικὸν ἀκυροῖ μίαν ἀπόφασιν νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ μεταῤῥυθμίζῃ τὸ προσωπικὸν, (θόρυβος). Καθόσον ἀφορᾷ τὸ ἀναθεωρητικὸν, προτείνω τὴν κατάργησιν αὐτοῦ ἐκτὸς τοῦ Προέδρου, τοῦ Βασ. Ἐπιτρόπου καὶ τοῦ Γραμματέως. Ἠξεύρετε, ὅτι στρατιωτικὰ ἐγκλήματα δὲν διαπράττονται πολλά· ἑπομένως τὸ νὰ ὑπάρχουν 6 ἢ 7 ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ μὲ βαθμὸν, καὶ νὰ πληρόνωνται ἵνα συνέρχωνται ἅπαξ τὴν τριμηνίαν πρὸς ἀναθεώρησιν μιᾶς δίκης, εἶναι, νομίζω, περιττόν. Πέμπτον, Κύριοι, προτείνω τὴν κατάργησιν τῆς διαθεσιμότητος. Εἰς τὴν Ἑλλάδα, Κύριοι, ὁσάκις μετεφράσθη Γαλλικὸς νόμος παρεξηγήθη εἴτε ἐν γνώσει, εἴτε ἐν ἀγνοίᾳ. Εἰς τὴν Γαλλίαν ὑπάρχει κατάστασις διαθεσιμότητος ἐπὶ τῶν στρατηγῶν καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ἀλλ’ ἡ κατάστασις αὕτη παρεξηγήθη διὰ τὴν Ἑλλάδα. Π. χ. εἰς τὴν Γαλλίαν ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας εἶναι 100 στρατηγοὶ, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὅλοι διαθέσιμοι· ἐξ αὐτῶν ἔχει 10 διαθεσίμους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους θεωρεῖ ἀναγκαίους εἰς τὴν πρώτην περίστασιν. Ἐνῷ εἰς τὴν Ἑλλάδα παρατηρεῖται τὸ ἐναντίον, οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ὅταν δὲν ἦναι εἰς ὑπηρεσίαν, εἶναι διαθέσιμοι. Ἕκτον, Κύριοι, προτείνω τὴν κατάργησιν τοῦ ἀρχιατροῦ. Ἕβδομον, Κύριοι, προτείνω καὶ τὴν κατάργησιν ὅλων τῶν φρουραρχείων, ἐκτὸς ἐκείνων τῶν Ἀθηνῶν, τοῦ Ναυπλίου καὶ Παλαμηδίου. Οἱ λόγοι οὗτοι περὶ καταργήσεως πάντες εἶναι ἰσχυροὶ, διότι ἐγένοντο πρὸς ἐξοικονόμησιν προσώπων. Ὄγδοον, Προτείνω τὴν κατάργησιν τοῦ ἀρχηγείου τῶν μεθορίων, τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ πεζικοῦ, τῶν στρατηγῶν καὶ νομοεπιθεωρητῶν. Ἔννατον, προτείνω τὴν κατάργησιν τοῦ ἀρχηγείου τοῦ μηχανικοῦ, ἡ ὕπαρξις τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι ἢ ταχυδρομική, δὲν κάμνει ἄλλο παρὰ νὰ διαβιβάζῃ ἔγγραφα. Τελευταῖον προτείνω τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ γραφείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν σύμφωνα μὲ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τῆς ὁποίας καταργοῦμεν τμήματά τινα, ὅπου ὑπάρχει σωρεία ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαλλήλων. Ἡ ἁπλοποίησις τοῦ Γραφείου θὰ συντείνῃ καὶ εἰς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας, καὶ εἰς τὴν οἰκονομίαν. Αὐτὴ εἶναι, Κύριοι, ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω εἰς ὑμᾶς, καὶ ἡ ὁποία θὰ φέρῃ ἀρκετὴν οἰκονομίαν.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, ὅσοι θεωροῦν ὡς συζητητέαν τὴν πρότασιν, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ὁ Κύριος Καλλιγᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§120ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἀφοῦ ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑπέβαλε πρότασιν περὶ ἐνόρκων, ἥτις μέλλει νὰ συζητηθῇ τὴν προσεχῆ Τρίτην, νομίζω περιττὸν νὰ δαπανήσω εἰς ὑποστήριξιν τῆς προτάσεώς μου τὴν ὥραν τῆς Συνελεύσεως· ζητῶ μόνον τὴν ἄδειαν ἵνα τυπωθῇ καὶ ἡ πρότασίς μου, καὶ παραπεμφθῇ μετὰ τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Σουΐδας ἔχει τὸν λόγον.

§122ΣΟΥΪΔΑΣ. Ἐπειδὴ οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ, ὅτι ὁ στρατὸς εἶχε τὴν πρωτοβουλίαν εἰς τὴν ἐπανάστασιν· (θόρυβος). Μὴ ταράττεσθε, Κύριοι, καὶ τότε, ὅτε ὑπέβαλον τὴν πρότασίν μου, εἶπον, ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τῶν ἀμοιβῶν, καὶ ὅτι οἱ μὲν πολῖται ν’ ἀνταμειφθῶσιν, ὡσαύτως δὲ καὶ οἱ στρατιῶται, ἀλλ’ ἀναλόγως τῆς ἱκανότητός των καὶ τῆς ὑπηρεσίας των. Ἡ Κυβέρνησις καλῶς ποιοῦσα ἤμειψε τὴν κατωτέραν τάξιν τοῦ στρατοῦ ἐπὶ τοῦ παρόντος, καὶ ἔφερεν ὑπαξιωματικούς τινας εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι βαθμὸς ἀνώτερος, ἀλλὰ πάντοτε ὑπαξιωματικοῦ, δυναμένης τῆς Κυβερνήσεως διοικητικῶς νὰ τὸν ἀφαιρέσῃ. Ἐν τούτοις ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς πολλὰς ἐπαναστατικὰς ἐκδουλεύσεις δὲν παρῆξεν, ἐκτὸς τινῶν εὐαρίθμων ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀξιωματικῶν γνωστῶν εἰς ὅλους, καὶ μολαταῦτα ἔγειναν ἀνθυπομοίραρχοι μερικοί, ὅλως ἀντεπαναστάται, καὶ ἔλαβον δικαιώματα πολὺ μεγαλεῖτερα τῶν ἐπαναστατῶν, δηλ. ἐπροβιβάσθησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπρεπε νὰ προβιβασθῶσιν· ἐν τούτοις ὑπάρχουσι τινὲς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δικαιώματα κεκτημένα πασιφανῆ, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἀνέφερον, ὁ Γεώργιος Σπορίδης, ὁ ὁποῖος ἦτο μαζὺ μὲ τὸν ἀείμνηστον στρατηγὸν Γρίβαν, καὶ ἐν τούτοις εἶναι ἐνωμοτάρχης εἰσέτι, ἐνῷ ἕτεροι εἶναι ἀνθυπομοίραρχοι, καί τοι ἀντεπαναστάται, ἀνίκανοι καὶ νεώτεροι. Τέλος πάντων, Κύριοι, νομίζω, ὅτι συνέβησαν ἄτοπα πολλὰ, τὰ ὁποῖα διὰ νὰ διορθωθῶσι, προτείνω, ὥστε ἅπαντες, οἱ ἀπὸ τῆς 10 Ὀκτωβρίου προβιβασθέντες ἄνευ ἐξετάσεως νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξετάσεις, εἰς τὰς ὁποίας νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ ὅλοι οἱ ὑπαξιωματικοὶ τῆς τότε ἐποχῆς καὶ ὁ μνησθεὶς Γεώρ. Σπορίδης κ. λ. Ἐκτὸς δὲ τῆς ἱκανότητος αὐτῶν, προτείνω νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ἐπαναστατικὸν δικαίωμα κατὰ προτίμησιν, ἤτοι προτείνω νὰ πέσωσιν ὅλοι οὗτοι οἱ ἀνθυπομοίραρχοι τοῦ βαθμοῦ των, καὶ δώσωσιν ἐξετάσεις μετὰ τῶν μνησθέντων εἰσέτι ὑπαξιωματικῶν, καὶ κατόπιν λάβωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου οἱ δικαιούμενοι κατὰ τοὺς κειμένους νόμους καὶ τὰ ἐπαναστατικὰ δικαιώματα, ἐὰν ὑπάρχωσι θέσεις χηρεύουσαι.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θεωρεῖτε συζητητέαν τὴν πρότασιν;

§124ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§125ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ὁ νόμος ὅστις μᾶς διέπει, λέγει, ὅτι ὁσάκις προτείνεται πρότασις ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ φέρων αὐτὴν νὰ προσδιορίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως. Σήμερον ἐγένετο μία ἀνάπτυξις, καὶ ἠθέλησεν ὁ προτείνων νὰ παραστήσῃ τὴν ὀρθότητα τῆς προτάσεώς του, καὶ νὰ προσδιορισθῇ ἡ ἡμέρα, καθ’ ἣν πρέπει ἐκτενέστερον......

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγνώσατε τὸ 30 ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ· ἰδοὺ τὶ λέγει, «ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἀποφασίσῃ, ὅτι εἶναι συζητητέα, τυποῦται»· θὰ ἐρωτηθῇ λοιπὸν ἡ Συνέλευσις ἐὰν τὴν θεωρῇ συζητητέαν. Λοιπὸν ἐρωτῶ πάλιν, οἱ θεωροῦντες τὴν πρότασιν ὡς συζητητέαν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Σ. Λόντου. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ ἐθνικὴ Συνέλευσις τῶν Ἑλλήνων Ψηφίζει· Ἄρθρον 1. Μέχρις οὗ τακτοποιηθῶσι τὰ τῆς ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, πάντες οἱ μέχρι τοῦδε ἑκουσίως καταταχθέντες καὶ ὑπηρετήσαντες ἐν τῇ ἐθνοφυλακῇ ἀμφοτέρων τῶν πόλεων, καὶ οἱ ὑπὸ τῶν Δημάρχων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἐξακριβωθέντες καὶ ἐξακριβωθησόμενοι, ὡς ἔχοντες τὰ ὑπὸ τοῦ Νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα, κάτοικοι τῶν δύο πόλεων ἀναλαμβάνουσι τά τε δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ ἐθνοφύλακος. Ἄρθρον. 2. Οἱ οὕτω προστεθησόμενοι εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν τῶν δύο πόλεων θέλουσι καταταχθῆ κατὰ λόγον τῆς κατοικίας ἑκάστου, εἰς τοὺς ἤδη σχηματισθέντας οὐλαμοὺς, λόχους καὶ τάγματα τῆς ἐθνοφυλακῆς, μέχρι τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἀνωτάτου ὅρου τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν. Γενομένης δὲ ὑπερβάσεως τοῦ ἀριθμοῦ τούτου, θέλει ἐνεργεῖσθαι κατὰ Νόμον σχηματισμὸς προσθέτων οὐλαμῶν, λόχων καὶ ταγμάτων, καὶ ἐκλογὴ ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀξιωματικῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου. Ἄρθρον 3. Ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία θέλει ἐκδώσει προσωρινὸν κανονισμὸν περὶ τῆς πειθαρχίας τῆς ἐθνοφυλακῆς. Πειθαρχικαὶ δὲ ποιναὶ ὁρίζονται τὸ πρόστιμον καὶ ἡ προσωπικὴ κράτησις, καὶ αὕτη μὲν δὲν δύναται νὰ ᾖ ἀνωτέρα τῶν τριῶν ἡμερῶν, ἐκεῖνο δὲ τῶν δραχμῶν δέκα.

Σ. ΛΟΝΤΟΣ,

Πληρεξούσιος Αἰγιαλείας Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Ἄρθρον 1. Ἀνὰ πᾶσαν Κυριακὴν τῆς ἑβδομάδος θέλουν κλείεσθαι ἅπαντα ἀνεξαιρέτως τὰ ἐν τοῖς πόλεσιν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ὑπάρχοντα καταστήματα ἀπὸ τῆς 1ης ὥρας Μ. Μ. μέχρι τῆς ἑσπέρας, ὅπως διευκολύνηται ἡ ὑπηρεσία τῶν γυμνασίων τῆς ἐθνοφυλακῆς εἰς ἀμφοτέρας τὰς πόλεις. Ἄρθρον. 2. Πᾶσα παράβασις τοῦ ψηφίσματος τούτου καταδιώκεται καὶ τιμωρεῖται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἐν ἰσχύϊ ποινικοῦ Νόμου.

Σ. ΛΟΝΤΟΣ,

Πληρεξούσιος Αἰγιαλείας. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς συζητήσεως;

§127ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ὁ νόμος.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θεωρεῖται ὡς συζητητέα;

§129ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§130Σ. ΛΟΝΤΟΣ. Ἡ σημερινὴ κατάστασις, Κύριοι, τῆς Ἐθνοφυλακῆς προὐκάλεσε τὴν πρότασιν αὐτήν· καὶ ἡ ἀθλία αὕτη κατάστασις ὑφίσταται, διότι εὐθὺς ἀπ’ ἀρχῆς τῆς συστάσεώς της δὲν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος καθ’ ὅλα αὐτοῦ τὰ μέρη, καὶ ἰδίως εἰς τὸ πειθαρχικὸν αὐτοῦ μέρος· διὰ τοῦτο σήμερον ἡ Ἐθνοφυλακὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνέρχηται οὔτε εἰς γυμνάσια, οὔτε νὰ ἐκτελῇ ἄλλας ὑπηρεσίας ἀναγομένας εἰς τὸν προορισμόν της· ὁ Κ. Σαρίπολος ἀντέλεξεν, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη δὲν εἶναι συζητητέα· λέγομεν, ὅτι ὑπαρχούσης τῆς ἐθνοφυλακῆς εἰς τοιαύτην κατάστασιν σήμερον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρηθῇ ἐπὶ τὸ μέλλον· τὸ προτεινόμενον δὲ μέτρον εἶναι ὅλως διόλου προσωρινὸν· μᾶς παραπέμπει δὲ εἰς τὴν σύστασιν τῶν πειθαρχικῶν συμβουλίων, τὰ ὁποῖα διατάσσει ὁ νόμος· ταῦτα εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν ἐσυστήθησαν εἰσέτι, διότι δὲν ἐξεδόθη τὸ κανονιστικὸν διάταγμα, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος ἀναφέρει, διὰ τοῦ ὁποίου κανονίζεται ἡ διαδικασία τῶν συμβουλίων αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ τὸ διάταγμα τοῦτο ἂν ἐκδοθῇ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ ἡ σύστασις τῶν πειθαρχικῶν συμβουλίων, καθόσον τὸν ἐθνοφύλακα, τὸν ὁποῖον σήμερον θέλετε καταγγείλει ὡς μὴ ἐκπληροῦντα τὸ καθῆκόν του, δὲν δύνασθε νὰ τὸν δικάσητε ἐνώπιον τοῦ πειθαρχικοῦ συμβουλίου καὶ ἐπιβάλλητε κατ’ αὐτοῦ ποινὴν, διότι ἀμέσως θὰ σᾶς φέρῃ τὴν ἀντίῤῥησιν, ὅτι δὲν εἶναι νομίμως κατατεταγμένος, ὅτι δὲν εἶναι ἐθνοφύλαξ, διότι δὲν προηγήθησαν αἱ διατυπώσεις, τὰς ὁποίας ὁ νόμος παρακελεύει διὰ τὴν κατάταξίν του. Λοιπὸν διὰ τῆς ἀντιῤῥήσεως αὐτῆς δὲν δύνασθε νὰ ἐπιβάλλητε αὐτῷ ὁποιανδήποτε ποινήν. Ἡ πρότασις αὕτη, Κύριοι, τροποποιεῖ ἐν μέρει τὰς διατυπώσεις τῆς κατατάξεως, λέγει ὅτι «οἱ καταταχθέντες ἐν γένει» χωρὶς νὰ προηγηθῶσιν αἱ διατυπώσεις αὗται, τὰς ὁποίας παραγγέλλει ὁ νόμος· τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ ψηφίσματος λέγει «ὅσοι κατετάχθησαν μέχρι τοῦδε κτλ. καὶ ὑπηρέτησαν εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν αὐτοὶ ἀναλαμβάνουσι τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ ἐθνοφύλακος»· βλέπετε λοιπὸν, ὅτι γίνεται μία τροποποίησις τῶν διατυπώσεων ἐκείνων, τὰς ὁποίας ὁ νόμος θέτει· καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάταξιν, εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον ἀναφέρεται ὅτι «ἐὰν εἰς τὰς νέας κατατάξεις προστεθῶσι καὶ ἄλλοι, νὰ καταταχθῶσιν εἰς λόχους καὶ τάγματα»· εἰς δὲ τὸ τρίτον ἄρθρον τροποποιοῦνται ἐπίσης αἱ διατάξεις αἱ πειθαρχικαί τοῦ περὶ ἐθνοφυλακῆς νόμου, ἔχει δὲ οὕτως· «ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία θέλει ἐκδώσει προσωρινὸν κανονισμὸν περὶ τῶν πειθαρχικῶν ποινῶν τῶν ἐπιβαλλομένων εἰς τὴν ἐθνοφυλακήν», καὶ προσδιορίζονται δύο ποιναὶ μόνον, τὸ πρόστιμον καὶ ἡ προσωπικὴ κράτησις. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ κανονισμοῦ αὐτοῦ, θὰ ὁρίσῃ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἡ διαδικασία αὐτὴ γίνεται. Τελευτῶν τὸν λόγον μου, προσθέτω ὅτι τὸ ψήφισμα τοῦτο, Κύριοι, δὲν ἔχει ἄλλον σκοπὸν παρὰ μόνον καὶ μόνον τὴν συντήρησιν τῆς ὑπαρχούσης ἐθνοφυλακῆς· εἰς τὸ μέλλον εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μεριμνῶσα ὑπὲρ τῆς σπουδαίας ταύτης ἐθνικῆς δυνάμεως θέλει φροντίσει περὶ τῆς διοργανώσεως καὶ τακτοποιήσεως τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἐφαρμόζουσα τὸν νόμον καθ’ ὅλα αὐτοῦ τὰ μέρη. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἐνόμισα καλὸν νὰ ἐπιφέρω πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς προτάσεως ταύτης.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω τὸ ζήτημα.

§132ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἡ κατάστασις τῆς Ἐθνοφυλακῆς, Κύριοι, ὡς εἶπεν ὁ προαγορεύσας, δὲν εἶναι καλή· τίς πταίει; ὁ νόμος πταίει; αἱ περιστάσεις, καθ’ ἃς συνεστήθη ἡ ἐθνοφυλακή; Τοῦτο δὲν τὸ γνωρίζω, καὶ τοῦτο πρέπει νὰ μάθωμεν· πρέπει λοιπὸν νὰ συζητηθῇ τὸ τοιοῦτον, διὰ νὰ εὕρωμεν τίς ὁ πταίων, καὶ νὰ εὕρωμεν τὴν διόρθωσιν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι ἀναγκαία ἡ συζήτησις.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θεωροῦντες τὴν πρότασιν ὡς συζητητέαν, νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι)· ἀπεῤῥίφθη.

§134ΠΟΛΛΟΙ. Ἀπεῤῥίφθη; ἐξ ἐναντίας παρεδέχθη, Κ. Πρόεδρε.

§135ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἀπεφασίσατε μόνος σας, Κ. Πρόεδρε, χωρὶς νὰ ἐρωτήσητε τὸ Προεδρεῖον.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθίσατε νὰ τὸ ἐπαναλάβω.

§137ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἀφοῦ ἀπηγγείλατε τὸ ἀποτέλεσμα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ πρότασις εἶναι συζητητέα νὰ σηκωθῶσι (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Ὅταν βαρύνεσθε νὰ σηκώνεσθε, τί νὰ σᾶς κάμω; Ἀναγινώσκεται ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ. «Τὰ διαβατήρια διὰ τὴν ἐντὸς τοῦ Κράτους συγκοινωνίαν καταργοῦνται ἀπὸ ά. Ἰανουαρίου 1864.»

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θεωρεῖται συζητητέα;

§140ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Πύρλα περὶ ἀπονομῆς ἐθνικῆς εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν ἄρτι ἀποβιώσαντα Βασιλέα τῆς Δανίας Φρεδερῖκον.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§143ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θεωροῦντες αὐτὴν συζητητέαν νὰ σηκωθῶσιν.

§145ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§146ΕΤΕΡΟΙ. Ἂς τὴν ἀναπτύξῃ ὁ Κ. Πύρλας.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σπουδάσατε τὸν κανονισμόν. Τί νὰ σᾶς κάμω ἐγώ;

§148ΠΥΡΛΑΣ. Οὐδεὶς ἀγνοεῖ, ὅτι ὁ ἄρτι ἀποβιώσας Βασιλεὺς τῆς Δανίας Φριδερῖκος ὁ ἕβδομος διετέλεσε φιλέλλην κατὰ τὰς τελευταίας ἐποχὰς τῆς Ἑλλάδος. Εἰς αὐτὸν ὀφείλεται κατὰ πολὺ μέρος ἡ ἐπιτάχυνσις τῆς ἐλεύσεως τοῦ βασιλέως καὶ ἡ διευκόλυνσις τῆς παραχωρήσεως τῆς Ἑπτανήσου, (θόρυβος). Εἶναι ἰδέαι μου, τὰς ὁποίας δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀποδοκιμάσητε· διὰ τοὺς λόγους τούτους ἐθεώρησα εὔλογον νὰ ἐκφράσῃ ἡ Συνέλευσις τὴν εὐγνωμοσύνην τῆς χάριτος ταύτης διὰ τρόπου καταλλήλου, ὡς ἀνήκει εἰς ἄνδρας ὠφελήσαντας τὴν πατρίδα καὶ ἀποβιώσαντας. Ἡ ἀπόδοσις τῆς εὐγνωμοσύνης εἶναι αἴσθημα....

§149ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκεῖ Κ. Πύρλα.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θεωροῦντες τὴν πρότασιν ὡς συζητητέαν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἀπεῤῥίφθη. Ὁ Κ. Βαλτινὸς ἔχει ἑτέραν πρότασιν.

§151ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἶμαι κατὰ τῶν ἀναπτύξεων, ν’ ἀναγνωσθῇ μόνον. Ἀναγινώσκεται ὡς ἑξῆς· Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει· Τὸ περὶ ἀπολύσεως ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ ἀνθυπασπιστῶν ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως ὑπὸ στοιχ. ( ) δὲν ἀφορᾷ τοὺς ἐν τῇ στρατιωτικῇ σχολῇ τῶν εὐελπίδων μαθητεύσαντας.

Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θεωρεῖται συζητητέα;

§153ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Ἀναγινώσκεται ἑτέρα πρότασις τῶν ΚΚ. ὑπουργῶν Δρόσου καὶ Δελιγιάννη περὶ τῆς συστάσεως ταμείου εἰς Κωνσταντινούπολιν. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· Ἄρθρ. 1. Παρὰ τῷ ἐμπορικῷ γραφείῳ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνικῆς πρεσβείας συνιστῶνται, ά) θέσις μονίμου ταμίου, ἔχοντος βαθμὸν ταμίου ά. τάξεως καὶ μισθὸν ἐκ δραχ. τετρακοσίων κατὰ μῆνα ὑπὸ τὸν τίτλον «Ταμίας παρὰ τῇ ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνικῇ πρεσβείᾳ»· β) θέσις βοηθοῦ τοῦ ταμίου τούτου, ἔχοντος βαθμὸν ταμίου γʹ τάξεως καὶ μισθὸν ἐκ δραχμῶν διακοσίων πεντήκοντα κατὰ μῆνα ὑπὸ τὸν τίτλον ὑποταμίου. Ἄρθρ. 2. Ὅ,τε ταμίας καὶ ὁ ὑποταμίας διορίζονται καὶ παύονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, προσυπογεγραμμένου ὑπὸ τῶν ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργῶν· ὑπάγονται δὲ ἀμφότεροι εἰς τὰς διαταγὰς καὶ ὁδηγίας τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργοῦ, ὅστις ὅμως ὀφείλει προηγουμένως νὰ συνεννοῆται περὶ αὐτῶν καὶ συμφωνῇ μετὰ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἄρθρ. 3. Ἀπόντος ἢ κωλυομένου τοῦ ταμίου, ἀναπληροῖ αὐτὸν ὁ ὑποταμίας ὑπὸ ἰδίαν του εὐθύνην, λαμβάνων ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρὸς τῷ μισθῷ αὑτοῦ καὶ τὸ ἓν τέταρτον τῆς μισθοδοσίας τοῦ ταμίου κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀπουσίας τούτου. Ἄρθρ. 4. Τὰ καθήκοντα καὶ ἡ ἁρμοδιότης τοῦ ἀνωτέρω ταμίου κανονισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος. Ἄρθρ. 5. Ὁ ταμίας δίδει ἐγγύησιν ταμίου γʹ τάξεως, ὁ δὲ ὑποταμίας δίδει ὡσαύτως ἐγγύησιν ἴσην πρὸς τὸ ἥμισυ τῆς ἐγγυήσεως τοῦ ταμίου. Ἄρθρ. 6. Ἀμέσως μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ παρόντος νόμου ἡ θέσις τοῦ μέχρι τοῦδε ἐκπληροῦντος χρέη ταμίου παρὰ τῇ ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνικῇ πρεσβείᾳ γραμματέως ά. τάξεως καταργεῖται.

Δ. ΔΡΟΣΟΣ. Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θεωρεῖται συζητητέα;

§155ΣΧΙΝΑΣ. Ἡ σημερινὴ ὡρίσθη ἡ ἡμέρα τῆς ἀναπτύξεως αὐτῆς τῆς προτάσεως; Παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κανονισμός.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§157ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἀναπτυχθῇ αὐτὴ ἡ πρότασις, νὰ μάθωμεν πόσα εἶναι τὰ εἰσπραχθέντα ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολιν.

§158ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμοία πρότασις ἢ σχετικὴ αὐτῆς ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸν Κ. Κουμουνδοῦρον, ἥτις παρεπέμφθη εἰς τὰ τμήματα· νομίζω ὅτι ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῆς συζητήσεως αὐτῆς νὰ συζητηθοῦν αἱ δύω ὁμοῦ, διότι δὲν ὑπάρχει καμμία διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύω προτάσεων.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Δελιγιάννης εἶναι παρών;

§160ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἀνάγκην ἀναπτύξεως ἡ πρότασις.

§162ΣΧΙΝΑΣ. Μάλιστα, νὰ μὴ παραβιάζεται ὁ κανονισμός.

§163Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριοι πληρεξούσιοι! Πρὸ πολλῶν ἤδη ἐτῶν ἡ λογιστικὴ ὑπηρεσία τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβείας χωλαίνει μὲ ὅλας τὰς προσπαθείας καὶ τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Αἱ πληρωμαὶ δὲν γίνονται πάντοτε σύμφωνοι μὲ τὰς διατάξεις τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν κειμένων νόμων· συνέβησαν πολλάκις ὑπερβάσεις κατὰ τὴν λογιστικότητα, αἱ δὲ ὑπερβάσεις αὗται ἔφερον τοιαύτην σύγχυσιν, ὥστε, εἴτε ἐκ τῆς ἀνικανότητος τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐπιτετραμμένα τὴν διεύθυνσιν τοῦ λογιστικοῦ μέρους τῆς πρεσβείας, εἴτε διότι τὰ πρόσωπα αὐτὰ δὲν εἶχον ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των τὴν ἀνεξαρτησίαν ἐκείνην, ἥτις φαίνεται ἀναγκαία, ὅπως μὴ ὑπείκωσιν εἰς διαταγὰς, ἀφορώσας ἀτάκτους πληρωμὰς, ὅπως καὶ ἂν θεωρηθῇ τὸ πρᾶγμα, οἱ ὑπάλληλοι, οἵτινες διεύθυνον τὸ ταμεῖον, ὑπέστησαν καταδιώξεις συνεπείᾳ ἐξελέγξεών τινων γενομένων, τῶν ὁποίων ἀποτέλεσμα ἦτο τὸ νὰ ἐπιβαρυνθῶσιν αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι καὶ νὰ προκύψουν καὶ ὑπόνοιαι διάφοροι κατ’ αὐτῶν. Ὁ πρῶτος Ταμίας, γραμματεὺς ἔχων τὴν διεύθυνσιν τοῦ ταμείου, ἦτο ὁ Κύριος Πρ. Φάραγγας. Οὗτος ἐπαύθη συνεπείᾳ τοιούτων ὑπονοιῶν, κατεδιώχθη ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἀπελύθη ἐνώπιον τοῦ κακουργοδικείου Σύρου, οὐχ ἧττον ὅμως ἔμεινεν ἓν ἔλλειμμα προφανὲς εἰς τὸ ταμεῖον τῆς πρεσβείας. Μετ’ αὐτὸν διωρίσθη ἄλλος γραμματεὺς διευθυντὴς τοῦ Ταμείου, λεγόμενος Χαριτίδης, καὶ εἰς τὴν διαχείρισιν αὑτοῦ ἀνεφάνησαν αἱ αὐταὶ καὶ μεγαλείτεραι ἐλλείψεις καὶ ἀταξίαι· ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἔπαθεν ὕστερον φρενοβλάβειαν, καμμία καταδίωξις δὲν ἠδύνατο πλέον νὰ γίνῃ· τρίτος ἐπιτετραμμένος τὴν διεύθυνσιν τοῦ ταμείου ἐπίσης ἐπαύθη δι’ ἐλλείψεις καὶ ἀταξίας τοιαύτας· οἱ ὑπάλληλοι ὅμως αὐτοὶ ἐπροφασίζοντο πολλάκις, ὅτι ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των δὲν ἠδύναντο, δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἀνθίστανται εἰς πληρωμὰς, τὰς ὁποίας δὲν ἐθεώρουν συμφώνους πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τοὺς κειμένους νόμους· ἐκ τούτου προῆλθον καθυστερήσεις τινὲς, ἀλλὰ δὲν εἶναι περὶ τούτου ὁ λόγος τώρα· θέλω κάμει κατόπιν λόγον περὶ των καθυστερούντων αὐτῶν· λέγω μόνον ὅτι ὕστερον ἀπὸ ὅλα αὐτὰ τὰ προηγούμενα, ὅλας αὐτὰς τὰς δοκιμὰς, ἐνομίσαμεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ τέρμα πλέον εἰς τοιαύτην κατάστασιν ἀνώμαλον καὶ ὅτι ἐξασφαλίζεται ἡ τακτοποίησις τοῦ κλάδου αὐτοῦ τῆς ὑπηρεσίας, διοριζομένων ὄχι πλέον ὑπαλλήλων ὅλως ἐξαρτωμένων ὑπὸ τῶν προξένων τῶν διευθυνόντων τὸ ἐμπορικὸν γραφεῖον, ἀλλὰ ταμίου ὑποκειμένου εἰς τὰς διατάξεις τοῦ λογιστικοῦ Νόμου καὶ τὰς εὐθύνας καὶ ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχουν καὶ οἱ λοιποὶ ταμίαι τοῦ κράτους. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομίζω, ὅτι τοῦ λοιποῦ τοὐλάχιστον δὲν θέλουν συμβῇ τοιαῦται ἀνωμαλίαι καὶ ἀταξίαι, αἱ ὁποῖαι ἔφερον ἐπὶ τέλους καὶ ζημίαν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§164ΠΟΛΛΟΙ. Καλά!

§165Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὰ περὶ καθυστερούντων, μοὶ φαίνεται, κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω, καὶ κατὰ τὰς βεβαιώσεις, αἵτινες ἐγένοντο εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι, καθὼς ἠξεύρετε, τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο βεβαιοῖ μόνον τὰς εἰσπράξεις, ἡ δὲ εἴσπραξις γίνεται καὶ πρέπει νὰ γίνεται ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ καταδιώξῃ καὶ τοὺς ἐκτὸς ὑπολόγους καθυστεροῦντας, καθὼς ὀφείλει νὰ καταδιώξῃ καὶ τοὺς ἐντὸς, κατὰ τὰς πληροφορίας λοιπὸν, τὰς ὁποίας ἔχω, τὸ καθυστερούμενον ποσὸν ὅλων τῶν προξενικῶν εἰσπράξεων μετὰ μίαν διαχείρισιν 20 ἐτῶν δὲν ὑπερβαίνει τὰς 170, 180, 200 χιλιάδας δραχμῶν, καὶ ἀπέναντι τῶν καθυστερουμένων ἐσωτερικῶν εἰσπράξεων, αἵτινες ἀναβαίνουν εἰς πολλὰ ἑκατομμύρια, καθὼς γνωρίζετε, δὲν εἶναι διόλου παράδοξον τὸ νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἓν καθυστέρημα ἀπὸ ἐξωτερικοὺς ὑπολόγους μετὰ 25 ἔτη ἀναβαῖνον εἰς 180,000 δραχμῶν· δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἤμεθα εἰς τὸν ἔσχατον βαθμὸν αὐστηροὶ διὰ τὸ ποσὸν αὐτὸ, ἐνῷ ἔχομεν 40– 50 ἑκατομμύρια καθυστερούμενα ἐσωτερικά. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ δὲν ἔχει ἀνάγκην περισσοτέρας ἀναπτύξεως, καὶ καθεὶς ἐννοεῖ, διότι εἶναι φανερὸν, ὅτι ἔχει σκοπὸν τὴν ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου εἰς τὸ μέλλον. Καθ’ ἓν μόνον διαφέρει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον φέρω ἐγὼ, ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον τοῦ Κυρίου Κουμουνδούρου, καὶ προλαμβάνω ἀπὸ τοῦδε νὰ φέρω τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς, διὰ νὰ μὴ ἀπαντήσω, ἂν φέρῃ αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ Κ. Κουμουνδούρου ἀναφέρει, ὅτι θέλει συστηθῇ ἐκεῖ ταμίας διατελῶν ὑπὸ τὴν ἀποκλειστικὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργείου τῶν οἰκονομικῶν· κατὰ τοῦτο διαφέρει, διότι ἐγὼ λέγω, οὐχὶ ὑπὸ τὴν ἁρμοδιότητα, ἀλλ’ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, πρῶτον, διότι ὁ ὑπάλληλος οὗτος θ’ ἀποτελῇ πάντοτε μέρος τοῦ προσωπικοῦ τῆς πρεσβείας τῆς Κωνσταντινουπόλεως· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συστηθῇ ἐκεῖ μία ἰδιαιτέρα ἀρχὴ, διότι καὶ αὐτὸ τὸ προξενικὸν δικαστήριον ἀποτελεῖ μέρος τῆς πρεσβείας· ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλος λόγος, ὅτι εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καὶ μάλιστα τὴν Τουρκίαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ οἱαδήποτε ἄλλη ἀρχὴ ἀπὸ τὴν πρεσβείαν, οὐδ’ ἠμπορεῖ νὰ ἐκτελέσῃ τι ἄνευ τῆς ἐνεργείας καὶ τῆς ἐπεμβάσεως τῆς πρεσβείας· οὐδέποτε ὑπάλληλος, ἢ ἀρχὴ οἱαδήποτε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἠμπορεῖ νὰ ἐνεργήσῃ τι, εἰμὴ διὰ τῆς μεσολαβήσεως τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐξωτερικῶν, διότι μόνον αὐτὸ εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ, πῶς πρέπει νὰ ἐνεργῇ οἱανδήποτε ὑπόθεσιν. Ἤθελεν εἶσθαι λοιπὸν βλάβη, ἐὰν ἐγίνετο τοῦτο ἄλλως. Ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος ὑπάλληλος θὰ ἐνεργῇ, ὅπως ἐνεργοῦν οἱ ταμίαι, κατὰ τοὺς νόμους τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ, θὰ ὑπάγεται εἰς ἀμφότερα τὰ ὑπουργεῖα. Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἔχω νὰ δώσω περισσοτέρας διασαφήσεις, τὸ πρᾶγμα εἶναι σαφέστατον, καὶ προτείνω τὸ κατεπεῖγον.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θεωροῦντες τὴν πρότασιν ὡς κατεπείγουσαν νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη· εἶναι καὶ μία ἄλλη πρότασις τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ (θόρυβος).... Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Ἄρθρ. 1. Τὰ ἐν Τεργέστῃ καὶ Μελίτῃ Προξενεῖα μεταβιβάζονται ἀπὸ τῆς πρώτης εἰς τὴν τρίτην κατηγορίαν τῶν προξενικῶν ἀρχῶν, τὴν ὁριζομένην ἐν τῷ ἄρθρῳ 34 § 4 τοῦ ἀπὸ 15 Ὀκτωβρίου 1853 περὶ ὀργανισμοῦ τῶν προξενικῶν ἀρχῶν νόμου, γινόμενα οὕτως ἐντελῶς ἄμισθα. Ἄρθρ. 2. Ἐπίσης μεταβιβάζονται ἀπὸ τῆς δευτέρας εἰς τὴν τρίτην κατηγορίαν, γινόμενα ἐντελῶς ἄμισθα, τὸ ἐν Τριπόλει τῆς Βαρβαρίας Προξενεῖον καὶ τὸ ἐν Βενετίᾳ Ὑποπροξενεῖον. Ἄρθρ. 3. Τὰ ἐν Τριπόλει τῆς Συρίας καὶ ἐν Αἴνῳ Ὑποπροξενεῖα καταργοῦνται. Ἄρθρ. 4. Ὁσάκις διορίζονται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ῥηθέντος νόμου, Γραμματεῖς εἰς Προξενεῖα τῆς τρίτης κατηγορίας, ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ προσδιορίζῃ τὴν μισθοδοσίαν αὐτῶν, λαμβανομένην ἐκ τῶν προξενικῶν εἰσπράξεων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ προϊστάμενος τοῦ Προξενείου θέλει ἀπολαμβάνει πρὸς ἴδιον αὑτοῦ ὄφελος, ἔχων εἰς βάρος του καὶ ὅλας τὰς ὑπηρεσίας τὰς δαπάνας κατὰ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ μνησθέντος νόμου, τὸ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς μισθοδοσίας τοῦ γραμματέως ὑπόλοιπον τῶν προξενικῶν εἰσπράξεων. Ἄρθρ. 5. Ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει ἀπὸ τῆς ἀ. Ἰανουαρίου τοῦ ἔτους 1864.

Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ.

§167ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ ἀνάπτυξις.

§168Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργός). Ἰδοὺ ἡ πρότασις. Τὰ προξενεῖα διαιροῦνται εἰς τρεῖς κατηγορίας, ἡ πρώτη κατηγορία περιέχει προξενεῖα ἄμισθα ἐντελῶς, ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις, τὸ δημόσιον ταμεῖον δὲν χορηγεῖ κανένα μισθὸν, οὔτε εἰς τὸν διευθυντὴν, οὔτε εἰς τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους, οὔτε γραφικὰ ἔξοδα· τὰ προξενεῖα αὐτὰ ἔχουν τὴν εἴσπραξιν, καὶ αἱ εἰσπράξεις αὗται χορηγοῦνται ἀντὶ μισθοῦ. Δευτέρα κατηγορία τῶν προξενείων εἶναι ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις δὲν χορηγεῖ μισθὸν, ἀφίνει ὅμως τὰ εἰσοδήματα, δίδει δὲ καὶ μίαν προσεπιχορήγησιν, διότι ἐθεώρησα τὰ προξενεῖα αὐτὰ πολὺ ἀναγκαιότερα τῶν ἄλλων, καὶ ἐπειδὴ αἱ εἰσπράξεις δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, ὥρισα καὶ μίαν ἐπιχορήγησιν. Τρίτη κατηγορία ἡ σπουδαιοτέρα εἶναι τὰ μισθοδοτούμενα προξενεῖα, τῶν ὁποίων οἱ διευθυνταὶ λαμβάνουν μισθὸν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, καθὼς καὶ ὅλοι οἱ παρ’ αὐτοῖς διατελοῦντες ὑπάλληλοι, καὶ τὰ γραφικὰ ἔξοδα. Ἀπ’ ἀρχῆς ἡ διάκρισις τῶν δύο κυρίων κατηγοριῶν ἦτο καταφανὴς, εἰς προξενεῖα ἐν Εὐρώπῃ καὶ προξενεῖα ἐν Τουρκίᾳ. Ὅλα τὰ ἐν τῇ Τουρκίᾳ προξενεῖα ἐμισθοδοτοῦντο, ὀλίγα δὲ ἐν τῇ Εὐρώπῃ, διότι ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἀνάγκην νὰ διορίσῃ εἰς τὰ πρῶτα πρόσωπα φέροντα ὅλα τὰ προσόντα τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην καὶ τὰς γνώσεις, ἃς ἀπῄτει ἡ προξενικὴ αὕτη θέσις των. Τὰ δὲ ἐν Εὐρώπῃ προξενεῖα, ἐπειδὴ δὲν εἶχον τὴν σπουδαιότητα τῶν ἐν τῇ Τουρκίᾳ, καὶ δὲν ὑπάρχουν τὰ συμφέροντα τὰ μεγάλα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐν τῇ Τουρκίᾳ, ἢ πολὺ μετριώτερα, ἡ Κυβέρνησις ἀνέθετε τὰς τοιαύτας θέσεις ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς ὁμογενεῖς εὐκαταστάτους, οἱ ὁποῖοι ἐδύναντο νὰ διευθύνουν αὐτὰς τὰς θέσεις ἄνευ δαπανῶν καὶ δὲν εἶχον ἀνάγκην τῶν προσόντων ὅλων. Εἶπον, ὅτι ὅλα τὰ ἐν Εὐρώπῃ ἀνήκουν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀμίσθων, ἔγιναν ὅμως ἀπ’ ἀρχῆς καὶ ἐξαιρέσεις τινὲς, καὶ ἰδοὺ οἱ λόγοι· τινὰ τῶν ἐν Εὐρώπῃ προξενείων ἐπαρουσίασαν κατ’ ἀρχὰς εἰσπράξεις μεγάλας, ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισε λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι καλὸν τὸ σύστημα, τὸ νὰ ἀφίνῃ ἀνεξετάστως τὰς εἰσπράξεις ὅλων τῶν ἐν Εὐρώπῃ προξενείων εἰς τοὺς διευθύνοντας αὐτὰ, καὶ διὰ τοῦτο ἐθεώρησεν, ὅτι ὡς πρὸς τοῦτο ἠμποροῦσε νὰ ἐξομοιώσῃ τινὰ τῶν ἐν Εὐρώπῃ μὲ τὰ ἐν τῇ Τουρκίᾳ, προξενεῖα, δηλαδὴ νὰ δώσῃ μισθοὺς καὶ νὰ λαμβάνῃ τὰς εἰσπράξεις· διὰ μόνον αὐτὸν τὸν λόγον ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διαφορά· εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν ἀνήκουν τώρα ἀκόμη τὸ ἐν Τεργέστῃ, τὸ ἐν Μελίτῃ καὶ τὸ ἐν τῇ Βενετίᾳ. Ἀλλὰ τί συνέβη βραδύτερον; μετὰ τὴν ἐλάττωσιν, τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἡ προξενικὴ διατίμησις ἡ ἐπιψηφισθεῖσα ὑπὸ τῆς τελευταίας βουλῆς, αἱ εἰσπράξεις αὗται ἐμηδενίσθησαν σχεδὸν, καὶ ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ἐμισθοδότει αὐτοὺς τοὺς προξένους πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῶν εἰσπράξεων, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἄλλοτε μεγάλαι, κατήντησαν αἱ μὲν εἰσπράξεις ἐλάχισται καὶ οἱ μισθοὶ μεγαλεῖτεροι τῶν εἰσπράξεων. Εἰς τοιαύτην κατάστασιν εὑρίσκεται π.χ. τὸ προξενεῖον Μελίτης, διὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις πληρώνει 6000 δραχμὰς εἰς τὸν πρόξενον, 2400 εἰς τὸν γραμματέα καὶ 1560 δραχ. γραφικὰ ἔξοδα· ἀναβαίνει οὕτω κατ’ ἔτος τὸ δαπανώμενον ὑπὸ τοῦ δημοσίου ποσὸν εἰς 10000 δραχ. ὁ δὲ μέσος ὅρος τῶν εἰσπράξεων εἶναι 6000 δρ. κατ’ ἔτος. Διὰ τὸ προξενεῖον Τεργέστης, καὶ ἐκεῖ ὑπῆρχεν ἕως πρὸ μικροῦ ἀκόμη εἷς τῶν πλέον εὐκαταστάτων καὶ φιλοπατρίδων ὁμογενῶν, ὁ Κύριος Ἄγγελος Γιαννηκέσης, ἡ Κυβέρνησις εἶχε προσδιορίσει μισθὸν 500 δραχμῶν· ἐννοεῖται, ὅτι ὁ μισθὸς ἦτον εὐτελέστατος, δὲν ἠμποροῦσε ποτὲ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς πρόξενον ἐν Τεργέστῃ, ἀλλ’ ἐπειδὴ αὐτὸς ἦτο πολὺ εὐκατάστατος καὶ εὐγενοῦς χαρακτῆρος δὲν κατεδέχθη ποτὲ νὰ τὸν κρατήσῃ, ἀλλὰ τὸν προσδιώρισε πρὸς ὄφελος διαφόρων ἐκπαιδευτικῶν καταστημάτων. Αὐτὸς ἀπέθανε καὶ τώρα πρόκειται νὰ σταλῇ ἄλλος μὲ μισθὸν, δὲν φθάνουν πλέον 6000 δραχ. θέλομεν 12000, καὶ 15000 δραχ. διὰ τὸν πρόξενον, διὰ τὸν γραμματέα κτλ. αἱ δὲ εἰσπράξεις εἶναι 8500–9000 δραχ. κατ’ ἔτος. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι συμφέρει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀμίσθων προξένων. Τὸ τρίτον προξενεῖον εἶναι τὸ ἐν τῇ Βενετίᾳ· κανεὶς λόγος σπουδαῖος δὲν ὑπάρχει νὰ δίδηται ἐπιχορήγησις εἰς αὐτό· νομίζω, ὅτι εὑρίσκονται ἐκεῖ ὁμογενεῖς, χωρὶς νὰ δοθῇ ἐπιχορήγησις, θέλοντες νὰ δεχθοῦν τὴν διεύθυνσιν αὐτοῦ τοῦ ὑποπροξενείου μὲ τὰς εἰσπράξεις μόνον. Αὐτὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀρκοῦν ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§169ΚΑΛΟΣ. Ὑποστηρίζω τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν Κύριον ὑπουργὸν, ἵνα μὴ ἔλθουν τὰ τμήματα εἰς ἀμφιβολίαν νὰ ὑποβληθῇ κατάστασις τῶν εἰσπράξεων.

§170ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ εἶμαι συμφωνότατος, ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν Κύριον ὑπουργὸν, νὰ μᾶς ὑποβάλῃ κατάστασιν τῶν εἰσπράξεων τῶν προξενείων ἐκείνων, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἑτεροδικία, καθόσον θὰ ληφθῇ γενικόν τι μέτρον ἐπ’ αὐτῶν κατὰ συνέπειαν μιᾶς ἰδικῆς μου προτάσεως. Ἄλλως τε ἐκ τῶν κατὰ μέσον ὅρον εἰσπράξεων πέντε ἐτῶν θὰ ἴδωμεν, ἐὰν συμφέρῃ νὰ μισθοδοτηθῶσιν εἰδικοὶ ἄνδρες ἢ νὰ δοθῶσι χάριν τιμῆς εἰς ἕνα ὁμογενῆ ἔμπορον.

§171ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ. Παρακαλῶ τὸν Κ. ὑπουργὸν νὰ μᾶς φέρῃ κατάλογον ὅλων τῶν Προξενείων τῆς δευτέρας κατηγορίας μὲ παράθεσιν τῶν εἰσπράξεων καὶ τῆς ἐπιχορηγήσεως.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται τὸ κατεπεῖγον.

§173Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πολλαὶ προγενέστεραι προτάσεις ἐκηρύχθησαν κατεπείγουσαι καὶ ἔμειναν ὀπίσω. Εἶναι ἡ περὶ ἀνεγέρσεως ἡρῴου καὶ τὴν παρεπέμψετε εἰς τὰ τμήματα.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ ἔκαμεν ἡ Συνέλευσις, ὄχι ἐγώ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν τὴν πρότασιν ὡς κατεπείγουσαν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Λοιπὸν θὰ διανεμηθῇ καὶ θὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ περὶ λειβαδίων. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§175ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχει, Κύριοι! Εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, περὶ οὗ πρόκειται, διότι ζητῶ περισσότερα· ἀλλ’ ἐὰν δεχθῆτε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐγὼ πολεμῶ, ὅπως ἔχει, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀποκρούσητε τὰς αἰτιολογίας τῆς ἐπιτροπῆς, διότι αἱ αἰτιολογίαι αὐταὶ εἰσὶν ἡ αἰωνία πέτρα τοῦ σκανδάλου, καὶ αἵτινες ἔφερον τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, ὅπου ὑπάρχει καὶ σήμερον. Δὲν ὑπῆρξε ἐκ μέρους, καθὼς γνωρίζετε, τοῦ δημοσίου σκοπός τις ἰδιοτελείας, δὲν ὑπῆρξε σκοπὸς τοῦ νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν περιουσίαν τοῦ πολίτου, τῆς κοινότητος, διὰ νὰ τὰ λάβῃ αὐτὸ, ὅπερ προεκάλεσεν εἰς τὴν Στερεὰν τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρίσκονται αἱ νομαὶ τοῦ τόπου αὐτοῦ, δηλ. τὰς τοποθετήσεις καὶ τὰς περιπλοκὰς, αἱ ὁποῖαι ἐγεννήθησαν καὶ τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα συνεχῶς ἐλάμβανον χώραν. Πιστεύω, Κύριοι, ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς τοποθετήσεως, ἐπειδὴ κατ’ αὐτὸ διαφέρει ἡ Στερεὰ τῶν ἄλλων μερῶν τοῦ Κράτους, προῆλθεν ἀπὸ τὴν σχέσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ζώων πρὸς τὴν ἔκτασιν τῆς γῆς, ἀπὸ τὰς ἰδιαιτέρας ἀνάγκας, ἢ ἀπὸ τὸν ἰδιαίτερον τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον εἰς τὴν Στερεὰν ἐξακολουθοῦν νὰ τρέφουν τὰ ζῶά των, καὶ τρίτον ἀπὸ συμφέροντα δυνατῶν τινῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην διάθεσιν τῶν νομῶν ὠφελοῦνται· διότι πολλοὶ ἐξ ὑμῶν γνωρίζετε, ὅτι ἡ τοποθέτησις ἦτο εἰς χεῖράς τινων μέσον ἀρκετὰ ἰσχυρὸν πορισμοῦ. Ὅταν ἦλθον κατὰ πρῶτον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εὗρον τὴν τοιαύτην κατάστασιν τῶν νομῶν κατὰ τὴν Στερεάν. Τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἐπεδοκίμασεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν, τὴν ἔβλεπεν ἀπ’ ἐναντίας ἐπιβλαβῆ, διότι χωρὶς νὰ ἀπολαμβάνῃ τίποτε τὸ δημόσιον γίνεται αἰτία ἡ τοποθέτησις νὰ ζημιοῦνται οἱ πολῖται, νὰ βιάζωνται εἰς δωροδοκίας καὶ πολλάκις νὰ προκαλῶνται ἀταξίαι· καὶ ἐγὼ λοιπὸν, καθὼς καὶ ἄλλοι πρὸ ἐμοῦ ἐσκέφθημεν, ὅτι ἔπρεπεν ἡ κατάστασις αὕτη νὰ ἐκλείψῃ, ὅτι ἔπρεπε καὶ αἱ νομαὶ καὶ τῆς Στερεᾶς νὰ ἔλθουν εἰς ὁμαλὴν κατάστασιν. Ἀλλ’ ἡ δυσκολία ἦτον πάντοτε, ὅτι ἀπῃτεῖτο, ὥστε νομοθετικῶς νὰ προσδιορισθῇ ποῖαι εἶναι ἰδιοκτησίαι τῶν κοινοτήτων καὶ ποῖαι ἐθνικαί· ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι· ἐγὼ τοὐλάχιστον ἤμην σύμφωνος, ὅτι τὸ διάταγμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, περιώριζε τὰ ἀποδεικτικὰ μέσα τῆς ἰδιοκτησίας εἰς ἓν μόνον εἶδος, εἰς τὸ ταπὶ, ἔπρεπε νὰ ἐκλείψῃ, ὅτι ἔπρεπε τὰ δικαιώματα τῆς ἀποδείξεως νὰ μείνωσιν ὁλοσχερῶς καὶ ν’ ἀποφασισθῶσι τὰ δικαιώματα συμφώνως μὲ τοὺς νόμους τοὺς ὑπάρχοντας κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, δηλ. νὰ δύνανται καὶ αἱ κοινότητες καὶ οἱ ἰδιοκτῆται νὰ ἀποδείξουν τὴν ἰδιοκτησίαν των δυνάμει ὅλων τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα εἶχον κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, καθ’ ἣν ἀπέκτησαν τὴν ἰδιοκτησίαν των ταύτην. Ἀλλ’ εἰς τοῦτο δὲν ἐσυμφώνουν οἱ κάτοικοι· ἔλεγον, ὅτι ἔπρεπεν ἐκ τῶν προτέρων νὰ εἴπωμεν, ποῖαι εἰσὶν αἱ ἰδιοκτησίαι τῶν κοινοτήτων, καὶ τοῦτο ἐδυσκολευόμην νὰ τὸ παραδεχθῶ καὶ θέλετε ἀκούσει τοὺς λόγους, διότι αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐγείρεται πάλιν. Ἡ ἔκθεσις θέλει νὰ προσδιορισθῶσιν ἐκ τῶν προτέρων ποῖοι ἦσαν αἱ ἰδιόκτητοι βοσκαὶ ἐπὶ τουρκοκρατίας. Κύριοι, ἔχετε ὑπ’ ὄψιν δύω βιβλία ἀφορῶντα τὴν Τουρκικὴν νομοθεσίαν, ἓν βιβλίον περιέχον τὴν μετάφρασιν πολλῶν φετφάδων περὶ λειβαδίων, καὶ ἓν βιβλίον περιέχον τὴν μετάφρασιν τοῦ Ὀθωμανικοῦ κώδηκος, συνταχθέντος κατὰ τὰ 1857· εἰς ἀμφότερα τὰ βιβλία εὑρίσκετε τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἶχον αἱ κοινότητες ἐπὶ βοσκησίμων γαιῶν, καὶ κανεὶς βεβαίως δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀρνηθῇ εἰς μίαν κοινότητα τὸ δικαίωμα νὰ βόσκῃ τὰ κτήνη της ἐπὶ τῶν βοσκῶν· ἀλλὰ βοσκαὶ κατὰ τὸν Τουρκικὸν κώδηκα ἦσαν ὅσαι ἀπὸ τῆς κατακτήσεως προσδιωρίσθησαν ὡς τοιαῦται καὶ ὡρίσθησαν ἀνεπίδεκτοι καλλιεργείας κατοχῆς κλπ. Ἔχουν λοιπὸν αἱ κοινότητες δικαίωμα ἀναφαίρετον ἐπὶ περιφερείας τινὸς, ἀλλ’ ὁ τόπος αὐτὸς κατὰ τὸν Τουρκικὸν νόμον εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις ἀρχῆθεν προσδιωρίσθη εἰς τὴν χρῆσιν τῆς κοινότητος ὡς βοσκή. Ὁ Κώδηξ ὁ μεταφρασθεὶς καθιεροῖ 4 εἴδη ἰδιοκτησίας τῶν οἰκοπέδων καὶ μισὸ στρέμμα γῆς διὰ περιοχὴν, τὰς παραχωρουμένας ὑπὸ διαφόρους τρόπους, τὰς ἀποδεκατιζομένας, ὅτε δηλ. παρεχωρήθησαν εἰς τοὺς δορυκτήτορας καὶ ὑπὸ χαράτσιον. Εἰς ποίαν κατηγορίαν ὑπάγονται αὗται αἱ βοσκαὶ, καὶ πῶς προσδιορίζονται τὰ ὅριά των, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἠμπόρεσα νὰ σχηματίσω πεποίθησιν· κάτοχος τῆς Τουρκικῆς γλώσσης δὲν εἶμαι, οὔτε τῆς Τουρκικῆς νομοθεσίας· ὅ,τι δὲ εἶναι μεταφρασμένον δὲν σαφηνίζει ποίους τύπους, ποίας ἀποδείξεις πρέπει νὰ ἔχῃ κοινότης τις ἀντιποιουμένη βοσκήν τινα ὡς ἰδιοκτησίαν, οὔτε περιγράφονται τὰ ὅριά της τῶν κυρίως βοσκῶν ἐκ τῆς κοινοτικῆς ἰδιοκτησίας. Αἱ θέσεις, Κύριοι, κατὰ τὸ Τουρκικὸν δίκαιον, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς τὰς κοινότητας, ἡ κατάστασις καὶ ἡ περιποίησις τῶν κοινοτήτων ὑπεβλήθησαν εἰς τροποποίησιν, καὶ πολλαὶ κοινότητες ἔχουσαι δικαιώματα ἐπὶ θέσεων τινῶν ἐπὶ βοσκῶν τ’ ἀπώλεσαν ὡς καὶ ὁ ἴδιος εἰσηγητὴς παραδέχεται· διὰ τοῦτο ἐκ τῶν προτέρων ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ προσδιορίσωμεν, ὅτι αὐτὴ ἡ κοινότης ἔχει αὐτὸ τὸ δικαίωμα καὶ μέχρις αὐτῆς τῆς ἐκτάσεως, διότι αὐτὸ μᾶς εἶναι ἐντελῶς ἄγνωστον. Τί ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν λοιπόν; Ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ κοινότης, ἡ ὁποία εἶχε μέχρι τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου ἓν δικαίωμα ἐπὶ βοσκῆς, ἐξακολουθεῖ νὰ τὸ ἔχῃ, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ τὸ ἀποδείξῃ κατὰ τὰς ἐν γένει διατάξεις· ἡ κοινότης τότε εἶναι ὑποχρεωμένη ν’ ἀποδείξῃ καὶ τὴν ἰδιοκτησίαν της, καὶ τὴν περιφέρειαν αὐτῆς, διότι ἐὰν ἐκ τῶν προτέρων νομοθετικῶς ὁμολογήσετε δικαίωμά τι ἰδιοκτησίας, δὲν ἠξεύρω ποῦ θέλομεν καταντήσει, καὶ ἀγνοῶ, ἐὰν ὡς ἐκ τούτου δὲν ἀφαιρεθῶσι πολλαὶ ἐθνικαὶ γαῖαι, μεγάλαι ἐκτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἤδη χρησιμεύουν ὡς βοσκαὶ, ὡς ἐκ τοῦ μικροῦ πληθυσμοῦ τῶν καλλιεργούντων κατοίκων καὶ ἄλλων αἰτιῶν. Λοιπὸν παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν τὸ παραδεχθῆτε, ἐπειδὴ σκοπὸν ἔχετε ν’ ἀφήσητε τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων οἷα ὑπάρχει ἤδη, μὴ δεχθῆτε τὰς αἰτιολογίας· ἀφήσατε τὰς κοινότητας νὰ διεκδικήσουν τὰ δικαιώματά των, διότι ἄλλως θέλετε φέρει μίαν μεγάλην ζημίαν εἰς τὸ δημόσιον, καὶ ὑποβάλλει τὸ ἔθνος εἰς ὑποχρεώσεις. Ναὶ, Κύριοι, σᾶς προτείνω ἔτι, ἐὰν παραδεχθῆτε αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, νὰ προσθέσητε ῥητῶς τὴν διάταξιν, ὅτι δὲν ἔχουσιν αἱ κοινότητες δικαιώματα εἰς ἀποζημίωσίν τινα, δι’ ὅσον καιρὸν κατεῖχεν τὰς νομὰς τὸ δημόσιον δυνάμει τοῦ διατάγματος. ........ Κύριοι, ἐγὼ ὅμως σᾶς προτείνω νὰ μὴ δεχθῆτε τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει, διότι καὶ δι’ αὐτοῦ ὅπως μέχρι τοῦδε, θέλετε καὶ τοῦ λοιποῦ κάμει οἰκονομίας προσωρινὰς μόνον, σᾶς προτείνω ὅθεν νὰ λύσητε τὸ ζήτημα ἅπαξ διὰ παντὸς νομίμως καὶ ἀμετακλήτως. Κύριοι, δὲν ὑπάρχει τῳόντι δυνατὸν εἰς κοινότητά τινα ἀγροτικὴν ν’ ἀναπτυχθῇ, νὰ ζήσῃ, ἐὰν δὲν ἔχῃ μέρος νὰ θρέψῃ τὰ ζῶά της· καὶ ὅπως ἔχουσιν αἱ κοινότητες καὶ αἱ βοσκαὶ σήμερον, αἱ κοινότητες ἀφίνουν τὰ ζῶά των νὰ περιέρχωνται εἰς τόπους ἀγρίους ἀκαλλιεργήτους, ὅ,που τέλος πάντων ὑπάρχει νομή. Εἶναι ἀνάγκη ἑπομένως νὰ παραχωρήσητε τὸ δικαίωμα ἀναμφισβήτητον εἰς ἑκάστην κοινότητα νὰ ἔχῃ περιοχὴν διὰ τὰ ζῶα, κατὰ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς· ὅπου δὲν ὑπάρχει κοινοτικὴ βοσκὴ δίδεται ἐκ τῆς ἐθνικῆς εἰς τὴν κοινότητα, τὸ δὲ τυχὸν περιπλέον ἐνοικιάσατε. Ἀλλ’ οὕτως ἐπαναφέρετε τὸ σύστημα τῆς τοποθετήσεως. Ἐπιτροπὴ θὰ τοποθετῇ οὐχὶ κατ’ ἄτομον, ἀλλὰ κατὰ κοινότητα, ἡ πάλη μεταξὺ τῶν κατοίκων καὶ τῶν νομάδων θέλει ἐξακολουθήσει· καὶ τοῦ λοιποῦ, δὲν ἀσφαλίζετε λοιπὸν οὔτε τὸ δημόσιον διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, οὔτε τοὺς κατοίκους· ἀναγκάζετε αὐτοὺς ἀπεναντίας νὰ κλέπτωσι τὰς νομάς, παρουσιάζοντες ζῶα ξένα ὡς ἰδικά των διὰ νὰ ἐκτείνωσι τὴν περιφέρειαν· διατὶ νὰ μὴ ἀναγνωρίσητε περιοχὰς εἰς τὰς κοινότητας τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσιν εἰς βοσκὴν ζώων ἰδίως ῥητῶς καὶ ὡρισμένως; ἡ ἰδιοκτησία εἶναι ὁ σύνδεσμος τῆς κοινῆς ἐνεργείας τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος καὶ ὁ πρωτεργάτης τῆς κοινῆς ἀναπτύξεως. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, ὁσημέραι παραπονούμεθα καὶ δικαίως, ὅτι ὁ Ἐθνικὸς πλοῦτος καταστρέφεται, ἁρπάζεται ἀπὸ τοὺς ἰδιώτας χωρὶς νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν πολιτείαν, εἰς ἓν γενικὸν καλὸν, εἰς κοινὴν ὠφέλειαν. Ἔχομεν, Κύριοι, πρῶτον ἀνάγκην ν’ ἀποκαταστήσωμεν τὸν κατωτέρω κλῆρον, ἀναφέρω αὐτὸν διότι ἀπ’ αὐτοῦ πρέπει ν’ ἀρχίσωμεν· δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ κοινωνία πολιτισμένη, ν’ ἀναπτυχθῇ ἠθικῶς, νὰ βελτιωθῇ, ἑνὶ λόγῳ, τὸ κράτος, ὅταν οἱ ποιμένες αὐτοῦ, ὁ κατώτερος κλῆρος δὲν ᾖναι προικισμένος, ὅπως πρέπει, μὲ καλὴν ἀνατροφὴν καὶ παιδείαν, καὶ δὲν δύναται ν’ ἀνατραφῇ καλῶς ὁ κατώτερος κλῆρος, ἐὰν δὲν ἀποκατασταθῇ ἀνώτερος τῶν ποταπῶν ἀναγκῶν, ἂν δὲν προσδιορισθῇ ἓν μέρος τῆς δημοσίου περιουσίας πρὸς ἀντιμισθίαν αὐτοῦ, ἐὰν δὲν τὸν ἀνασύρωμεν οὕτω ἀπὸ τὴν θέσις τοῦ ἐπαίτου, ὅπου ἤδη εὑρίσκεται· θέλω ὅθεν τὸ περίσσευμα βοσκησίμων τόπων παραγόντων, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς κοινοτικῆς περιοχῆς, νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπόν. Λοιπὸν Κύριοι, μὴ δεχθῆτε τὸ νομοσχέδιον, ἀποῤῥίψατε τὰς τροπολογίας, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἔχητε σύγχυσιν, διότι ἀφίνετε ἀνοικτὴν τὴν θύραν εἰς τὴν κακοήθειαν καὶ διαφθορὰν, ἅπαξ διαπαντὸς λύσατε τὸ ζήτημα, ἀναγνωρίσατε ἓν μέρος τῆς δημοσίας περιουσίας, ὡς περιουσίαν κοινοτικήν. Ἰδοὺ, Κύριοι, ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω εἰς τὴν σκέψιν σας· οὕτω πραγματοποιεῖτε τὴν ἐπιθυμίαν τῶν παραπονουμένων κοινοτήτων, λύοντες γενικῶς τὸ ζήτημα τῆς ἰδιοκτησίας καὶ ἀπαλλάττετε καὶ τὸ δημόσιον καὶ τὰς κοινότητας τῶν ἐξόδων καὶ τῶν κολάσεων τῶν δικαστικῶν διατάξεων. Ἡ ἰδέα μου διὰ τῆς τροπολογίας εἶναι, ὅτι αἱ βοσκαὶ νὰ συνεσφέρωσί τι καὶ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς μισθοδοσίας τοῦ κλήρου, εἶμαι τῆς ἰδέας ὅθεν ν’ ἀποῤῥιφθῇ τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει.

§176ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, ὁ Κ. Πρόεδρος ἀνήγγειλεν, ὅτι ἀντικείμενον τῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου· ἤκουσα δὲ τὸν καταβάντα τοῦ βήματος κηρυχθέντα κατὰ τῆς ἀρχῆς, καὶ ὅμως μετὰ ταῦτα κηρυχθέντα ὑπὲρ αὐτῆς· ἀρχὴ εἶναι κατ’ ἐμὲ ἂν πρέπῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ κακὸν σύστημα τῆς τοποθετήσεως ἢ νὰ καταργηθῇ τοῦτο, καὶ κατασταθῶσιν αἱ βοσκαὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ κράτους καὶ τῶν κοινοτήτων. Εἶναι δίκαιον, εἶναι συμφέρον εἰς τὰς κοινότητας καὶ εἰς τὸ δημόσιον νὰ διατεθῶσιν ἄλλως πως τὰ περὶ τῶν βοσκῶν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, καὶ πρέπει νὰ μὴ καταστρέφηται ἡ ἐθνικὴ αὕτη περιουσία, ἀλλὰ νὰ γίνεται παραγωγικὴ ὠφελειῶν εἴς τε τὰς κοινότητας καὶ εἰς τὸ δημόσιον· βλέπετε ὅτι δὲν εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἀρχὴν, διότι ταύτην πάντες παραδεχόμεθα. Ὁ προαγορεύσας ἐζήτησεν ἐκ τῶν προτέρων νὰ ὁρισθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ λαμβάνηται ὡς ἰδιοκτησία παρ’ ἑκάστης κοινότητος· καὶ θέλει νὰ ὁρίσῃ ὁ νόμος, ὅτι ἡ περιφέρεια ἑκάστου χωρίου εἶναι περιουσία τῆς κοινότητος, ἀλλ’ ὅταν ὅλα τὰ χωρία λάβωσι τὰ ὅριά των μένει τίποτε ἔξω; δὲν ὑπάρχει πλέον γῆ τὴν ὁποίαν νὰ διαθέσῃ τὸ δημόσιον. Ἡ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον δέχεται, εἶναι νὰ διαθέσῃ τὰς γαίας τὰς ἐθνικὰς πρὸς δημοτικὸν καὶ ἐπαρχιακὸν σκοπόν· κατόπιν ὅμως ἦλθε μία ἄλλη τροπολογία, ἡ ὁποία ἀπέχει τοῦ νομοσχεδίου, διότι δίδει ἄλλον ὁρισμὸν, καὶ ἄλλως διαθέτει τὰ τῶν βοσκῶν. Ἐντεῦθεν βλέπετε, ὅτι ἡ Συνέλευσις ὀφείλει νὰ ἀποφανθῇ, ἂν πρέπῃ νὰ γίνῃ παραδεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς διαθέσεως τῶν βοσκῶν. Τούτου γενομένου δεκτοῦ ἐρχόμεθα εἰς τὰ καθέκαστα, καὶ πᾶς τις δύναται νὰ φέρῃ τροποποιήσεις εἰς τὰ καθέκαστα τοῦ νομοσχεδίου. Ἐτάραξε πολὺ τὸν Κύριον Κουμουνδοῦρον ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ αὕτη οὐδόλως ἔχει νομικὰς συνεπείας, καθόσον ἀφορᾷ τὴν διάθεσιν τῶν γαιῶν τῶν καλλιεργησίμων ἢ ἐπιδεκτικῶν καλλιεργείας. Διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ Κυρίου Δεληγεώργη, περὶ τῆς διαθέσεως τῆς νομῆς, οὐδόλως παραβλάπτονται τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου ἐπὶ τῶν γαιῶν, τὰς ὁποίας εἶχε καὶ ἔχει τὸ Δημόσιον εἰς τὴν κυριότητά του· ἀλλὰ μεταξὺ τῶν γαιῶν τούτων κεῖνται καὶ γαῖαι ἰδιωτικαὶ, αἱ ὁποῖαι ἀνέκαθεν ἀνήκουσιν εἰς τὴν κοινότητα. Τὰς γαίας ταύτας τὸ δημόσιον διέθετε κατ’ ἀρέσκειαν πρὸς βλάβην τῆς κοινότητος, τοῦ δημοσίου συμφέροντος καὶ τῆς κοινωνίας. Ἡ τοποθέτησις μάλιστα αὕτη συνέτεινεν εἰς τὴν ληστείαν κατὰ τὰς μεθορίους ἐπαρχίας, τὴν Βοιωτίαν καὶ τὴν Ἀττικὴν ἀκόμη. Ὅπου γίνεται ἡ τοποθέτησις, εἶναι ἄδικος καὶ ἄτοπος διανομὴ τῆς ἐθνικῆς περιουσίας, διότι, ὅστις δὲν ἐτύγχανε προστασίας νὰ λάβῃ τοποθέτησιν ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς γῆς τί ἔκαμνε; μετέβαινεν εἰς τὴν Ἀττικὴν, ἤρχετο εἰς τὴν Λεβαδείαν καὶ ἠναγκάζετο νὰ ἐνοικιάσῃ εἴτε ἰδιωτικὴν, εἴτε μοναστηριακὴν, καὶ ἐντεῦθεν ὑπέκυπτεν οὗτος ἐκτὸς τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου καὶ εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐνοικίου, ἤτοι ἠναγκάζετο εἰς δύω πληρωμάς. Ἡ ἀνάγκη Νόμου, καταργοῦντος τὸ διάταγμα τοῦ 1833, καὶ ὁρίζοντος ἄλλως τὰ περὶ τῶν βοσκῶν, πανθομολογεῖται, καὶ τοιαύτην ἀρχὴν παραδέχεται τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ τροπολογία· διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ περιστραφῇ ἡ συζήτησις εἰς τὴν ἀρχὴν, καὶ ταύτην δὲν πολεμεῖ οὔτε ὁ προαγορεύσας.

§177ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν ἡ ἀρχὴ ᾖναι διάθεσις δὲν διαφωνοῦμεν, ἂν ὅμως εἶναι ἐνοικίασις ἢ παραχώρησις διαφωνοῦμεν.

§178ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι διάθεσις.

§179ΚΑΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ παύσῃ διὰ νόμου ὅ,τι γίνεται εἰς τὴν Στερεὰν, ἂν καὶ πρὸ τριῶν ἐτῶν δὲν γίνεται πλέον τοποθέτησις· (θόρυβος).

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Δεληγεώργης ἔχει τὸν λόγον.

§181ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Προτείνω εἰς τοὺς συναδέλφους μου τὸ ἑξῆς· νὰ ἐκτεθῶσι τὰ διάφορα συστήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τόσον τὸ νομοσχέδιον τῆς οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς, ὡς καὶ τὸ τῶν διαφόρων τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε ἐδόθησαν, ὥστε ἡ Συνέλευσις νὰ ἐννοήσῃ τὰς ἀρχὰς, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται μία ἑκάστη τροπολογία. Τότε νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα περὶ ψηφίσεως τῆς ἀρχῆς· διότι ὅλαι αἱ τροπολογίαι ἀφορῶσι διάθεσιν, ἀλλὰ βεβαίως ἂν τοὐλάχιστον ἐρωτήσητέ με, λέγω, ὅτι δὲν θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς διαθέσεως, ὅταν πρόκηται τὸ εἰσπραχθησόμενον νὰ μὴ χρησιμεύῃ διόλου διὰ τὸν τόπον· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θέλω καλλίτερον οἱ κτηνοτρόφοι νὰ νέμωνται δωρεάν. Εἶναι καλὸν πρὶν λυθῇ τὸ ζήτημα περὶ ψηφίσεως τῆς ἀρχῆς νὰ ἐκτεθῇ ἕκαστον σύστημα ἐκ τῶν ὑποβληθέντων εἰς τὸν Κύριον Πρόεδρον.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὅταν ἡ Συνέλευσις ᾖναι σύμφωνος ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ διαθέσεως ἢ περὶ ἑνὸς νόμου, ἀφορῶντος τὰ λειβάδια, εἶναι περιττὴ ἑπομένως πᾶσα συζήτησις περὶ τῆς ἀρχῆς, καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου συζήτησιν, καὶ ἀναπτύσσει ἕκαστος τὰς ἰδέας του. Κατόπιν ἂν παρουσιασθῶσι τροπολογίαι, ἡ Συνέλευσις κατὰ τὸν κανονισμὸν δύναται νὰ παραπέμψῃ αὐτὰς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἢ οἱ προτείνοντες νὰ συναρμολογήσωσιν αὐτὰς εἰς ἓν ὅλον, καὶ οὕτω νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις.

§183ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐνταῦθα πρόκειται νὰ ἀναπτυχθῶσιν 3 ἢ 4 συστήματα, καὶ μετὰ ταῦτα δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν· ἡ Συνέλευσις δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν εἰδῶν τινων πρὶν ἀναπτυχθῶσιν ὅλα τὰ συστήματα· ἑπομένως ἡ συζήτησις πρέπει νὰ προχωρήσῃ καὶ μετὰ ταῦτα ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὁ Κύριος Δεληγεώργης ἔχει τὸν λόγον.

§185ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἦτο ὁμολογουμένως καθῆκον τοῦ ἔθνους, συνηγμένου ἐν Συνελεύσει νὰ φροντίσῃ περὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος· νομίζω δὲ συγχρόνως, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι εὐτύχημα νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν λύσιν σύμφωνον πρὸς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ὀνομάζω δὲ εὐτύχημα τῆς Συνελεύσεως τὴν τοιαύτην λύσιν, διότι ἐξαιρετικῶς τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι πολὺ γόνιμον, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ φέρωμεν δι’ αὐτοῦ εἰς μέσον μεγάλην ἐθνικὴν ὠφέλειαν· πρῶτον μὲν διότι ἐπιλαμβανόμεθα τῆς πραγματοποιήσεως τῆς εὐχῆς, ἡ ὁποία ἀπ’ ἀρχῆς τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου ἐγένετο, τῆς προικοδοτήσεως τῶν δήμων, δεύτερον δὲ αἴρομεν ἐκ τοῦ μέσου τὰ μεγάλα δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα προξενεῖ ἡ τοποθέτησις, τρίτον δὲ διότι ἔρχεται τὸ ἔθνος διὰ τῆς Συνελεύσεως αὐτοῦ εἰς ἐπικουρίαν τῶν Δήμων, οἱ ὁποῖοι εἶναι τὰ ἄτομα τῆς κοινωνίας καὶ τῶν ὁποίων ἡ δυστυχία καταδικάζει τὸ κράτος εἰς ἀνυπαρξίαν. Διὰ τοῦτο τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον καὶ γόνιμον, καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὴν λύσιν αὐτοῦ. Πρώτη ἀρχὴ τοῦ περὶ βοσκῶν νομοσχεδίου τῆς οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς εἶναι, ὅτι οἱ ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι ἐν μέρει νὰ διατίθενται δωρεὰν ὑπὲρ τῶν χωρίων ἐντὸς τῆς περιφερείας τῶν ὁποίων κεῖνται, ἵνα χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν βοσκὴν τῶν ζώων τῶν χωρίων αὐτῶν, τὸ δὲ πλεονάζον διατίθεται πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου. Ἐν μέρει παραδέχομαι τὴν ἀρχὴν αὐτὴν, ἤτοι νὰ χρησιμεύσωσιν οἱ τόποι οὗτοι εἰς βοσκὴν τῶν κτηνῶν τῶν κατοίκων· δὲν παραδέχομαι ὅμως τὸ δεύτερον, τὸ νὰ διατίθηται δι’ ἐνοικιάσεως τὸ πλεονάζον, ἵνα εἰσέρχηται τὸ εἰσόδημα τοῦτο ὡς ἔσοδον τοῦ Κράτους εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Προτείνω δὲ διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν παρέδωκα εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ ἥτις ἐτυπώθη, ὅπως τὸ εἰσόδημα τοῦτο, ἀφοῦ ἐξ αὐτοῦ ἐξαιρεθῇ τὸ ⅕, τὸ ὁποῖον νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ οἰκείου δήμου καὶ τὸ πλεονάζον εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς οἰκείας ἐπαρχίας, Ὁ κυριώτερος λόγος τῆς τροπολογίας εἶναι τὸ νὰ μὴ καινοτομήσωμεν ἀποτόμως καὶ ἐπαχθῶς· καὶ πρέπει νὰ σκεφθῆτε, Κύριοι, καλῶς πῶς ἔχουσι τὰ πράγματα σήμερον, καὶ ἔπειτα ν’ ἀποφασίσητε περὶ τοῦ μέλλοντος. Οὐδὲν εἰσόδημα ἔχει τὸ δημόσιον ἐπὶ 30 ἔτη ἐκ τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν· ὅλαι αἱ ἐθνικαὶ βοσκαὶ δίδονται δωρεὰν εἰς τοὺς κτηνοτρόφους, ὅθεν δὲν πρέπει καινοτομοῦντες νὰ λησμονῆτε εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται τὰ πράγματα. Ἂν συνείθισε τόπος καὶ ἐπὶ 20, 25 ἔτη εἰς τὸ νὰ μεταχειρίζηται δωρεὰν αὐτὴν τὴν ἐθνικὴν περιουσίαν, πῶς θὰ ἔλθητε ἀποτόμως νὰ καταστρέψητε ὅλα τὰ μέσα τῆς εὐπορίας, τὰ ὁποῖα εἶχε τάξις τις! Τοῦτο, ἐκτὸς ὅτι εἶναι ἄτοπον, δὲν θὰ ᾖναι καὶ ἀνεκτόν. Ὅθεν ἀναχωρῶ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἕως τώρα οἱ κτηνοτρόφοι εἶχον τὴν βοσκὴν δωρεὰν, καὶ πειθόμενος ὅτι θὰ συγκατατεθῶσιν εἰς τὸ νὰ ἐπιβληθῇ ἓν βάρος εἰς αὐτοὺς τότε μόνον, ὅταν πρόκηται τὸ εἰσόδημα νὰ στραφῇ πρὸς ὄφελος τῆς ἰδίας κοινότητος ἐντὸς τῆς ὁποίας ζῶσι, δέχομαι τὴν ἀρχὴν τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ πλεονάζοντος. Προτείνω λοιπὸν τὸ ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως εἰσόδημα νὰ δοθῇ εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς ἐπαρχίας. Καὶ τοῦτο κάμνων, Κύριοι, δὲν παρεκτρέπομαι ἀπὸ τὸ πνεῦμα, τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν παλαιὰν καὶ τὴν σημερινὴν νομοθεσίαν, διότι καὶ οἱ πλέον ἀρχαιότεροι νόμοι τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἐκφράζουν τὴν εὐχὴν καὶ ὑπόσχονται ὅτι οἱ δῆμοι θέλουν προικοδοτηθῆ. Προτείνων ἑπομένως αὐτὴν τὴν πρότασιν, ἔρχομαι εἰς ἐκπλήρωσιν μιᾶς ὑποσχέσεως, ἥτις ἐδόθη ἀπὸ τὸ 1833, καὶ καὶ συγχρόνως εἰς ἐκπλήρωσιν μιᾶς ἀνάγκης· διατί; διότι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ὁ ἀμφιβάλλων, ὅτι οὐδεμία ἀπὸ τὴν κεντρικὴν ἐξουσίαν ἀνάλογος πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου κατεβλήθη ὑπὲρ τῶν δήμων καὶ τῶν κοινοτήτων, τῆς οἰκογενείας αὐτῆς τοῦ βασιλείου, μέριμνα. Ἄπειροι ὑποσχέσεις ἐδόθησαν, καὶ ἐντοσούτῳ καμμία ἐκπλήρωσις τῆς ὑποσχέσεως ἐγένετο, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἠκολούθησε τὸ παρελθὸν σχεδὸν συστηματικῶς, διότι ἐξεποίησε τὰ ἐκκλησιαστικὰ κτήματα, καὶ σᾶς ὑπεσχέθη ἄπειρα, ἀλλὰ δὲν ἔκαμε τίποτε, ἐξεποίησε φθαρτὰ ἐθνικὰ κτήματα καὶ σᾶς ὑπεσχέθη νὰ συστήσῃ πρὸς ἐκπλήρωσιν κοινωφελετάτων σκοπῶν, χρεωλυτικὸν ταμεῖον, ἀλλ’ οὐδὲν ἐξετέλεσεν ὅλαι αἱ ὑποσχέσεις δὲν ἐξεπληρώθησαν· καὶ δὲν ἤθελεν εἶναι σπουδαῖον τὸ πρᾶγμα ἐὰν δὲν εἶχε σημασίαν ἡ δυστυχία αὐτῶν τῶν κοινοτήτων, διότι ἡ δυστυχία αὐτῶν εἶναι δυστυχία τοῦ Κράτους· καὶ ἐνῷ διὰ τῶν νόμων περὶ συστάσεως τῶν δήμων καὶ ἐπαρχιακῶν συμβουλίων ἀνετέθη εἰς τοὺς δήμους καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἡ φροντὶς ὡρισμένων ἔργων καὶ ἐπιχειρήσεων κοινωφελῶν, ἐντοσούτῳ τὰ πάντα ἀπέτυχον· ταῦτα δὲ διατάξας ὁ νομοθέτης δὲν ἐκαινοτόμησε, διότι ὅλα τὰ ἔθνη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἔπραξαν, διότι ὅλα ἐπείσθησαν ὅτι ἡ κεντρικὴ ἐξουσία εἶναι ἀδύνατον νὰ φροντίσῃ περὶ αὐτῶν τῶν λεπτομερειῶν δηλ. περὶ τῶν στοιχειωδῶν συμφερόντων τῶν δήμων καὶ τῶν ἐπαρχιῶν. Ἡ διαχείρισις τῆς γενικῆς ὑπηρεσίας τοῦ κράτους δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι τόσον λεπτομερὴς καὶ ἐπαρκὴς, ὥστε νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπικουρίαν τῶν πολλαπλῶν ἀναγκῶν τῶν κοινοτήτων καὶ τῶν δήμων. Ἐκτὸς δὲ τούτου μία δόσις ἐλευθερίας ἥτις πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀναπόφευκτος εἰς τοὺς λαοὺς ὑπὸ οἱονδήποτε πολίτευμα καὶ ἐὰν διατελῶσιν, ἡ δόσις τῆς ἐλευθερίας, τοῦ νὰ μὴ στερῶνται κατ’ οὐδένα τρόπον τῶν πρωτίστων ἀναγκῶν διὰ τὴν εὐζωΐαν αὐτῶν ἀπαιτεῖ τὴν πρωτοβουλίαν τῶν δήμων καὶ τῶν ἐπαρχιῶν εἰς πολλὰ καὶ ἑπομένως τὴν ὕπαρξιν μέσων ἰδίων καὶ ἀνεξαρτήτων ἐκείνων τοῦ δημοσίου· ὅθεν οἱ πολῖται πάσης πολιτείας, καὶ αὐτοκρατορίας, καὶ δημοκρατίας καὶ συνταγματικῆς μοναρχίας διετήρησαν εἰς τὴν ἐξουσίαν των τὰ μέσα καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ συστήσωσι δρόμους, γεφύρας, ὑδραγωγεῖα, φρέατα, σχολεῖα, ἐκκλησίας κτλ. ὅσα τέλος εἰσὶ ἀναπόφευκτα διὰ νὰ μὴ ζῶσι βίον δοῦλου ἄνευ ὑπάρξεως ἀξίας τοῦ κοινωνικοῦ ἀνθρώπου. Ἡ ἀρχὴ αὕτη εἶναι ἀνεγνωρισμένη παρ’ ὅλων τῶν νομοθεσιῶν τοῦ κόσμου, παρὰ δὲ τῆς νομοθεσίας τῆς Ἑλλάδος, ἀθετηθεῖσα κατὰ τὸ πλεῖστον μέχρι τοῦδε, ἠμπορεῖ ἐν μέρει νὰ θεραπευθῇ διὰ τοῦ τρόπου, ὃν προτείνετε, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θέλει θεραπευθῆ διὰ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον προτείνει ἡ οἰκονομικὴ ἐπιτροπὴ, δηλαδὴ διὰ τῆς προτάσεως τοῦ νὰ εἰσέλθῃ τὸ ἐνοίκιον τοῦ περιπλέον λειβαδίου ἢ τῆς περιπλέον βοσκῆς εἰς τὸ κεντρικὸν ταμεῖον. Ἐπικαλοῦμαι μάρτυρα τούτου τὸ παρελθὸν καὶ δὲν ἔχω ἀνάγκην ἀποδείξεως ἰσχυροτέρας. Ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θέλει προταχθῆ αὐτὴ ἡ ἀντίῤῥησις, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον πρᾶγμα νὰ περιποιηθῇ ὁ Νόμος τινὰς μόνον τῶν δήμων· καὶ δικαίως παρὰ τῶν ἀγνοούντων τὰς αἰτίας προκαλοῦμαι ἀπὸ τοῦδε νὰ δικαιολογήσω πῶς αὐτὰ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα εἰσπράττονται ἀπὸ τὴν ἐνοικίασιν, νὰ μὴ εἰσέρχωνται εἰς τὸ κεντρικὸν ταμεῖον καὶ νὰ φροντίζῃ ἡ Κυβέρνησις δι’ ὅλους τοὺς δήμους τοῦ Κράτους, ἀλλὰ νὰ ᾖναι προωρισμένα εἰς τὴν προαγωγὴν τῶν δήμων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εὑρέθησαν νὰ ᾖναι ἐντὸς τῶν περιφερειῶν τῶν ἐνοικιαζομένων βοσκῶν. Αὐτὸ μάλιστα θὰ ὑποστηρίξῃ, νομίζω, καὶ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ὡς πρὸς αὐτὸ, Κύριοι, κάμνω τὴν παρατήρησιν ἐν πρώτοις, ὅτι, ὅπως σᾶς εἶπον πρὶν, αἱ βοσκαὶ ἀφίνονται δωρεὰν εἰς τοὺς κατοίκους αὐτῶν τῶν δήμων ἢ τῶν ἐπαρχιῶν. Κατά συνέπειαν νομίζω, ὅτι καὶ ἡ συνεισφορὰ, τὴν ὁποίαν θὰ κάμουν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι κάτοικοι κτηνοτρόφοι, πρέπει νὰ ᾖναι εἰς ὄφελος αὐτῶν. Τὸ καταλαμβάνω, Κ. Νικολαΐδη, ὅτι ἡ γῆ αὐτῶν εἶναι ἐθνική· ἀλλ’ ἀγνοεῖτε, ὅτι γῆ μὴ γεωργουμένη, μὴ φυτευομένη, μὴ ἐκμεταλλευομένη, δὲν εἶναι κεφάλαιον; Δὲν βλέπω λοιπὸν ποῦ στηριζόμενοι ἐπικαλεῖσθε τὴν ἐθνικὴν ἰδιότητά της, ἐνῷ δὲν προτείνω νὰ τῆς ἀφαιρεθῇ ἡ ἰδιότης αὐτὴ, διότι ἀφίνω ἀνέπαφα εἰς τὸ δημόσιον τὰ δικαιώματα νὰ διαθέσῃ αὐτὴν κατὰ τοὺς κειμένους νόμους πρὸς φύτευσιν, πρὸς γεωργίαν, πρὸς προικοδότησιν. Ὅ,τι βλέπω εἶναι ἡ ἀκατανόητος ἀδικία, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε οἱ ἐναντίοι, τὸ νὰ φορολογῆται διττῶς ἡ κτηνοτροφία εἰς τοὺς τόπους τούτους, ἐνῷ καὶ αὐτὴν τὴν ἁπλῆν καὶ μοναδικὴν φορολογίαν τῆς ἐν γένει κτηνοτροφίας ἐκρίνατε πρό τινων μηνῶν ἐπαχθῆ καὶ διὰ τοῦτο τὴν ἠλαττώσατε. Ἡ συζητουμένη πρότασίς μου εἰσάγει τῳόντι βάρος νέον εἰς τὴν κτηνοτροφίαν, ἀλλὰ ποτὲ ὑπὸ τὸν καθαρὸν χαρακτῆρα τοῦ φόρου, ἀλλ’ ὡς εἰσφορὰ τῶν ἰδίων κατοίκων τῶν δυστυχῶν ἐκείνων κοινοτήτων πρὸς θεραπείαν τῶν στοιχειωδεστέρων ἀναγκῶν αὐτῶν, πρὸς ἀπαλλαγὴν των ἀπὸ τῆς λυμαινομένης αὐτὰς λῃστείας, καὶ τοῦ παρεμποδίζοντος τὴν ἔκτασιν τοῦ πολιτισμοῦ ἐν τῇ χώρᾳ αὐτῶν μοναδικοῦ βίου, τῶν μεγάλων ἐκείνων στιφῶν τῶν σκηνιτῶν κτηνοτρόφων, οἵτινες πληρώνουσιν ἤδη ἀρκετὰ, διαφθείροντες τὰς συνειδήσεις τῶν πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν ἀρχῶν· ἀλλὰ μήπως ἐκ τῆς εἰσφορᾶς ταύτης δὲν ὠφελεῖται τὸ ὅλον κράτος; τὸ κράτος λαμβάνει ἐξ αὐτῆς τὸ ⅕, ἐνῷ ἕως τώρα ἐξοδεύει ἄπειρα διὰ νὰ προφυλαχθῇ ἀπὸ τὴν λῃστείαν, ἣν ἡ σημερινὴ κατάστασις παράγει καὶ πολλὰ διὰ νὰ τιμωρήσῃ τὰ ἐκ τῶν νομάδων πραττόμενα εἰς τὴν κοινωνίαν ἀδικήματα. Δεύτερον δὲ ὅσον πλειότεραι ἀνάγκαι θεραπεύονται ἀπὸ εἰσφορᾶς τῶν ἰδίων κατοίκων τόσον ἐλαφρύνεται τὸ κοινὸν ταμεῖον, ὅπερ ὀφείλει νὰ ἐκπληροῖ τὰς ἀνάγκας τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ μάλιστα τῆς συγκοινωνίας. Ἐκτὸς δὲ τούτου ὅπου ὑπάρχει μεγάλη κτηνοτροφία ἐκεῖ ὑπάρχει καὶ ἀνάγκη μεγαλειτέρα κοινῆς βοηθείας, διότι ὁ πολιτισμὸς εἶναι φυσικῷ τῷ λόγῳ πολὺ κατώτερος ἢ ἀλλαχοῦ, καὶ ἂν ἐξετάσητε τί γίνεται εἰς τὴν Πελοπόννησον, ὅπου αὐτὸ τὸ εἶδος τῆς κτηνοτροφίας δὲν ὑπάρχει θέλετε παρατηρήσει ὅτι οἱ ἐθνικοὶ τόποι δὲν εἶναι βοσκαὶ, ἀλλὰ φυτεῖαι καὶ σποραί. Ἂν δὲ ἡ νομαδικὴ κτηνοτροφία περιορισθῇ ν’ ἀποκατασταθῇ, ἂν ὁ δῆμος δυνηθῇ νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασίν του μικρὸν κατὰ μικρὸν, θέλει περιορισθῆ εἰς τὸ δίκαιον καὶ συμφέρον ἡ κτηνοτροφία καὶ θέλουσι προαχθῆ αἱ ἄλλαι βιομηχανίαι. Τὸν διπλοῦν αὐτὸν σκοπὸν προβάλλεται νὰ κατορθώσῃ διὰ τοῦ χρόνου ἡ πρότασίς μου, ἥτις συγχρόνως περιποιεῖ ὄχι εὐκαταφρόνητον ἔσοδον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀνύπαρκτον ἕως τώρα, καὶ τὴν εἰσφορὰν τῶν ἰδίων κατοίκων καὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἐν αἷς κεῖνται αἱ μέχρι τοῦδε δωρεὰν καὶ ἀνωφελῶς ὑπάρχουσαι ἐθνικαί βοσκαί. Ἡ ἄλλη ἀρχὴ, Κύριοι, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν κοινοτικῶν βοσκῶν, ἡ ἀρχὴ τοῦ ὅτι αἱ βοσκαὶ, τὰς ὁποίας εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ νέμωνται αἱ κοινότητες, ὅτι αὐταὶ πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῶσιν εἰς αὐτὰς, καὶ νὰ ἀφεθῶσιν εἰς τὴν νομὴν αὐτῶν ἀνενόχλητοι, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι τόσον δικαία, ὅσον δικαία εἶναι ἡ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζει ἡ νομοθεσία καὶ τὸ ἔθνος τῆς ἐλευθέρας χρήσεως τῆς ἰδιοκτησίας, διότι καὶ αἱ κοινοτικαὶ βοσκαὶ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ ἰδιοκτησία· διὰ τοῦτο δὲν πιστεύω κἄν νὰ παρουσιασθῇ κανεὶς ὅστις τὴν ἀρχὴν αὐτὴν, τοῦ ν’ ἀπονεμηθῇ ἡ περιφέρεια ἡ κοινοτικὴ εἰς τὰς κοινότητας, ὅτι θέλει τὴν ἀποδοκιμάσει. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπὸ συζήτησιν εἶναι μόνον τὸ 1 ἄρθρον ἐπιφυλάττομαι κατόπιν νὰ λαλήσω ὑπὲρ τῶν κοινοτήτων.

§186ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Περὶ ἐνοικιάσεως δὲν ἔχω τροπολογίαν· ἀφίνω τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν νὰ διαθέσῃ τὰς κοινοτικὰς βοσκὰς, ὅπως καὶ τὰς ἄλλας.

§187ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν ἐννοῆτε καὶ τὰς κοινοτικὰς, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ἀπὸ τοῦδε ὅτι δὲν ἔχετε δίκαιον.

§188ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἴδομεν αὐτὴν τὴν τροπολογίαν.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτυπώθη.

§190ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, δὲν ἐτυπώθη ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Κεχαγιᾶ.

§191ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν τὴν ὑπέβαλεν ἀκόμη.

§192ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τότε δὲν προχωρῶ περισσότερον.

§193ΔΡΟΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) Ὀλίγα τινὰ, Κύριοι.

§194ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀναβληθῇ, Κύριε Πρόεδρε, καθ’ ὅσον καὶ τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον καὶ ἡ ὥρα παρῆλθεν.

§195ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜ. Μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ πληρεξουσίου Κυρίου Δεληγιώργη, τῷ ὄντι εἶδα ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ ὡς πρὸς τὴν ἀρχήν. Ὁ Κύριος Δεληγιώργης θέλει νὰ κάμῃ ἕνα νόμον περὶ τῶν δήμων. Ὑπάρχει τῷ ὄντι μία μεγάλη διαφορά. Τῷ ὄντι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ ἀποφανθῇ ὑπὲρ τῆς μιᾶς ἢ τῶν ἄλλων προτάσεων· ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἀποφασίσῃ νὰ κάμωμεν νόμον περὶ προικοδοτήσεως τῶν δήμων, τότε ὀφείλει νὰ φέρῃ διαφόρους παρατηρήσεις, διότι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ὅλων ἐν γένει τῶν δήμων· ἡ ἀρχὴ εἶναι περὶ προικοδοτήσεως τῶν δήμων. Πρὸς ὑποστήριξιν τῶν λόγων του ὁ Κύριος Δεληγιώργης εἶπεν, ὅτι αἱ βοσκαὶ ἀνήκουν εἴς τινας ἐπαρχίας, ὅτι ἕως τώρα τὰς νέμονται δωρεὰν, καὶ ὅτι τώρα πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ εἰς φόρους εἰς αὐτὰς τὰς ἐπαρχίας, τὰς κοινότητας, καὶ θεωρεῖ ὅτι εἶναι δίκαιον αὐτὴ ἡ ὠφέλεια νὰ ἀποδοθῇ εἰς αὐτάς. Ἀλλ’ ἴσα ἴσα ἡμεῖς ἔχομεν μίαν ἄλλην πρότασιν περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῶν οἰκιῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐνοικιάζονται. Τότε ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔχουν δίκαιον αἱ πόλεις τῶν Ἀθηνῶν, τῶν Πατρῶν καὶ τῆς Σύρου νὰ εἴπωσιν ὅτι, ἐπειδὴ ἐπιβάλλετε φόρον εἰς αὐτὴν τὴν περιουσίαν μας, θέλομεν νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τοὺς δήμους αὐτούς. Λοιπὸν λέγει ὅτι καθαρὰ πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις, ἐὰν πρόκειται σήμερον νὰ κάμῃ νόμον περὶ προικοδοτήσεως τῶν δήμων, ἢ περὶ διαθέσεως τῶν βοσκῶν. Ὅταν ἀποφασίσῃ τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο, τότε ἐπιφυλάττομαι νὰ ὁμιλήσω.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Ζέρβας ἔχει τὸν λόγον.

§197ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι, νομίζω, ὅτι παρῆλθεν ἡ ὥρα, καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν, καὶ νὰ ἔλθωμεν προμελετημένοι, διότι τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σπουδαῖον.

§198ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 4 καὶ 20 Μ. Μ.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Δ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Θ. Βενετσάνος, Ἀλέξ. Δόσιος.