1863.11.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΡΞΘʹ.

Τῆς 2 Νοεμβρίου 1863.

(Σάββατον.)

Ὥρα 1. Μ. Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Συνελεύσεως πλήρους εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Πάντες ἐνθυμεῖσθε Κύριοι, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν γενομένην χθὲς ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Μαυρομμάτη, ἐζήτησα ἐγὼ καὶ ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Λεβαδίας Ὀδυσσεὺς μίαν ἐξήγησιν ἐπ’ αὐτῆς· δηλ. ἂν ὁ προτείνας τὴν πρότασιν ἠννόει νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν πρότασίν του ταύτην καὶ οἱ βαθμολογηθέντες τῇ συστάσει τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τέσσαρες ἀξιωματικοὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ, Γ. Φραγγιᾶς, ὁ ἀδελφὸς τοῦ Κ. Σαχτούρη, ὁ Βρατσάνος, καὶ ὁ Χατζηαλεξανδρής.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Καὶ ὁ Ὀρλώφ.

§3ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Μάλιστα καὶ ὁ Ὀρλὼφ, ἂν καὶ δὲν ἐβαθμολογήθη τῇ συστάσει τῆς Συνελεύσεως, οὐχ ἧττον ὅμως δικαιοῦται νὰ κατέχῃ τὸν βαθμόν του. Περὶ τῶν βαθμολόγων τούτων ἡ Συνέλευσις ἐσύστησε θερμῶς εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν τὴν ἀναφοράν των, καὶ οὗτος ἐβαθμολόγησεν αὐτούς. Νομίζω δὲ ὅτι ἡ Συνέλευσις ἅπασα ἀπεφάνθη προχθὲς κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Μαυρομμάτη, ὅτι δὲν ἠννόει τοὺς τέσσαρας προμνημονευθέντας ἀξιωματικούς.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Παρακαλῶ ὅθεν νὰ γίνῃ μνεία εἰς τὰ πρακτικὰ περὶ τῆς ἐξαιρέσεως ταύτης, διότι δὲν ἤκουσα σήμερον ἀναφερόμενα τὰ ὀνόματα.

§6Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Θὰ ἀποφασισθῇ σήμερον ἡ ἐξαίρεσις.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε τὴν παρατήρησιν τοῦ Κυρίου πληρεξουσίου Σπετσῶν, ἰσχυρίζεται, ὅτι κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἀπεφασίσθη.....

§8ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Δύω λέξεις, Κύριε Πρόεδρε. Ἡ πρότασίς μου, ἥτις ἐγένετο παραδεκτὴ, εἶναι καθαρὰ καὶ οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ἀφίνει· λέγει, ὅτι καταργοῦνται ἐκεῖνοι οἱ βαθμοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐδόθησαν παρὰ τῶν Κυβερνήσεων· ὅσοι ἐδόθησαν παρὰ τῆς Συνελεύσεως δὲν καταργοῦνται. Ἠννόουν ἐγὼ, Κύριε Πρόεδρε, ἐκείνους τοὺς βαθμοὺς, τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἔφερεν ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως καὶ ἐπεψηφίσθησαν.

§9ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Οἱ δὲ συστάσει τῆς Συνελεύσεως δοθέντες τί νὰ γίνωσι; νὰ καταργηθῶσι; νομίζω, ὅτι εἶναι ἀδικώτατον.

§10ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὄχι συστάσει τῆς Συνελεύσεως, διότι τοῦτο ἔχει διαφορὰν, μεγάλην διαφοράν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, μὲ συγχωρεῖτε, αἱ συζητήσεις εἶναι δημόσιοι διὰ νὰ ἀκροᾶται καὶ τὸ ἀκροατήριον· ὅταν ὅμως αἱ συζητήσεις μας γίνονται διὰ διακοπῶν τὸ ἀκροατήριον περιττὸν νὰ μένῃ εἰς τὴν θέσιν του. Τεθεῖτε εἰς τὸ ἀκροατήριον καὶ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι δὲν εἶσθε εἰς κατάστασιν νὰ ἀκροασθῆτε τὰ λεγόμενα. Λοιπὸν νὰ ἀφίσητε τὸ σύστημα τῶν διακοπῶν.

§12ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω· ἐννοῶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο θελήσει καὶ συναινέσει τῆς Συνελεύσεως, πόσοι εἶναι, καὶ ποῖοι εἶναι δὲν τοὺς γνωρίζω. Συνεπείᾳ τῆς προτάσεώς μου θὰ παραδεχθῶμεν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἡ Συνέλευσις ἐδέχθη προτάσει τῆς Κυβερνήσεως· αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς προτάσεώς μου, καθὼς τοῦ Τζαβελάκου.

§13ΙΑΛΕΜΟΣ. Ἐκτὸς τοῦ βαθμοῦ τοῦ Τζαβελάκου ἡ Συνέλευσις δὲν ἀπένειμε κανένα βαθμόν· διαφόρους δὲ ἀναφορὰς, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἡ Συνέλευσις τὰς παρέπεμψε μὲ σύστασιν εἰς τὰ ἁρμόδια ὑπουργεῖα, ἵνα ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ ἀπαιτήσεις των, ἐὰν ἦναι δίκαιαι· ἑπομένως δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν οἱ βαθμοὶ οὗτοι ὡς ἀπονεμηθέντες ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως. Λοιπὸν ὁ μόνος βαθμὸς ὁ ἀπονεμηθεὶς ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως εἶναι τοῦ Τζαβελάκου.

§14ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸς ἦτο στρατιώτης δὲν ἦτο πολίτης.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, Κύριοι, μίαν παρατήρησιν· τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἂν πρέπῃ νὰ ἐξαιρεθῶσιν, ἀλλ’ ἐὰν ἐπῆλθεν ἀπόφασις χθὲς ἐξαιρέσεως αὐτῶν.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω τὸ ζήτημα λοιπὸν, ἐὰν ἐπῆλθε τοιαύτη ἀπόφασις ἢ ὄχι.

§18ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Πρέπει νὰ συζητηθῇ πρῶτον τὸ ἀντικείμενον.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἓν ζήτημα τῶν πρακτικῶν.

§20ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Θὰ εἴπω περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. Κύριοι, γίνεται μία ἀδικία μεγίστη σχετικῶς ἐὰν ἐξαιρεθῶσι τρεῖς τέσσαρες ἀπὸ τὸ Ναυτικὸν, διότι τυχαίως πως ἦλθον αἱ ὑποθέσεις αὐτῶν εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ ἐνεκρίθησαν, εἶναι δίκαιον ν’ ἀφίσωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ;

§21ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου κατόπιν θέλει ἔλθει τὸ ζήτημα αὐτό.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχομαι εἰς τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος· θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν.

§23ΤΙΝΕΣ. Ἂν τὰ πρακτικὰ ἔχουσι καλῶς.

§24ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ Κ. πληρεξούσιος Σπετσῶν ἐζήτησε τὸν λόγον νὰ προτείνῃ διόρθωσιν τῶν πρακτικῶν, καὶ τὴν ἐστήριξεν, ὅτι δῆθεν, ἐξῄρεσεν ἡ Συνέλευσις μερικὰ πρόσωπα, ἑπομένως φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐρωτήσητε τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν τὰ πρακτικὰ ἔχωσι καλῶς, ἢ ὄχι.

§25ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἔχωσι καλῶς τὰ πρακτικὰ νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)· παρεδέχθη. Ὁ πληρεξούσιος Κύριος Εὐμορφόπουλος ζητεῖ ἑνὸς μηνὸς ἄδειαν ἀπουσίας.

§27ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ δοθῇ.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος πληρεξούσιος Καλαμῶν Μπενάκης ζητεῖ ἑνὸς μηνὸς ἄδειαν ἀπουσίας.

§29ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ δοθῇ.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι χθὲς διεκόπη ἡ συζήτησις τοῦ ἀντικειμένου τῆς διαγραφῆς τῶν γενομένων ἐκ πολιτῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν καὶ ἐμείναμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐξαιρέσεως. Τὸ πρῶτον λοιπὸν ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι αὐτό· ἐνεγράφη καὶ ἐζήτησε τὸν λόγον πρῶτος ὁ Κύριος Βενετσάνος· ἔχει λοιπὸν τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§31ΔΑΓΡΕΣ. Νὰ ἐγγράφωνται οἱ ζητοῦντες τὸν λόγον ὅταν ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἔγεινε.

§33ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Κύριοι, δὲν εἶμαι κατὰ τῶν ἐξαιρέσεων· τὰ πρὸς ἐξαίρεσιν προτεινόμενα ἄτομα δὲν μοὶ εἶναι προσωπικῶς γνωστά, ἀλλ’ ἱστορικῶς· οἱ νέοι αὐτοὶ προσέφερον διακεκριμένας ἐκδουλεύσεις εἰς τὴν ἐπανάστασιν, οἱ νέοι αὐτοὶ, καθ’ ὅσον γνωρίζω, ἐξεπαιδεύθησαν.

§34ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς ἀναγνωσθῶσι τὰ ὀνόματα.

§35ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Εἶναι τὰ ἑξῆς. Νικόλαος Σαχτούρης, Θ. Βρατσάνος, Χατζηαλεξανδρῆς, Μωραϊτίνης, Στάϊκος, Μακρῆς, Ὀρλὼφ, Φραγγιᾶς, Παππαδιαμαντόπουλος, Χρῆστος Συνοδινὸς, Πετιμεζῆς καὶ λοιποί.

§36ΠΟΛΛΟΙ. Ὅλα, ὅλα.

§37ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Ζῆκος, Οἰκονομίδης κλ.

§38ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Εἶναι κακῶς γεγραμμένα τὰ ὀνόματα. Λοιπὸν Κύριοι, λέγω, ὅτι τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν τῶν ὀνομάτων εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν διακεκριμένως τὴν ἐπανάστασιν, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ χρησιμεύσουν εἰς τὸν στρατὸν καὶ τιμῶσι τὸν στρατόν· διὰ τοῦτο εἶπον, καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν εἶμαι κατὰ τῶν ἐξαιρέσεων· ἀλλὰ φοβοῦμαι μήπως ἐξαιρουμένων ἀτόμων τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχουν ἐν τῇ Συνελεύσει φίλους, οἵτινες νὰ καταδείξουν τὰ ἄτομα αὐτὰ, ὑπάρχωσιν ἔξωθεν ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἔχουν περισσότερον δικαίωμα, καὶ ὅμως δὲν ἐξαιρεθῶσι. Καὶ τίς μοῦ ἐγγυᾶται ὅτι, καὶ τὰς διακεκριμένας ἐκδουλεύσεις, ἃς εὑρίσκω εἰς τὰ ἄτομα αὐτὰ, δὲν ἔχουν καὶ ἕτεροι, οἵτινες φέρουν καὶ πληγὰς, συγκροτήσαντες μάχας κατὰ τὴν Ναυπλιακὴν ἐπανάστασιν καὶ πληγωθέντες; Δι’ ὅλα αὐτὰ, νομίζω, ὅτι ἐξαιρέσεις, καθ’ ὅσον εἶναι ὀλίγα ἄτομα, πρέπει νὰ γίνουν, ἀλλὰ μετὰ πολλῆς προσοχῆς, διὰ νὰ μὴ γεννηθῶσι παράπονα· λόγου χάριν ταύτην τὴν στιγμὴν μοὶ ἐδόθη μία σημείωσις. Μεταξὺ τῶν ὑπὸ ἐξαίρεσιν προτεινομένων δὲν ὑπάρχει ἓν ὄνομα, ὁ Ἡλ. Κανελλόπουλος, ὅστις εἶναι ἐπίσης νέος, ὅστις ἀπὸ τὸν Μάϊον καὶ ἐντεῦθεν ἦτο συνωμότης καὶ ὅστις κατὰ τὴν Ναυπλιακὴν ἐπανάστασιν κατώρθωσε νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ Ναύπλιον, νὰ συμμεθέξῃ εἰς μάχας, καὶ κατὰ τὴν πρώτην Μαρτίου ᾐχμαλωτίσθη· ὁ νέος αὐτὸς ὠνομάσθη δόκιμος εἰς τὸ ναυτικόν. Ὁ νέος λοιπὸν αὐτὸς δὲν συμπεριλαμβάνεται εἰς τὸν κατάλογον· καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ προστεθῇ εἰς τὰς ἐξαιρέσεις. Εἶμαι ὑπὲρ τῶν ἐξαιρέσεων, ἀλλὰ νὰ γίνωνται δικαίως καὶ μετὰ πολλῆς προσοχῆς, διὰ νὰ μὴ γεννηθῶσιν, ὡς εἶπον, παράπονα.

§39ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὑπείκων Κύριοι πληρεξούσιοι, εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ Κυρίου Προέδρου ὅτι ὀφείλω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ ἀναβολῆς, κρίνω περιττὸν νὰ ἐνδιατρίψω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀναβολῆς, καθόσον ἐὰν ὑπάρχῃ ζήτημα τὸ ὁποῖον νομίζω ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ λύσωμεν ἄνευ ἀναβολῆς, εἶναι πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὸν στρατόν. Μεταβαίνω λοιπὸν εἰς τὸ κύριον ζήτημα. Χθὲς ἡ Συνέλευσις ἐπεψήφισε τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Μαυρομμάτη περὶ ἀνακλήσεως τῶν βαθμῶν, οἵτινες ἐδόθησαν ἀπὸ τῆς πρώτης Φεβρουαρίου 1862 καὶ ἐντεῦθεν εἰς πολίτας, ἔμεινε δὲ σήμερον ὅπως συζητηθῇ πρότασις περὶ ἐξαιρέσεως ἀτόμων· Κύριοι! βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ διαφιλονεικήσω τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἕκαστος ὡς ἄτομον ἀπέκτησε διὰ τῶν ἐργασιῶν του ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως· ἀλλὰ, Κύριοι, θὰ παραδεχθῆτε, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἔχῃ ἀπαίτησιν βαθμοῦ στρατιωτικοῦ ἂν δὲν ἰδῇ πρῶτον ἀμειβομένους στρατιωτικῶς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐστάθησαν οἱ πρωτουργοὶ τῆς ἐπαναστάσεως. Κύριοι, ὅσην καὶ ἂν ἔχετε ἐναντίον μου ἰδέαν, θὰ παραδεχθῆτε, ὅτι οἱ πρωταυτουργοὶ τῆς ἐπαναστάσεως ἦσαν ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ τοῦ ἐνεργητικοῦ (θόρυβος). Οὐδεὶς ὅμως μέχρι τοῦδε ἐπαρουσιάσθη νὰ ζητήσῃ ἀμοιβὴν διὰ τοὺς ἀγῶνας του· εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐντὸς τοῦ στρατιωτικοῦ κύκλου ἐδόθησαν ἀμοιβαὶ στρατιωτικαὶ, ἀλλ’ εἰς τὰ κατώτερα στρώμματα, τὰ ὁποῖα ἦσαν αἱ χεῖρες, οἱ μοχλοὶ, οὕτως εἰπεῖν, τῆς ἐπαναστάσεως, ἐννοῶ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς, τοὺς ὁποίους αἱ Κυβερνήσεις αἱ ἐπαναστατικαὶ προήγαγον εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ· ἀλλὰ Κύριοι! βεβαίως ἂν ἠθέλαμεν παραδεχθῆ τὴν ἀρχὴν, ὅτι καὶ πολῖται εἰσέρχονται εἰς τοὺς βαθμοὺς τοὺς στρατιωτικοὺς δι’ ἐξιδιασμένας ὑπηρεσίας ἐπαναστατικὰς, ἐὰν παραδεχθῆτε τὴν ἀρχὴν ταύτην, διότι οὕτως ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα, μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ συμφωνήσω μετὰ τοῦ πρὸ ἐμοῦ λαλήσαντος, ὅτι δὲν εἶναι μόνοι οἱ ἄχρις ὥρας βαθμολογηθέντες ἐκ τοῦ πολίτου εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ στρατιώτου, ἀλλ’ εἶναι καὶ πλεῖστοι ἄλλοι εἰς διαφόρους ἐπαρχίας εὑρισκόμενοι, μεγάλα ἐπίσης μοχθήσαντες ὑπὲρ τῆς ἐπαναστάσεως· ἀλλὰ διατί, Κύριοι, ἐλησμονήθησαν ἐκεῖνοι; τὸ ἠξεύρετε, τὰ ὑπουργεῖα ἐκεῖνα—εὔχομαι εἰς τὸ ἑξῆς νὰ μὴ ἔχωμεν τὰς αὐτὰς παραπόνων ἀφορμάς, τὰ ὑπουργεῖα ἐκεῖνα εἶχον τὴν πηγὴν ἀπὸ τῆς Συνελεύσεως, ὑπῆρξε καὶ τὸ πρῶτον ὑπουργεῖον τὸ ὁποῖον ἦτο καθαρώτερον ἐπαναστατικὸν, αὐτὰ τὰ ὑπουργεῖα ἐν γένει τὰ ἐπαναστατικὰ ἐστηρίζοντο βεβαίως ἐπὶ τῶν πολιτικῶν αὐτῶν φίλων, καὶ οἱ πολιτικοὶ φίλοι, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ ἔκφρασις, παραγνωρίζοντες τὰ δικαιώματα τὰ πολιτικὰ ἐξεβίασαν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐντεῦθεν προῆλθε τὸ ἄδικον. Δὲν ἔρχομαι Κύριοι! οὐδόλως εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου τοῦ προτεινομένου, διότι πολὺ πιθανὸν καὶ πιστεύω, ὅλοι ὅσοι εἶναι εἰς τὸν κατάλογον ἐγγεγραμμένοι κερδαίνουσι τῆς ἰδιαιτέρας ὑπολήψεως τῆς Συνελεύσεως, ἀμφιβάλλω ἂν ἓν μόνον ἄτομον αἴφνης δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων περὶ τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ λάβῃ φροντίδα ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ ἄλλα πλεῖστα ὑπάρχουσι τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένα εἰς τὸν κατάλογον, (θόρυβος). Ἔρχονται Κύριοι! καὶ συζητοῦσι προσωπικὰ δικαιώματα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐλησμόνησαν καί τοι συγγενεῖς νὰ ἐνθυμηθῶσι τὸ ἄδικον τὸ γενόμενον εἰς τὸν ἀδελφὸν ἐκείνου ὅστις πρῶτος ἔπεσεν ὑπὲρ τῆς ἐπαναστάσεως.

§40ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἀξιωματικὸς ἤδη.

§41ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνθυπασπιστὴς, εἰξεύρω μάλιστα Κύριε Μαυρομιχάλη, ὅτι ἡ μήτηρ του κλαίουσα ἐζήτησε τὴν εἰς βαθμὸν ὑπαξιωματικοῦ προαγωγὴν ἐχθὲς, προχθές. Αἴ, Κύριοι! ἂν ἀπὸ γενναιοφροσύνην οἱ συγγενεῖς δὲν τὸν ἐνθυμήθησαν, δὲν πρέπει νὰ τὸν ἐνθυμηθῇ ἡ Συνέλευσις; εἶναι καὶ πλεῖστοι ἄλλοι, ἀλλὰ διατί θέλετε νὰ στρέφωμεν μόνον περὶ τὸν κύκλον ἐκεῖνον ὅστις ἐτριγύριζε τὰ ὑπουργεῖα, καὶ δὲν ὑπάρχουσι πλεῖστοι, οἱ ὁποῖοι δὲν τὰ ἐπλησίασαν καὶ ἂν ἐπλησίασαν δὲν κατώρθωσαν νὰ κερδίσωσι τὰ δικαιώματά των, ἢ καὶ δὲν κατεδέχθησαν κάλλιον εἰπεῖν. Κατ’ ἀρχὴν Κύριοι! λοιπὸν ἤμην κατὰ τῶν ἐξαιρέσεων, ἤμην δὲ κατὰ τῶν ἐξαιρέσεων τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον παρεδέχθημεν ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀπὸ τῆς 18 Ὀκτωμβρίου τοῦ τρέχοντος ἔτους εἰσῆλθεν εἰς τὴν δευτέραν αὑτῆς περίοδον· εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον ἀπὸ τοῦ περιβόλου τούτου νὰ μὴν ἐξέρχηται τίποτε τὸ ὁποῖον νὰ προσκρούῃ εἰς τὸν νόμον· ἀλλὰ Κύριοι! ἂν κατ’ ἀρχὴν ἦμαι κατὰ τῶν ἐξαιρέσεων, δὲν δύναμαι νὰ ἴδω, εἰμὴ μετὰ λύπης μεγάλης, ἐκείνους τοὺς ὁποίους παρανομοῦσαι αἱ μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεις περιέβαλον μὲ τὸν τίτλον ἀξιωματικοῦ ἢ καὶ ἀνθυπασπιστοῦ καὶ δοκίμου, ὁμολογῶ ὡς ἄνθρωπος, δὲν δύναμαι νὰ τοὺς ἴδω εἰμὴ μετὰ λύπης ἀφίνοντας τὴν σπάθην· ἔρχομαι λοιπὸν Κύριοι! διὰ μιᾶς ἰδιαιτέρας προτάσεως νὰ συναρμολογήσω τὸ κακὸν, ὅπερ ἔγεινε μὲ τὸν νόμον. Κύριοι! τὸν νόμον τὸν ὁποῖον καὶ ἡμεῖς καὶ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐφαρμόζωμεν καὶ νὰ μὴ τὸν παραβιάσωμεν ἀλλὰ νὰ τὸν τροποποιήσωμεν ἂν τὸν εὑρίσκωμεν κακῶς ἔχοντα, κατὰ τὸν νόμον οὐδεὶς λαμβάνει βαθμὸν στρατιωτικὸν εἰμὴ μόνον τὸν τοῦ στρατιώτου εἰς τὰ μεγαλήτερα ἔθνη τοῦ κόσμου, εἰς τὴν Γαλλίαν Κύριοι! ἥτις διῆλθε τὴν μεγαλητέραν ἐπανάστασιν τοῦ κόσμου, οὐδεὶς οἵας δήποτε καὶ νὰ ἦτο καταγωγῆς εἰσῆλθεν εἰς τὸν στρατὸν πρὶν ὑπηρετήσῃ ὡς ἁπλοῦς στρατιώτης καὶ ἀπὸ τῆς τάξεως τοῦ στρατιώτου εἰς ἕνα μῆνα, εἰς δύο μῆνας εἰς ἓν ἔτος εἴδαμεν πολλοὺς αὐτῶν στρατηγοὺς γενομένους, ἀλλ’ ἔλαβον τὸ ὅπλον τοῦ στρατιώτου, ὑπάρχει μία μόνον ἐξαίρεσις, Κύριοι! εἶναι δὲ αὕτη, ἡ ἐξαίρεσις τοῦ στρατιωτικοῦ πανεπιστημίου ὃ φέρει ἐνταῦθα τὸν τίτλον, σχολεῖον τῶν εὐελπίδων· μόνον ἀπὸ τὸ σχολεῖον τοῦτο ἐξέρχονται κατὰ τὸν νόμον ὑπαξιωματικοί· κατὰ τροποποίησιν τοῦ νόμου, διότι ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ εἶναι μικρὰ, ἐξέρχονται ἀνθυπασπισταὶ οἱ ἐπὶ ἓξ ἑπτὰ ἔτη ἐκπαιδευθέντες καὶ δώσαντες τὰς ἐξετάσεις αὐτῶν δοκίμως· ὑπάρχει τρίτη τάξις, ἡ τῶν ἰατρῶν, φαρμακοποιῶν, ἀλλ’ αὐτοὶ ἐξέρχονται ἀπὸ τὸ πανεπιστήμιον, ὡς καὶ οἱ διδάκτορες τῆς νομικῆς, οἵτινες εἰσέρχονται εἰς τὰ στρατοδικεῖα. Ἂν θέλωμεν νὰ ἀρχίσωμεν νέαν ὁδὸν καὶ νὰ μὴν ἐμμένωμεν εἰς τὴν ὁδὸν ἐκείνην, ἥτις ἅμα ἥρπαζεν ἀπὸ τὰς βουλὰς ἕνα νόμον, τὸν παρεβίαζε τὴν αὔριον, εἶναι ἀνάγκη νὰ μένωμεν εἰς τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὴν ἰδέαν μου ταύτην τροπολογῶ κατά τι. Πῶς θέλετε σήμερον αὐτοὶ οἵτινες φέρουσι τὸ χρυσοῦν ἢ ἀργυροῦν στέμμα νὰ τοὺς καταβιβάσωμεν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ στρατιώτου! συγκιρνῶν τὰ πράγματα λοιπὸν προτείνω, ὅπως συμφώνως μὲ τὸ ψήφισμα τὸ χθὲς ἐκδοθὲν νὰ στερηθῶσι πάντες τοῦ βαθμοῦ των, καὶ νὰ προσκληθῇ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν σχετικῶν ὑπουργείων τῶν ναυτικῶν, τῶν στρατιωτικῶν, ἐντὸς ὀλιγίστου χρονικοῦ διαστήματος νὰ προσκαλέσῃ τούτους, νὰ δώσωσι τὰς νενομισμένας ἐξετάσεις· καὶ αἱ ἐξετάσεις αὗται διὰ μὲν τοὺς ὑπάρχοντας ἤδη εἰς τὸ πεζικὸν δὲν εἶναι ἀνώτεραι τῶν δυνάμεών των, διότι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐκτελοῦσι καθήκοντα ἀνώτερα τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ καὶ πολὺ πιθανὸν, δίδοντες τὰς ἐξετάσεις νὰ ἀποδειχθῶσιν ἱκανώτεροι πολλῶν ἐξελθόντων ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατιώτου· ἐπίσης κατετάχθησαν, δὲν εἰσέρχομαι οὐδόλως εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ὀνομαστικῶν ἐξαιρέσεων τοῦ πεζικοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ, κατετάχθησαν εἰς τὰ τεχνικὰ σώματα ὡς ἀνθυπασπισταὶ καὶ ἄλλοι. Σέβομαι Κύριοι! τὰς ἀφορμὰς αἵτινες ἐγέννησαν τοὺς προβιβασμοὺς, τοὺς διορισμοὺς τούτους· ἀλλὰ Κύριοι! τὶ θὰ εἴπετε ὅταν αὐτοὶ μόνοι οἵτινες ἔλαβον τοὺς βαθμοὺς τοὺς ἔλαβον ἁπλῶς, ὅπως τοὺς ἔλαβον! διὰ νὰ ἀποκτήσουν δὲ τοὺς αὐτοὺς βαθμοὺς κάτω εἰς τὸν Πειραιᾶ ἑπτὰ ὁλόκληρα ἔτη βασανίζονται ἄλλοι ἐκπαιδευόμενοι φθείροντες τὴν ὑγείαν των; ἰδοὺ λοιπὸν τί Σᾶς ζητῶ, ἐκεῖνοι οἵτινες κατὰ τὸ χθεσινὸν ψήφισμα ἐστερήθησαν τοῦ βαθμοῦ αὑτῶν, ἂς ἔλθωσιν, ἂς δώσωσι τὰς ἐξετάσεις ἐξόδου ἀπὸ τὸ στρατιωτικὸν σχολεῖον καὶ ἰδοὺ μέγα τὸ προνόμοιον τὸ ὑπὲρ αὐτῶν ὅτι κατατάττονται ἀμέσως εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ὡς ἀνθυπασπισταὶ χωρὶς νὰ διέλθωσιν ὑπὸ τοῦ φθείροντος τὴν ὑγείαν των ἑπταετοῦς σπουδαστικοῦ βίου (θόρυβος). Ὁ Κύριος Γεώργιος Μαυρομιχάλης μὲ ἐρωτᾷ ἂν οἱ ἀνθυπασπισταὶ τοῦ πεζικοῦ οἱ ἀπὸ πολίτας ὀνομασθέντες τοιοῦτοι θέλουν δώσει ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς· ὄχι αὐτοὶ εἶναι ἀνθυπασπισταὶ τοῦ πεζικοῦ καὶ αὐτοὶ ἐπαναλαμβάνω ὡς πρὶν εἶπον, δίδοντες τὰς ἐξετάσεις ὡς ἀνθυπασπισταὶ κατὰ τοὺς κανονισμοὺς τοῦ πεζικοῦ καὶ ἱππικοῦ θέλουσι τύχει θέσεως ἀνωτέρας τῶν ἄλλων, καὶ τὸ ἴδιον θέλει λάβει χώραν εἰς τὸ ναυτικόν. Περαίνων τὸν λόγον μου, ὀφείλω νὰ κάμω μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν κάμνω, ἴσως, παρεκτρεπόμενος. Δὲν ἐζήτησα τὴν ἄδειαν τοῦ Κυρίου Πάνου Κολοκοτρώνη, χθὲς, ἐν τῇ βίᾳ, κατεδικάσατε καὶ τὸν ὑπολοχαγὸν τοῦ πυροβολικοῦ Κύριον Πάνον Κολοκοτρώνην (θόρυβος). Κύριοι! ὅτε οἱ πλεῖστοι ἀξιωματικοὶ εὑρεθέντες μεταξὺ τῆς ἰδέας τῆς ἐπαναστάσεως καὶ τῆς ἰδέας τῆς διαμονῆς εἰς τὸ καθῆκον ἐτάχθησαν ὑπὸ τὰς σημαίας τῆς βασιλείας, ἕτεροι ἢ ἐφυγαδεύοντο, ἢ ἐξωρίζοντο ἢ κατεδικάζοντο εἰς μαρτυρικὸν θάνατον. Κύριοι! ὁ Πάνος Κολοκοτρώνης ἦτον ἀνθυπολοχαγὸς τοῦ πυροβολικοῦ καὶ ἐγένετο θῦμα· εἰς τὴν καταφορὰν ταύτην, αἰσθανόμενος, ὑποθέτω, διότι ὁ τάφος δὲν ἦτον μακρὰν αὐτοῦ, αἰσθανόμενος, ὅτι ὡς ἄτομον εἶναι πλέον περιττὸς διότι διὰ τοῦ βραχίονός του πολὺ πιθανὸν δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα κατὰ τῆς βασιλείας, ἐνόμισεν ὅτι ἐκδικεῖται τέλος πάντων ὡς πολίτης ἀποβάλλων τὴν ἰδιότητα τοῦ ἀξιωματικοῦ καὶ πρὸ τῆς Ὀκτωβριανῆς ἐπαναστάσεως ἦτο πολίτης· κατὰ τὸ χθεσινὸν ψήφισμα, Κύριοι! λέγομεν. «Πάντες οἱ βαθμοὶ οἱ δοθέντες εἰς πολίτας ἀπὸ τῆς 1 Φεβρουαρίου 1862 καὶ ἐντεῦθεν καταργοῦνται» (θόρυβος). Ἰδοὺ Κύριοι! διατί εἰς τὴν πρότασίν μου, τὴν ὁποίαν θέλω σᾶς ἀναγνώσει δὲν ἀναφέρω εἰμὴ τὸ ὄνομα τοῦ Πάνου Κολοκοτρώνη, τὰ ἄλλα τὰ τάττω εἰς τὰς κατηγορίας περὶ τῶν ὁποίων ἀνέφερον καὶ εἰς τὰς ὁποίας ἀνήκουσιν. Ἀναγινώσκει τὴν πρότασιν. Ψηφίζει 1. Οἱ δυνάμει τοῦ ὑπὸ στοιχ. ΟΣΤʹ. ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως στερηθέντες τοῦ βαθμοῦ των ἀξιωματικοί, ἀνθυπασπισταὶ καὶ δόκιμοι τοῦ Ναυτικοῦ ἐπανέρχονται εἰς τοὺς βαθμοὺς αὐτῶν, ἐὰν ἐντὸς δύω μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ παρόντος ψηφίσματος εὐαρεστήσωσιν εἰς ἐξετάσεις, ἐνώπιον ἐπιτροπῆς, συγκροτουμένης ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν κανονισμῶν. 2. Οἱ ταχθέντες ὡς ἀνθυπασπισταὶ εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα δικαιοῦνται εἰς τοὺς βαθμοὺς αὐτῶν, ἐὰν εὐδοκιμήσωσιν εἰς τὰς ἐξετάσεις κατὰ τὸν περὶ τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων Νόμον. 3. Ἐξαιροῦνται τῆς ἀνωτέρω διατάξεως οἱ πρὶν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης ἀνήκοντες, καὶ ἀναγκασθέντες ὁπωσδήποτε ν’ ἀποχωρήσωσιν αὐτῶν, μετὰ δὲ τὴν Ὀκτωβριανὴν ἐπανάστασιν κληθέντες εἰς τὰς τάξεις των.

§42ΙΑΛΕΜΟΣ. Λαμβάνων τὸν λόγον, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τῶν ἐξαιρέσεων θέλω ἐγγίσει χωρὶς νὰ προσβάλω τὰ χθὲς δεδικασμένα, ἐν γένει, τὸ ζήτημα τῆς κατατάξεως τῶν πολιτῶν εἰς θέσιν ἀξιωματικοῦ· θέλω δὲ τὸ ἀναβιβάσει εἰς περιωπήν, τὴν ὁποίαν ἀπορῶ, πῶς ἐλησμόνησαν ὅλοι οἱ ῥήτορες νὰ τὸ ἀνυψώσωσι. Χθὲς διὰ τῆς ἀποφάσεώς σας ἐλύσατε, χωρὶς νὰ συζητήσητε παντάπασιν, ἓν σπουδαῖον καὶ οὐσιῶδες ζήτημα, τοὐτέστιν, ἐὰν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις εἶχε τὴν δύναμιν ἐκείνην τὴν συντακτικὴν, τὴν ὁποίαν ἔχουν ἅπασαι αἱ προσωριναὶ Κυβερνήσεις· τὸ ἐλύσατε, χωρὶς νὰ συζητήσητε, τὸ ἐλύσατε διὰ τῆς σπάθης τὴν ὁποίαν ἀφηρέσατε ἀπὸ εὐγενεῖς νέους, κόψαντες δι’ αὐτῆς μίαν νομιμότητα, καὶ ἐπερίμενα τοὺς προσωρινοὺς κυβερνήτορας, ἐπερίμενα τοὺς ὑπουργοὺς τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως νὰ ἔλθωσι νὰ ὑπερασπίσωσι τὰς πράξεις των· ἀλλ’ αὐτοὶ πρῶτοι ἔσπευσαν νὰ τὰς ἀφήσωσιν ὡς ἔκθετα τέκνα ἀνυπεράσπιστα, οἱ κυβερνήτορες ἐκεῖνοι, ὡς οἱ ὑπουργοὶ ἐκεῖνοι οἱ πράξαντες πάντοτε διὰ τὴν νομιμότητα. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ, καθὼς ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπαν, «ἐπανάστασις, ἐπανάστασις, πόσα ἐπ’ ὀνόματί σου διεπράχθησαν ἐγκλήματα» ἐπαναλαβόντες καὶ ψελίσαντες μίαν ἔκφρασιν τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω, «νομιμότης, πόσα ἐγκλήματα πράττονται ἐπ’ ὀνόματί σου». Εἶναι, Κύριοι, ἀρκετὸς χρόνος, ἀφ’ ὅτου τίθεται ὑπὸ συζήτησιν ἡ ἐπανάστασις, οὔτε εἶναι πολὺς χρόνος ἀφ’ ὅτου καὶ ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, ὁσάκις δὲν κερδίσωσι τὰ ζητήματα διὰ τοῦ τύπου, δι’ ἀπεσταλμένων, δι’ ὀργάνων εἰς τοὺς προθαλάμους τῶν ξένων, θέτουσιν ὑπὸ συζήτησιν τὴν ἐπανάστασιν (εὖγε). Μία ἀπόφασίς σας ἐπικροτηθεῖσα παρ’ ὅλου τοῦ ἔθνους σύρεται εἰς τὰς ὁδοὺς τῶν πρωτευουσῶν τῆς Εὐρώπης ὡς ἀτιμωτικὴ πρᾶξις· κατ’ αὐτῆς ἐπετέθη ὁ τύπος, κατ’ αὐτῆς ἐπετέθησαν, ἐπαναλαμβάνω, οἱ διαιτώμενοι εἰς τοὺς προθαλάμους τῶν ξένων, καὶ ἴσως, ἐὰν δὲν ἐνδιεφερόμην, ἐὰν δὲν ᾐσθανόμην τὸ καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα νὰ ὑπερασπίσω σήμερον τὴν νομιμότητα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, ἤθελα εὐχηθῆ ν’ ἀποτύχω καὶ σήμερον, τοὐλάχιστον διὰ νὰ μὴν ἐκθέτωσι τὴν πατρίδα των ὅσοι δὲν κατορθόνουν τὴν πλειονοψηφίαν ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως (εὖγε). Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, Κύριοι, δὲν παρηνόμησεν, ἔπραξεν, ἐν τῇ κυριαρχίᾳ της, ἐν τῇ παντοδυναμίᾳ της τῇ συντακτικῇ, ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, πρόκειται, Κύρ. Βάστα, διότι κατηργήθησαν οἱ βαθμοὶ ἐκεῖνοι, οἱ δῆθεν παράνομοι τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως· ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις Κύριοι, εἶχε τὴν συντακτικὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ Λουδοβῖκος 18 πρὶν ἢ συγκαλέσῃ τὰς βουλάς του, ἐπανελθὼν εἰς Παρισίους, εἶχε τὴν ἐξουσίαν τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ ἐπιτροπὴ ἡ διοικητικὴ τῶν Παρισίων πρὶν ἀναγορευθῇ Βασιλεὺς ὁ Λουδοβῖκος Φίλιππος, εἶχε τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις τῆς Γαλλίας πρὶν συγκαλεσθῇ συντακτικὴ Συνέλευσις. Καὶ ὅμως χθὲς καὶ σήμερον, καθὼς βλέπω, εἴμεθα ἕτοιμοι αὐτὴν τὴν ἀρχὴν τῆς νομιμότητος τῆς παντοδυναμίας τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως νὰ τὴν ἐγκαταλείψωμεν, νὰ τὴν καταστρέψωμεν. Ἀλλ’ ὑπομονὴ, ἐὰν ἐτίθετο ὑπὸ συζήτησιν μόνον ἡ νομιμότης τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως· ἐτέθη ὁλόκληρος ἡ ἐπανάστασις ὑπὸ συζήτησιν. Ἡ ἐπανάστασις ἐπαναλαμβάνουσι καθ’ ἑκάστην, ἔγεινε διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ νομιμότης· ἀλλ’ ἐλησμόνησαν ὅτι ἡ ἐπανάστασις καθιερώθη διὰ μιᾶς μεγίστης παρανομίας. Ποῖον ψήφισμα, ποῖος νόμος, ποία διάταξις διατάγματος ἔδιδε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν λαὸν τῶν Ἀθηνῶν νὰ καταργήσῃ τὸν Ὄθωνα τὸν ὁποῖον καθιέρωσαν συνθῆκαι μὲ τὰς τρεῖς Δυνάμεις, τὸν ὁποῖον καθιέρωσεν ἡ συνέλευσις τοῦ 43;

§43ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὸ 107 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος.

§44ΙΑΛΕΜΟΣ. Τὸ 107 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ὥπλισε τοὺς Ἕλληνας ἐναντίον τοῦ ἐκπτώτου ἐκείνου, τοῦ ἀναξίου Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος, αὐτὸ τὸ ἄρθρον συγχρόνως δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν προηγηθεῖσαν αὐτῆς νὰ ἀνταμείψῃ αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ὑπὲρ πάντας τοὺς ἄλλους συνετέλεσαν ὑπὲρ τῆς ἐπαναστάσεως. Ἂς μὴ φανῇ παράδοξον, ὅ,τι πολλάκις ἐπανελάβομεν· πολλοὶ μᾶς ἀντέκρουσαν, ὅτι δηλ. ὀλίγοι ἦσαν οἱ προκινδυνεύσαντες ὑπὲρ αὐτῆς, καὶ τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον ἠσπάσθη τὴν ἐπανάστασιν· ἀλλὰ δὲν εἶναι ὅλοι οἱ ἐπίσης προκινδυνεύσαντες ὑπὲρ αὐτῆς, καὶ ὅταν πρόκηται ν’ ἀνταμειφθῶσιν, οὐχὶ διὰ παρατυπίας ἢ παρανομίας, ἀλλὰ διὰ τῆς παντοδυναμίας, τὴν ὁποίαν ὅλοι οἱ νόμοι τοῦ κόσμου, οἱ ὑπέρτατοι νόμοι τῶν Κρατῶν ἀναγνωρίζουσιν εἰς τὴν προσωρινὴν Κυβέρνησιν, ὅταν πρόκηται ν’ ἀνταμειφθῶσιν οἱ ἀγωνισθέντες ὑπὲρ αὐτῆς τῆς ἐπαναστάσεως, οὐδεμία παρανομία, οὐδεμία παρατυπία δύναται ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὰς πράξεις ταύτας διὰ τῶν ὁποίων ἀποδίδεται εὐγνωμοσύνη. Εἰς τὴν ἐπανάστασιν τῶν 30, Κύριοι, τὴν ἐπανάστασιν ἐκείνην ἥτις πολλὰ ἔχει τὰ ὅμοια μὲ τὴν ἰδικήν μας ἐπανάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν κατὰ μέγα μέρος εἰσῆλθον καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἴσως δὲν ἦσαν οἱ καθαρώτεροι ἐπαναστάται, ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους καθ’ ἡμέραν ἐπικαλοῦνται πρὸς ἐπικύρωσιν τῶν ἰδεῶν των, οἱ νομιμόφρονες τῆς Συνελεύσεως, εἰς τὴν ἐπανάστασιν λοιπὸν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ὅμοιοι τῶν νομιμοφρόνων εἰσῆλθον εἰς τὰ πράγματα, τὴν 6 Αὐγούστου, ἓξ ἡμέρας μετὰ τὴν ἐπανάστασιν, ἐψηφίζετο εὐγνωμοσύνη πάνδημος εἰς τοὺς ὑπὲρ πατρίδος πεσόντας· ἐκτὸς δὲ τούτου ἐψηφίζετο πρὶν ἀκόμη λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦ Ἡγεμόνος τὸ ὁποῖον ἦτο ἐκκρεμὲς, πρὶν ἀκόμη λυθοῦν τόσα ἄλλα ζητήματα, ἐψηφίζετο εἷς Νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἀποδίδονται πρῶτον ἀμοιβαὶ χρηματικαὶ, δεύτερον ἀποζημιώσεις διαφόρου εἴδους, τρίτον ἠγείρετο μνημεῖον διὰ τοὺς πεσόντας, καὶ ἐπὶ τέλους ἀπεφασίζετο ἡ περίθαλψις τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν των. Ἠξεύρω ὅτι ἡ ἐπανάστασις τοῦ 8βρίου ἔγεινε ἄνευ θυμάτων, ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν λογαριάζομεν τὴν ἐπανάστασιν ἀπὸ τοῦ 8βρίου· τὴν ἐπανάστασιν τὴν λογαριάζομεν ἀπὸ τὴν ά. Φεβρουαρίου, καὶ ὅταν ἦλθεν ἐνταῦθα ἓν ἄλλο ζήτημα ἐπίσης λεπτὸν, ἐπίσης ἐπαναστατικὸν, τὸ ὁποῖον διὰ μιᾶς ἔπρεπε νὰ σπεύσωμεν νὰ λύσωμεν, τοὐτέστιν ὅταν ἐζητεῖτο μία ἀποζημίωσις, ὄχι ἀποζημίωσις, ἀπόδοσις τῶν χρημάτων, διὰ τῶν ὁποίων οἱ Ναυπλιεῖς διετήρησαν τὸν στρατὸν τοῦ κράτους, διὰ μιᾶς κραυγῆς ἐφώναξαν «καθ’ ἡμέραν ἐπανάστασις ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως, μᾶς ἀηδιάσατε μὲ αὐτὴν τὴν ἐπανάστασιν!» καὶ τοιουτοτρόπως κατεδικάσατε τὴν ἐπανάστασιν, κατεδικάσατε πᾶσαν πρότασιν ἡ ὁποία ἔρχεται ἐπ’ ὀνόματι αὐτῆς. (θόρυβος). Οἱ νέοι, Κύριοι, τῶν ὁποίων ἐπροτάθη ἡ ἐξαίρεσις ἀπὸ τὸ χθὲς ὑποβληθὲν ψήφισμα, οἱ νέοι οὗτοι σχεδὸν ὅλοι, ἢ μᾶλλον ὅλοι ἔχουν δικαιώματα εἰς τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ ἔθνους. Εἶπον διατὶ οἱ πρωταγωνισταὶ νὰ μὴ λάβωσι στρατιωτικοὺς βαθμούς, ἀφοῦ ἐλήφθη τὸ μέτρον ν’ ἀνταμειφθῇ ὁ ἀγὼν οὗτος τῆς εὐνομίας διὰ στρατιωτικῶν βαθμῶν, διατὶ πάντες νὰ μὴ ἀνταμειφθῶσιν ἐπίσης δι’ ἀπονομῆς στρατιωτικῶν βαθμῶν. Ἀλλά, Κύριοι, ὅλοι αὐτοὶ οἱ νέοι, οἱ ὁποῖοι κατετάχθησαν εἰς τὸν στρατὸν εἶναι ἐκ τῆς ἀνατροφῆς των, ἐκ τῶν τάξεών των προωρισμένοι διὰ τὸ στρατιωτικὸν στάδιον. Οὐδεὶς ἐνόμιζε χθὲς ὅτι ἡ ἐξαίρεσις προσώπων τινῶν ἐπροτείνετο ἢ διὰ πατραγαθίας ἢ διὰ τοὺς ἀγῶνας τῶν ἀδελφῶν των. Ἀνέφεραν τὸν Κ. Κωνϛ. Μωραϊτίνην, καὶ ὅταν ἀνεφέρετο, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐκφράσω δημοσίᾳ τὴν λύπην μου, ὅτι χθὲς εἷς πληρεξούσιος πλησίον μένων τοῦ γέροντος ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἤκουε τὸ ὄνομα τοῦ υἱοῦ του τοῦ φονευθέντος μετὰ θλίψεως, ἀνέκραξεν, ἐβαρέθημεν νὰ ἀκούωμεν τὸ ὄνομα αὐτὸ, καθ’ ἡμέραν Μωραϊτίνης, Μωραϊτίνης! (θόρυβος). Ὁ Δημοσθένης ὁ Στάϊκος εἶναι ὁ πρῶτος ὑψώσας τὴν σημαίαν τῆς ἐπαναστάσεως εἰς τὴν Βόνιτσαν· ὁ Γεώργιος Μακρῆς εἶναι ὁ πρῶτος ἐπαναστατήσας τὸ Μεσολόγγιον τὴν 7 8βρίου καὶ ἐὰν, κατὰ κακὴν μοῖραν, δὲν ἤθελεν ἐπιτύχει ἡ ἐπανάστασις, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι αὐτοὶ ἦσαν τὰ πρῶτα θύματα καὶ ὄχι αὐτοὶ οἵτινες σήμερον βαρύνονται ἀκούοντες τὸ ὄνομα ἐπανάστασις καὶ τὸ ὄνομα Μωραϊτίνης. Ὁ Κ. Κωνϛ. Μωραϊτίνης, ἤθελα νὰ εἴπω, καὶ διεκόπην, ἔχει ἐκδουλεύσεις καὶ ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἐπανάστασιν· τὸ γνωρίζουν ὅλοι ὅσοι συνώμοσαν· τὸ γνωρίζουν ὅλοι, ὅσοι εἶχον καταφύγει εἰς τὴν Σμύρνην· τὸ γνωρίζουν ὅλοι, ὅσοι ἠξεύρουν, ὅτι ὁ νέος αὐτὸς, ἐνῷ ἀκόμη ὁ πατήρ του ἐπένθει διὰ τὸν θάνατον τοῦ μεγάλου του υἱοῦ, ἐδέχθη ἐντολὴν πολὺ αὐστηρὰν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως δι’ ἧς τῷ ἔλεγον, ἐὰν δὲν θέλῃς νὰ ἴδῃς νέον θῦμα εἰς τὴν οἰκογένειάν σου, πρέπει ν’ ἀπομακρύνῃς τὸν υἱόν σου, καὶ δὲν εἶχε κανένα υἱὸν εἰς τὴν οἰκογένειάν του. Οἱ περισσότεροι, Κύριοι, ἐκ τῶν σημειωμένων ἔλαβον σπουδαιότατον μέρος καὶ κατὰ τὴν Ναυπλιακὴν καὶ κατὰ τὴν 8βριανὴν ἐπανάστασιν, ἐκτὸς δὲ τῶν σημειωμένων ἀνθυπασπιστῶν, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ 4 ἐνωματάρχας σπουδαιότατον λαβόντας μέρος κατὰ τὴν ἐπανάστασιν· Στοῦπαν, Βασιλάκον Πετιμεζᾶν καὶ Βαλιάνην. Ὅλοι οὗτοι ἔλαβον σπουδαῖον μέρος εἰς τὴν ἐπανάστασιν τῆς Ἀκαρνανίας, κ’ ἐκτὸς τούτου κατεδίωξαν τὴν λῃστείαν, ἡ ὁποία ἀνεφάνη εἰς αὐτήν. Σᾶς ἀναφέρω Κύριοι, τὰ ὀνόματα τῶν ὑπαξιωματικῶν αὐτῶν διὰ νὰ ἰδῆτε, ὅτι καὶ εἰς τὰς κατωτέρας βαθμολογίας ὑπῆρξαν ἄνθρωποι, οἵτινες δικαίως ἠξιοῦντο ἀνώτερον βαθμόν. Δὲν θέλω Κύριοι, νὰ παρεκτείνω τὸν λόγον μου διὰ νὰ σᾶς ἐκθέσω τὰς στρατιωτικὰς μεταβολὰς αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν εἰς τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 30· σᾶς λέγω τοῦτο μόνον, ὅτι ὁ στρατὸς καταντᾷ νὰ γείνῃ τὸ πρῶτον θῦμα μετὰ τὴν ἐπανάστασιν, ἐνῷ ἦτο εἷς ἐκ τῶν πρώτων ἀγωνιστῶν αὐτῆς. (θόρυβος).

§45ΠΟΛΛΟΙ. Οὐδεὶς ὁμιλεῖ κατὰ τοῦ στρατοῦ.

§46ΙΑΛΕΜΟΣ. Εἶναι Κύριοι, ἡ πεποίθησίς μου, τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκφράσω· εἶναι πολὺ βαθεῖα· διότι, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ συνωμοτῶ, οἱ περισσότεροι τῶν συνωμοτῶν ἦσαν ἀξιωματικοί, δὲν ἐγνώρισα παρὰ 2 ἢ 3 πολίτας· οἱ περισσότεροι παθόντες ἦσαν ἀξιωματικοί. Φρονῶ λοιπὸν Κύριοι, ὅτι δὲν θέλετε διστάσει νὰ ἀνταμείψητε τὸν στρατὸν εἰς τὸ πρόσωπον τῶν ἀποβαλλομένων αὐτοῦ νέων. (θόρυβος μέγας).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φέρω εἰς γνῶσιν ὑμῶν καὶ μερικὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπαρουσιάσθησαν σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται. Γνωρίζετε τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ, ἐκτὸς αὐτῆς ὑπάρχει καὶ ἡ ἑξῆς πρότασις τοῦ Κυρίου Θεοφίλου. Ἡ Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις ψηφίζει· σχηματίζει Ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν Κυρίων Γεωργίου Μαυρομιχάλη, Χρήστου Γρίβα, Ἰωάννου Παπαζαφειροπούλου, Νικολάου Κονταράτου, Ἐπαμινώνδα Δεληγεώργη, Ἀναστασίου Καλοῦ, Δημητρίου Βότσαρη, καὶ Κωνστ. Κωνσταντοπούλου, τὴν ὁποίαν παραγγέλλει, ἵνα ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ σήμερον, ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ποῖοι ἐκ τῶν πολιτῶν προσέφερον εἰς τὴν ἐπανάστασιν τοῦ Φεβρουαρίου ἢ Ὀκτωβρίου ἐξαιρετικὰς καὶ μοναδικὰς ὑπηρεσίας, συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τοὺς ἀπονείμῃ ἀνάλογον στρατιωτικὸν ἢ ναυτικὸν βαθμόν. Ἑτέρα πρότασις εἶναι τοῦ Κυρίου Κονταράτου. Ἐξαιροῦνται οἱ προϋπηρετήσαντες εἰς τὸν Στρατὸν, καὶ ἀφεθέντες τοὐλάχιστον μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου, ὡς καὶ οἱ χρηματίσαντες εἰς τὴν Στρατιωτικὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων.

§48ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ τις, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἔσπευσεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ χθεσινοῦ ἐν εἴδει ψηφίσματος ὑποβληθέντος παρὰ τοῦ Κυρίου Μαυρομμάτη, ἀναλογισθέντος τὴν κατάχρησιν τῶν μέχρι τοῦδε στρατιωτικῶν βαθμῶν τῶν ἀπονεμηθέντων ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως κ’ ἐντεῦθεν, ὅτι οὐχὶ λόγοι ἀντεπαναστατικοὶ, οὐχὶ λόγοι κακῆς ἐκτιμήσεως τῶν ἐκδουλεύσεων τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα προσέφερον εἰς τὴν ἐπανάστασιν, ἀλλὰ λόγοι καθαρῶς οἰκονομικοὶ καὶ λόγοι προφανοῦς παραβιάσεως ὡρισμένων τύπων ἠνάγκασαν τὴν Συνέλευσιν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ χθεσινοῦ ἐπιψηφισθέντος ψηφίσματος. Κύριοι, πολλάκις εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρουσιασθῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ νὰ λαλήσω περὶ στρατιωτικῶν ζητημάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων φρονῶ, ὅτι ἐφάνην αὐστηρὸς, καὶ ἰδίως καθόσον ἀφορᾷ τὴν οἰκονομίαν τοῦ στρατοῦ· ὅτι, Κύριοι, εἶμαι εἷς ἐκ τῶν αὐστηροτέρων κριτῶν τῆς στρατιωτικῆς οἰκονομίας, ἀπέδειξεν ἡ γνώμη μου εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀντέστην ἀπέναντι πολλῶν πολιτῶν, μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς πρὸς τὴν κατάργησιν πολλῶν περιττῶν θέσεων. Ἀλλὰ Κύριοι, φρονῶ, ὅτι ὅταν ἡ Συνέλευσις πρόκηται νὰ ῥυθμίσῃ τὰ οἰκονομικὰ ἑνὸς τόπου σχετικῶς πρὸς πολιτικὰς περιστάσεις πρέπει νὰ ᾖναι πολὺ προσεκτική. Σᾶς εἶπον Κύριοι, ὅτι εἶμαι πολὺ φίλος τῆς δημοσίου οἰκονομίας καὶ ἰδίως ἐν τῷ κλάδῳ ἐν τῷ ὁποίῳ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑπηρετῶ· ἀλλ’ ὅταν πρόκηται οἰκονομικὰ μέτρα νὰ προσβάλωσι πολιτικὰς ἀρχὰς καθιερωθείσας κ’ ἐπιτυχούσας τὰ οἰκονομικὰ μέτρα δὲν συντελοῦν εἰς παγίωσιν τάξεως, ἀλλὰ γίνονται ἀφορμαὶ σκανδάλων εἰς τὴν πολιτείαν. Ἡ πληθὺς τῶν ὑπαξιωματικῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ δὲν δύναται παρὰ νὰ κινήσῃ τὴν χολὴν τῆς πολιτείας, καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ Συνέλευσις νὰ λάβῃ μέτρα. Ἀλλὰ πρῶτον πάντων δὲν πρέπει νὰ ζητήσητε τύπους, ἢ διατάξεις προσβληθείσας ἕνεκα μιᾶς ἐποχῆς, τῆς ὁποίας ἀποτέλεσμα εἴμεθα ἡμεῖς, δὲν δυνάμεθα χάριν τύπων, τοὺς ὁποίους πρὶν θελήσετε νὰ ἐξελέγξητε, πρέπει νὰ τοὺς ἐξελέγξητε, ἂν παρεβιάσθησαν καὶ ἐπὶ τῆς πεπτωκυίας βασιλείας. Ὅταν θέσητε τὸ ζήτημα ἀπ’ ἀρχῆς, ὅτι οὐδεὶς πολίτης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λάβῃ βαθμὸν, παρὰ διὰ τῆς ἱεραρχικῆς ὁδοῦ, τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ τὸ φέρω ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ Ὄθωνος· καθόσον Κύριοι, ἀπὸ τοῦ 49 κ’ ἐντεῦθεν ἄπειροι πολῖται ἐβαθμολογήθησαν. Ἀλλὰ Κύριοι, πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς οἰκονομικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θέλουσι προσβάλει πολιτικὰς δοξασίας ὑποβάλω πρότασιν εἰς τὸ Προεδρεῖον, διὰ τῆς ὁποίας περιποιῶ ὠφέλειαν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον πλέον τῶν 200,000 δραχ. ἀπορεουσῶν ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ· δὲν ἤθελον τὸ μέτρον τοῦτο τὸ οἰκονομικὸν νὰ τὸ ἐφαρμόσω εἰς τὰς λοιπὰς κλάσεις τῆς ὑπηρεσίας, διότι ἐλπίζω, ὅτι ἕτεροι θέλουσι φέρει ἄλλας προτάσεις τοιαύτας. Ἐγὼ φέρω πρότασιν διὰ τῆς ὁποίας καταργοῦνται θέσεις τοσαῦται εἰς τὸν στρατὸν διὰ τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἀποφέρωμεν δημοσίαν ὠφέλειαν οἰκονομικὴν 100 μέχρις 150,000 δραχ. κατὰ μῆνα. Λέγω, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ὑπαξιωματικῶν, τῶν ἀνθυπασπιστῶν ἀπὸ τὰς τάξεις τῶν πολιτῶν, εἶναι ζήτημα ἀκροσφαλές· ὀφείλομεν νὰ τὸ διεξαγάγωμεν μετὰ πολλῆς προσοχῆς. Δέχομαι, ὡς ἀρχὴν, ὅτι ὁ πολίτης νὰ μὴ γείνῃ ἀξιωματικὸς, ἀλλὰ πρὶν ἀποφασίσετε τοῦτο πρέπει νὰ καταργήσητε τοὺς βαθμοὺς ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι ἦσαν πολῖται, κ’ ἐκ τῶν ὁποίων πολλοὶ ὑπηρετοῦν 10 καὶ 20 ἔτη εἰς τὸν στρατόν. Ἡ ἀρχὴ τοῦ δικαίου Κύριοι, εἶναι ἀδιαίρετος, ὅταν ὁ πολίτης δὲν δύναται νὰ βαθμολογηθῇ, οὐδ’ ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ Ὄθωνος ἠδύνατο νὰ βαθμολογηθῇ· θὰ ᾖναι Κύριοι, ζήτημα, ἐὰν δικαιώματα ὑπηρεσίας πολλῶν ἐτῶν δύνανται νὰ τοὺς ἀφαιρεθῶσι. Σᾶς ἀναφέρω Κύριοι, τὸν λοχαγὸν τοῦ μηχανικοῦ Ἱππίτην, ὅστις εἶναι εἷς ἐκ τῶν μᾶλλον ἱκανῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ· πρόκειται λοιπὸν Κύριοι, νὰ τοῦ ἀφαιρέσητε τὰ κεκτημένα δικαιώματά του;

§49ΤΙΝΕΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ σήμερον.

§50ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πρόκειται περὶ τῶν ὅλων. Πρόκειται Κύριοι, σήμερον ἀπὸ τοὺς πολίτας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν εἰς τὴν ἐπανάστασιν νὰ ἀφαιρέσητε τὰ κοσμήματα τοῦ στρατοῦ. Ἂν τὸ λάβητε, ὡς ἀρχὴν, θὰ τὸ λάβητε ἀπὸ τῆς πεπτωκυίας βασιλείας μέχρι σήμερον. Ἐκτὸς τούτου Κύριοι, ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ἡ Συνέλευσις, ὅτι ὁ βαθμὸς τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ δὲν εἶναι κτῆμα τοῦ ἀτόμου, εἶναι βαθμὸς διαβατικὸς, εἶναι βαθμὸς, ὁ ὁποῖος ἄγει τὸ ἄτομον ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατιώτου εἰς τὰς τάξεις τοῦ ἀξιωματικοῦ, δὲν εἶναι κτῆμα τοῦ ἀτόμου, εἶναι διαβατικὸς, κατὰ συνέπειαν Κύριοι, δὲν ὤφειλε νὰ τὸ θίξῃ ἡ Συνέλευσις. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἠδύνατο νὰ ἔχῃ πρωτοβουλίαν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν νομοθεσίαν, ὑπάγεται εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ τὸ θίξῃ καὶ νὰ τὸ λύσῃ κατὰ τὰς πολιτικὰς ἀρχὰς αἱ ὁποῖαι φέρουν τὸ εὐτυχὲς ἀποτέλεσμα, καὶ κατὰ τοὺς στρατιωτικοὺς νόμους, διότι εἶναι ἀδύνατον εἰς στρατὸν ὁ ὁποῖος δὲν ἀριθμεῖ πλείους τῶν 10 χιλιαδ. ἀνδρῶν ἀδύνατον νὰ ἔχῃ ἑξακοσίους ἀνθυπασπιστὰς, ἡ Κυβέρνησις θὰ εὕρῃ τὰ μέσα· αὕτη ἔχει τὸ καθῆκον νὰ λάβῃ ὅλα τὰ δυνατὰ μέτρα καὶ συμφώνως πρὸς τὴν δημοσίαν τάξιν, πρὸς τὴν οἰκονομίαν, ἡ Κυβέρνησις δύναται διοικητικῶς διὰ συστάσεως ἐπιτροπῶν νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα· λέγω Κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ἐξαιρέσεων εἶναι ζήτημα ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ, δὲν δύναμαι νὰ μὴ δεχθῶ ἐξαιρέσεις, ἀλλ’ ἐὰν Κύριοι, δεχθῶμεν, δὲν γνωρίζω εἰς ποῖον χάος θὰ εὑρεθῶμεν, δὲν γνωρίζω ἂν εἰς τὰς ἐξαιρέσεις θὰ εὑρεθῶσιν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἕνεκα τυχαίων λόγων δὲν ἀντημείφθησαν ὡς ὤφειλον ἀπὸ τῆς μεταπολιτεύσεως καὶ ἐντεῦθεν. Εἰς τὰς τάξεις τῶν ἀνθυπασπιστῶν δὲν εὑρίσκονται ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐπροκινδύνευσαν ἀτομικῶς εἰς τὴν ἐπανάστασιν, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον θύματα οἰκογενειακά. Τὸ ὄνομα τοῦ Παγώνη δὲν φέρεται εἰς τὰς στήλας τῶν ἀνθυπασπιστῶν, ὥστε εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐξαιρέσεων θὰ πέσωμεν εἰς χάος, δὲν εἰξεύρω πῶς μία Συνέλευσις συγκειμένη ἀπὸ 300 ἄτομα δύναται νὰ ἐξαγάγῃ ἕν τοιοῦτον σκολιὸν ζήτημα· ἀλλὰ Κύριοι, τί θὰ γείνῃ; φρονῶ Κύριοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ὀφείλει νὰ σχηματίσῃ ἐπιτροπὴν ὅσῳ τὸ δυνατὸν ὀλιγομελῆ. Προτείνω τὸν ἀριθμὸν 5 ἀπὸ τὰ ὀνόματα, τὰ ὁποῖα ὁ Κύριος Θεοφίλου σᾶς ὑπέβαλεν· ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, Κύριοι, νὰ σᾶς ὑποβάλῃ ἐντὸς ἐλαχίστου διαστήματος, ἐντὸς μιᾶς ἑβδομάδος νὰ σᾶς ὑποβάλῃ τὸ ἀποτέλεσμα. Καὶ πιστεύω, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη δύναται ἐντὸς μιᾶς ὥρας νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, διότι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα συγκεντροῦν τὴν ἐπιτροπὴν γνωρίζουσι τὰς ἐκδουλεύσεις τῶν προσώπων αὐτῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν αὕτη, Κύριοι, δύναται νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ἐντὸς μιᾶς ὥρας, καὶ δύναται νὰ τὸ ὑποβάλῃ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἥτις ὑποχρεοῦται νὰ τὸ ἐκτελέσῃ ἀμέσως. Ὥστε ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Θεοφίλου μὲ μόνην τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ νὰ συνίσταται ἐξ ὀλιγωτέρων μελῶν μόνον ἀπὸ 5 μέλη· ὡς πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ Κύριος Βαλτινὸς τῆς ἀνακλήσεως πολλῶν ἀξιωματικῶν ὡς τοῦ Πάνου Κολοκοτρώνη, τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ χθὲς ἐπιψηφισθέντος ζητήματος· οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν προγραφέντων κατὰ τὴν Φεβρουαρινὴν ἐπανάστασιν ἀξιωματικῶν.

§51ΣΟΥΪΔΑΣ. Παρακαλῶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν θὰ σχηματίσῃ ἡ Συνέλευσις, νὰ ὑποβληθῇ καὶ ἡ ἀναφορὰ τοῦ Κυρίου Σπορίδου καὶ νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ δίκαια παράπονά του.

§52ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Κύριος Μαυρομιχάλης καὶ τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ἡ Συνέλευσις περὶ τῶν κατὰ τὴν Φεβρουαρινὴν ἐπανάστασιν ἀξιωματικῶν, παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ ἐξαιροῦνται μὴ θεωρούμενοι ὡς πολίται.

§53ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§54Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν τῶν πολιτῶν δὲν ὑπάγεται βεβαίως ὁ Κύριος Κολοκοτρώνης καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν πρὶν ἀξιωματικοί. Ὑπάρχουσι καὶ πολλοὶ μαθηταὶ τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς, οἱ ὁποῖοι ἀπεβλήθησαν χάριν τῶν ἐπαναστατικῶν ἰδεῶν των, μετὰ τὴν Ναυπλιακὴν ἐπανάστασιν, ὡς ὁ Κύριος Οἰκονομίδης, ὁ Κύριος Μαῦρος, Νικολαΐδης καὶ πολλοὶ ἄλλοι, ἄλλως, νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ὀφείλει νὰ κάμῃ τὴν ἐξαίρεσιν καὶ ὡς πρὸς αὐτοὺς ὡς ἔκαμε καὶ διὰ τὸν Πάνον Κολοκοτρώνη.

§55Α. Β. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ὅσοι ἀξιωματικοὶ ἕνεκα τῆς Φεβρουαρινῆς ἐπαναστάσεως εἶχον διαγραφῆ καὶ οἱ ἀνθυπασπισταὶ ἐπίσης καὶ αὐτοὶ ἐννοοῦνται βεβαίως.

§56Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι ὁ ἀληθὴς σκοπὸς, ὁ ὁποῖος ἐκίνησε τὴν Συνέλευσιν εἰς τὴν κατάργησιν αὐτῶν τῶν βαθμῶν ἦτο σκοπὸς οἰκονομίας, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἀδικήσω τὸ ἔθνος, ὥστε νὰ εἴπω ὅτι λόγοι ἄλλοι διατυπώσεων, καὶ λόγοι ἐπαναστατικοὶ ἠνάγκασαν τὴν Συνέλευσιν εἰς τοιαῦτα μέτρα, ἀλλὰ λόγος ἁπλῶς οἰκονομικός. Ἐγὼ θὰ σᾶς προτείνω πρότασιν ἡ ὁποία εἶναι καθαρῶς οἰκονομικὴ διευκολύνουσα καὶ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν της. Νομίζω, ὅτι ἀπὸ ἐμὲ τὸν στρατιώτην ὅταν προτείνωνται ῥητῶς οἰκονομίαι εἰς τὸν στρατὸν, οὐδεὶς τῶν ἄλλων ἔχει δικαίωμα νὰ προτείνῃ οἰκονομίας ἐπὶ βλάβῃ προσώπων, τὰ ὁποῖα ὑπῆρξαν εἰς σπουδαίας περιστάσεις· ἂν μοὶ συγχωρήσῃ ἡ Συνέλευσις, θέλω προτείνει οἰκονομίας τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι φέρουν οἰκονομίαν 200,000 δραχμῶν κατὰ μῆνα· κατὰ συνέπειαν ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Θεοφίλου περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς ἐκ πέντε μόνον μελῶν συγκειμένης ἡ ὁποία νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸν ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν δικαιουμένων νὰ βαθμολογηθῶσι καθὼς καὶ τῶν μὴ συμπεριληφθέντων.

§57ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι ἐφωτίσθησαν νὰ σηκωθῶσι (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) ἐφωτίσθημεν.

§59ΗΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὅσοι ἐκ τῶν ἐπαναστατῶν δὲν ἀντεμείφθησαν, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλλωσι τὰς αἰτήσεις των;

§60Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΟΙ ΑΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§61ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ βεβαίως αὐτὴ θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ ἐπαναστατικὰ δικαιώματα καὶ τὴν ἱκανότητα ἑκάστου.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ, Κύριοι, τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ τῆς συζητήσεως καὶ τῶν ὑποβληθειῶν ἐγγράφων προτάσεων ἐκ μέρους τῶν Κυρίων πληρεξουσίων. Πρῶτον ζήτημα εἶναι ἡ ἀναβολὴ, ἡ προταθεῖσα ὑπὸ τοῦ Κυρίου Βενετσάνου, τοῦ νὰ ὑποβληθῇ κατάλογος τῶν ναυτικῶν καὶ τῶν στρατιωτικῶν, δευτέρα πρότασις εἶναι τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ, καθ’ ἣν οἱ στερηθέντες τοῦ βαθμοῦ των κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξετάσεις. Τρίτη πρότασις εἶναι τοῦ Κυρίου Θεοφίλου περὶ σχηματισμοῦ ἐπιτροπῆς. Τετάρτη εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Κονταράτου, ἡ ὁποία λέγει ἐξαιροῦνται κτλ. Πέμπτη πρότασις εἶναι τοῦ Κυρίου Μίληση «οἱ ἕνεκα τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ φεβρουαρίου τοῦ 1862 ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ αὐτῶν ἀφεθέντες ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν ἀνωτέρω κατηγορίαν».

§63ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ εἶναι μία ἑρμηνεία.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἔχει διάθεσιν νὰ προταχθῇ αὐτὴ ἡ πρότασις.

§65ΒΑΣΣΟΣ. Εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν δὲν διαλαμβάνονται οἱ μαθηταὶ τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ Κύριος Μαυρομιχάλης.

§66ΖΕΡΒΑΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος θὰ ὁμιλήσω· ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ πρότασις αὕτη, διότι ὅλη ἡ φιλονεικία καὶ ἡ συζήτησις περιεστράφη περὶ τοῦ ἂν πολῖται δύνανται νὰ ᾖναι ἀξιωματικοὶ, ναὶ ἢ ὄχι; Ἡ συζήτησις αὕτη δὲν ἀφορᾷ πολίτας, ἀφορᾷ ἀξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐγκληματήσαντες πολιτικῶς, καθὼς ἐνόμισεν ὁ Ὄθων, δὲν τὸν εὐχαρίστησαν.

§67ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ἀλλ’ αὐτοὶ κατεστάθησαν ἔπειτα πολῖται.

§68ΖΕΡΒΑΣ. Ἡμεῖς, Κύριε, ἐννοοῦμεν τοὺς ἁπλῶς πολίτας, οἱ ὁποῖοι ποτὲ δὲν εἰσῆλθον εἰς τὸ στάδιον τὸ στρατιωτικὸν, οὐχὶ, διότι ὁ Πάνος Κολοκοτρώνης δὲν ἀνείχετο μίαν τυραννίαν, θὰ στερηθῇ τοῦ βαθμοῦ του· αὐτὴ ἡ πρότασις εἶναι περιττή.

§69ΜΙΛΗΣΗΣ. Θὰ εἴπω, Κύριοι, δύω λέξεις, διὰ τί θεωρῶ ἀναγκαίαν τὴν πρότασιν αὐτήν. Ὁ Κύριος Κολοκοτρώνης, ὡς καὶ ἄλλοι, οἵτινες ἀφέθησαν τοῦ βαθμοῦ των, ἕνεκα τῆς ἐπαναστάσεως, ἐγένοντο διὰ τῆς ἀφέσεως πολῖται· ὁμιλῶ, Κύριοι, οὐχὶ ἀπὸ αἴσθημα, ἀλλὰ νομικῶς, ἅμα ἐδόθη ἡ ἄφεσις κατεστάθησαν πολῖται. Νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ὀφείλει νὰ ἀσφαλίσῃ τὰ δικαιώματα ταῦτα, προσθέτουσα ῥητῶς εἰς τὸ ψήφισμα, ὅτι τοὺς ἐξαιρεῖ. Γνωρίζετε, Κύριε Πρόεδρε καὶ ἡ Συνέλευσις, ὅτι εἰς τὰ νομικὰ τὸ περιττὸν δὲν βλάπτει, οὐδὲ πρέπει νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς μόνην τὴν σημείωσιν ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ἀλλὰ ῥητῶς πρέπει νὰ τὸ ἀναφέρωμεν.

§70ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Μίληση. Ὅσοι παραδέχονται τὴν πρότασιν νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Βάσσος προτείνει νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν αὐτὴν ἐξαίρεσιν καὶ οἱ μαθηταὶ τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς.

§73ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§74ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§75ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μᾶς δώσῃ μίαν ἐξήγησιν ὁ Κύριος Βάσσος, ἐὰν δηλαδὴ οἱ μαθηταὶ οὗτοι εἶχον τελειώσει τὰς σπουδάς των, εἶχον λάβει ἀπολυτήρια, καὶ ἂν εἶχον βαθμολογηθῇ ἢ ὄχι. Ὁ Κύριος Βάσσος ἀναβαίνει ἐπὶ τοῦ βήματος.

§76ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Δὲν ἔπρεπε νὰ δώσητε τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε, διότι ἐξηντλήθη ἡ συζήτησις τῶν προτάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπαρουσιάσθησαν πρίν. Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη, ὅτι ἐφωτίσθη, λοιπὸν πρέπει νὰ προκαλέσητε τὴν ἀπόφασίν της, καὶ ἔπειτα νὰ ἔλθῃ νέον ζήτημα.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν, ἐὰν θέλῃ ἡ Συνέλευσις νὰ ὁμιλήσῃ ὁ Κύριος Βάσσος. Οἱ θέλοντες λοιπὸν νὰ ὁμιλήσῃ ὁ Κύριος Βάσσος νὰ σηκωθοῦν· (ἀνίστανται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη. Μεταβαίνομεν τώρα εἰς τὰς ἄλλας προτάσεις. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, τὸ πρῶτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ἐπιψήφισίν σας κατόπιν τοῦ ζητήματος τοῦ ἐπιψηφισθέντος ἤδη, τὸ ὁποῖον εἶναι παράρτημα τοῦ χθεσινοῦ ψηφίσματος, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς.

§78ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ μίαν λέξιν.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος;

§80ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Ἡ προθεσμία εἶναι ἀπεριόριστος, πρέπει νὰ ὁρισθῇ μία προθεσμία διὰ νὰ ἔλθωσιν οἱ κατάλογοι.

§81ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖα δικαιώματα ἐννοεῖ ὁ Κύριος Βενετσάνος πρέπει νὰ μᾶς εἴπῃ καθαρὰ, νὰ ἠξεύρωμεν.

§82ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Ἰδοὺ τί ἐνόησα μὲ τὴν ἀναβολήν. Ὅταν ὡμίλουν, εἶπον, ὅτι ἐκτὸς τῶν προτεινομένων πρὸς ἐξαίρεσιν, ἴσως, ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἂν οὐχὶ ἀνώτερα, τοὐλάχιστον ἴσα πρὸς αὐτοὺς δικαιώματα· εἶπον λοιπὸν νὰ μᾶς φέρουν οἱ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν καταλόγους, εἰς τοὺς ὁποίους νὰ ἀναφέρωνται τὰ ὀνόματα ἐκείνων, τῶν ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ πολίτου προβιβασθέντων, μὲ τὰ παρατηρήσεις ἐπὶ ἑκάστου ὀνόματος, ποῖα δικαιώματα ἔχουν.

§83ΗΡΑΚΛΗΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ ΚΑΙ ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι σπουδαῖον, καὶ πρέπει νὰ καθαρισθῇ.

§84ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θέσατε, Κύριε Πρόεδρε, τὴν πρότασιν εἰς ψηφοφορίαν ὅπως ὑπεβλήθη.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ὑποβάλλω τὰς προτάσεις ὅπως ὑπεβλήθησαν· ἂν δὲν ᾖναι ὀρθαὶ, ἀποῤῥίψατέ τας.

§86ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος ζητῶ τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε.

§87ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐκ τῶν ἀναφερομένων εἰς τὸν κατάλογον, ἢ καὶ ὅλων ἐν γένει;

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλων γενικῶς. Ὁ Κύριος Ἡρακλῆς Πετιμεζᾶς ἀναβαίνει ἐπὶ τοῦ βήματος.

§89ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἰμπορεῖ νὰ τροποποιήσῃ κανεὶς αὐτὴν τὴν πρότασιν, εἶναι αὐτοτελής.

§90ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι μία πρότασις ἥτις διετυπώθη μετὰ συζήτησιν· καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω.

§91ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν διετυπώθη μετὰ τὴν συζήτησιν, ἀλλ’ ὁ ἴδιος ἔκαμε τὴν πρότασιν καὶ τὴν διατύπωσεν.

§92ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται νὰ ψηφοφορήσω, καὶ ἀπαιτῶ νὰ γίνῃ μία διασάφησις.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς δίδω τὸν λόγον, Κύριε Μαυρομμάτη (θόρυβος).

§94ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν Κ. πληρεξούσιον νὰ δώσῃ μίαν διασάφησιν (θόρυβος).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον Κύριε Μαυρομμάτη.

§96ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Παρακαλῶ τὸν Κ. Βενετσάνον, νὰ μοῦ διασαφηνίσῃ τί ἐννοεῖ μὲ τὸν κατάλογον τῶν δύο ὑπουργῶν. Μόνον διὰ τὰ ὀνόματα τὰ ὁποῖα ἐπαρουσιάσθησαν σήμερον, καὶ τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσθησαν ὡς οἱ πρωτομάρτυρες τῆς ἐπαναστάσεως αὐτῆς, ἢ δι’ ὅλα τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἔλαβον μέρος εἰς τὴν ἐπανάστασιν, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν συμπεριλαμβάνονται ἐνῷ ἔχουν δικαιώματα.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Βενετσάνε, ἔχετε τὸν λόγον.

§98ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Μὲ πολὺ ζωηρὰν γλῶσσαν εἶπον δι’ ὅλα τὰ ἄτομα τὰ προβιβασθέντα ἀπὸ τὴν τάξιν τοῦ πολίτου.

§99ΠΟΛΛΟΙ. Τὰ δὲ μὴ λαβόντα βαθμοὺς καὶ ἔχοντα δικαιώματα, τί γίνονται;

§100ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα ἦτο καθαρόν· ἦλθε μία πρότασις περὶ ἐξαιρέσεως (θόρυβος)· ἐνόησα τὰ ἄτομα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τὴν τάξιν τοῦ πολίτου ἔλαβον βαθμούς, καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ζητεῖται σήμερον μία ἐξαίρεσις.

§101ΜΙΛΗΣΗΣ. Κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω τοῦτο· παραδεχομένης τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Βενετζάνου λύεται κατ’ ἀρχὴν τὸ ζήτημα, ἂν θὰ παραδεχθῶμεν ἐξαιρέσεις ναὶ ἢ ὄχι;

§102ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ἀναβάλλεται (θόρυβος).

§103ΕΤΕΡΟΙ. Θέσατε, Κ. Πρόεδρε, εἰς ψηφοφορίαν τὴν ἀρχὴν τῶν ἐξαιρέσεων.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεσθε λοιπὸν τὴν πρότασιν, νὰ θέσωμεν κατὰ πρῶτον εἰς ἐπιψήφισιν τὴν ἀρχὴν τῆς ἐξαιρέσεως;

§105ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§106ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς κατὰ τὴν παρατήρησιν τοῦ Κ. Μίληση, πρέπει νὰ διαιρεθῇ εἰς δύο τινά, πρῶτον, πρότασιν περὶ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐξαιρέσεως, καὶ δεύτερον περὶ τῆς ἀναβολῆς τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἐξαιρέσεως. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω κατὰ πρῶτον ἐπὶ τοῦ πρώτου ζητήματος· προσέξατε, οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς ἐξαιρέσεως παρακαλῶ νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται πολλοὶ) ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα· θὰ θέσω τ’ ἀνάπαλιν.

§108ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι ἀπεῤῥίφθη.

§109ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, Κ. Πρόεδρε (θόρυβος).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, Κύριοι. Νομίζω ὅτι ἀφοῦ ἔγεινε μία ψηφοφορία δι’ ἀναστάσεως καὶ τὸ Προεδρεῖον δὲν ἐθεώρησεν ὅτι διεκρίθη ἡ πλειοψηφία, ὅτι ἐπῆλθεν ἀποτέλεσμα ἐξ αὐτῆς τῆς ψηφοφορίας, νομίζω ὅτι οἱ πληρεξούσιοι οἱ θέλοντες τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, δύνανται νὰ τὴν προκαλέσωσι.

§111ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Μάλιστα, μάλιστα, ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 20.

§112ΕΤΕΡΟΙ (δεξιόθεν). Ὄχι δι’ ἀναστάσεως.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἰμπορῶ νὰ προκαλέσω τὴν δι’ ἀναστάσεως διότι εἶναι τὸ ἀντίθετον τῆς ζητουμένης δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίας· ἄλλως τε πάλιν τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι δυσδιάκριτον ἐὰν ἐπιτρέψω τὴν δι’ ἀναστάσεως.

§114ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριε, Πρόεδρε, καταστρέφετε τὸν κανονισμόν· ζητήσατε τὴν ἀνάστασιν πρῶτον· καὶ ἂν δὲν ἐπέλθῃ πάλιν ἀποτέλεσμα, τότε ζητήσατε ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§115ΚΑΛΟΣ. Ὁσάκις ὑπάρχει ἀμφιβολία, δύνανται οἱ πληρεξούσιοι νὰ ἐπιβάλλουν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§116ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπικαλοῦμαι τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ.

§117ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν ἀρχίσῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ἀναστάσεως, δὲν δύναται, Κύριε Πρόεδρε, νὰ τὴν διακόψῃς. Ὁ Κύριος Μαυρομμάτης ἀναβαίνει ἐπὶ τοῦ βήματος.

§118ΓΛΑΡΑΚΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΣ. Δὲν εἰμπορεῖ νὰ ὁμιλήσῃ Κύριε Πρόεδρε.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς δὲν εἰμπορεῖ, εἶναι ἐναντίον τοῦ κανονιμοῦ;

§120ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ διαπληκτιζώμεθα καὶ ἐρίζωμεν, ἔχομεν κανονισμόν· σᾶς ἀναγινώσκω τὸ ῥητὸν ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπορῶ πῶς διέφυγε τὸν προαγορεύσαντα· «ἄρθρον 51. Ὁπόταν ἡ Συνέλευσις ψηφίζῃ δι’ ἀναστάσεως, ὁ Πρόεδρος, συμβουλευόμενος τὸ γραφεῖον, ἀπαγγέλλει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δοκιμασίας, ἥτις δύναται νὰ ἐπαναληφθῇ ἐν περιπτώσει ἀμφιβολίας· κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν ψηφοφορία γίνεται εἰς πᾶσαν περίστασιν, ὁσάκις 20 πληρεξούσιοι τὸ ἀπαιτήσωσιν.

§121ΠΟΛΛΟΙ. Ὁρίστε· τὸ ἄρθρον λέγει «εἰς πᾶσαν περίστασιν.»

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῶν ἐξαιρέσεων λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§123ΒΑΣΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα εἶναι προσωπικὸν, καὶ νὰ γίνῃ μυστικὴ ψηφοφορία.

§124ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§125ΕΤΕΡΟΣ. (ἀριστερόθεν) ὄχι ὄχι.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρατηρῶ, Κύριοι, ὅτι πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι· ψηφοφορεῖται ἡ ἀρχὴ ἐπὶ τῆς ἐξαιρέσεως τῶν προσώπων, καὶ οὐχὶ τῶν κατηγοριῶν.

§127ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν γένει Κύριε Πρόεδρε.

§128ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, νομίζω, ὅτι ὁ Κύριος Πρόεδρος ἔκαμε πολὺ καλὰ νὰ παρατηρήσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἡ ἐξαίρεσις ἀφορᾷ τὰ πρόσωπα, καὶ οὐχὶ κατηγορίας, διὰ ποῖον λόγον; διότι πρὸ ὀλίγου ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ἐκάμαμεν μίαν ἐξαίρεσιν, ποίαν; διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῆς ά. Φευβρουαρίου καὶ ἐντεῦθεν ἄφησαν τοὺς βαθμοὺς· ἔχομεν καὶ μίαν ἄλλην πρότασιν περὶ τῶν μαθητῶν τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς. Ἑπομένως εἶναι ἀναγκαιότατον εἰς τὴν ψηφοφορίαν τὴν ὁποίαν θὰ κάμωμεν, νὰ ἔχωμεν πρὸ ὀφθαλμῶν, ὅτι ἡ Συνέλευσις παραδέχεται ἢ ὄχι τὰς ἐξαιρέσεις τὰς ἀφορώσας πρόσωπα καὶ οὐχὶ κατηγορίας.

§129ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε δὲν τελειόνομεν ποτέ. Θὰ παρουσιασθῇ μία κατηγορία τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς, ἄλλη τῶν συγγενῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐθυσιάσθησαν κτλ.

§130Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἐξεδώκαμεν χθὲς, καταργεῖ ὅλους τοὺς βαθμοὺς τοὺς δοθέντας εἰς πολιτικούς· σήμερον οἱ ἐναντίοι θέλουν νὰ δώσουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ θέσῃ καὶ ἄλλους μὴ βαθμολογηθέντας (θόρυβος).

§131ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὁ Κύριος Κεχαγιᾶς ἔχει πολὺ δίκαιον, ὅτι τὸ ζήτημα ἐξαιρέσεως εἶναι καθαρῶς προσωπικὸν, διότι ἐγὼ διὰ τῆς προτάσεώς μου πολεμῶ τὰς ἐξαιρέσεις τῶν ἀτόμων, εἰσάγω ὅμως εἰς τὸν στρατὸν χωρὶς νὰ διέλθουν ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατιώτου ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ εὐδοκιμήσουν κατὰ τὰς ἐξετάσεις (θόρυβος).

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ θέσω τὸ ζήτημα (θόρυβος). Καθήσατε, Κύριοι, νὰ ἐξηγηθῶμεν. Δύω γνῶμαι παρουσιάζονται· οἱ μὲν λέγουν, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἐξαιρέσεως πρέπει ν’ ἀφορᾷ μόνον ἐκεῖνα τὰ πρόσωπα τὰ βαθμολογηθέντα καὶ αὐτὰ νὰ τεθοῦν εἰς ψηφοφορίαν, οἱ ἄλλοι λέγουν, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἐξαιρέσεως, πρέπει νὰ τεθῇ γενικῶς, ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὰ πρόσωπα ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὰς κατηγορίας (θόρυβος). Κύριοι Πληρεξούσιοι, δὲν πρόκειται περὶ ἄλλων προσώπων, παρὰ περὶ ἐκείνων τῶν ὁποίων οἱ βαθμοὶ ἀφῃρέθησαν διὰ τοῦ χθεσινοῦ ζητήματος.

§133ΖΕΡΒΑΣ. Ὄχι (θόρυβος).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαίρεσις λέγεται πᾶν ὅ,τι εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὸν γενικὸν κανόνα, τὸ ἀντίθετον εἶναι σήμερον πᾶν ὅ,τι δὲν συμπεριλαμβάνεται εἰς τὰ χθεσινὰ ψηφίσματα. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν θέλῃ νὰ θέσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἐξαιρέσεως γενικῶς· οἱ παραδεχόμενοι καὶ τοῦτο παρακαλῶ νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ ζήτημα λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία.

§135ΤΙΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, φεύγουν οἱ πληρεξούσιοι.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ δημοσιευθοῦν τὰ ὀνόματα ὅλων τῶν ἀπερχομένων.

§137ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι πλήρης ἡ Συνέλευσις καὶ κατὰ συνέπειαν διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 5 παρὰ 25.

Ὁ Πρόεδρος

ΙΩΑΝΝΗΣ Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς. Ἀλ. Δόσιος.