1863.09.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΡΜΔʹ.

Τῆς 11 Σεπτεμβρίου 1863.

(Τετάρτη).

Ὥρα 1 Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης πλήρους τῆς συνεδριάσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΚΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, παρακαλῶ, δύω λέξεις. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ συντάγματος τί κάμνει; Ἐπὶ τοσούτους μῆνας ἤργησεν ἡ Συνέλευσις· ἠδύνατο ἡ ἐπιτροπὴ νὰ προετοιμάσῃ τὸ ἔργον, νὰ τὸ δώσῃ εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ νὰ γίνωσι παρατηρήσεις παρὰ τοῦ τύπου καὶ ἄλλων πολιτῶν. Καθὼς μανθάνω ὅμως, τίποτε δὲν γίνεται· πληροφοροῦμαι μάλιστα, ὅτι συνέρχονται μὲν οἱ πληρεξούσιοι πρὸς ἐργασίαν, ἀλλὰ δὲν κάμνουν τίποτε. Πρὸς τούτοις πρὸ πολλοῦ ἀπεφασίσθη πρότασις, ὑποβληθεῖσα παρ’ ἐμοῦ καὶ ἄλλων περὶ τῆς ἐκδικάσεως παρὰ τῶν δικαστηρίων ἀπαιτήσεων κατὰ τοῦ δημοσίου, νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα. Παρακαλῶ τὸν Κύριον Πρόεδρον νὰ προσκαλέσῃ τοὺς προέδρους, νὰ προσκαλέσωσι τὰ τμήματα νὰ ἐργασθῶσιν ἐπ’ αὐτῆς τῆς προτάσεως καὶ νὰ μᾶς ὑποβάλῃ ταχέως ἓν ἀποτέλεσμα, καθόσον ὁ κίνδυνος τοῦ δημοσίου εἶναι μέγας.

§2ΡΗΓΑΣ ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Μέλος ὢν, Κύριοι, τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ συντάγματος καὶ ἐκπληρῶν χρέη ἀντιπροέδρου, ἀντὶ τοῦ Κυρίου Μαυροκορδάτου, ὅταν λείπῃ, ἔρχομαι νὰ δώσω πληροφορίας. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ συντάγματος πάντοτε κατὰ τὰς διὰ τὰς ἐπιτροπὰς προσδιορισθείσας ἡμέρας προσέρχεται, ἐκτὸς ὅταν ἡ Συνέλευσις κάμῃ χρῆσιν καὶ αὐτῶν τῶν ἡμερῶν. Ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ἄλλοτε ἀπεφασίσθη ἡ Τρίτη καὶ ἡ Πέμπτη. Πολλὰς τούτων τῶν ἡμερῶν διεχειρίσθη ἡ Συνέλευσις· ἀλλὰ μόλοντοῦτο ὁσάκις εἶχε καιρὸν ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάσθη, καὶ πλησιάζει εἰς τὸ τέλος. Ὅ,τι ἔχομεν μέχρι σήμερον τελειωμένον θέλομεν τὸ δημοσιεύσει, πρὶν ἢ τὸ ὑποβάλωμεν εἰς τὸ σῶμα πρὸς γνῶσιν τῶν μελῶν αὐτοῦ· χρειαζόμεθα ἀκόμη 5–6 συνεδριάσεις, τὰς ὁποίας ἐλπίζομεν, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θέλομεν κάμει. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ὅτι μέλη τινὰ ἔρχονται καὶ φεύγουν, τὶ νὰ εἴπω, ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι τῆς Συνελεύσεως, πράττει λοιπὸν καὶ αὕτη, ὅ,τι ἡ Συνέλευσις ἐνίοτε πράττει (γέλως).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀναφορὰ τοῦ πληρεξουσίου Τιμολέοντος Βάσου, ὁ ὁποῖος ἐξαιτεῖ δίμηνον ἀπουσίας ἄδειαν, λόγῳ τῆς ὑγείας του· ἄλλοτε δὲν εἶχε ζητήσει.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τῷ δοθῇ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἦλθε προχθὲς τὴν ἑσπέραν ἄλλο τηλεγράφημα ἐκ Ναυπλίου ἀπὸ τοὺς πληρεξουσίους Μιχαὴλ Ἰατρὸν, Δημητριάδην καὶ Εὐθυμιόπουλον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶχε τὸ προχθεσινὸν τηλεγράφημα. Ἐκεῖνο παρεπέμφθη εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ δεύτερος λόγος. Ἄλλο τηλεγράφημα ἐπίσης ὡς λίαν κατεπεῖγον ἦλθεν ἀπὸ τὸ Ἄργος ἀπὸ τὸν διοικητὴν τοῦ Πυροβολικοῦ. Ἀναγινώσκεται τὸ τηλεγράφημα τοῦ Κυρίου Παπαδιαμαντοπούλου παρακαλοῦντος τὴν Συνέλευσιν νὰ διατάξῃ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐνεργήσῃ τὴν αἴτησίν του, ἣν πρὸ πολλοῦ ἀπηύθυνε, περὶ ἀποστολῆς τῶν λίαν ἀναγκαίων χειμερινῶν στολῶν τῶν ἀνδρῶν τοῦ τάγματος καὶ ἰδίως τῶν μανδυῶν.

§6ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Νὰ συστηθῇ δι’ ὅλον τὸν στρατὸν, εἶναι ὅλος ῥακενδύτης.

§7ΔΑΓΡΕΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε νὰ παύσῃ πᾶσα κατάταξις εἰς τὸν στρατὸν νέα.

§8ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§9ΔΑΓΡΕΣ. Ἔχετε ὑπομονὴν, Κύριοι, μὴ ταράττεσθε. Μετὰ δίμηνον διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν ἐπίστευον καὶ πιστεύω, ὅτι θὰ ἔμβωμεν εἰς ἄλλην τακτικὴν συζητήσεως, καὶ ὄχι μὲ φωνάς. Συγχρόνως ἡ Συνέλευσις τότε εἶπεν, ὅτι προσκαλεῖται τὸ ὑπουργεῖον νὰ διατάξῃ τοὺς σωματάρχας νὰ δώσουν ἀδείας ἀπεριορίστους εἰς τοὺς θέλοντας στρατιώτας. Ἐγὼ δὲ διαβὰς τὴν Πελοπόννησον, ἐβεβαιώθην θετικῶς, ὅτι κατατάσσονται ἤδη, καὶ ἴσως αὐτὴν τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν ὁμιλῶ, στρατιῶται εἰς διάφορα σώματα, καὶ δὲν κατατάσσονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε· δυστυχῶς κατατάσσονται ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους ἡ κοινωνία ἔπρεπε νὰ ἔχῃ, ἂν ὄχι εἰς τὸν Ἅδην, τοὐλάχιστον εἰς τὸ δεσμωτήριον. Εἶδον ἰδίοις ὄμμασιν ἐν Μεσσηνίᾳ κακούργους, τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἐκυνήγησα, καὶ ἐν τούτοις τοὺς εἶδον ἐπιλοχίας. Παρακαλῶ λοιπὸν, νὰ προσκληθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δώσῃ πληροφορίας, ἀλλὰ θετικὰς, ἐὰν ἐξακολουθοῦν νέαι κατατάξεις πρῶτον· δεύτερον ἐὰν οἱ πληρωνόμενοι στρατιῶται εἰς ἕκαστον σῶμα ὑπάρχουν ἐν ταῖς τάξεσι. Παρακαλῶ συγχρόνως, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ σημειωθῇ, νὰ ζητηθῇ ἡ ἀναφορὰ τῶν ἀρχῶν τῆς Μεσσηνίας περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ ἐν Μεσσηνίᾳ στρατοῦ, ἀποσταλεῖσα εἰς τὸ ὑπουργεῖον κατὰ τὰς ἀρχὰς Αὐγούστου. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ δύναμις τοῦ ἐν Μεσσηνίᾳ στρατοῦ εἶναι πολὺ ὀλιγωτέρα ἐκείνης, ἡ ὁποία μισθοδοτεῖται. Ὅταν ἐρχώμεθα ν’ ἀμφισβητῶμεν μίαν δαπάνην 50 δρχ. διὰ μίαν οἰκογένειαν πενομένην, πρέπει ὄχι νὰ ἀμφισβητῶμεν, ὄχι ν’ ἀρνηθῶμεν οὔτε μισθοὺς οὔτε ἐπιμίσθια, ἀλλὰ νὰ παύσωμεν τὰς καταχρήσεις, διότι καταχρήσεις γίνονται, καὶ αὗται βλάπτουν τὸν στρατὸν, τὸν ὁποῖον πρέπει καὶ νὰ φυλάξωμεν, πρέπει καὶ νὰ διοργανώσωμεν. Συγχρόνως, Κύριοι, ἐπιθυμῶ ὁλόκληρον τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐκθέσῃ ποῖα μέτρα ἔλαβε περὶ τῆς συμφιλιώσεως τοῦ Στρατοῦ. Ὁ στρατὸς εἶναι διῃρημένος εἰς δύο στρατόπεδα (θόρυβος). Κύριοι, ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν τὰ εἰς τὰς ἐπαρχίας εὑρισκόμενα ἀποσπάσματα (θόρυβος). Μὴ ταράττεσθε, Κύριοι, ὅταν ἀκούητε, ὅτι καταπιέζεται ὁ πολίτης ἀπὸ τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ φυλάττουν τὴν ἀσφάλειαν τῆς τιμῆς καὶ τῆς περιουσίας του. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι ἀποσπάσματα τοῦ στρατοῦ καταπιέζουν εἰς διάφορα μέρη. Ἐπιθυμῶ νὰ φέρουν τὰ ὑπουργεῖα τὰς ἐκθέσεις ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν περὶ τῆς διαγωγῆς τοῦ στρατοῦ· εἰς πρώτην συνεδρίασιν λοιπὸν προτείνω νὰ γείνῃ τοῦτο.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βλέπετε, ὅτι ἐπρόκειτο, τὶ θὰ γείνῃ ἡ ἀπαίτησις τοῦ διοικητοῦ, διὰ τὰ χειμερινὰ φορέματα· ἐνόμιζον, ὅτι θὰ λαλήσῃ περὶ τούτου· ἦλθε καὶ ἔκαμεν ἐπερώτησιν· δὲν πρέπει νὰ παρεμβάλλῃ κανεὶς εἰς ἓν ζήτημα ἄλλο· τὴν ἐπερώτησιν τὴν σπουδαιοτάτην, τὴν ὁποίαν εἴχετε, ἤθελον σᾶς δώσει βεβαίως τὸν λόγον νὰ τὴν κάμητε, ἀλλ’ ὄχι ἐξ ἐφόδου νὰ ἐμβαίνητε εἰς τὴν συζήτησιν.

§11ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ Κύριος πληρεξούσιος νομίζει, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν, ἔχει σχέσιν μὲ τὸ τηλεγράφημα τοῦ διοικητοῦ τοῦ Πυροβολικοῦ, ἐπεθύμουν διὰ τὴν τιμὴν τοῦ Σώματος ν’ ἀποφανθῇ, ἐὰν ἐννοῇ, ὅτι οἱ κακοῦργοι, οἱ ὁποῖοι κατετάχθησαν εἰς τὸν στρατὸν καὶ τὰ ἀποσπάσματα, τὰ ὁποῖα καταπιέζουν τὴν Πελοπόννησον, ἐὰν ἀνάγωνται εἰς τὸ Πυροβολικὸν, περὶ οὗ καὶ μόνον ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τηλεγραφήσῃ ὁ διοικητὴς τοῦ Πυροβολικοῦ.

§12ΔΑΓΡΕΣ. Δόσατέ μοι τὴν ἄδειαν, Κύριε Πρόεδρε ν’ ἀναφέρω ὀνόματα. Δὲν συνειθίζω νὰ ὁμιλῶ ἀορίστως (θόρυβος).

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§14ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἀπαντῶ, Κύριοι, ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ διοικητοῦ Κυρίου Παπαδιαμαντοπούλου περὶ χειμερινῆς στολῆς. Τὸ ὑπουργεῖον, γνωρίζετε, Κύριοι, εἰς ποίαν κατάστασιν ἀνέλαβε τὸ κράτος. Εἰς οὐδένα εἶναι ἄγνωστον τοῦτο· ὅταν ἡμεῖς ἀνελάβομεν τὴν διεύθυνσιν τῶν πραγμάτων 1600 δραχμὰς, εὕρομεν εἰς ὅλα τὰ ταμεῖα τοῦ κράτους καὶ οὐδὲν ὑλικὸν, οὔτε τσόχα, οὔτε πανὶ, οὔτε βελέντσες· 5,000,000 δραχ. ὑλικὸν κατεστράφη ἀδικαιολογήτως· ὅ,τι ἠδυνήθημεν ἐκ τῶν ἐνόντων ἐδώκαμεν χωρὶς νὰ παρεμβάλωμεν τὴν ἐλαχίστην δυσκολίαν. Δυστυχῶς ἐπὶ τῆς χειμερινῆς στολῆς ἔπρεπε νὰ λάβωμεν τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν νὰ εὕρωμεν πρῶτον χρήματα, νὰ προμηθευθῶμεν τὰς τσόχας, καὶ κατὰ τρίτον λόγον νὰ δώσωμεν διαταγὴν νὰ κόψουν καὶ νὰ ῥάψουν τὰς στολάς· εἰς αὐτὴν τὴν ἐργασίαν ἠσχολήθη ἡ ἐπιτροπὴ, ἐπρομηθεύθη ὅσας ἠδυνήθη τσόχας, καὶ τὰς ἔδωκεν, ὥστε ἅμα τελειώσουν θὰ ἀποσταλοῦν εἰς τὰ σώματα.

§15ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Βεβαιῶ τὴν Συνέλευσιν, ὅτι καὶ ἄνευ τοῦ τηλεγραφήματος τούτου, τὸ ὑπουργεῖον ἐφρόντιζε περὶ τούτου.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Δαγρὲς παρακαλεῖται τὴν ἐπερώτησιν, πραγματευομένην περὶ πολλῶν ἀντικειμένων, νὰ τὴν ἐκθέσῃ ἐγγράφως, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ τὴν διευθύνωμεν πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Ἐστάλη εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς γνωρίζετε, μία ἀναφορὰ τοῦ συλλόγου τῆς ἐνταῦθα ἐθνοφυλακῆς, διὰ νὰ δώσῃ πληροφορίας· ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἐζητεῖτο ἡ ἐκτέλεσις τῶν ψηφισμάτων τῆς Συνελεύσεως, καθόσον ἀφορᾷ τὴν παρουσίαν στρατιωτῶν τινων ἐνταῦθα, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὰ ψηφίσματα τῆς Συνελεύσεως ἔπρεπε νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰ σώματά των. Λοιπὸν ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐγγράφως δίδει μίαν ἀπάντησιν.

§17ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς ἀναγνωσθῇ. Ἀναγινώσκεται ἡ ἀπάντησις τοῦ Κυρίου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς καὶ τὸ σχετικὸν πρακτικὸν τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§18ΒΑΣΣΟΣ. Κύριοι, εἶχον προηγουμένως ζητήσει τὸν λόγον μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ κατηγορήσω τὰς πράξεις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν καὶ εἶχον τὴν ἐπιθυμίαν νὰ κατηγορήσω σύμπασαν τὴν Κυβέρνησιν, ὡς Κυβέρνησιν κάκιστα πολιτευομένην. Ἐὰν Κύριοι, ἤξευρον, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἤθελε μοὶ ἐπιτρέψει ν’ ἀρχίσω, ὅθεν εἶχον τὴν πρόθεσιν, ἤθελα τὸ κάμει.

§19ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ ἐπιτρέπει, ἀρχίσατε ἀπ’ ἐκεῖ.

§20ΒΑΣΣΟΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ καὶ εἴχατε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ δώσητε τὴν ἄδειαν ταύτην νὰ λαλήσω κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἄρχομαι τοῦ κατηγορητηρίου αὐτῆς. Οὐδένα, Κύριοι, ἐξ ὑμῶν λανθάνει.....

§21ΚΑΛΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ κατηγορητήριον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ κατατεθῇ πρότασις, νὰ παρέλθῃ ἡ νόμιμος προθεσμία καὶ τότε....

§22Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριε, Πρόεδρε, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ ἡμερησία διάταξις δὲν τηρεῖται σήμερον, εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς προχθεσινῆς συζητήσεως· (θόρυβος).

§23ΒΑΣΣΟΣ. Ἐπειδὴ καὶ πρόκειται ν’ ἀποφασίσητε ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, προλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι πολὺ ἀναγκαῖον νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν, καθόσον ἔκαμε πράξεις κακὰς καταστρεφούσας τὰ δημόσια συμφέροντα. Ἀλλὰ πρῶτον φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ μοὶ δώσητε τὴν ἄδειαν νὰ λαλήσω ἐπὶ τούτου.

§24ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω, ἂν παραδέχησθε νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις κατὰ τοῦ Ὑπουργείου· (θόρυβος).

§26ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἐνταῦθα εὑρισκομένων. Ἐὰν μέλλῃ νὰ γείνῃ συζήτησις περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου δὲν ὑπάρχει κἀμμία ἀντίστασις· ἐὰν δὲ πρόκειται πάλιν πληρεξούσιός τις ν’ ἀπευθύνῃ, εἴτε πρὸς ἕνα τῶν ὑπουργῶν, εἴτε πρὸς ὅλους συνάμα ἐπερώτησιν καὶ τοῦτο δύναται νὰ τὸ πράξῃ ἄνευ προτάσεως. Ἐὰν ὅμως πρόκειται νὰ γείνῃ ῥητὴ, ὡρισμένη κατηγορία, φρονῶ, ὅτι πρέπει προηγουμένως νὰ γείνῃ πρότασις.

§27ΒΑΣΣΟΣ. Ἐπειδὴ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μείνῃ τὸ σφάλμα εἰς ἐμὲ, λέγω, ὅτι ἐγὼ ἦλθον νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ θέματος· σᾶς ἐξέθεσα ὅμως μίαν πρόθεσιν, τὴν ὁποίαν εἶχον, ὅτε ἤμην εἰς τὴν θέσιν μου. Ἡ Συνέλευσις τὴν ἀπεκδέχετο, εἶχον ἀμφιβολίαν, ἠρώτησα τὸν Κύριον Πρόεδρον, ὁ ὁποῖος εἶπε νὰ ἐξακολουθήσω, ὥστε, ἐὰν ὑπῆρξε σφάλμα, δὲν εἶναι ἰδικόν μου, οὐχ ἧττον ὅμως ἐπιμένω εἰς τὴν πρόθεσίν μου αὐτὴν, καὶ ἔχω πολλὴν τὴν διάθεσιν νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν (θόρυβος).

§28ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐγὼ μεταφέρω τὸ ζήτημα ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, εἰς τὴν φιλοτιμίαν τῶν Κυρίων Ὑπουργῶν. Ἕνας ῥήτωρ ἀπὸ τοῦ Σώματος ἔλεγεν, ὅτι ἔχει γεγονότα ἵνα κατηγορήσῃ τὸ ὑπουργεῖον. Τὸ ὑπουργεῖον εἶναι παρὸν, ἔχει φιλοτιμίαν, ἑπομένως δὲν πρέπει ν’ ἀνεχθῇ νὰ λεχθῶσιν αὐταὶ αἱ λέξεις, διότι ἂν ᾖναι λέξεις κεναὶ λόγοι πτερόεντες, εἶναι ἱκανοποιημένον· ἂν ᾖναι ὅμως πράγματα, γεγονότα ἀληθῆ, δὲν εἰξεύρω διατὶ νὰ μὴ λεχθῶσιν· ἡ ἰδία φιλοτιμία τῶν Ὑπουργῶν πρέπει νὰ ἀναγκάσῃ αὐτοὺς νὰ ζητήσωσιν ἐξηγήσεις.

§29ΚΑΛΟΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν τήρησιν τοῦ κανονισμοῦ· ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ δὲν ἔχει οὐδεὶς τῶν Κ. Πληρεξουσίων τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ κατηγορίαν ἄνευ προτάσεως.

§30ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἂς ᾖναι βέβαιος ὁ Κ. Πληρεξούσιος, ὅτι ὑπάρχει μεγίστη φιλοτιμία εἰς τὸ ὑπουργεῖον, καὶ ἂς ᾖναι πεπεισμένος, ὅτι δὲν σπουδαρχεῖ νὰ μένῃ εἰς τὴν θέσιν του ἐναντίον τῆς θελήσεως τῆς Συνελεύσεως.

§31ΒΑΣΣΟΣ. Δὲν εἰμπορεῖ νὰ μένῃ.

§32ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀπαντῶμεν εἰς τὴν Συνέλευσιν, λέγοντες, ἂν τὸ ὀλιγώτερον ἀπὸ τὰ ¾ τῶν μελῶν τῆς Συνελεύσεως δὲν ἔχωσι τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς ἡμᾶς, δὲν θέλομεν νὰ μείνωμεν 24 ὥρας εἰς τὴν θέσιν μας.

§33ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὲ ἡμίσειαν ψῆφον δὲν θὰ μείνωμεν ἡμεῖς ὑπουργοί.

§34ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Συνέλευσιν, Κ. Πρόεδρε.

§35ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Κ. Πρόεδρε, πᾶς πληρεξούσιος ἔχει δικαίωμα καὶ ἐπερωτήσεις νὰ κάμῃ καὶ κατηγορίας κατὰ τοῦ ὑπουργείου. Ἄν δὲ νομίζωσί τινες, ὅτι προσβάλλεται ὁ κανονισμὸς, τοῦτο εἶναι ἕτερον ζήτημα. Τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι ἕτοιμον νὰ δώσῃ λόγον.

§36ΒΑΣΣΟΣ. Λυποῦμαι, Κύριοι, διότι ἡ πρότασις αὐτὴ, τὴν ὁποίαν σᾶς ἔκαμα, ἐγένετο πρόξενος ταραχῆς μεγάλης, καὶ ἐταράχθη ὁ φίλος μου ὁ τῆς δικαιοσύνης ὑπουργὸς σφόδρα. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ προκείμενον. Εἰξεύρετε, ποία εἶναι ἡ τακτικὴ τῆς ὑφισταμένης ἐξουσίας; εἶναι νὰ ἐκδίδῃ χαρτία, εἶναι δηλαδὴ ἐξουσία χάρτινος, καὶ ἰδοὺ, Κύριοι, πῶς τὸ γνωρίζω· πολλάκις ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐμφανισθῶ ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ παρακαλέσω αὐτὴν, ἵνα ὑποβάλω εἰς αὐτὴν παράπονά τινα ἐκ μέρους, εἴτε τοῦ ἐν Πελοποννήσῳ στρατοῦ, εἴτε ν’ ἀναφέρω περὶ διαφόρων ἄλλων ἀντικειμένων, καὶ ὡς πολίτης καὶ ὡς πληρεξούσιος, τὸ μόνον δὲ πρᾶγμα, ὅπερ μοὶ ἀντέταττεν, ἦτο ἕνα χαρτί· διέταξα, λέγει, καὶ μολαταῦτα τὸ χαρτὶ ἐκδίδεται καὶ τὸ πρᾶγμα δὲν γίνεται. Ἐννοεῖτε, Κύριοι, ὅτι τοιαύτη τακτικὴ, ἤθελε φθάσει εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ νὰ μὴ ἀρκῶνται οἱ αἰτοῦντες εἰς τὰ χαρτιὰ πλέον, ἀλλὰ νὰ θέλωσι τὰ πράγματα. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἦλθεν εἰς τὰ πράγματα, ἀληθῶς, μετὰ δυστυχεῖς ἐποχάς· φυσικὴ συνέπεια ἦτο μία ἐξουσία μετὰ τοιαῦτα συμβάντα ἐρχομένη εἰς τὰ πράγματα, νὰ μὴ ἀκολουθήσῃ πορείαν κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῆς, ἀλλ’ ὤφειλε νὰ βαδίσῃ τὴν πορείαν τῆς συνδιαλλαγῆς, καὶ ἂν δὲν τὴν ἐφρόνει, τὴν ἐπέβαλον εἰς αὐτὴν αἱ περιστάσεις, τὸ καθῆκον, ἡ τιμή της· καὶ διὰ νὰ βαδίσῃ τὴν ὁδὸν αὐτὴν, ἔπρεπε νὰ ἐκπληροῖ πᾶν ὅ,τι συντείνει εἰς τὸ νὰ μὴ φέρῃ εἰς τὴν διαίρεσιν τὸν τόπον, εἰς ταραχὰς καὶ εἰς ἀνωμαλίαν. Ἐνθυμεῖσθε τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον ἐξέδωκεν ἡ Συνέλευσις αὐτὴ (ἀνέγνωσεν αὐτό). Βλέπετε, Κύριοι, τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως εἶναι καθαρὸν καὶ ἐπεξήγησιν δὲν ἐπιδέχεται καμμίαν, ἀμφιβάλλω ὅμως ἂν ἡ ἐξουσία αὐτὴ ἐσεβάσθη τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως, καὶ κατὰ πόσον συλλογίζεται ἂν ὑπάρχῃ ἢ ὄχι, τοῦτο μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν δύναμαι νὰ τὸ εἴπω, διότι δὲν μὲ ἀφίνετε, ὀφείλω νὰ περιορισθῶ, δύνασθε ὅμως μόνοι νὰ τὸ ἐννοήσητε. (θόρυβος).

§37ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις. (θόρυβος).

§38ΒΑΣΣΟΣ. Ἀλλὰ, Κύριοι, τὶ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι τῆς ἀποφάσεως ταύτης, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ᾖναι σεβαστή; δὲν τὴν ἐφήρμοσε, Κύριοι, διότι τὸν στρατὸν δὲν τὸν ἀπεμάκρυνεν ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν, διότι ἔφερε στρατὸν ἐντὸς αὐτῆς, καὶ στρατὸν μάλιστα ἐκ τῶν διαμαχομένων μερῶν, πρᾶγμα ἀσυγχώρητον· τοῦτο εἶναι ῥητὴ πρᾶξις τῆς ἐξουσίας, ἐναντίον τῶν διαταγῶν σας. Τί ἔπραξεν ἡ ἐξουσία; Δὲν λέγω ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ὡς γνωρίζετε αἱ πράξεις αὐτοῦ, ἐν γένει αἱ διαταγαί του, δίδονται συνεπείᾳ ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Μέχρι τινὸς ἐνόμιζεν ἑαυτὴν ἀσφαλῆ· κᾀμμία παρατήρησις δὲν τῆς ἐγίνετο. Συνέλευσις τότε δὲν ὑπῆρχεν, ἑπομένως ἰδοὺ καιρὸς, ἐγὼ προβαίνω, κάμνω ὅ,τι θέλω· τὶ ἐσκέπτετο δὲ δὲν τὸ γνωρίζω, διότι δὲν εἶμαι προφήτης. Ἅμα ὅμως, Κύριοι, ἐπῆλθε μία ἀνάγκη, ὅτε πρᾶξίς τις τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἥτις ἀληθῶς τοὺς τιμᾷ, οἵτινες εἶπον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραβαίνῃ τὰ ψηφίσματα τῆς Συνελεύσεως, ὅτι ἡ φύλαξις τῆς πόλεως ἀνετέθη εἰς τὴν Ἐθνοφυλακὴν, καὶ ἡ ἐξουσία, Κύριοι, δὲν εἶχε διὰ καίωμα ν’ ἀμφιβάλλῃ, διότι ἔχομεν τόσα παραδείγματα τόσας ὑπηρεσίας ἐκ μέρους τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἐνθυμεῖσθε ὅτε αὐτὴ ἐτήρησε τὴν τάξιν, εἰς καιροὺς πολὺ κρισιμωτέρους, κατὰ τὴν 10 μάλιστα 8βρίου, ὅτε ὁ στρατὸς εὑρίσκετο εἰς ἀνωμαλίαν τινὰ, ἕνεκα τῆς ἐπαναστάσεως — τὶ ἔκαμε, Κύριοι, ἡ ἐξουσία; Ἀπαντᾷ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως καὶ ἑπομένως εἰς τὴν Συνέλευσιν αὐτὴν, καὶ λέγει, ἀπέναντι τῆς ἀναφορᾶς καὶ τῆς διαταγῆς ταύτης ὅτι διέταξε ν’ ἀναχωρήσωσιν οἱ ἀξιωματικοὶ ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν, ὅσοι εἶναι μὲ ἄδειαν καὶ οὕτως ἐκπληροῖ τὴν αἴτησιν ταύτην, τὸ καθῆκον τοῦτο. Τοῦτο, Κύριοι, εἶναι καθαρὸς ἐμπαιγμός· θέλει νὰ διατάξῃ τοὺς ἐν ἀδείᾳ ἀξιωματικοὺς, ἐκ τῶν ὁποίων τινὲς μὲν ἦλθον μὲ ἄδειαν δι’ ἰδιαιτέρας των ἢ δημοσίας ὑπηρεσίας, ἄλλαι διὰ νὰ λάβωσι ῥοῦχα, καὶ ἄλλοι ἦλθον ἄνευ ἀδείας· αὐτὴ εἶναι ἡ ἐκπλήρωσις τῆς ἐντολῆς τῆς Συνελεύσεως, τῆς ὁποίας εἶσθε ὑποτακτικοί; αὐτὴ εἶναι ἡ ἐκπλήρωσις τοῦ ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἥτις ἐζήτησε τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ; μοὶ φαίνεται ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ἀπάντησις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν ἐθνικὴν Συνέλευσιν· σᾶς λέγει ἰδοὺ τὶ ἔγραψα ἀπέναντι τῆς διαταγῆς τὴν ὁποίαν μοὶ ἐδώκατε· ὁ δὲ στρατὸς ὑπάρχει ὅλως εἰς τὴν πρωτεύουσαν χωρὶς ἐξαίρεσιν, καὶ ἠξεύρετε πόσον κακὴ εἶναι ἡ πρᾶξις; ὅλοι συναισθάνεσθε, καὶ ὅλοι γνωρίζετε, ἴσως δ’ ἐγὼ κάλλιον ὑμῶν, καὶ ὅσοι εἶναι στρατιωτικοὶ, ὅτι ὑπάρχει καὶ ὑφίσταται μία διαίρεσις εἰς τὸν στρατὸν, δὲν ἐπεθύμουν αὐτὴν τὴν διαίρεσιν, ἐπεθύμουν τὴν λήθην τοῦ παρελθόντος, τὴν συμφιλίωσιν ἀπὸ τὴν ὁποίαν προσδοκᾶται καλόν τι· ἀλλὰ καὶ λέγω, ὅτι ἡ συμφιλίωσις δὲν εἶναι ἐφικτὴ, ἐνόσῳ ὑπάρχει στρατὸς εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Ἐπὶ τοῦ ἰδίου ζητήματος ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἦλθεν εἰς τὸ βῆμα καὶ σᾶς εἶπεν «ὅτε ἡμεῖς ἤλθομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, δὲν εὕρομεν εἰς τὰ Ταμεῖα τοῦ κράτους εἰμὴ 1500 δραχμάς. Τὶ θέλετε νὰ πράξωμεν; ποῦ νὰ εὕρωμεν ἐνδύματα;» Καὶ ποῦ ηὕρατε, Κ. Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν τὰ χρήματα διὰ νὰ τὰ κατασπαταλᾶτε, νὰ στέλλετε νέους εἰς τὴν Εὐρώπην νὰ σπουδάζωσι, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς τὰ εἴπω ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς κατηγορίας; Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ ἀπολογία, ἡ ἀπάντησις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς τὴν Συνέλευσιν δὲν εἶναι ἀπάντησις, καὶ ἡ Συνέλευσις δὲν πρέπει νὰ τὴν δεχθῇ. Ὤφειλεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως κατὰ γράμμα, καθόσον ἡ ἀκριβὴς ἐκτέλεσις αὐτοῦ θέλει συντείνει εἰς τὴν ἄμεσον συμφιλίωσιν τοῦ Στρατοῦ, ὅστις οὐδέποτε θέλει φιλιωθῇ, ἂν δὲν φύγῃ ἀπὸ τὰς Ἀθήνας. Ὁ ὑπουργὸς ἔφερε στρατὸν, παραβὰς τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως· ἀλλ’ εἶναι ἀδιάφορον, εἶναι πρᾶξις πολὺ ἀθώα, δύναται νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι ἡ ἀνάγκη τὸν ἔκαμε νὰ φέρῃ τάγμα ὅλως διόλου ξένον, ἀλλὰ νὰ φέρῃ στρατὸν ἀπὸ τὰ διαμαχόμενα μέρη εἶναι πρᾶγμα ἀσυγχώρητον.

§39ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποίους ἔφερε;

§40ΒΑΣΣΟΣ. Τὸ ἱππικόν. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ Κ. ὑπουργοῦ δὲν εἶναι ἀρκετή. Προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐπιστήσῃ πρὸς τὸν Κύριον ὑπουργὸν, ὥστε οὗτος νὰ ἐφαρμόσῃ κατὰ γράμμα τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως.

§41ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὀφείλω, Κύριοι, νὰ ὁμολογήσω ὅτι, ὅταν ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος τῆς Φθιώτιδος προοιμίαζε κατηγορίας κατὰ τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τόσου στόμφου, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐφοβήθην τὸν φόβον ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον πᾶς τις δύναται νὰ ἔχῃ εἰς τὰς περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας βλέπει ὅτι εὑρίσκεται ἐντὸς κινδύνου. Ἐπίστευον ὅμως ὅτι ὡς πληρεξούσιος ἀναβὰς ἐπὶ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἤθελεν ἔχει ἐπιχειρήματα καὶ ἐπισήμους ἀποδείξεις διὰ νὰ κατηγορήσῃ μίαν Κυβέρνησιν, ἤθελε συμμορφωθῆ ὁ Κ. πληρεξούσιος τῆς Φθιώτιδος μὲ τὰς ἐθιμοταξίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας εὑρίσκομεν εἰς ὅλα τὰ νομοθετικὰ Σώματα, ὁσάκις παρουσιάζεται κατηγορία κατὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§42ΒΑΣΣΟΣ. Διὰ νὰ μὴ πλανηθῇ ὁ Κ. ὑπουργὸς ἐγὼ τοῦ λέγω ὅτι δὲν κατηγόρησα τὴν Κυβέρνησιν.

§43ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μοὶ φαίνεται ὅτι ὁ Κ. πληρεξούσιος τῆς Φθιώτιδος δὲν ἐνθυμεῖται τί ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπεν. Εἶπεν ὅτι αἱ πράξεις αὐταὶ ἂν καὶ ἀνήκουν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν ἀπεφασίσθησαν ὅμως ἀπὸ τὴν ὁλομέλειαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔφερε τὴν κατηγορίαν καθ’ ὁλοκλήρου τοῦ ὑπουργείου. Ἴσως ὑμεῖς, Κύριε πληρεξούσιε τῆς Φθιώτιδος, δὲν τὸ ἐνθυμεῖσθε διότι δὲν δύναταί τις νὰ ἐνθυμηθῇ πράγματα τὰ ὁποῖα ἐπινοεῖται νὰ εὕρῃ κατὰ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν κατηγορεῖ· διὰ χαρτίων, λέγει, ἦλθεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ κυβερνήσῃ· μὲ χαρτία, Κύριε πληρεξούσιε τῆς Φθιώτιδος, σοῦ ἀποκρίνομαι καὶ ἐγὼ, διότι ὅταν τὸ παρὸν ὑπουργεῖον ἀνέλαβε τὰς ἡνίας τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας τοῦ Κράτους οὐδὲν ἄλλο εὗρεν ἐντὸς τῶν ὑπουργείων ἢ ὀλίγα χαρτιὰ καὶ μὲ αὐτὰ τὰ χαρτιὰ τὸ διετάξατε νὰ κυβερνήσῃ. Καὶ τί ἠθέλατε, Κύριε πληρεξούσιε τῆς Φθιώτιδος, νὰ διατάξῃ τὰς μυριάδας τῶν λογχῶν ἢ τὰς μυριάδας τῶν δυνάμεων νὰ διαθέσῃ ἢ τὰ ἑκατομμύρια τῶν δραχμῶν τὰ ὁποῖα εὕρομεν εἰς τὸ ταμεῖον; Συνδιαλλαγὴν μᾶς λέγει ὁ Κ. πληρεξούσιος τῆς Φθιώτιδος· τὴν συνδιαλλαγὴν, Κύριοι, ἐπεκαλέσθη τὸ ὑπουργεῖον ἀμέσως μετὰ τὸν σχηματισμόν του, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, καὶ πρῶτος, ὡς ἐνθυμεῖσθε καλῶς, ὁ Κ. πληρεξούσιος ἀνθίστατο. Τὸ ξίφος ἔλεγε θέλει διαλύσει τὴν μεταξὺ ὑμῶν καὶ ἡμῶν διαφορὰν, δὲν θέλομεν συνδιαλλαγήν. Μᾶς λέγει ὁ Κύριος πληρεξούσιος «κατεπατήσατε τὸ ψήφισμα τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως», οὐχὶ, Κύριε, δὲν τὸ κατεπατήσαμεν, τὸ ἐσεβάσθημεν τοὐναντίον καὶ τὸ σεβόμεθα καὶ θέλομεν τὸ σεβασθῆ, ἐνόσῳ μᾶς ἀφίνετε εἰς τὴν θέσιν αὐτήν· τὸ ἐσεβάσθημεν ὅσον ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ σεβασθῶμεν εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις. Ἐννοεῖτε, Κύριοι, ὅτι ἡμεῖς δὲν εἴχομεν τὴν μαγικὴν δύναμιν τοῦ νὰ ἐπαναφέρωμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν πλέον εὐάρεστον θέσιν, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ὁ Κύριος πληρεξούσιος τῆς Φθιώτιδος. Μᾶς κατηγορεῖ ὅτι ἐφέραμεν στρατὸν καὶ εἰς ποῖον μέρος τοῦ ψηφίσματος, κύριε πληρεξούσιε μᾶς ἀπηγορεύσατε ἀπὸ τοῦ νὰ φέρωμεν στρατὸν; καὶ ποῖος ἦτον ὁ σκοπὸς, τὸ πνεῦμα τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον συνετάχθη ὑπὸ τοὺς φόβους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους συνετάχθη, ὁ σκοπὸς αὐτοῦ δὲν ἦτο ἄλλος παρὰ ν’ ἀπομακρύνῃ τοὺς δύω εἰς ἐμφύλιον πόλεμον συμπλακέντας στρατούς. Ἀπαντῶ, Κύριοι, ὡς πρὸς τὸ μέρος ἐκεῖνο τῆς κατηγορίας, ὅτι ἡμεῖς ἐφέραμεν στρατὸν ἐνταῦθα· αὐτὸς ἀνήκει εἰς τάγμα, εἰς σῶμα, τὸ ὁποῖον οὐδόλως ἀνεμίχθη εἰς τὸν ἐμφύλιον πόλεμον. Κύριε πληρεξούσιε τῆς Φθιώτιδος, μᾶς εἴπατε, ὅτι ἔπρεπε τὴν ἀσφάλειαν τῆς πρωτευούσης νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, τοῦτο ἐπράξαμεν, ἂν δὲ ἐφέραμεν ἑκατὸν πεντήκοντα στρατιώτας, αὐτοὺς ἐφέραμεν διὰ νὰ θέσωμεν ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν αὐτῶν τὰς φυλακὰς, ἐν αἷς ἐνδιαιτῶνται οἱ κακοῦργοι, διὰ νὰ μὴ θέσωμεν αὐτοὺς εἰς τὴν ἐπιτήρησιν τῆς ἐθνοφυλακῆς· ἄλλως, Κύριοι, οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς ἐν σώματι ἀπετάθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τὸ λέγω τοῦτο ἐπισήμως, καὶ μὲ παρεκάλεσαν, ἐπειδὴ ἡ στρατιωτικὴ δύναμις, τὴν ὁποίαν ἐφέραμεν 150 ἀνδρῶν, δὲν ἦτον ἀρκοῦσα, μᾶς παρεκάλεσαν νὰ φέρωμεν καὶ ἕτερα δύω τάγματα, διότι ἡ ἐθνοφυλακὴ δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰ στρατιωτικὰ βάρη, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθη ἀναγκαίως ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τοῦ στρατοῦ. Νομίζω, ὅτι ἀρκούντως ἐξεπληρώσαμεν καὶ τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως καὶ τὰς εὐχὰς τῆς ἐθνοφυλακῆς.

§44ΒΑΣΟΣ. Ἀλλὰ διὰ τὴν καββαλαρίαν, τὴν ὁποίαν ἔχετε ἐδῶ, δὲν μᾶς εἴπατε τίποτε.

§45ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ καββαλαρίας, ἀπευθύνω τὸν λόγον πρὸς τὸν Κύριον Βάσσον. Μετὰ τὰ λυπηρὰ συμβάντα τοῦ Ἰουνίου ἤρχισε ν’ ἀναπτύσσεται ἡ λῃστεία, οἱ λῃσταὶ ἤρχισαν νὰ συλλαμβάνουν πολίτας καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς πρωτευούσης, καὶ βεβαίως ἔπρεπε νὰ λάβωμεν ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν πρωτεύουσαν· καθ’ ἡμέραν εἰς τὴν Κηφησσίαν εἰς τὸν Πειραιᾶ, πέριξ τῆς πρωτευούσης ἐπήγαιναν ἄνθρωποι, τὰ μέρη ταῦτα πάντα ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἐξησφαλισμένα· καὶ ἐκτὸς τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων εἴχομεν νὰ φροντίζωμεν καὶ διὰ τοὺς ξένους, διότι πιστεύω νὰ ἐνθυμεῖσθε ἀκόμη τὰ συμβάντα τοῦ Σουλιέ. Ἐθεωρήσαμεν λοιπὸν ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ ἔχωμεν ἱππικὸν διὰ νὰ περιπολῇ εἰς ὅλα τὰ μέρη διὰ νὰ δυνηθῶμεν οὕτω πως ν’ ἀποφύγωμεν κἀνὲν ἀπευκταῖον συμβάν. Κατὰ συνέπειαν καὶ σύμφωνα πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς Κυβερνήσεως διετάξαμεν νὰ ἔλθῃ τὸ ἱππικὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀπομεμακρυσμένον κατὰ τὰς ἡμέρας τοῦ ἐμφυλίου πολέμου καὶ τὸ ὁποῖον μᾶς ἐχρησίμευεν εἰς τὰς διαφόρους περιπολίας· πραγματικῶς λοιπὸν προσεκαλέσαμεν τ’ ἀποσπάσματα τοῦ ἱππικοῦ τὰ ἐν Πελοποννήσῳ καὶ ἐν τῇ Στερεᾷ· τὸ ἐν τῇ Στερεᾷ ἦλθε· τὸ ἐν Πελοποννήσῳ τὸ κατεκράτησεν ὁ Κύριος διοικητὴς τοῦ Πυροβολικοῦ, δὲν ἠξεύρω διὰ ποίους λόγους· ἴσως εἶχεν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας.

§46ΒΑΣΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν λέγει ἀλήθειαν. Κατηγορεῖ τὸν διοικητὴν τοῦ Πυροβολικοῦ, ἐνῷ δὲν εἶναι ἀληθές...

§47ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Δὲν ἀκούετε, Κύριε πληρεξούσιε· κάμνετε πολὺ καλὰ ν’ ἀκούετε.

§48ΒΑΣΣΟΣ. Κάμνετε πολὺ καλά, ὅταν ἦσθε εἰς τὸ βῆμα, νὰ λέγητε τὴν ἀλήθειαν.

§49ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Τὸ βῆμα θὰ τὸ δείξῃ τίς λέγει τὴν ἀλήθειαν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε πληρεξούσιε, μὴ διακόπτετε παρακαλῶ.

§51ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Ὅτι δὲ τοῦτο εἶναι γνωστὸν, Κύριοι, ὄχι εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἀλλ’ εἰς ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα, τὸ γνωρίζομεν, διότι ἐξ αὐτῆς τῆς αἰτίας συνηντήθησαν ὁ ἀντισυνταγματάρχης τοῦ Πυροβολικοῦ Κύριος Παπαδιαμαντόπουλος καὶ ὁ ταγματάρχης τοῦ ἱππικοῦ εἰς τὸ Καλαμάκι. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἔμενε τὸ ἱππικὸν ἐνταῦθα δι’ αὐτὴν τὴν ἀπόλυτον αἰτίαν, διότι, Κύριοι, τὴν ἔλλειψιν ἱππικοῦ ἐφίππου περιπολίας δὲν ἠδύνατο ν’ ἀναπληρώσῃ ἡ ἐθνοφυλακή. Ὑπεκύψαμεν λοιπὸν εἰς μίαν ἀνάγκην, εἰς τὴν ὁποίαν ἤθελεν ὑποκύψει πᾶσα Κυβέρνησις μεριμνῶσα ὅσον ἦτο δυνατὸν διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ προσώπου τοῦ πολίτου, τῆς ἰδιοκτησίας καὶ τῆς τιμῆς αὐτοῦ. Μᾶς εἶπεν ὁ Κύριος πληρεξούσιος τῆς Φθιώτιδος, ὅτι ἐφέραμεν ἐκτὸς τοῦ στρατοῦ αὐτοῦ καὶ στρατὸν ἐκ τῶν διαμαχομένων μερῶν· δὲν ἔχεται ἀληθείας τοῦτο· ἀλλ’ ἰδοὺ τί συνέβη. Κατὰ τὰς ἡμέρας τοῦ ἐμφυλίου πολέμου καὶ κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ἀναχωρήσεως τῶν δύω στρατοπέδων, πολλοὶ ἐκ τῶν στρατιωτῶν ἐκ τῶν διαμαχομένων μερῶν ἐλειποτάκτησαν ἀπὸ τὸ ἓν εἰς τὸ ἄλλο στρατόπεδον καὶ τἀνάπαλιν, ἄλλοι δὲ ἀνεχώρησαν εἰς τὰς ἑστίας των, καὶ ἄλλοι ἐκρύβησαν ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν· αὐτοὶ οἱ στρατιωτικοὶ ἔμειναν ἄλλοι μετημφιεσμένοι καὶ ἄλλοι κρυμμένοι κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας, καθ’ ἃς ἀνελάβομεν τὴν διεύθυνσιν τῶν πραγμάτων τῆς πολιτείας. Βεβαίως ἓν ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχεν ἀστυνομίαν, φρουραρχεῖον, χωροφυλακὴν, κἀμμίαν δύναμιν, ἦτο ἀδύνατον, Κύριοι, εἰς τὰς πρώτας ἡμέρας ν’ ἀνακαλύψῃ τοὺς ἔνθεν κἀκεῖθεν περιπλανωμένους στρατιώτας ἢ καὶ ὑπαξιωματικοὺς ἢ καὶ ἂν τοὺς ἀνεκάλυπτε δὲν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ τοὺς ἐξορίσῃ· 125 ἦσαν οἱ στρατιῶται καὶ οἱ ὑπαξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι διέμενον ἐνταῦθα κατὰ τὰς ἐπισήμους πληροφορίας, τὰς ὁποίας εἴχομεν ἐκ τοῦ φρουραρχείου τῶν Ἀθηνῶν· ἐξ αὐτῶν, Κύριοι, ἢ ἦλθον εἰς τὴν πρωτεύουσαν μὲ ἀδείας τῶν ἀρχηγῶν τῶν δύω σωμάτων, ἢ μὲ ἀδείας τῶν διαφόρων σωματαρχῶν τῶν σωμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπήγοντο αὐτοὶ οἱ στρατιῶται· ὑπάρχουν δὲ καὶ ἀπὸ τὰ δύω, δὲν εὗρον τὴν σημείωσιν, διότι ἔμεινεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ σᾶς ἀναφέρω ὀνομαστὶ καὶ τὰ ὀνόματα, καθόσον εὑρέθημεν ἀπέξω αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐξ αὐτῶν Κύριοι, κατ’ ἴσον ἀριθμὸν ἀνήκουν καὶ εἰς τὸ ἐν Πελοποννήσῳ καὶ εἰς τὸ ἐν Στερεᾷ στρατόπεδον (ἀποδοκιμασίαι ἀριστερόθεν). Κύριοι, θέλω σᾶς ὁμιλήσει μὲ τὰ ὀνόματα, μὲ τὸ τάγμα μὲ τὴν ἄδειαν, πότε τὰς ἔλαβον καὶ πότε ἦλθον, καὶ ὅταν κάμνετε ὤ! ὤ! εἶναι περιττὸν, πρέπει νὰ φέρετε ἀποδείξεις, διότι τὸ ὤ! ὤ! δὲν εἶναι κατηγορία παρὰ δι’ ἐκεῖνον, ὅστις τὸ προφέρει. Ἐκ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καθ’ ἣν ἔμενον τινὲς τῶν στρατιωτῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν, καὶ τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν ἤρχισε τὸ σύστημα τῶν ἀδειῶν καὶ ἐκ τῶν δύο στρατοπέδων, ἡ Κυβέρνησις καθ’ ἡμέραν ἐκ τῶν ἐνόντων ἀπέστειλε καὶ ἐξεδίωκεν ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν. Ἐγὼ Κύριοι ἀκόμη διὰ νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐν τῇ πρωτευούσῃ στρατιωτῶν, μετέθεσα καὶ ἐδίωξα ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὰ ¾ τῶν ὑπαξιωματικῶν τῶν χρησιμευόντων διὰ τὴν προγύμνασιν τῆς ἐθνοφυλακῆς τῆς πρωτευούσης, ἀλλ’ ἐὰν ἐκρύφθη εἷς ἢ δύο, ἢ πέντε καὶ δὲν ἠδυνήθημεν νὰ τοὺς ἀνακαλύψωμεν, ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀξία ἀγχόνης; Μοὶ φαίνεται, Κύριοι, ὅτι εἰς τοιαύτην περίστασιν θέλετε φέρει μελανὴν ψῆφον κατὰ Κυβερνήσεως, ἥτις ἐξεπλήρωσεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον τὸ καθῆκόν της; Εἰς τοῦτο πρὸ πάντων μόνον ἔπρεπε νὰ προσέξῃ ὁ Κύριος πληρεξούσιος τῆς Φθιώτιδος. Ἐὰν κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ καθ’ ὃ οὔτε ἀστυνομία, οὔτε κἀμμία ἄλλη στρατιωτικὴ δύναμις ὑπῆρχεν, οὔτε μία δραχμὴ, οὕτως εἰπεῖν, εὑρέθη εἰς τὸ ταμεῖον, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερο, ἐὰν διετηρήθη ἡ ἀσφάλεια τῆς πρωτευούσης. Αὐτὸ ἦτο τὸ σπουδαῖον ζήτημα περὶ τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ περιστραφῇ ἡ κατηγορία τοῦ πληρεξουσίου Φθιώτιδος. Καὶ ἐὰν ἐκρύφθησαν 10 ἢ 20 στρατιῶται εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ἠδυνήθησαν νὰ διαταράξουν τὴν ἀσφάλειαν τῆς πρωτευούσης; ἠδυνήθησαν νὰ παραβιάσουν τὴν προσωπικὴν ἀσφάλειαν, τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἰδιοκτησίαν τοῦ ἐλαχίστου πολίτου, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἀφ’ ἧς παρελάβομεν τὴν Κυβέρνησιν ἡμεῖς μέχρι σήμερον; Αὐτὰ εἶναι τὰ σπουδαῖα ζητήματα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἐξετάσῃ ἡ Συνέλευσις διὰ νὰ φέρῃ μίαν κατηγορίαν, καὶ ὄχι διότι ἕνας ἀξιωματικὸς ἐκρύφθη ἢ ἔφυγε ἐκ τῆς Πελοποννήσου ἢ ἐκ τοῦ Μεσολογγίου. Χθὲς Κύριοι εἰς τὰς 8 Μ. Μ. λαμβάνω τηλεγράφημα, ὅτι δύω ἀξιωματικοὶ φυγόντες ἀπὸ τὸ ἐν Πελοποννήσῳ στρατόπεδον ἦλθον καὶ μένουν κρύφα εἰς τὰς Ἀθήνας· καὶ ποῦ ἠδυνάμην ἐγὼ Κύριοι νὰ γνωρίζω, ὅτι ἐκεῖνοι ἔφυγον; δὲν εἶχον κἀμμίαν εἰδοποίησιν ἀπὸ τοὺς σωματάρχας, καὶ ὅμως τὸ ἀνεκάλυψα· ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην νὰ εὕρω ποῦ ἦσαν κρυμμένοι.

§52ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὁ Μελέαγρος καὶ ἕνας ἄλλος.

§53ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Διὰ ταῦτα λοιπὸν δύνασθε ν’ ἀπαγγείλετε κατηγορίαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως; Ἐννοῶ, Κύριοι, ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ μὴ ἔχητε ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ὀφείλετε νὰ δώσητε λόγον εἰς κανένα, ἔχετε δικαίωμα νὰ σχηματίζητε καθ’ ἡμέραν ὑπουργεῖα· εἴπατε καθαρὰ, ὅτι ὁρίζομεν τὴν δεῖνα ἡμέραν διὰ νὰ σχηματίσωμεν ὑπουργεῖον· δὲν σᾶς θέλομεν· δὲν ἔχετε ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς κατηγορήσητε, καθόσον ὑπηρετήσαμεν μὲ ὅλην τὴν εἰλικρίνειαν, καὶ μὲ ὅλα τὰ ἀνεπαρκῆ μέσα, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν εἰς τὴν περίστασιν καθ’ ἣν ἤλθομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ θέλω, Κύριε πληρεξούσιε τῆς Φθιώτιδος, σοὶ ἀποδείξει δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων αὐτοῦ τοῦ ἐντίμου ἀρχηγοῦ τοῦ κατὰ τὴν Πελοπόννησον στρατοῦ, ὅτι ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγω, διὰ τῆς ὑπογραφῆς ἐκείνου εἶναι ἀληθῆ, καὶ δὲν θὰ τὰ διαμφισβητήσῃ οἱαδήποτε κατηγορία, ὅθεν δήποτε καὶ ἂν προέρχηται, διότι ὁμολογοῦνται παρ’ ἐκείνου, ὅστις διευθύνει ὅλον τὸν στρατὸν τῆς Πελοποννήσου· καὶ ἐὰν ἐπιμένητε, θέλω κάμει χρῆσιν αὐτῆς τῆς ἀλληλογραφίας, καὶ θέλω σᾶς ἀποδείξει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνήργησε πλαγίως, ἀλλ’ ἐπεθύμει τὴν συμφιλίωσιν τοῦ στρατοῦ, ἀδιάφορον ποῦ ἀνήκει, ὅλος ὁ στρατὸς εἶναι ἑλληνικὸς, ὅλοι οἱ στρατιῶται ἀδελφοί μας· καθὼς εἶσαι σὺ στρατιώτης, Κύριε Βάσσε, οὕτω καὶ ἐγὼ ἔχω τοὺς ἀδελφοὺς καὶ συγγενεῖς μου εἰς τὸν στρατόν. Ἡ κατηγορία λοιπὸν, τὴν ὁποίαν φέρει ὁ Κ. Βάσσος οὐδόλως ὑφίσταται, δὲν ἔχει καμμίαν βάσιν, καὶ ὅταν θέλητε, εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ σᾶς ἀπαντήσωμεν. Παρακαλῶ νὰ σᾶς ἀναφέρω τοὺς ἀριθμούς· 35 ἀνήκουν εἰς τὸ βʹ. τάγμα, καὶ εἰς τὸ πυροβολικὸν καὶ σᾶς φέρω τὸν κατάλογον, 21 εἰς τὰ τάγματα 4, 5, 7, καὶ 10, καὶ οἱ λοιποὶ ἦσαν ἀπὸ τὸ ἐν τῇ Στερεᾷ στρατόπεδον, 125.

§54ΠΟΛΛΟΙ. (Ἀριστερόθεν). Ἆ!

§55ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Κύριοι, δυστυχῶς παρατηρῶ ἓν πρᾶγμα· ἐὰν διατάξωμεν ἕνεκα ἀνάγκης εἰς τὸ ἐν τῇ Στερεᾷ στρατόπεδον, καὶ δώσωμεν τὴν ἄδειαν νὰ σχηματίσουν 5 ἐθνοφύλακας, καὶ τὸ μάθῃ τὸ ἄλλο στρατόπεδον τῆς Πελοποννήσου, ζητοῦν καὶ αὐτοὶ ἀπαραλλάκτως, ὅπως κάμνουν τὰ μικρὰ παιδιὰ, ὅταν ὁ πατὴρ δίδῃ κουλοῦρι εἰς τὸ ἓν, καὶ ζητῇ καὶ τὸ ἄλλο.

§56ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, Κύριοι, ὅπως ἀντικρούσω τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ὁ πληρεξούσιος τῆς Φθιώτιδος Κύριος Βάσσος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξέφερε περὶ συμφιλιώσεως στρατοῦ σχετικῶς μὲ τὴν προκειμένην περίστασιν. Ἤλπιζον, Κύριοι, ὅτι, συνερχόμενοι ἐπὶ τὸ αὐτὸ μετὰ παρέλευσιν σχεδὸν τριῶν ὁλοκλήρων μηνῶν, ἠθέλομεν ἔχει τὴν συναίσθησιν, ὅτι αὐτοὶ ἡμεῖς συνηργήσαμεν, ὥστε πλεῖσται μητέρες, θυγατέρες καὶ γυναῖκες ἐμελανοφόρησαν. Ἤλπιζον, ὅτι δὲν ἠθέλομεν ἐπικροτήσει οὔτε εἰς ἀναφορὰς τῆς Ἐθνοφυλακῆς, οὔτε εἰς προτάσεις, ὅπως δήποτε ἐῤῥιμμένας, τεινούσας δὲ οὐχὶ εἰς τὴν συμφιλίωσιν, ἀλλὰ εἰς τὴν διαίρεσιν τοῦ στρατοῦ. Ἐὰν, Κύριοι, ἡ ἀναφορὰ τοῦ συλλόγου τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἐγένετο ὑπὸ τὴν ἰδέαν τὴν πραγματικὴν περὶ τῆς τηρήσεως τῶν ψηφισμάτων τῆς Συνελεύσεως, ἡ ἀναφορὰ αὕτη βεβαίως εἶναι ἐπαινετὴ, διότι διὰ τῆς Ἐθνοφυλακῆς τὰ ἔθνη εὑρίσκουσι τὴν στήριξίν των, καὶ πρὸ πάντων εἰς τὰ συνταγματικὰ κράτη, ὅπου πάντοτε λαὸς καὶ Κυβέρνησις εὑρίσκονται οὕτως εἰπεῖν εἰς διαμάχην. Ἀλλ’ ἀτυχῶς ἡ ἀναφορὰ μὲ ὅσον καθαρὸν πνεῦμα καὶ ἂν συνετάχθη, φέρει, συνδυαζομένη μὲ τὴν πρότασιν τοῦ ἐκ φθιώτιδος πληρεξουσίου Κυρίου Βάσσου, φέρει, λέγω, δύσκολα καὶ δυσάρεστα τὰ ἀποτελέσματα. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ μᾶς ἀναμιμνήσκει ἓν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἡ Συνέλευσις ἐξέδωκε, καὶ ὅτι τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο ἔλεγεν, ὅτι στρατὸς δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἐγὼ λέγω ὄχι· ἐν τῇ γενναιοφροσύνῃ αὐτῆς ἡ Συνέλευσις ἀντὶ νὰ μᾶς ἁρπάσῃ, ὅσοι εὑρέθημεν εἰς ἓν ἐκ τῶν ἀντιμαχομένων μερῶν, καὶ νὰ μᾶς ῥίψῃ εἰς τὴν εἱρκτὴν, καὶ νὰ μᾶς τουφεκίσῃ, ἐὰν ἤμεθα ἄξιοι, ἡ Συνέλευσις ἔῤῥιψε λήθην ἐπὶ τῶν γεγονότων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐκλόνισαν ἀρκούντως τὴν ὕπαρξιν τῆς Ἑλλάδος, ἠθέλησεν ἡμεῖς οἱ ἔνοχοι νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας, ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἐστάθημεν ἀφορμὴ τόσων δακρύων. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐὰν ἡ Συνέλευσις, θέλουσα τοῦτο, ἔσωσε τὴν φιλαυτίαν ἡμῶν, καὶ εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν τὰ πάθη ἦσαν ἐξημμένα, καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν πᾶς ἐρεθισμὸς ἤθελε φέρει ἔτι ἀξιοθρήνητα συμβάντα, ἐὰν ἔσωσε τὴν φιλαυτίαν ἡμῶν, πρέπει νὰ λάβωμεν τοὺς ἐξωτερικοὺς τύπους ὡς ἐπιχείρημα; Δὲν ἠθέλησε νὰ μᾶς προστρίψῃ μῶμον, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ μᾶς προστρίψῃ· δὲν εἶπε, στρατὲ, τῆς πρωτευούσης, ἀδιάφορον ἀπὸ ποίας αἰτίας κινούμενος ἐμόλυνες μὲ αἷμα τὴν γῆν ταύτην, φύγε! ἀλλὰ τί εἶπε; θεωροῦμεν τοῦτο ὡς νὰ μὴ συνέβη, καὶ θέλομεν ἕνα τύπον ἐξωτερικόν· «αἱ ἐπαρχίαι ἔχουν ἀνάγκην, τέκνον μου, στρατέ μου, τρέξε ἔξω εἰς τὰς ἐπαρχίας·» καὶ νομίζετε, ὅτι ὁ τύπος αὐτὸς ἦτο τὸ πραγματικόν; Δὲν ἤθελεν ἡ Συνέλευσις νὰ ἤμεθα ἐδῶ· δὲν εἶπεν ὅμως ἡ Συνέλευσις, ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ὁ στρατὸς ἠτιμάσθη, ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ὁ στρατὸς δὲν εἶναι ἄξιος νὰ ἴδῃ τὸ ἔδαφος τῆς πρωτευούσης, ὅτι ὁ στρατὸς ἄνευ τοῦ ὁποίου ὁ λαὸς δὲν ἐδύνατο νὰ ἐνεργήσῃ τίποτε, καὶ τὸ λέγω μετὰ παῤῥησίας, ἂς χάσω δημοτικότητα, τὴν ὁποίαν οὐδέποτε ἐκυνήγησα, δὲν ἐνόει, λέγω, ποτὲ, ὅτι ὁ στρατὸς εἶναι ἀνάξιος νὰ κατοικῇ ἐντὸς τῆς πρωτευούσης. Καὶ σήμερον, Κύριοι, ὅτε εἰς τὰ πρόθυρα εἶναι ὁ Βασιλεὺς, θαυμάζω πῶς ἔρχονται νὰ μᾶς λέγουν, «φύγε στρατέ! εἶσαι ἀνάξιος νὰ ἴδῃς σὺ πρῶτος τὰ ὄμματα τοῦ Βασιλέως.»

§57ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κανεὶς δὲν τὸ εἶπε. Τὸ λέγω ὡς ἀξιωματικὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς.

§58ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὁ Βάσσος τὸ εἶπεν. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἔρχεται ὁ ἐκ Φθιώτιδος πληρεξούσιος Κύριος Βάσσος καὶ μᾶς λέγει ἓν ὡραῖον πρᾶγμα· ἐπιθυμῶ καὶ ἐγὼ τὴν συμφιλίωσιν, ἀλλὰ νὰ γείνῃ ἐπὶ ὅροις· συμφιλίωσιν δὲν ἐννοῶ, ἐὰν ἡ πρωτεύουσα δὲν ᾖναι ἐλευθέρα στρατευμάτων. Ἀλλὰ, Κύριοι, τὴν πρωτεύουσαν οὐδεὶς ἄλλος τὴν κατοικεῖ, εἰμὴ ὁ λαός· στρατὸς ἐνταῦθα δὲν ὑπάρχει· δὲν θέλετε ὀνομάσει εἰς πρωτεύουσαν Βασιλείου, τὸ ὁποῖον διαφιλονεικεῖ σκῆπτρον ἀνώτερον, δὲν θέλετε κατονομάσει στρατοκρατίαν, ἐὰν 180 στρατιῶται τάγματός τινος ἦλθον, προσκληθέντες παρὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ὑποστηρίξουν τὴν τρέχουσαν ὑπηρεσίαν. Καὶ ἠθέλατε, Κύριοι, ὅταν ἐγράφετο τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο, νὰ συλλογισθῇ ἡ Συνέλευσις ὅλας τὰς λεπτομερείας τῆς ὑπηρεσίας; Ἐνόει ἡ Συνέλευσις γραμματοκομιστὰς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τὴν Ἐθνοφυλακήν; Ἀγγελιοφόρους τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τὴν Ἐθνοφυλακήν; Δεσμοφύλακας ἐνόει τὴν Ἐθνοφυλακήν; διώκτην τῆς λῃστείας εἰς τὰ πέριξ τῶν Ἀθηνῶν τὴν Ἐθνοφυλακήν; Ἡ Ἐθνοφυλακὴ, Κύριοι, οὐδέποτε ὑποχρεοῦται εἰς ὑπηρεσίας ἄλλας, παρ’ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ὁ νόμος τῇ ἐπιβάλλει. Ἐὰν, Κύριοι, θέλωμεν τὴν συμφιλίωσιν τοῦ στρατοῦ, τὴν ὁποίαν ἤκουσαν μετ’ ἀγαλλιάσεως μίαν τῶν ἡμερῶν προφερομένην εἰς τὰς ἀγυιὰς τῆς πόλεως, θέλω σᾶς προτείνει ἓν μέσον ἐγὼ ὅλως διόλου ἀντίθετον τοῦ προταθέντος ὑπὸ τοῦ Κυρίου Βάσσου. Κύριοι, εἶναι καιρὸς νὰ συνέλθωμεν, εἶναι καιρὸς νὰ ἐργασθῶμεν σπουδαίως, νὰ παραδώσωμεν τὴν Ἑλλάδα γνησίαν, καθαρὰν καὶ ἐλευθέραν εἰς τὸν Βασιλέα αὐτῆς Γεώργιον τὸν Αʹ. Εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον σήμερον, ὅτε ἤρχισε τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος νὰ μὴ κινδυνεύῃ, νὰ συνέλθωμεν ἡμεῖς, ἡ Συνέλευσις, νὰ συναισθανθῶμεν τὰς δυνάμεις μας, νὰ κτυπήσωμεν δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ μετὰ χειρὸς στιβαρᾶς, καὶ νὰ μὴ φεισθῶμεν κανενός. Ἀλλὰ τὸν πατριωτισμὸν τοῦτον θὰ τὸν ἔχωμεν ἄραγε ὅλοι; Δὲν θὰ κινηθῶμεν ἀπὸ πάθη; Ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα. Πιστεύω, Κύριοι, ὅτι, ὡς ἐγὼ, καὶ ἐκεῖνοι κατὰ τῶν ὁποίων ἐμετρήθην διὰ τῶν ὅπλων, παρεδέχθησαν μίαν ἀλήθειαν, ὅτι ὁ στρατὸς εἰς τὰς ἡμέρας ἐκείνας, Κύριος οἶδε, τίνος αἰτίας ἕνεκα, παρεφέρθη. Εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ λησμονήσωμεν τοῦτο· λέγεται δὲ ὅτι ἐργασία τοιαύτη γίνεται. Πρέπει νὰ θέλωμεν τὸν στρατὸν συμφιλιωμένον, καὶ ἂν δὲν τὸν θέλωμεν ἡμεῖς ἀπὸ πάθη ἀτομικά, θὰ τὸ θελήσῃ αὐτὸς ὁ ἴδιος στρατός. Ἐὰν εἰς μερίδα τινὰ οἱανδήποτε δὲν συμφέρῃ ἡ παρουσία εἰς τὰς Ἀθήνας μερίδος στρατοῦ, τοῦτο μοὶ εἶναι ἀδιάφορον, ἐπιθυμῶ ἡ συμφιλίωσις νὰ ἔλθῃ παρ’ αὐτῆς τῆς Συνελεύσεως, νὰ λησμονήσῃ τὰ πεπραγμένα, τὰ ὁποῖα πιστεύω ἐλησμόνησαν οἱ στρατοὶ, νὰ ἐξαλείψῃ δὲ ἀπὸ τοῦ μέσου, Κύριοι, ἓν γεγονὸς, τὸ ὁποῖον θέλει ὑπάρχει πάντοτε ἀμαυρόνον τὴν ἱστορίαν τοῦ στρατοῦ. Ὅσον καὶ ἂν θελήσωμεν, δὲν δυνάμεθα νὰ λησμονήσωμεν τοῦτο, ὅτι ὁ στρατὸς εἶναι ἐξωρισμένος. Μέλος ἐλάχιστον τοῦ στρατοῦ, Κύριοι, ἔρχομαι νὰ σᾶς θερμοπαρακαλέσω νὰ λησμονήσητε τὴν ἐξορίαν, τὴν ὁποίαν ἐξεφέρατε κατὰ τοῦ στρατοῦ καὶ τὴν ὁποίαν ἐκάματε ἴσως διὰ τὰς τότε ἐποχὰς δικαίως. Διὰ προτάσεως τὴν ὁποίαν παρουσιάζω ἐξαιτοῦμαι τὴν ἄρσιν τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον λέγει· «στρατιῶται, δὲν πρέπει νὰ φανῆτε ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν»· τότε, Κύριοι, ἐστὲ ἄγρυπνοι, προσεκτικοὶ, καὶ πιάσατε τὸν ὑπουργὸν ἐκεῖνον, ὅστις μεροληπτικῶς φερόμενος ἤθελεν ὑποβοηθήσει τὸν Βαλτινὸν, ἤθελε καταδιώξει τὸν Παππαδιαμαντόπουλον. Δέσατε τὰς χεῖρας τῶν ὑπουργῶν διὰ νόμου, διὰ τῆς αἰωνίου παῤῥησίας ἡμῶν ἐνταῦθα, καὶ ἀφήσατε αὐτὸν ἐλεύθερον εἰς τὰ διοικητικά. Ἐξαιτοῦμαι λοιπὸν, Κύριοι, νὰ ψηφίσητε τὴν πρότασιν ταύτην· «προτείνω τὴν ἄρσιν τοῦ ψηφίσματος περὶ ἀπομακρύνσεως τοῦ στρατοῦ» Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεως ταύτης, νομίζει, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον ὁ στρατὸς νὰ μένῃ ἔξω τῶν Ἀθηνῶν, ἂς μένῃ· νομίζω, ὅτι ἐκφράζω τὴν ἰδέαν ὅλου τοῦ συλλόγου τῶν ἀξιωματικῶν εἰς οἱονδήποτε στρατόπεδον καὶ ἂν εὑρεθῇ ἕκαστος, ὅτι παρῆλθον αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι καθ’ ἃς ὁ στρατὸς ἐγίνετο ὄργανον τῶν φατριῶν· πιστεύω δὲ ὅτι σήμερον ὁ στρατὸς δὲν ἀνήκει εἰμὴ εἰς τὸ Ἔθνος καὶ εἰς τὸν Βασιλέα.

§59ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνω, Κύριοι, τὸν λόγον, οὐχὶ κυρίως ἵνα ἐπικρίνω τὴν διαγωγὴν τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ἵνα ἐκφράσω τὴν βαθεῖάν μου λύπην διὰ τὸν ἐμπαθῆ, ἐρεθιστικὸν καὶ ἐπιβλαβῆ τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον γίνεται συζήτησις, ἀφορῶσα τὸν στρατόν. Εἰς λαμπρὰν καὶ περιφανῆ περιωπὴν ἀνυψώθη ὁ στρατὸς τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον· σπεύσας νὰ ὑπακούσῃ εἰς τὴν φωνὴν τοῦ ἐγειρομένου ἔθνους, ἀπέδειξεν ἑαυτὸν ἄξιον τῆς Ἑλληνικῆς καταγωγῆς του, ἐξησφάλισε τὴν ἀναίμακτον ἐπιτυχίαν τῆς ἐπαναστάσεως, καὶ ἐπέσυρεν ἐφ’ ἑαυτοῦ καὶ τοῦ ἔθνους τὸν θαυμασμὸν καὶ τὸν ἔπαινον ὅλου τοῦ πολιτισμένου κόσμου. Ἐὰν, Κύριοι, ὁ στρατὸς ἐνέμενε καὶ ἀκολούθως εἰς τὴν ὑψηλὴν ἐκείνην περιωπὴν, ἂν ἀμέτοχος τῶν κομματικῶν παθῶν περιωρίζετο ἐν αὐστηρᾷ πειθαρχίᾳ εἰς φύλαξιν τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας, ὁ στρατὸς, τὸ ἔθνος καὶ ἡ Ἑλληνικὴ ἐπανάστασις, Κύριοι, ἐνδόξως ἤθελον ἀναφέρεσθαι ἀπὸ ἔθνους εἰς ἔθνος καὶ ἀπὸ αἰῶνος εἰς αἰῶνα, ὡς μοναδικὰ καὶ ἀξιομνημόνευτα πρωτότυπα ἔθνους, στρατοῦ καὶ ἐπαναστάσεως. Δυστυχῶς ὅμως, Κύριοι, φιλαρχία ἀκάθεκτος καὶ ἀκόρεστος, φιλαρχία, δυσπιστοῦσα περὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν νομίμων αὐτῆς ἐνεργειῶν, καὶ οὐδενὸς φειδομένη μέσου πρὸς διατήρησιν ἢ πρὸς κατάληψιν τῆς ἐξουσίας, ἐπέπεσε παράφορος καὶ ἐπὶ τοῦ στρατοῦ, καὶ διὰ συνεχῶν προδοτικῶν καὶ ἐπιβούλων ἐνεργειῶν κατώρθωσε δυστυχῶς νὰ καταβιβάσῃ τὸν στρατὸν ἀπὸ τῆς ὑψηλῆς ἐκείνης περιωπῆς εἰς τὴν ταπεινὴν παλαίστραν τῶν κομματικῶν παθῶν, κατώρθωσε νὰ παρεκτρέψῃ αὐτὸν τῆς ὑψηλῆς ἀποστολῆς του, καταστήσασα τὸν στρατὸν ἀπὸ φύλακος τοῦ Νόμου καὶ τῆς τάξεως οἰκτρὸν ὄργανον ἐλεεινῶν φατριῶν. Χάρις, Κύριοι, εἰς τὰς ἐπιβούλους αὐτὰς ἐνεργείας τὸ φαρμακερὸν σπέρμα τῆς παραλυσίας εἰσέδυσεν εἰς τὰ σπλάγχνα τοῦ στρατοῦ καὶ ἐκαρποφόρησεν ἡ ὑπόνομος τῆς διαιρέσεως. Καὶ ὅταν κατὰ τὸν παρελθόντα Φεβρουάριον ἡ ὑπόνομος αὐτὴ ἐξεῤῥάγη, μετὰ ἐκπλήξεως καὶ βαθείας λύπης παρετήρησε τὸ ἔθνος ὁλόκληρον, ὅτι ὁ στρατὸς ἐκεῖνος, ὅστις ἐν ἀδελφικῇ ὁμονοίᾳ καὶ ἀγαλλιάσει ἠσπάσθη τὴν ἔξωσιν τοῦ τυράννου, ἦτον ἕτοιμος νὰ ἀλληλοσφαγῇ πρὸς ὑπεράσπισιν φατριαστικῶν συμφερόντων! Ποῖον, Κύριοι, ἦτο ἔκτοτε τὸ καθῆκον ἡμῶν, τὸ καθῆκον παντὸς φιλοπάτριδος; Ποῦ ἔπρεπε νὰ τείνωσιν ὅλαι ἡμῶν αἱ ἐνέργειαι, ὅλαι ἡμῶν αἱ προσπάθειαι; Νὰ ἀνυψωθῇ καὶ πάλιν ὁ στρατὸς τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν ὑψηλὴν ἐκείνην περιωπὴν, νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὑψηλὴν ἀποστολήν του, νὰ ἐξαφανισθῇ πᾶν σπέρμα διαιρέσεως, πᾶν ἴχνος διχονοίας. Ἐξεπληρώσαμεν τὸ καθῆκον τοῦτο, Κύριοι; δυστυχῶς ὄχι· ἀπεναντίας ἐπανειλημμένως μετὰ βαθείας λύπης ἠκούσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀγορεύσεις καὶ ἐπερωτήσεις πρὸς τοὺς κατὰ καιρὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοὺς περιστρεφόμεναι ἀποκλειστικῶς εἰς περιποιήσεις τῶν ὑπουργῶν πρὸς τὸ ἓν σῶμα, εἰς ἐλλείψεις αὐτῶν πρὸς τὸ ἕτερον. Ἀλλ’ οὕτως, ἔλαιον ἀντὶ ὕδατος ἐχύνετο εἰς τὴν πυρὰν τῆς διαιρέσεως, οὕτω τὰ μίση ηὐξάνοντο, τὰ πάθη ἐξηγριοῦντο, καὶ ἐπῆλθον οὕτως αἱ ἀποφράδες σκηναὶ τοῦ Ἰουνίου, καὶ ἀδελφοὶ ἐφόνευσαν ἀδελφοὺς, καὶ ἀνεξάλειπτον στίγμα προσήφθη εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐπαναστάσεως, καὶ ἐπένθησε πᾶσα ἑλληνικὴ ψυχὴ, καὶ ἐκάγχασαν σατανικῶς οἱ ἐχθροὶ τῆς πατρίδος. Μετὰ τοιαῦτα ἐθνικὰ δυστυχήματα δὲν εἶναι καιρὸς νὰ συνέλθωμεν ἅπαντες καὶ ἀπὸ κοινοῦ νὰ προσπαθήσωμεν πάσαις δυνάμεσι νὰ ἐπιφέρωμεν τὴν συμφιλίωσιν τοῦ στρατοῦ, καὶ τὴν εἰς αὐστηρὰν στρατιωτικὴν πειθαρχίαν ἐπάνοδον αὐτοῦ; ἀλλ’ εἶναι, Κύριοι, δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ συμφιλίωσις τοιαύτη, ὅταν ἐμπαθῶς ἐπιπίπτωμεν κατὰ πάσης τυχὸν ἐλλείψεως τοῦ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ πρὸς τὸ ἓν ἢ τὸ ἕτερον σῶμα, ἐξ ἀμελείας πολλάκις προερχομένην; ὅταν τὴν ἔλλειψιν ταύτην μεγαλύνωμεν ὑπὸ τὸ πρίσμα τῶν ἀτομικῶν μας παθῶν, τὴν ἀποδίδωμεν εἰς ἀνυπάρκτους δολίας προθέσεις καὶ τὴν παριστάνωμεν ὡς ἐπικειμένην ἀπειλὴν τῆς ὑπάρξεως τοῦ ἑτέρου σώματος; Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ αὐστηρὰ στρατιωτικὴ πειθαρχία, ὅταν ἔρχωνται εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ παρέρχωνται θερμῶς καὶ ἄνευ παρατηρήσεως ἀναφοραὶ, οἷαι τῶν ἐν Παλαμηδίῳ στρατιωτικῶν σωμάτων, ἀναφοραὶ, περιέχουσαι τὴν ἔλλειψιν πάσης στρατιωτικῆς πειθαρχίας, προσβάλλουσαι καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Συνέλευσιν; Διὰ τοῦτο, Κύριοι, μετὰ λύπης, ἐπαναλαμβάνω, παρατηρῶ τὸ ἐμπαθὲς καὶ ἐρεθιστικὸν τῆς προκειμένης περὶ στρατοῦ συζητήσεως, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω πρὸ πάντων χρέος μου νὰ παρατηρήσω, καὶ νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀπαντήσῃ, ἐὰν τὸ ἐγκρίνῃ, δι’ ἐγγράφου της εἰς ἅπαντα τὰ στρατιωτικὰ σώματα, ὅτι μετὰ λύπης λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν ἀναφορὰς, αἱ ὁποῖαι ἀνακαλοῦν τὰς ἀποφράδας ἡμέρας τοῦ Ἰουνίου, τὰς ὁποίας καὶ ἀπὸ τῆς μνήμης αὐτοῦ ἔπρεπε νὰ προσπαθήσῃ πᾶς Ἕλλην νὰ ἐξαλείψῃ, (εὖγε!) ὅτι μετὰ λύπης ἀνευρίσκομεν ἐν αὐταῖς ἔριδας, πάθη καὶ μίση, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ σβυσθῶσιν ὁλοτελῶς ἐντὸς τοῦ ἀθώου καὶ ἀναιτίως χυθέντος ἀδελφικοῦ αἵματος (εὖγε! εὖγε!), ὅτι μετ’ αὐστηρότητος καὶ μεγίστης ἀμεροληψίας θὰ ἀπαιτήσωμεν ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὴν τήρησιν τοῦ περὶ ἀπομακρύνσεως τοῦ στρατοῦ ψηφίσματος, ἀλλ’ ὅτι ἐν ὀνόματι τῆς πατρίδος ἀπαιτοῦμεν ἐπίσης καὶ ἀπὸ ἅπαντα τὰ στρατιωτικὰ σώματα, νὰ λησμονῶσι τὰς ἔριδας καὶ τὰ μίση, νὰ τείνωσι πρὸς ἄλληλα τὰς χεῖρας καὶ νὰ δώσωσι τὸν ἀδελφικὸν ἀσπασμὸν, ἵνα ἐν ὁμονοίᾳ καὶ ἀγάπῃ ὑποδεχθῶμεν τὸν περιμενόμενον Μεσσίαν, ὅστις προώρισται νὰ ὁδηγήσῃ τὸν λαὸν τοῦ Κυρίου εἰς τὴν γῆν τῆς Ἐπαγγελίας. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν ἐπίκρισιν τῆς διαγωγῆς τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως εἶναι, νομίζω, σαφέστατον, δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἐν τῇ πρωτευούσῃ διαμονὴν τῶν σωμάτων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον μέρος εἰς τὸ λυπηρὸν καὶ ἀξιοθρήνητον ἐκεῖνο δρᾶμα. Πάντα ἄλλον στρατὸν εἶναι ἐλευθέρα ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸν φέρῃ εἰς τὴν Πρωτεύουσαν· οὐδόλως λοιπὸν δυνάμεθα νὰ τὴν μεμφθῶμεν, ἐὰν τὸ τάγμα τῆς Χαλκίδος ἔφερεν, ἐὰν ἱππικὸν μὴ λαβὸν μέρος ἔφερεν ἐπίσης εἰς τὰ περίχωρα τῆς Πρωτευούσης. Ἴσως, Κύριοι, ὑπάρχει ἔλλειψίς τις, ὡς πρὸς τοὺς ἐκ τῶν πολεμησάντων τότε σωμάτων ἐλθόντας εἰς τὴν Πρωτεύουσαν στρατιώτας, ἀλλ’ ἐξετάζων, Κύριοι, τὰ πράγματα ἐν ἀμεροληψίᾳ καὶ συνειδήσει, φρονῶ, ὅτι ἡ ἔλλειψις αὕτη εἶναι ἔλλειψις τυχαία, ἔλλειψις, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὀφείλομεν, εἰμὴ ἁπλῆν παρατήρησιν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ εἴπωμεν δηλαδὴ μόνον, ὅτι πρέπει νὰ φροντίσῃ καὶ τὴν μικρὰν ταύτην ἔλλειψιν ν’ ἀναπληρώσῃ, ἀλλὰ πρέπει, νομίζω, Κύριοι, νὰ συστήσωμεν συγχρόνως εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα διὰ παντὸς νομίμου μέσου ἐπιδιώξῃ καὶ ἐπιτύχῃ τὴν συμφιλίωσιν καὶ ἀδελφοποίησιν τοῦ στρατοῦ. Τὸ πρᾶγμα δὲν τὸ θεωρῶ δύσκολον. Ἀληθῶς τὰ μίση φαίνονται ἀκόμη ἐξηγερμένα, πιστεύω ὅμως, ὅτι τὰ μίση ταῦτα, ἀποτέλεσμα στιγμιαίας παρεξηγήσεως, στιγμιαίας παραφορᾶς, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴν ἐξαλειφθῶσιν ἀπέναντι τῆς φωνῆς τῆς Συνελεύσεως, ἀπέναντι τῶν εἰλικρινῶν ἐργασιῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἀπέναντι τοῦ συμφέροντος τῆς πατρίδος. Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν ἀξιωματικοὶ ἀπὸ κοινοῦ ἀνατραφέντες, παιδιόθεν φίλοι καὶ ἀδελφοὶ, ἀπὸ κοινοῦ ἐργασθέντες καὶ προκινδυνεύσαντες διὰ τὴν ἔξωσιν τοῦ τυράννου, πῶς εἶναι δυνατὸν ἀξιωματικοὶ τοιοῦτοι νὰ ἐπιμένωσι θεωροῦντες ἀλλήλους ἀσπόνδους ἐχθροὺς, χάριν ἀλλοτρίων φατριαστικῶν συμφερόντων; εἶναι ἀδύνατον, Κύριοι, νὰ μὴ πέσῃ τέλος πάντων ἡ θαμβοῦσα τοὺς ὀφθαλμούς των ἀχλή; εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ κατανοήσωσιν ὅτι δι’ ἐμφυλίων σπαραγμῶν οὐδέποτε ἐπιτυγχάνεται τὸ καλὸν τῆς πατρίδος; Εἶναι ὅμως καιρὸς, ὅπως ὁ προλαλήσας ἐπρότεινε, ν’ ἀνακαλέσωμεν τὸ ψήφισμα, δι’ οὗ ἀπηγορεύθη ἡ εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἔλευσις τοῦ στρατοῦ ἐκείνου; Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι πρέπει πρότερον νὰ ληφθῶσι τὰ δέοντα πρὸς συμφιλίωσιν μέτρα, νὰ μετατεθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ἑνὸς σώματος εἰς τὸ ἕτερον, καὶ τ’ ἀνάπαλιν, νὰ συστηθῶσιν ἰδιαίτερα σώματα ἐξ ἀποσπασμάτων τῶν ἀντιπάλων στρατῶν, καὶ μετὰ τὴν βεβαιότητα τῆς συμφιλιώσεως, ἢ τοὐλάχιστον τὴν μεγίστην ἐλπίδα, ὅτι ἐπέτυχεν αὕτη, ἂς ἐπανέλθωσι πάλιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ἵνα δώσωσι τὸν ἀσπασμὸν, καὶ ὑποδεχθῶσι τὸν Βασιλέα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ προκειμένη συζήτησις δύναται νὰ λήξῃ, παραδεχομένης τῆς ἑξῆς προτάσεως, ὡς ἕπεται· «ἡ Συνέλευσις ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ καὶ συστήσασα εἰς αὐτὸν τὴν αὐστηρὰν ἐκτέλεσιν τοῦ ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως, καὶ προσέτι τὴν διὰ παντὸς νομίμου μέσου ἐπιδίωξιν τῆς συμφιλιώσεως τοῦ στρατοῦ, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§60ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δύναμαι νὰ σᾶς διαφωτίσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρὸ πολλοῦ ἐσκέφθη ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ πρὸς τοῦτο μάλιστα ἀπηύθυνε καὶ μίαν ἰδιαιτέραν ἐπιστολὴν, καθόσον δὲν ἐσύμφερε ν’ ἀναπτυχθῶσιν ἐπισήμως τὰ σπουδαῖα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐκτὸς τοῦ μεγάλου λόγου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀναγκαῖος διὰ τὴν συμφιλίωσιν τοῦ στρατοῦ, ἐπίκεινται.

§61ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, εἶμαι στρατιωτικὸς καὶ θετικώτερος, καὶ θὰ ἔλθω εἰς τὰ πράγματα ὁλοτελῶς, θὰ ἀποφύγω τὰς θεωρίας ὡς ἀσκόπους. Ὁ στρατὸς τῆς Πελοποννήσου δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον καὶ τὴν Συνέλευσιν παραπονεῖται διὰ τὴν μεροληπτικὴν δῆθεν διαγωγὴν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἡ ἐθνοφυλακὴ μαθοῦσα τὸ τοιοῦτον, ἰδοῦσα δὲ καὶ ἐξ ἄλλου μέρους πλῆθος στρατιωτῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀξιωματικῶν ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ἐσκέφθη, ὅτι ἦτον ἀνάγκη αὑτὴ νὰ δώσῃ ἓν τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν διαφορὰν διὰ νὰ μὴν ἴδῃ ἐκ νέου τὴν πόλιν θέατρον ἐμφυλίων σπαραγμῶν, καὶ νὰ δώσῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ ἐννοήσῃ ὅτι πρέπει τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως νὰ ἐκτελεσθῇ κατὰ γράμμα· ἰδοὺ πόθεν ἔλαβεν ἀφορμὴν ὁ στρατὸς τῆς Πελοποννήσου νὰ παραπονεθῇ. Εἰς τὴν φρουρὰν τῶν Ἀθηνῶν ἦλθε μία ἴλη ἱππικοῦ συνισταμένη ἐξ 106 ἱππέων.

§62ΤΙΝΕΣ. Μόνον 40 εἶναι.

§63ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Ἂν μοι δίδετε τὴν ἄδειαν Σᾶς παρατηρῶ, ὅτι ἐὰν ὑπάγετε εἰς τὸ στρατιωτικὸν λογιστήριον, θὰ ἰδῆτε πόσοι εἶναι. Ἡ Κυβέρνησις σκεφθεῖσα ἐν τῷ ὑπουργικῷ συμβουλίῳ εἶπεν ὅτι ἀνάγκη νὰ τηρήσωμεν τὴν ἀσφάλειαν μεταξὺ Πειραιῶς καὶ Ἀθηνῶν. Ἀθηνῶν καὶ Κηφισσίας καὶ ἀλλοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἔχομεν ἀνάγκην νὰ φέρωμεν ἱππικὸν ἐκ τῆς χωροφυλακῆς, τῆς μὴ μετασχούσης εἰς τὰ τοῦ Ἰουνίου, ὁ δὲ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐξ ἐναντίας ἔφερεν ὁλόκληρον ἴλην ἱππικοῦ. Τὸ ἀπόσπασμα βέβαια ἦτον ἀναγκαῖον πρὸ πάντων τὴν νύκτα κατὰ τὰς ὁδοὺς ἔξωθεν τῆς πόλεως, πολλάκις ὅμως ἴσως οἱ ἴδιοι εἴδετε, μοὶ φαίνεται, ἀποσπάσματα τοῦ ἱππικοῦ περιπολοῦντα ἐν τῇ πόλει, ἀγνοῶ δὲ ποῖον ἐπρόκειτο νὰ βάλουν εἰς τάξιν, καθόσον μάλιστα ἠξεύρετε ὅτι ἱππικὸν ἐντὸς τῆς πόλεως δὲν δύναται οὐδέποτε νὰ κάμῃ τίποτε, προκειμένης συλλήψεως νυκτοκλεπτῶν κτλ. Ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ φέρῃ ἓν ἀπόσπασμα ἱππικοῦ, ἀλλ’ ἀντὶ νὰ φέρῃ ἕνα οὐλαμὸν διοικούμενον ἀπὸ ἕνα ἀξιωματικὸν, φέρει μίαν ἴλην, τὴν ὁποίαν διοικεῖ ὁ ὑπολοχαγὸς Τριτάκης, ὁ ὁποῖος ἔλαβε μέρος εἰς τὰ ἐδῶ γενόμενα· παρεπονέθησαν οἱ ἄλλοι, διότι ἐνῷ ἡ Συνέλευσις εἶπε νὰ φύγουν, ὁ Τριτάκης ἔχει μίαν ἴλην ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ἀπόσπασμα τοῦ Πυροβολικοῦ· ἠξεύρετε, πόσοι στρατιῶται καὶ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ πυροβολικοῦ εἶναι ἐδῶ; ἔχω τὴν τιμὴν καὶ ἠμπορῶ νὰ Σᾶς εἴπω ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὴς ὁ ἀριθμὸς, ὅπως εἶπεν ὁ προλαλήσας, εἶναι 96 καὶ ἠξεύρετε πῶς εὑρίσκονται ἐδῶ; Ὅτε τὸ πυροβολικὸν διετάχθη νὰ ἀναχωρήσῃ ἀπὸ τὰς Ἀθήνας, οἱ μουσικοὶ, οἱ ὑπαξιωματικοὶ καὶ πολλοὶ στρατιῶται θέλοντες νὰ μείνουν ἐδῶ μετημφιέσθησαν. Ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἐὰν πράγματι ἐπεθύμει τὴν συμφιλίωσιν τοῦ στρατοῦ, ἐὰν πράγματι ἤθελε νὰ χύσῃ βάλσαμον εἰς τὰς πληγὰς αὐτοῦ, πιστεύω ὅτι ἦτο δίκαιον ὄχι νὰ τοὺς προσκολλήσῃ ἐδῶ ἢ νὰ τοὺς συγκεντρώσῃ εἰς ἓν ἀπόσπασμα καὶ νὰ διατάξῃ τὸ στρατιωτικὸν ἐπιμελητήριον νὰ τοὺς μισθοδοτῇ, ἀλλὰ νὰ τοὺς διατάξῃ νὰ ἑνωθοῦν μὲ τὰ σώματά των, διὰ νὰ κάμουν τὴν ὑπηρεσίαν, διότι τὰ κτήνη δὲν ἔχουν τὴν ἀναγκαίαν περιποίησιν, καὶ αὐτὸ τὸ δημόσιον ζημιοῦται, διότι ἠξεύρετε ὅτι τοὺς ἵππους τοῦ σταύλου τοῦ Βασιλέως τοὺς ἐπῆρε τὸ δημόσιον καὶ ἐπλήρωσε 50000 δραχμὰς· λοιπὸν, λέγω, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὤφειλε νὰ διατάξῃ τοὺς στρατιώτας νὰ ἀπέλθουν εἰς τὰ σώματά των, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα δὲν ἔπραξε τοῦτο, ἐπειδὴ ὁ ἴδιος εἶμαι μάρτυς, ὅτι εἶδον τὸν ὑπασπιστὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν δίδοντα ἀφέσεις εἰς πολλοὺς ἐξ αὐτῶν· ἠξεύρετε δὲ τί θὰ εἴπῃ τοῦτο; εἶναι ἡ μεγαλητέρα παρανομία, τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διότι αὐτὸς δὲν δίδει ἀφέσεις. Ἕκαστος στρατιώτης ὑπηρετῶν εἰς σῶμά τι, διὰ νὰ λάβῃ τὴν παραίτισίν του, ὑπάρχει τὸ μητρῷον εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι καταγεγραμμένη ἡ ἐποχὴ τῆς γεννήσεώς του, τῆς κατατάξεώς του, τὸ ὄνομά του, τὸ ἀνάστημά του, ἡ διαγωγή του, τὰ χαρακτηριστικὰ κτλ. Πρὸς τοῖς ἄλλοις Σᾶς λέγω, ὅτι ἕκαστος λόχος ἔχει διὰ κάθε στρατιώτην ἢ ὑπαξιωματικὸν ἓν χαρτίον καλούμενον φῦλλον ποινῶν, εἰς τὸ ὁποῖον σημειοῦται κάθε ποινὴ ἥτις ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὸν, ὥστε, ἂν λάβῃ τὴν ἄφεσιν, ἐμφαίνεται ἐκ τοῦ φύλλου ἡ διαγωγή του, ἥτις σημειοῦται ἐν τῇ ἀφέσει· καὶ ἠξεύρετε τί σημαίνει τοῦτο; δίδει τὸ δικαίωμα τῆς κατατάξεως εἰς τὴν χωροφυλακὴν, ὅταν σημειόνεται βαθμὸς διαγωγῆς ἐξαίρετος. Ἀλλὰ πῶς δύναται τὸ ὑπουργεῖον νὰ γνωρίζῃ τὸν βαθμὸν τῆς διαγωγῆς τοῦ στρατιώτου; Προσέτι ὑπάρχει εἰς ἕκαστον λόχον ἓν βιβλίον ἀδειῶν· ὅστις λαμβάνει ἄδειαν ἐγγράφεται ἐντὸς τοῦ βιβλίου, πότε ἔφυγε καὶ πότε ἐπιστρέφει· τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔδωκεν εἰς στρατιώτας ἀπ’ εὐθείας ἀδείας καὶ τὰ σώματά των δὲν ἠξεύρουν ποῦ εἶναι ὡς μὴ σημειωθέντες εἰς τὸ ῥηθὲν βιβλίον· τοῦτο δὲ δίδει χώραν καὶ εἰς καταχρήσεις· δὲν κατηγορῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διότι εἶναι ἀξιότιμος καὶ ὡς ἀξιωματικὸς καὶ ὡς ἄνθρωπος, ἀλλ’ ἴσως ἐν ἀγνοίᾳ του διεπράχθησαν τὰ τοιαῦτα, ἴσως οἱ περὶ αὐτὸν τὰ ἔκαμον, διότι ἀντὶ νὰ εἴπουν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι ἡμεῖς ἀδείας ἢ ἀφέσεις δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν, ἀλλὰ τὰ σχετικὰ σώματα· τὸν ἔκαμον νὰ προσκολλήσῃ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας αὐτοὺς εἰς τὸ φρουραρχεῖον καὶ νὰ τοὺς μισθοδοτῇ, εἶναι 96 τὸν ἀριθμόν. Ἐκτὸς τούτων εἶναι καὶ ἓν ἀπόσπασμα πυροσβεστῶν. Ἐρωτῶ νὰ μὲ εἴπουν· ἔλαβεν ἢ δὲν ἔλαβε μέρος ἡ διλοχία αὕτη εἰς τὴν συμπλοκήν; ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως ἦτο διὰ τὰ σώματα τὰ λαβόντα μέρος εἰς τὴν συμπλοκὴν, πῶς ὅμως ἔφερεν ἀπόσπασμα ἐκ 45 στρατιωτῶν πυροσβεστῶν ἐδῶ ἡ Κυβέρνησις; Ἐκτὸς τούτου ἐσχημάτισαν καὶ ἕνα λόχον δῆθεν τῆς ἐκπαιδεύσεως περιλαμβάνοντα 400 τόσους ὑπαξιωματικούς· φρόνιμον, ἐπαινετὸν, ἀξιόλογον τὸ μέτρον τοῦτο νὰ ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ τοὺς ὑπεραρίθμους βαθμολόγους, διότι ἐὰν ᾖναι δεκαπέντε ἐπιλοχίαι, εἴκοσι λοχίαι εἰς ἕνα λόχον, ποτὲ ἡ ὑπηρεσία δὲν δύναται νὰ ᾖναι τακτοποιημένη· τὸ ὑπουργεῖον ὀρθῶς ποιοῦν λοιπὸν ἔπρεπε νὰ ἀποχωρήσῃ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς ἀπὸ τὰ τάγματά των καὶ νὰ σχηματίσῃ λόχον ἐκπαιδεύσεως (μόλον ὅτι ἠμποροῦσε νὰ σχηματίσῃ ὁλόκληρον τάγμα ἀπὸ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς) τὸν ὁποῖον καλῶς ὠνόμασε λόχον ἐκπαιδεύσεως, ὥστε νὰ ἐκπαιδεύωνται, καὶ ἐξ αὐτῶν νὰ διορίζωνται εἴτε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, εἴτε εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν ὡς προγυμνασταὶ, ἀλλὰ βεβαίως, ἐπειδὴ οἱ ὑπαξιωματικοὶ αὐτοὶ ἔλαβον μέρος εἰς τὴν σύγκρουσιν, ἥτις ἔλαβε χώραν ἐδῶ μεταξὺ τοῦ στρατοῦ, δὲν εἶναι κατάλληλον νὰ φέρουν τὸν λόχον αὐτὸν ἐδῶ· ἠδύνατο ἡ κυβέρνησις εἰς ἄλλο μέρος, εἰς τὰς Θήβας π. χ. νὰ συγκεντράσῃ αὐτὸν τὸν λόχον καὶ νὰ διορίσῃ ἀξιωματικοὺς νὰ τὸν ἐκπαιδεύσουν. Κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον τὸ ὑπουργεῖον ὑπέβαλε, θὰ ἰδῆτε εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν ἕνα ὑπουργὸν, ἕνα ὑπασπιστὴν, τόσους τμηματάρχας, τόσους εἰσηγητὰς, τόσους γραφεῖς, ἐξαίφνης θὰ ἴδητε 130 ὑπαξιωματικοὺς προσκολλημένους· πρὸς ποῖον σκοπόν; Ὅλα ταῦτα τὰ λέγω ὄχι διὰ νὰ κατηγορήσω τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ νὰ ἐξηγήσω πόθεν ἔλαβον ἀφορμὴν πολλοὶ ἄνθρωποι καὶ ἰδίως ἡ ἐθνοφυλακὴ καὶ τὸ στρατόπεδον τῆς Πελοποννήσου νὰ ὑποπτεύεται ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶναι ἀμερόληπτον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· ὅταν λοιπὸν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐνεργῇ ὥστε οἱ μὲν στρατιῶται τοῦ στρατοῦ τῆς Πελοποννήσου ἀναχωροῦντες ἄνευ ἀδειῶν ἔρχωνται ἐδῶ καὶ τοὺς προσκολλᾷ καὶ μισθοδοτοῦνται χωρὶς νὰ κάμουν ὑπηρεσίαν, εἶναι ἑπόμενον σχεδὸν ὅλον τὸ στρατόπεδον νὰ διαλυθῇ, ὅταν δὲ στρατιῶται ἀνήκοντες εἰς τὸ ἄλλο ἔρχωνται καὶ τοὺς στέλλει ὀπίσω διὰ χωροφυλάκων, αὐτὸ εἶναι ἡ ἀπόδειξις τῆς ὑπουργικῆς μεροληψίας, αὐτὸ εἶναι ἡ ἰδέα, ἥτις ἐγέννησε τὴν ὑποψίαν καὶ τὰς ἀναφορὰς τόσον τοῦ στρατοῦ τῆς Πελοποννήσου καθὼς καὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς. Λοιπὸν λέγω, ὅτι ἐξαρτᾶται πολὺ διὰ νὰ καθησυχάσουν αἱ τοιαῦται ἰδέαι, διὰ νὰ ἐπανέλθῃ ἡ συμφιλίωσις καὶ ἡ ἀγάπη μεταξὺ τοῦ στρατοῦ, ἂν καὶ ἡ διαίρεσις ἡ ἀναφανεῖσα μεταξὺ αὐτοῦ δὲν εἶχε τὰς αἰτίας της βεβαίως ἀπ’ αὐτὸν, διότι στρατιωτικαὶ αἰτίαι δὲν ἦσαν αἱ προκαλέσασαι τὴν ῥῆξιν, ἀλλ’ εἶναι ἄλλαι, τὰς ὁποίας ὅλοι ἡμεῖς γνωρίζομεν, λέγω λοιπὸν, ὅτι διὰ νὰ ὑπάρξῃ μία συμφιλίωσις τοῦ στρατοῦ καὶ ἐμπιστοσύνη, οὕτως εἰπεῖν, πρὸς αὐτὸν ἐκ μέρους τῶν πολιτῶν, ἡ στρατιωτικὴ κεντρικὴ ὑπηρεσία πρέπει νὰ διευθύνηται ἀμερολήπτως, διότι ἀξιωματικοὶ λαβόντες μέρος εἰς τὴν συμπλοκὴν διορίζονται καὶ διευθύνουν τὰ πράγματα τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐκ μονομερείας· ἀπὸ δὲ τοὺς ἄλλους ἀξιωματικοὺς τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὸν στρατὸν τῆς Πελοποννήσου ἂν ἔλθῃ κανεὶς ἐδῶ μὲ ἄδειαν, τὸν κυνηγοῦν· νομίζω λοιπὸν ὅτι τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ Κύριος Βαλτινὸς εἶναι ὀρθότατον καὶ τὸ ὑποστηρίζω· διότι εἶναι ὕβρις ἐθνικὴ, στρατὸς ὅστις ἀπέδωκε τὸ σύνταγμα τῆς 3ης Σεπτεμβρίου (ἦτον ἔργον αὐτοῦ) καθὼς καὶ τὴν σημερινὴν μεταπολίτευσιν νὰ ᾖναι ἀποκλεισμένος ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν· εἶναι δὲ εὐκολωτάτη ἡ συμφιλίωσις, ἀρκεῖ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διευθύνῃ ἀμερολήπτως καὶ δικαίως τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Λέγω λοιπὸν, Κύριοι, διότι καθὸ φρούραρχος τῆς Συνελεύσεως, καθ’ ἑκάστην ἀκούω παράπονα ἐκ τῆς φρουρᾶς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἐπίπονον, τὴν πολύμοχθον, τὴν ὁποίαν ἡ ἐθνοφυλακὴ ἐκτελεῖ ἀντὶ μικροῦ ἀντιμισθίου, ὁ ἐθνοφύλαξ ἔρχεται καὶ δαπανᾷ δύο ἡμέρας ἐδῶ καὶ τῷ δίδουν μίαν δραχμὴν, ἐνῷ ἔξω λαμβάνει 3 ἢ 4 καθ’ ἡμέραν, λέγω, ὅτι καὶ ἡ ἐθνοφυλακὴ ὑποφέρει καὶ ἡ ὑπηρεσία δὲν γίνεται κανονικῶς, διότι δὲν ἀρκεῖ μόνον τὸ νὰ φέρῃ ὁ στρατιώτης τὸ ὅπλον του καὶ νὰ φυλάττῃ, ἀλλ’ ὁ στρατιώτης ὡς στρατιώτης ὑπόκειται καὶ ὑπὸ αὐστηροτάτας τινὰς διατάξεις, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ὑποβάλλεται ὁ ἐθνοφύλαξ. Ἐκτὸς τούτου λέγω, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ δὲν ἔχει, οὕτως εἰπεῖν, ὀργανισμὸν τέλειον, δὲν ἔχει τὴν πειθαρχίαν τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ, τοῦ μονίμου στρατοῦ, διὰ τοῦτο θεωρῶ ἀνάγκην ἡ κυβέρνησις λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν ἓν διάταγμα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει περὶ τοποθετήσεως τῶν σωμάτων τοῦ στρατοῦ, νὰ φέρῃ 2 τάγματα, διότι δύο προσδιορίζει αὐτὸ τὸ διάταγμα, ἐκ τῶν ταγμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν γενομένην ἐδῶ σύγκρουσιν, πρὸς δὲ νὰ φέρῃ τὸ πυροβολικὸν καὶ τὸ ἱππικὸν καθὼς καὶ τὴν διλοχίαν τῶν πυροσβεστῶν, διότι τὰ σώματα ταῦτα εἶναι πολυδάπανα σχηματιζόμενα, πρὸς τούτοις μάθετε ὅτι δὲν εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον καταστρέφει τόσον τὴν πειθαρχίαν, ὅσον ἡ διαίρεσις εἰς μικρὰ ἀποσπάσματα, διότι εἰς αὐτὸν δὲν γίνεται ἡ ἀναγκαία ἐπίβλεψις καὶ ἐπιτήρησις τῶν βαθμολόγων· ὡς ἐκ τούτου λοιπὸν θεωρῶ ἀναγκαῖα τὰ ἀποσπάσματα τοῦ πυροβολικοῦ, τοῦ ἱππικοῦ καὶ τῶν πυροσβεστῶν νὰ μείνουν ἐδῶ, καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀνακαλέσῃ καὶ τὸ ἐπίλοιπον πυροβολικὸν καὶ ἱππικὸν καὶ δύο ἐκ τῶν ταγμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔλαβον μέρος, διὰ νὰ ἐκτελῆται ἡ ὑπηρεσία, καὶ νὰ προετοιμασθῶσι τὰ σώματα οὕτως, ὥστε νὰ ὑποδεχθῶσι τὸν Βασιλέα. Φρονῶ, ὅτι ὅλα ταῦτα δύνανται εὐκόλως νὰ γίνωσιν, ἐὰν τὸ ὑπουργεῖον ἀμερολήπτως ἐνεργῇ τὴν ὑπηρεσίαν του. Κατ’ ἐμὴν ἰδέαν θέλω, καὶ λέγω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ συγκεντρωθῇ τὸ πυροβολικὸν, τὸ ἱππικὸν, ἡ διλοχία τῶν πυροσβεστῶν καὶ 2 τάγματα πεζικοῦ, ἵνα ἀποτελέσωσι τὴν φρουρὰν τῶν Ἀθηνῶν, καὶ νὰ γυμνασθῶσιν, ὥστε ὅταν ἔλθῃ ὁ βασιλεὺς νὰ μὴ μᾶς εὕρᾳ εἰς ἣν σήμερον εὑρισκόμεθα παραλυσίαν. Νομίζω, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρέπει νὰ προτείνῃ τὴν ἔλευσιν τῶν σωμάτων αὐτῶν, ἡ δὲ Συνέλευσις, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι θέλει ἐγκρίνει τὸ μέτρον τοῦτο (θόρυβος).

§64ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριοι πληρεξούσιοι, ὅλας αὐτὰς τὰ συζητήσεις, εἰς τὰς ὁποίας εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ εὑρισκώμεθα τώρα, δὲν τὰς ἐπρικάλεσεν ἕτερος λόγος, εἰμὴ ὁ λόγος τῆς δυσπιστίας, ἡ ὁποία ἐγεννήθη ἐκ τοῦ ἐμφυλίου τότε πολέμου· τοῦτο, Κύριοι, ἔρχομαι νὰ σᾶς ἀποδείξω οὐχὶ διὰ λόγων, ἀλλὰ διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς τῶν ἰδίων κυρίων ἀξιωματικῶν, καὶ κάμνω τοῦτο, διὰ νὰ ἀπωθήσω πᾶσαν μομφὴν ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἐπὶ τῆς προκειμένης περιστάσεως ἐνήργησε μεροληπτικῶς· αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ, Κύριοι τῶν Κυρίων αὐτῶν ἀξιωματικῶν θέλει μ’ ἀπαλλάξει ἀπὸ τοῦ νὰ ζητήσω ἕτερα ἐπιχειρήματα· εὐαρεστηθῆτε, κύριοι, νὰ ἀκούσητε μετὰ προσοχῆς τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν, καὶ θέλετε ἰδεῖ ὅτι ἡ δυσπιστία ἐπὶ τοσοῦτον ἐκορυφώθη ὥστε αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἔγραψαν περὶ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ὑποθέτουν, τὸ ὁποῖον φαντάζονται, καὶ οὐχὶ περὶ τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις. Ἰδοὺ τί γράφουσιν εἰς τὴν ἀναφορὰν, κατὰ ψήφισμα τοῦ κυριαρχικοῦ Σώματος ἐκδοθὲν περὶ τὰ τέλη τοῦ παρελθόντος Ἰουνίου, διετάχθη τὸ μὲν στρατόπεδον Κηφησσίας καὶ Πεντέλης νὰ ἀπέλθῃ εἰς Πελοπόννησον τὸ δὲ τοῦ Δαφνίου νὰ ἀπέλθῃ εἰς Μεσολόγγιον, μετὰ μυρίας ὑπεκφυγὰς καὶ δυσπιστίας ἀπεφασίσθη νὰ μεταβῇ εἰς τὸ Δυτικὸν τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος μέρος. Λέγετε, Κύριοι, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἡ αἰτία τοῦ νὰ παραβῇ ὁ ἐν τῇ Στερεᾷ στρατὸς τὰς διατάξεις τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον σεῖς ἐκάματε. Τὸ ψήφισμα δὲν λέγει οὔτε εἰς τὴν Πελοπόννησον, ἀλλὰ μόνον εἰς τὰς ὁρισθησομένας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐπαρχίας, καὶ ἐνῷ, Κύριοι, μέμφονται τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν ὅτι ἀπέστειλε μέρος τοῦ στρατοῦ εἰς Θήβας ὅπου δὲν ἦτο προσδιωρισμένον διὰ νὰ ἑδρεύσῃ ὁ στρατὸς ὁ ἀποχωρήσας ἀπὸ τῆς πρωτευούσης, ἀφ’ ἑτέρου ὁ ἴδιος ἐκεῖνος στρατὸς τῆς Πελοποννήσου, ὁ ὁποῖος ὤφειλε καὶ κατὰ τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ Κυβέρνησις συνέστησε στρατιωτικὸν ἐπαρχεῖον εἰς τὴν Πελοπόννησον ἀπὸ τοὺς νομοὺς τῆς Ἀρκαδίας, Μεσσηνίας καὶ Λακωνίας, ὁ στρατὸς ἐναντιοῦται εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως καὶ μένει εἰς τὸ Ἄργος, καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν τὸν ἠνέχθη νὰ ὑποπέσῃ εἰς αὐτὸ τὸ παράπτωμα, διὰ τὸ ὁποῖον κατέκρινε τὸν στρατὸν τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος.

§65ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω κατὰ γράμμα, ὅτι, ἂν λάβωμεν τὸ ψήφισμα βεβαίως ἐκφράζει ὅτι ἐπειδὴ ὁ στρατὸς ἦλθεν εἰς ῥῆξιν, νὰ ἀπομακρυνθῇ τῆς Πρωτευούσης· ὅθεν ἀφοῦ αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ ψηφίσματος, ὁ στρατὸς τοῦ Ἄργους δικαίως ὑποπτεύεται ὅτι οὐχὶ ἄνευ σκοποῦ τὸ ἕτερον μέρος τὸ ἀντίπαλον ἐτέθη πλησίον τῆς πρωτευούσης, εἰς τὰς Θήβας.

§66ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐδώκαμεν τὴν πληρεξουσιότητα εἰς τοὺς δύω ἀρχηγοὺς, τοὺς ὁποίους διωρίσαμεν, νὰ διατάξωσι, καὶ νὰ διαθέσωσι τὰ ὑπ’ αὐτοὺς στρατεύματα ὅπως βούλονται, ἀρκεῖ νὰ τηρήσωσιν τὴν τάξιν, νὰ καταδιώξωσι τὴν ληστείαν, νὰ ἐξασφαλίσωσι τὸν τόπον· καὶ ἠθέλατε Κ. Παπαδιαμαντόπουλε τὸν Κυριάκον νὰ λυμαίνηται τὰς Ἀθήνας. Θέλω, Κύριοι, σᾶς ἀποδείξει ἔτι περισσότερον, ὅτι ἡ δυσπιστία, ἡ ὁποία ἐγεννήθη ἐκ τῆς ἐμφυλίου ῥήξεως μεταξὺ τῶν δύω διαφόρων μερῶν, ἔφερεν αὐτὴν τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸ μέσον.

§67ΙΑΛΕΜΟΣ. Τὶ ἐκάματε τὸν Μήτσαν;

§68ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Ἰάλεμε, διατυπώσατε τὰς κατηγορίας, τὰς ὁποίας ἔχετε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἀπαντῶ εἰς ὅλας τὰς ἐρωτήσεις· (συνδιαλέξεις θορυβώδεις μεταξὺ Τατσέλου Μαυρομμάτη καὶ Μπούμπουλη ὑπουργοῦ Ναυτικῶν.) Κύριε Μαυρομμάτη, κάμετέ μου τὴν χάριν νὰ φέρητε καὶ ὑμεῖς τὰς ἐδικάς σας ἐπερωτήσεις καὶ σᾶς βεβαιῶ ἀπὸ τοῦδε, ὅτι θὰ ἐξέλθητε νικημένος. Κύριοι, εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἀναφορᾶς των οἱ κύριοι ἀξιωματικοὶ τοῦ ἐν Πελοποννήσῳ στρατοῦ ἐπηρεάζοντο ὡς ὅλοι ἐπηρεαζόμεθα ἀπὸ τὴν δυσπιστίαν, ἡ ὁποία ἐγεννήθη ἐκ τῆς ἐμφυλίου ῥήξεως· ἔλεγον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐσεβάσθη τὸ ψήφισμα τῆς ἐθνικῆς Συνελεύσεως· εἰς δὲ τὸ τέλος τῆς ἀναφορᾶς λέγουν, ὅτι τὸ ψήφισμα εἶναι ὑπαγόρευσις τῆς λόγχης· λοιπὸν εἶναι νόμιμον τὸ ψήφισμα αὐτὸ; πρέπει νὰ τὸ σεβασθῶσι· δὲν εἶναι νόμιμον; δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ ἐπικαλῶνται· βλέπετε εἰς ποῖα ἄτοπα μᾶς ῥίπτει ἡ δυσπιστία; δὲν λέγω, ὅτι δὲν ὑπέπεσεν εἰς τὸ αὐτὸ λάθος ὁ ἐν Πελοποννήσῳ στρατὸς, ὅλοι δυστυχῶς εἰς τὸ αὐτὸ λάθος ὑπέπεσαν καὶ ὁ ἐν τῇ Στερεᾷ καὶ ἐν τῇ Πελοποννήσῳ, ὡς ἡμεῖς αὐτοί. Ἡμεῖς ὡς ὑπουργοὶ ἐλαμβάναμεν τηλεγραφήματα καὶ ἀπὸ κοινοῦ ἐνηργοῦμεν τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ἀφορῶσαν τὰ στρατιωτικά· καὶ πῶς νομίζετε ὅτι ἐλαμβάνομεν τὰ τηλεγραφήματα; οἱ μὲν Κύριοι Κεχαγιᾶς Μαυρομιχάλης, Καλλιγᾶς, Νικολόπουλος ἐλάμβανον τηλεγραφήματα καὶ ἔλεγον, «ἐλᾶτε εἰς τὸ τηλεγραφεῖον νὰ ὁμιλήσωμεν»· οἱ δὲ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν, τῶν Ναυτικῶν ἐλάμβανον τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἔλεγον, «ἐλᾶτε εἰς τὸ τηλεγραφεῖον νὰ ὁμιλήσωμεν.» Αὐτὴ ἡ δυσπιστία, Κύριοι, εἶνε φυσικὸν ἀποτέλεσμα τῆς ῥήξεως μεταξὺ τῶν διαφόρων μερῶν. Σᾶς λέγω τώρα, ὅτι ἔπταισαν οἱ ἀξιωματικοὶ ἐν Πελοποννήσῳ, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν αὐτὴν τὴν ἀναφορὰν, διότι ἐκεῖνοι καὶ ὅλοι ἡμεῖς ὑπεκύψαμεν εἰς αὐτὴν τὴν δυσπιστίαν, ἡ ὁποία ἦτο ἡ ἀναπόφευκτος συνέπεια τῶν γεγονότων; Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν οὐδόλως ἐνήργησε μεροληπτικῶς, καὶ τοῦτο εἶναι εἰς καλλιτέραν θέσιν νὰ τὸ ὁμολογήσωσιν οἱ ὑπουργοὶ, οἱ ὁποῖοι εἶναι φίλοι σας, διότι γνωρίζετε, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον συγκροτεῖται ἐκ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης πτέρυγος. Τὰ ζητήματα τὰ στρατιωτικὰ ἀπεφασίζοντο ἐν ὑπουργικῷ συμβουλίῳ καὶ ἑπομένως λόγος μομφῆς κατὰ μόνου τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ὑπάρχει· νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἐπείσθητε, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα ἐγένοντο οὕτως, διότι δὲν ἠδύναντο ἄλλως νὰ γίνουν, καὶ κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ὑπάρχει ἡ ἐλαχίστη ἀφορμὴ πρὸς μομφήν.

§69ΒΑΣΣΟΣ. Εὐτυχῶς, Κύριοι, διαδέχομαι τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις μὲ διεδέχθη· ἤμην ὅλος οὖς, ὅταν ἐλάλει· τὸν ἤκουσα καλῶς· ἐνθυμοῦμαι, Κύριοι, μίαν ἀγόρευσίν του πρὶν ἡ Συνέλευσις, οὕτως εἰπεῖν, διαλυθῇ ἕνεκα τῶν ἀναγκῶν τῶν ἀντιπροσώπων. Ἐνθυμοῦμαι, Κύριοι, μετὰ πολλοῦ στόμφου καὶ μετὰ πολλῆς παῤῥησίας, ἂν ἠμπορῇ τις νὰ τὴν ὀνομάσῃ μόνον παῤῥησίαν καὶ ὄχι ἄλλο τι περισσότερον, ὅτι ἦλθε καὶ κατηγόρησε Σᾶς, ὅτι σεῖς ἐφέρατε τὴν διαίρεσιν, ὅτι Σεῖς εἶσθε οἱ ἄνθρωποι τῆς διαιρέσεως, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον θέλει τὴν συνδιαλλαγὴν καὶ ἄλλους τοιούτους λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν ἐνθυμοῦμαι, καὶ οἵτινες χαρακτηρίζουσι συνήθως τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Οἱ ὡραῖοι λόγοι, αἱ ὡραῖαι φράσεις καὶ τὰ ἀρκετὰ δυνατὰ ἐπιχειρήματα μόνον εἰς τὰ εἰρηνοδικεῖα δύνανται νὰ ἔχουν ἐπιῤῥοὴν, ὁπόταν εὐφυεῖς δικηγόροι ποιῶνται τούτων χρῆσιν, (θόρυβος), οὐχὶ δὲ εἰς τὴν Συνέλευσιν· πᾶσα συζήτησις, Κύριοι, ἐν τῇ ὁποίᾳ τις ζητεῖ νὰ πείσῃ τὸν ἀκούοντα οὐχὶ διὰ τοῦ ὀρθοῦ λόγου, ἀλλὰ διὰ νὰ τὸν κάμῃ ἀναπολόγητον, ἐπειδὴ ἔχει πνεῦμα ἐφευρετικὸν καὶ στρέφει τὰ πράγματα τεχνηέντως καὶ ἐπιτυχῶς, δὲν εἶναι ἡ πρέπουσα συζήτησις. Νομίζει ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματά του εἶναι ἀκαταμάχητα, νομίζει, ὅτι κερδίζει δεικνύων πνεῦμα, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς τοῦ διαφιλονεικεῖ· εἰς τὴν συζήτησιν κερδίζει, ὅστις λέγει τὴν ἀλήθειαν καὶ μεταχειρίζεται τὴν καλὴν πίστιν. Τί σᾶς εἶπεν ὁ Κύριος ὑπουργὸς καὶ ἄλλοτε καὶ σήμερον; ἡ Κυβέρνησις ἐτήρησε συνδιαλλαγὴν, τὴν δὲ διαίρεσιν ἀπέδωκεν εἰς ἡμᾶς.

§70ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ. Καὶ ἡμεῖς ἐχειροκροτήσατε τότε.

§71Τ. ΒΑΣΣΟΣ. Μάλιστα δυστυχῶς· ποία ἦτον ἡ πρώτη πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως, ἅμα ἦλθεν εἰς τὰ πράγματα μετὰ τὴν δυστυχῆ ἐκείνην στάσιν, μετὰ τὸν δυστυχῆ ἐκεῖνον πόλεμον; Ἡ πρώτη πρᾶξις αὐτῆς ἦτο νὰ ὑποθάλψῃ τὴν διαίρεσιν. Πῶς ἐσχηματίσθη τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν; ἀμέσως ἐσχηματίσθη ἐκ τοῦ ἀντιθέτου στρατοπέδου, ἐκ τοῦ ἀντιθέτου στρατοπέδου διωρίσατε ὑπαλλήλους, διωρίσατε τμηματάρχας, ἐσχηματίσατε τὸ φρουραρχεῖον, καὶ ἂν ὑπῆρχε δύναμις στρατιωτικὴ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τὴν ἐδώκατε εἰς ἐκείνους· ἐπανεφέρετε σύσσωμον τὸν ὀθωνισμὸν ἐντὸς τοῦ ὑπουργείου (θόρυβος)· καὶ τοῦτο ἐκάματε διότι εὑρίσκετε ὑπηρέτας χαμερπεῖς καθὼς εὕρισκε καὶ τὸ πρῶτον σύστημα· τοὺς ἐπήρατε διὰ νὰ στηριχθῆτε ἐπ’ αὐτῶν, διότι εὑρίσκετε στήριξιν· (χειροκροτήματα ἀπὸ τοῦ ἀκροατηρίου).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Πρὸς τὸ ἀκροατήριον). Ἀπαγορεύονται τὰ χειροκροτήματα καὶ πᾶσα πρᾶξις ἐπιδοκιμασίας.

§73ΜΙΛΗΣΗΣ. Πρέπει ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ ἐννοήσωσιν οἱ Κύριοι, οἱ ὁποῖοι παρίστανται ἀκροαταὶ, ὅτι δὲν παρίστανται ἀκροαταὶ εἰς θέατρον· πάντοτε εὑρέθημεν ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν ἀκροατῶν.

§74ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὁ Κύριος Βάσσος ἐννοεῖ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν μὲ τὰς παύσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε.

§75ΒΑΣΣΟΣ. Ἐγὼ δὲν ὑπερασπίζομαι κανένα, ὁμιλῶ περὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὅταν μία ἐξουσία ἔρχεται ἀναλαμβάνουσα τῆς ἐξουσίας τὰς ἡνίας μετὰ μίαν στάσιν, ἥτις διῄρεσε τὸ ἔθνος ὁλόκληρον, ἔπρεπε νὰ πολιτευθῇ συνδιαλλακτικῶς.

§76ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅταν τοῦ ἐζήτησα μίαν ἡμέραν κάτι τι, μὲ εἶπεν ὅτι δὲν εἶμαι πεδινός.

§77ΒΑΣΣΟΣ. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς κάμω γνωστὰ ποικίλα πράγματα· ἤμην εἷς ἐκ τῶν πρεσβευτῶν ἐκ τοῦ στρατοπέδου τοῦ ἐν Κηφησσίᾳ, ὅτε διεπραγματευόμεθα μετὰ τοῦ ὑπουργείου τὰ περὶ στρατοῦ, θέλω, κύριοι, νὰ ἀποδώσω εἰς τὸν πατριωτισμὸν τοῦ ὑπουργείου τὴν διαταγήν του, ἀλλὰ δὲν ἐπολιτεύθη ὅπως ἔπρεπε. Τί μὲ εἴπατε, Κύριε ὑπουργὲ, τότε; «νὰ ὑπάγῃ τὸ στρατόπεδον εἰς τὴν Πελοπόννησον, καὶ τὸ ἕτερον ἐπίσης εἰς τὴν Πελοπόννησον». Ἐγὼ δὲν γνωρίζω διὰ τί ὑπῆγεν εἰς τὴν Στερεάν. Εἰξεύρετε τί μᾶς ἔκαμαν οἱ ὑπουργοὶ, ἅμα ἐπήγαμεν εἰς τὸ Ἄργος; ἔδωκαν τὴν διαταγὴν νὰ στείλωμεν τὰ κανόνια εἰς τὸ Ὁπλοστάσιον, ἔδωκαν τὴν διαταγὴν νὰ μᾶς ἀφοπλίσωσι, καὶ ἑτέραν εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ Ναυπλίου νὰ μὴ μᾶς δεχθῇ ἡ Πόλις· δὲν θέλω νὰ ὑπερασπισθῶ τὸ ἓν στρατόπεδον καὶ νὰ κατηγορήσω τὸ ἄλλο· εἶπον τοῦτο διὰ νὰ σᾶς δείξω πόσον μακρὰν εἶνε οἱ λόγοι τοῦ ὑπουργοῦ ἀπὸ τὰς πράξεις του. Τὶ ἔκαμαν, Κύριοι; ἔδωκαν ἀφέσεις εἰς ὅλους τοὺς στρατιώτας καὶ διεκήρυξαν, ὅτι ὅσοι στρατιῶται θέλουν τὴν ἄφεσίν των τὸ ὑπουργεῖον τοὺς τὴν δίδει, καὶ τοῦτο, διὰ νὰ παραλύσῃ τὸ στρατόπεδον. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὅλας αὐτὰς τὰς πράξεις ποῦ πρέπει νὰ τὰς ἀποδώσῃ κανείς; Ἐγὼ εἰς τὸν φατριασμὸν τὰς ἀποδίδω, διατί; ὑπῆγα εἰς τὸ ὑπουργεῖον, καὶ ἤρχισαν οἱ ὑπουργοὶ, πρὸ πάντων δὲ ὁ εὔγλωττος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λέγῃ «πράττετε ἐκεῖνο τὸ ἔγκλημα, δὲν ἡσυχάζετε, γράφει τίτλους ὁ ἀρχηγός σας, τέλος πάντων χίλια ἄλλα ἐγκλήματα». Θέλετε νὰ σᾶς καταδείξω τὴν φατρίαν; ὁ ἀρχηγὸς τῆς Στερεᾶς ἀποφυλακίζει ἀπὸ τὰς εἱρκτὰς κακούργους, καὶ τὸ ὑπουργεῖον δὲν λέγει τίποτε· ἔγραψε, λέγει, καὶ δὲν ἠκούσθη· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ὁ ἀρχηγὸς μένει εἰς τὴν θέσιν του. Τὸν ἀρχηλῃστὴν Σέμον τὸν ἐκρέμασαν οἱ Τοῦρκοι, ὅταν τὸν ἔπιασαν· ὁ γραμματεὺς τῆς τουρκικῆς πρεσβείας μοὶ ἔκαμε χίλια παράπονα εἰς τὴν Λαμίαν, διότι ἤμην ἐκεῖ τότε. Τὶ ἐπράξατε λοιπὸν δι’ αὐτούς; Φατριάζετε ἢ ὄχι; ἔστειλαν μόνον διαταγὴν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα νὰ μὴ δώσῃ τοὺς κακούργους.

§78ΥΠΟΥΡΓ. ΕΣΩΤΕΡ. Ἐζητήσαμεν νὰ τοὺς πιάσωμεν ἡμεῖς.

§79ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ἐγὼ διέταξα, ἂν τυχὸν κακοῦργοι ἐξέλθουν ἀπὸ τὰς φυλακὰς, νὰ καταδιωχθῶσι, καὶ πραγματικῶς ἡ διαταγή μου αὕτη ἐξετελέσθη.

§80ΒΑΣΣΟΣ. Δυστυχῶς, ὄχι.

§81Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικ. μοὶ ἔδειξε τὸ ἔγγραφον, δι’ οὗ κατηγόρει τὸ ἔγγραφον τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Στερεᾶς (θόρυβος).

§82ΒΑΣΣΟΣ. Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι ὅταν σᾶς εἶπον ἐγὼ, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον αὐτὸ εἶναι χάρτινον, ὅτι εἶναι ἀληθὲς; στέλλεις χαρτιὰ, ἀλλὰ δὲν ἐκτελοῦνται· διατὶ δὲν παύεις τὸν ἀρχηγὸν, ὅταν δὲν ἐκτελῇ τὰς διαταγάς;

§83ΒΑΣΟΣ. Τί σᾶς λέγει, Κύριοι, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν; καὶ ἠξεύρετε ὅτι δὲν εἶναι δύσκολον εἰς μίαν ἐξουσίαν νὰ εὑρίσκῃ ἐπιχειρήματα νὰ δικαιολογῇ τὰς πράξεις της. Τὶ σᾶς εἶπεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν; τὶ ἠθέλατε νὰ κάμωμεν, νὰ ἀφήσωμεν τὴν Ἀττικὴν καὶ τὴν Λεβαδείαν νὰ τὰς μαστίζῃ ἡ λῃστεία; Ἀμὴ τὰ 25 χιλ. πολεμοφόδια καὶ τὰ ὀβούζια τὶ ἠθέλατε ἀπὸ τὸ Ναύπλιον;

§84ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (ὑπουργ. Ναυτ.). Τώρα θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§85ΒΑΣΣΟΣ. Μὲ τὰ ὀβούζια θὰ καταδιώξητε τοὺς ληστάς;

§86ΖΕΡΒΑΣ. Κ. Πρόεδρε, μοὶ φαίνεται ὅτι τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεως ἦτο ἡ ἀναφορά.

§87ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τώρα ἤλθαμεν εἰς τὸ κατηγορητήριον.

§88ΒΑΣΣΟΣ. Ἦλθεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερ. καὶ δὲν ἦλθε νὰ μὲ ἀντιτάξῃ εἰς τὰ πράγματα. Πόσον μακράν, Κύριοι, εἶναι οἱ γλυκεῖς καὶ καλοὶ λόγοι ἀπὸ τὰ πράγματα! Τῷ ἐλάλησα μὲ τὰ πράγματα, καὶ τώρα μὲ αὐτὰ λαλῶ, καὶ προκαλῶ τὸν ὑπουργὸν εἰς ὅ,τι τοῦ εἶπα νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ.

§89ΥΠΟΥΡΓ. ΕΣΩΤΕΡ. Θὰ σοῦ ἀπαντήσω ἀμέσως.

§90ΒΑΣΟΣ. Εἶπον ὅτι ἐβάλατε ὑπαλλήλους εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐκ τοῦ ἄλλου στρατοπέδου, τὸν Διαμαντίδην, τὸν Σαπουντζάκην ἄνθρωπον ὀθωνιστὴν καὶ ἀποβεβλημένον ἐκ τοῦ στρατοῦ!

§91ΥΠΟΥΡΓ. ΕΣΩΤΕΡ. Καὶ ὁ ἀδελφός σου εἶναι εἰς τὸ πυροβολικόν.

§92ΒΑΣΟΣ. Τὸν ἔβαλεν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις.

§93ΥΠΟΥΡΓ. ΕΣΩΤΕΡ. Ναὶ εἶναι ὀθωνιστής. (θόρυβος).

§94ΓΛΑΡΑΚΗΣ (πρὸς τὸν Βάσον). Ὁ ἀδελφός του.... θόρυβος).

§95ΒΑΣΟΣ. Ἀκούσατε τί δικαιολόγημα φέρει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐπειδὴ ἔγεινε μία παρανομία, ἂν ὑποτεθῇ τοιαύτη, θὰ κάμω ἄλλας 30 ἐγώ. Ἂν παραδεχθῶ ὅτι ὁ ἀδελφός μου κακῶς εἶναι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, διατὶ δὲν τὸν ἐβγάλατε; Ἠξεύρω, Κ. Ὑπουργὲ, ποῖον εἶναι τὸ αἴτιον, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ προθύμως σᾶς ὑπηρετοῦν ὅπως ὅλα τὰ συστήματα.

§96ΥΠΟΥΡΓ. ΕΣΩΤΕΡ. Θὰ σᾶς ὁμιλήσω ἐγὼ περὶ συστήματος τώρα· θὰ ἐξετάσω τὸν πολιτικόν μας βίον ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῶν πατέρων μας. Δριμεῖαί τινες ἐκφράσεις ἐκ μέρους τοῦ Κυρίου Π. Κολοκοτρώνη πρὸς τὸν Κ. Χαντζερῆν. (Διάλογος θορυβώδης μεταξὺ Μαστραπᾶ καὶ Χαντζερῆ θόρυβος μέγας).

§97ΧΑΝΤΖΕΡΗΣ. Νὰ τυπωθῇ ἡ ἀλληλογραφία τοῦ Ὄθωνος, Κ. Πρόεδρε, (θόρυβος πολὺς ὁ Πρόεδρος κρούει τὸν μέγα κώδωνα).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν τὴν συνεδρίασιν 5 λεπτὰ (ὥρα 4 καὶ ½ μ. μ.) (Ὥρα 5 παρὰ 20).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθεῖ ἡ συνεδρίασις.

§100ΒΑΣΟΣ. Ἡ πρόθεσίς μου, Κύριοι, ἦτο οὐχὶ νὰ ῥίψω ἔλαιον εἰς τὸ πῦρ, οὐχὶ τὰ μεταξὺ τῶν μερίδων καὶ διαμαχομένων μερῶν πάθη νὰ ἐξάψω· τὸ εἶπα καὶ ἐπαναλαμβάνω· ἡ πρόθεσίς μου ἦτο νὰ καταδείξω ὅτι ἡ ἐξουσία δὲν ἐπολιτεύθη ὡς ὤφειλε. Μοὶ φαίνεται δὲ ὅτι ἐπέτυχα, Κύριοι, διότι ὡρισμένας πράξεις, γεγονότα ἀδιαφιλονείκητα ὑποστηρίζουν τὴν ἰδέαν μου ταύτην· προσθέτω, Κύριοι, ἀκόμη ἂν θέλετε, σωστὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ὁπωσδήποτε ὅμως συντείνουν, καί τινα ἔρχονται νὰ καταδείξουν τὴν διάθεσιν καὶ πρόθεσιν καὶ ἐνέργειαν. Ἤρχοντο, Κύριοι, ἀξιωματικοὶ ἀπὸ τὸ ἓν στρατόπεδον εἰς τὰς Ἀθήνας, συνελαμβάνοντο καὶ ἐδιώκοντο· ἐπανέκαμπτον καὶ τί συνέβαινε; διηρεθίζοντο ἐκεῖ, ἐφώναζον καὶ γέννημα τοιαύτης ἀγανακτήσεως εἶναι ἡ ἀναφορὰ, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσεν ὁ Κ. Ὑπουργός. Βεβαίως, τί θέλετε; μὴ ὑποθέσετε ποτὲ τοὺς ἀνθρώπους ὄντα ὑπεράνθρωπα· ἄνθρωποι εἶναι, ἀγανακτοῦν, καὶ κατὰ συνέπειαν ἠμποροῦν νὰ κάμουν ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα πραγματικῶς εἰς μίαν ἤρεμον κατάστασιν ὁ ἄνθρωπος σκεπτόμενος ἐπιμελέστερον δὲν τὰ κάμνει, οὔτε εἶναι καλὸν νὰ τὰ κάμῃ. Ἀλλά, Κύριοι, ἐάν τις νομίζῃ, ὁπόταν δημόσια πράγματα συζητῶνται, ὁπόταν τις ἐξετάζῃ τὸν δημόσιον βίον τῶν ἀνθρώπων, ὡς ἐπιχείρημα εἴτε ὑπερασπίσεως, εἴτε κατηγορίας τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου τῶν ἀνθρώπων, πλανᾶται πολύ. Ἐὰν θελήσῃ τις νὰ φέρῃ εἰς ἓν κοινοβουλευτικὸν Σῶμα τὸν ἰδιωτικὸν βίον, σφάλλει πολύ· ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ τὸν ἰδιωτικὸν βίον· ἐδῶ πρόκειται περὶ τοῦ δημοσίου βίου ἑνὸς ἑκάστου. Τὸ βῆμα εἶναι ἐλεύθερον εἰς ἕκαστον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ δημόσια πράγματα. Ἐὰν, Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις ἐπολιτεύθη συνδιαλλακτικῶς ἢ ὄχι, ἀφίνω εἰς τὴν συνείδησίν σας ὕστερον ἀπὸ τὰς ἀληθείας καὶ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον, χωρὶς νὰ τὰ περιβάλῃ οὔτε τέχνη λόγου, οὔτε δεινότης ῥητορικὴ, ἅτινα βεβαίως θὰ μὲ ἀκολουθήσουν· ἔφερα τὰ πράγματα καθαρὰ, καὶ κατέδειξα ὅτι ἡ ἐξουσία ἐπολιτεύθη κακῶς ἐναντίον ἀμφοτέρων τῶν μερίδων, διότι ἡ διαγωγὴ της ὑποθάλπει τὴν διαίρεσιν, ἐπιζητοῦσα, τὶς οἶδέ τι.

§101ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργ. Ναυτικῶν). Θὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν, ὅπως ἔχει, διότι καὶ ἐκ τῶν συζητήσεων ἐνόησα καὶ ἐνθυμήθην μίαν παροιμίαν ἑνὸς Χόντζα, ὅτι ἡ δουλειὰ εἶναι διὰ τὸ πάπλωμα. Κύριοι, θὰ ἀπαντήσω εἰς ταῖς βόμβαις, εἰς τὰ ὀβούζια, εἰς τὰς ῥουκέτας, εἰς τὰ πυροβόλα καὶ ὅλα.

§102ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§103ΠΟΛΛΟΙ. (δεξιόθεν) Ὄχι, ὄχι! νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§104ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Ἀπαντῶ, Κύριοι, πρῶτον εἰς τὰ ὀβούζια καὶ τὰ πυροβόλα καὶ λοιπά. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἠπόρησα νὰ ἀκούσω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἀπὸ τὸν Κύριον Βάσσον στρατιωτικὸν ὄντα· ποτὲ δὲν ἐπίστευον, ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα ἤθελον τῷ κάμει πραγματικῶς ἐντύπωσιν, νὰ νομίσῃ ὅτι τὰ ὀβούζια καὶ τὰ πυροβόλα καὶ αἱ πυριτοβολαὶ ἔχουν σκοπὸν ἄλλον. Ἀπαντῶ, λοιπὸν, Κύριοι, εἰς τὸν προλαλήσαντα, ὅτι ἂν ὑπῆρχε πρόθεσις κακὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ οὐχὶ εἰλικρινὴς, αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν ἠδύνατό ποτε νὰ τὰ ζητήσῃ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τῆς τὰ ἐμποδίζουν. Προσέξατε, Κύριοι, παρακαλῶ, διότι ὑπάρχουν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως τόσα ὀβούζια καὶ πυριτοβολαὶ, ὥστε σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ὁλόκληρον τὴν Συνέλευσιν δυνάμεθα νὰ καλύψωμεν. Ὁ ναύσταθμος τοῦ Πόρου ἔχει τόσον πολλὰ, ὥστε δὲν ἠθέλαμέν ποτε τὰ ζητήσει ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν μᾶς τὰ δίδουν. Ἐκ τῶν πραγμάτων πρέπει νὰ κρίνητε καὶ ὄχι ἐκ τῶν λέξεων. Τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, Κύριοι, ἀπεφάσισε νὰ κάμῃ ἓν πυροτέχνημα διὰ τὴν ὑποδοχὴν τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως· διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον εἶχεν ἀνάγκην ἡ ἐπιτροπὴ, ἥτις κατασκευάζει αὐτὰ τὰ πυροτεχνήματα, δύω ὅλμων, δι’ ὧν ῥίπτει αὐτὰ τὰ πυροτεχνήματα, καὶ ἑνὸς πυροβόλου, τὸ ὁποῖον πυροβολεῖ κατὰ τὴν ἐξακολούθησιν τοῦ πυροτεχνήματος, καὶ ἐζήτησε μερικὰς χιλιάδας φυσέκια διὰ τὴν ἐθνοφυλακήν. Αὐτὰ ἦτο καὶ εἶναι ἡ καθαρὰ ἀλήθεια, Κύριοι πληρεξούσιοι. Συλλογισθῆτε, ὅτι ἐν τῷ ὑπουργείῳ ὑπῆρχεν ἡ μεγαλειτέρα εἰλικρίνεια· μάλιστα, Κύριοι, ἔχομεν τὴν συνείδησίν μας καθαρὰν, καὶ τὸ μέτωπον καθαρώτερον· δὲν ὁμιλοῦμεν διὰ νὰ μείνωμεν εἰς τὰ πράγματα.

§105ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἀπὸ κοινοῦ ἀπεφασίσθη, Κύριε ὑπουργέ;

§106ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Μάλιστα, ἀπὸ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον· αὐτὴ εἶναι ἡ καθαρὰ ἀλήθεια ὡς πρὸς τὸ ὑλικὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς δὲν τὸ ἀφῆκεν ἡ φρουρὰ τοῦ Ναυπλίου νὰ μᾶς ἔλθῃ. Ἂς δώσῃ λόγον τώρα ἐκείνη ἂν ἔπταισεν ἢ ὄχι. Ἔρχομαι τώρα ὡς πρὸς τὸ πυροβολικὸν καὶ ἱππικόν. Ἠθέλατε, Κύριοι, ὕστερον ἀπὸ τόσα σώματα νὰ ἀφήσωμεν τὰς ὁδοὺς ἀπροφυλάκτους; Βεβαίως, ὄχι. Ἐλάβομεν λοιπὸν τὴν πρόνοιαν νὰ λάβωμεν ὀλίγους ἱππεῖς διὰ νὰ φυλάττωμεν τὰς ὁδούς· οἱ ἄλλοι ἱππεῖς, οἵτινες εἶναι περιπλέον, μένουν ἐδῶ διὰ τὴν συντήρησιν 40 ἵππων πληγωμένων. Τὸ ἀπόσπασμα, Κύριοι, αὐτὸ τοῦ πυροβολικοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐδῶ, ἐσχηματίσθη ἀπὸ διάφορα ἄτομα, τὰ ὁποῖα ἦσαν δυσηρεστημένα καὶ ἀπὸ τὸ ἓν μέρος καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο· ἐζητήσαμεν κατ’ ἀρχὰς νὰ τὸ στείλωμεν εἰς τὸ σῶμά του, δὲν τὸ ἐδέχθησαν, δὲν ἠξεύρω διὰ τί, διότι δὲν ἠξεύρω τὰ περιστατικὰ καὶ τοὺς λόγους τοῦ σώματος, ἀλλὰ τοὺς ἐννοεῖτε· λοιπὸν κατόπιν τοὺς διατάττομεν νὰ ἀναχωρήσουν ἀπὸ τὴν θέσιν των· ἀφοῦ τοὺς διετάξαμεν, Κύριοι, νὰ ὑπάγουν εἰς τὰς θέσεις των, μία ἄλλη διαταγὴ τοῦ σωματάρχου των τοὺς λέγει ὄχι, νὰ μὴ ἔλθητε, ἀλλὰ νὰ μείνητε αὐτοῦ.

§107ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι!

§108ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Μὴ στενοχωρεῖσθε, Κύριε, τώρα διαβάζομεν τὴν διαταγήν. Λοιπὸν, Κύριοι, εἴχομεν γράψει εἰς τὰ σώματα, ὅτι, ἐπειδὴ πλησιάζει ὁ Βασιλεὺς νὰ ἔλθῃ, νὰ προπαρασκευασθῶσι, διότι ἡ Κυβέρνησις προτίθεται νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν νὰ ἔλθουν τὰ σώματα αὐτὰ ἐντὸς τῆς πρωτευούσης πρὸς ὑποδοχὴν τῆς Α. Μ. Συνεπεία, φαίνεται, τῆς διαταγῆς αὐτῆς, τὸ Πυροβολικὸν διέταξε νὰ μείνῃ τὸ ἀπόσπασμα ἐδῶ, νὰ ἑτοιμάσῃ τοὺς στρατῶνας νὰ τοὺς καθαρίσῃ κτλ. Βλέπετε, Κύριοι, πῶς εἶναι ἡ ὑπόθεσις· τώρα σᾶς παρακαλῶ, πταίομεν ἡμεῖς καὶ διὰ τοῦτο;

§109ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἀναγνώσετε τὰ ἔγγραφα.

§110ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Ἂν θέλῃ ἡ Συνέλευσις, μάλιστα.

§111ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§112ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Τώρα ὑπάρχει ἓν ἔγγραφον τοῦ ἀρχηγοῦ ἐδῶ, τοῦ διοικοῦντος αὐτὸ τὸ μικρὸν σῶμα, ὅστις λέγει τί νὰ κάμῃ; τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀκούσῃ, ἢ τὸν Σωματάρχην; Ἡ Κυβέρνησις τοῦ λέγει, τὸν Σωματάρχην. Ὑπάρχουν τὰ ἔγγραφα καὶ ἠμπορεῖτε νὰ τὰ ἀναγνώσητε. Λοιπὸν, κατόπιν τούτου, ἀφοῦ ἤργησεν ὁ ἐρχομὸς τοῦ Βασιλέως, τὸ σῶμα πάλιν τοὺς ἐζήτησε· διέταξεν ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος αὐστηρῶς νὰ ὑπάγῃ ἕκαστον ἀπόσπασμα εἰς τὸ σῶμά του. Σᾶς παρακαλῶ ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν περιστάσεων, αἵτινες συνέτρεξαν εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, ἂς μοὶ εἴπῃ ἡ Συνέλευσις, τὶ κακὸν προέκυψε; Κύριοι, ἦτο σφάλμα, διότι ἠδυνήθημεν παραλαβόντες τὸ Κράτος, ἀχνιζόντων τῶν αἱμάτων, νὰ σᾶς τὸ διατηρήσωμεν ἐν ἡσυχίᾳ καὶ τάξει! Τὸ μεγαλήτερον σφάλμα, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς βλέπω δι’ ἡμᾶς, εἶναι, διότι ἐπαλιώσαμεν.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, 16 εἶναι ἐγγεγραμμένοι.

§114ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ ἐλέχθησαν.

§115ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ παραταθῇ ἡ συζήτησις, διότι παρατείνεται συνδιαλλακτικὴ γλῶσσα, δὲν πρέπει νὰ τὴν ἐγκαταλείψωμεν.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἐὰν ἐφωτίσθη, ὥστε νὰ ὑποβληθοῦν εἰς ψηφοφορίαν αἱ δύω προτάσεις. Ὅσοι παραδέχονται ὅτι ἐκ τῆς συζητήσεως ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη.

§117ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐνόμιζον, ὅτι μετὰ 3 μῆνας (θόρυβος).

§118ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ ἐλέχθησαν.

§119ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Προβλέπω δυσάρεστα, ὥστε ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ πρότασις εἶναι αὕτη. Ἀναγινώσκεται ἡ ἀνωτέρω πρότασις τοῦ Κ. Κωσταντοπούλου.

§121ΒΑΣΣΟΣ. Ἐὰν ἐνθυμῆσθε ἐγὼ προφορικῶς εἶπον νὰ ἐπιστραφῇ τὸ ἔγγραφον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι διὰ τῆς ἀπαντήσεώς του ταύτης δὲν ἐκπληροῦται τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως.

§122ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§123ΚΑΛΟΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι τροποποιοῦνται μερικαὶ ἐκφράσεις. Ἰδοὺ πῶς εἶναι ἡ πρότασις· «Ἡ Συνέλευσις ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα, καὶ συνιστῶσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν αὐστηρὰν καὶ ἀμερόληπτον ἐκτέλεσιν τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν μϛʹ. ψηφίσματος, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§125ΒΑΣΣΟΣ. Ἰδοὺ ἡ πρότασίς μου· «Ἡ Συνέλευσις ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα, παραγγέλλει τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ψήφισμα τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως ὑπὸ στοιχεῖον μϛʹ. καὶ μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§126ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ἠκούσατε τὴν πρότασιν θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν.

§128ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Βάσσου, δὲν ἠμπορεῖ νὰ συνιστᾷ ἡ Συνέλευσις παρὰ παραγγέλλει.

§129ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Ἂς γίνῃ καὶ ἡ διάθεσις τοῦ Κ. Πετρινοῦ παραγγέλλει.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν τὴν πρότασιν νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται ἅπαντες). Παρεδέχθη. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 5 καὶ 5 λεπτά.

Ὁ Πρόεδρος

Α. ΜΩΡΑΪΤΙΝΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς