1863.05.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΡΓʹ.

Τῆς 17 Μαΐου 1863.

(Παρασκευὴ)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῶν δύο προηγουμένων συνεδριάσεων. Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ Κ. Κριεζῆς.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, παρακαλεῖται ὁ Κ. πληρεξούσιος ὁ λαβὼν τὴν ἔκθεσιν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Οἰκονομίδου, Βατικιώτου καὶ Μελᾶ, νὰ μᾶς τὴν δώσῃ. Τὸ Φρουραρχεῖον τῆς Συνελεύσεως εἶχε ζητήσει νὰ γίνουν ἔρευναι πέριξ τοῦ καταστήματός μας ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους μηχανικοὺς πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν ὑπόπτως ἐνεργουμένων, ἀπαιτεῖται μικρὰ πίστωσις, δὲν ἐπροσδιώρισε πόσον, ἀλλὰ καθόσον ἐπληροφορήθην ἕως διακόσιαι δραχμαὶ ἢ 150 ἀπαιτοῦνται.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ προεδρεῖον νὰ χορηγήσῃ ὅσα εἶναι ἀναγκαῖα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἓν εἰσιτήριον μιᾶς ἐκλογῆς πληρεξουσίων εἶναι φερμένον τῆς ἐν Λονδίνῳ Ἑλληνικῆς ἀποικίας. Ἀναγινώσκεται τὸ εἰσιτήριον. Ἐν αὐτῷ ἀναφέρεται ὅτι ἐξελέχθη Πληρεξούσιος ὁ κ. Χαρίλαος Τρικούπης.

§4ΤΙΝΕΣ. Νὰ κληρωθῇ. Κληροῦται εἰς τὴν Γʹ. ἐπιτροπήν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μολονότι ἀναφοραὶ ἀτόμων δὲν εἶναι δίκαιον κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως ν’ ἀναγινώσκωνται, μοὶ ἐγένετο προτροπὴ διὰ νὰ γνωστοποιήσω μόνον, ὅτι εἷς Ἐπαμεινώνδας Γονατᾶς ὑπηρέτησεν εἰς τὴν ἐπανάστασιν, ἔκαμε διακεκριμένας ὑπηρεσίας, καὶ διὰ τοῦτο ζητεῖ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ (θόρυβος).

§6ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Προτείνω νὰ συστηθῇ μία ἐπιτροπὴ ἀπὸ ὁποιαδήποτε μέλη καὶ ἂν ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ τὴν δικαιοδοσίαν ν’ ἀποφαίνεται ὁριστικῶς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις αὕτη;

§8ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§9ΘΕΟΦΙΛΟΥ. Ἐξ ἀκοῆς θὰ γνωρίζετε ποῖος ὁ Ἐπαμεινώνδας Γονατᾶς. Εἶναι μία ἀγνωμοσύνη πρὸς τὴν ἐπανάστασιν νὰ σταλῇ αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν, κ’ ἐντεῦθεν νὰ ματαιωθῇ (θόρυβος). Προτείνω νὰ συστηθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τὸν ἱκανοποιήσῃ.

§10ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§11ΚΑΛΟΣ. Ἀντιλέγω. Δὲν ἔχομεν δίκαιον νὰ ζητήσωμεν ἀμοιβὰς διὰ τὰς ἐκδουλεύσεις μας (θόρυβος).

§12ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ σταλῇ, διὰ νὰ μὴ γίνῃ καμμία ἐξαίρεσις.

§13ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις, διότι προσέφερεν ἐξαιρετικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἐπανάστασιν (θόρυβος).

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Συνέλευσις. Ὅσοι θέλουν τὴν ἀποστολὴν τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

§15ΚΑΛΟΣ. Ἀμέσως μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου νὰ ἔλθῃ ἡ πρότασις περὶ βαθμολογιῶν πρὸς ἐπιψήφισιν (θόρυβος).

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι δύο προτάσεις. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Μακρῆ. Ἡ Βʹ. ἐν Ἀθήναις Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Θεωροῦσα, ὅτι ἡ πόλις Μεσολογγίου, πάραλος οὖσα πράγματι, μένει σχεδὸν μεσόγειος διὰ τὰ ἀβαθῆ ὕδατα τὰ μεσολαβοῦντα μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς πλεομένης θαλάσσης. Θεωροῦσα, ὅτι καὶ τὰ καλὰ τῆς Μεσογείου πόλεως στερεῖται, μὴ δυναμένη νὰ κοινωνήσῃ πρὸς τὴν θάλασσαν δι’ ὁδοῦ, ὡς μεσολαβούσης τῆς ἀβαθοῦς λίμνης· λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς μεγάλας καταστροφὰς, ἤτοι τὴν πανωλεθρίαν τῆς πόλεως κατὰ τὸν ἀγῶνα, τὴν πανωλεθρίαν τῶν ἐκτεταμένων φυτειῶν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ πεδίου· καὶ Ἀναγνωρίζουσα, ὅτι ἀφ’ ἑαυτῆς εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιχειρήσῃ ἡ πόλις σπουδαῖόν τι ἔργον, ἄνευ τοῦ ὁποίου ἄλλως οὐδ’ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναλάβῃ. Θεωροῦσα, ὅτι ἑνουμένης τῆς πόλεως πρὸς τὴν θάλασσαν διὰ διώρυγος, ὠφέλειαι μεγάλαι θέλουσι προσέλθει καὶ διὰ τὸν νομὸν ὁλόκληρον Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας καὶ διὰ τὸ Κράτος, πρὸς ὃ οὗτος σκοπιμώτερον συνδέεται, ἀποφαίνεται ὡς χρέος ἐθνικὸν τὴν ἕνωσιν Μεσολογγίου πρὸς τὴν θάλασσαν διὰ πλωτῆς διώρυγος ἢ διὰ γεφύρας. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 17 Μαΐου 1863.

Σ. Δ. ΜΑΚΡΗΣ,

πληρεξούσιος Μεσολογγίου. Ὁ Κ. Ῥοντήρης ἀναγινώσκει ψήφισμα περὶ γεωργικῆς τραπέζης ὁμοῦ δὲ καὶ ἔκθεσιν. Πρὸς τὴν Σεβαστὴν Ἐθνικὴν τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Μόνη ἡ Γεωργία καὶ ἡ Ναυτιλία εἶναι ἡ ἐθνικὴ ἡμῶν οὕτω: εἰπεῖν βιομηχανία· ἡ καθ’ αὑτὸ βιομηχανία δὲν ἔχει ῥίζας εἰς τὴν Ἑλλάδα, οὐδὲ δύναται νὰ ἀποκτήσῃ, πρὶν ἢ ἡ Ἑλλὰς ἀποκτήσῃ πληθυσμόν τινα σπουδαῖον. Ἡ Γεωργία λοιπὸν ἰδιαζόντως ἔπρεπε νὰ κινῇ ζωηρότατα τὸ ἐνδιαφέρον πάσης Κυβερνήσεως—ὁ κοινωνικὸς καὶ πολιτικὸς αὐτὸς πλοῦτος καὶ ἡ δύναμις. Ἀλλ’ ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1821 διεξαχθεῖσα καὶ θριαμβεύσασα ἰδίως διὰ τοῦ αἵματος καὶ τῶν ἀγώνων τῶν γεωργῶν καὶ τῶν ναυτῶν, ἔμεινεν ἄκαρπος ἰδίως διὰ τὴν Γεωργίαν, καὶ τὴν ἀπέδειξεν ἀχάριστον μάλιστα πρὸς τὴν Γεωργίαν. Ἡ Γεωργία ἔμεινε καθ’ ὅλον τὸ μακρὸν διάστημα τῆς βασιλείας Ὄθωνος καταθλιβομένη ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς φόρους καὶ ὑπὸ τὸ αὐτὸ φορολογικὸν σύστημα, ὡς ἐπὶ Ἀλῆ–Πασσᾶ κλπ. προσετέθησαν δ’ εἰς βάρος αὐτῆς οἱ δημοτικοὶ φόροι, διδόμενοι οὐχὶ διὰ κοινοτικὰς ἀνάγκας, ἀλλὰ διὰ τοὺς δημοτικοὺς ὑπαλλήλους, χρησιμεύοντας πρὸ πάντων διὰ τὴν διοικητικὴν τοῦ Κράτους ὑπηρεσίαν· πλέον ἢ ἐπὶ Ἀλῆ–Πασσᾶ ἐχειροτέρευσεν ἡ κατάστασις τῆς Γεωργίας ἐπὶ Ὄθωνος, ἐπισκήψαντος ἰδίως κατ’ αὐτῆς κακοῦ τινος ἰδιαζόντως διὰ τοὺς γεωργοὺς φοβεροῦ, τοῦ τῆς τοκογλυφίας, νεμομένης ἰδίως τὸν πένητα τὸν πολιτιζόμενον ὡς ἐκ τοῦ ἀκαταμαχήτου ῥοῦ τῶν ἐν γένει πραγμάτων. Ἐκ δὲ τῶν δύω τούτων φοβερῶν κακῶν προῆλθεν ὡς συνέπεια τρίτον τι κακόν· τὸ ἔργον τοῦ γεωργοῦ ἐθεωρήθη, ὡς καὶ ἦτον, ἔργον σχεδὸν δουλοπαροίκου, ἐργασία ἐξευτελίζουσα τὴν τιμήν· τὰ δὲ γεωργικὰ ἐργαλεῖα ἔμειναν ἀτελῆ ἀπ’ αἰώνων ὡς ἦσαν, τὰ νεώτερα δὲ ἔμειναν εἰς τὴν ἡμετέραν Γεωργίαν παντελῶς ἄγνωστα· δὲν ἐγένετο δηλονότι γνωστὴ οὐδ’ ἡ ἰδέα αὐτῶν. Ταῦτα δὲ καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον προσέτι, διότι δηλαδὴ οὐδεὶς σχεδὸν πολίτης εὐμαθὴς ἐδόθη εἰς τὴν Γεωργίαν, τοῦθ’ ὅπερ ἔσχε καὶ μίαν συνέπειαν σπουδαιοτάτην καὶ κατ’ ἄλλην ἔποψιν οἰκονομολογικὴν καὶ πολιτικὴν—ἐπλήθυνε δηλαδὴ ὑπερβαλόντως μία τάξις ἀργῶν ἀνθρώπων βραχιόνων ἀεννάως ἐργαζομένων μέχρι φθισιάσεως ἐνίοτε καὶ μηδὲν ἀπεργαζομένων μηδὲν παραγόντων—ἡ τάξις τῶν ἐντὸς καὶ ἐκτὸς θέσεως ὑπαλλήλων, ἡ μετὰ τὴν τάξιν τῶν γεωργῶν πολυπληθεστέρα ἴσως τάξις τοῦ Κράτους, ἥτις καταντᾷ μία σπουδαιοτάτη οἰκονομικὴ δυσχέρεια, σπουδαιοτέρα δὲ ἔτι πολιτικὴ δυσχέρεια, σκόλωψ Βουλευτῶν καὶ Κυβερνητῶν, ματαιοῖ τὸ ἀντιπροσωπευτικὸν πολίτευμα. Τούτων οὕτως ἐχόντων ἡ Ὀκτωβριανὴ Ἐθνικὴ ἡμῶν Συνέλευσις (ἥντινα εἰρήσθω ἐν παρόδῳ ἐνστιγματικῶς πως οὐδεὶς σχεδὸν τῶν ἐν Ἀθήναις ἀργῶν ἠγάπησεν) ἐνόμισε κυριώτατον καθῆκόν της νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς Γεωργίας. Καὶ περὶ μὲν τοῦ πρώτου Κεφαλαίου ἐμερίμνησεν ἤδη ἡ Συνέλευσις, ἐλαττώσασα κατὰ τὸ δυνατὸν τοὺς φόρους, περὶ δὲ τοῦ τρίτου δὲν δύναται νὰ πράξῃ τίποτε, διότι τὰ κακὰ ἢ τὰ καλὰ αὐτοῦ εἶναι σχεδὸν συνέπεια τῶν δύω πρώτων Κεφαλαίων. Ἔμεινε λοιπὸν τὸ δεύτερον Κεφάλαιον τὸ τῆς τοκογλυφίας, ἥτις εἶναι ἡ τῆς Γεωργίας μάστιξ, ἀφ’ ἧς μάλιστα ἔλαβεν αὐτὴν καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος ὑπὸ τὴν προστασίαν του πρὸ τινων ἐτῶν, ἐναντίον νόμων κειμένων καὶ σεβαζομένων ἀπ’ αἰώνων πλέον τῶν δέκα· «ὃ γὰρ ἕκαστος βούλεται τοῦτο καὶ οἴεται». Ἡ τοκογλυφία, λέγω, τῶν 30% ἀναπτυσσομένη σχεδὸν ἐπ’ ἄπειρον διὰ τοῦ πολυθρυλλήτου προστοιχίου εἶναι παρὰ τοῖς γεωργοῖς τόκος 200%· (ἡ ἀνάπτυξις τῶν λεπτομερειῶν τοῦ προστοιχίου δὲν δύναται νὰ εὕρῃ χώραν ἐν τῇ παρούσῃ συνοπτικῇ ἐκθέσει), καὶ ἐν τούτοις ἡ Γεωργία σώζεται· τοὐλάχιστον εἰσέτι δὲν ἐξηλείφθη· εἶναι δὲ ἡ τάξις ἐκείνη, ἥτις ὀλιγώτερα καθυστερεῖ εἰς τὴν δημοσίαν πίστιν· ἐστοχάσθην λοιπὸν εὐκολώτατον, ὑπάρχοντος μάλιστα ἤδη κεφαλαίου ἑτοίμου 2 ἑκατομμυρίων τοῦ ἀπὸ τῆς Τραπέζης, νὰ συστηθῇ ἐν Ἑλλάδι Γεωργικὴ Τράπεζα δανείζουσα πρὸς 8%, ἥτις μεγάλως νὰ προαγάγῃ καὶ νὰ φέρῃ εἰς ἀκμὴν μάλιστα τὴν Γεωργίαν, καὶ ἥτις ἀφ’ ἑτέρου μεγάλως νὰ ὠφελήσῃ τοὺς μετόχους αὐτῆς, δίδουσα ἐπικερδῆ καὶ ἀσφαλῆ μερίσματα· συνέταξα ὅθεν προβούλευμα ἐν εἴδει ψηφίσματος περὶ συστάσεως τοιαύτης, διὰ δὲ τῆς παρούσης ἐκθέσεως ἐπιχειρῶ τὴν περιληπτικὴν ἀνάπτυξιν αὐτοῦ ὡς ἑξῆς. Πρὸς σύστασιν γεωργικῆς Τραπέζης χρειάζονται τὰ ἑξῆς στοιχεῖα· α) Κεφάλαια, ὁπόσα καὶ ὁπόθεν· βʹ) ποία ἡ ἀσφάλεια τῶν κεφαλαίων—γʹ) ποῖα τὰ ἐλατήρια τὰ κομίσοντα τὰ κεφάλαια εἰς τὴν Τράπεζαν· δʹ) ποία ἡ διεύθυνσις αὐτῶν. Αʹ. Περὶ τοῦ Κεφαλαίου. Κεφάλαιον ἀποχρῶν δι’ ἑκάστην Ἐπαρχίαν ἤθελεν εἶσθαι τὸ ποσὸν τῶν 200000 δραχμῶν, πρῶτον διότι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ ἐξαρκεῖ, δεύτερον δὲ διότι τὸ ποσὸν αὐτὸ ἤθελε φέρει τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἐκπέσῃ ὁ τόκος τῶν ἰδιαιτέρων κεφαλαίων· κατὰ ταῦτα δὲ ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα δὲν ἔχει ἀνάγκην πλέον τῶν 10 μιλλιουνίων. Ἀλλ’ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς δὲν γίνεται τι τέλειον, ἀλλὰ τὸ ἀπολύτως ἀναγκαῖον· διὸ τὸ προβούλευμα ὑποθέτει τὸ Κεφάλαιον τοῦ πρώτου ἔτους δραχ. μόνον 3,000,000 περίπου, ἐξ ὧν δύω ἑκατομμύρια εἶναι ὡρισμένα οὕτως ὑπὸ τῆς Τραπέζης· ἓν δὲ περίπου ἑκατομμύριον δύναται ἀνέτως νὰ καταθέσῃ ἡ Γεωργία ὑπὲρ τῆς Γεωργίας πληρωνόντων τῶν γεωργῶν 2% ἐπὶ τῶν εἰσοδημάτων των. Ὁ ἔγγειος φόρος ὧν δημητριακῶν καρπῶν ἦτο 10%· καὶ τὸ μέγιστον παράπονον τῶν γεωργῶν δὲν ἦτο τὸ ποσὸν, ὅσον ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως, ἄρα ὁ φόρος 5% εἶναι σχετικῶς ἐλαφρὸς· ἐστοχάσθην δ’ ὅτι ἐὰν πληρώσῃ ὁ γεωργὸς ἀντὶ 10,7% καὶ τὰ δύω τοῖς ἑκατὸν νὰ μένωσιν ὡς περιουσία αὐτοῦ τοῦ ἰδίου, καὶ περιουσία ἀποβαίνουσα πολυτιμωτάτη διὰ τοῦ οὕτως ἐπιβαλλομένου συνεταιρισμοῦ, δὲν ἐπιβαρύνεται παντάπασι· τὸ δὲ ποσὸν τοῦτο εἰσπραττόμενον ἐπί τινα ἔτη οὐχὶ βεβαίως πλέον τῶν 8, συγκεφαλαιούμενον μετὰ τῶν χρημάτων τῆς Τραπέζης καὶ τῶν ἀπὸ τῶν καταθέσεων τόκων, θέλει φθάσει εἰς δραχμὰς 10,000,000. Ἀλλὰ δὲν εἶναι παράδοξον τὸ ποσὸν αὐτὸ διὰ δανείων καὶ εὐεργεσιῶν νὰ συμπληρωθῇ πολλῷ τάχιον. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω καὶ θὰ ἐπαναλαμβάνω πολλάκις, ὅτι τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα δάνεια διὰ τὴν γεωργίαν δὲν εἶναι εἰμὴ τρία μόνον ἑκατομμύρια, ποσὸν, τὸ ὁποῖον θέλει συμπληρωθῆ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Βʹ. Περὶ τῆς ἀσφαλείας αὐτοῦ. Ἀσφάλειαν ἔχουσι τὰ τῆς Τραπέζης κεφάλαια ά. τὸ ὅτι ἡ τάξις αὕτη τῶν γεωργῶν εἶναι καθ’ ἕξιν τιμία εἰς τὰς συναλλαγάς της· βʹ. τὴν σμικρότητα τοῦ δανειστέου ποσοῦ δρ. 300 εἰς ἕκαστον γεωργόν· γʹ. τὴν ὑπὲρ τοῦ δανειζομένου γεωργοῦ ἐγγύησιν ἄλλου γεωργοῦ· δʹ. τὰ προσόντα τοῦ γεωργοῦ, ἤτοι τὴν κατοχὴν οἰκίας, γῆς στρεμ. 10 καὶ τὴν κυριότητα ἑνὸς ζεύγους βοῶν, ἀξίας ἅπαντα δραχμῶν τοὐλάχιστον 1500 έ. τὴν ἐγγύησιν τῆς σχετικῆς ἐπιτηρούσης κοινότητος ϛʹ. τὴν ὑπὲρ τῆς κοινότητος ἐγγύησιν τοῦ ἐπιτηροῦντος Δήμου· ἐν δὲ τῷ νομοσχεδίῳ ἀναφέρομεν πῶς βεβαιοῦνται ταῦτα πάντα παρ’ ὑπαλλήλων ἐνεχομένων προσωπικῶς ὑπὲρ τῆς ἀληθείας· ἐκτὸς δὲ τῶν ἀνωτέρω ἐγγυήσεων διὰ τὰ διδόμενα εἰς τὴν Τράπεζαν δάνεια ὑπὲρ τῶν δανειστῶν ἰδίως χορηγεῖται καὶ ἡ τοῦ δημοσίου ἀσφαλεστάτη ἐγγύησις. Περὶ τῶν ἐλατηρίων. Πολλὰ ἐλατήρια κινοῦσι τὸν ἄνθρωπον εἰς τὰς πράξεις του· διότι «πᾶν τὸ κινούμενον ἕνεκά του κινεῖται»· ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν συνήθων ἐλατηρίων, ἤτοι τῶν κοινῶν καὶ νομίμων, π. χ. τοῦ κέρδους, εἶναι καὶ ἐλατήρια εὐγενῆ· ἀμφότερα δ’ ἔθηκα εἰς κίνησιν, τὰ μὲν διὰ νὰ κομίσωσιν εἰς τὴν Τράπεζαν δάνεια, τα δὲ διὰ νὰ περιποιήσωσι δάνεια καὶ εὐεργεσίας. Ὅθεν δι’ ἄρθρων καταλλήλων τὸ Ψήφισμα εἰς μὲν τὰ δάνεια μέχρις ἑνὸς ἑκατομμυρίου ὑπόσχεται τόκον 6% καὶ τὴν ἀσφαλεστάτην τοῦ δημοσίου ἐγγύησιν· εἰς δὲ τὰς εὐεργεσίας ἐπαγγέλλεται ὅ,τι ὑφίσταται καὶ χωρὶς νὰ ὑποσχεθῇ τις τὴν ἀίδιον ἐθνικὴν εὐγνωμοσύνην καὶ τὴν χάριν ἐξευγενίσεως τῶν ἐπερχομένων γενεῶν πανηγυρικὴν καὶ θρησκευτικὴν διαδήλωσιν αὐτῆς· ἔτι δὲ καὶ τὴν κατ’ ἔτος καθ’ ὅλον τὸ κράτος μνημόνευσιν τῶν κεκοιμημένων κατὰ τὰς ἐκκλησίας ἅπαντος τοῦ Κράτους· ἰδίως δὲ μέλλω κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ προσθέσω ἄρθρον, καθ’ ὃ οἱ μεγάλοι τῆς γεωργίας εὐεργέται, ταὐτὸν εἰπεῖν τοῦ Ἔθνους οἱ εὐεργέται, θέλουσιν ἀπολαύει τῶν ἐξαιρετικῶν δικαιωμάτων τῆς γενικῆς πολιτογραφήσεως· εἶναι δὲ τοῦτο καὶ δίκαιον καὶ Ἑλληνικὸν, καὶ ἔθος ἀρχαῖον, καὶ τῶν νεωτέρων χρόνων. Δʹ. Περὶ τῆς Διευθύνσεως Ἡ πίστις τοῦ Καταστήματος, ἤτοι ἡ δύναμις καὶ ἡ ζωὴ αὐτοῦ, ἐξαρτᾶται κυρίως οὐχὶ τόσον ἀπὸ τὰς δεικνυομένας εἰδικὰς τῶν μικρῶν δανείων ἀσφαλείας, ὅσον ἀπὸ τὴν φρόνησιν καὶ οἰκονομίαν τῆς Διευθύνσεως· ἀλλ’ ἡ φρόνησις πρέπει νὰ ᾖναι καὶ ἀποδεδειγμένη· ἐθεώρησα λοιπὸν ἐθνικὸν εὐτύχημα τὰ ἀποδεδειγμένα ταῦτα προσόντα τῆς λεγομένης Ἐθνικῆς Τραπέζης, πολύτιμον δ’ ἐθνικὴν ἰδιοκτησίαν τὴν Εὐρωπαϊκὴν πίστιν αὐτῆς· ὅθεν διὰ τοῦ ψηφίσματος ἀναθέτω τὴν διεύθυνσιν τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἥτις κυρίως τότε μόνον θέλει κατασταθῆ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ὅταν διὰ τῆς προστασίας της καὶ τῆς ἐκτεταμένης αὐτῆς πίστεως κατορθώσῃ νὰ εὐδοκιμήσῃ καὶ ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα διὰ τῶν ἰδίων σχεδὸν αὐτῆς ἐξόδων θέλει διεξαγάγει καὶ τὴν διεύθυνσιν τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης, διὰ τῶν ἰδίων ἑαυτῆς πεπειραμένων ὑπαλλήλων, διὰ τοῦ ἰδίου αὐτῆς δεδοκιμασμένου μηχανισμοῦ· ἐπειδὴ δὲ δι’ ἀγγαρείας οὐδεμία ἐργασία συστηματικὴ καὶ χρονία γίνεται σωστὴ, ὅσον καὶ ἂν ὑπάρχῃ τὸ κατ’ ἀρχὰς διάθεσις, χορηγεῖ τὸ ψήφισμα εἰς τὴν Τράπεζαν ἓν μικρὸν ποσοστὸν τῶν τόκων· τῳόντι δὲν πρέπει νὰ χάνωμεν ἀπ’ ἔμπροσθέν μας τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶναι πάντοτε ἰδιώτης, καὶ πρέπει νὰ ᾖναι κυρίως ἰδιώτης, καὶ δευτερευόντως πολίτης. Τὸ κατ’ ἐμὲ μίαν τράπεζαν δανείζουσαν καὶ ἀνακουφίζουσαν ἰδίως τὸ εἰσαγωγικὸν ἐμπόριον, ἐμψυχοῦσαν οὕτω τὴν ξενικὴν βιομηχανίαν, ἧς εἶναι τὸ ἐμπόριον τοῦτο ὁ κατά τινα τρόπον ἀγωγιάτης, ἐλάχιστα δὲ ἄχρι τοῦδε ἀνακουφίσασαν τὴν ἔγγειον τοῦ κράτους, τὴν ὄντως ἐθνικὴν ἰδιοκτησίαν, ἥκιστα δὲ, ἀντιλαβομένην τῆς γεωργίας, τῆς ὄντως ἐθνικῆς ταύτης ἐπιχειρήσεως, οὕτω δ’ ἐλάχιστα προαγαγοῦσαν τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον τὸ καθ’ αὑτὸ ἐθνικὸν, τὸ κατ’ ἐμὲ, λέγω, ἤθελον διστάσει νὰ ὀνομάσω μίαν τοιαύτην τράπεζαν Ἐθνικὴν, ἀλλὰ δὲν εἶναι παράδοξον νὰ ἔχῃ καὶ αὕτη τὰς δικαιολογίας της, ὧν τινας καὶ ἡμεῖς ἕκαστος προχείρως αἰσθανόμεθα, οἷον τὸ ἀβέβαιον καὶ μὴ ἀποδεδειγμένον τῆς ἐγγείου ἰδιοκτησίας, τὸ ὅτι ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ἀρτισύστατος, τὸ ὅτι τὸ μεταλλικὸν ἐν Ἑλλάδι ἦτο πολὺ ὀλίγον, ἡ δὲ γεωργικὴ καὶ κτηματικὴ τάξις κατεστραμμένη ὑπὸ ἑνὸς τοιούτου κυβερνητικοῦ συστήματος, τὸ μὲν διὰ τῆς ὀλιγωρίας τῆς Κυβερνήσεως, τὸ δὲ διὰ τοῦ φορολογικοῦ της συστήματος κλπ. Ὅπως δὲ καὶ ἂν ἔχωσιν αἱ μνησικακίαι ἡμῶν, βέβαιον πάντοτε μένει, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ὡς ἔχομεν σήμερον, εἶναι πολύτιμος ἐθνικὴ τρόπον τινὰ ἰδιοκτησία, καὶ ἂν ἠδύνατο ἄλλως νὰ ᾖναι πολλῷ πολυτιμωτέρα. Σπουδαιότατον ἔργον τῆς διευθύνσεως εἶναι ἡ εἴσπραξις τῶν καταθέσεων τῶν γεωργῶν καὶ ἡ ἀπὸ τῶν ὀφειλετῶν εἴσπραξις· εἰς τοῦτο δὲ τὸ ἔργον ἠδύνατο νὰ ναυαγήσῃ τὸ ὅλον· διότι ἡ Τράπεζα ἤθελε λάβει ἀνάγκην ἀπείρων ὑπαλλήλων μὴ ὑπαλλήλων, ἤθελεν ἐκτεθῆ εἰς ἄπειρα ἔξοδα καὶ ἀναβολὰς καὶ χρονοτριβὰς διὰ τὰς ἀπείρους ταύτας λιανικὰς εἰσπράξεις, καὶ εἰς ἀκαταλογίστους καταχρήσεις· ὅθεν ἀνάγκη ἀπαραίτητος ἦτο νὰ γίνωνται αἱ εἰσπράξεις διὰ τῶν ταμιῶν καὶ δημοσίων εἰσπρακτόρων, ἐχόντων ἰδιάζουσαν εἰδικότητα περὶ τὰ τοιαῦτα, ἐξασκούντων δὲ καὶ τὸ ἔργον των τοῦτο οὐχὶ μὲ ζημίαν των· καὶ τῳόντι οὕτως ὥρισται διὰ τοῦ ψηφίσματος. Ταῦτα ἐν συνόψει ἐνόμισα καλὸν νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν, ἀποδεικνύων τὸ ἀπαραίτητον τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης καὶ τὸ δυνατὸν, τὴν ἀσφάλειαν τῶν κεφαλαίων αὐτῆς, ἀποδεικνύων καὶ ὑποστηρίζων πρὸ πάντων ὡς ἀπαραίτητον ὅρον ἀσφαλείας τῶν κεφαλαίων καὶ εὐεξίας τοῦ καταστήματος, τὸ νὰ ἀνατεθῇ ἡ διεύθυνσις εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἐνεργοῦσαν τὴν εἴσπραξιν διὰ τῶν δημοσίων ταμιῶν κλπ. Ἀναβάλλω δὲ πολλάς τινας λεπτομερείας διὰ τὴν προφορικὴν συζήτησιν. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 18 Μαΐου 1863. Εὐπειθέστατος

Ὁ Πληρεξούσιος Ναυπακτίας

Α. ΡΟΝΤΗΡΗΣ.

ΠΡΟΤΑΣΙΣ

Περὶ Γεωργικῆς Τραπέζης. Ἡ Βʹ. ἐν Ἀθήναις Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· Ἄρθρον. 1. Συνιστᾶται ἀγροτικὴ Τράπεζα δανείζουσα μόνον τοῖς γεωργοῖς ἐπὶ τόκῳ 8%. Ἄρθρον 2. Τὸ κεφάλαιον τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης συνίσταται ἀπὸ τὰ ἑξῆς κεφάλαια. ά.) Ἐκ δραχμῶν 2 ἑκατομμυρίων κατατιθεμένων ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κατὰ τὸν νόμον τῆς 16 10βρίου 1861. βʹ.) Ἐκ καταθέσεων τῶν γεωργῶν 2% ἐπὶ τοῦ ἐτησίου εἰσοδήματός των. γʹ.) Ἐκ δανείων διδομένων εἰς τὴν ἀγροτικὴν Τράπεζαν μέχρις ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν τὸ ὅλον, δανειζομένων ἐπὶ 5 τοὐλάχιστον ἔτη ἐπὶ τόκῳ οὐχὶ ἀνωτέρῳ τῶν 6%. δʹ.) Ἐξ εὐεργεσιῶν γινομένων εἰς τὴν ἀγροτικὴν Τράπεζαν διὰ παντὸς εἴδους συμβολαίου. Ἄρθρον 3. Ἀντὶ τοῦ ἐγγείου φόρου τῶν 5% τοῦ ψηφισθέντος διὰ τοῦ Νόμου.... τὸ δημόσιον θέλει βεβαιοῖ καὶ εἰσπράττει 7%, ἐκ δὲ τῶν 7 τὰ δύω εἰσάγονται εἰς τὴν ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ἄρθρον 4. Ἡ διεύθυνσις τῆς ἀγροτικῆς Τραπέζης ἀνατίθεται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν· ἐνεργεῖται δὲ διὰ τοῦ Κεντρικοῦ αὐτῆς καταστήματος καὶ τῶν κατὰ Νομοὺς ἱδρυτέων αὐτῆς ὑποκαταστημάτων. Ἄρθρον 5. Πιστώσιμος γεωργὸς θεωρεῖται ὁ σπείρων δημητριακοὺς καρποὺς καὶ ἔχων ἓν ζεῦγος βοῶν, κατοχὴν τοὐλάχιστον 5 ἐτῶν ἰδιοκτήτων ἢ ἐθνικῶν γαιῶν, στρεμμάτων τοὐλάχιστον 10, καὶ οἰκίαν ἰδιόκτητον· βεβαιοῦνται δὲ ταῦτα κατὰ τὸ ἀκόλουθον ἄρθρον. Ἄρθρον 6. Ὁ Δήμαρχος καὶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τὴν 10 7βρίου ἑκάστου ἔτους συνερχόμενοι καὶ συνεδριάζοντες καταγράφουσι τὰ ὀνόματα τῶν γεωργῶν, τῶν ἐχόντων τ’ ἀνωτέρω προσόντα, καὶ τὰ προσόντα αὐτὰ ἀκριβῶς. Ἀντίγραφον δὲ τῆς πράξεως πέμπει ὁ Δήμαρχος εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν· πᾶσα δὲ ψευδὴς βεβαίωσις ἐν γνώσει γινομένη τιμωρεῖται μὲ φυλάκισιν ἑνὸς μέχρις ἓξ μηνῶν. Ἄρθρον 7. Πιστώσιμος γεωργὸς δικαιοῦται νὰ δανεισθῇ μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν δραχ. 300, ἐκδίδων ὁμολογίαν ὑπογεγραμμένην παρ’ αὐτοῦ καὶ ἑτέρου τινὸς πιστωσίμου γεωργοῦ ὡς ἐγγυητοῦ. Ἡ ταὐτότης δὲ τοῦ γεωργοῦ ἀποδεικνύεται δι’ ἐπισήμου βεβαιώσεως τοῦ σχετικοῦ Δημάρχου. Ἄρθρον 8. Διὰ τὸ διδόμενον κεφάλαιον θεωρεῖται ἐκ τοῦ νόμου ἐγγυητὴς καὶ ὁ Δῆμος, ἀπέναντι δὲ τοῦ Δήμου καὶ ἡ κοινότης, εἰς ἣν κατοικεῖ καὶ ἐργάζεται ὁ πιστωθεὶς γεωργός. Ἄρθρον 9. Τὰ δάνεια γίνονται διὰ 3 ἔτη. Ἐνεργοῦνται δὲ μόνον καὶ μόνον κατὰ τοὺς μῆνας 7βριον, Μάρτιον καὶ Ἰούνιον. Ἄρθρον 10. Ὁ ἐτήσιος τόκος καὶ τὸ τρίτον τοῦ χρέους εἰσπράττεται ἕκαστον 8βριον ἐπὶ τῇ αἰτήσει τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ τῶν σχετικῶν ταμιῶν καὶ εἰσπρακτόρων κατὰ τοὺς ὑπάρχοντας Νόμους περὶ τῶν καθυστερούντων ἀπαραλλάκτως· τὸ δὲ διδόμενον τῷ εἰσπράκτορι ποσοστὸν εἰσπράττεται ἀπὸ τὸν καθυστεροῦντα γεωργόν. Ἄρθρον 11. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐκ τοῦ τόκου 8%· τῶν ἀπὸ τῶν καταθέσεων τῶν γεωργῶν κρατεῖ πρὸς ὄφελος τὸ ἓν ὄγδοον· καταλογίζονται δὲ ὡς περιουσία τῆς Γεωργίας τὰ 7%. Ἄρθρον 12. Ἅμα φθάσῃ τὸ κεφάλαιον τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης εἰς 10 ἑκατομμύρια, ἡ τῶν γεωργῶν κατάθεσις τῶν 2% παύει· πάντοτε δὲ τὸ ἐκ τῶν καταθέσεων παραχθὲν θεωρεῖται ἰδιοκτησία τῆς Γεωργίας, ὁ δὲ παραγόμενος τόκος προστίθεται εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς Τραπέζης, δύναται δὲ νὰ διατεθῇ καὶ εἰς τὰς γενικὰς τῆς Γεωργίας ἀνάγκας· ἰδίως δὲ δι’ αὐτοῦ συνιστᾶται ἕδρα καθηγητοῦ τῆς Γεωργίας εἰς ἕκαστον Γυμνάσιον. Ἄρθρα ἀκροτελεύτια. Εἰς ἀπόδειξιν ἀϊδίου Ἐθνικῆς εὐγνωμοσύνης· Ἄρθρον 1. Τὰ ὀνόματα τῶν εὐεργετῶν τῆς ἀγροτικῆς Τραπέζης ἀναγράφονται χρυσοῖς γράμμασιν ἐπὶ στήλης ἐκ Πεντελικοῦ, ὑψουμένης κατὰ τὰ πρόθυρα τοῦ Ἐθνικοῦ Κοινοβουλίου. Ἐπίσης ἀναγράφονται ἐπὶ πίνακος ἀνηρτημένου εἰς ἕκαστον Δημαρχεῖον, εἰς αἰωνίαν τῶν γεωργῶν ἀνάμνησιν καὶ ἐθνικὴν εὐγνωμοσύνην. Ἑκάστην δὲ Κυριακὴν τοῦ Θωμᾶ τελεῖται μνημόσυνον εἰς ὅλας τὰς ἐκκλησίας τοῦ Κράτους ὑπὲρ τῶν κεκοιμημένων ἐξ αὐτῶν. Ἄρθρον 2. Ὅπου συστηθῇ ἕδρα καθηγητοῦ τῆς Γεωργίας, οὐδεὶς μαθητὴς ἀπολύεται τοῦ Γυμνασίου διὰ τὸ Πανεπιστήμιον, ἐὰν δὲν εὐδοκιμήσῃ κατὰ τὰς ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις ἰδίως εἰς τὸ τῆς Γεωργίας μάθημα.

§17ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Προτείνω νὰ τυπωθῇ τὸ ψήφισμα τοῦτο μετὰ τῆς ἐκθέσεως, προτείνω δὲ ὡς ἡμέραν συζητήσεως τὴν τετάρτην.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Συνέλευσις τὴν τύπωσιν αὐτῆς τῆς ἐκθέσεως;

§19ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Μάλιστα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἷς Εὐστάθιος Κοκέβης ἀπὸ τὸν δῆμον Φλεσιάδος παραπονεῖται (Θόρυβος).

§21ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ν’ ἀφήσωμεν τὰς ἀναφορὰς νὰ μεταβῶμεν εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον.

§22ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Θὰ ἀναγνώσω ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν (Θόρυβος), θὰ κάμω, Κύριοι, μίαν ἐπερώτησιν. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔπαυσε παρανόμως ἕνα εἰς τὸν Δῆμον Φλεσιάδος (Θόρυβος, ὁ ἀγορεύων καταβαίνει τοῦ βήματος).

§23ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, μολονότι πρέπει τις αἰσθανόμενος τὴν ἀθωότητά του ν’ ἀντιτάττῃ τὴν περιφρόνησιν πρὸς πᾶσαν κατ’ αὐτοῦ προσβολὴν ἢ συκοφαντίαν ἄμεσον ἢ ἔμμεσον, μολαταῦτα εἶναι περιστάσεις, καθ’ ἃς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἀξίωμα τοῦτο, διότι αἱ προσβολαὶ λαμβάνουν θέσιν εἰς δημόσια ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν ἱστορίαν μιᾶς ἐποχῆς. Χθὲς περιῆλθεν εἰς χεῖράς μου ὁ 78 ἀριθμὸς τῆς ἐφημερίδος τῆς Συνελεύσεως, ὁ περιέχων τὴν συζήτησιν τὴν λαβοῦσαν χώραν κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ Κ. Κουμουνδούρου. Ἐν τῇ ἐφημερίδι παρετήρησα μετὰ λύπης καὶ ἀπορίας, ὅτι ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Αἰγίνης, Κ. Λογιωτατίδης, εἶπε τὸ ἑξῆς· «τί ἐνόμισες ὅτι εἶναι ἡ ἀποθήκη τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς; δὲν ἐννοῶ, τί ἐννοεῖ ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος διὰ ταύτης τῆς παρατηρήσεως, καὶ ποίαν μομφὴν θέλει ν’ ἀποδώσῃ εἰς ἐμέ· διὸ τὸν παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσῃ ἐξηγήσεις, καὶ ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐξήγησις αὐτὴ μὲ ἐπιβαρύνει, παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ μὲ ἀκούσῃ ἀπολογούμενον, διότι δὲν δέχομαι νὰ διατελῶ ὑπὸ τὸ βάρος τοιαύτης κατηγορίας.

§24ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐννόησα νὰ προσβάλλω ὑμᾶς· διότι, ἐπειδὴ ἡ ἀποθήκη αὐτὴ διηρπάγη ἀπὸ τὸν μὲν καὶ ἀπὸ τὸν δέ, λέγω ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πάθουν τὸ αὐτὸ καὶ τὰ ψηφοδέλτια, τὰ ὁποῖα ἀνεδείκνυον ὑπουργὸν τὸν Κ. Κουμουνδοῦρον.

§25ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, Κύριοι, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὴν δυσχερῆ κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα, ν’ ἀφήσητε πᾶσαν ἄλλην συζήτησιν καὶ νὰ ἐπιληφθῆτε τῶν οἰκονομικῶν καὶ ἰδίως τοῦ προϋπολογισμοῦ· διότι, Κύριοι, ἐπιφέρομεν ἐλάττωσιν καὶ πληρώνομεν ἐπὶ τῇ βάσει ἐξογκωμένου προϋπολογισμοῦ· ἐπειδὴ, Κύριοι, προβλέπω κίνδυνον, καταστροφὴν, καὶ δὲν θέλω ν’ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην, δὲν θέλω νὰ διοικῶ τὴν οἰκονομίαν, τὴν ὁποίαν οὕτω πως βλέπω ῥέπουσαν εἰς τὴν καταστροφὴν, σᾶς παρακαλῶ ἢ ν’ ἀποφασίσετε νὰ σκεφθῆτε ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἢ ἄλλως νὰ δεχθῆτε τὴν παραίτησίν μου, διότι δὲν δύναμαι νὰ ὑπηρετήσω, ὅταν βλέπω, ὅτι τὸ σκάφος ῥέπει πρὸς τὴν καταστροφήν. Παντοῦ αἱ εἰσπράξεις δὲν εὑρίσκονται εἰς ἀνθηρὰν κατάστασιν, καὶ διὰ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ τόπος, καὶ διότι οἱ μῆνες αὐτοὶ εἶναι στεῖροι· παντοῦ μοῦ ζητοῦν χρήματα, παντοῦ αἱ εἰσπράξεις δὲν ἐπαρκοῦν νὰ πληρώσωμεν οὔτε τὸν στρατόν· οὕτω, Κύριοι, καὶ ἀδικίαι γίνονται καὶ ἡ ὑπηρεσία καταστρέφεται· πρέπει Κύριοι, ν’ ἀποφασίσωμεν νὰ ἐργασθῶμεν ἐπιμόνως.

§26ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κατὰ τὸ λέγειν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τοὐλάχιστον ἐγὼ αὐτὸς ἐνόησα ὅτι, ἀφοῦ ἐκάμαμεν ἐλαττώσεις ἐσόδων, ἔπρεπε νὰ προβῶμεν καὶ εἰς ἐλάττωσιν ἐξόδων, διότι ἄλλως, παρετήρησε, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς ἀνάγκας. Ἐννοεῖ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις εἰς διαφόρους κλάδους, καὶ ἐν τούτοις κάμνω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁ προϋπολογισμὸς ὑπεβλήθη εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅπως παρετήρησα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἄνευ ἐλαττώσεως· ἀλλὰ τί ἔκαμαν; εἰς πᾶν κεφάλαιον ἔλεγεν ὅσας δαπάνας περιελάμβανεν ὁ προηγούμενος προϋπολογισμὸς τῶν ἄλλων ἐτῶν, ὅλην τὴν ἐργασίαν τῆς ἐλαττώσεως ἀφῆκεν εἰς τὴν Συνέλευσιν. Φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιβάλωμεν οἰκονομίαν, ἂν αὕτη δὲν ἐπέλθῃ μὲ τὴν μελέτην τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία δύναται νὰ γείνῃ εὐστοχώτατα ἐκ μέρους τῶν ΚΚ. ὑπουργῶν καὶ οὐχὶ ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως. Ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις, πρέπει ὁ Κ. ὑπουργὸς νὰ λάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος νὰ προτείνῃ τὰς οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ γίνωσιν εἰς τὸν κλάδον του· διότι, ὅπως εἶναι ὁ προϋπολογισμός, ἂν ἔλθῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ κάμωμεν τίποτε. Διὰ τοῦτο προτείνω ὁ Κ. ὑπουργὸς νὰ ὑποβάλῃ ἄλλον προϋπολογισμὸν, τοὐλάχιστον τὸν διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§27ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὡς ἠξεύρετε, Κύριοι, ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸν προκάτοχόν μου· ὁ προκάτοχός μου εἶχε φέρει ἐλαττώσεις τινὰς, ὅσας ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπιφέρῃ καὶ ἐφήρμοσεν εἰς αὐτὸ τὸ μέρος τὸν προϋπολογισμὸν, κατήργησε θέσεις, ἔπαυσε πολλοὺς ὑπαλλήλους, ἔπαυσε 14 τελωνιακοὺς ὑπαλλήλους, ἔπαυσε γραφεῖς, γραμματεῖς ταμιῶν, δασονόμους, ὥστε κατ’ αὐτὸ τὸ μέρος ἐφηρμόσθη ὁ προϋπολογισμὸς, ὅπως τὸν ὑπέβαλεν ὁ προκάτοχός μου. Τώρα, νὰ λάβω ὀπίσω τὸν προϋπολογισμὸν, νὰ τὸν ἑτοιμάσω, ἀπαιτεῖται πολὺς καιρός. Ἡ ἐπιτροπὴ ἂς φέρῃ ὁποιασδήποτε θέλει παρατηρήσεις καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐνταῦθα δυνάμεθα νὰ φέρωμεν τὰς παρατηρήσεις μας. Παρακαλῶ ὅμως ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερον, καὶ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου νὰ διακόψητε πᾶσαν ἄλλην ἐργασίαν ἑωσοῦ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμός.

§28ΚΑΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. ὑπουργοῦ εἶναι νὰ διευκολύνῃ τὰς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς, οὐχ ἧττον φρονῶ, ὅτι ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ οἱ ἄλλοι ὑπουργοὶ δύνανται νὰ ἐφαρμόσωσι τὰ οἰκονομικὰ μέτρα ἄνευ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁ προϋπολογισμὸς δὲν τοὺς ἐμποδίζει· ὁ προϋπολογισμὸς τοῖς δίδει πίστωσιν δὲν τοὺς ἀφαιρεῖ ὅμως δικαιώματα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα, διὰ νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§30ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Μάλιστα.

§31Ρ. ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Χθὲς ἐχάσαμεν ὅλην τὴν ὥραν χωρὶς νὰ δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα· τοῦτο συμβαίνει ὅταν θέλωμεν νὰ ἐξέλθωμεν τῆς τροχιᾶς τῆς νομίμου· καὶ ἐκηρύχθη ἡ ἐκλογὴ ὄχι καθ’ ὁλοκληρίαν νόμιμος. Ἔμεινε λοιπὸν νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον εἶναι ἄκυρος, καὶ πρὸς τοῦτο ἄλλοι ἐπρότειναν δύο δήμους, ἄλλοι τέσσαρας, ἄλλοι νὰ ἐξελεγχθῶσιν ἕνας ἕνας, καὶ κατηντήσαμεν ὕστερον εἰς τὸν συμβιβασμόν· τώρα κάμνομεν προτάσεις ὁ μὲν διὰ τὸν μὲν, ὁ δὲ διὰ τὸν ἄλλον. Λέγω λοιπὸν ὅτι δὲν θὰ ἔλθωμεν εἰς πρᾶξιν εὐχάριστον, ἐὰν δὲν τρέξωμεν τὴν ὁδὸν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον· εἰς ἄλλας περιστάσεις ἴσως τότε καὶ οἱ λόγοι ἦσαν ἀναγκαῖοι καὶ ἑπομένως ἄν ποτε ἔγεινε μία παρεκτροπὴ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι πάντοτε κοινὴ εἰς ἡμᾶς. Ἐνταῦθα, Κύριοι πρέπει ν’ ἀποφασίσητε ποίους δήμους θεωρεῖτε ἀκυρωτέους, καὶ τοῦτο ὄχι κατὰ τὸ ὅλον, διότι ἠμπορῶ ἐγὼ νὰ ᾖμαι σύμφωνος διὰ τὸν ἕνα δῆμον καὶ ὄχι διὰ τὸν ἄλλον. Ν’ ἀποφανθῇ λοιπὸν ἡ Συνέλευσις δι’ ἀναστάσεως, ἔπειτα δὲ νὰ ἴδωμεν ποῖον εἶναι τὸ ἐξαγόμενον, ποῖοι ὑπάγονται εἰς τὸν κανόνα τῆς ἐξαιρέσεως. Αὐτὸ μᾶς φέρει εἰς πρᾶξιν εὐχάριστον καὶ αὐτὴν τὴν πρότασιν κάμνω.

§32ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§33ΗΛ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τότε δὲν ἔρχεται κανένας.

§34ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Ἔρχονται.

§35ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι, δὲν θέλομεν νὰ λαλήσωμεν, διότι ἀρκετὰ εἴπομεν περὶ τῆς ὑποθέσεως, ἀλλὰ νὰ εἴπωμεν τὶ πρέπει νὰ ψηφίσωμεν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τὸν λόγον, Κ. Ζέρβα.

§37ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν πρέπει, Κ. Πρόεδρε, νὰ δώσητε πρὸς κανένα τὸν λόγον.

§38ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νέα συζήτησις δὲν ἐπιτρέπεται (θόρυβος).

§39ΖΕΡΒΑΣ. Εἶχα ζητήσει τὸν λόγον καὶ θὰ εἴπω δύο λέξεις (θόρυβος).

§40ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Συνέλευσιν ἂν θέλῃ ν’ ἀκούσῃ τὸν Κ. Ζέρβαν (θόρυβος).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύο λέξεις ν’ ἀκροασθῆτε ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον, διὰ νὰ τακτοποιήσωμεν τὴν σειρὰν τῶν ἐργασιῶν μας. Εἶναι 5 πληρεξούσιοι ζητήσαντες τὸν λόγον μετὰ τὰ πρακτικὰ, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ Κ. Ζέρβας 5ος. Ἐὰν ἡ Συνέλευσις θέλῃ νὰ δώσωμεν τὸν λόγον, καλῶς.

§42ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἔπαυσεν ἡ συζήτησις καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Ἐψηφοφορήσαμεν χθὲς μίαν ἀπὸ τὰς τρεῖς γνώμας τῆς ἐπιτροπῆς περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς Λακεδαίμονος, ἥτις ἀπεῤῥίφθη, ὡς μὴ καθ’ ὁλοκληρίαν νόμιμος· ὑπολείπονται ἄλλαι δύο προτάσεις.

§44ΤΙΝΕΣ. Ἐκθέσεις.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύο ἐκθέσεις, ἡ μία ὑπογεγραμμένη ἀπὸ τρία μέλη, ἡ ἄλλη ἀπὸ ἓν μέλος. Νὰ θέσωμεν λοιπὸν εἰς ψηφοφορίαν τὴν ὑπογεγραμμένην ἀπὸ τρεῖς πληρεξουσίους.

§46ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§47ΣΑΚΕΛΛΑΡΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς νὰ εἴπω δύο λέξεις.

§48ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ δοθῇ ὁ λόγος.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡσυχία· πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν τῶν δύο γνωμῶν τῶν ἐκθέσεων τῆς ἐπιτροπῆς, ὁ Κ. Παλαμίδης ἐπρότεινε μίαν πρότασιν.

§50ΤΙΝΕΣ. Δὲν πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις αὕτη ἔχουσα οὕτω «παραδεχομένης τῆς Συνελεύσεως τὴν ἀκύρωσιν ὅσων ἐγκρίνει δήμων τῶν προτεινομένων δύω ἢ τεσσάρων, νὰ εἰσέλθουν μόνον οἱ λαμβάνοντες οὕτω τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, νὰ ἐπαναληφθῇ δὲ ἡ ἐκλογὴ διὰ τοὺς λοιπούς.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι παρεμπίπτουσα πρότασις· ἡ Συνέλευσις νὰ τὴν ψηφοφορήσῃ, ἂν τὴν παραδέχηται ἢ ὄχι· λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι ...

§52ΖΕΡΒΑΣ. Ἀσυζητητὶ δὲν ἠμπορεῖτε, Κ. Πρόεδρε, νὰ ζητήσετε τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῆς.

§53ΤΙΝΕΣ. Ὅστις θέλει ἂς τὴν παραδεχθῇ.

§54ΚΑΦΕΝΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Συνέλευσιν, Κ. Πρόεδρε.

§55ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἶναι προϊὸν συζητήσεως ἡ πρότασις αὐτή.

§56ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε ν’ ἁρπάξητε τὸ ζήτημα.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Ζέρβα, ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν· Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ· αὐτὴ εἶναι μία πρότασις παρεμπίπτουσα, ἀλλὰ τὴν ἀφίνομεν, ἀφοῦ ψηφοφορήσωμεν τὰς ἐκθέσεις.

§58ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριοι, ὅταν ψηφοφορηθοῦν αἱ ἄλλαι, τότε αὐτὴ καθίσταται περιττή.

§59ΤΙΝΕΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Συνέλευσιν, Κ. Πρόεδρε, ἂν πρέπῃ νὰ προταχθῇ ἡ ψηφοφορία αὐτῆς τῆς προτάσεως (θόρυβος).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία ν’ ἀκουώμεθα. Ἐπειδὴ ἐπαρουσιάσθησαν δύο ἀντίθετοι γνῶμαι, οἱ μὲν θέλουν νὰ προταχθῇ αὐτὴ ἡ πρότασις τῶν ἐκθέσεων, οἱ δὲ ὄχι, θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν θέλῃ νὰ προταχθῇ. Λοιπὸν, Κύριοι, οἱ θέλοντες νὰ προταχθῇ τῆς ψηφοφορίας τῶν ἐκθέσεων ἡ πρότασις αὐτὴ, νὰ σηκωθοῦν (ἀνίστανται οἱ ὀλιγώτεροι) ἀπεῤῥίφθη. Ἡ ἔκθεσις τῶν 3 μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς Οἰκονομίδου, Μελᾶ, καὶ Βατικιώτου προτείνει τὴν ἀκύρωσιν δύο δήμων Κροκεῶν καὶ Μελιτίνης· κατ’ ἀρχὰς πρέπει νὰ ψηφοφορήσῃ ἡ Συνέλευσις ἂν παραδέχηται τὴν γνωμοδότησιν αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς περὶ τῆς ἀκυρώσεως τῶν δύο δήμων καὶ κατόπιν ἐρχόμεθα εἰς τὰ πρόσωπα.

§61ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ὄχι· (θόρυβος).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι, ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν θέλει νὰ ὁμιλήσῃ.

§63Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τὴν νύκτα ταύτην ἔλαβον τηλεγράφημα ὑπὸ τῆς ἐν Κοπεγχάγῃ Ἐπιτροπῆς τῆς Συνελεύσεως, τῆς ἀποσταλείσης διὰ νὰ προσφέρῃ τὸ στέμμα τὸ Ἑλληνικὸν εἰς τὸν ἐκλεχθέντα Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναγνώσω. Ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα. Πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς μᾶς ἐκοινοποίησε σήμερον, ὅτι ἐὰν ἑκάστη τῶν Δυνάμεων ἤθελεν εἶσθαι διατεθειμένη νὰ ἐγκαταλίπῃ ὑπὲρ τοῦ πρίγκηπος Οὐϊλιέλμου τέσσαρας χιλιάδας λιρῶν στερλινῶν ἐκ τῶν 12 χιλιάδων, τὰς ὁποίας ἡ Ἑλλὰς κατ’ ἔτος πληρόνει εἰς ἑκάστην, ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις δίδει τὴν συγκατάθεσίν της; (Μία λέξις ἀνεξήγητος) εἶναι μία προίκησις προσωπικὴ καὶ ἰσοβία τοῦ βασιλέως ἐκτὸς τῆς διὰ Νόμου προσδιορισθησομένης βασιλικῆς χορηγείας. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς παρετήρησεν ὁριστικῶς, ὅτι ἡ ἀποδοχὴ εἶναι ἀδύνατος ἄνευ ἐπιφυλάξεως. Κοινοποιήσατε εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ προκαλέσατε ἀπόφασιν. —Περιμένομεν ἀνυπομόνως ὁδηγίας. —Τηλεγραφήσατε ἀμέσως.

ΚΑΝΑΡΗΣ, ΖΑΪΜΗΣ, ΓΡΙΒΑΣ.

§64ΤΙΝΕΣ. Τὶ ἐννοεῖ μὲ τὴν μετ’ ἐπιφυλάξεως ἀποδοχήν;

§65ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤ. Σᾶς ἀναγινώσκω, Κύριοι, κατὰ λέξιν τὸ τηλεγράφημα· δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὶ σημαίνει τὸ ἄνευ ἐπιφυλάξεως, διότι δὲν μοὶ δίδεται καμμία ἐξήγησις. Ἔχων ὅμως ὑπ’ ὄψιν τὴν ἑτοιμότητα καὶ τὸ ὁμόθυμον, μεθ’ ὧν ἡ Συνέλευσις ἀνεκήρυξε Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων ΓΕΩΡΓΙΟΝ τὸν Αʹ. λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ μοὶ δώσῃ τὰς ὁδηγίας διὰ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Κοπεγχάγης· ἐλπίζω δὲ ὅτι ἡ συγκατάθεσις αὐτῆς θέλει εἶναι βεβαία, καὶ διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑποβάλλω τύπον τινὰ, δι’ οὗ θέλει γνωσθῆ ἡ ἀπόφασίς σας αὕτη. Ἀναγινώσκει σχέδιον ψηφίσματος ὡς ἑξῆς. Ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως. Ἡ Συνέλευσις ἐπιτρέπει εἰς τὴν ἐν Κοπεγχάγῃ διατρίβουσαν ἐπιτροπὴν αὐτῆς τὴν σταλεῖσαν ἐκεῖσε ἵνα προσφέρῃ τὸ Ἑλληνικὸν στέμμα εἰς τὸν ἐκλεχθέντα Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων ΓΕΩΡΓΙΟΝ τὸν Αʹ. νὰ δηλώσῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν ἐξωτερικῶν τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως τῆς Δανιμαρκίας ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἑκάστῃ τῶν τριῶν Μεγάλων Εὐεργετίδων Δυνάμεων ἤθελεν εἶσθαι διατεθειμένη νὰ ἐγκαταλίπῃ ὑπὲρ τοῦ ἐκλεχθέντος Βασιλέως ὡς προσωπικὴν ἰσοβίαν προίκησιν τὸ ποσὸν τεσσάρων χιλιάδων λιρῶν στερλινῶν ἀγγλικῶν ἐκ τῶν εἰς ἑκάστην τῶν τριῶν Μεγάλων Δυνάμεων πληρωτέων ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος κατ’ ἔτος δώδεκα χιλιάδων λιρῶν ἀπέναντι τῶν ὑπ’ αὐτῶν καταβαλλομένων τόκων καὶ χρεωλύτρων τοῦ ἐθνικοῦ δανείου τοῦ Ῥοδσχὶλ, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δίδει τὴν πρὸς τοῦτο πλήρη συγκατάθεσίν της. Ἡ Συνέλευσις ἐννοεῖ ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν Β. χορηγίαν.

§66ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§67Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ τεθῇ ἡ λέξις εὐεργετίδων ἀντὶ προστατίδων.

§68ΠΟΛΛΟΙ. Ἐρωτήσατε τὴν Συνέλευσιν, Κ. Πρόεδρε.

§69ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κ. Πρόεδρε, νὰ μᾶς ἀναγνώσῃ τὸ μέρος τὸ τελευταῖον τοῦ τηλεγραφήματος.

§70ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤ. «Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς παρετήρησεν ὁριστικῶς, ὅτι ἡ ἀποδοχὴ εἶναι ἀδύνατος ἄνευ ἐπιφυλάξεως».

§71ΠΟΛΛΟΙ. Κ. Πρόεδρε, ἐρωτήσατε.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν ἂν παραδέχεται ἡ Συνέλευσις τὸ σχέδιον τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν· ὅσοι παραδέχονται.....

§73ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Εἶναι ἓν τόσον σπουδαῖον πρᾶγμα τοῦτο, ὥστε πρέπει νὰ γνωσθῇ διὰ τῆς ψήφου ἑκάστου πληρεξουσίου.

§74ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ἀναστάσεως.

§75ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Κ. Πρόεδρε, μὴ ὑπαρχούσης ἀντιῤῥήσεως, εἶναι περιττὴ ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὡς ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν κανονισμὸν, προτείνω ὅθεν τὴν δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορίαν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τάξις ἀπαιτεῖ εἰς τὴν ψηφοφορίαν, ὅταν θέλουν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, νὰ σηκόνωνται 20· ἐπειδὴ τοῦτο δὲν ἐζητήθη ἀπὸ τοσούτους (ἀνίστανται δεξιόθεν πολλοὶ τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν ζητοῦντες, ἕτεροι ἀριστερόθεν ἐγείρονται ζητοῦντες τὴν δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορίαν).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ὅλη σχεδὸν ἐζήτησε τὴν δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορίαν ἐξαιρουμένων τινῶν, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. (θόρυβος)

§78ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ. Ἐπειδὴ ἔκαμα ἐγὼ τὴν πρότασιν ταύτην καὶ ἠθέλησαν νὰ τὴν παρεξηγήσουν, τὴν ἀνακαλῶ. Ὁ σκοπός μου ἦτο καὶ εἶναι, ἐπειδὴ βλέπω τὴν Συνέλευσιν πλήρη, ἐπειδὴ πιστεύω, ὅτι εἴμεθα ἄνω τῶν διακοσίων, ἐνόμισα ὀρθὸν, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ φωνὴ νὰ εἰπῇ ὄχι, νὰ φανῇ ἀναφανδὸν, ὅτι ὑπάρχει παμψηφία πραγματικὴ, διότι ἐνδέχεται κανένας νὰ ξεχάσῃ νὰ σηκωθῇ. Ἐπειδὴ ὅμως ἤδη ἐδηλώθη διαφοροτρόπως ἡ διάθεσις ὅλων, δὲν ἀντιλέγω εἰς τὸ νὰ γίνῃ δι’ ἀναστάσεως.

§79ΠΟΛΛΟΙ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ εἴμεθα ὁμόφωνοι, ἐρωτήσατε. (Συγχρόνως ἐγείρονται ἅπαντες ἀνεξαιρέτως, χειροκροτήματα ῥαγδαῖα καὶ ἐπευφημίαι).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη παμψηφεὶ τὸ ψήφισμα περὶ τῶν 12 χιλιάδων λιρῶν στερλινῶν.

§81ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Νὰ σταλῇ ἀμέσως τηλεγράφημα εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν ἐκλογήν. Τρία μέλη τῆς ἐπιτροπῆς προτείνουν τὴν ἀκύρωσιν τῶν δύο δήμων Μελιτίνης καὶ Κροκεῶν. Ἄλλο ἕν προτείνει τὴν ἀκύρωσιν αὐτῶν τῶν δύο δήμων, καθὼς καὶ ἄλλων τριῶν ἀκόμη Οἰνοῦντος, Γερόνθρων καὶ Τρινάσου. Λοιπὸν θὰ θέσωμεν εἰς ψηφοφορίαν χωριστὰ ἕκαστον Δῆμον.

§83Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ. Θὰ τεθοῦν τὰ δύο ζητήματα μαζῆ, καθὼς ἀπεφασίσαμεν χθές. (θόρυβος)

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν δι’ ἀναστάσεως. (θόρυβος)

§85ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ. Λέγω ὅτι δὲν πρέπει, καθὼς εἴπατε χθὲς, δὲν πρέπει νὰ ἑνωθοῦν δύο ζητήματα ἀπ’ ἀλλήλων καθαρῶς διακεκριμένα. Πρῶτον καὶ πρὸ πάντων πρέπει νὰ ἴδωμεν ποίων δήμων αἱ ἐκλογαὶ εἶναι ἄκυροι, ὅταν δὲ ἀποφασισθῇ πόσαι ἐκλογαὶ εἶναι ἄκυροι, θὰ ἴδωμεν ποῖοι λαμβάνουν τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, αὐτοὶ εἶναι τότε αὐτοδικαίως πληρεξούσιοι, χωρὶς ν’ ἀναγκασθῶμεν νὰ κάμωμεν συμβιβασμούς. Ἐὰν μείνουν καί τινες μὴ λαμβάνοντες ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, ἔρχεται τὸ δεύτερον ζήτημα. (θόρυβος)

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς προτείνονται πέντε δῆμοι ὡς ἄκυροι· τόρα εἶναι ἡ γνώμη τῆς δευτέρας ἐκθέσεως τριῶν μελῶν θελόντων τὴν ἀκύρωσιν δύο δήμων, καὶ ἄλλο ἕν θέλει τῶν 5 δήμων. Τὸ προεδρεῖον θεωρεῖ δίκαιον νὰ ψηφοφορήσωμεν ἕνα ἕκαστον δῆμον χωριστά. (θόρυβος)

§87ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι. (θόρυβος)

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέτω τὸ ζήτημα. Οἱ θεωροῦντες ἄκυρον τὴν ἐκλογὴν τῶν πέντε δήμων νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Δὲν παρεδέχθη. (θόρυβος)

§89ΔΑΓΡΕΣ. Πρὸ ὀλίγου, Κύριοι, ἐκαθαρίσθη τὸ ζήτημα· ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν ἂν ἦναι ἄκυροι οἱ 5 δῆμοι· καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἔλθῃ δεύτερον ζήτημα· τοῦτο πρόκειται ἐπὶ τοῦ ἤδη μέλλοντος νὰ ψηφισθῇ ζητήματος.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς τῶν τριῶν μελῶν, ὅσοι θέλουν τὴν ἀκύρωσιν τῶν 2 δήμων Κροκεῶν καὶ Μελιτίνης θὰ εἴπωσι ναὶ, ὅσοι δὲν θέλουν θὰ εἴπωσιν ὄχι. Ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.

§91ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. (θόρυβος) Δὲν ἐνοήσαμεν τὸ θέμα.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ἡ γνωμοδότησις τῶν 3 μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπρότεινεν ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῶν δύω δήμων Κροκεῶν καὶ Μελιτίνης δὲν εἶναι ἔγκυρος. Τόρα τινὲς λέγουν ὅτι θὰ πέσωμεν εἰς ἀντίφασιν, ἂν παραδεχθῶμεν ὡς ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν τῶν δύο δήμων, ὡς πρὸς τὴν χθεσινὴν ἐπιψήφισιν ὅτι ἡ ἐκλογὴ ὁλόκληρος δὲν εἶναι ἔγκυρος. (θόρυβος).

§93ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Μὴ σᾶς τρομάζῃ ἡ ἀντίφασις τῆς Συνελεύσεως, ἡ Συνέλευσις εἶναι ἐλευθέρα νὰ πέσῃ εἰς ἀντίφασιν. (θόρυβος)

§94ΜΙΛΗΣΗΣ. Μὴ δίδετε, Κύριοι, σημασίαν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὴν κρίσιν δὲν εἶναι ὀρθή· ἂν ἡ Συνέλευσις εἴπῃ ὅτι εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ δὲν θὰ εἰπῇ, ὅτι ἀντιφάσκει εἰς ἑαυτὴν, διότι μένει ἡ πρότασις περὶ ἑνὸς δήμου. (θόρυβος)

§95ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πρότασις. (θόρυβος δεξιὰ) ἐπικαλοῦμαι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως.

§96ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δὲν εἶναι, Κύριοι, ἀνάγκη νὰ μάθωμεν τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θέλει προκύψει· ἂν ἔχωμεν ἀνεξαρτησίαν φρονήματος, τί σᾶς χρειάζεται νὰ μάθητε ἂν θὰ εἰσέλθῃ ὁ Κώστας ἢ ὁ Παῦλος; (θόρυβος ἀριστερά)

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκροασθῆτε, Κύριοι, τί θὰ ψηφοφορήσητε, ὅσοι θέλουν τὴν ἀκύρωσιν τῶν δύο δήμων θὰ εἴπωσι ναὶ, ὅσοι δὲν θέλουσι θὰ εἴπωσι ὄχι.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 200. Παρεδέχθη τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τῶν Δήμων Μελιτίνης καὶ Κροκεῶν διὰ ψήφων 113 κατὰ 86, ἀρνηθέντος ἑνός. Δόσατε ἀκρόασιν διὰ νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συνέχειαν τῶν ἐργασιῶν μας· τὸ προεδρεῖον δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ εἴπῃ ποῖοι εἰσέρχονται· λάβετε τὴν καλοσύνην νὰ μελετήσητε καὶ νὰ προτείνητε.

§99ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἓν μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ τί ἀποτέλεσμα ἐπέρχεται.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Οἰκονομίδη, θέλεις νὰ ὁμιλήσῃς;

§101ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε νὰ προταχθῇ ἡ ψηφοφορία τῶν διαφόρων γνωμῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ ἀκολούθως νὰ ἔλθῃ ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Θεοφίλου.

§102ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι, ἀπεῤῥίφθη αὐτή. Ὁ Κύριος Βατικιώτης ἀναγινώσκει ἓν μέρος τῆς ἐκθέσεως, δι’ οὗ καταφαίνεται ποῖοι ἔχουν τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν.

§103ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἐκ τῆς παρατηρήσεως, ὅτι μόνον τρεῖς ἔχουν τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν κατὰ τὴν γνωμοδότησιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐφρόντισα νὰ κάμω καὶ ἐγὼ ἕνα ὑπολογισμὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προτάσεως τοῦ ὅτι θὰ ἀκυρωθῶσιν οἱ Δῆμοι διὰ νὰ ἴδω ποῖον ἔρχεται τὸ ἀποτέλεσμα. Καθ’ ἕνα πίνακα, τὸν ὁποῖον ἔχω ἐδῶ, ψηφοφορήσαντες φαίνονται 7085, μετὰ τὴν ἀκύρωσιν τῶν δύω Δήμων Μελιτίνης καὶ Κροκεῶν. Ὁ Δῆμος Μελητίνης ἔχει ἀριθμὸν ψηφοφόρων φαίνεται τοὐλάχιστον κατὰ τὸν κατάλογον, 932· ὁ δὲ πληθυσμὸς ὁλόκληρος αὐτοῦ τοῦ Δήμου εἶναι 2,428. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι Δῆμος, κατ’ οὐσίαν ἐξετάζων τὸ πρᾶγμα, ὄχι καθὼς φέρονται οἱ κατάλογοι, Δῆμος, ἔχων 2428 ψυχὰς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ περισσοτέρους τῶν 500 ψηφοφόρων. Ὁ Δῆμος Κροκεῶν παρουσιάζεται ὡς ἔχων πληθυσμὸν 2623 καὶ ἐν τοσούτῳ ὡς ἔχων ψηφοφόρους 1200· καὶ τοῦτο κατ’ οὐσίαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ περισσοτέρους, εἰμὴ 524· 1 πρὸς 5, αὐτὸς εἶναι ὁ ὅρος, ὅστις εἶναι παραδεδεγμένος, οἱ δύω δῆμοι αὐτοὶ δὲν ἔχουν πραγματικοὺς ψηφοφόρους εἰμὴ 1010· προστιθεμένων αὐτῶν εἰς τοὺς 7085, ὁ ἀριθμὸς τῶν ὅλων ψηφοφόρων ἀνέρχεται εἰς 8095· ὥστε αἱ ψῆφοι τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας συνίστανται εἰς 4048. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ὑπολογισμοῦ ἔρχονται, ἔχοντες τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, ὁ Κοπανίτσας μὲ 4381 ψήφους, ὁ Κορφιωτάκης μὲ 4473, ὁ Μαυρομιχάλης μὲ 4375, ὁ Μελετόπουλος μὲ 4138, ὁ Λεώπουλος μὲ 4089 καὶ ὁ Βαλασόπουλος μὲ 4184· ὥστε κατ’ αὐτοὺς τοὺς ὑπολογισμοὺς ἀμφότεροι αὐτοὶ οἱ 6 ἔχουν τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, σχετικῶς πλειονοψηφοῦντες ἔρχονται ἐκ τῆς πρώτης μερίδος τοῦ Κορφιωτάκη ἔχων τὰς περισσοτέρας ψήφους ὁ Βαρβιτσιώτης μὲ 3574, ἐκ δὲ τῆς ἄλλης μερίδος ὁ Μανουσάκης μὲ 3282. Ἀφοῦ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀποτελέσματα, νομίζω, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ προτιμωτέρα γνώμη.

§104ΘΕΟΦΙΛΟΥ. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς, τοὺς ὁποίους ἔκαμα μετὰ πολλῶν ἄλλων συναδέλφων, εἶναι Δ. Μαυρομιχάλης, Κοπανίτσας καὶ Κορφιωτάκης ἀφ’ ἑνός· σχετικῶς δὲ πλειονοψηφήσαντες εἶναι Λεώπουλος, Βαλασόπουλος, Βαρβιτζώτης, Ξύδης καὶ Μανουσάκης.

§105ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀμφιβολία, ὅτι ὁ καθεὶς ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς εἶχε τὰς συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας· λέγω, ὅ,τι ἀπεφασίσθη εἶναι ἱερὸν, ἀλλὰ νὰ γείνῃ διὰ μιᾶς ἄλλης προστασίας, εἴτε τὸ προεδρεῖον νὰ ἐξελέγξῃ αὐτὸ, εἴτε 3 ἄλλα μέλη.

§106ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Ὅλοι γνωρίζομεν, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ὀρθὰ καὶ καθαρὰ, ὅτι τρεῖς ἐκ τῆς ἐκλογῆς Σπάρτης ἔχουν τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν· παρεδέχθημεν τὴν ἀκύρωσιν τῶν δύω Δήμων, τοὐτέστι τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία σύγκειται ἐκ τῶν ἀξιοτίμων Κυρίων Μελᾶ, Οἰκονομίδου καὶ Βατικιώτη. Δὲν ἀγνοοῦμεν ἐπίσης, ὅτι δὲν τὸ λέγω διὰ νὰ προσβάλλω κᾀνένα ἀπὸ τὰ ἄλλα μέλη, ἀλλ’ ὅτι διῃρέθησαν, ὡς εἶπε καὶ ὁ Κύριος Παλαμίδης καὶ ἀναχωροῦν ἐκ συμπαθειῶν. Ἡ δικαιοτέρα λοιπὸν ἀπόφασις καὶ γνωμοδότησις, φρονῶ, ὅτι εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν 3 μελῶν, ἥτις παραδέχεται ὅτι τρεῖς ἔχουν τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν. Θέλετε λοιπὸν, δυοῖν θάτερον, ἢ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν κατὰ γράμμα τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἢ νὰ παραδεχθῶμεν καὶ τοὺς σχετικῶς καὶ τοὺς ἀπολύτως πλειονοψηφήσαντας, ἢ νὰ παραδεχθῶμεν τρεῖς, καὶ τοὺς ἄλλους νὰ παραπέμψωμεν εἰς νέαν ἐκλογήν. Ἡ γνώμη μου εἶναι αὐτή· νὰ παραδεχθῶμεν τοὺς τρεῖς ἀπολύτως πλειονοψηφήσαντας, τοὺς δ’ ἄλλους νὰ παραπέμψωμεν εἰς νέαν ἐκλογήν.

§107ΤΙΝΕΣ. Ναὶ, ναί.

§108ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§109ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε.

§110ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§111ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, δύω λέξεις θὰ εἴπω περὶ τοῦ σημείου, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἤδη τὸ ζήτημα. Ἀφ’ οὗ ἡ Συνέλευσις, Κύριοι, παρεδέχθη διὰ τῆς τελευταίας ψηφοφορίας, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ δύω Δήμων εἰσὶν ἄκυροι, μένει νὰ ἐξετασθῇ ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα ἐκ τῆς ψηφοφορίας ταύτης· τὸ πρῶτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετασθῇ, εἶναι τοῦτο· ἀκυρουμένων τῶν δύω δήμων, ἔχει τις τῶν ὑποψηφίων τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, ναὶ ἢ ὄχι; πρῶτον ζήτημα· ἅμα ἔχῃ ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν εἶναι αὐτοδικαίως πληρεξούσιος, δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος περὶ συμβιβασμοῦ ὡς πρὸς τὰ πρόσωπα ταῦτα. Ἐὰν δὲ προκύψῃ ὅτι ὑπάρχουσι πληρεξούσιοι μὴ λαβόντες τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, γεννᾶται ὡς πρὸς αὐτοὺς τὸ ζήτημα τί πρέπει νὰ κάμωμεν; θὰ δεχθῶμεν τοὺς σχετικῶς πλειονοψηφήσαντας ἢ θὰ παραπέμψωμεν αὐτοὺς εἰς δευτέραν ἐκλογήν; Λοιπὸν, Κύριοι, ἐπαναλαμβάνω καὶ προτείνω ν’ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις, ἐάν τινες ἐκ τῶν ὑποψηφίων καὶ τίνες ἔχωσι τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν· ἐὰν ἀποφασισθῇ, ὅτι τὴν ἔχουν, αὐτοὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ παρακαθήσουν καὶ νὰ δώσουν ψῆφον, διότι εἶναι πληρεξούσιοι· δεύτερον τί θὰ γείνῃ ὡς πρὸς τοὺς σχετικῶς πλειονοψηφήσαντας;

§112ΒΑΣΟΣ. Κύριοι! Θέλετε ν’ ἀποφασίσητε κατὰ δικαιοσύνην; Κἀνένας δὲν πρέπει νὰ ἐμβῇ μέσα κατὰ νόμον, καὶ ὁ λόγος μου εἶναι αὐτός. Ὁ τελευταῖος ἔχει 3222, αἱ ἀκυρούμεναι ψῆφοι 2218, ἐὰν προστεθῶσιν εἰς τὸν τελευταῖον, ὑπερβαίνει τὸν πρῶτον αὐτὸς (θόρυβος). Κύριοι, ὅπου ὁμιλοῦν οἱ ἀριθμοὶ, τὰ λόγια εἶναι πτώχια.

§113ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. 2400 ψυχαὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν 1200 ψηφοφόρους;

§114ΒΑΣΟΣ. Ὁ κατάλογος εἶναι ὁριστικὸς, κατὰ συνέπειαν ὀφείλομεν νὰ τὸν πιστεύσωμεν· δὲν θέλετε τὸν κατάλογον; πάρετε τὸν λογαριασμὸν τοῦ Κ. Οἰκονομίδου, πάλιν ἐπηρεάζεται τὸ ἀποτέλεσμα. Θέλετε νὰ πάρετε μόνον τὰς ψήφους τῶν καλπῶν; πάλιν ἐπηρεάζεται. Λοιπὸν ἂς μὴ φωνάζουν, ὅτι οἱ τρεῖς πρέπει νὰ ἔμβουν μέσα, διότι δὲν εἶναι δίκαιον. Κατὰ δικαιοσύνην κἀνένας δὲν πρέπει νὰ ἔμβῃ... Ἐκυρώθησαν εἰς τοὺς ἔχοντας ὀλιγωτέρας ψήφους 3222 ἀπὸ τὴν ἀπόφασίν σας τὴν τελευταίαν; Ἐὰν θέλετε νὰ προστεθοῦν 2212 ὑπερβαίνει πάλιν τὸν πρῶτον. Θέλετε νὰ προσθέσητε 1640; πάλιν ὑπερβαίνει τὸν πρῶτον· ἄρα δικαιοῦται ὁ τελευταῖος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἐδῶ μέσα νὰ εἴπῃ «μὲ ἀδικεῖτε» καὶ ἔχει πολὺ δίκαιον, διότι ἔχω τὴν τόλμην ἐγὼ, ὁ ἔχων ὀλιγωτέρας ψήφους, νὰ εἴπω· «Κύριοι, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἀνταγωνιζόμενος μὲ τοὺς ἄλλους θὰ πάρω αὐτὰς τὰς ψήφους». Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τοῦ εἰπῆτε ὄχι. Ἀπατῶνται οἱ ὑποστηρίζοντες, ὅτι οἱ τρεῖς πρῶτοι οἱ λαχόντες τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας εἶναι πληρεξούσιοι. Ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι, διότι τῆς ἀκυρώσεως ἕνεκεν τὸ ἀποτέλεσμα ἐπηρεάζεται. Ἐγὼ προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἡ ἐπαρχία δὲν πρέπει νὰ ὑποστῇ τρίτον ἀγῶνα. Εἰς τοὺς λέγοντας περὶ δικαιοσύνης λέγω· ἐὰν θέλετε δικαιοσύνην, τοὺς ἐκβάλλομεν καὶ τοὺς 8 ἔξω.

§115ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν προλαλήσαντα Κ. Βάσον· νομίζω ὅτι ἐκ νέου ἡ ἐπαρχία τῆς Λακεδαίμονος δὲν πρέπει νὰ ὑποστῇ τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα· διότι ὡς ἔμαθον—δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω καλῶς—ὡς ἔμαθον, προσεφέρθησαν κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην θύματά τινα. Διὰ νὰ λείψῃ λοιπὸν ἀπὸ αὐτὸν τὸν νέον ἀγῶνα ἡ ἐπαρχία, προτείνω μίαν πρότασιν συμβιβαστικὴν κατ’ ἐμὲ «Οἱ πλειονοψηφήσαντες ἐξ ἀμφοτέρων τῶν διαγωνισθέντων μερῶν 4, καὶ 4, νὰ γείνουν παραδεκτοί.»

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μία τοιαύτη πρότασις εἶναι ἡ τοῦ Κ. Θεοφίλου. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Θεοφίλου. «Ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἀκυροῦσα τὰς ἐκλογὰς τῶν Δήμων Κροκεῶν καὶ Μελιτίνης θεωρεῖ ὡς νομίμους πληρεξουσίους τῆς ἐπαρχίας Σπάρτης τοὺς Κυρίους Λεων. Μαυρομιχάλην, Ἀναστ. Κορφιωτάκην, Σ. Κοπανίτσαν, Ν. Μπαρμπιτζιώτην, Ν. Λεώπουλον, Ι. Ξύδην, Ν. Βαλασσόπουλον καὶ Δ. Μανουσάκην.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (θόρυβος). Ἐξ ὅσων συνεζητήθησαν ἀπὸ χθὲς ἀκόμη εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν ἔλαβον ἀφορμὴν διάφοροι πληρεξούσιοι καὶ ἔχομεν 12 προτάσεις ἐδῶ, ἢ πρέπει ν’ ἀναγνώσωμεν τὰς προτάσεις αὐτὰς καὶ ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις, ποίαν νὰ παραδεχθῇ, ἢ νὰ γίνῃ μία νὰ τὰς συμβιβάσῃ (θόρυβος).

§118ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐξ ὅσων ἐνόησα ἡ Συνέλευσις ἔχει τὴν ἀπόφασιν, ὅτι ἡ ἐπαρχία δὲν πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς τρίτον ἐκλογικὸν ἀγῶνα (θόρυβος). Οἱ τρεῖς μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀδιαφιλονείκητοι. Λοιπὸν διὰ τὶ νὰ ἐκτεθοῦν εἰς τρίτον ἀγῶνα;

§119ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κύριοι! ὁμολογῶ, ὅτι, ὅτε ἤκουσα κατὰ πρῶτον τὴν γνώμην τοῦ Κ. Βάσου, μοὶ ἐφάνη ὀλίγον παράδοξος, ἀλλὰ βασανίσας αὐτὴν εὑρίσκω, ὅτι ἔχει πληρέστατον δίκαιον. Τί σᾶς λέγει; Ἐὰν ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογὴ, δύνανται οἱ ἀποτυχόντες νὰ λάβουν τὴν ὁλοψηφίαν τῶν δύο δήμων, καὶ εἰς τοιαύτην περίστασιν ἐκεῖνοι, ὅπου θὰ φέρωμεν σήμερον ὡς πλειονοψηφοῦντας, δὲν εἶναι, θὰ ᾖναι οἱ μέλλοντες νὰ λάβουν τὰς ψήφους ἐκείνων τῶν δήμων. Πρέπον λοιπὸν καὶ δίκαιον εἶναι νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν δύω Δήμων. Θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι θὰ ἐκθέσωμεν τὴν Ἐπαρχίαν εἰς νέον ἐκλογικὸν ἀγῶνα, ὅτι θύματα θὰ πέσουν. Οὐδὲν θῦμα ἔπεσε κατὰ τὴν ἐκλογὴν. Κύριε Ῥοντίρη, εἴπετέ μας ἂν ἔλαβε χώραν τὸ τοιοῦτον, ἤμην τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ σᾶς λέγω, οὔτε οὐδὲν θῦμα ἔπεσε.

§120ΖΕΡΒΑΣ. Ὁ Ὑπομοίραρχος.

§121ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ὄχι· εἶναι ἄσχετος ὁ φόνος αὐτοῦ ἀπὸ τὰ ἐκλογικά· λοιπὸν ποῦ αὐτοὶ οἱ φόνοι; δύω Δήμων ἐκλογαὶ πρόκειται νὰ γείνουν. Ἂς διατάξωμεν τὴν ἐπανάληψιν, καὶ οὐδεὶς νὰ εἰσέλθῃ μέχρις οὗ γείνῃ.

§122ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§123ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Μετὰ τὴν ἀκύρωσιν τῶν δύω Δήμων ἔρχεται ὡς φυσικὴ συνέπεια ἡ γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς, φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἀφοῦ προτάσει τῆς ἐπιτροπῆς ἠκυρώσαμεν τοὺς δύω Δήμους, κατὰ τὴν πρότασιν αὐτὴν, θὰ παραδεχθῶμεν τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα προτείνουν (θόρυβος).

§124ΔΑΓΡΕΣ. Συνιστῶ τοῦτο εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἡ ὁποία προσκαλεῖται ἤδη ν’ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ ἀποτελέσματος. Λέγουν, ὅτι δὲν ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν νὰ καθιερώσῃ νέαν ἀρχὴν, ζητοῦμεν νὰ σκεφθῇ καὶ ν’ ἀποφασίσῃ, ὅπως ἀπεφάσισε καὶ εἰς ἄλλας ἐκλογάς. Ἐὰν ἐπρόκειτο ν’ ἀποφασίσῃ πρώτην ἤδη φορὰν περὶ τῆς πρώτης ἐκλογῆς τῆς Λακεδαίμονος, καὶ ἐγὼ ἤθελον πολεμήσει αὐτὴν, ἀλλ’ ἀφοῦ ἅπαξ ἠκυρώσατε αὐτὴν, ἀφοῦ ἀπὸ τότε μέχρι τῆς χθὲς ἠνοίχθησαν πολλοὶ τάφοι (θόρυβος).

§125ΠΟΛΛΟΙ. Ψεῦδος, οὐδείς.

§126ΔΑΓΡΕΣ. Παρακαλῶ τὸν Κύριον Νομάρχην νὰ μοῦ εἴπῃ, ἐὰν ὁ Ὑπομοίραρχος δὲν ἐφονεύθη κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἐκλογῶν.

§127ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Λέγω ἐπισήμως ὡς τότε Ὑπουργὸς, ὅτι ὁ Νομάρχης ἔγραψεν ἐπισήμως, ὅτι ἐφονεύθη διὰ παλαιὰ πάθη, καὶ ὄχι ἕνεκα τῆς ἐκλογῆς.

§128ΔΑΓΡΕΣ. Ὑποθέσατε διὰ μίαν στιγμὴν, ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος ὑπάρχει· ἰδοὺ γράμμα, διὰ τοῦ ὁποίου βεβαιοῦνται οἱ φόνοι (θόρυβος).

§129Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Λέγουν, οἱ Κύριοι, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ διεξήχθησαν ἡσύχως· ἐγὼ ἤμην εἰς τὴν Σπάρτην κατὰ τὴν πρώτην διεξαγωγὴν τῆς ἐκλογῆς, τρομερώτερον θέαμα δὲν ἦτο. (θόρυβος).

§130ΠΟΛΛΟΙ. Κατὰ τὴν πρώτην, μάλιστα. (θόρυβος).

§131ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν θέλω νὰ καθιερώσητε νέαν ἀρχὴν, ἐὰν πάρητε τοὺς 3 ἀπολύτως πλειοψηφήσαντας, πρέπει νὰ πάρητε καὶ τοὺς 5 τοὺς σχετικῶς πλειοψηφήσαντας, ὅπως ἐκάματε εἰς τὴν Καρυστίαν, εἰς τὸ Ἄργος, καὶ μοῦ φαίνεται καὶ εἰς τὴν Μεγαρίδα, ὡς τοιοῦτοι λοιπὸν, κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ Κυρίου Θεοφίλου, παριστῶνται ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους διὰ τῆς προτάσεώς του συνιστᾷ· Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις αὕτη (θόρυβος).

§132ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριοι, καθ’ ἡμέραν λαμβάνομεν μέτρα ἔκτακτα κατὰ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Ὄθωνος, καὶ μόλα ταῦτα ἐρχόμεθα σήμερον διὰ τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας κάμνομεν, νὰ ὑπηρετήσωμεν τὸν Ὄθωνα (θόρυβος). Ἐὰν παραδεχθῶμεν ὁποιονδήποτε συμβιβασμὸν, οἱ Πληρεξούσιοι, τοὺς ὁποίους θὰ εἰσάξωμεν ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως, δὲν θὰ ᾖναι ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ. Πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν δύω δήμων· (θόρυβος). Κύριοι! κατηγοροῦν καὶ ἡμᾶς, ὅτι ἤλθομεν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὸ λέγουν, τοὺς τυφλώττει τὸ πάθος, χωρὶς νὰ ἐνθυμοῦνται τὰς περιστάσεις· (θόρυβος).

§133ΗΛΙΑΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ ἐπανάληψις τῆς ἐκλογῆς εἰς τὴν Λακεδέμονα θὰ ἀφήσῃ ἄνευ πληρεξουσίων τὴν Λακεδαίμονα, διότι θὰ τελειώσῃ μετὰ δύω μῆνας, καὶ ἀμφιβάλλω ἂν μετὰ δύο μῆνας θὰ ἔχῃ ἐργασίαν ἡ Συνέλευσις. Κύριοι, ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ, ὅτι εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Οἰτύλου ἐπέμενον ἐγὼ νὰ τὴν κηρύξῃ ἡ Συνέλευσις ὡς ἄκυρον, διότι δὲν ἐνηργήθη ἐκλογὴ εἰς τοὺς περισσοτέρους δήμους, ἐνῷ εἶχον τὸ συμφέρον νὰ ἐπικυρωθῇ, καθόσον οἱ πληρεξούσιοι ὅλοι ἦσαν συγγενεῖς μου· ἐνδιαφερόμενος ὅμως εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Συνελεύσεως δὲν ἤθελον νὰ περάσῃ ἡ ἐκλογὴ διὰ συμφωνίας, καὶ μολαταῦτα ἡ Συνέλευσις ἐναντίον τῆς αἰτήσεώς μου καὶ τοῦ νόμου τὴν ἐπέρασε, κρατήσασα ἐξ ἀμφοτέρων τῶν μερῶν πληρεξουσίους· ἀφοῦ ἅπαξ ἔλαβεν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ἡ Συνέλευσις, ὀφείλει καὶ ἤδη νὰ θεωρήσῃ ὡς μεγαλητέραν παρανομίαν τὴν ἐξαίρεσιν ἀντιπροσώπων ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν, παρὰ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Ἐπειδὴ γνωρίζω τὰ πρόσωπα, ἅτινα ἀπολαμβάνουν τὴν ἀγάπην τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, ὁποῦ ἀνήκουν εἰς τὸν αὐτὸν δῆμον, ἀκούσατε παρακαλῶ ποῖα εἶναι, καὶ δεχθῆτε αὐτὰ ὡς πληρεξουσίους· (θόρυβος). Ἠξεύρετε, ὅτι ἡ ἐπαρχία αὐτὴ εἶναι μία ἀπὸ τὰς καλλιτέρας τῆς Ἑλλάδος· (θόρυβος). Μὴ θέλετε νὰ ἦσθε ἀντιφατικοὶ κατὰ τῶν ἀποφάσεών σας· ἠξεύρετε, ὅτι ἡ ἐκλογὴ Οἰτύλου ἐπέρασε διὰ συμφωνίας.

§134ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ. Κύριοι! Διὰ νὰ ἐκπληρώσω ἔργον εὐσυνειδησίας ἔρχομαι ἐκ δευτέρου ἐνταῦθα διὰ νὰ σᾶς ἐξηγήσω ὑπὸ ποῖον πνεῦμα ἐσκέφθη ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Ἡ ἐπιτροπὴ πρὸ πάντων εἶχε πρὸ ὀφθαλμῶν πῶς νὰ μὴ ἀκυρώσῃ αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν, διότι προέβλεπεν, ὅτι μία ἐπανάληψις αὐτῆς καὶ τὴν ἐπαρχίαν ἤθελε καθυστερήσει τῆς ἀντιπροσωπείας, καὶ ἴσως δυστυχήματα ἤθελεν ἐπιφέρει. Ἐφρόντισε λοιπὸν, ὥστε ὅσας ἐνδείξεις καλπονοθεύσεως παρίστανον οἱ ἐπιτυχόντες δὲν τὰς ἐλάμβανεν ὑπὸ αὐστηρὰν ἐξέτασιν, διότι, σᾶς εἶπον, ἐνεπνέετο ἀπὸ αἴσθημα ἐπιεικείας πρὸς τὴν ἐκλογὴν, καὶ ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ, κατ’ αὐστηρὸν δίκαιον, ἐφήρμοζε τὰς ἐνστάσεις, ἴσως δὲν ἤθελεν ἀκυρώσει μόνον δύω δήμους, ἀλλὰ τέσσαρας. Ἰδίως δὲ οἱ δῆμοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠκυρώθησαν φέρουσι ψήφους ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων, ἐὰν ἠκυρόνοντο αὐτοὶ, δὲν ἤθελεν εἶσθαι αὐτὴ ἡ σειρὰ, ἡ ὁποία εἶναι σήμερον εἰς τὴν ἔκθεσιν, ἤθελον εἶναι ὀλιγώτεραι τῶν ἐπιτυχόντων, καὶ περισσότεραι τῶν ἀποτυχόντων. Ἐὰν λοιπὸν ἀφήσητε κατὰ μέρος τοὺς τύπους, καὶ θελήσητε νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογὴ, ἀλλὰ νὰ λάβητε ἐκ τῶν σχετικῶς πλειονοψηφούντων, τότε νομίζω, ὅτι ἔργον εὐσυνειδησίας καὶ ἀκριβοῦς δικαιοσύνης θὰ πράξητε, ἐὰν θελήσητε νὰ διανέμητε μεταξὺ τῶν ὀκτὼ τὰς ψήφους καὶ νὰ λάβητε ἐξ ἑκατέρων τέσσαρας.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, πολλοὶ φωνάζουν ὅτι ἐφωτίσθησαν. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν· ὅσοι ἐφωτίσθησαν νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. Δύω τινὰ ἐξήχθησαν ἐκ τῆς συζητήσεως· ἡ μία γνώμη εἶναι συμβιβαστικὴ, ἡ δευτέρα γνώμη εἶναι νὰ γείνῃ νέα ἐκλογὴ εἰς τοὺς δύω δήμους καὶ νὰ μὴ εἰσέλθῃ οὐδεὶς πληρεξούσιος, πρὶν ἀποπερατωθῇ ἡ ἐκλογή. Οἱ παραδεχόμενοι....

§136ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· (θόρυβος).

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θέλοντες τὴν ἐπανάληψιν τῆς ψηφοφορίας τῶν δύω δήμων, καὶ τὴν μὴ παραδοχὴν κἀνενὸς μέχρι τοῦδε πληρεξουσίου τῆς Λακεδαίμονος, λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ θέλοντες τὴν ἐπανάληψιν λέγουσιν ὄχι. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε, Κύριοι, τὸ ἀποτέλεσμα· ἐψηφοφόρησαν τὸ ὅλον 183· 92 εἶπον ναί· 90 εἶπον ὄχι· εἷς ἠρνήθη ψῆφον· ὥστε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας εἶναι ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς καὶ δὲν εἶναι δεκτὸς οὐδεὶς ἐκ τῶν πληρεξουσίων ἐκείνων. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις· (ὥρα 2½ μ. μ.).

Ὁ Προεδρεύων Πρεσβύτερος

Δ. ΚΡΙΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς. Α. Σωμάκης.