1863.10.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΡΞΕʹ.

Τῆς 25 Ὀκτωβρίου 1863.

(Παρασκευή).

Ὥρα 1.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πρακτικῶν. Προχθὲς ἐκανονίσαμεν τὸ θέμα τοῦ ὅρκου· οἱ δημόσιοι λειτουργοί, οἱ ὑπάλληλοι, δὲν ἔδωκαν εἰσέτι τὸν ὅρκον, ἀλλ’ οὔτε ἐνεργοῦσι τὰ καθήκοντά των, καὶ δὲν δύνανται παρὰ νὰ τὰ ἐνεργήσωσιν. Ἐγεννήθη εἴς τινας ἡ ἀπορία, ἂν πρὸ τῆς ὁρκοδοσίας αὐτῶν αἱ πράξεις εἶναι ἔγκυροι· τὴν ἀπορίαν ταύτην δὲν θεωρῶ σπουδαίαν, διότι φρονῶ, ὅτι κατὰ τὸν νόμον, μόνον τὸ διάταγμα τοῦ διορισμοῦ ἀρκεῖ νὰ περιβάλλῃ τὰς πράξεις τοῦ ὑπαλλήλου μὲ τὸ κάλυμμα τῆς νομιμότητος, ὁ δὲ ὅρκος δὲν χρησιμεύει παρὰ ὡς ἐγγύησις εἰς τὴν κοινωνίαν περὶ τῆς εὐσυνειδήτου ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων αὐτοῦ· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγεννήθη τοιαύτη ἀπορία, καὶ ἐπειδὴ δύναται νὰ παρουσιασθῶσι πολλαὶ δικαστικαὶ διενέξεις, καλὸν εἶναι νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι αἱ πρὸ τῆς ὁρκίσεως τῶν διαφόρων λειτουργῶν πράξεις εἰσὶν ἔγκυροι.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως δὲν ἔχει ἡ Συνέλευσις εἶναι διάφορα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐκκρεμῆ. Τὸ πρῶτο εἶναι, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἡ ἀντικατάστασις τοῦ Προεδρείου, περὶ τοῦ ὁποίου παρακαλῶ νὰ φροντίσητε.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Τὴν Δευτέραν.

§5ΔΟΣΙΟΣ. Πρὸ καιροῦ ἡ Συνέλευσις ἐξέλεξεν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐξελέγξῃ τοὺς καταλόγους, τοὺς ὁποίους εἶχε παρουσιάσει ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν· ὡς μανθάνω, ἡ ἐπιτροπὴ εὑρέθη εἰς ἀμηχανίαν, ἂν ἡ ἐντολή της εἶναι νὰ ἐξελέγξῃ ἀμφοτέρους τοὺς καταλόγους, δηλαδὴ καὶ τὸν κατάλογον τοῦ ὑπουργείου καὶ τὰ ἐλλείμματα τοῦ κεντρικοῦ Ταμείου· ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξελέγξῃ ἀμφοτέρους· καὶ ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ παραδεχθῇ τὴν ἰδέαν αὐτήν.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ὅλους ὅλους.

§7ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Εἰς τὰς περὶ ὅρκου ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ προστεθῇ, ὅτι καὶ οἱ πολῖται πρέπει νὰ δώσωσιν ὅρκον.

§8ΚΑΛΟΣ. Τὸ περὶ ὅρκου τῶν πολιτῶν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, ἀλλ’ ἐθεωρήθη περιττὸν, καθότι μετὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ πολιτεύματος πάντες οἱ πολῖται Ἕλληνες θὰ δώσωσι τὸν ὅρκον. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἦτο περιττὸν τὸ ψήφισμα περὶ ὅρκου. Ὁ ὅρκος πρέπει νὰ χρησιμεύῃ εἰς τὰς μαρτυρίας καὶ εἰς τὰς δικαστικὰς πράξεις, οὐδόλως ὅμως εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν.

§9ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Βλέπω, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὸν Κύριον Καλὸν ἐθεωρήθη ὡς περιττὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἦτο τὸ σπουδαιότερον· οἱ ὅρκοι εἶχον δοθῆ ἐπὶ ὡρισμένων πραγμάτων, σήμερον ὅμως δίδονται ἐπὶ πραγμάτων ἄλλων. Τὸ σύνταγμα ἕως ὅτου συνταχθῇ θὰ παρέλθουν πολλαὶ ἡμέραι, ἴσως καὶ μῆνες· διὰ τοῦτο, ὡς ὑπεβλήθη ὁ ὑπάλληλος εἰς ὅρκον, πρέπει νὰ ὑποβληθῇ καὶ ὁ πολίτης· πρέπει νὰ ὁρκισθῇ εἰς τὰ σημερινὰ καθεστῶτα· διότι τὰ σημερινὰ δὲν εἶναι, οὔτε παρελθόντα, οὔτε μέλλοντα· πρέπει λοιπὸν ὅλοι νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ ὅρκου, διότι ἄλλως ἦτον ὅλως περιττὸν νὰ ὑποβάλωμεν τὸν ὑπάλληλον καὶ ὄχι τὸν πολίτην. Τοῦτο εἶναι συμφέρον τῆς πολιτείας, νὰ γνωρίζῃ καὶ ὁ πολίτης περὶ τίνος πρόκειται, διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι εἶναι ἔλλειψις ἡ μὴ προσθήκη τοῦ ὅρκου τῶν πολιτῶν.

§10ΚΑΛΟΣ. Ὁ ὅρκος τοῦ πολίτου ἐδόθη καὶ ἰσχύει μέχρις ὅτου καταρτισθῇ τὸ πολίτευμα.

§11ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ οὐδὲν πλέον τούτου ζητῶ διὰ τὸν πολίτην, ἡ δὲ κατὰ τὸν Κύριον Καλὸν ἐξαίρεσις εἶναι πλημμελής.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν· ὅσοι παραδέχονται νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν σύνταξιν ἑνὸς ὅρκου τῶν πολιτῶν, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Δὲν παρεδέχθη. Ἓν ἐκ τῶν πρώτων ἀντικειμένων εἶναι καὶ ἡ περὶ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἀγωνιστῶν συζήτησις. Ἰδοὺ τὶ ἀναφέρουν τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔμεινεν ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα. «Μετὰ τὰ λεχθέντα, ἡ Συνέλευσις μὴ συναινέσασα εἰς τὴν παραδοχὴν πάσης σκέψεως τεινούσης πρὸς τὴν ἀναβολὴν, παρεδέξατο ὁμοφώνως τὴν ἀρχὴν τῆς συστάσεως ἐπιτροπῆς ἐξ ἀνδρῶν τοῦ ἀγῶνος, πολιτικῶν, στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν, ἥτις θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐξετάσει ὅλας τὰς αἰτήσεις τὰς ἀφορώσας δικαιώματα τοῦ ἀγῶνος πολιτικὰ, στρατιωτικὰ καὶ ναυτικά· ὥρισε δὲ συνάμα καὶ τὸ προσεχὲς Σάββατον, ἵνα γείνῃ ἰδία συζήτησις καὶ σκέψις περὶ τοῦ τρόπου τῆς συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς.»

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα λοιπὸν πρόκειται μόνον περὶ τῆς συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Ὁ Κύριος Βαλτινὸς ἔχει ὑποβάλλει πρότασιν ἰδίαν.

§14ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἡ Συνέλευσις, Κύριοι, παρεδέχθη ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ συστηθῇ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ δώσῃ πέρας εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῶν ἀγωνιστῶν, οἵτινες ζῶσι, καὶ κατὰ περίστασιν δὲν ἔλαβον ἀμοιβὰς εἰς τὸν ἀγῶνα. Κατὰ συνέπειαν φυσικώτατα αἱ αὐταὶ ἀμοιβαί, αἱ ὁποῖαι ἐπρόκειτο νὰ δοθῶσιν εἰς τοὺς ζῶντας, καὶ μὴ ἀνταμειφθέντας, ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ μεταβῶσιν εἰς τοὺς φυσικοὺς κληρονόμους αὐτῶν· Καὶ τὴν βάσιν μὲν τῆς συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις. Τὸ κατ’ ἐμέ, ἐκπληρῶν τὸ καθῆκον καὶ ὡς πληρεξούσιος, καὶ ὡς γνωρίζων τὰ ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο, συνέταξα μίαν πρότασιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἡ ὁποία βεβαίως δύναται νὰ τροπολογηθῇ ὑπὸ ἄλλου. Βάσις τῆς προτάσεως εἶναι τοῦτο. Ὅτε ἡ Βασιλεία ἡ πεσοῦσα ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τῶν πραγμάτων τοῦ Κράτους, ἐσύστησεν ἐπιτροπὴν, ὅπως κανονίσῃ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀπέκτησαν οἱ ἀγωνισθέντες κατὰ τὴν ἐπανάστασιν. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως αὕτη, καθὼς ὅλα τὰ ἀνθρώπινα εἶναι ἀτελῆ, δὲν ὡδηγήθη ἀπὸ γενικὰς σκέψεις· περιωρίσθη εἰς μερικὰς ἀμοιβὰς, καὶ ἐγκατέλιπε πολλοὺς, εἴτε ζῶντας, εἴτε κληρονόμους ἀποθανόντων· καὶ παρῆλθον ἤδη πλέον τῶν 30 ἐτῶν ἀπὸ τῆς συστάσεως τῆς Βασιλείας τοῦ Ὄθωνος· καὶ ἀτυχῶς πάλιν εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἀμοιβῆς τοῦ ἀγῶνος. Τοῦτο προλαβὼν, Κύριοι, καθ’ ὅσον μόνον εἰς μερικὰ ἄτομα, ἐν γνώσει τῆς ἐπιτροπῆς ἐδόθη ἀμοιβή, πλεῖστα ὅμως παρελείφθησαν, ἐκ τοῦ ὅτι δὲν εἰδοποίηθησαν ἐγκαίρως, ὅπως παρουσιάσωσι τοὺς τίτλους αὐτῶν, εἰς τὴν πρότασίν μου ταύτην δίδω διορίαν, ἡ ὁποία δύναται κατ’ ἐμὲ νὰ χρησιμεύσῃ, ὅπως οἱ ἔχοντες ἀπαιτήσεις δυνηθῶσι νὰ τὰς παρουσιάσωσιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν· ὡς ἀμοιβὴν κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, παρ’ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν παρεδέξατο ἡ πεσοῦσα δυναστεία. Ἡ πεσοῦσα δυναστεία ἔδωκεν εἰς τοὺς ἄνδρας τῆς ἐπαναστάσεως φαλαγγιτικοὺς βαθμοὺς, καὶ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια· τὴν αὐτὴν βάσιν ἠκολούθησα καὶ ἐγὼ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μέλλουσι νὰ βαθμολογηθῶσι καὶ διὰ τοὺς κληρονόμους αὐτῶν. Ἕνα κυριώτερον ἔθεσα εἰς τὴν πρότασίν μου, ὅτι αἱ πράξεις τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ μὴ περιορισθῶσι μόνον εἰς τὸ χαρτὶ, ἀλλὰ νὰ ᾖναι τελεσίδικοι. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἅμα τελειώσῃ τὰς ἐργασίας αὑτῆς καὶ τὰς παρουσιάσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ᾖναι ὑποχρεωτικαὶ δι’ αὐτὴν, καὶ νὰ τεθῶσι τοὐλάχιστον εἰς ἐνέργειαν μετὰ ἕνα μῆνα. Ἰδοὺ ἡ πρότασίς μου. Ἀναγινώσκεται· δι’ αὐτῆς δὲ προτείνεται ἡ σύστασις ἑνδεκαμελοῦς ἐπιτροπῆς περὶ ἀμοιβῆς τῶν ἀγωνιστῶν. Βεβαίως ἄλλοι μετ’ ἐμὲ ὁμιλήσοντες ἴσως τροποποιήσωσιν ἐπὶ τὸ καλλίτερον τὴν πρότασίν μου· θέλω ὅμως παρακαλέσει τὴν Συνέλευσιν νὰ παραδεχθῇ τὴν ἔννοιαν τῆς προτάσεώς μου, διότι ἄλλως πιστεύω, καὶ δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ἀπὸ τοῦδε, ὅτι, ὅ,τι κάμει ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ᾖναι ἴσον μὲ τὸ μηδὲν, ἂν ἡ Συνέλευσις δὲν ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ ἀμέσως.

§15ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποίους τίτλους ἐννοεῖτε;

§16ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Τὰ πιστοποιητικὰ ἔγγραφα τοῦ ἀγῶνος· αὐτὰ διαιροῦνται εἰς δύο κατηγορίας· μέχρι τοῦ 1825 οἱ ἀγῶνες στηρίζονται ἐπὶ πιστοποιητικῶν τῶν Κυβερνήσεων, καὶ τῶν ὁπλαρχηγῶν, διὰ δὲ τὴν ἐποχὴν τοῦ Κυβερνήτου ὑπάρχουσι τὰ μητρῷα.

§17ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἔρχομαι ἐπὶ τὸ βῆμα, Κύριοι, νὰ ὁμιλήσω οὐχὶ περὶ τῶν καθηκόντων τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία μέλλει νὰ ἐκλεχθῇ παρὰ τῆς Συνελεύσεως, ἀλλὰ μόνον περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκλογῆς, καὶ περὶ τῶν προσόντων τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα θ’ ἀπαρτίσωσιν αὐτήν. Ὅλοι, Κύριοι, γνωρίζετε, ὅτι ὁ ἱερὸς ἀγὼν τοῦ 1821 διαιρεῖται εἰς δύο εἰς ἀγῶνα κατὰ ξηρὰν, καὶ εἰς ἰσόπαλον ἀγῶνα κατὰ θάλασσαν. Ὁ κατὰ ξηρὰν ἀγὼν ὑποδιαιρεῖται εἰς τρία διακεκριμένα μέρη, ἤτοι εἰς τρεῖς ἀπ’ ἀλλήλων χωρισμένας κεντρικὰς στρατιωτικὰς καὶ πολιτικὰς διοικήσεις· αἵτινες ὑπὲρ ἑνὸς καὶ μόνον κοινοῦ σκοποῦ ἐργαζόμεναι καὶ διευθύνουσαι τὸν κατὰ τῶν τυράννων πόλεμον ἀπετέλουν μίαν καὶ τὴν αὐτὴν πολιτείαν. Ἡ δυτικὴ στερεὰ Ἑλλὰς διῳκεῖτο π. χ. ἀπὸ μίαν Γερουσίαν, ἡ Ἀνατολικὴ ἀπὸ ἕνα Ἄρειον Πάγον, ἡ δὲ Πελοπόννησος διῳκεῖτο ἀπὸ κεντρικὴν Κυβέρνησιν. Ἡ νῆσος τῆς Ὕδρας εἶχεν ἰδίαν Κυβέρνησιν, ἀπὸ Γερουσίαν οἰκοκυραίων. Ἡ νῆσος τῶν Σπετσῶν καὶ ἡ νῆσος τῶν Ψαρῶν ἐπίσης. Εἶναι ἀδύνατον λοιπὸν, Κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ νὰ περιλαμβάνῃ 11 μόνον ὀνόματα, διότι ταῦτα ἀναμφιβόλως θέλουσιν εἶσθαι ἀνεπαρκῆ νὰ ἐκλεχθῶσιν ἀπὸ ὅλα τὰ προμνημονευθέντα μέρη καὶ κατὰ συνέπειαν εἰς τὰ ὀλίγα ταῦτα πρόσωπα δὲν θὰ ἦναι γνωστὰ πάντα τὰ ἄτομα, τὰ ὁποῖα εἰς διάφορα ἄλλα μέρη ἔλαβον σπουδαῖον μέρος εἰς τὸν ἀγῶνα. Προτείνω ὅθεν, Κύριοι, εἰς τὴν σπουδαίαν ταύτην ἐπιτροπὴν νὰ συμπεριληφθῶσιν ὅσον εἶναι δυνατὸν περισσότερα πρόσωπα, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ διαιρεθῇ ἀναλόγως τοῦ ἀγῶνος, τοῦ κατὰ ξηρὰν καὶ τοῦ κατὰ θάλασσαν· φρονῶ ὡσαύτως ὅτι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην δέον νὰ ἀντιπροσωπευθῶσι καὶ αἱ τρεῖς ναυτικαὶ νῆσοι, καθὼς ἐπίσης νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ πρόσωπα ἀγωνιστῶν ἐκ τῶν τῆς λαβούσης μέρος εἰς τὸν ἱερὸν ἀγῶνα νῦν δούλης Ἑλλάδος, διότι ἄλλως, Κύριοι, σᾶς βεβαιῶ ὅτι, ἐὰν τὰ πρόσωπα ταῦτα ἐκλεχθῶσιν ἐκ μονομερείας, ἡ ἐργασία τῆς ἐπιτροπῆς θὰ ναυαγήσῃ. Προτείνω, Κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ νὰ συνίσταται ἐκ τριάκοντα ἢ καὶ πλειόνων ἀτόμων· νὰ προσδιορισθῇ ὁ χρόνος τῆς ἐργασίας αὐτῆς, καὶ τὸ τελευταῖον ἄρθρον τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ νὰ λάβῃ πλήρη ἰσχύν. Ὡσαύτως κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι καὶ οἱ πολιτικῶς ἀγωνισθέντες δὲν πρέπει νὰ μένωσιν ἐκτὸς τῆς ἀντιπροσωπείας τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης· διότι καὶ ἡ κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα πολιτικὴ ὑπηρεσία μετέσχε τῶν αὐτῶν κυνδύνων καὶ δαπανῶν οὓς ἡ στρατιωτικὴ καὶ ναυτική.

§18ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Αἱ διάφοροι προτάσεις περὶ τῆς ἐπιτροπῆς πρέπει νὰ τυπωθῶσι.

§19ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Ὕστερον ἀπὸ τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ, ἥτις περιγράφει τὰ καθήκοντα τῆς ἐπιτροπῆς, ἀποβαίνει περιττὴ πᾶσα συζήτησις. Σύμφωνα ὅμως πρὸς τὸν κανονισμόν μας, προτείνω νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ συζητηθῇ ἀμέσως. Δι’ αὐτὸ τοῦτο μάλιστα ἐζήτησα καὶ τὸν λόγον, διὰ νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ δώσῃ ἓν τέλος εἰς τὴν σύστασιν τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος ἐπιτροπῆς. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν, τὰ ὁποῖα ὁ Κύριος Βαλτινὸς προτείνει, νομίζω αὐτὸν μικρὸν, δύναται ὅμως ἡ Συνέλευσις νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ τῶν δύο ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους ὁ Κύριος Βαλτινὸς, καὶ ὁ Κύριος Θεοχάρης προτείνουσι. Προτείνω ὅμως νὰ ᾖναι καὶ εἷς ἐκ τῶν λοιπῶν νήσων τοῦ Αἰγαίου Πελάγους· διότι εἰς πολλὰς νήσους ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν πολλάκις, ἀπώλεσαν τὴν περιουσίαν των. Ἐγὼ, Κύριοι, εἶδον πολλὰ ἔγγραφα τοιούτων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν εἰς τὰ πυρπολικὰ, καὶ ὅμως οὐδεμίαν βοήθειαν μέχρι τοῦδε ἔλαβον. Προτείνω λοιπὸν νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ οἱ ἀρχαῖοι ἀγωνισταὶ ἐκ τῶν νήσων αὐτῶν, οἵτινες γνωρίζουσι τὰ διάφορα ἄτομα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔλαβον οὐδεμίαν ἀμοιβήν.

§20ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προκειμένου περὶ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον ἀποβλέπει πρόσωπα καὶ οἰκογενείας, ἀλλὰ τὸ μεγαλεῖον τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαναστάσεως, λέγω, ὅτι πρέπει εἰς τάς ἀποφάσεις μας νὰ εἴμεθα θετικοὶ, καὶ νὰ μὴ περιπέσωμεν, ὡς ἄλλοτε, εἰς ἄλλας περιστάσεις λυπηρὰς, ὅπου τὸ ἀντικείμενον τῶν ἀγωνιστῶν ἐγένετο ἀντικείμενον γέλωτος καὶ περιφρονήσεως. Ἐνθυμηθῆτε, ὅτι εἰς μίαν ἄλλην ἐποχὴν συνεστήθη μία πεντακοσιομελὴς ἐπιτροπὴ, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἀνεστατώθη ὅλη ἡ κοινωνία, ὑπεβλήθησαν εἰς μυρία ὅσα ἔξοδα οἱ συμπολῖται μας καὶ κανὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα δὲν ἐπῆλθε. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, προκειμένου νὰ διορίσωμεν μίαν ἐπιτροπὴν, προκαλῶ τὴν ἐνθύμησιν τῆς Συνελεύσεως, ὅτι ἔχομεν ἓν ψήφισμα δυνάμει τοῦ ὁποίου ἡ Συνέλευσις ἔχει δεδεμένας τὰς χεῖρας, καὶ δὲν δύναται οὐδεμία αὔξησις ἐξόδων νὰ γείνῃ οὐδὲ ἀμοιβὴν ν’ ἀποδώσῃ. Συζητουμένου τοῦ ψηφίσματος, ἂν δὲν ἀπατῶμαι τοῦ ὅρκου τοῦ Βασιλέως, ὁ Κ. Δόσιος ἔκαμε μίαν πρότασιν, ὅτι οὐδεμία αὔξησις ἐξόδων δύναται νὰ γείνῃ.

§21ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, δὲν ἔχει σχέσιν τὸ ἓν μὲ τὸ ἄλλο.

§22ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐπειδὴ λοιπὸν εἶναι ἓν ζήτημα τὸ προκείμενον εἰς τὸ ὁποῖον περιέχονται ὄχι ἁπλῶς καθήκοντα, ἀλλ’ ἡ δόξα καὶ τὸ μεγαλεῖον τῆς ἐπαναστάσεως, ἀπαιτεῖται νὰ σκεφθῶμεν, καὶ ἐπιθυμῶ ἡ Συνέλευσις νὰ ἀποφασίσῃ καὶ νὰ λάβῃ μέτρα, διότι ἐνδέχεται νὰ ληφθῶσι μέτρα νὰ διαθέσωμεν καὶ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχομεν, οὐδὲ εἴμεθα εἰς κατάσταστασιν, νὰ διαθέσωμεν· ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ προϋπάρξῃ μία συνεννόησις μετὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§23ΤΙΝΕΣ. Τί νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις;

§24ΑΝΔΡ. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι, ἀείποτε καὶ εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα τὰ παρελθόντα, καθὼς καὶ ἐν τῷ περιβόλῳ τῆς Συνελεύσεως ταύτης ἠγέρθη ἡ φωνὴ τῶν ἀγωνιστῶν· ἀλλὰ προφέρων τὴν λέξιν ἀγωνισταὶ κανεὶς δὲν ἠθέλησε νὰ ἐμβατεύσῃ εἰς τὴν κυρίαν ἔννοιαν τῆς λέξεως αὐτῆς, καὶ νὰ πορισθῇ τὰς βάσεις ἐφ’ ὧν στηρίζεται ὁ ἀγών. Δὲν εἴμεθα, Κύριοι, ἡ μόνη Συνέλευσις, ἥτις ἦλθε σήμερον νὰ κάμῃ λόγον περὶ τῶν ἀγωνιστῶν· ὑπῆρξαν πολλαὶ Συνελεύσεις καὶ αὐταὶ ὅλαι μὲ ὁμοφωνίαν ἀπεφάσισαν περὶ τοῦ ἀγῶνος, ἀλλὰ Κυβερνήσεις κατόπιν τῶν Συνελεύσεων αὐτῶν ἐρχόμεναι ἠθέλησαν νὰ μυκτηρίσουν καὶ ἐξευτελίσουν τὰ ἐθνικὰ αὐτὰ δικαιώματα, οἰκειοποιηθεῖσαι τὸ δικαίωμα αὐτὸ ν’ ἀνταμείψουν ὅν τινα θέλουν, εἴτε δι’ ἐπιτροπῶν, εἴτε αὐθαιρέτως. Κύριοι, ὅλοι γνωρίζετε, ὅσοι ἀνεγνώσατε τὰ πρακτικὰ τῶν προλαβουσῶν Συνελεύσεων, ὅτι ὑπῆρξαν ψηφίσματα περὶ τοῦ ἀγῶνος, καὶ ταῦτα στηρίζονται εἰς ἕνα καὶ μόνον δικαίωμα, τὴν διανομὴν τῆς πατρῴας γῆς, αὐτὸ καὶ μόνον τὸ δικαίωμα ἔδωσε τὸ ἔθνος εἰς ἑαυτό· εἶπεν, ὅτι ὕστερον ἀπὸ 400 ἔτη ἔλαβον τὰ ὅπλα διὰ νὰ ἐλευθερώσω τὴν γῆν τῶν πατέρων μου ἀπὸ τὴν δουλείαν τῶν τυράννων· ἀπεφάσισε λοιπὸν τὸ ἔθνος, ἐξετέθη εἰς τοὺς κινδύνους, καὶ ἀπέκτησεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἀνακτῆσαν τὴν γῆν τῶν πατέρων του. Ἀλλ’ αἱ Κυβερνήσεις αἱ κατόπιν ἐλθοῦσαι περιεφρόνησαν καὶ τὸν ἀγῶνα καὶ τὰ δικαιώματα τῶν ἀγωνιστῶν, καὶ καταχρασθέντες τὸ ἐθνικὸν αὐτὸ δικαίωμα ἥρπασαν τὴν γῆν καὶ τὴν ἔδωσαν εἰς ἄλλους μὲν 500, εἰς ἄλλους δὲ 1000 στρέμματα, εἰς ἄλλους δι’ ἐπιτροπῶν καὶ εἰς ἄλλους δι’ ἄλλων μέσων, οἱ δὲ ἀγωνισταὶ οἱ πραγματικοὶ δὲν ἔχουν τίποτε, ὁλόκληρα χωρία ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑλλάδα τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι δὲν ἔχουν μήτε σπιθαμὴν γῆς ἰδιοκτησίαν, ἀλλ’ ἐργάζονται ὡς ἄλλοι Παρίαι τῶν Ἰνδιῶν, καὶ ὡς ἄλλοι Σερίνιοι τῆς Βλαχίας. Εἶπον λοιπὸν ὅλαι αἱ Συνελεύσεις, ὅτι ὁ ἀγὼν πρέπει ν’ ἀνταμειφθῇ διὰ τῆς διανομῆς τῆς γῆς. Ἐναπόκειται ἑπομένως εἰς αὐτὴν τὴν Πανελλήνιον Συνέλευσιν ν’ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην εἰς ἐκείνους τοὺς πατριώτας, οἱ ὁποῖοι ἔχυσαν ποταμοὺς αἱμάτων διὰ νὰ ἠμπορέσουν ν’ ἀνακτήσουν τὴν γῆν τῶν πατέρων των. Ὁ ἀγὼν θ’ ἀνταμειφθῇ διὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς, οὐχὶ ὅμως διὰ λόγων, ὅπως μέχρι τοῦδε, ἀφοῦ μετὰ τὴν ἐπανάστασιν διάφοροι Συνελεύσεις τὸ ἀπεφάσισαν, τὸ ἀπεφάσισε καὶ ἡ τῆς 3 7βρίου, ἀλλ’ αἱ διάφοραι Κυβερνήσεις τὴν ἐνέπαιξαν καὶ τὴν ἀπόφασιν αὐτήν. Κύριοι, ἀγωνισταὶ δὲν ὑπῆρξαν, οὔτε 100, οὔτε 1000· ἀγωνιστὴς θὰ εἴπῃ, ὅστις ἔλαβε τὰ ὅπλα καὶ ἐπολέμησε, διὰ νὰ διώξῃ τὸν τύραννον, ἐπὶ ἑπτὰ ἔτη· ὅλοι δὲν ἐπῆραν ἀποδεικτικὰ, ὅλοι δὲν ἐφωδιάσθησαν μὲ διπλώματα, διότι δὲν ὑπῆρξαν τακτικαὶ Κυβερνήσεις, ὅσοι ἔμειναν εἰς ὑπηρεσίαν ἀπὸ τοῦ Κυβερνήτου καὶ ἐντεῦθεν θεωροῦνται ὡς εἰς τακτικὴν ὑπηρεσίαν. Ἀγὼν θά εἴπῃ, μία πόλις, ἥτις εἶχε 1000 οἰκογενείας, ἅπαντες οἱ ἀρχηγοὶ, οἱ οἰκογενειάρχαι ἔδραξαν τὰ ὅπλα καὶ ἔτρεξαν εἰς τὸν ἀγῶνα μὲ τὸν ἄρτον αὑτῶν, μὲ τὰ πυροβόλα καὶ τὰ ἔξοδά των. Λοιπὸν εἶναι ὅλος ὁ κόσμος ἀγωνισταὶ, καὶ διὰ τοῦτο προῆλθον αἱ Συνελεύσεις εἰς τὴν ἀπόφασιν, καὶ εἶπον, ὅτι ἄλλως πῶς δὲν ἀνταμείβεται ὁ ἀγὼν αὐτὸς, εἰμὴ διὰ τῆς διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς. Διὰ τοῦτο ἔφερα μίαν πρότασιν πρὸ ἡμερῶν, τὴν ὁποίαν ὅμως θὰ τροποποιήσω, καὶ λέγω, ὅτι νὰ ληφθῇ μέτρον, νὰ διανεμηθῇ ἡ γῆ εἰς τοὺς κυρίως ἀγωνιστὰς, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ἀπαιτουμένην ἡλικίαν καὶ ἀνέλαβον τὰ ὅπλα, καὶ ἐκεῖ νὰ γείνῃ διάκρισις εἰς τοὺς πεσόντας εἰς τὸν πόλεμον διότι ἄφησαν ὀρφανὰ, εἰς τοὺς τότε ἀνεγνωρισμένους ὁπλαρχηγοὺς τοὺς πραγματικοὺς οὐχὶ τοὺς ἰδανικοὺς καὶ πεποιημένους διαφόρους ἀξιωματικοὺς κατὰ συμπάθειαν προσώπων. Γνωρίζω μετὰ θετικότητος καὶ σᾶς λέγω ἐν τιμῇ, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν ἰδίαν μου πατρίδα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐλέγοντο τότε καπετανέοι, οἱ ὁποῖοι κατηνάλωσαν τὴν περιουσίαν των διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς ἐπαναστάσεως, ἐλογίσθησαν ὡς μηδὲν, ἐνῷ ἄλλοι, διότι εἶχον τὰ μέσα καὶ φίλους ἦλθον καὶ ἀπεδείχθησαν φαλαγγῖται μὲ ἕνα, δύω καὶ πέντε γαλόνια. Λοιπὸν ἐπιτροπαὶ τοιαῦται δὲν εἶναι κατάλληλοι νὰ ἐκτιμήσουν ἕνα ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον ὁλόκληρον τὸ ἔθνος εἶχεν εἰς τοὺς ὤμους του ἐπί 7 ἔτη· τοιαύτη ἐπιτροπὴ εἶναι ὁ ἁρμόδιος Δῆμος ἑκάστου πολίτου, ὅστις θὰ βεβαιώσῃ τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον ὅστις ὑπῆρξεν εἰς τὴν Ἑλλάδα τότε, καὶ εἰς ποίαν τάξιν ἀνῆκεν, ἐὰν ἦτον εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν τοῦ στρατιώτου, ὑπαξιωματικοῦ ἢ ἀξιωματικοῦ· ἐκτὸς δὲ τούτου ἔχομεν καὶ τὴν ἱστορίαν διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς, ἥτις μᾶς τοὺς φωνάζει καθ’ ἡμέραν, καὶ ἡμεῖς, οὔτε μάτια ἐῤῥίψαμεν διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖοι ἦσαν οἱ προμαχόμενοι κατὰ τοῦ τυράννου, ἀλλ’ ἤλθομεν μὲ μίαν ἰδέαν ἀγωνισταὶ, καὶ τ’ ἀπεδώσαμεν ὅλως διόλου εἰς τὴν λήθην. Λοιπὸν κάμνω αὐτὴν τὴν πρότασιν, νὰ παύσῃ πᾶς λόγος περὶ ἀγωνιστῶν, νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ γενικὸν δικαίωμα τῶν ἀγωνιστῶν, ν’ ἀποφασίσωμεν τὴν διανομὴν τῆς ἐθνικῆς γῆς διὰ τοὺς ἀγωνιστὰς ὄχι χρήματα, καὶ βαθμούς· αἱ Συνελεύσεις δὲν εἶπον νὰ δοθοῦν χρήματα, ἀλλ’ ἡ γῆ τῶν πατέρων, ἥτις ἐποτίσθη μὲ τὸ αἷμα, καὶ ἠγοράσθη μὲ τὰ χρήματα. Προτείνω λοιπὸν νὰ παύσῃ πρὸς καιρὸν ἡ συζήτησις, καὶ νὰ ἔλθῃ ἡ γενικὴ ἀπαίτησις τῆς διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς διὰ τῆς ὁποίας ἠμποροῦν ν’ ἀνταμειφθοῦν ὅλαι αἱ οἰκογένειαι, καὶ νὰ ἐξευρεθῇ ἀπὸ τὰ δημοτικὰ συμβούλια ποίαν θέσιν κατεῖχον τότε.

§25ΠΟΛΛΟΙ. Διατυπώσετε τὴν πρότασίν σας, Κύριε Ζέρβα.

§26ΖΕΡΒΑΣ. Λέγω νὰ παύσῃ πᾶσα συζήτησις καὶ νὰ ὁρισθῇ μία ἡμέρα πρὸς συζήτησιν τῆς διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς.

§27ΤΙΝΕΣ. Εἶναι περιττὸν, Κύριε Πρόεδρε, νὰ γείνῃ περαιτέρω συζήτησις· νὰ τυπωθοῦν ὅλαι αὐταὶ αἱ προτάσεις.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ αὐτὸ λέγουν «ὡρίσθη δὲ συνάμα ἵνα κατὰ τὸ προσεχὲς Σάββατον γείνῃ ἰδία συζήτησις καὶ σκέψις κτλ. Ἂς ἀκούσωμεν τοὐλάχιστον ποῖαι εἶναι αἱ προτάσεις τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου διὰ νὰ τυπωθοῦν ὅλαι μαζί.

§29ΡΗΓΑΣ ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀμφιβολία ὅτι πᾶν ὅ,τι ἡ Συνέλευσις ἐκδίδει καὶ ἀποφασίζει, εἶναι ἰσχυρὸν, οὔτε ἔρχομαι νὰ ἀναιρέσω τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς, ἀλλὰ νὰ φέρω τὴν γνώμην μου, πῶς ἠμπορεῖ ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως νὰ καταστῇ ἀποτελεσματική· λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰς τελευταίας ἀγορεύσεις, δὲν δύναμαι νὰ ἀντιτείνω εἰς τὴν ἰδέαν καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς, ἀλλὰ λέγω ὅτι αὐτὸ εἶναι χωριστὸν ἀντικείμενον ἀπὸ τὸ προκείμενον σήμερον περὶ δικαιώσεως τῶν ἀγωνιστῶν. Ἡ Συνέλευσις τῆς 3 Σεπτεμβρίου ἔχει ψήφισμα 5ον περὶ τούτου καὶ λέγει τὶ θὰ ἐξετάσῃ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπή· δὲν ἔχει μόνον παράπονα βαθμῶν, ἐκδουλεύσεις προσωπικὰς, δὲν ἔχει ἀπαιτήσεις τῶν ἐν Μεσολογγίῳ καὶ Ἀκροπόλει, καὶ ἄλλων στρατιωτικῶν οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἀμισθί· ἔχει διάφορα ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα ὅλα πρέπει νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτὴ ἡ ἐπιτροπή· ἂν θέλετε ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀναγνώσω αὐτὸ τὸ ψήφισμα.

§30ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§31ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Ἰδοὺ τὶ περιέχει· (Τὸ ἀναγινώσκει.) Αὐτὸ τὸ ψήφισμα ἔκαμεν ἡ Συνέλευσις· ἀλλ’ εἰς τὸ τέλος τοῦ Συντάγματος εὑρίσκεται μία διάταξις, ἥτις συμφωνεῖ εἰς τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὴν λογικὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ζέρβα· λέγει τὶ πρέπει νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκτὸς τῶν ἀποφασισθέντων, καὶ λέγει «περὶ τῆς διαθέσεως καὶ τῆς διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς......» Βλέπετε ὅτι τοῦτο εἶναι ἓν χωριστὸν ἀντικείμενον τῆς ἀποζημιώσεως τῶν προσωπικῶν· διότι δὲν εἶναι ἴσαι ὅλαι αἱ πολιτικαὶ στρατιωτικαὶ ἐκδουλεύσεις τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου· ἕνας στρατιώτης ἢ πολίτης τῆς ἐπαναστάσεως δὲν ἠμπορεῖ νὰ λογισθῇ ἴσος μὲ ἕνα, ὅστις ἔκαμε τσὶφ τὸ τουφέκι του καὶ ἔπειτα τὸ ἄφησε· λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ θὰ γείνῃ δι’ ὅσα ἐδῶ τὸ ψήφισμα ὁμιλεῖ. Εἶπεν ἕνας συνάδελφός μας ὅτι διωρίσθη μία 500 μελὴς ἐπιτροπή. Ναὶ, Κύριοι, διωρίσθησαν διάφοραι ἐπιτροπαί· ἀλλὰ νὰ σᾶς εἰπῶ μίαν, ἥτις ἔκαμε, καὶ δὲν εἶχε διάθεσιν ἡ τότε Κυβέρνησις νὰ ἐκτελέσῃ. Δὲν ἐξετελέσθη ἡ ἐπιτροπὴ ἡ διορισθεῖσα ἐπὶ Κωλέττη, καὶ ἐσχάτως ἐπὶ τοῦ τελευταίου ὑπουργείου· ἀλλ’ ἐξετελέσθη ἡ ἐπιτροπὴ ἥτις διωρίσθη ἐξ ὀλιγωτάτων, 8, 10, στρατιωτικῶν παλαιῶν, δι’ 142 ὀνόματα, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ μητρῷον δὲν ἦσαν βαθμολογημένα· αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ συνεστήθη, ἀπεφάσισεν, ἀλλὰ δὲν ἐδόθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο ἄδεια νὰ τὸ φέρῃ εἰς τὰ σώματα νὰ δικαιωθοῦν, δι’ ἔλλειψιν τῆς διαθέσεως τῆς τότε Κυβερνήσεως περὶ ἀνταμοιβῆς τῶν ἀγωνιστῶν· ἀνταμοιβὴν ἀγωνιστῶν λέγει τὸ ψήφισμα, καὶ κανεὶς δὲν ἔλαβε. Λοιπὸν σήμερον χαίρω διὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως ἥτις θέλει νὰ φέρῃ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο εἰς τὸ θετικὸν μέτρον. Ἐγὼ δὲν ἔρχομαι νὰ φέρω ἄλλην γνώμην, καὶ λέγω ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀποφασίζουσα, εἴτε περὶ τῶν μελῶν, εἴτε περὶ τῆς διαρκείας, δὲν πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἶναι αἰωνία ἡ Συνέλευσις· δὲν εἶναι ἀντικείμενον 6 μηνῶν, ἑνὸς ἔτους· ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἰδικήν της ζωὴν, καὶ νὰ κάμῃ διατάξεις, ὥστε ἐν ὅσῳ εἶναι αὐτὴ πῶς θὰ ἐκτελῶνται, καὶ ἀφοῦ λείψῃ πῶς θὰ ἐκτελεσθῶσιν ἀνυπερθέτως. Διὰ ταῦτο λέγω νὰ διορίσωμέν τινα μέλη, τὰ ὁποῖα ἀφ’ οὗ λάβουν ὑπ’ ὄψιν τὰ γενόμενα, νὰ φέρουν ἓν ψήφισμα περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ τότε νὰ προχωρήσωμεν. Διότι, Κύριοι, ὑποθέσατε ὅτι ἡ Συνέλευσις ὠνόμασε 15 ὀνόματα, καὶ τὸ ἀντικείμενον δὲν τὸ ἐπεραίωσαν· ἐὰν μετὰ ταῦτα ἀποθάνουν τινὲς, δὲν πρέπει νὰ ἀντικατασταθοῦν; Κανεὶς δὲν εἶναι ἐναντίος εἰς τοῦτο, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ᾖναι μόνον εἰς τὸ χαρτί. Ἀναθέσατε λοιπὸν εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἢ ὅπως θέλετε, νὰ παραλάβῃ ὁποίους θέλει, καὶ νὰ γείνῃ ἓν ψήφισμα τακτικὸν, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ προχωρήσωμεν.

§32ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Σουλτάνης ἔχει τὸν λόγον.

§34ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν προαγορεύσαντα.

§35ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι περιττὸν, Κύριε Πρόεδρε, νὰ ὁμιλήσῃ ἄλλος· ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Ῥήγα.

§36ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύω λέξεις.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσιν ἄλλοι, καὶ ἠμπορεῖ νὰ παραπονεθοῦν, ἂν προχωρήσῃ ἡ συζήτησις. Εἶναι ὁ Κύριος Κολιάτσος.

§38ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὸν Ῥήγαν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Σουΐδας.

§40ΣΟΥΪΔΑΣ. Τὸ ἀντικείμενον, Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ὡρισμένον, δὲν ἠμποροῦμεν κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, νὰ παρεκτραπῶμεν. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου λοιπὸν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὸν τρόπον τῆς συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὸ εἶδος τῆς ἐνεργείας της· λοιπὸν ἐπειδὴ ἐπροτάθησαν διάφοροι τρόποι τῆς συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς, καὶ ἐπειδὴ μὲ λύπην μου δὲν ἤκουσα νὰ συμπεριλαμβάνωνται καὶ ἐκ τῆς νήσου Κρήτης τινὲς, διὰ τοῦτο παρακαλῶ, ὅταν θὰ συστηθῇ ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅπως καὶ ἐκ τῆς νήσου αὐτῆς ληφθῇ ἓν πρόσωπον ἐκ τῶν ἀνεγνωρισμένων ἀγωνιστῶν, ὅπως λάβῃ καὶ αὐτὸ μέρος διὰ νὰ μὴ ἀδικηθῶσι καὶ οἱ Κρῆτες.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Συνέλευσις παραδέχεται διάφορα πρόσωπα ὁμοῦ νὰ ἐργασθῶσιν ὅπως συντάξωσι καὶ καταρτίσωσιν ἓν σχέδιον ψηφίσματος.

§42ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα· ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος νὰ συστηθῇ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπή.

§43ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, συνεχώνευσα μίαν πρότασίν μου μετὰ τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ, διὰ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις μέλλει νὰ συντάξῃ τὸ ψήφισμα.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν λοιπὸν εἰς ἄλλο ἀντικείμενον. Δὲν ἠξεύρω ἂν ὑπάρχῃ ἀκόμη ἀνάγκη τὸ νὰ ἀποφανθῇ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν οἰκονομικῶν περὶ τῆς μεταθέσεως τοῦ κεφαλαίου τῶν 200 χιλ. δραχμῶν ἀπὸ τὸ ἓν κονδύλι εἰς τὸ ἄλλο.

§45ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι τὸ περὶ θεάτρου, Κύριε Πρόεδρε.

§46ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, εἰσήγαγον πρότασιν περὶ ἐπιψηφίσεως φόρου εἰς τὴν πλατεῖαν καὶ εἰς τὰ θεωρεῖα τοῦ θεάτρου· βεβαίως ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῆς προτάσεώς μου λαμβάνει τις τὴν ἰδέαν, ὅτι ζητῶ νὰ δημευθῇ ἡ περιουσία τῶν ἰδιωτῶν. Δὲν ἔχει οὕτω· διότι τὸ θέατρον συνεστήθη κατόπιν παραχωρήσεων τοῦ δημοσίου, καὶ συντηρεῖται κατόπιν θυσιῶν τοῦ δημοσίου. Κατὰ τὸ λόγιον, ὅπερ ἔχει ἐφαρμογὴν κάλλιστα εἰς τὸ προκείμενον «Οὐδεὶς δύναται νὰ ὠφελῆται μὲ ζημίαν τοῦ ἄλλου,» δὲν πρέπει τὸ δημόσιον νὰ ὑπόκηται εἰς ζημίαν 50 χιλ. δραχμῶν, καὶ νὰ ὠφελῶνται οἱ ἰδιῶται κατὰ πολλά. Καὶ ἰδοὺ πῶς ἔχουσι τὰ περὶ Θεάτρου. Ὅτε κατὰ πρῶτον ἀπεφασίσθη ἡ σύστασις θεάτρου, παρεχώρησε τὸ δημόσιον τὸ οἰκόπεδον καὶ χρηματικόν τι ποσὸν, μὲ τὴν ὑποχρέωσιν ὁ ἐργολάβος νὰ τὸ διατηρῇ ἐξ ἰδίας δαπάνης· καὶ ὅμως ὁ ἐργολάβος ὄχι μόνον δὲν ἐτήρησε τοὺς ὅρους, ἀλλὰ τὰ πλεῖστα τῶν θεωρείων ἐξεποίησε πρὸς 2000 δραχμῶν, καὶ κατόπιν μὲ ὀλιγώτερα· ἐπῆλθε χρεωκοπία αὐτοῦ, καὶ οἱ δανεισταί του ἐξεποίησαν τὸ θέατρον. Κατόπιν ἐπωλήθησαν θεωρεῖα ἀντὶ 800 καὶ χιλίων δραχμῶν, καὶ τὰ θεωρεῖα ταῦτα, ἀφ’ ὅτου ἤρχισαν νὰ γίνωνται θεατρικαὶ παραστάσεις, ἀπέδιδον, καὶ ἀποδίδουσιν ἐτήσιον εἰσόδημα 1200 δραχ. ὅπως δὲ ἡ ἰδιοκτησία αὕτη καταστῇ προσοδοφόρος, ἀνάγκη τὸ δημόσιον νὰ παράσχῃ 50000 δραχ. ἄλλως οὐδεμία προσγίγνεται εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν θεωρείων καὶ τῆς πλατείας ὠφέλεια, ἐκ τούτου πείθεσθε ὅτι μόνον τὸ δημόσιον εἶναι τὸ δυνάμενον νὰ καταστήσῃ τὴν ἰδιοκτησίαν του προσοδοφόρον, καὶ ἑπομένως ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἄνευ τῆς συνδρομῆς τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑπάρχῃ θέατρον· ἡ συνδρομὴ αὐτὴ δὲν πρέπει νὰ ᾖναι ὅλον τὸ ποσόν. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ συνεισφέρουν καὶ οἱ Κύριοι τῶν θεωρείων· οἱ πλεῖστοι ἐδέχθησαν, τινὲς δυστροποῦν, καὶ ἐκ τούτου ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ ὑπάρχωσι θεατρικαὶ παραστάσεις. Βεβαίως τὸ δημόσιον δὲν ἤθελεν ἀναμιχθῆ εἰς τὴν ἰδιωτικὴν διαχείρισιν καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν εἰς τοὺς ἰδιώτας, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ὠφέλεια αὐτῶν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς προσφορᾶς τὴν ὁποίαν τὸ δημόσιον κάμνει, διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι δὲν ἀδικεῖται κανεὶς, ἂν συνεισφέρῃ τὸ ἥμισυ· διότι σᾶς εἶπον ὅτι θεωρεῖά τινα ἐπωλήθησαν δι’ 800 δραχμὰς καὶ λαμβάνουν 1200 δραχμὰς, καὶ ἄλλοι ἀντὶ 1200, λαμβάνουν 1500 κατ’ ἔτος, ἤτοι λαμβάνουν σήμερον διὰ τῆς συνδρομῆς τοῦ δημοσίου 100% καὶ πλέον ἴσως ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου των, καὶ κἀνεὶς δὲν πρέπει νὰ ὠφελῆται ἐπαναλαμβάνω τοσοῦτο μὲ ζημίαν τοῦ δημοσίου. Θὰ μοὶ εἴπητε ἐν τίνι δικαιώματι ἔρχεσαι σὺ τὸ δημόσιον νὰ διαχειρισθῇς τὴν περιουσίαν μου; Δὲν τὴν διαχειρίζομαι. Λέγω, ὅτι δὲν εἶναι καθαρὰ περιουσία σου, εἶναι πρὸς τέρψιν τοῦ δημοσίου καὶ πρέπει νὰ προσφέρῃς, διότι τὸ δημόσιον σοὶ προσέφερεν αὐτὴν τὴν περιουσίαν μὲ μικρὰν τιμήν. Ὁ φόρος αὐτὸς δὲν δύναται νὰ ἐπεκταθῇ καθὼς δύνανται τινὲς νὰ ἰσχυρισθοῦν εἰς ἄλλο ἀντικείμενον. Ἴσως εἴπουν τινὲς, ὅτι ἀνοίγομεν στάδιον καταχρήσεων· ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν θὰ εὑρεθῇ ποτὲ Κυβέρνησις τόσον ἄδικος, νομοθετικὰ σώματα τόσον λαίμαργα, ὥστε νὰ ἁρπάσουν τὴν περιουσίαν τοῦ ἰδιώτου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, λέγω, ἐπειδὴ τὸ δημόσιον θὰ συνεισφέρῃ κατ’ ἔτος νὰ ᾖναι τοὐλάχιστον ἐξ ἴσου μὲ τοὺς ἰδιοκτήτας τοῦ θεάτρου, Λέγω καὶ ἄλλο τι, ἴσως ἐφέτος δὲν θὰ γίνουν παραστάσεις· ὁ ἰδιοκτήτης δὲν θὰ ὑποστῇ ζημίαν, ἀλλὰ τὸ δημόσιον ἴσως καταδικασθῇ νὰ πληρώσῃ 9000 δραχμὰς, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον λοιπὸν ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου εἶναι δικαία. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐπρότεινα τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀναγινώσκω. Ἄρθρ. 1. Εἰς τὴν πλατεῖαν, τὰ θεωρεῖα καὶ τὰ λοιπὰ παραρτήματα τοῦ ἐν Ἀθήναις θεάτρου ἐπιβάλλεται φόρος 50% πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου Ταμείου ἐπὶ τοῦ ἐτησίου αὐτῶν μισθώματος. Ἄρθρ. 2. Ἐν περιπτώσει μὴ ἐνοικιάσεως τῶν θεωρείων καὶ χρήσεως αὐτῶν ἐκ μέρους τῶν ἰδιοκτητῶν ἢ ὑπονοίας μὴ δηλώσεως τοῦ πραγματικοῦ ἐνοικίου, ὁ φόρος κανονίζεται δι’ ἐκτιμήσεως κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἀπὸ 2 10βρίου 1845 νόμου. Ἄρθρ. 3. Ὁ φόρος οὗτος πληρόνεται εἰς δύο ἴσας δόσεις τὴν 1 9βρίου καὶ 1 10βρίου τοῦ ἔτους τῶν θεατρικῶν παραστάσεων καὶ θέλει δαπανᾶσθαι ἀποκλειστικῶς εἰς συντήρησιν αὐτῶν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Καλλιγᾶς ἐζήτησε τὸν λόγον.

§48ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἶμαι σύμφωνος.

§49ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, ἐπειδὴ οὐδεὶς εἶναι ἐναντίος θὰ ζητήσω τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τοῦ ὅλου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν, ὅπως ἀνεγνώσθη, παρακαλῶ νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται ἅπαντες). Παρεδέχθη. Εἶναι μία πρότασις τοῦ Κ. Πλατὺ ἐπὶ μιᾶς ἀναφορᾶς τῶν πολιτῶν τῆς Ἑρμουπόλεως ζητούντων νὰ χορηγηθῇ εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν Σύρου τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ πυροβολικόν.

§51ΒΑΣΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μᾶς εἰποῦν, ποῖος θὰ δώσῃ τοὺς παράδες διὰ τὸ πυροβολικόν.

§52ΠΛΑΤΗΣ. Κύριοι, ἡ αἴτησις τῆς ἐθνοφυλακῆς Σύρου εἶναι προφανῶς ὠφέλιμος· πρόκειται περὶ σχηματισμοῦ ἑνὸς λόχου τοῦ πυροβολικοῦ παρὰ τῇ ἐθνοφυλακῇ τῆς Ἑρμουπόλεως, ἡ ὁποία καθὸ παραλία καὶ ἐμπορικωτάτη ἐνδέχεται εἰς ἀπροόπτους περιστάσεις νὰ ὑποπέσῃ εἰς κινδύνους εἰσβολῶν, εἴτε πειρατικῶν πλοίων εἴτε ἄλλους· λοιπὸν εἶναι καλὸν νὰ ἔχῃ ἡ ἐθνοφυλακὴ ἕτοιμον ἕνα λόχον πυροβολικοῦ, διὰ νὰ τὴν ὑπερασπισθῇ κατὰ τοιούτων κινδύνων, ἢ τοὐλάχιστον νὰ τοὺς ἀναχαιτίσῃ μέχρις οὗ ἔλθῃ βοήθεια ἐκ τῆς πρωτευούσης εἴτε ἄλλοθεν. Ἡ ἐθνοφυλακὴ ἡ ἰδία προσφέρει τὸν πρῶτον λόχον αὐτῆς διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς λόχος διὰ τὸν σχηματισμὸν τοῦ πυροβολικοῦ (θόρυβος). Οἱ ἀναφερόμενοι ἠναγκάσθησαν νὰ κάμουν αὐτὴν τὴν ἀναφορὰν, διότι δὲν ὑπάρχει εἰσέτι νόμος ἐπιτρέπων τὴν ὕπαρξιν πυροβολικοῦ παρὰ τῇ ἐθνοφυλακῇ· ἐγὼ νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀναγκαῖον ὄχι μόνον διὰ τὴν Ἑρμούπολιν, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλας πόλεις, αἱ ὁποῖαι ὡς ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας των θέσεως ἐνδέχεται νὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἔχουν πυροβολικόν· ὁρίσατε, ὅτι ὅλαι αἱ ἐθνοφυλακαὶ ἔχουν πυροβολικὸν καὶ ἱππικὸν ἴδιον (θόρυβος).

§53ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι εἶναι ὅλως περιττὴ ἡ συζήτησις αὕτη περὶ τῆς συστάσεως πυροβολικοῦ· ἀφοῦ ἅπαξ ἀπεφασίσθη ἡ σύστασις ἐθνοφυλακῆς, ἀνήκουν τὰ λοιπὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν· ἡμεῖς συστήσαντες ἐθνοφυλακὴν, ἐννοοῦμεν, ὅτι θὰ ὁπλισθῇ, θὰ ἀποσκευασθῇ· δὲν ὡρίσαμεν ποτὲ ἡμεῖς οὔτε πόσα ὅπλα θὰ δώσωμεν ἐκεῖ, οὔτε ποίου εἴδους ὅπλα· ἐὰν ᾖναι ἀναγκαῖον εἴς τινα μέρη νὰ σχηματισθῇ καὶ πυροβολικὸν, αὐτὸ εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τῶν δήμων καὶ ἐὰν οἱ δῆμοι ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ προσφέρουν πυροβολικὸν, εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν των νὰ τὸ πράξουν. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι περιττολογοῦμεν συζητοῦντες περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, καὶ ἔπειτα ἡμεῖς δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ γνωρίζωμεν ποῖα εἶναι τὰ πυροβολικὰ, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ χρησιμεύσουν εἰς τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα μέρος, αὐτὸ εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔχει εἰδικότητας περὶ τούτων.

§54ΠΛΑΤΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ παρεπέμφθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν· τὸ Ὑπουργεῖον γνωμοδοτεῖ, ὅτι ἡ σύστασις αὕτη εἶναι καὶ ἀναγκαία καὶ χρήσιμος· ἀπαιτεῖται λοιπὸν ἄδεια τῆς Συνελεύσεως ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, παρὰ μόνον, διότι δὲν ὑπάρχει νόμος ἐπιτρέπων τὴν σύστασιν πυροβολικοῦ εἰς τὴν Ἐθνοφυλακήν.

§55Α. ΛΟΝΤΟΣ. Συμφωνῶ καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ ὅσα εἶπεν ὁ Κύριος πληρεξούσιος τῶν Ἀθηνῶν πρὸ ὀλίγου, καὶ ηὐχόμην, ὥστε ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος τῆς Σύρου ἀντὶ νὰ μᾶς ὁμιλήσῃ εἰς τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν περὶ πυροβολικοῦ, νὰ μᾶς ὡμίλει περὶ ποίων πραγμάτων ἔχει ἀνάγκην ἡ Σύρος διὰ ν’ ἀναπτύξῃ τὸ ἐμπόριόν της. Ἐὰν χορηγήσωμεν εἰς τὴν Σύρον τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ συστήσῃ πυροβολικὸν, μοὶ φαίνεται, ὅτι αὔριον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ ἀρνηθῶμεν τοῦτο εἰς ὁποιονδήποτε δῆμον κάμει αἴτησιν· καὶ ἐρωτῶ τὸν καθένα νὰ μοὶ εἴπῃ, ἐὰν συμφέρῃ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα νὰ θέσωμεν πυροβόλα, ἐνῷ ἔχομεν ἀνάγκην καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα νὰ διασπείρωμεν ἄροτρα. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι στενῶς συνδεδεμένον μὲ τὸ ζήτημα τῆς τάξεως, ἐὰν δὲν ἐγκριθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου πληρεξουσίου τῶν Ἀθηνῶν, τοὐλάχιστον νὰ τυπωθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου ΠΛΑΤΥ, διὰ νὰ λάβωσιν αὐτὴν εἰς ὡριμοτέραν σκέψιν οἱ ΚΚ. πληρεξούσιοι, καθόσον μάλιστα ὁ νόμος περὶ ἐθνοφυλακῆς, τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ σεβασθῶμεν, μέχρις οὗ ἀκυρωθῇ, δὲν κάμνει λόγον διόλου περὶ συστάσεως πυροβολικοῦ ἐκ μέρους τῶν ἰδιωτῶν. Προτείνω λοιπὸν ν’ ἀναβληθῇ τὸ ζήτημα μέχρις οὗ τυπωθῇ ἡ πρότασις (θόρυβος).

§56ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Χρεωστῶ εὐγνωμοσύνην, Κ. Πρόεδρε, εἰς τὸν πρὸ ἐμοῦ λαλήσαντα Κ. Λόντον, ὅστις μὲ ἀπήλαξε ν’ ἀναφέρω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα αὐτὸς ὁ ἴδιος εἶπεν· ἡ γνώμη τοῦ Κυρίου Λόντου δὲν δύναται εἰμὴ νὰ συμβιβασθῇ μὲ τὴν γνώμην τοῦ Κυρίου Κορωναίου. Ἐὰν ἐπρόκειτο ἁπλῶς νὰ δείξῃ ἡ Συνέλευσις τὴν ἀγάπην αὑτῆς εἰς τὴν Σύρον διὰ συμβεβηκότα ἄλλα, τὰ ὁποῖα ὅλοι μας γνωρίζομεν, βεβαίως ὤφειλε νὰ τὸ πράξῃ. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῆς ἐθνοφυλακῆς, εἶναι ζήτημα λίαν σπουδαῖον, ὅταν τὰ Ἔθνη ἀπέκτησαν τὴν ἐθνοφυλακὴν, τοῦτο τὸ ζήτημα ἐννοεῖται ἐλύθη ὕστερον ἀπὸ συζητήσεις μακρὰς εἰς τὰ κοινοβούλια ὅλων τῶν Ἐθνῶν, εἶναι τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον δίδει τὸ Ἔθνος εἰς τοὺς πολίτας τὸ νὰ ὑπερασπίζωνται τὸν νόμον καὶ τὰ καθεστῶτα, ἀκόμη κατ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία παραγνωρίζει τὰ καθήκοντά της, εἶναι τὸ καθῆκον τῆς ἐθνοφυλακῆς. Τὸ Ἔθνος δίδει τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὸν λαὸν, λαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ ὁπλισμοῦ, τὰ λοιπὰ μένουσιν εἰς τοὺς πολίτας. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι, ἐὰν ἀδιαφόρως καὶ ἄνευ μεγάλης σκέψεως λύσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο ὑπὲρ τῆς ἐπιθυμίας τῶν κατοίκων τῆς νήσου Σύρου θὰ ἐμπερδευθῶμεν παραπολὺ, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ σκεφθῶμεν· τότε τὸ ἔθνος ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διατηρῇ ὑλικὸν ἄπειρον εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ Κράτους, τὰ ὁποῖα ἀποκτῶσιν οὕτω τὸ αὐτὸ δικαίωμα νὰ ἔχουν πυροβολικὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς· εἶναι μία ἐρώτησις λίαν σπουδαία, καὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐννοεῖται, φρονῶ, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν πρὶν ἢ ἡ Κυβέρνησις ἀποφανθῇ καταφατικῶς· εἰς τοιαύτην περίστασιν ἤθελεν ἀπαιτήσει τότε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι συμφερώτερον εἶναι νὰ μορφώσῃ τακτικὸν πυροβολικὸν εἰς τὴν Σύρον· ὅτε ἄλλοτε πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἦλθε τὸ αὐτὸ ζήτημα ἔκαμα μίαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὀφείλω νὰ κάμω καὶ τώρα· καὶ ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἀναγνωρίσῃ νὰ στολίσῃ τὴν νῆσον τῆς Σύρου μὲ πυροβολικὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς εἶναι ἀνάγκη νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῆς χρησιμότητος αὐτοῦ· τὸ σῶμα τοῦ πυροβολικοῦ δὲν εἶναι, ὡς ὅλοι γνωρίζομεν, σῶμα τυχαῖον· εἰς ὅλα τὰ Κράτη διὰ νὰ μορφωθῇ πυροβολιστὴς ἀξιωματικὸς εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὸ σχολεῖον, ἀπὸ Πανεπιστήμιον στρατιωτικόν· ἐννοεῖται λοιπὸν, ὅτι δὲν πρόκειται ἁπλῶς νὰ στολίσωμεν τὴν νῆσον ἐκείνην, πρόκειται νὰ μορφώσωμεν πυροβολικὸν, καὶ ἐὰν ἡ Συνέλευσις παραδεχθῇ τὴν ἀρχὴν τοῦ νὰ δοθῇ πυροβολικὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς, τὸ ὁποῖον ἤθελε συνεπάγει τὴν ἄλλην πρότασιν, ὅτι ὑποχρεοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ πληρόνῃ διατηροῦσα ὑλικὸν εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἂν παραδεχθῇ αὐτὴν τὴν πρότασιν ἤθελα ἀντείπει κατὰ ταῦτα τοὐλάχιστον, ὅτι ὅλοι οἱ βαθμοφόροι τοῦ πυροβολικοῦ τῆς Σύρου καὶ ὅλων τῶν μερῶν τῆς Ἑλλάδος πρέπει νὰ ἐξέρχωνται ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατιωτικοῦ πυροβολικοῦ, καὶ τότε δὲν δύναται νὰ ᾖναι καθαρὸν πυροβολικὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸν ὁποῖον εἶχε παραπεμφθῆ, κατ’ ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως αὐτὴ ἡ ἀναφορά, εἶχε τοιουτοτρόπως ἐκφρασθῆ· ἐγκρίνει τὴν αἴτησιν. «Ἀπόκειται δὲ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος, λαμβάνουσα, ἐὰν ἐγκρίνῃ, καὶ τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τῶν πρὸς σύστασιν τοῦ εἰρημένου σώματος ἀναγκαιούντων προγυμναστῶν καὶ πυροβόλων.»

§58ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ λοιπὸν νὰ γείνῃ τώρα· (θόρυβος).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ὑποβάλω τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς. Ὅσοι παραδέχονται τὸ νὰ ἀναβληθῇ ἡ προκειμένη συζήτησις εἰς ἄλλην συνεδρίασιν νὰ σηκωθοῦν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη. Ὑπάρχουν ἐκκρεμῆ ζητήματά τινα περὶ τοῦ στρατοῦ, ὡς τὸ περὶ συντάξεων.

§60ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§61ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι τὴν Δευτέραν, αὔριον δὲν ἔχομεν συνεδρίασιν·

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν Δευτέραν. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 3 Μ. Μ.)

Ὁ Προεδρεύων πρεσβύτερος

Α. ΣΚΑΡΑΜΑΓΚΑΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Γ. Κοσσονάκος, Ἐμμ. Β. Ναυπλιώτης.