1863.11.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΡΟΑʹ.

Τῆς 6 Νοεμβρίου 1863.

(Τετάρτη).

Ὥρα 11 Π. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, γενομένης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, μετὰ βαθυτάτης λύπης ἀναγγέλλω εἰς τὸ σεβαστὸν καὶ ἐθνικὸν τοῦτο συνέδριον.

§2ΤΙΝΕΣ. Ἐρωτῶμεν ἐὰν κατηρτίσθη ἡ συνεδρίασις.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§4ΤΙΝΕΣ. Ἀλλὰ δὲν βλέπομεν νὰ ἤμεθα ἀρκετοί.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προσκληθῶσιν οἱ Κύριοι πληρεξούσιοι ἀπὸ τὰ δωμάτια. Μετὰ βαθυτάτης, ἐπαναλαμβάνω, λύπης ἀναγγέλλω εἰς τὸ ἐθνικὸν καὶ σεβαστὸν τοῦτο Συνέδριον, ὅτι ὁ διακριθεὶς ἐπὶ συνέσει καὶ λαοφιλὴς Βασιλεὺς, ὁ διοικήσας τοὺς λαούς του ὡς ἀληθὴς Πατὴρ, ὁ δείξας φιλελληνικώτατα αἰσθήματα, καὶ συντελέσας ἐπὶ τοσοῦτον εἰς τὴν εὐτυχῆ ἀποπεράτωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Σεβ. ἡμῶν Βασιλέως, ὁ Βασιλεὺς Φριδερίκος τῆς Δανιμαρκίας, ἀπέστη εἰς τὰς σκηνὰς τῶν Μακάρων. Γνωστοποιῶν τὸ περιστατικὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἐμποιεῖ καὶ εἰς ὑμᾶς τὴν λύπην, τὴν ὁποίαν ἐνεποίησεν εἰς τὴν καρδίαν μου, καθὼς καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλλ. Ἔθνους, προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐκφράσῃ τὴν λύπην της διὰ τὸ θλιβερὸν τοῦτο γεγονὸς, ἐὰν δὲ ἐγκρίνῃ νὰ ἐκλεχθῇ μία, οὐχὶ πολυμελὴς, ἀλλ’ ἐξ ὀλίγων προσώπων συγκειμένη ἐπιτροπή.

§6ΤΙΝΕΣ. Διὰ κλήρου, πενταμελής.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἥτις μετὰ τοῦ Προεδρείου νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως, καὶ νὰ ἐξηγήσῃ τὴν λύπην, τὴν ὁποίαν ἡ Συνέλευσις αἰσθάνεται διὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐλύπησε τοσοῦτον τὴν Βασιλικήν του καρδίαν.

§8ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, πενταμελής.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ἔλθῃ ἡ κληρωτίς.

§10ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προσθέτω εἰς τοὺς λόγους σας διὰ νὰ φανῇ, ὅτι αὐτὴ ἡ συναίσθησις εἶναι γενικὴ καὶ συνέπεια, οἵαν ὠνομάσατε, ἀρετῶν καὶ διαθέσεων εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἤθελα εἰπεῖ, ὅτι τὸ Προεδρεῖον — δὲν δυνάμεθα βέβαια ἡμεῖς — νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ νὰ γίνῃ ἓν πένθος τριήμερον εἰς τὸ κράτος.

§11ΚΑΛΟΣ. Ὄχι.

§12ΣΧΙΝΑΣ. Μετὰ τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Προέδρου, τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ἡ Συνέλευσις ὁμοφώνως, ἔρχομαι νὰ προσθέσω καὶ ἄλλο· ἀφοῦ σήμερον ἐκπληρωθῆ τὸ καθῆκον τοῦτο ὡς πρὸς τὸν Βασιλέα ἡμῶν, διὰ τὸν θάνατον τοῦ Σεβαστοῦ θείου Του, λέγω, ὅτι αὔριον πρέπει νὰ κληρωθῇ ἄλλη ἐπιτροπὴ, διὰ νὰ συγχαρῇ τὴν Α. Μ. διὰ τὴν εἰς τὸν θρόνον ἀνάβασιν τοῦ πατρός του.

§13ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἔχομεν εἰδοποίησιν περὶ τούτου.

§14ΚΑΛΟΣ. Ὅσον βέβαια καθῆκον ὅλων ἡμῶν εἶναι νὰ ἐκφρασθῶμεν περὶ τῆς λύπης, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ὅλον τὸ ἔθνος διὰ τὰ φιλελληνικὰ αἰσθήματα τοῦ μεγάλου ἐκείνου Βασιλέως, καὶ λέγω μεγάλου, διότι ἦτο ὁ μόνος ἐκ τῶν Ἡγεμόνων, ὅστις ἦτο δημοκράτης, ἄλλο τόσον εἶναι ἄτοπον νὰ ζητήσωμεν ἡμεῖς νὰ ἐπιβληθῇ πένθος τριήμερον εἰς ὅλον τὸ κράτος· κατὰ τὰ ἔθιμα, ἡ Κυβέρνησις θέλει διατάξει πένθος ἀνάλογον τῆς θέσεως τοῦ ἀποθνήσκοντος. Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τοῦ πληρεξουσίου Πυλίας, νὰ γίνῃ κλήρωσις μιᾶς ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ συγχαρῇ τὸν Βασιλέα διὰ τὴν ἀναγόρευσιν τοῦ πατρός Του, τοῦτο δὲν εἶναι εἰσέτι γνωστόν· ὅταν ἀναγγελθῇ ἐπισήμως ὅτι ὁ Χριστιανὸς ἀνέβη τὸν θρόνον, τότε κατὰ καθῆκον θὰ κάμωμεν ὅ,τι πρέπει.

§15ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἂς τ’ ἀφήσωμεν αὐτά· δὲν εἶναι Ὄθωνες αὐτοὶ διὰ νὰ δέχωνται θυμιάματα.

§16ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Εἶπα, τὸ Προεδρεῖον νὰ δηλώσῃ τὴν ἐπιθυμίαν, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκπληρώσῃ τοῦτο. Μὲ παρεξήγησεν ὁ Κύριος Καλός.

§17ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν ἤδη 10 ἡμερῶν πένθος.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται λοιπὸν ἡ Συνέλευσις νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐκφράζει τὴν λύπην της διὰ τὸ λυπηρὸν αὐτὸ συμβεβηκὸς, καὶ ὅτι κληροῦται πενταμελὴς ἐπιτροπή.

§19ΤΙΝΕΣ. Δεκαμελής.

§20ΠΟΛΛΟΙ. Πενταμελής.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πενταμελὴς ἐπιτροπὴ νὰ ἐκφράσῃ τὴν λύπην τῆς Συνελεύσεως μετὰ τοῦ Προεδρείου;

§22ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Ἀντιπρόεδρος Παπαμιχαλόπουλος νὰ ἐξαγάγῃ τοὺς κλήρους.

§24ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἐρωτήτατε τὴν Συνέλευσιν, Κύριε Πρόεδρε, ἂν παραδέχεται πενταμελῆ τὴν ἐπιτροπήν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐπιτροπὴν πενταμελῆ νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Γενομένης τῆς κληρώσεως ἔλαχον τὰ ἑξῆς ὀνόματα· 1) Δημ. Βρατσάνος· 2) Θρ. Ζαΐμης, (Α. Χ. Λόντος).

§26ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἀπών. 3) Β. Θεαγένης. Γ. Δ. Πλαπούτας.

§27ΤΙΝΕΣ. Ἔφυγε διὰ τὸ Ναύπλιον. Κ. Δ. Ῥάλλης.

§28ΤΙΝΕΣ. Εἶναι Ἀντιπρόεδρος. 4) Κ. Βλάμης· 5) Γεώργιος Φαλκίδης.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τολμῶ νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι πρέπει νὰ σεβώμεθα περισσότερον τὰς ἀποφάσεις μας. Χθὲς ἀπεφασίσαμεν νὰ συνερχώμεθα εἰς τὰς 11.

§30ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἶναι ἀδύνατον εἰς τὰς 11, διότι διακόπτονται ὅλαι αἱ ἐργασίαι.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸ Συνέδριον τοῦτο νὰ ἤμεθα ὀλίγον ἀκριβέστεροι. Παρακαλῶ, Κύριοι, τὰ μέλη τῆς ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἐπιτροπῆς νὰ συνέλθωσι κατὰ τὴν πρόσκλησιν τοῦ Προέδρου αὔριον· νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ δοθῇ ἓν τέλος εἰς τὸ σχέδιον· παρακαλοῦνται τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς συντάξεως τοῦ ψηφίσματος τοῦ ἀφορῶντος τὰ δικαιώματα τοῦ ἀγῶνος, νὰ συνέλθωσι καὶ αὐτὰ αὔριον. Παρακαλῶ μετὰ ταῦτα τὰ τμήματα νὰ συνέρχωνται τοῦ λοιποῦ τακτικώτερον, ἐπειδὴ εἰσερχόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ κανονισμοῦ, δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν οὐδενὸς ψηφίσματος ἢ προτάσεως, ἐὰν δὲν συνέρχωνται καὶ δὲν ἐργάζωνται τὰ τμήματα· ἡ ἐργασία τῶν τμημάτων εἶναι πολὺ σπουδαία, καὶ δὲν πρέπει νὰ τὴν παραβλέπωμεν.

§32ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν προσκαλούμεθα ποτὲ εἰς τὰ τμήματα· θὰ παρακαλέσω τοὺς ΚΚ. Προέδρους τῶν τμημάτων νὰ προσκαλῶσιν ὅλα τὰ μέλη· ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν προσεκλήθην ποτέ.

§33ΚΑΛΟΣ. Εἰσήχθη πρότασις παρ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ Κ. Παλαμίδου, περὶ τῶν προσόντων τῶν πρώην Γερουσιαστῶν. Τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἀπεφασίσθη εἰς πρώτην συνεδρίασιν ν’ ἀναπτυχθῇ· παρακαλῶ τὸν Κ. Πρόεδρον νὰ μοῦ δώσῃ τὸν λόγον.

§34ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις.

§35ΤΙΝΕΣ. Πρέπει νὰ βαδίσωμεν μὲ τὸν κανονισμόν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πληρεξούσιος Κ. Ῥοντήρης ζητεῖ δύο μηνῶν ἀπουσίας ἄδειαν.

§37ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ δοθῇ.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνω εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν προτάσεων, αἱ ὁποῖαι ἀνεγνώσθησαν εἰς τὸ Προεδρεῖον, καὶ παρακαλῶ τοὺς προτείναντας Κ. Κ. πληρεξουσίους νὰ δηλώσουν τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν θὰ κάμουν τὴν ἀνάπτυξιν. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Εὐθυμιοπούλου, ἔχουσα ὡς ἑξῆς. «Οἱ ἐν τῷ Βασιλικῷ ὁπλοστασίῳ μαθητευόμενοι προσδιορίζονται μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὀγδοήκοντα.»

§39ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Προσδιορίζω ὡς ἡμέραν ἀναπτύξεως τὴν προσεχῆ δευτέραν. Ἀναγινώσκεται ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Δημητρακαράκου, ἔχουσα ὡς ἑξῆς. «Ἐπειδὴ πολλαὶ βραδύτητες καὶ ἀναβολαὶ τῶν συνεδριάσεων τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως συμβαίνουσιν, ὡς ἐκ τῆς ἀπουσίας καὶ καθυστερήσεως πληρεξουσίων, προτείνω εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ν’ ἀποφασισθῇ, ὥστε ὁποιοσδήποτε πληρεξούσιος δὲν παρουσιασθῇ ἐντὸς τῆς προσδιωρισμένης ὥρας τῆς ἐνάρξεως τῶν συνεδριάσεων καὶ ἀπουσιάσῃ τρὶς τοῦ μηνὸς ἄνευ νομίμου λόγου νὰ μὴ τῷ δίδεται κἀμμία μηνιαία ἀποζημίωσις.»

§40ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΡΑΚΟΣ. Προσδιορίζω τὸ προσεχὲς Σάββατον. Ἀναγινώσκεται ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Καλλιγᾶ. Ἄρθρον 1. Εἰς τὴν περιφέρειαν ἑκάστου δικαστηρίου Πρωτοδικῶν συγκροτεῖται, κατὰ πᾶσαν τριμηνίαν τοὐλάχιστον, δικαστήριον Κακουργιοδικῶν. Εἰς τὴν εἰσαγγελίαν τῶν ἐφετῶν ἐπιτρέπεται νὰ εἰσαγάγῃ ἐνώπιον ἄλλων κακουργιοδικῶν τῆς αὐτῆς περιφερείας Ἐφετῶν δίκας, ὁσάκις δὲν συνιστᾶται κακουργιοδικεῖον ἐν τῇ οἰκείᾳ περιφερείᾳ Πρωτοδικῶν. Ἄρθρον 2. Ὁ Πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου τῶν Πρωτοδικῶν, ὀκτὼ ἡμέρας τοὐλάχιστον πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν συνεδριάσεων τοῦ ἐνόρκου δικαστηρίου ἐπὶ δημοσίᾳ συνεδριάσει, παρόντος καὶ τοῦ εἰσαγγελέως, βάλλει εἰς τὴν κληρωτίδα ὅλα τὰ ὀνόματα τῶν πολιτῶν, ὅσα εὑρίσκονται ἐγγεγραμμένα εἰς τοὺς ὁριστικοὺς καταλόγους τῶν ἐπαρχιῶν τῆς περιφερείας τῶν Πρωτοδικῶν, καὶ ἐξ αὐτῶν ἐξάγει τριάκοντα. Ἄρθρον 3. Πᾶν ὅ,τι ἀντιβαίνει εἰς τὸ παρὸν ψήφισμα καταργεῖται, ἀλλὰ τὰ ἤδη συστηθέντα κακουργιοδικεῖα θέλουν ἐξακολουθήσει τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐνώπιον αὑτῶν εἰσαχθεισῶν δικῶν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν προσδιορίζετε, Κύριε Καλλιγᾶ;

§42ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὁποίαν νομίζετε κατάλληλον, Κύριε Πρόεδρε.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν προσεχῆ Τετάρτην.

§44ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκεται ἑτέρα πρότασις τοῦ Κυρίου Ἀντ. Μαυρομιχάλη. Ἡ Ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει. 1.) Τὴν κατάργησιν τῆς ἐφεδρείας τοῦ Στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης, οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς ὁποίας οἱ μὲν ἔχοντες τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως λαμβάνουσι τὴν σύνταξίν των, οἱ δὲ μὴ ἔχοντες μένουσιν ἐν ἀργίᾳ μέχρι τῆς συμπληρώσεως τοῦ χρόνου τῆς συντάξεώς των. 2.) Τοῦ Στρατιωτικοῦ Ἱπποφορβίου. 3.) Τῶν Ἐπιθεωρητῶν τῆς Χωροφυλακῆς. 4.) Τοῦ ἑνὸς τῶν Στρατοδικείων καὶ τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, ἐξαιρέσει τοῦ Προέδρου, τοῦ Β. Ἐπιτρόπου καὶ τοῦ Γραμματέως. 5.) Τὴν κατάργησιν τῆς καταστάσεως τῆς Διαθεσιμότητος. 6.) Τοῦ Ἀρχιατροῦ Ἐπιθεωρητοῦ. 7.) Ἁπάντων τῶν Φρουραρχείων, ἐκτὸς Ἀθηνῶν, Ναυπλίας καὶ Παλαμηδίου. 8.) Τοῦ Ἀρχηγείου τῶν Μεθορίων, τῶν Ἐπιθεωρητῶν τοῦ πεζικοῦ, τῶν Στρατηγῶν καὶ Νομοεπιθεωρητῶν. 9.) Τοῦ Ἀρχηγείου τοῦ Μηχανικοῦ. 10.) Τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ Γραφείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, συμφώνως μὲ τὸ παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ ὁριζόμενον προσωπικόν.

§45ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Προσδιορίζω τὴν προσεχῆ Τετάρτην.

§46ΔΑΓΡΕΣ. Αὐτὰ ὅλα ἀναφέρονται εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου τώρα. Ἀναγινώσκεται ἑτέρα πρότασις τῶν Κυρίων Γεωρ. Πετιμεζᾶ καὶ λοιπῶν. Ἄρθρον 1. Μόνοι οἱ φέροντες διδάκτορος ἢ προλύτου δίπλωμα τῆς Νομικῆς τοῦ ἡμεδαποῦ ἢ ἀλλοδαποῦ Πανεπιστημίου, ὑποστάντες τὰς ἐνώπιον τῆς διὰ τοῦ ἀπὸ 27 Ἰουλίου 1836 διατάγματος συσταινομένης ἐπιτροπῆς ἐξετάσεις καὶ λαβόντες τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν παρά τινι τῶν ἐν τῇ ἡμεδαπῇ Δικαστηρίων δύνανται νὰ ἐξασκῶσι τὸ τοῦ Δικηγόρου ἐπάγγελμα ἐνώπιον τῶν Ἑλλήνων Γενικῶν Προξένων, Ὑποπροξένων καὶ τῶν Προξενικῶν Δικαστηρίων δυνάμει τοῦ ἀπὸ 29 Ὀκτωβρίου 1856 περὶ δικαιοδοσίας καὶ καθηκόντων τῶν Προξενικῶν ἀρχῶν Νόμου. Ἄρθρον 2. Ἔνθα τρεῖς τοὐλάχιστον τοιοῦτοι δὲν ὑπάρχωσι δύνανται νὰ ἐξασκῶσι τὸ τοῦ Δικηγόρου ἐπάγγελμα οἱ ἐνώπιον τῆς εἰρημένης ἐπιτροπῆς τὰς νενομισμένας ἐξετάσεις ὑποστάντες καὶ τὴν ἄδειαν τοῦ Δικηγορεῖν λαβόντες. Ἄρθρον 3. Δύναται πᾶς ἐνήλικος ἡμεδαπὸς ἢ ἀλλοδαπὸς νὰ παρίσταται ὡς πληρεξούσιος τῶν διαδίκων ἐνώπιον τῶν Προξενικῶν ἀρχῶν, ἔνθα τρεῖς τοὐλάχιστον τῶν τῆς δευτέρας κατηγορίας, ἢ δύω τῶν τῆς δευτέρας καὶ εἷς τῶν τῆς πρώτης, ἢ δύω τῶν τῆς πρώτης καὶ εἷς τῶν τῆς δευτέρας δὲν ὑπάρχωσιν. Ἄρθρον 4. Πᾶσα διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸ παρὸν ψήφισμα καταργεῖται.

§48Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὴν Παρασκευὴν τῆς ἐρχομένης ἑβδομάδος. Ἀναγινώσκεται ἑτέρα πρότασις τοῦ Κυρίου Μαντσούνη. «Ἡ Συνέλευσις νὰ χρησιμοποιήσῃ...

§49ΜΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Τὴν Παρασκευὴν τῆς ἐρχομένης ἑβδομάδος.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τοῦ Κυρίου Αἰνιᾶνος περὶ μεταβολῆς τοῦ φορολογικοῦ συστήματος, ἥτις εἶναι ὀλίγον ἐκτεταμένη.

§51ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὁρίσῃ πρῶτον τὴν ἡμέραν ὁ Κύριος Αἰνιὰν, καθ’ ἣν θὰ εἰπῇ δύο λέξεις, καὶ τότε θὰ ἀποφασισθῇ ἐὰν πρέπει νὰ τυπωθῇ. Θέλετε αὔριον;

§53ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν Παρασκευήν. Ἀναγινώσκεται ἑτέρα πρότασις τοῦ Κυρίου Ἐμπειρίκου. Ἐπειδὴ διὰ τὰς ὑπολοιπομένας ἐργασίας τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἀπαιτεῖται καὶ ἡ παρουσία πληρεξουσίων τῆς Ἑπτανήσου, προτείνω τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς ἀπὸ τῆς εἰκοστῆς τρέχοντος μηνὸς Νοεμβρίου μέχρι τῆς πρώτης τοῦ ἐλευσομένου μηνὸς Φευρουαρίου, ὅτε αὐτοδικαίως συνέρχονται οἱ Κύριοι πληρεξούσιοι. Ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει νὰ παύσῃ ἡ χορηγουμένη ἀποζημίωσις τῶν Κυρίων πληρεξουσίων ἀπὸ τῆς εἰκοστῆς τρέχοντος μηνὸς μέχρι τῆς ἐλεύσεως τῶν πληρεξουσίων τῆς Ἑπτανήσου.

§54ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Ἐπειδὴ εἶναι κατεπεῖγον τοῦτο νὰ μοὶ δώσητε τὴν ἄδειαν νὰ τὸ ἀναπτύξω.

§55ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι ἀπαράδεκτος.

§56ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Προσδιορίζω ὡς ἡμέραν ἀναπτύξεως τὴν προσεχῆ Παρασκευήν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως, εἰς τὰς συντάξεις τῶν Στρατιωτικῶν ὁ Κύριος Μαυρομιχάλης ἔχει τὸν λόγον.

§58ΔΑΓΡΕΣ. Πρὶν νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον νὰ εἴπω κἄτι τί.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ διακόψωμεν.

§60ΔΑΓΡΕΣ. Δύο λέξεις μόνον, Κύριοι πληρεξούσιοι· ἓν ἐκ τῶν σπουδαίων καθηκόντων τῆς Συνελεύσεως, καὶ ἀπαραιτήτων κατὰ τὴν ἰδέαν μου, εἶναι νὰ λάβῃ μίαν πρόνοιαν περὶ τῶν ἰδιοκτήτων φυτειῶν καὶ τῶν γαιῶν τῶν κατεχομένων ἀπὸ ἰδιώτας. Τοιαῦται προτάσεις εἰσήχθησαν πρὸ πολλοῦ. Ἔχει ὁ Κύριος Κουμουνδοῦρος μίαν πρότασιν, καὶ μίαν ἄλλην ὁ Κύριος Αἰνιὰν, οἱ ὁποῖοι προτείνουν τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων οἱ κάτοχοι καὶ οἱ ἐμφυτευταὶ δύνανται νὰ κατασταθῶσιν ἰδιοκτῆται χωρὶς νὰ ζημιωθῇ τὸ δημόσιον.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ εἶναι τῆς οὐσίας.

§62ΔΑΓΡΕΣ. Σᾶς παρακαλῶ· προτείνω λοιπὸν εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ πιστεύω, ὅτι θέλει παραδεχθῆ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, νὰ ἐπιληφθῇ πρὸ πάσης ἄλλης ἐργασίας, τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τῶν δύο προτάσεων αὐτῶν, διότι καὶ οἱ γεωργοὶ καὶ οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι κατέλαβον τὰς γαίας αὐτὰς, ἐφυτούργησαν τὰ δένδρα. Εἶναι βέβαιον, ὅτι τὰ ἔχουν βάψει μὲ τὸ αἷμά των· ζητοῦν νὰ σᾶς πληρώσουν μίαν τιμὴν ἀνάλογον.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκετά. Θέλετε νὰ συζητηθῇ σήμερον;

§64ΔΑΓΡΕΣ. Ὄχι, δὲν εἶπον σήμερον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ᾖναι λοιπὸν τὸ πρῶτον ἀντικείμενον τῆς Παρασκευῆς.

§66ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ὁ Κύριος Δαγρὲς ζητεῖ νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ ἑνὸς νομοσχεδίου ἢ προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινε περὶ τῶν φυτειῶν καὶ τῶν γαιῶν. Φρονῶ ὅτι, μὲ ὅσα ἀπεφάσισε πρότερον ἡ Συνέλευσις, ὅλα τὰ ἀντικείμενα αὐτὰ πρέπει νὰ διέλθωσι τὸν κανονισμόν. Προτείνω λοιπὸν, ὅτι ὅλαι αἱ προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσι, διὰ νὰ ἤμεθα συνεπείς εἰς τὰς ἀποφάσεις μας, πρέπει ὅλαι νὰ τυπωθῶσι, νὰ δοθῶσιν εἰς τὰ τμήματα, νὰ γίνῃ προσυζήτησις, νὰ διορισθῶσιν εἰσηγηταὶ, καὶ ἑπομένως κατὰ τὴν τάξιν τῆς εἰσαγωγῆς των, νὰ γίνῃ καὶ μιᾶς ἑκάστης ἡ συζήτησις.

§67ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§68ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἐὰν λοιπὸν ἡ προκειμένη πρότασις ᾖναι τυπωμένη.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι νομίζω.

§70ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Τότε πρέπει νὰ φροντίσῃ τὸ Προεδρεῖον, καθὼς καὶ διὰ πᾶσαν ἄλλην πρότασιν τυπωμένην, νὰ τὴν διευθύνῃ εἰς τὸ τμῆμα, νὰ γίνῃ ἡ δέουσα εἰσήγησις, καὶ τότε νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§71ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§72ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἐπειδὴ ὅμως, Κύριοι, πολλοὶ δὲν ἐξέχασαν τὴν ἕξιν τοῦ κατεπείγοντος, καὶ ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Κύριος Ἐμπειρῖκος ἐπαρουσιάσθη σήμερον μὲ μίαν πρότασιν, καὶ σᾶς εἶπε τὸ κατεπεῖγον, παρακαλῶ τοὺς συναδέλφους μου, ὥστε νὰ μὴ κάμνουν τόσην χρῆσιν τοῦ κατεπείγοντος, διότι διὰ τῆς λεγομένης κατεπειγότητος, φρονῶ, ὅτι δὲν γίνεται τίποτε.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκετά· δὲν πρόκειται περὶ τοῦ κατεπείγοντος.

§74ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἔχει σχέσιν.

§75ΔΑΓΡΕΣ. Αἱ προτάσεις αὗται εἶναι ἐπιβεβλημέναι πρὸ πολλοῦ.

§76ΔΑΓΡΕΣ. Τὴν πρότασιν τῆς ὁποίας τὴν ἐπιψήφισιν ἐσύστησα εἶναι τυπωμένη πρὸ πολλοῦ πρὸ ἓξ ἢ 4 μηνῶν καὶ ἐπρόκειτο νὰ φέρῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἔκθεσιν ἐπ’ αὐτῆς.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ ἁρμοδία ἐπιτροπὴ παρακαλῶ νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της. Ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§78ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μεγάλης σημασίας ψηφίσματα ὑπεβλήθησαν ἀπὸ τὸν πρώην ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν Κ. Κλίμακα περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ συντάξεως νόμου· μολονότι τὰ ψηφίσματα ταῦτα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Συνέλευσιν κατὰ τὴν 28 Ἰουλίου μολαταῦτα χρεωστῶ νὰ ὁμολογήσω ὅτι κατὰ πρώτην φορὰν λαμβάνω γνῶσιν αὐτῶν καὶ πιστεύω ὅτι πολλοὶ ἐξ ὑμῶν εὑρίσκονται εἰς τὴν ἰδίαν μὲ ἐμὲ κατηγορίαν· ἀντικείμενον τόσον σπουδαῖον τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν καὶ μὲ τὴν τακτοποίησιν τοῦ στρατοῦ καὶ μὲ τὰ ἔξοδα τοῦ κράτους, διότι πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ προϋπολογισμὸς μὲ δύο ἑκατομμύρια δραχμῶν, δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ τόσον ἐπιπολαίως, διὰ ταῦτα εἶμαι γνώμης νὰ σταλῇ εἰς τὰ τμήματα καὶ νὰ διέλθῃ ὅλας τὰς διατυπώσεις κατὰ τὸν κανονισμὸν (θόρυβος).

§79ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κάθε ἄλλο ζήτημα ἤθελεν εἶσθαι ζήτημα παρουσιαζόμενον ἵνα κυριευθῇ ἐξ ἐφόδου, ὡς ὁ Κ. πληρεξούσιος Σπετσῶν νομίζω εἶπεν ἐκ τῆς θέσεώς του (θόρυβος). Κύριοι οὐδέποτε παρουσιάζεται ζήτημά τι καὶ ζητεῖται ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως αὐτοῦ, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ φέρωνται λόγοι ἄλλοι παρ’ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος ἐπρότεινεν· εἶπεν ὅτι ζητεῖται ἡ ἐξ ἐφόδου ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τοῦτο διότι παραγνωρίζων τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ ὡς πληρεξουσίου δὲν ἔχει ῥίψει τὰ βλέμματα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρὸ τριῶν μηνῶν ἔφερεν εἰς τὴν Συνέλευσιν· εἶναι δὲ ἐγγεγραμμένον ὄχι σήμερον ἀλλὰ πρὸ πολλῶν ἡμερῶν καὶ ἤθελε συζητηθῆ πρὸ πολλῶν ἡμερῶν, ἐὰν ἄλλα ἐξ ἐφόδου ἐρχόμενα δὲν ἐλάμβανον τὴν θέσιν αὐτήν· ἐνόμιζον ὅτι ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος ἤθελε φέρει ἄλλον λόγον ὁ ὁποῖος ἤθελεν εἶσθαι σπουδαῖος, τὸ νὰ παρασταθῇ κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν· ἐὰν ἔλεγε τοιοῦτόν τι, μὰ τὴν ἀλήθειαν δὲν ἠδυνάμην νὰ τὸν ἀντικρούσω· ζητῶ λοιπὸν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως.

§80ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λίαν αὐστηρῶς ἐξήλεγξε τὴν διαγωγήν μου ὁ Κ. πληρεξούσιος Βάλτου ὡς πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων μου· δὲν ἔπρεπε ὅμως νὰ λησμονήσῃ ὅτι τὰ ψηφίσματα ταῦτα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Συνέλευσιν καθ’ ὃν καιρὸν ἀπρακτοῦσε καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν διενεμήθη τοῦτο· ἂς μαρτυρήσωσι καὶ ὅλοι οἱ πληρεξούσιοι. Ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι αἱ τοιαῦται σπουδαῖαι προτάσεις πρέπει νὰ διέλθωσιν ὅλας τὰς διατυπώσεις τοῦ κανονισμοῦ (θόρυβος).

§81ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Κύριοι προχθὲς ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε καὶ ἤρχισε μάλιστα ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου· ἀπορῶ σήμερον πῶς ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔρχεται ζητῶν τὴν ἀναβολὴν, προχθὲς μάλιστα ἤρχισεν ἡ συζήτησις καὶ ἀκολούθως ὁ Κ. Πρόεδρος διέλυσε τὴν συνεδρίασιν χωρὶς λόγον, ἑπομένως ἐπιμένω νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§82Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ ἀναφέρω μερικὰς ἰδέας ἐπὶ τῶν ἰδεῶν ἐκείνων τῶν πληρεξουσίων οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν τὴν ἀναβολήν. Ἴσως οἱ λόγοι οὗτοι θὰ εἶχον τὴν λογικὴν ὑπόστασιν ἐὰν τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ὑπεβάλλετο εἰς τὴν συζήτησιν τῆς Συνελεύσεως καὶ σήμερον ἡ συζήτησις δὲν ἦτο ἐξακολούθησις τῆς προχθεσινῆς. Ὁ διατεινόμενος Κ. πληρεξούσιος ὅτι δὲν ἔλαβε τὸν καιρὸν νὰ ἀναγνώσῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς διότι δὲν διενεμήθη, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ τῷ εἴπω ὅτι ἐὰν μακρὰς καταγίνηται ἡμέρας καὶ μῆνας ὁλοκλήρους εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοιούτου νομοσχεδίου, τότε θὰ ᾖναι εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εὑρεθῶ ἐγὼ ἐὰν χρειασθῇ νὰ μελετήσω ἢ ὁλόκληρον τὴν σειρὰν τῆς νομικῆς ἢ ὁλόκληρον τὴν σειρὰν τῆς ἰατρικῆς (θόρυβος)· ἐπιθυμῶ ὅστις ἔρχεται εἰς τὸ βῆμα τοῦτο νὰ μὴ θέλῃ νὰ κρύπτεται ἀπὸ πίσω ἀπὸ τὸν δάκτυλόν του, καὶ νὰ μὴ φέρῃ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἄλλον πλάγιον σκοπὸν, καὶ ἔρχεται δι’ ἄλλων διατάξεων τοῦ κανονισμοῦ νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς ἰδέας του ταύτας, λέγω λοιπὸν ὅτι καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ κανονισμοῦ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ συζητητέον ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ἤδη ἐσυζητήθη· ἡ ἡμερησία διάταξις λέγει, «ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως, διότι προχθὲς ἡ Συνέλευσις ἤρξατο τῆς συζητήσεως».

§83ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ ΒΙΛΑΕΤΗΣ. Ἐγὼ ὁ ἴδιος τότε εἶπον ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§84ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ καὶ εἰς τοῦτο σᾶς λέγω ὅτι τότε δὲν ἔκρινεν ἡ Συνέλευσις τὸ περὶ τῆς ἀρχῆς τῆς συζητήσεως, ἐὰν ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις· λέγω ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικείμενον δὲν εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ παρθῇ ἐξ ἐφόδου, εἶναι ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἐκτεθῶσιν ὅλαι αἱ ἰδέαι (θόρυβος) φρονῶ ὅτι ἡ συζήτησις θὰ ᾖναι ἀρκετὰ σαφὴς, ὥστε νὰ πείσῃ τοὺς ΚΚ. πληρεξουσίους ὅτι τὸ ἔργον εἶναι πολὺ σπουδαῖον.

§85ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ ΒΙΛΑΕΤΗΣ. Πρόκειται νὰ ἐπιβάλετε φόρον, πρόκειται νὰ ἀναδιοργανώσητε στρατὸν, ἀμφότερα εἶναι ἀντικείμενα σοβαρά· τί ἔρχονται νὰ σᾶς εἴπουν; ἔπρεπε νὰ μὴ ἀναφέρω τὴν πρότασιν εἰς τὴν συνεδρίασιν. Προχθὲς δὲν ἦσαν περισσότεροι ἀπὸ 30 ἄνθρωποι, ἐγὼ εἶπον Κ. Πρόεδρε, δὲν δύνασαι νὰ ἦσαι πρόεδρος εἰμὴ τότε ὅταν ἡ Συνέλευσις ᾖναι κατηρτισμένη, καὶ ἐν τούτοις ἡ συνεδρίασις, καθὼς τὴν λέγουν, ἣν ἐγὼ ὅμως τὴν λέγω ἄθροισμα ἀνθρώπων, οἵτινες ἔρχονται νὰ χαρακτηρίσουν μίαν πρᾶξιν ἀτόμων ὡς πρᾶξιν τῆς Συνελεύσεως....

§86ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Τὰ πρακτικὰ τὸ λέγουν.

§87ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ λοιπὸν εἶναι ἓν ψεῦδος (θόρυβος μέγας)

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐπανέλθῃ ἡ τάξις.

§89ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ συνεδρίασις αὐτὴ δὲν ἦτο ἄλλως τε κύριοι· πῶς ἠμποροῦν νὰ μᾶς παρουσιάσουν ἓν ζήτημα συζητέον ὅταν οἱ πληρεξούσιοι δὲν ᾖναι ἕτοιμοι νὰ ἀποφανθῶσι περὶ αὐτοῦ· τὶ μᾶς ἀντέταξαν, ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα ὑπεβλήθη πρὸ τριῶν μηνῶν, καὶ ἴσα ἴσα αὐτὸ εἶναι ἀπόδειξις ὅτι δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ σήμερον· καὶ δὲν ἐννοοῦν ὅτι ὁμιλοῦν εἰς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἐδοκίμασαν αὐτὸ τὸ στάδιον καὶ εἰς κοινὸν τὸ ὁποῖον τώρα 30 χρόνους ἐγνώρισε τὰ μέσα καὶ τοὺς ἀνθρώπους καὶ τὰ συμφέροντα. Ἔρχονται νὰ μᾶς εἴπουν, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῇ, πρέπει νὰ ἀναδιοργανωθῇ ὁ στρατός. Ἀλλὰ ἂς μᾶς συγχωρήσουν νὰ τοὺς εἴπωμεν, ὅτι μία ἀνατροπὴ συστήματος δὲν ὑπόκειται εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι φέρουν γαλόνια καὶ εἶναι ἐδῶ μέσα. Ὁ στρατὸς εἶναι ἐθνικός, εἶναι ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προσελκύσῃ τὴν προσοχὴν ὅλων. Εἰπέτε μου, Κύριοι, σεῖς οἱ ὁποῖοι καυχᾶσθε ὅτι ἔχετε τόσον μνημονικὸν, ὥστε καὶ τὰ παραμικρότερα νὰ ἔχετε εἰς τὴν μνήμην σας, ποῖος ἀπὸ σᾶς ἐμελέτησε τί περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον, εἴπετέ μοι, ἐὰν ἔχῃ κανεὶς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον· καὶ πῶς λοιπὸν ἔρχονται νὰ ἰσχυρισθῶσι διὰ μόνων τῶν λόγων ὅτι εἰσήχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τοιαύτη πρότασις; πρέπει νὰ στοχασθῶμεν καλῶς ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς τὰ ζητήματα δὲν ῥίπτονται οὕτω. Γίνεται πρᾶξις ἀτόμου πρὸς ἄτομον, περνᾷ πολὺς καιρὸς, καὶ ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς δίκης γίνεται ἀνανέωσις, εἰδοποιεῖται τὸ πρόσωπον, ὄχι μία πρᾶξις ἡ ὁποία ἀφορᾷ ὅλον τὸ ἔθνος· λέγω μάλιστα ὅτι ἡ Συνέλευσις ὀφείλει νὰ ἀποῤῥίπτῃ πᾶσαν πρότασιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι πρὸ 5 ἡμερῶν, θεωρῶ λοιπὸν ἀποῤῥιπτέαν τὴν πρότασιν.

§90ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἐφωτίσθησαν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Παππαμιχαλοπούλου. «Ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας τῶν Γερουσιαστῶν τῆς καταργηθείσης τελευταίας Γερουσίας λογίζεται εἰς τὸ χρονικὸν διάστημα τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὴν ἀπόκτησιν τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων κατὰ τὸν περὶ τούτου Νόμον».

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν.

§93ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§94ΚΑΛΟΣ. Εἶναι δύο ζητήματα συγκεκριμένα, ἡ ἀναβολὴ καὶ παραπομπὴ εἰς τά τμήματα (θόρυβος).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέτω διῃρημένως τὰ ζητήματα· ὡς πρὸς τὴν ἀναβολὴν ζητεῖται ἡ ὀνομαστικὴ κλῆσις.

§96ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§97ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι, οἱ ζητοῦντες τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν κανὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα δὲν θὰ φέρουν. Ὁπωσδήποτε ἡ φυσιογνωμία τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως φαίνεται ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, θὰ χάσωμεν καιρόν. Παρακαλῶ τοὺς ΚΚ. συναδέλφους μου νὰ ἀναστείλουν τὴν πρότασιν περὶ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος).

§98ΣΟΥΪΔΑΣ. Ἐπιμένομεν εἰς τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, διότι δι’ αὐτῆς θέλουν φανερωθῆ οἱ ζητοῦντες τὴν ματαίωσιν τοῦ σπουδαίου τούτου νομοσχεδίου.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 170, 121 εἶπον ναὶ, 47 εἶπον ὄχι, καὶ δύο ἠρνήθησαν ψῆφον, ὥστε ἡ Ἐθνοσυνέλευσις παρεδέχθη τὴν ἀναβολήν. Θὰ ἐρωτήσω τώρα τὴν Συνέλευσιν ἐὰν θέλῃ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα.

§101ΔΑΓΡΕΣ. Πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως.

§102ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὰ τμήματα.

§103ΔΑΓΡΕΣ. Προτείνω μετὰ 15 ἡμέρας νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις αὕτη.

§104ΖΕΡΒΑΣ. Ὅλα τὰ πολυμελῆ σώματα τοῦ κόσμου, πρῶτον ἔργον ἔχουν, ὅταν συνέρχωνται, νὰ κυττάζουν τὸν κανονισμόν των ὁ ὁποῖος προϋποθέτει ὅτι ἕκαστος πρέπει νὰ ᾖναι ἐν πλήρει γνώσει τοῦ συζητηθησομένου ἀντικειμένου, διὰ τοῦτο ὀφείλομεν πάντοτε νὰ διατηρήσωμεν τὸν κανονισμὸν καὶ νὰ παραπέμπωνται ὅλαι αἱ προτάσεις εἰς τὰ τμήματα· ἐκτὸς τούτου δὲν εἴμεθα ἡμεῖς μόνοι οἱ ὁποῖοι θὰ γνωμοδοτήσωμεν, ἡ ἰδέα σχηματίζεται ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὸν τύπον, προτείνω λοιπὸν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα.

§105ΚΑΛΟΣ. Ἡ πρότασις εἰσήχθη παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· προσδιωρίσθη λοιπὸν ἡ ἡμέρα καὶ ἐτέθη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἑπομένως ἔλαβε τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρ. 32 τοῦ κανονισμοῦ (θόρυβος).

§106ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ οὗ πρόκειται τὸ ὑπηγόρευσαν λίαν σπουδαῖοι λόγοι. Πρῶτον κατ’ ἐμὲ, ὄχι μόνον ἡ βελτίωσις τῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀνάγκη ταχυτάτης ἀναδιοργανώσεως αὐτοῦ, ἡ σπουδαία αὕτη πρᾶξις συνδέεται νομίζω λίαν στενῶς μὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ οὗ πρόκειται. Ἴσως παρουσιασθῇ ἀνάγκη νὰ κάμωμεν χρῆσιν αὐτοῦ τοῦ στρατοῦ μας· τί στρατὸν ἔχομεν; ὁ στρατός μας ὅσον ἀξιέπαινος, ὅσον καλὸς, ὅσον πατριωτικὸς ὑπῆρχε, γνωρίζετε, ὅτι μετὰ τὴν ἐπανάστασιν χωλαίνει κατά ἓν μέρος, κατὰ τὴν πειθαρχίαν, καὶ ἔκτοτε ὁ στρατὸς ἐσκόνταψεν· εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω πόσον ἀναγκαῖον εἶναι νὰ ἔχωμεν στρατὸν καλῶς διοργανωμένον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ἐπειδὴ κατ’ ἐμὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ οὗ πρόκειται συνοδεύεται μὲ τὸν διοργανισμὸν αὐτοῦ τοῦ στρατοῦ, πρέπει νὰ προσδιορίσωμεν συντομωτάτην προθεσμίαν καὶ ν’ ἀναγκάσωμεν καὶ τὸν ἴδιον Κύριον ὑπουργὸν καὶ τὴν ἰδίαν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ ὡρίμως καὶ νὰ ἐνεργήσῃ, διότι ἐπαναλαμβάνω, ἡ ἐπ’ ἄπειρον παράτασις τῆς καταστάσεως αὐτοῦ τοῦ στρατοῦ εἶναι μεγάλη βλάβη εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Δαγρὲ, ἂν οὐχὶ διὰ 15 ἡμέρας, διὰ 20, διότι πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν.

§107ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Συμφωνῶ μὲ τοὺς προαγορεύσαντας· προσδιορίζω ὡς ἡμέραν συζητήσεως τὴν 15 τοῦ μηνὸς, νὰ εἰδοποιηθῇ δὲ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ μέρος.

§108ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἂν Κύριοι, τῳόντι ὑπάρχῃ κίνδυνος ὡς ἐκ τῆς ἀναβολῆς, δὲν εἶχον τὴν παραμικρὰν δυσκολίαν νὰ συμφωνήσω μὲ τοὺς προλαλήσαντας καὶ νὰ παραδεχθῶ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ὡς κατεπεῖγον, ὅπως συζητηθῇ αὔριον ἢ μεθαύριον κατ’ ἐξαίρεσιν τοῦ κανονισμοῦ, ἀλλ’ ἐγὼ βλέπω, ὅτι οὐδεμία κατεπειγότης ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑπάρχει, διότι ὁ στρατὸς δὲν εὑρίσκεται εἰς τὸ χάος ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος Κύριος πληρεξούσιος Μεσσηνίας ἤθελε νὰ μᾶς παραστήσῃ σήμερον.

§109ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὸ γνωρίζεις.

§110ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Τὸ γνωρίζω πολὺ καλά. Οὐδεμίαν, Κύριοι, κατεπειγότης ὑπάρχει, διατί; Μήπως δὲν ἔχομεν νόμους οἱ ὁποῖοι προβλέπουν περὶ τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαίωμα νὰ τεθῶσιν ἢ εἰς σύνταξιν, ἢ εἰς διαθεσιμότητα, ἢ εἰς μίαν τῶν καταστάσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἀναγνωρίζονται εἰς τὸν στρατόν. Τί ζητεῖτε σήμερον Κύριοι; ἔρχεται νόμος τις πρὸς ἀνατροπὴν νόμου προϋπάρχοντος, ὅπως κάμωμεν μίαν παραχώρησιν, ἢ παρέξωμεν νέα δικαιώματα πρὸς ζημίαν τῆς ἐπικρατείας, πρὸς ζημίαν τοῦ δημοσίου ταμείου. Βλέπετε Κύριοι, ὅτι ἐνῷ ἔχομεν νόμους, καὶ αὐτοὶ κανονίζουν ἐν γένει τὴν κατάστασιν τοῦ στρατοῦ, φέρετε μίαν καινοτομίαν καὶ αὐτὴν θέλετε νὰ τὴν θεωρήσωμεν κατεπείγουσαν. Πρέπει Κύριοι, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς μίαν τάξιν εἰς τὰς συζητήσεις μας. Ὁμολογῶ, ὅτι ἄχρι τοῦδε συνέβησαν πολλαὶ παρεκτροπαί, ἕνεκα τοῦ λεγομένου κατεπείγοντος. Μάθετε, ὅτι εἰς κανὲν συνταγματικὸν κράτος αἱ διάφοροι προτάσεις συζητοῦνται μετὰ τοσαύτης ταχύτητος, καὶ εἰς αὐτὴν μάλιστα τὴν πεφωτισμένην Ἀγγλίαν οὐδεὶς νόμος, οὐδὲν νομοσχέδιον γίνεται δεκτὸν, ἂν δὲν κατανοηθῇ προηγουμένως, ἐνῷ ἐδῶ Κύριοι, θέλετε νὰ παραβιάσωμεν τύπους.

§111ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη πρὸ 3 μηνῶν, καὶ ὑπῆρχεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§112ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἐὰν πρόκηται, λέγω, νὰ προτιμήσωμεν τοὺς τύπους, οἱ τύποι ποῖοι εἶναι; Νὰ παρατηρήσωμεν τὸν κανονισμόν. Ὁ Κ. Τριτάκης λέγει, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη εἰσήχθη πρὸ 3 μηνῶν. Ἐγὼ παραδέχομαι Κύριοι, ὅτι ἤρχισεν ἡ συζήτησις καὶ ὅλα τὰ λοιπά· ἀλλὰ πᾶν ὅ,τι εἶναι ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ, καὶ πᾶν ὅ,τι εἶναι ἐξ ὑπαρχῆς παράνομον, δὲν δύναται μετὰ ταῦτα δι’ ἑτέρας πράξεως νὰ λάβῃ ὑπόστασιν. Ἐνταῦθα ἡ συζήτησις ἐγένετο ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ, πῶς λοιπὸν θὰ προχωρήσωμεν; ἄλλως Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι σπουδαῖον, καὶ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν καλῶς, καὶ πρέπει νὰ τὸ παραπέμψωμεν εἰς τὰ τμήματα.

§113ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ κατεπειγότης, Κύριοι, τοῦ νομοσχεδίου ἐνυπάρχει εἰς αὐτὸ, διότι ἅμα πρότασίς τις εἰσαχθῇ ἀπὸ πληρεξ. ἢ ἀπὸ ὑπουργὸν, αὕτη εἶναι ὡς ἐκ τοῦ Νόμου κατεπείγουσα, διότι ἂν προτείνετε ἀναβολὴν ποτὲ δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ συζητήσωμεν νομοσχέδιον. Ἐπειδὴ ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔκαμε τὴν ἀντίῤῥησιν, ὅτι δὲν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐπρότεινε τὴν ἀναβολήν· δὲν ἕπεται ὅτι, ὡς ἐκ τούτου θὰ μεταβάλωμεν καὶ τὸν κανονισμὸν καὶ νὰ καταχρασθῶμεν αὐτοῦ. Ἡ πρότασις ἦλθεν ὑπὸ συζήτησιν, ἀλλὰ χάριν τῶν πληρεξουσίων ὅσοι δὲν ἔλαβον γνῶσιν, ἀνεβλήθη. Ἡ ἀναβολὴ εἶναι διάφορος, οἱ μὲν ἐπρότειναν διὰ 10 ἡμέρας, οἱ δὲ τὴν ἐρχομένην Παρασκευήν· ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὴν τελευταίαν γνώμην νὰ συζητηθῇ τὴν ἐρχομένην Παρασκευήν. Ὁ νόμος αὐτὸς Κύριοι, πρέπει νὰ συζητηθῇ, διότι εἶναι ἀναγκαῖος.

§114ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει μεγάλη διαφωνία μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θέλουν τὴν ἀναβολήν, διὰ 10 ἢ 15 ἡμέρας, καὶ τῶν δὲ οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα. Ἂν, Κύριοι, ἐργασθῶμεν ὅπως πρέπει νὰ ἐργασθῶμεν, τοὐτέστι νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα καὶ νὰ ἔλθῃ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σπουδαίου αὐτοῦ ἀντικειμένου, ὅπως ὅλοι τὸ ὑπεστηρίξαμεν, νομίζω, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα, καὶ θὰ φθάσωμεν μετὰ προηγουμένην μελέτην. Οἱ εἰσηγηταὶ τῶν τμημάτων θὰ μελετήσωσι καὶ τὸν Γαλλικὸν νόμον καὶ τὸν ἰδικόν μας, διότι πρόκειται νὰ μεταῤῥυθμίσωμεν νόμον τοῦ 52. Πῶς Κύριοι, τὸ θεωρεῖτε ἐπουσιῶδες καὶ δὲν θέλετε μετὰ μελέτης νὰ προβῆτε εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος; Ἀλλ’ ἔχετε δίκαιον Κύριοι νὰ ἀνησυχῆτε, διότι λέγετε, ὅτι προτάσεις θὰ προηγηθῶσιν. Ὄχι Κύριοι! ὡς βλέπω καὶ ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη πτέρυξ συμφωνεῖ εἰς τὴν ἀκριβῆ τήρησιν τοῦ κανονισμοῦ. Μὴν ἀνησυχεῖτε, ἂς συνέλθουν τὰ μέλη τῶν τμημάτων νὰ φέρουν ἐκθέσεις καὶ θὰ συζητηθοῦν. Μὴ νομίζετε ὅτι δὲν ἐνδιαφερόμεθα εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἀλλὰ θέλομεν νὰ ἔλθῃ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς· καὶ λέγω Κύριοι, ὡς καὶ ἕτερος εἶπεν, ὅτι οὐδεμία πρότασις νὰ συζητῆται, πρὶν προηγουμένως ἡ ἐπιτροπὴ ἐπιφέρῃ γνώμην. Δὲν κάμνομεν ἐξαίρεσιν αὐτῆς τῆς προτάσεως, ἔχομεν Κύριοι, σπουδαῖα ζητήματα νὰ λύσωμεν, ἀλλὰ θέλω οὐδεμία πρότασις νὰ συζητῆται, ἂν δὲν συνοδεύηται μὲ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς· ἑπομένως ἀποτεινόμενος εἰς τὸν Πρόεδρον, θέλω παρακαλέσει αὐτὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς μέχρι τοῦδε ὑποβληθείσας προτάσεις, κ’ ἐκείνας ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπαρουσιάσθη πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης, ἐκείνας νὰ κατατάξῃ εἰς τὸ δελτίον κ’ ἐκείνας νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς κατεπειγούσας.

§115ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ ἡ συζήτησις Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ματαία, ἐγὼ ἔκαμα τὴν πρότασιν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις καὶ δεύτερον νὰ παραπεμφθῇ· ἐπ’ αὐτῶν ἐγένετο συζήτησις, ἐξαιτούμεθα νὰ προβῇ εἰς ψηφοφορίαν. Ἡ πρότασις περιεῖχε δύο ζητήματα, ἐψηφίσθη τὸ ἕν, πρέπει νὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ ἕτερον.

§116ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αἱ μέχρι τοῦδε ἱστορίαι τῶν τμημάτων εἶναι ὅτι παρεπέμποντο αἱ προτάσεις εἰς τὰ τμήματα, ὅταν δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἔλθωσιν εἰς συζήτησιν. Ἡμεῖς, Κύριοι, ἐπιμένομεν εἰς τὸ νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα ῥητὴ συζητήσεως δι’ οὐδένα ἄλλον λόγον, παρὰ διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν. Θέλομεν ἡ συζήτησις νὰ ἦναι πλήρης, τελεία. Συμφωνοῦμεν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα, ἀλλ’ ἐὰν μετὰ 10 ἡμέρας δὲν φέρουν τὴν ἔκθεσιν νὰ δυνάμεθα νὰ φέρωμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ὅπως συζητηθῇ.

§117ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν παραδέχεται τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κουμουνδούρου. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Δεύτερον ἀντικείμενον εἶναι ἡ περὶ λειβαδίων πρότασις, νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα;

§119ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λάβετε τὸν κόπον, Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἰδῆτε εἰς ποίαν πρότασιν ἐπῆλθον ἐκθέσεις, καὶ αὐτὰς νὰ θέσητε εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τὰς δὲ λοιπὰς νὰ παραπέμψητε εἰς τὰ τμήματα.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πολλαὶ προτάσεις, αἱ ὁποῖαι δυνάμει τοῦ κανονισμοῦ ἐκηρύχθησαν κατεπείγουσαι, καθὼς αἱ φορολογικαὶ προτάσεις περὶ τῶν ὁποίων ἡ Συνέλευσις εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῶσιν ἀμέσως.

§121ΠΟΛΛΟΙ. Ὅλαι, ὅλαι.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ εἶναι νὰ σχηματισθῇ ἡμερησία διάταξις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προτάσεων ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχει ἔκθεσις τῶν τμημάτων.

§123ΠΟΛΛΟΙ. Κατὰ χρονολογίαν.

§124Χ. ΟΔΥΣΣΕΥΣ. Συμφωνῶ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ Κεχαγιᾶ· ἀλλ’ ἡ πρότασίς μου περὶ λειβαδίων εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον κατεπειγουσῶν νὰ συζητηθῇ σήμερον.

§125ΖΩΤΟΣ. Περὶ λειβαδίων ὑπάρχει ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τῶν οἰκονομικῶν· καὶ ἑπομένως αὐτὴ δύναται νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸ πινάκιον, καὶ νὰ συζητηθῇ τοὐλάχιστον ἂν ὄχι σήμερον, ἀλλὰ μεθαύριον τὴν Παρασκευὴν ὡς πρώτη.

§126ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κανονισμὸς λέγει, ὅτι ὅλαι αἱ προτάσεις παραπέμπονται εἰς τὰ τμήματα, ἐκτὸς ἂν ἡ Συνέλευσις θεωρήσῃ τινὰ ὡς κατεπείγουσαν. Τώρα συμφωνῶ μὲ τὸν Κύριον Κεχαγιᾶν, ὅτι πρέπει νὰ ἔλθωμεν εἰς μίαν τάξιν. Τὶ θὰ γείνωσιν ὅμως ἐκεῖναι αἱ προτάσεις, τὰς ὁποίας ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη ὡς κατεπειγούσας; Τοῦτο εἶναι ἀντίφασις εἰς τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ εἶναι, ὅτι ὅσαι ἐκ τῶν προτάσεων ἐκηρύχθησαν κατεπείγουσαι, αὗται ἔχασαν τὸ κατεπεῖγον· ἂν δ’ εἰς τὸ μέλλον παρουσιασθῇ πρότασις, ἡ ὁποία θὰ χαρακτηρισθῇ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν ὡς κατεπείγουσα νὰ συζητηθῇ χωρὶς νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα· οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἐπειδὴ πρόκειται αὔριον τὸ πρωΐ μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς ἣν ἐξελέξατε νὰ παρουσιασθῇ τὸ προεδρεῖον εἰς τὴν Α. Μ. νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ σήμερον, ἵνα τὰ ἐπικυρώσητε, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ παρουσιασθῶμεν τὸ ταχύτερον.

§128ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπάρχουν ἐκθέσεις· θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ θέσωμεν καὶ ταύτας εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§130ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§131ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ συζητηθῶσι.

§132ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ συζητήσῃ τὰ ἐκκρεμῆ οἰκονομικὰ νομοσχέδια.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὰ τμήματα νὰ συνέλθωσιν αὔριον καὶ νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν αὐτὰ τὰ νομοσχέδια.

§134ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Κοινοβουλευτικὸν ἔθιμον ὑπάρχει καὶ πολιτικὴ ἀνάγκη, ὅτι πρὶν ἢ συζητηθῶσι τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια, πρὶν ἢ ἐξερευνηθῶσιν αὐτοῦ οἱ πόροι τοῦ κράτους, δι’ ὧν πρέπει νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς δαπάνας, πρέπει νὰ εὕρωμεν ποῖαι εἶναι αἱ ἀπολύτως ἀναγκαῖαι δαπάναι τοῦ κράτους πρὸς συντήρησιν. Κατὰ συνέπειαν λοιπὸν πρὶν ἢ συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν, πρὶν ἢ φέρωμεν τὰς ἐλαττώσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἤθελεν ἡ Συνέλευσις θεωρήσει ἀναγκαίας, πῶς θέλομεν συζητήσει τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια; Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη λοιπὸν νὰ προσυζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ μετὰ ταῦτα τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια. Εἰσὶ δὲ καὶ ἄλλοι πρὸς τοῦτο λόγοι· ἡ Συνέλευσις ἕξει σπουδαιοτάτας ἐργασίας μετὰ ταῦτα, δηλαδὴ ἀφοῦ γείνῃ ἡ ἕνωσις τῆς Ἑπτανήσου, καὶ ἔλθωσιν οἱ πληρεξούσιοι αὐτῆς, τότε ἔχομεν τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος, τὸν ἐκλογικὸν καὶ δημοτικὸν νόμον, καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ συζητήσωμεν περὶ προϋπολογισμοῦ, ἐνῷ ἂν συζητήτωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους τούτου, θέλομεν δυνηθῇ νὰ εἴπωμεν δι’ ἑνὸς ψηφίσματος, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ὡς κατηρτίσθη διὰ τὸ ἔτος 63, θέλει ἰσχύει καὶ διὰ τὸ 64· καὶ οὕτω θέλομεν ἔχει τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἐπιόντος ἔτους, ὅθεν νομίζω, ὅτι πρῶτον κεφάλαιον τῆς ἡμερησίας διατάξεως, πρέπει νὰ ᾖναι ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§135ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐνῷ εὑρισκόμεθα, Κύριοι, εἰς τὸν ἑνδέκατον μῆνα τοῦ ἔτους νὰ εἴπωμεν, ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμόν, εἶναι, νομίζω, ἄτοπον. Ἔπειτα πῶς δύναται νὰ χρησιμεύσῃ αὐτὸς ὁ προϋπολογισμὸς ὡς βάσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 64, ὅταν ὁλωσδιόλου ἔκτακτοι ἀνώμαλοι περιστάσεις ὑπηγόρευσαν πολλάκις καὶ ἔκτακτα καὶ περιττὰ ἔξοδα, ἢ καὶ ἀναγκαῖα; Δὲν δύναται λοιπὸν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 63 ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 64. Ἄλλως, Κύριοι, ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον εἶπεν ὁ προλαλήσας, ὅτι πρέπει προηγουμένως νὰ εὕρωμεν τὰς δαπάνας, καὶ κατόπιν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ὑφίσταται. Δὲν εἶναι ὀρθός, διότι πολλαὶ τῶν προτάσεων τῶν οἰκονομικῶν ὑπηγορεύθησαν οὐχὶ ἀπὸ πνεῦμα ταμιευτικόν, ἀλλὰ ἀπὸ πνεῦμα δικαίας ἐφαρμογῆς τῶν φόρων καθ’ ὅλας τὰς τάξεις τῶν πολιτῶν. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν σᾶς ὑπέβαλον, ὡς ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα· τὸ τρέχον ἔτος 4 ἑκατομμύρια παρουσιάζει ἔλλειμμα ἐκ τῶν ὁποίων ἕν καὶ ἥμισυ παραλείπεται ἀπὸ τὸ δάνειον τῶν 3 καὶ ἥμισυ ἑκατομμυρίων· φυσικῷ τῷ λόγῳ δὲν δυνάμεθα διὰ δανείων νὰ συντηρώμεθα εἰς τὸ μέλλον· ἑπομένως πρέπει νὰ συμπράττωμεν ἐπὶ τοσοῦτον ὥστε νὰ ἐξοφλῶμεν τὰ δάνεια, καὶ ὄχι νὰ τὰ αὐξάνωμεν, ἀφοῦ εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε βλέπετε, ὅτι οἱ ὑπάρχοντες φόροι δὲν ἐξαρκοῦσι διὰ νὰ καλυφθῶσι τὰ ἔξοδα καὶ δὲν ἐπιβαρύνωσιν ἐξ ἴσου ὅλας τὰς τάξεις· διὰ τοῦτο, λέγω, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμόν.

§136ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πρὸ παντὸς ἄλλου, ὀφείλει ἡ Συνέλευσις αὐτὴ νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ κράτους· καὶ ἰδοὺ διατί· εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ψηφίζεται κατὰ πᾶν ἔτος διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἔθνους. Ἀλλὰ, Κύριοι, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔθνους ὑπάρχουν κεφάλαια ὁλόκληρα, τὰ ὁποῖα εἶναι μόνιμα. Λέγω, Κύριοι, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν ὀφείλει νὰ ἔχῃ προϋπολογισμὸν πάγιον, διότι αὐτὰ τὰ δύω ὑπουργεῖα ὀφείλουν ν’ ἀκολουθοῦν ἀπαρεγκλίτως ἓν καὶ τὸ αὐτὸ σύστημα. Τώρα, Κύριοι, μόνον περίπτωσις μὴ προβλεπομένη ἀπὸ τοὺς Νόμους, π. χ. ἕνας ἔκτακτος ἀξιωματικὸς τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ, μία ἔκτακτος στρατολογία, δύναται νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ τοιαύτας περιστάσεις δὲν δυνάμεθα νὰ προΐδωμεν. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν εἶναι προϋπολογισμὸς τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν νὰ τὸν ῥυθμίσωμεν. Ἔχω τὴν ἀρχὴν, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις ἐπιθυμοῦν νὰ ἔχουν ἐξωγκωμένους προϋπολογισμούς· εἰς τὰς Κυβερνήσεις συμφέρει, καὶ ἴσως ἐξαιρετικῶς διὰ τὸν τόπον μας, πολλὰς θέσεις νὰ διαθέσουν. Ἡ Συνέλευσις σήμερον, ὡς σῶμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἠθικὴν ἀξίαν πολὺ μεγαλειτέραν, θὰ ἦναι πλέον αὐστηρὰ καὶ δικαία. Κατὰ συνέπειαν φρονῶ, Κύριοι, ὅτι σήμερον εἶναι ἡ κατάλληλος περίστασις νὰ ῥυθμίσωμεν καὶ τὰ στρατιωτικὰ καὶ τὰ ναυτικά. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τοὺς ἄλλους κλάδους τῆς ὑπηρεσίας, πρῶτον εἰς τὸν κλάδον τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπειδὴ παρίσταται ἔλλειμμα, θὰ εὕρωμεν καὶ τὸ κατάλληλον μέτρον τῆς ἀναπληρώσεως τοῦ ἐλλείμματος· ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸν κλάδον τὸν στρατιωτικὸν σᾶς λέγω, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ὁ ὁποῖος θὰ ἦναι διὰ τὸ τρέχον ἔτος, θὰ ἦναι τοὐλάχιστον καὶ διὰ 5 ἔτη, ἕως ὅτου ἄλλαι ἀνάγκαι ὑπαγορεύσωσι τὴν αὔξησιν ἢ τὴν ἐλάττωσιν· ἐν γένει μάλιστα δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραδεχθῶμεν αὐτὰς τὰς ἐξαιρετικὰς ἀρχὰς, ὡς ἀρχὰς, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ συντάξωμεν τὸν προϋπολογισμὸν, ὅσον πρέπει νὰ βασιζώμεθα εἰς ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ μεταβάλληται καθ’ ἑκάστην. Ὅστις ὑπουργὸς εἰσερχόμενος εἰς τὰ πράγματα τῆς πολιτείας θέλει νὰ εἰσάγῃ νέον σύστημα, δὲν εἶναι σύστημα πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας, ἀλλὰ πρὸς σπατάλην τοῦ δημοσίου πλούτου. Λέγω λοιπὸν, ὅτι διὰ τὰ ὑπουργεῖα τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν, τῶν ὁποίων ὁ προορισμὸς εἶναι ν’ ἀκολουθήσουν ἀπαρεγκλίτως ἓν σύστημα, φρονῶ ὅτι ἡ Συνέλευσις εἶναι σήμερον τὸ καταλληλότερον Σῶμα νὰ κρίνῃ περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατοῦ, διότι ἐμπεριέχει καὶ στοιχεῖα στρατιωτικὰ, τὰ ὁποῖα ἴσως τὰ κοινὰ νομοθετικὰ σώματα δὲν τὰ φέρουσι. Σήμερον ἡ Συνέλευσις δύναται ν’ ἀντιπροσωπεύσῃ ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ὅλας τὰς ἀνάγκας. Τὶς μοὶ ἐγγυᾶται, ὅτι αἱ Βουλαὶ θὰ σύγκηνται ἀπὸ ὅλα τὰ στοιχεῖα τῆς πολιτείας; Μήπως μέχρι σήμερον δὲν ἔχομεν παραδείγματα, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν εἰσήρχοντο καὶ ὑπεστήριζον βαρβάρους νόμους, καθὼς ὑπῆρχον ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 52; Ἐὰν ὑπῆρχον εἰς τὰς Βουλὰς τοῦ 52 ἄνθρωποι στρατιωτικοὶ, ἠδύνατο ποτὲ μία Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τὸν Νόμον περὶ τῆς ἐκτοπίσεως, ὅστις εἶναι ῥητῶς ἀντικείμενος πρὸς τὸ πολίτευμα; Καὶ μολαταῦτα αἱ Βουλαὶ ἐκεῖναι, διότι δὲν ἐμπεριεῖχον ὅλα τὰ στοιχεῖα, περιέπεσαν ἐν ἀγνοίᾳ εἰς σφάλματα ἀνεπανόρθωτα. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ Συνέλευσις σήμερον ὀφείλει νὰ ἐπιψηφίσῃ καὶ ἐξελέγξῃ τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν ὑπουργείων, καθόσον μάλιστα ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρὸ τεσσάρων μηνῶν περίπου ἐξέδωκε τὰς περὶ τούτου ἐκθέσεις της, καὶ σήμερον ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐκθέσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγένοντο σπουδαῖαι οἰκονομίαι καὶ μεγάλαι ῥιζικαὶ μεταβολαί. Λέγω λοιπὸν σήμερον πρὸ παντὸς ἄλλου, διότι ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι μιᾶς Συνελεύσεως, δὲν δύναται νὰ ἐξασκήσῃ τὴν Κυβερνητικὴν ἐπιῤῥοὴν ὡς ἐπὶ τῶν κοινῶν Βουλευτικῶν σωμάτων. Λοιπὸν διὰ τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας, διὰ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ, διὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ δημοσίου, ὀφείλει ἡ Συνέλευσις σήμερον νὰ ψηφίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν, ὅστις, ἂν δὲν καθαρισθοῦν τὰ κεφάλαια, δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς προϋπολογισμὸς διὰ τὸ 64. Νὰ ἦσθε βέβαιοι ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν θὰ χρησιμεύσῃ διὰ 4–5 ἔτη, καὶ τὸ ὑπουργεῖον εἶναι πάντοτε εἰς θέσιν, εἰς τὴν διακοπὴν τῶν Νομοθετικῶν σωμάτων, ἐν ἐκτάκταις περιστάσεσι νὰ προκαλῇ τὰς χρηματικὰς πιστώσεις, νὰ καλύπτῃ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐποχῆς, καὶ μετὰ ταῦτα εἰς τὴν συγκάλεσιν τῶν Νομοθετικῶν σωμάτων νὰ τὰς ὑποβάλλῃ. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι Συνέλευσις πρέπει νὰ συζητήσῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κράτους, κατ’ ἐξαίρεσιν δὲ εἰς τὰ ὑπουργεῖα τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν.

§137ΖΕΡΒΑΣ. Φρονῶ περιττὴν τὴν συζήτησιν, διὰ τὸν λόγον ὅτι εἶναι ἐκτὸς τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κανονίζομεν τὴν ἡμερησίαν μας διάταξιν σήμερον, εἶναι λοιπὸν ἐντὸς τοῦ θέματος.

§139ΚΑΛΟΣ. Ὁ πληρεξούσιος τῆς Παρνασσίδος σᾶς παρέστησε τὴν ἀνάγκην νὰ προηγηθῶσιν οἱ φορολογικοὶ Νόμοι, ἔκτοτε ἀπεφασίσατε νὰ συζητηθῶσιν οἱ φορολογικοὶ Νόμοι.

§140ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὄχι πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§141ΚΑΛΟΣ. Μάλιστα πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἐκτὸς τούτου τὸ ζήτημα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἦλθεν ἐνώπιόν σας, καὶ ἀπεφασίσατε νὰ μὴ προβῆτε, καὶ μὴ προβάντες ἐκάματε καλά.

§142ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Προέβημεν.

§143ΚΑΛΟΣ. Ὄχι δὲν προέβημεν. Ἀπὸ τῆς ά. Ἰανουαρίου μέχρι σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἔζησε διὰ τῶν πιστώσεων, καὶ θὰ ζήσῃ μέχρι τέλους, διότι ἐν μέρει μὲν ὑπάρχουσιν ἀφαιρέσεις δίκαιαι, ἐν μέρει δὲ κακαὶ, καὶ σήμερον μάλιστα, ὅτε νέα Βασιλεία ἄρχεται νὰ καθιδρύεται, δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς ἐλαττώσεις καὶ αὐξήσεις, χωρὶς νὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖαι ἀδικίαι ὑπάρχουσιν. Ἐὰν θελήσητε νὰ προβῆτε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν κατὰ τὰς ἐκθέσεις θὰ καταστρέψωμεν τὴν ὑπηρεσίαν. Διὰ τοῦτο λέγω νὰ προβῶμεν εἰς συζήτησιν τῶν φορολογικῶν Νόμων.

§144ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, Κύριε Πρόεδρε.

§145ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἀγνοεῖ ὁ Κ. Καλὸς ὅτι ἐν τῷ σχεδίῳ τοῦ Συντάγματος ἔχομεν μίαν διάταξιν τοιαύτην, ὅτι ὁ Βασιλεὺς θέλει συγκαλέσει τὴν πρώτην βουλευτικὴν περίοδον ἐντὸς 8 μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ Συντάγματος· ἐὰν λοιπὸν ὑποθέσωμεν ὅτι τὸ Σύνταγμα ψηφισθῆ κατ’ Ἀπρίλιον αἱ Βουλαὶ δὲν θέλουσι συνέλθει πρὸ τοῦ Ἰανουαρίου 1865.

§146ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὰ εἶναι ὑποθετικά.

§147ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ὅσα εἶπεν ὁ Κ. Κεχαγιᾶς τὰ ἀσπάζομαι, ἀλλ’ οὐδόλως ἐπελήφθη τοῦ ζητήματος ὅπως ἐγὼ ἐθέμην αὐτὸ, δηλαδὴ περὶ τῆς ἀνάγκης ὅπως ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων νὰ προσυζητηθῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ κατὰ συνέπειαν τῶν ἐφ’ ὧν ταῦτα στηρίζονται οἰκονομικῶν νόμων. Ἂν δεχθῆτε τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ τὴν περὶ τῆς προτεραιότητος τῶν οἰκονομικῶν νόμων πρότασιν θέλετε κάμει τὴν Ἑλλάδα τὰ ἀντίστροφον τῶν ἄλλων συνταγματικῶν Κρατῶν. Εἰς ὅλα τὰ συνταγματικὰ Κράτη ἐξετάζονται πρῶτον τὰ ἔξοδα καὶ ἔπειτα τὰ ἔσοδα. Ἀλλὰ, Κύριοι, αἱ ἐκθέσεις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰσήχθησαν προηγουμένως, ὅθεν ἀνακαλῶ εἰς τὴν μνήμην τοῦ Κυρίου Καλοῦ τὸ ἑξῆς περιστατικόν· ἀρχίσαμεν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἅμα προέβημεν εἰς τὸ βʹ ἢ γʹ ἄρθρον αὐτοῦ διεκόπη ἡ συζήτησις. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τὴν ὁποίαν ἠρχίσαμεν καὶ διεκόψαμεν. ΔΡΟΣΟΣ (ΥΠΟΥΡ. ΟΙΚΟΝΟΜ.) Ἡ Κυβέρνησις, Κύριοι, ἅμα ἀνέλαβε τὰ καθήκοντά της, ἐσκέφθη περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως· καταγίνεται καὶ μετ’ ὀλίγον θέλει ὑποβάλει εἰς τὴν Συνέλευσιν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 64, ἑπομένως ἡ Συνέλευσις θὰ ζητήσῃ καὶ θὰ ἐπιψηφίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν ἐκείνου τοῦ ἔτους. Αἱ προσπάθειαί μας ἅπασαι τείνουν εἰς τὸ νὰ φέρουν τὴν ἰσοῤῥοπίαν μεταξὺ τῶν ἐξόδων καὶ ἐσόδων· ἡ Κυβέρνησις καταγίνεται καὶ εἰς τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ στρατοῦ· εἶναι ἄπειρα ἀντικείμενα τῶν ὁποίων ἐπελήφθη. Δὲν ἠδυνήθημεν μέχρι τοῦδε νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, ἐλπίζομεν ὅμως, ὅτι ἐντὸς τοῦ ἔτους θὰ ὑποβάλωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 64. Ἐγὼ ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην μου εἰς τὴν Συνέλευσιν, διότι μᾶς ἔδωκεν ἱκανὴν συνδρομὴν, ἥτις θὰ ἐπιφέρῃ ἱκανὴν ἐλάττωσιν εἰς τὰ ἔξοδα.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Καλλιγᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§149ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐὰν νομίζῃ ἡ Συνέλευσις καλόν.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη;

§151ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς ὁμιλήσῃ ὁ Κύριος Καλλιγᾶς.

§152ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κύριοι! Βεβαίως, ὅστις ἀνήκει εἰς σῶμα νομοθετικὸν καὶ εἰς Συνέλευσιν συντακτικὴν πρέπει νὰ θεωρῇ ὅτι εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων ἔργων ὁ ἔλεγχος τῆς δημοσίας διαχειρίσεως, καὶ πρέπει νομίζω νὰ προτάσσῃ τοῦτο εἰς ὅλα τὰ λοιπὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἔχῃ· δι’ αὐτοῦ τοῦ ἐλέγχου νομίμως, ἐμφρόνως ἐξασκεῖ ἐκείνην τὴν ἐνέργειαν, ἥτις δίδεται εἰς τὸ ἔθνος καὶ δι’ αὐτοῦ ἐκτελεῖται. Ὅταν ζητοῦν νὰ προηγηθῇ πάσης συζητήσεως ἡ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὑποθέτω ὅτι ἐκ τούτου ὁρμῶνται, καὶ πρέπει νὰ δείξωμεν αὐτὸν τὸν σκοπὸν, πρέπει ὅμως ἐξ ἄλλου νὰ ἐξετάσωμεν ἂν αὐτὸς ὁ σκοπὸς, ὅπως ἔχουσι σήμερον τὰ πράγματα, τῷ ὄντι ἐπιτυγχάνῃ ἐκ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸ πάσης προτάσεως φορολογικῆς. Ἐγὼ ἔχω πολλὰς ἀμφιβολίας περὶ τούτου διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Παρῆλθον δέκα μῆνες καὶ αὐτοὶ διέφυγον τὸν ἔλεγχον τῆς Συνελεύσεως, ὅ,τι ἔγινεν ἔγινε, ἐζητήθησαν πιστώσεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων προέβη ἡ δαπάνη στηριζομένη εἰς προϋπάρχοντας νόμους, ἐπιτρέποντας αὐτὰς τὰς δαπάνας. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν σήμερον ποσῶς νὰ ἐκφρασθῶμεν περὶ αὐτῶν τῶν δέκα μηνῶν, οἱ δέκα μῆνες ἀνήκουσιν εἰς τὸ ἑξῆς εἰς τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον, ὄχι εἰς ἡμᾶς, τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον θέλει ἐξετάσει ἂν ἡ χρῆσις τῶν δέκα μηνῶν ἦναι σύμφωνος πρὸς τοὺς κειμένους νόμους. Ἀπόκειται λοιπὸν μόνον περὶ δύο μηνῶν, περὶ Νοεμβρίου καὶ Δεκεμβρίου; Κύριοι! περὶ αὐτῶν τῶν δύο μηνῶν νομίζει τις σπουδαίως ὅτι ἠμπορεῖ νὰ προβῇ εἰς μίαν ἐμβριθῆ ἐξέτασιν ἀνατρέχουσαν ὄχι μόνον εἰς τὴν ἔκτασιν μιᾶς δαπάνης, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς αἰτίας της, καὶ ἀνατρέχων εἰς αὐτὰς νὰ ἐπιφέρῃ ἀποτέλεσμα ὡς πρὸς τὸν ἰδιαίτερον ὀργανισμὸν, ὅστις διέπει ἕκαστον κεφάλαιον μιᾶς δαπάνης, τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, τῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ οὕτω καθεξῆς. Πολὺ ἀμφιβάλλω, ἀλλ’ ἐὰν νομίζῃ τις ὅτι τοῦτο δύναται νὰ τὸ κατορθώσῃ, τὸ πρᾶγμα εἶναι λίαν εὔκολον, διότι ὁσάκις ὑποβάλλεται ἡ πίστωσις τοῦ Νοεμβρίου καὶ ἔχει σκοπὸν νὰ ἐπιφέρῃ ὁποιανδήποτε πρότασιν τροποποιοῦσαν τὰ ὑπάρχοντα, δύναται νὰ ἀναστείλῃ ἐκεῖνο τὸ κεφάλαιον, νὰ ζητήσῃ ὅτι ἡ Συνέλευσις, τοῦ στρατοῦ καθ’ ὑπόθεσιν, δὲν δύναται νὰ τὸ ἐπιψηφίσῃ πρὶν γίνῃ περὶ τούτου ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως· ὁ προϋπολογισμὸς ἤδη ὑπάρχει, εἶναι ὑποβεβλημένος εἰς τὴν Συνέλευσιν, δύναται λοιπὸν ἀπὸ τοῦδε ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν αὐτὸν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἐκείνας τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας προτείνει, νὰ σχηματίσῃ προτάσεις αἱ ὁποῖαι θὰ χρησιμεύσωσι τότε, ὅταν ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως τῆς πιστώσεως. Ὡς ἐκ τούτου, νομίζω, δὲν ἐμποδίζεται νὰ προταχθῇ ἡ ἐπιψήφισις τῶν φορολογικῶν προτάσεων αἱ ὁποῖαι εἶναι κανονικαὶ, ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1864 πρέπει νὰ ἀποτείνωμεν τὴν εὐχὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἑπομένως.....

§153ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εὐχὰς δὲν κάμνομεν.

§154ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Θέλετε νὰ ἀπαιτήσωμεν; Πολὺ καλὰ, ἂς ἀπαιτήσωμεν τοὐλάχιστον ἕνα μῆνα πρὸ τοῦ 1864 νὰ ὑποβληθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, διὰ νὰ μὴ ὑποπέσωμεν εἰς ἐκείνην τὴν ἔλλειψιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, δηλαδὴ πρέπει νὰ ὑποβληθῇ ἐντὸς τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου.

§155ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§156ΕΤΕΡΟΙ. Ἐντὸς τοῦ Δεκεμβρίου.

§157ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὁ Κ. Χαραλάμπης, ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μοὶ ἔκαμε μίαν παρατήρησιν, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι εὔκολον, ἀρκεῖ νὰ κάμῃ μίαν ἀντιγραφὴν ἡ Κυβέρνησις, ἔστω, ἐγὼ εὐχαριστοῦμαι εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ἠξεύρετε πρὸς τί χρησιμεύει αὐτὴ ἡ ἀντιγραφή; ὅτι ἄρχεται ἀπ’ ἐκείνης τῆς ἰδέας ἡ σκέψις μας, ὅτι ἐπιλαμβάνεται ἡ Συνέλευσις, καὶ δύνασθε αὐτὴν τὴν ἀντιγραφὴν νὰ τὴν μεταβάλητε εἰς πρωτότυπον· διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπαιτήσωμεν, ὥστε ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1864 νὰ ὑποβληθῇ ἐντὸς τοῦ Νοεμβρίου μηνός.

§158ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§159ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Καὶ τότε ἡμεῖς θὰ ὁρίσωμεν κατὰ ποίαν τάξιν θέλει γείνει ἡ συζήτησις αὐτοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐν τοσούτῳ δὲ νὰ προταχθῶσιν αἱ συζητήσεις τῶν φορολογικῶν νόμων. Θέλουν νὰ παρατείνουν τὸ 1863.

§160ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κύριοι! καὶ ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ προλαλήσαντος, καὶ ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ Κ. ἐντίμου ὑπουργοῦ, καὶ ἀπὸ τὸ γενόμενον, κατανοεῖτε τὴν ἀνάγκην τοῦ προϋπολογισμοῦ· παρετηρήσατε ὅτι ἐπῆλθον τὰ συμβεβηκότα τοῦ τρέχοντος ἔτους, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ δίδομεν τὰς πιστώσεις τοῦ μηνὸς, καὶ διὰ λογαριασμὸν τοῦ τρ. ἔτους. Ὁ εἰσαχθεὶς λοιπὸν προϋπολογισμὸς συνδέεται μὲ τὰς μηνιαίας πιστώσεις· διότι διὰ λογαριασμὸν αὐτοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ δίδεται πίστωσις. Τώρα τί θέλετε νὰ κάμητε; Μίαν ἀναίρεσιν τῆς ἀποφάσεώς σας; Ἡ ἀπόφασις λέγει, ὅτι δίδομεν πίστωσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ· τὸ ἔχετε ἀνὰ χεῖρας. Δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ; Μὰ λέγουν εἶναι διὰ 2 μῆνας, ἂς ᾖναι καὶ δι’ ἕνα μῆνα, ἑπομένως λέγετε νὰ ἔλθῃ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἐρχομένου ἔτους ἐντὸς τοῦ Νοεμβρίου, καὶ ὁ προλαλήσας Κ. ὑπουργὸς ἦλθε μὲ τὰ συνήθη ἐκεῖνα τῆς παρελθούσης ἐποχῆς· καταγίνεται ἡ Κυβέρνησις καὶ θέλει φέρει τὸν προϋπολογισμὸν ἐν καιρῷ. Αὐτὰ τὰ λόγια ἦσαν τὰ συνήθη. Λοιπὸν σᾶς λέγω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ περάσῃ καὶ ὁ Δεκέμβριος. Μέχρις ὅτου λοιπὸν δὲν ὑποβληθῇ ὁ προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος, συζητεῖτε τὸν παρόντα, τακτοποιεῖτε τὴν ὑπηρεσίαν, διότι καὶ ὁ ἄλλος θέλει τὸν καιρόν του, διότι θὰ τυπωθῇ καὶ σήμερον δὲν ἐτυπώθη καὶ αὔριον δὲν ἐτυπώθη καὶ τὰ τοιαῦτα. Αὐτὸς λοιπὸν θέλει χρησιμεύσει ὡς βάσις καὶ ὁδηγὸς εἰς ὅλην τὴν διαχείρισιν πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Λοιπὸν δὲν εἶναι παράκαιρον νὰ λέγῃ τις, ὅτι συζητοῦμεν τὸν προϋπολογισμὸν εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους, διότι ἐπ’ αὐτοῦ ἐδώκαμεν ὅλας τὰς πιστώσεις, διότι αὐτὸς θέλει χρησιμεύσει, ἐνόσῳ ὁ ἄλλος δὲν καταρτισθῇ.

§161ΖΕΡΒΑΣ. Παρῆλθεν ὁ καιρὸς, καθ’ ὃν οἱ ὑπουργοὶ ὡμίλουν μὲ τοιούτους λόγους.

§162ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Συγχαίρομαι διὰ τὴν καλήν σας πίστιν, ἠμπορῶ νὰ πιστεύω καὶ ἐγὼ, ὅτι θέλουν καὶ ἔχουν τὴν διάθεσιν.....

§163ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἐφωτίσθημεν.

§164ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Λυποῦμαι, ὅτι δὲν ἤμην προετοιμασμένος δι’ ἓν τοιοῦτον σπουδαιότατον ἀντικείμενον· ὅ,τι ἠδυνήθην ἐκ τῶν προλαλησάντων νὰ συμπεράνω, εἶναι, ὅτι ὑπάρχουν δύο προτάσεις, μία νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τῶν φορολογικῶν Νόμων, καὶ ἡ ἄλλη ἡ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Νομίζω, ὅτι ἡ μία πρότασις δὲν ἀποκλείει τὴν ἄλλην· δυνάμεθα, νομίζω, καὶ πρέπει καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο νὰ κάμωμεν ἀναλόγως τοῦ χρόνου, τὸν ὁποῖον ἔχομεν νὰ διαθέσωμεν. Εἰσερχόμεθα, εἰσήλθομεν μάλιστα, εἰς τὴν δευτέραν περίοδον τῆς ἐπαναστάσεως· ἡ ἐποχὴ αὕτη εἶναι δημιουργική· ἀνάγκη πᾶσα νὰ ἐργασθῶμεν σπουδαίως, νὰ θέσωμεν τάξιν εἰς τὰς ἐργασίας μας, καὶ πρὸ πάντων νὰ βάλωμεν μίαν κανονικότητα εἰς τὰς συζητήσεις μας, διότι πολλὰ μέτρα καὶ ψηφίσματα ἐψηφίσαμεν ἄνευ συζητήσεως, συζητήσεως, λέγω, ὡρίμου, εὐρείας καὶ σπουδαίας, καὶ ἐνδέχεται οὕτω βαδίζοντες νὰ ἐλανθάσθημεν. Τὸ ζήτημα τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι σπουδαιότατον. Γνωρίζετε καλλίτερά μου, Κύριοι, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι τὸ κάτοπτρον τῆς ἠθικῆς καὶ ὑλικῆς καταστάσεως ἑνὸς Κράτους, διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰσάγεται ἡ οἰκονομία εἰς τὰ δημόσια ἔξοδα, καὶ ἡ οἰκονομία εἶναι καλὴ, ὄχι μόνον ὡς χρήματα, ἀλλὰ καὶ ὡς μέσον βελτιώσεως τῶν ἠθῶν. Διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰσάγεται εἰς τὰ πράγματα τῆς πολιτείας ἡ διεύθυνσις ἐκείνη, ἥτις εἶναι ἡ μᾶλλον συμφέρουσα εἰς τὸ ἔθνος· ἐκεῖ ἀναγκάζεται τὸ διαδοχικὸν στοιχεῖον νὰ συνέλθῃ εἰς συνεννόησιν μὲ τὸ ἐκλογικὸν, καὶ ἀμφότερα νὰ βαδίσωσιν ἐν ἁρμονίᾳ. Διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, Κύριοι, ἀνακαλύπτονται οἱ σκοποὶ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ, ἂν ὦσι καλοὶ, ἐνισχύονται, ἂν ὦσι ἐσφαλμένοι, τροποποιοῦνται, ἢ τοὐλάχιστον στηλιτεύονται. Ὁ προϋπολογισμὸς λοιπὸν εἶναι ἀντικείμενον σπουδαιότατον διὰ τοὺς ἀντιπροσώπους ἑνὸς ἔθνους, καὶ εἰς αὐτὸν πρέπει ν’ ἀσχοληθῶμεν οὐσιωδῶς. Ἀλλὰ πρόκειται ἤδη περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ τρέχοντος ἔτους. Αὐτὸς, Κύριοι, ἐτελείωσεν, ὡς καὶ ὁ ἔντιμος προαγορεύσας εἶπεν. Ἐδώσαμεν ὅμως πιστώσεις ἀπέναντι ἐκείνου τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ δικαιούμεθα νὰ ζητήσωμεν λόγον. Προχθὲς ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἦλθε καὶ μᾶς εἶπεν, ἀναγινώσκων μίαν σημείωσιν, τῆς ὁποίας ἐπιπολαίως ἀντελήφθην, ὅτι ὁ ἀρχικὸς προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων συνέκειτο ἐξ 21,000,000, καὶ διὰ τῶν μετὰ ταῦτα πιστώσεων ηὐξήθη εἰς 25, καὶ μολοντοῦτο ἐπὶ δέκα ὅλους μῆνας, ἐπρόσθεσε, δὲν ἔλαβε τὸ ὑπουργεῖον ἀπέναντι αὐτοῦ, εἰμὴ 18,000,000, ὥστε κατὰ τὴν γνώμην του ἔλαβεν ὀλιγώτερα, ἀφ’ ὅ,τι ἦτον ἡ μηνιαία ἀναλογία τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ, διὰ νὰ πεισθῶμεν, ἂν ὁ συλλογισμὸς οὗτος ᾖναι ὀρθὸς, εἶναι ἀνάγκη μιᾶς εἰσέτι ἐργασίας, νὰ παρακαλέσωμεν δηλ. τὸν Κύριον Ὑπουργὸν νὰ μᾶς φέρῃ τὴν αἴτησιν τῆς πιστώσεως διὰ τοὺς μῆνας Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον· διὰ τοῦ τρόπου τούτου θέλομεν λάβει μίαν ἰδέαν πλήρη περὶ τῶν γενομένων ἐξόδων, καὶ συνάμα θέλομεν ὁδηγηθῆ ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ νέου προϋπολογισμοῦ, ἤτοι τοῦ διὰ τὸ 1861. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον εἶναι καλὸν, ἂν μὲν ὑπεβλήθησαν ἐν καιρῷ εἰς τὸ Προεδρεῖον, διότι δὲν ἐνθυμοῦμαι τί συνέβη, αἱ προλαβοῦσαι πιστώσεις καθ’ Ὑπουργεῖον καὶ κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον, νὰ διατάξῃ τὸ Προεδρεῖον νὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν εἰς τὰ μέλη τῆς Συνελεύσεως, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ γνωρίσωμεν τί ἔγεινεν εἰς τὸ παρελθὸν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γεγονότων νὰ κρίνωμεν καὶ διὰ τὰς ὑποβληθησομένας πιστώσεις τοῦ Νοεμβρίου καὶ Δεκεμβρίου. Ἐὰν ὅμως αἱ πιστώσεις δὲν ὑπεβλήθησαν οὕτω, τότε τὸ Ὑπουργεῖον νὰ φροντίσῃ νὰ συντάξῃ αὐτὰς εἰς πίνακας κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον ἑκάστου εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ νὰ φέρῃ αὐτὰς μὲ τὴν πίστωσιν, τὴν ὁποίαν θὰ ζητήσει διὰ τοὺς μῆνας Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον, συντεταγμένην ἐπίσης κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον καὶ καθ’ Ὑπουργεῖον. Ὅτι δὲ ὁ προϋπολογισμὸς, Κύριοι, καὶ ἀποτείνομαι ἰδίως εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, πρέπει νὰ ὑποβληθῇ ἐντὸς τοῦ Νοεμβρίου, αἰσθάνεσθε ἅπαντες, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον· διότι ἀπαιτεῖται ἱκανὸς χρόνος νὰ τυπωθῇ, νὰ διανεμηθῇ, νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ ἔλθῃ ἔπειτα εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν. Εἴμεθα εὐτυχεῖς, Κύριοι, ἐὰν κατορθώσωμεν, μέχρις οὗ ψηφίσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν ἐκεῖνον, νὰ ζητήσωμεν μίαν μόνον πίστωσιν διὰ τὸν Ἰανουάριον. Βλέπετε ἐπομένως, ὅτι εἶναι μία ἐργασία, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀρχίσῃ καὶ νὰ τελειώσῃ ὅσον τάχος. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω, παρ’ ὅτι δυνάμεθα καὶ εἰς τὸ ἓν καὶ εἰς τὸ ἄλλο ἀντικείμενον νὰ βαδίσωμεν συγχρόνως· ἔχομεν καιρὸν νὰ θεωρήσωμεν τοὺς φορολογικοὺς νόμους· διότι καὶ αὐτοὶ εἶναι ἀπαραίτητοι· εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς μίαν ἐκ τῶν προλαβουσῶν συνεδριάσεων ἀπεφασίσθη νὰ προηγηθῇ ὁ προϋπολογισμός. Νομίζω ὅμως, ὅτι τοῦτο δὲν βλάπτει· τῳόντι δὲν πρέπει νὰ σκεπτώμεθα μόνον, ὁρμώμενοι ἀπὸ ταμιευτικοὺς λόγους, ὡς εἶπεν εἷς τῶν προαγορευσάντων, πρέπει συγχρόνως νὰ σκεπτώμεθα καὶ περὶ ἰσότητος τῆς φορολογίας, καὶ ὅπου ὑπάρχουν ἀφορολόγητοι ἄνθρωποι, κτήματα καὶ ἐπιτηδεύματα, πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν καὶ εἰς αὐτοὺς τὸν δίκαιον φόρον. Ἐνταῦθα μοὶ ἐπῆλθε μία ἰδέα, τὴν ὁποίαν νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν. Συνήλθομεν τῳόντι ἐνταῦθα διὰ νὰ ψηφίσωμεν πρὸ πάντων τὸ Σύνταγμα· αὐτὴ εἶναι ἡ κυρία ἀποστολὴ ἡμῶν· ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ μᾶς λανθάνῃ, ὅτι κατόπιν τῆς πορείας μας ἀφίνομεν ἴχνη, καὶ αὐτὰ τὰ ἴχνη εἶναι καὶ λέγονται διαγωγή. Ἡ διαγωγὴ λοιπὸν τῆς Συνελεύσεως εἶναι ἄλλος χάρτης ἄγραφος, εἶναι σχόλια τῶν ἀρχῶν, τὰς ὁποίας μετ’ ὀλίγον θὰ ἐγχαράξωμεν εἰς τὸ νέον πολίτευμα, καὶ αὐτὰ τὰ σχόλια θὰ χρησιμεύσουν μίαν ἡμέραν ὡς ἑρμηνεία τῶν διαφόρων διατάξεων τῶν νόμων καὶ ἴσως ἴσως καὶ αὐτῶν τῶν ὅρων τοῦ Συντάγματος, ὅταν ἔλθῃ ἓν ὑπουργεῖον κακὸν, καὶ θελήσῃ νὰ παρεξηγήσῃ αὐτὰς τὰς διατάξεις, αὐτοὺς τοὺς ὅρους, ὅπως τοῦτο συνέβη καὶ εἰς τὸ παρελθόν. Πρέπει λοιπὸν εἰς αὐτὴν τὴν διαγωγήν μας νὰ ἐπιστήσωμεν πολὺ τὴν προσοχήν μας καὶ νὰ μὴ ἀφήνωμεν τὰ πράγματα νὰ διέρχωνται, νὰ ψηφίζωνται ἄνευ τοῦ πρέποντος καιροῦ καὶ ἄνευ συζητήσεως σπουδαίας, ὡρίμου, εὐρείας. Ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ὑπῆρχον μερικὰ λάθη, μερικαὶ συγκαταβάσεις ἀξιοκατάκριτοι, αἱ ὁποῖαι ἐλάμβανον χώραν εἰς τὸ παρελθὸν, καὶ μέχρι τοῦδε τίποτε περὶ αὐτῶν δὲν εἶπεν ἡ Συνέλευσις, τίποτε περὶ αὐτῶν δὲν διέταξε, δὲν ἐστηλίτευσε, καὶ δὲν εἶναι ἀμφιβολία, ὅτι αὐτὰ τὰ λάθη ἐξακολουθοῦν νὰ μένουν ἀνέπαφα, ἀδιάσειστα. Σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα· ὑπῆρχε κατὰ τὸ παρελθὸν ἓν σύστημα διαφθορᾶς· δὲν θέλετε διαφθορᾶς; ἔστω προσωπικῶν περιποιήσεων. Ἕκαστος ὑπουργὸς αὐθαιρέτως, αὐτεπαγγέλτως ἐνοικίαζεν ἐπὶ τρία, πέντε ἔτη μίαν ἰδιωτικὴν οἰκίαν διὰ κατάστημα ὑπουργικὸν, καὶ τὸ ἐνοικίαζεν ὅσον καὶ ὅπου ἤθελεν. Ἐντεῦθεν τὰ ὑπουργεῖα εὑρίσκοντο διεσπαρμένα εἰς διαφόρους ἀποκέντρους ἀποστάσεις σχετικῶς πρὸς τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα, καὶ ἐκ τούτου καὶ ἡ δημόσιος ὑπηρεσία ὑπέφερε, καὶ τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν ἐβλάπτοντο. Ἐλήφθη, ἐρωτῶ, περὶ τούτου καμμία πρόνοια; Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, μοὶ φαίνεται, κἄτι εἶπε περὶ τούτου, ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις δὲν εἶπε τίποτε, καὶ εἶναι πιθανὸν αὐτὴ ἡ κατάχρησις νὰ ἐξακολουθῇ μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς. Συλλογισθῆτε, Κύριοι, ὅτι ἕως τώρα αὐτὰ τὰ πράγματα ἔτρεξαν, ὡς νὰ ἐζῶμεν ὑπὸ τὸ κράτος ἑνὸς δεσποτικοῦ συστήματος, τὰ ὑπουργεῖα ἐδαπάνων ὅπως ἤθελον καὶ ὅπου ἤθελον καὶ ἔδιδον παντοῦ, ὅπου ἔφθανεν ἡ ἐπιῤῥοὴ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα διεχειρίζοντο, ἔδιδον, λέγω, παντοῦ τὴν διεύθυνσιν, τὴν ὁποίαν αὐτοὶ ἤθελον καὶ ὄχι ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἤθελε καὶ ἠννόει ἡ Συνέλευσις, καὶ τοῦτο εἶναι ἓν κάκιστον προηγούμενον, τὸ ὁποῖον πράττομεν. Ἠρχίσαμεν τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἡ Συνέλευσις ἐπὶ τῇ προτάσει τῆς ἐπιτροπῆς της ἔδειξεν ὅτι εἶχε τὴν διάθεσιν νὰ κάμῃ ἐλαττώσεις· ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἠγανάκτησεν εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, καί, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, εἶπε «δὲν δύναμαι νὰ παύσω ὑπαλλήλους ὑπηρετοῦντας εἴκοσι καὶ τριάκοντα ἔτη».

§165Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Λανθάνεσθε, Κύριε Χρηστίδη, δὲν ἦτο πλήρης ἡ Συνέλευσις καὶ σᾶς παρεκάλουν νὰ τὸ ἀναβάλητε (θόρυβος).

§166ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Εἶπα, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, καὶ ἐπειδὴ ἡ Συνέλευσις ἐδείκνυεν ὅτι ἐξηκολούθει νὰ ἔχῃ τὴν διάθεσιν τῆς ἐλαττώσεως, πάλιν, λέγω, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ὁ ὑπουργὸς ἔφερε τὴν πρότασιν, ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις· καὶ τῳόντι δὲν εἴμεθα πλήρεις καὶ διελύθημεν· ἔκτοτε δὲν εἴδομεν πλέον συζήτησιν προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ τί νομίζετε, ὅτι συνέβη; Αὐτοὶ οἱ εἰκοσαετῶς καὶ τριακονταετῶς ὑπηρετήσαντες ὑπάλληλοι ἑνὸς γειτονικοῦ ὑπουργείου ἐπαύθησαν, καὶ ἐπαύθησαν οὐχὶ λόγῳ οἰκονομίας, οὐχὶ λόγῳ ἁβροφροσύνης καὶ συγκαταβάσεως πρὸς τὴν τάσιν, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ἡ Συνέλευσις, ἀλλὰ διὰ νὰ διορισθῶσιν ἄλλοι εἰς τὰς θέσεις των. Δὲν θέλω νὰ κάμω ἐνταῦθα διάκρισιν ἐποχῆς, προσώπων, λέγω μόνον, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀκόμη δὲν εἶπε τί θέλει, καὶ διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ νὰ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, διὰ νὰ τὸ εἴπῃ. Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι μία Συνέλευσις κυρίαρχος, παντοδύναμος, εἰσέτι δὲν ἠδυνήθη νὰ εἰσαγάγῃ τὸ πνεῦμά της εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κράτους, οἰκονομικῶς τοὐλάχιστον· μαντεύετε τί θὰ συμβῇ, ὅταν αὔριον διαλυθῇ ἡ Συνέλευσις, καὶ βεβαίως δὲν θὰ ᾖναι αἰωνία, καὶ ἔλθῃ ἓν ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἔμπροσθέν του μίαν ἁπλῆν Βουλὴν, καὶ θὰ ἔχῃ ἀκόμη καὶ προηγούμενα τοιαύτης φύσεως; Κύριοι, εἶπον αὐτοὺς τοὺς ὀλίγους λόγους, ὄχι διὰ νὰ ἐπικρίνω κανένα, ἄπαγε, ἀλλὰ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὴν ὅσον ἔνεστι ταχίστην, ἀλλὰ καὶ εὐρυτάτην καὶ ἐλευθέραν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ μέλλοντος ἔτους. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ διάκρισις μεταξὺ προσώπων καὶ κομμάτων· πρέπει, ὅλοι νὰ συντελέσωμεν, συνεισφέροντες ἕκαστος τὸ κατὰ δύναμιν, διὰ νὰ ῥυθμίσωμεν τὰ οἰκονομικά μας. Ὅταν τακτοποιήσωμεν αὐτὰ, δυνάμεθα, Κύριοι, νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ ἥμισυ ἔργον τῆς ἀποστολῆς μας εἶναι τετελεσμένον· τότε δυνάμεθα νὰ καυχηθῶμεν, ὅτι εἴμεθα ἔθνος ἀνεξάρτητον, ὅτι ἔχομεν παρελθὸν καὶ μέλλον, ὅτι ἔχομεν πατρίδα.

§167ΔΡΟΣΟΣ. (Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐντὸς τῆς ἑπομένης ἑβδομάδος δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν, ὅτι θὰ ὑποβάλω τὴν αἴτησιν τῆς πιστώσεως τῶν δύω μηνῶν συνδεδεμένων μὲ τοὺς πίνακας καθὼς ὁ προλαλήσας ἐζήτησεν. Ἐὰν δυνηθῶ ἐντὸς τοῦ Νοεμβρίου θὰ ὑποβάλω καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 64, δὲν δύναμαι νὰ δώσω τοιαύτην ὑπόσχεσιν ῥητὴν, διότι δὲν ἔχομεν σκοπὸν, ὡς εἶπεν ὁ φίλος μου Κ. Καλλιγᾶς, νὰ ἀντιγράψωμεν, ἔχομεν σκοπὸν νὰ φέρωμεν προϋπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος νὰ φέρῃ τὴν ἰσοῤῥοπίαν.

§168ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν σᾶς εἶπεν, ὅτι θὰ ζητήσῃ πιστώσεις διὰ τοὺς δύο μῆνας τὸν Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον, ἐγὼ ἀντίκειμαι σπουδαίως εἰς τοῦτο, καὶ σᾶς λέγω τοὺς λόγους. Ὑπάρχουν εἰς τὸν στρατὸν ἴσως πλέον τῶν 400 ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι περιφέρονται εἰς τὰς ἀγυιάς.

§169ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν εἶναι τὸ ζήτημα αὐτό.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Ζιμβρακάκης ἔχει ἐπερώτησιν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, καὶ ἐγὼ παρεδέχθην τὸ σύστημα, ὅτι ὁσάκις ἔχει τις ἐπερώτησιν νὰ εἰδοποιῶ τοὺς ὑπουργοὺς περὶ αὐτοῦ (θόρυβος). Λοιπὸν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις νομίζω, ὅτι παραδέχεται νὰ προταχθῶσι τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ἅπαντες). Παρεδέχθη. Ὁ Κύριος Καλλιγᾶς ὑπέβαλε σχετικῶς μὲ τὴν συζήτησιν τὴν ἑξῆς πρότασιν.

§171ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω περιττὸν νὰ ψηφοφορηθῇ αὐτὴ ἡ πρότασις· ἡ Κυβέρνησις παροῦσα εἶδε τὴν διάθεσιν τῆς Συνελεύσεως καὶ ἠκούσαμεν τὸν Κύριον ὑπουργὸν προθυμοποιούμενον νὰ φέρῃ τὸν προϋπολογισμόν.

§172ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τὴν ἀποσύρω λοιπόν.

§173ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλο ἀντικείμενον δὲν ἔχομεν τώρα.

§175ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Τὴν ἐπερώτησίν μου.

§176ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τὴν ἀκούσωμεν (θόρυβος).

§177ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Ἡ ἐπερώτησις, τὴν ὁποίαν ἀποτείνω πρὸς τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν εἶναι αὕτη· διατὶ δὲν φροντίζει νὰ τοποθετήσῃ τὸ πλῆθος τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι διατελοῦν μακρὰν τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα μισθοδοτοῦνται μὲ πλήρη μισθόν· ἂν δὲ τοιοῦτοι πλεονάζουν καὶ δὲν τῷ δίδεται δικαίωμα νὰ τοὺς τοποθετήσῃ εἰς τὰς διαφόρους κατηγορίας, διατὶ δὲν φέρει εἰς τὴν Συνέλευσιν Νόμον συμπληρωματικὸν δι’ αὐτούς;

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ ἀπευθυνθῇ αὐτὴ ἡ ἐπερώτησις εἰς τὸ ὑπουργεῖον διὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν. Ἀκούσατε τώρα τὰ πρακτικά.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ διαλύσω τὴν συνεδρίασιν;

§180ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύω τὴν Συνεδρίασιν, αὔριον θὰ συνέλθουν τὰ τμήματα. ὥρᾳ 3 καὶ 5.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Θ. Βενετσάνος.