1863.03.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΞΕʹ.

Τῆς 8 Μαρτίου 1863.

(Παρασκευή).

(ὥρα 11 καὶ ½ Π. Μ.)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ὁ Πρόεδρος κηρύττει τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως καὶ ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν τῆς προτεραίας· μετὰ δὲ τὴν ἀνάγνωσιν αὐτῶν ὁρκίζεται ὁ Πληρεξούσιος Θρακοβουλγάρων Κύριος Δ. Λεβίδης. Ἐνταῦθα ὁ Πρόεδρος ὑποβάλλει διαφόρους ἀναφορὰς εἰς τὴν Συνέλευσιν, αἵτινες παραπέμπονται εἰς τὰς οἰκείας ἐπιτροπάς.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρὸς τούτοις ἀναφορὰ τοῦ Δημητρίου Κοκέβη ἐκ Φλεσιάδος, ζητοῦντος νὰ σταλῇ ἀπόσπασμα εἰς τὸν δῆμόν του πρὸς πρόληψιν ἐγκλημάτων ἐκ μέρους ταραχοποιῶν τινων. Θὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν.

§2ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ δῆμος τῆς Φλεσιάδος εἶναι εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Τριφυλίας· καθ’ ἃ γράφουν καὶ εἰς ἐμὲ διάφοροι, παριστάνουν οὐχὶ τόσον εὐάρεστον τὴν κατάστασιν τῆς Ἐπαρχίας αὑτῆς, πάντες ζητοῦν, εἰ δυνατὸν, νὰ σταλῇ ἓν ἀπόσπασμα. Κατ’ ἐξαίρεσιν λέγω νὰ σταλῇ αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ τὴν λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σταλῇ λοιπὸν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν.

§4ΔΑΓΡΕΣ. Ἐκεῖ καθὼς μοὶ γράφουν, ὑπάρχει κἄτι τι πρᾶγμα ἔκτακτον, ἐσχηματίσθη ἓν εἶδος Ἐθνοφυλακῆς διευθυνομένης καὶ πληρωνομένης ὑπὸ ἀγνώστων χρημάτων, καὶ ἡ ὁποία χρησιμεύει διὰ προσωπικὰ συμφέροντα. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, Κύριε Πρόεδρε, νὰ σημειωθοῦν αὐτὰ διὰ νὰ λάβουν οἱ Ὑπουργοὶ ὅσον τάχιστα πρόνοιαν περὶ αὐτῶν. Ὁ Πρόεδρος ὑποβάλλει εἰσέτι ἀναφορὰς παραπεμφθείσας ὡσαύτως εἰς τὰς οἰκείας ἐπιτροπάς.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει προσέτι ἀναφορὰ τοῦ 6ου πεζικοῦ τάγματος ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ Κυρίου Λεωτσάκου.

§6ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ. Ἀναγινώσκεται ἡ ἀναφορά. Διὰ ταύτης ὑποβάλλει εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐπισημειωτικὴν ἀπάντησιν τοῦ Φρουραρχείου, δι’ ἧς ἀποδεικνύονται αἱ ἄδικοι ἐνέργειαι τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἀναγινώσκεται ἡ ἀναφορὰ αὐτοῦ πρὸς τὸ Φρουραρχεῖον, καὶ ἡ ἀπάντησις τοῦ Φρουραρχείου.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ ἀπάντησις. Ἀνεγνώσθη καὶ αὐτή.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἀναφοραὶ αἱ σχετικαὶ διὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο τὸ Σάββατον παρεπέμφθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν.

§10ΣΠ. ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Αὐτὰ τὰ πράγματα, Κύριε Πρόεδρε, εἶναι τῆς ὑπηρεσίας καὶ δὲν ἀνακατευόμεθα εἰς αὐτά.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι πολιτικοὶ ὑπάλληλοι πεπαυμένοι ζητοῦσι τροποποίησίν τινα τοῦ περὶ πολιτικῶν συντάξεων νόμου, ὅπως δυνηθῶσι νὰ λάβωσι σύνταξίν τινα πρὸς ἀντίληψιν τῶν ἀναγκῶν των. Θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ὀργανικῶν νόμων ἐπιτροπήν. Προχθὲς σᾶς ὑπεβλήθη μία ἀναφορὰ διαφόρων ἐμπόρων πολιτῶν ἐνταῦθα περὶ ἀποκαταστάσεως τοῦ Στρατιωτικοῦ Διοικητηρίου. Σήμερον ἦλθε καὶ μία ἄλλη τοιαύτη μὲ ἄλλας ὑπογραφάς· θὰ παραπεμφθῇ ὅπου καὶ ἡ πρώτη· ἦλθε μία γαλλιστὶ γεγραμμένη πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως ἐπιστολὴ τοῦ συνταγματάρχου Κυρίου Ἄμπελ ἐκ Γαλλίας, κατοικεῖ εἰς τὸ Δισεμβοῦργ, ἥτις ἐκφράζει αἰσθήματα πολὺ φιλελληνικὰ καὶ ἐκθέτει ἓν σχέδιον συντάγματος, τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι εἶναι κατάλληλον διὰ τὴν Ἑλλάδα. Θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ πολιτεύματος Ἐπιτροπήν. Ὡς πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, μολονότι οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει περὶ μεταβολῆς αὐτῆς, διότι ἐξεπλήρωσε τὰ καθήκοντά της ἀξιόλογα, ὑπενθυμίζω ὅμως, ὅτι κατὰ τὸν κανονισμὸν κατὰ μῆνα ἀνανεοῦται.

§12ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς μείνῃ ἡ ἰδία.

§13ΕΤΕΡΟΙ. Εἶναι δικαίωμα τῶν τμημάτων.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω δύω τρεῖς προτάσεις. Πρότασις τοῦ Κυρίου Κεχαγιᾶ περὶ τῶν ἐπὶ προθεσμία πληρωνομένων Τελωνιακῶν τελῶν. Ὑπάρχει καὶ μία πρότασις, τῆς ὁποίας ἡ ἀνάγνωσις εἶναι ὀλίγον ἐκτεταμένη, διότι πρόκειται περὶ μεταῤῥυθμίσεως εἰς τὸν νόμον περὶ τῆς καταστάσεως τῆς ἐκκλησίας, περὶ ἀνεξαρτησίας αὐτῆς καὶ περὶ μορφώσεως τοῦ κλήρου· εἶναι τοῦ πληρεξουσίου Τσατσάρα.

§15ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§16ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§17ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Θέλει εἶσθαι καλὸν ἴσως ἡ ἐπὶ τοῦ κλήρου Ἐπιτροπὴ νὰ λάβῃ καὶ τὴν γνώμην, ἐξωδίκως πάντοτε, εἴτε τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, εἴτε μιᾶς ἐπιτροπῆς διορισθησομένης κατ’ αἴτησιν τῆς ἐπιτροπῆς ὑπὸ τῆς Συνόδου, ἐπιτροπῆς ἀρχιερέων.

§18ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἂν ἔχῃ ἀνάγκην ἡ ἐπιτροπὴ, ἂς τρέξῃ νὰ ζητήσῃ πληροφορίας.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις, νὰ τυπωθῇ αὐτὴ ἡ πρότασις;

§20ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Κατὰ τὸν κανονισμόν μας, ὁσάκις παρουσιάζει τις πρότασιν, προσδιορίζει τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλ’ ἐδῶ παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§22ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται, καθὼς βλέπετε ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν, περὶ ταχυτέρας εἰσπράξεως ἐσόδων, δὲν προτείνω νὰ συζητηθῇ ἀμέσως, ἀλλὰ νὰ τυπωθῇ καὶ προσδιορισθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὡς ἓν ἀπὸ τὰ μᾶλλον κατεπείγοντα.

§23ΤΙΝΕΣ. Τὴν Δευτέραν.

§24ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἂς εἶναι τὴν Δευτέραν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τοῦ Πληρεξουσίου Κ. Ζαρειφοπούλου, δι’ ἧς ζητεῖται ἡ ἀκύρωσις τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ περὶ ἰδιωτικῶν δασῶν Διατάγματος τοῦ 1836.

§26Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τῆς προτάσεως ταύτης οἱ προτείνοντες ζητοῦσι τὴν κατάργησιν ἑνὸς νόμου ἰσχύοντος ἐν τῇ ἐπικρατείᾳ, νόμου ὅμως, ὅστις δὲν στηρίζεται εἰς οὐδεμίαν ἀρχὴν δικαιοσύνης, ὅστις σκοπεῖ μόνον ν’ ἀφαρπάσῃ τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν ἀτόμων. Ἐπειδὴ ὑπάρχουν πολλοὶ ὑποστηρίζοντες τὴν πρότασιν ταύτην, θὰ σᾶς παρακαλέσω, Κ. Πρόεδρε, νὰ συστήσητε αὐτὴν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ὀργανικῶν νόμων, διὰ νὰ παρουσιάσῃ τάχιστα τὰς σκέψεις αὐτὰς εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§27ΣΤ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὰ τμήματα διὰ νὰ δυνηθῇ τις νὰ φέρῃ τὰς παρατηρήσεις του, διότι πρόκειται περὶ καταργήσεως νόμου.

§28ΖΕΡΒΑΣ. Τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ ἀείποτε ἔφερε τὰ παράπονα τῶν ἰδιοκτητῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἐναντίον τοῦ δικαίου ἠθέλησε ν’ ἀφαιρέσῃ κτήματα ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην μὲ τὴν πρόφασιν, ὅτι ἤθελε νὰ φέρῃ τίτλους καὶ τὰ τοιαῦτα. Λέγω λοιπὸν, ὅτι αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον εἶναι εἰς ὅλους, καὶ ὅτι χωρὶς νὰ ὑπάγῃ εἰς τὰ τμήματα εἶναι εἰς εὐκολίαν ἕκαστος νὰ φέρῃ τοὺς νόμους.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα;

§30ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὰ τμήματα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ τμήματα κατὰ τὸν κανονισμόν μας ἐγένοντο μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ διορίζουν ἐπιτροπὰς καὶ αὐταὶ συνέρχονται καὶ ἐξετάζουν.

§32ΤΙΝΕΣ. Τὴν Δευτέραν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφασίσθη λοιπὸν ἡμέρα συζητήσεως ἡ Δευτέρα.

§34ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Προτείνω νὰ γίνῃ ὅ,τι εἶπεν ὁ Κ. Δηλιγιάννης, ἐπειδὴ εἶναι σπουδαῖον ζήτημα, διότι πολλοὶ πολῖται στεροῦνται τῆς περιουσίας των.

§35ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἤθελα δεχθῆ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Πληρεξουσίου Καρυταίνης, ἐὰν ἡ πρότασις αὐτὴ δὲν ἀντέκειτο προφανῶς εἰς τὸν κανονισμόν. Δὲν εἶμαι κατ’ οὐσίαν, Κύριοι, ἐναντίος τῆς προτάσεως αὐτῆς, διότι πραγματικῶς γνωρίζω, ὅτι τὸ δημόσιον, ἐναντίον τῶν δαπανῶν τῶν ἰδιοκτητῶν, μετῆλθε μίαν μεγάλην κατάχρησιν· αὐτὸ εἶναι ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ τὸ ἐξετάσωμεν εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος κατὰ τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν θὰ συζητηθῇ τὸ οὐσιαστικὸν μέρος τῆς προτάσεως αὐτῆς, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι αὐτὸ, ἡ πρότασις αὐτὴ πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα καὶ νὰ διέλθῃ τὸν κανονισμόν;

§36ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§37ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ὁ κανονισμὸς μὲ τὸν ὁποῖον διερχόμεθα ἐπιτρέπει τὴν τύπωσιν ἢ καὶ τὴν διανομὴν εἰς τὸ Σῶμα διὰ νὰ ἔμβῃ εἰς τὴν συζήτησιν; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λύσωμεν σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμόν· ἐπειδὴ ὅμως πρόκειται περὶ κανονισμοῦ, θὰ σᾶς εἴπω τὴν γνώμην μου· προβλέπει ὁ κανονισμὸς, ὅστις καθιέρωσε τὴν Συνέλευσιν διαιρεθεῖσαν εἰς τμήματα, ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τῶν τμημάτων; Δὲν εἶναι λοιπὸν παρὰ δύω οἱ σκοποὶ, πρῶτον νὰ διορίσωσι τὰ τμήματα, τὰς μονίμους ἐπιτροπὰς, αἵτινες εἶναι ἕνδεκα, καὶ ἑπομένως αὑταὶ αἱ ἐπιτροπαὶ εἶναι διαρκεῖς καὶ εἶναι προσδιωρισμέναι διὰ νὰ καταγίνωσιν εἰδικῶς περὶ τῶν ἀντικειμένων ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων ὁ κανονισμὸς διέλαβε. Τώρα ἔρχονται νέα ἀντικείμενα· ποῖον εἶναι τὸ καθῆκον, ὅπερ μετέρχονται τὰ τμήματα; Εἶναι ὁσάκις ἔρχονται νέαι προτάσεις, ἀφοῦ προδιέλθουν τὸν κανονισμὸν, παραπέμπονται εἰς τὰ τμήματα, τὰ τμήματα προσυζητοῦν, καὶ ἑπομένως ἕκαστον τμῆμα διορίζει ἀνὰ ἕνα εἰσηγητὴν, ὅστις ὁμοῦ μετὰ τῶν ἄλλων εἰσηγητῶν ἀπαρτίζουν μίαν ἑνδεκαμελῆ ἐπιτροπὴν καὶ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ κάμνει τὴν εἰσήγησιν. Τώρα λοιπὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον πηγαίνομεν νὰ κάμωμεν, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ Κ. Πληρεξούσιος Καρυταίνης, εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν κανονισμόν; Ὄχι. Ἂν θελήσητε νὰ χαρακτηρίσητε τὴν ὑπόθεσιν κατεπείγουσαν, τότε πηγαίνω καλά· ἀφοῦ διέλθῃ τὸν κανονισμὸν, πρέπει ὁ προτείνων αὐτὴν τὴν πρότασιν νὰ προτείνῃ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναπτύξεως, καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ἂν εὑρεθῇ παραδεκτὴ πρὸς συζήτησιν ἡ πρότασις αὐτὴ, τότε τυποῦται καὶ διανέμεται εἰς τὰ τμήματα. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ κανονισμοῦ καὶ αὐτὸν ἔπρεπε νὰ συμβουλευθῇ ὁ Πληρεξούσιος Καρυταίνης. Λοιπὸν παρακαλῶ τὸν προτείναντα νὰ προσδιορίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως.

§38Γ. ΜΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Τὰ τμήματα ἐξακολουθοῦν τὸν κανονισμόν; συνέρχονται; συνεργάζονται;

§39Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν καθῆκον ἔχει, ὅταν ὁμιλῇ, νὰ σέβεται τὰς πεποιθήσεις τῶν ἄλλων καὶ νὰ μὴν ἀποδίδῃ εἰς αὐτοὺς ἰδιότητας, αἵτινες ἀποδεικνύουσιν ἀτέλειαν περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων. Τὴν παρατήρησιν ταύτην ἀπευθύνω διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς ὅντινα ἀνήκει. Ἐν τούτοις σᾶς παρατηρῶ, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ σύστημα τῶν τμημάτων προτίθεται τὴν προεξέτασιν ὅλων τῶν προτάσεων καὶ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται, ἐν μὲν ταῖς Βουλαῖς, ὑπαρχούσης τακτικῆς Συνταγματικῆς πορείας, ὑπ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως τῶν Νόμων, παρ’ ἡμῖν δὲ ὑπό τε τῶν μελῶν τῆς Συνελεύσεως καὶ ὑπὸ τῶν πρὸς σύνταξιν Νόμων συσταθεισῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες κατὰ τοῦτο ἀναπληροῦσι τὴν ἔλλειψιν Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἢ τὴν ἔλλειψιν τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας. Τὰ τμήματα λοιπὸν βασανίζουσιν οὐχὶ μόνον τὰς προτάσεις τῶν πληρεξουσίων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐπιτροπῶν· καὶ τοῦτο παρακαλῶ τὸν προλαλήσαντα νὰ πιστεύσῃ, ἀφοῦ ἀναγνώσῃ τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ. Μέχρι τοῦδε δὲν ἀφήκαμεν πολλὰς προτάσεις νὰ διέλθωσι τὴν κατὰ τὸν κανονισμὸν τεταγμένην δοκιμασίαν καὶ προεξέτασιν, διότι ἡ ἀρχὴ αὐτῶν ἦτο παραδεδεγμένη ὡς ἀναγκαία διὰ τῆς συστάσεως εἰδικῆς ἐπιτροπῆς πρὸς σύνταξιν Νόμου ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, περὶ οὗ αὗται ἐπραγματεύοντο, ἢ διότι ἀνεγνωρίσαμεν τὴν ἀρχὴν αὐτῶν ὡς ἀναγκαίαν· π. χ. προτάσεις οἰκονομικῶν μέτρων παρεπέμφθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν, καθὼς καὶ ἄλλα εἰς τὰς οἰκείας ἐπιτροπάς. Διὰ τοῦτο κρίνων, ὅτι καὶ τῆς προτάσεως ταύτης ἡ ἀρχὴ εἶναι ἀναγκαία, καὶ συνιστῶν εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ παραδεχθῇ τὴν κρίσιν μου ταύτην, ἐνόμισα, ὅτι δὲν εἶχεν ἑπομένως τίποτε ἄλλο νὰ κάμῃ ἡ Συνέλευσις, εἰμὴ νὰ σκεφθῇ πρὸς νομοθέτησιν τῶν κατὰ μέρος διατάξεων τοῦ εἰσακτέου Νόμου.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τοσούτῳ ὁ προτείνας αὐτὴν τὴν πρότασιν τί ζητεῖ; Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἢ νὰ διορίσῃ ἡμέραν;

§41ΖΑΡΕΙΦΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§42Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι νὰ συσταθῇ εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ὀργανικῶν Νόμων ἐπιτροπὴν, διὰ νὰ μελετήσῃ τὴν πρότασιν ταύτην καὶ μᾶς ὑποβάλῃ ταχέως τὰς ἐπ’ αὐτῆς σκέψεις της.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν θέλῃ νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα συζητήσεως, καὶ ἂν τοῦτο δὲν ἐπέλθῃ, τότε βεβαίως θὰ ἐπέλθῃ τὸ ἄλλο.

§44Σ. Χ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κανονισμὸς δὲν ψηφοφορεῖται, Κύριε Πρόεδρε.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ὅσοι παραδέχονται νὰ παραπεμφθῇ αὐτὴ ἡ πρότασις εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ὀργανικῶν Νόμων, διὰ νὰ ὑποβάλῃ αὕτη ἓν ἀποτέλεσμα ἐπ’ αὐτῆς, νὰ σηκωθοῦν·» (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι, Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ὁ Κ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ συνοικισμοῦ Νέας Κρήτης (Λαχανάδος).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§47ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις λοιπὸν παρεδέχθη ὡς ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν τοῦ συνοικισμοῦ Λαχανάδος, καὶ ὡς νόμιμον Πληρεξούσιον αὐτῆς τὸν Κύριον Χαρίλαον Σουΐδαν. Ἐνταῦθα ὁ Κύριος Πύρλας ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Γεωργίας, περὶ Νόμου τῆς Ἀγροφυλακῆς.

ΨΗΦΙΣΜΑ

Περὶ ἀγροφυλακῆς. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Ἄρθρον 1. Ὁ διορισμὸς τῶν ἀγροφυλάκων γίνεται ἀμέσως παρὰ τῶν ἰδιοκτητῶν ἢ κατόχων τῶν κτημάτων ἐντὸς τῆς περιφερείας ἑκάστης πόλεως, χωρίου κλπ. Ἄρθρον 2. Οἱ ἰδιοκτῆται καὶ οἱ κάτοχοι ἑκάστου χωρίου συνέρχονται κατὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον ἐν ἡμέρᾳ ἑορτῆς τινος, προσδιοριζομένης παρὰ δέκα ἐκ τῶν μᾶλλον κτηματιῶν ἐντὸς τοῦ περιβόλου τῆς κεντρικωτέρας Ἐκκλησίας, καὶ προσδιορίζουν τὸν ἀριθμὸν τῶν ῥηθέντων ἀγροφυλάκων· εὑρίσκουν τὰ κατάλληλα πρόσωπα καὶ συμφωνοῦν περὶ τῆς διαρκείας αὐτῶν, κατὰ τὸ εἰωθὸς, καὶ περὶ τῆς ἀντιμισθίας των πληρωτέας κατὰ τὴν συμφωνίαν κατὰ τὸν συνήθη τρόπον· συντάττουν δύω ὅμοια συμφωνητικὰ ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου, ἔνθα ἀναφέρονται καὶ ἴδιαι ὑποχρεώσεις καὶ ἡ συμφωνηθεῖσα ἀντιμισθία, ὑπογράφονται ἀμοιβαίως ὑπὸ τῶν συναλλαττομένων, καὶ διατηροῦν ἀπὸ ἓν οἱ ἀγροφύλακες καὶ οἱ ἰδιοκτῆται καὶ κάτοχοι. Ἑκατέρωθεν προσδιορίζεται ἓν πρόσωπον τῆς ἐμπιστευτικῆς διατηρήσεως τοῦ συμφωνητικοῦ. Ὁ ἀριθμὸς τῶν συνερχομένων ἰδιοκτητῶν καὶ κατόχων πρέπει νὰ ᾖναι τὸ ἐλάχιστον ἓν τρίτον τοῦ ὅλου καὶ ἀποφασίζει κατὰ πλειονοψηφίαν. Τὴν προσδιορισθεῖσαν ἑορτὴν πρὸς τὴν Συνέλευσιν διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν ῥηθέντων φυλάκων προειδοποιεῖ ἐπὶ τρεῖς κατὰ συνέχειαν Κυριακὰς ὁ ἱερεὺς τοῦ χωρίου ἐπ’ Ἐκκλησίας. Ὁσάκις ὅμως συμβῶσι διαφωνίαι ἀσυμβίβαστοι μεταξὺ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ κατόχων ἀναφέρονται ὑπ’ αὐτῶν εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν, ἥτις ὑποχρεοῦται νὰ συμβιβάσῃ ταύτας καὶ νὰ τὰς τροποποιήσῃ. Ἄρθρον 3. Ὁ ἐκλεχθεὶς ἀγροφύλαξ πρέπει νὰ ἔχῃ τὰ ἑξῆς συστατικὰ ά) νὰ μὴ παρεπέμφθη δικαστικῶς δι’ ἔγκλημα ἐπιορκίας, βʹ) νὰ ᾖναι ἀξιόχρεος, δηλαδὴ νὰ ἔχῃ κινητὴν καὶ ἀκίνητον περιουσίαν ἢ ἀξιόχρεον ἐγγυητὴν, ἵνα δύναται νὰ ἀποζημιόνῃ τὰς ἐνδεχομένας ζημίας, γʹ) νὰ ἔχῃ τὴν νόμιμον ἡλικίαν. Ἄρθρον 4. Χρέη κύρια τοῦ ἀγροφύλακος ἢ ἀμπελοφύλακός εἰσι ά) νὰ φυλάττῃ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος ἀβλαβεῖς τοὺς φράκτας τῶν ἀγρῶν καὶ ἀμπέλων, βʹ) νὰ ἐμποδίζῃ νὰ μὴ εἰσέρχωνται χοῖροι, πρόβατα, αἶγες, βόες, ἵπποι, ὄνοι κλπ. γʹ) νὰ διατηρῇ ἀβλαβῆ τὰ ἐν τῷ ἀγρῷ φυτὰ, σπαρτὰ, δένδρα, ἀμπέλους, καρποὺς αὐτῶν καὶ λοιπὰ διατηρούμενα παρὰ τοῦ ἰδιοκτήτου· δʹ) νὰ μὴ εἰσέρχωνται ἄνθρωποι ἐν αὐτῷ οὔτε νὰ διέρχωνται, οὔτε πρὸς ἄλλον τινὰ σκοπόν. Ἄρθρον 5. Ἅμα γίνῃ βλάβη τις ἐπὶ τοῦ κτήματος ὀφείλει ὁ φύλαξ νὰ συντάξῃ ἔκθεσιν καὶ νὰ ἀναγγείλῃ ταύτην εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ἢ κάτοχον ἐντὸς 24 ὡρῶν· οὗτος δὲ παραλαμβάνει δύω νομίμους πραγματογνώμονας, οἵτινες μεταβάντες ἐπιτοπίως συντάττουσιν ἐντὸς 24 ὡρῶν ἔκθεσιν ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδικείου κατὰ τοῦ βλάψαντος, ἐὰν δὲν ἀποζημιώσῃ πρὸ τῆς ἀγωγῆς. Ἐὰν δὲ τύχῃ καταδικαστικῆς ἀποφάσεως, ἡ ἀπόφασις ἐκτελεῖται ἀνεκκλήτως· ἐὰν δὲ ἀθωωθῇ ὁ κατηγορηθεὶς τὰ ἔξοδα τῆς δίκης ἔσονται εἰς βάρος τοῦ φύλακος· ἐὰν δὲ ὁ φύλαξ δὲν ἀποδείξῃ τὸν ζημιωτὴν, τότε ὑποχρεοῦται αὐτὸς οὗτος πρὸς ἀποζημίωσιν. Πᾶν δὲ ποσὸν, ὅπερ ὀφείλει νὰ πληρώσῃ, κατακρατεῖται ἐκ τῆς μισθοδοσίας αὐτοῦ καὶ ἐὰν τὸ ποσὸν δὲν ἐπαρκέσῃ, ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ ἰδίως τὸ ὑπόλοιπον. Ἄρθρον 6. Ὅστις ἀρνηθῇ νὰ πληρώσῃ τὴν συμφωνηθεῖσαν ἀντιμισθίαν εἰς τὸν φύλακα, ἐκβιάζεται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοτικῶν φόρων, ὅτε ὁ δημοτικὸς εἰσπράτωρ ὀφείλει νὰ προπληρώσῃ τὸν φύλακα ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν ἀπὸ τῆς αἰτήσεως· ἡ ἀναφορὰ τοῦ φύλακος γίνεται ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου. Ἄρθρον 7. Αἱ τοιαῦται δίκαι προτιμῶνται ἐπὶ τὸ ταχύτερον παρὰ τοῦ Εἰρηνοδίκου πρὸ πασῶν τῶν ἄλλων. Οἱ μὲν παραβαίνοντες τὴν διάταξιν ταύτην τιμωροῦνται κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 487 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου· οἱ δὲ ἀμελοῦντες ἢ ἀρνούμενοι πραγματογνώμονες τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεως, ἀφοῦ παρέλθωσι 48 ὧραι ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας, ὑπόκεινται εἰς πρόστιμον ἐκ δραχμῶν δέκα μέχρι πεντήκοντα, ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τοῦ Πταισματοδίκου κατ’ ἔγκλησιν τοῦ ἐνδιαφερομένου. Ἄρθρον 8. Ὁ φύλαξ ἐὰν τύχῃ ἐντὸς τοῦ ἀγροῦ ἢ τῆς ἀμπέλου σκύλον, χοῖρον, ἢ αἶγα, φονεύει ταῦτα καὶ μάλιστα ἐν καιρῷ καρπῶν. Ἐὰν δὲ τύχῃ βόας, ἵππους, ὄνους, ἡμιόνους, πρόβατα, συλλαμβάνει ταῦτα καὶ πληρόνεται διὰ μὲν τὰ πρόβατα πρὸς λεπτὰ δέκα ἕκαστον, διὰ δὲ τ’ ἄλλα πρὸς δραχμὴν μίαν. Πρὸς τὴν πληρωμὴν διατηρεῖ ταῦτα καὶ δι’ ὅσας ἡμέρας τὰ διαθρέψει πληρόνεται διὰ μὲν τὰ πρόβατα πρὸς δέκα λεπτὰ ἕκαστον, διὰ δὲ τ’ ἄλλα πρὸς 40 λεπτά. Ἐὰν παρέλθωσιν 8 ἡμέραι καὶ δὲν παρασταθῇ ὁ κύριος τούτων, τότε παραδίδονται συνταττομένης ἐκθέσεως, εἰς τὸν Δήμαρχον, ὅστις ἐκποιεῖ ταῦτα δημοσίως καὶ ἐκ τοῦ ληφθησομένου ποσοῦ ἀποζημιοῖ τὸν φύλακα. Ἅμα δὲ παρουσιασθῇ ὁ κύριος τοῦ ζώου καὶ ἀποζημιώσει τὸν φύλακα, καὶ τὰς τυχὸν ἐν τῷ κτήματι ἐπελθούσας ζημίας, ὀφείλει οὗτος ἀμέσως νὰ ἀποδώσῃ τὸ ζῶον· ταῦτα γίνονται ἐνώπιον δύο ἀξιοπίστων μαρτύρων, τοῦ ἱερέως ἢ τοῦ εἰδικοῦ Παρέδρου. Ἄρθρον 9. Ἐὰν τὰ δύο τρίτα τῶν ὑπογεγραμμένων ἰδιοκτητῶν ἐν τῷ συμφωνητικῷ τοῦ φύλακος ἔχωσι δικαιολογημένας ἀφορμὰς πρὸς ἀντικατάστασιν αὐτοῦ, συνέρχονται οὗτοι κατὰ τὸ ἄρθρον 2, καὶ κατὰ πλειονοψηφίαν διορίζουσιν ἄλλον, μεθ’ οὗ νέαν συμφωνίαν συνάπτουσι· τὸ αὐτὸ γίνεται καὶ εἴ τις φύλαξ ἀποβιώσῃ ἢ ἀπέλθῃ τῆς ὑπηρεσίας ἕνεκεν αἰτιῶν ἀνυπερβλήτων. Ἄρθρον 10. Πρὸς ἐπιτήρησιν τῆς ἀκριβοῦς ἐκτελέσεως τῶν χρεῶν τῶν ἀγροφυλάκων ἐκλέγεται κατὰ τὸ 2 ἄρθρον συνάμα μὲ τὴν ἐκλογὴν αὐτῶν καὶ εἷς ἐπιτηρητὴς ἐκ τῶν μᾶλλον κτηματιῶν, ὅστις ἐκτελεῖ τὴν ἐντολὴν ταύτην ἀμισθί. Ἡ ἐπὶ τῆς γεωργίας, ἐμπορίου κλπ. ἐπιτροπή.

Α. ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ, Δ. ΚΡΙΕΖΗΣ, ΕΥΑΓ. ΑΝΤΥΠΑΣ, Γ.

ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ, ΑΛΕΞ. ΒΙΛΑΕΤΗΣ.

Ὁ Εἰσηγητὴς

Ι. Π. ΠΥΡΛΑΣ

§49ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προσέξητε μίαν στιγμὴν εἰς ὅ,τι θὰ σᾶς εἴπω· πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ὑπάρχει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν καὶ τὸ περὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων· ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καθημέραν παρουσιάζεται, καθότι δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὸν προϋπολογισμόν, τὸ θεωρεῖ τὸ ζήτημα τοῦτο κατεπεῖγον. Ἐν τούτοις ἕνεκα τῶν ἐπερωτήσεων τῶν καθημέραν γενομένων τὸ ζήτημα τοῦτο ἀναβάλλεται· τέσσαρες εἶναι γεγραμμένοι ἐνταῦθα διὰ διαφόρους ἐπερωτήσεις, τὰς ὁποίας μέλλουσι νὰ κάμωσι.

§51ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἀναβληθῶσι δι’ αὔριον. (θόρυβος).

§52ΑΧΟΛΟΣ. Κύριοι, κἀμμίαν ἐπερώτησιν δὲν ἔχω νὰ κάμω, ἔχω μόνον νὰ σᾶς ἀναγγείλω κἄτι τι. (θόρυβος). Μὲ τὴν μεγαλητέραν μου θλίψιν ἐμφανίζομαι ἐνώπιόν σας. Πρὸ πέντε ἡμερῶν κυκλοφοροῦσιν ἰδέαι τινές· χθὲς καὶ σήμερον ἤρχισαν νὰ ὑποστηρίζωνται· εὔχομαι νὰ ᾖναι ψεύσματα. Αἱ ἰδέαι αὗται εἶναι, ὅτι αἱ εὐεργέτιδες Δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι διὰ τοῦ αἵματός των ἀπεφάσισαν νὰ δώσωσιν εἰς αὐτὸ τὸ Ἔθνος ἀνεξαρτησίαν, σήμερον προτείνουν διὰ διάδοχον τοῦ Ὄθωνος ἕνα ἀνεψιόν του.

§53ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν τὸν δεχόμεθα, δὲν τὸ πιστεύομεν.

§54ΑΧΟΛΟΣ. Μία ἀπὸ τὰς κυριωτέρας αἰτίας αὐτῶν τῶν κατηραμένων, ἐνθυμηθῆτε ποῖοι εἶναι, εἶναι ἡ διαίρεσις, ὁ φθόνος ἡμῶν ὅλων· ὡς ὁ ἐλάχιστος πάντων σᾶς παρακαλῶ μετὰ δακρύων, ἂς ἀφήσωμεν τὰ συμφέροντα, τὰ πάθη, τὰς φιλοτιμίας, καὶ ἂς ἐνθυμηθῶμεν τοὺς προγόνους. (χειροκροτήματα). Ἂς δώσωμεν τὰ χέρια, ἂς ἀσπασθῶμεν, δι’ ἀγάπην Χριστοῦ, ἔχω παιδιὰ, ἔχω κτήματα! ἐχαθήκαμεν! (θόρυβος). Ἐκ προοιμίων ἐξαιτοῦμαι ἡ Συνέλευσις νὰ ἐκδώσῃ ψήφισμα ἐκ δευτέρου, ὅτι θὰ ὑποστηρίξῃ μὲ τὴν ὑστέραν ῥανίδα, ὅτι δὲν θέλει δεχθῆ αὐτοὺς τοὺς ἀθλίους. Ὡς ἐλάχιστος πάντων ἐγὼ, ἐπειδὴ ὡς ἄνθρωπος, ἴσως ἀπὸ παραφορὰν ἐδυσαρέστησα κἀνένα, εἶμαι ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος δίδω τὸ σημεῖον, καὶ ζητῶ συγγνώμην καὶ συγχώρησιν. (χειροκροτήματα).

§55ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ· (θόρυβος) ἡ Ἑλλὰς εἶναι κατὰ μέγα μέρος ἔργον τῶν Δυνάμεων, καὶ πολλὰ χρεωστοῦμεν εἰς αὐτὰς θόρυβος), ποτὲ δὲν δύναμαι νὰ ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ ἔννοια καὶ ἡ ἀγάπη τῶν Δυνάμεων θέλει ἐγκαταλείψει τὴν Ἑλλάδα (θόρυβος). Θέλω συμφωνήσει πληρέστατα μὲ τὸν προλαλήσαντα τοῦ νὰ δείξῃ ἡ Συνέλευσις τὴν ἀπέχθειάν της καὶ πάλιν κατὰ τῆς Βαυαρικῆς δυναστείας, ἀλλ’ οὐχὶ σήμερον, διότι τὸ Ἔθνος ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς τὰς Δυνάμεις, καὶ ποτὲ δὲν πιστεύω, ὅτι αὐταὶ ἠμποροῦν νὰ φθάσωσιν εἰς αὐτὴν τὴν ἰδέαν, τοῦ νὰ μᾶς ἐπιβάλλουν τοὺς Βαυαρούς· λέγω λοιπὸν, ὅτι σήμερον δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις χάριν σεβασμοῦ καὶ πρὸς τὰς Δυνάμεις καὶ πρὸς ἡμᾶς αὐτούς. (θόρυβος).

§56ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν θέλει γίνει συζήτησις.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ προβῶμεν εἰς τὰ οἰκονομικά;

§58ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§59ΚΑΛΟΣ. Ὑπάρχουν πολλαὶ προτάσεις περὶ τοῦ ποσοῦ τῶν ἐλαττώσεων, οἱ προτείναντες Κύριοι, ἂς συνέλθωσιν εἰς ἓν δωμάτιον διὰ νὰ συγχωνεύσωσιν ὅλας αὐτάς.

§60Δ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.). Κύριοι Πληρεξούσιοι, ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις προβαίνει ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν εἰς κρισιμωτέραν κατάστασιν. Μετὰ 4, 5 ἡμέρας θέλομεν εὑρεθῆ εἰς θέσιν νὰ μὴν ἔχωμεν οὐδὲ λεπτὸν εἰς τὸ Ταμεῖον. Ὑπάρχουν δύω ἐκκρεμῆ Νομοσχέδια, τὸ ἓν περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν, καὶ τὸ ἄλλο περὶ βεβαιώσεως τοῦ φόρου τῶν ζώων. Τὸ ζήτημα τοῦτο κατεπείγει, ἐντὸς τῆς σήμερον πρέπει νὰ ἐπιψηφισθῇ, διότι διάφοροι κτηνοτρόφοι θέλοντες νὰ ἀναχωρήσωσι παρουσιάζονται εἰς τὰς ἀρχὰς, καὶ δὲν ὑπάρχει Νόμος διὰ νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον των, εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ διὰ νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις εἰς ὅλα ταῦτα τὰ ζητήματα.

§61ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Νὰ προηγηθῇ τὸ περὶ τῶν ζώων, καὶ νὰ γείνῃ συγχώνευσις τῶν ἄλλων προτάσεων.

§62ΧΑΡΑΛΑΜΠΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας Νομοσχέδιον φορολογικὸν περὶ τῶν ζώων, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαράλλακτον, καθὼς τὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους. Εἰς ἐκεῖνον τὸν Νόμον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἠθέλησε νὰ παραδεχθῇ οὐδὲ ἓν λεπτὸν καταβιβασμὸν, καὶ τοῦτο θὰ τὸ ἰδῇ ἡ Συνέλευσις αὔριον, ὅτε θὰ ὑποβάλω τὸν προϋπολογισμὸν, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν ἐδυνήθημεν νὰ καταβῶμεν κάτω ἀπὸ τὰ 25 ἑκατομμύρια οὐδὲ λεπτόν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τόσον εἰς τὸ πρῶτον ζήτημα περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν, ὡς καὶ εἰς τὸ ἄλλο ζήτημα περὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων ὑπάρχουσι πολλαὶ καὶ διάφοροι προτάσεις ἢ τροπολογίαι· νομίζω, ὅτι θὰ ἦτον καλλίτερον ὅσοι ἔχουν προτάσεις νὰ συνέλθωσιν εἰς ἓν δωμάτιον νὰ τὰς συγχωνεύσωσιν εἰς μίαν, ἀλλὰ κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν ἐγένετο ἤδη ἀρκετὴ ἀγόρευσις, εἰς δὲ τὸ ἄλλο ζήτημα δὲν ἔγεινε, διὰ τοῦτο, ἐὰν θέλῃ ἡ Συνέλευσις νὰ γείνῃ κἄποια συζήτησις εἰς τὸ ζήτημα περὶ φόρου τῶν ζώων, ἂς τὸ ἐπιτρέψῃ· ὡς πρὸς τὸ ἄλλο ζήτημα ὑπάρχουν ἤδη ἀρκετὰ στοιχεῖα, ὥστε νὰ συνέλθουν οἱ ἔχοντες διαφόρους προτάσεις νὰ τὰς συγχωνεύσουν, καὶ ἔπειτα νὰ φέρουν ἕν τι τελειότερον, καὶ τότε νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ.

§64ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Αὐτὰ ἔχουν σχέσιν νὰ συζητηθῶσι μὲ τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ νὰ ἐρωτηθῇ τὸ ὑπουργεῖον πότε θὰ φέρῃ τὸν προϋπολογισμόν·

§65ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὁ προϋπολογισμὸς μόλις χθὲς τὸ ἑσπέρας ἐτελείωσε· τὴν δευτέραν θὰ τὸν ἔχητε.

§66ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Κύριοι, ὁ καιρὸς κατεπείγει, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχω σκοπὸν εἰς τὴν ὁμιλίαν μου νὰ ἀρχίσω οὔτε ἀπὸ θεωρίας οὔτε ἀπὸ προοίμια, ἀλλὰ θὰ ἔμβω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος· πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν φόρον, καὶ ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι ὁ φόρος τῶν ζώων, τουτέστι πόσον νὰ πληρώνηται δι’ ἕκαστον ζῶον· ἐγὼ φρονῶ, κατὰ τὴν πεποίθησίν μου καὶ κατὰ τὴν πεποίθησιν τὴν ἰδικήν σας, τὴν ὁποίαν πολλάκις ἤκουσα, τὴν ὁποίαν οἱ περισσότεροι ἐξέφρασαν, ὅτι ὁ φόρος τῶν ζώων, ὁ ὁποῖος πληρώνεται, εἶναι δυσανάλογος καὶ ἐπαχθής· προτείνω λοιπὸν τὴν ἐλάττωσιν (θόρυβος). Ὅσοι δὲν θέλουν τὴν ἐλάττωσιν θὰ ἀντικρούσωσι. Καὶ διατί προτείνω τὴν ἐλάττωσιν; διότι παρατηρῶ, ὅτι δύω τάξεις ἀνθρώπων εἰς τὴν κοινωνίαν μας εἶναι βεβαρυμένα μὲ τὸν μεγαλείτερον φόρον τῆς δημοσίας εἰσπράξεως. Ἐν τῇ κοινωνίᾳ πάντες εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ διατηρῶμεν τὰ βάρη τῆς κοινωνίας, πρέπει ὅμως ὅλοι νὰ ἐπιβαρυνώμεθα ἐξ ἴσου· ὅταν ὑπάρχῃ δυσαναλογία τῶν βαρῶν ἔρχεται ἀνωμαλία εἰς ἐκείνην τὴν κοινωνίαν, ἤτοι ἀνωμαλία ὡς πρὸς τὴν ἐσωτερικὴν ἡσυχίαν καὶ τάξιν, καὶ ἀνωμαλία ὡς πρὸς τὸν πλοῦτον· αὗται αἱ δύω τάξεις εἶναι ἡ Γεωργικὴ καὶ Ποιμαντικὴ, αἱ ὁποῖαι συνεισφέρουν τὰ περισσότερα, καὶ συνετέλεσαν τὰ μέγιστα εἰς τὸν περὶ τῆς ἀνεξαρτησίας ἀγῶνα, ἐλάττωσιν οὐδέποτε εἰς τοὺς φόρους ὑπέστησαν. Προτείνω χωρὶς νὰ εἴπω πολλὰ, διότι δὲν ἔχομεν καιρὸν, ὁ μὲν φόρος τῶν ζώων νὰ ἐλαττωθῇ εἰς 20 λεπτὰ, ἤτοι τῶν αἰγῶν καὶ προβάτων, τῶν χοίρων καὶ τῶν βοῶν 50 λεπτά. Δὲν ἔχω τίποτε περισσότερον.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει ἔκθεσιν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ θέλει νὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσῃ. Ὁ Κ. Θεαγένης ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειονοψηφίας καὶ μειονοψηφίας. Πρὸς τὴν Βʹ. ἐν Ἀθήναις τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπὴ, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑποβληθὲν σχέδιον ψηφίσματος περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων καὶ μελισσίων διὰ τὸ 1863 ἔτος ὑπὸ τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὰς ὑποβληθείσας προτάσεις ὑπὸ διαφόρων περὶ ἐλαττώσεως. Παρατηρεῖ ὅτι ὁ φόρος ἐπὶ τῶν αἰγοπροβάτων ὑπάρχει καλῶς, καθόσον δὲν ἀνακουφίζεται ἡ ποιμενικὴ τάξις ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου ἀλλ’ ἐκ τῶν καταναλωτῶν, ἑπομένως αἱ προτάσεις τῶν Κυρίων Ζατουνίτη, Βρατσάνου καὶ Δεληγιάννη περὶ μειώσεως τοῦ φόρου δὲν δικαιολογοῦνται. Ὡσαύτως καὶ ὁ φόρος τῶν μεγάλων ζώων εἶναι ἀνάλογος, ἐξαιρέσει τῶν ἀχθοφόρων κτηνῶν τῶν γεωργῶν, ἅτινα μέχρι τοῦδε ὑπέκειντο εἰς φορολογίαν καὶ τὰ ὁποῖα δίκαιον εἶναι νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν ἐξαίρεσιν τῶν ἀροτήρων βοῶν. Ἐπειδὴ ὅμως ἑκάστη γεωργικὴ οἰκογένεια δὲν ἔχει ἀνάγκην πλέον τοῦ ἑνὸς κτήνους εἰς χρῆσιν τῆς γεωργίας πρὸς μεταφορὰν τοῦ ἀρότρου καὶ σπόρων, ἡ ἐξαίρεσις πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς ἓν καὶ μόνον ἀχθοφόρον ζῶον δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν τῆς γεωργικῆς τάξεως, νὰ ἐκταθῇ ὅμως ἐφ’ ὅλων τῶν ἀροτριώντων ἵππων καὶ ἡμιόνων, ὑπαγομένων ἐπίσης εἰς τὸν αὐτὸν λόγον τῆς ἐξαιρέσεως ὡς καὶ οἱ ἀροτῆρες βόες. Ὡς πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Καΐρη περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου εἰς τὰ φορολογούμενα ἐν ταῖς νήσοις ζῶα, ἐπὶ λόγῳ, ὅτι ταῦτα νεμόμενα ἐν ἰδιοκτήτοις νομαῖς, πρέπει νὰ περιορισθῇ ὁ φόρος των εἰς τὸ ἥμισυ, ἡ Ἐπιτροπὴ θεωρεῖ αὐτὴν μὴ βάσιμον, διότι καὶ κατὰ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ Κράτους τὰ πλεῖστα τῶν ζώων νέμονται εἰς νομὰς ἰδιοκτήτους, ὀλίγα δὲ εἶναι τὰ εἰς δημοσίους νεμόμενα, ἀλλὰ περὶ τῶν ἐθνικῶν νομῶν ἴσως θέλει ἡ Συνέλευσις ὅσον οὔπω προβῇ εἰς κατάλληλον διάθεσιν. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 23 Φεβρουαρίου 1863.

Ἡ Ἐπιτροπὴ

ΕΥ. ΠΑΡΡΙΣΗΣ, Κ. Α. ΚΥΡΙΑΚΟΣ, Σ. ΖΩΤΟΣ

Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ.

Ὁ Εἰσηγητὴς

Ι. Α. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ

Ὑπάρχει καὶ γνώμη μειονοψηφίας, προτεινούσης ἐλάττωσιν ἐπὶ μὲν τῶν μικρῶν ζώων ἀνὰ λεπτὰ πέντε κατὰ κεφαλὴν, διότι ὁ ἐφετινὸς ὄψιμος χειμὼν ἐπήνεγκε μεγάλην φθορὰν εἰς αὐτὰ, καὶ ἰδίως εἰς τὰ νεογνὰ, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ κτηνοτρόφοι ἤθελον ὠφεληθῆ ἀπαντῶντες μέγα μέρος τῶν δαπανῶν των, ἐπὶ δὲ τῶν μεγάλων ζώων τὴν ἐκ τοῦ φόρου ἐξαίρεσιν ὅλων τῶν φορτηγῶν ζώων, τῶν μὲν λόγῳ ἀνακουφίσεως τῶν γεωργῶν, τῶν δὲ χρησιμευόντων δι’ ἀγώγιον, διότι πληρώνουσι φόρον ἐπιτηδεύματος οἱ κύριοι αὐτῶν.

Τὰ μειοψηφοῦντα μέλη

Β. ΘΕΑΓΕΝΗΣ, Ι. Α. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ, Γ. Α. ΠΕΡΩΤΗΣ.

§68ΘΕΑΓΕΝΗΣ. Εἶναι βέβαιον, Κύριοι, ὅτι ὅταν ἀναλογίσωμεν τοὺς φόρους ἐκ τῶν ὠφελημάτων, ὁ φόρος τῶν ζώων εἶναι ὀλιγώτερον βαρὺς, ἢ νὰ εἴπω καλλίτερον, εἶναι ὁ ἐλαφρύτερος. Ἀλλ’ ἐπειδὴ κατὰ τὸν ἐφετεινὸν χειμῶνα ἔχομεν μίαν μεγάλην φθορὰν εἰς τὰ νεογνὰ, ἰδίως εἰς τὴν Στερεὰν διὰ τὸν ὄψιμον χειμῶνα, καὶ ἐπειδὴ ὁ φόρος πρέπει νὰ ᾖναι ἀνάλογος τῆς ὠφελείας τῆς ἐκ τῆς παραγωγῆς παραγομένης, ἐπειδὴ ὁ γεωργὸς χάσας τὸ νεογνὸν πρέπει νὰ ἐλαφρωθῇ, διὰ τοῦτο προτείνομεν τὴν ἐλάττωσιν· ὡς πρὸς δὲ τὰ φορτηγὰ δύω εἰδῶν ζῶα φορτηγὰ, ἰδίως θεωροῦμεν, μὴ ὑπαχθησόμενα εἰς φορολογίαν (θόρυβος). Ὑπάρχουν ζῶα φορτηγὰ Γεωργῶν, καὶ ζῶα φορτηγὰ ἀγωγιατῶν· ἡ Γεωργία ἔχει ἀνάγκην ἀνακουφίσεως, τῶν γεωργῶν τὰ ζῶα χρησιμεύουν εἰς τὸ νὰ μεταφέρουν τὰ ἐργαλεῖα, ὁ γεωργὸς δὲν ἔχει κἀμμίαν ὠφέλειαν ἄλλην· ἐπειδὴ ὑπηρετοῦν τὴν γεωργίαν, ἡ γεωργία φορολογεῖται· ἄρα καὶ τὸ ζῶον, τὸ ὁποῖον ὑπηρετεῖ τὴν γεωργίαν φορολογεῖται, καὶ εἶναι ἄδικον νὰ τοὺς βαρύνωμεν μὲ φόρον, ὅταν δὲν ἔχωμεν παραγωγήν. Οἱ ἀγωγιάται, Κύριοι, πληρώνουν ἐπιτήδευμα, τὸ ἐπιτήδευμά των τὸ ἐνεργοῦν διὰ τοῦ ζώου, ἄνευ τοῦ ζώου δὲν ὑπάρχει ἐπιτήδευμα. Ὅταν λοιπὸν πληρώνῃ τὸν φόρον αὐτοῦ, δὲν πρέπει νὰ πληρώνῃ καὶ τὸν φόρον τοῦ ζώου. Δι’ αὐτοὺς τοὺς δύο λόγους λοιπὸν ἐνομίσαμεν, ὅτι εἶναι καλὸν, τοὺς μὲν ποιμένας νὰ τοὺς ἐλαφρύνωμεν κατά τι ὡς ἐκ τῆς φθορᾶς, καὶ συλλογισθῆτε ποία εἶναι ἡ κατάστασις αὐτῶν τῶν ποιμένων· ὡς πρὸς δὲ τοὺς ἀγωγιάτας, αὐτοὶ πληρώνουν φόρον ἐπιτηδεύματος· ὅσοι πληρώνουν φόρον ἐπιτηδεύματος ἢ ἀνήκουν εἰς μίαν γεωργικὴν τάξιν, αὐτῶν τὰ ζῶα τὰ φορτηγὰ δὲν πρέπει νὰ ὑπάγωνται εἰς φορολογίαν.

§69ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μετὰ μεγάλης εὐλαβείας ἀκούω τὰς γνώμας ἐκείνων, οἵτινες προτείνουν, εἴτε μεταῤῥύθμισιν, εἴτε ἐλάττωσιν ὁποιουδήποτε φόρου· εἶμαι πεπεισμένος, ὅσον ὀλίγον καὶ ἂν ἠσχολήθην περὶ τοιούτων πραγμάτων, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἡ φορολογικὴ ἡμῶν κατάστασις εἶναι ἡ κατωτέρα πασῶν, αἵτινες ὑπάρχουν σήμερον εἰς τὴν Εὐρώπην. Ἐνῷ κατὰ τὸ πνεῦμα, κατὰ τὴν ἠθικὴν ἀνάπτυξιν καὶ κατὰ τὰς ἰδέας ἀνήκομεν εἰς τὴν ἑσπερίαν Εὐρώπην, καὶ πρὸ πάντων κατὰ τὸ φρόνημα, κατὰ τὸ φορολογικὸν σύστημα ἀνήκομεν εἰσέτι εἰς τὴν Ἀσίαν. Ὁ,τιδήποτε ἔχομεν περὶ τοῦ ἐγγείου φόρου τῶν ζώων, δὲν εἶναι ἄλλο, εἰμὴ ἐξακολούθησις ἐκείνων τῶν συστημάτων, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν Ἀσίαν ἐγεννήθησαν. Τὸ φορολογικὸν αὐτὸ σύστημα ἐγεννήθη κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δεσποτισμοῦ, ὅτε ἡ Ῥώμη προσέλαβε τὰ κράτη τῆς Ἀσίας, καὶ ἐξ αὐτῶν ἔλαβε τὸν κεφαλικὸν φόρον, καὶ ἐπὶ ἀνθρώπων καὶ ἐπὶ ζώων· ὠνομάζετο δὲ οὗτος capitatio animalium. Ἡ κτηνοτροφία εἶναι τὸ μέσον τῆς ἀναπτύξεως τῆς Γεωργίας. Οὐδεὶς ἀμφιβάλλει, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ κάμῃ πρόοδον ἡ γεωργία, ἐὰν συγχρόνως δὲν συμβαδίσῃ καὶ ἡ κτηνοτροφία. Ἡ κτηνοτροφία ἰδίως συνεργεῖ εἰς τὴν γεωργίαν, εἴτε διότι ἡ γεωργία μεταχειρίζεται τὴν δύναμιν τῶν ζώων, εἴτε διότι ἔχει ἀνάγκην λιπασμάτων. Εἶναι λοιπὸν συνδεδεμένη τόσον στενῶς, ὥστε εἶναι τὸ κυριώτερον γνώρισμα· διὰ νὰ μάθῃ τις εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ γεωργία, ἀρκεῖ νὰ ἐρωτήσῃ τις εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ κτηνοτροφία, καὶ ὅταν μάθῃ, ὅτι ἡ κτηνοτροφία εἶναι εἰς καλὴν κατάστασιν, βεβαίως ἔμαθεν, ὅτι εἶναι καὶ ἡ γεωργία. Ἐν τοσούτῳ παρατηρῶ, ὅτι διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν φόρων ἐλαττόνομεν καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, καὶ αὐτὴν τὴν ἀντίῤῥησιν προτείνω, ὄχι μόνον ὅταν πρόκηται περὶ αὐτοῦ τοῦ φόρου, ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ τῆς ἐλαττώσεως οἱουδήποτε φόρου εἰς ἐποχὴν οἰκονομικῆς κρίσεως, ὅταν ἐπαπειλώμεθα δι’ ἑνὸς ἐλλείμματος, τοῦ ὁποίου αἱ συνέπειαι ἴσως δὲν φαίνονται εἰς αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν φαίνονται εἰς ἐκείνους, οἵτινες δὲν θέλουν νὰ ῥίψουν τὸ βλέμμα μακρύτερον τοῦ ἐνεστῶτος. Αἱ συνέπειαι εἶναι ὅμως βέβαιαι εἰς ἐκεῖνον, ὅστις δύναται πέραν τοῦ ἐνεστῶτος νὰ ἴδῃ τὰ ἐπερχόμενα, ὅταν, λέγω, προβλέπωνται αἱ συνέπειαι τοῦ ἐλλείμματος. Δὲν ἀρκεῖ τότε ἡ σκέψις περὶ ἐλαττώσεως διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι δὲν ὀνομάζω οἰκονομολόγον, σκεπτόμενον καὶ ἐργαζόμενον περὶ τῆς κοινωνίας ἐκεῖνον, ὅστις ἔρχεται νὰ ἐλαττώσῃ πρόσοδον τοῦ Κράτους χωρὶς ν’ ἀντικαταστήσῃ αὐτὴν δι’ ἄλλης ἀναλόγου. Ἔχω ἔνστασιν ἀπαραδέκτου ἐναντίον παντὸς, ὅστις προτείνει ἐλάττωσιν τοῦ φόρου· εἶμαι ἕτοιμος νὰ δεχθῶ πᾶν σχέδιον, πᾶσαν ἰδέαν περὶ ἐλαττώσεως, ἀλλὰ μόνον ἀφοῦ, ὅστις προτείνει ἀποδείξῃ διὰ ποίου μέσου ἀναπληροῖ τὴν ἀφαιρουμένην πρόσοδον τοῦ Κράτους· ἐὰν δὲν ᾖναι εἰς κατάστασιν νὰ δείξῃ διὰ ποίου τρόπου ἀναπληροῦται ἡ ἐλάττωσις, τότε μὲ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ τὸν ἀπαντήσω, ὅτι δὲν φροντίζεις περὶ τοῦ ὅλου, ἀλλὰ περὶ τοῦ μέρους, δὲν φροντίζεις περὶ τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ φροντίζεις περὶ τῶν κτηνοτρόφων τῆς Ἑλλάδος, δὲν φροντίζεις περὶ τῆς Ἐπαναστάσεως, φροντίζεις περὶ τοῦ δεῖνος ἢ δεῖνος συμφέροντος, καὶ δύναμαι νὰ σὲ ἐρωτήσω «Εἶσαι εἰς κατάστασιν νὰ δικαιολογήσῃς καὶ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, καὶ ἐνώπιον τῆς κοινῆς γνώμης, ὅταν ἐνώπιον αὐτῶν σὲ ἐρωτήσω· τί προτάσσεις, αὐτὸ τὸ μερικὸν συμφέρον, ἢ τὸ συμφέρον τῆς Ἑλλάδος;» Μοὶ φαίνεται λοιπόν, ὅτι ἡ ἔνστασις, τὴν ὁποίαν προτείνω δὲν εἶναι, καθὼς ἐνομίσατε, ἔνστασις ἀσυνεπής, σχολαστικὴ, ἀλλ’ εἶναι ἔνστασις, ἡ ὁποία ὑπαγορεύεται ἀπὸ τὴν συνείδησιν τοῦ πρὸς τὴν Πατρίδα καθήκοντος. Ἐὰν ἀφαιρέσητε τὰ μέσα εἰς τὴν κοινωνίαν, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ πᾶσαν ὑπηρεσίαν δημοσίαν, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀσφάλειαν, τί εἶναι αὐτὴ ἡ ἐλάττωσις; ποῖον ὄφελος παράγει; Καὶ αὐτὸν τὸν ἴδιον κτηνοτρόφον νομίζετε, ὅτι δύνασθε νὰ τὸν ὠφελήσητε, ἐὰν καταστήσητε προβληματικὴν τὴν τάξιν, ἐὰν αὐτὸς ὁ κτηνοτρόφος οὐδεμίαν ἔχῃ ἀσφάλειαν, ἐὰν ὑπόκηται εἰς τὴν ἐπιδρομὴν τῶν λῃστῶν, ἐὰν ἐπέλθῃ, οὕτως εἰπεῖν, τὸ χειροδίκαιον ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, σᾶς ἐρωτῶ ἐὰν αὐτὰ τὰ κτήνη του, διὰ τὰ ὁποῖα πληρόνει 50 λεπτὰ, δὲν ἐσώθησαν ἀπὸ τὰς χεῖρας τῆς βίας; ὅστις λοιπὸν ὁρμᾶται ἐκ τῆς σκέψεως περὶ τῶν μέσων, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ στηριχθῇ τὸ κοινὸν συμφέρον τῆς πολιτείας, νὰ στηριχθῇ πᾶς ὀργανισμὸς κυβερνητικὸς, αὐτὸς δὲν θέλει ποτὲ ἐνδώσει εἰς τὸ νὰ εἰσακούσῃ οἱανδήποτε ἐλάττωσιν, καὶ τὴν μᾶλλον ἠτιολογημένην, πρὶν καταδειχθῇ ὁ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ ἀντικατασταθῇ ὁ πόρος· οὐδεὶς οἰκονομολόγος ἐπέφερεν ἀποτέλεσμα σπουδαῖον, πρὶν ἀντικαταστήσῃ ὅ,τι διὰ τῆς μειώσεως ἀφῄρεσεν. Ὁ Robert Peel, ὅστις ἔχει τὸ μεγαλήτερον ὄνομα οἰκονομολόγου ἐντὸς τοῦ κόσμου, πῶς νομίζετε, ὅτι ἔπεισε τὴν Ἀγγλίαν νὰ ἐπιφέρῃ μέτρα, φαινόμενα ἐπιβλαβῆ εἰς ὡρισμένας τάξεις, νὰ ἀνοίξῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου, νὰ ἐλαττώσῃ τὴν πρόσοδον τῶν ἰδιοκτητῶν διὰ τῆς καταργήσεως τῆς κλίμακος, ὅλα τὰ συμφέροντα τῶν ἰδιοκτητῶν ἦσαν ἐν κινδύνῳ; τὴν ἔπεισεν, ὅταν κατέδειξε τρανῶς δι’ ἀριθμῶν εἰς τὰ ὄμματα ὅλων, ὅτι δι’ αὑτῆς τῆς ἐλαττώσεως μέλλει νὰ ἐπέλθῃ ἐπαύξησις, ὅτι αὐτὸς ὁ πόρος ἀναπληροῦται. Ὅστις ὅμως ἔρχεται λέγων, ἂς ἀνακουφίσωμεν τὴν γεωργίαν, ἂς ἀνακουφίσωμεν τὴν κτηνοτροφίαν, ἂς ἀνακουφίσωμεν τὰ ἐπιτηδεύματα, ἂς ἀνακουφίσωμεν τὸ ἐμπόριον, ἂς ἀνακουφίσωμεν ὅλα τὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα φορολογοῦνται, αὐτὸς ἐσκέφθη τὴν τελευταίαν συνέπειαν, τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον; ἐσκέφθη τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ δημόσιον Ταμεῖον θὰ εὑρεθῇ κενόν; πῶς θὰ ἀνθέξῃ οἱαδήποτε Κυβέρνησις καὶ αὐτὴ ἡ Συνέλευσις κατὰ τῆς ἀταξίας; πῶς θὰ διατηρήσῃ τὸν Στρατὸν, πῶς θὰ ἀπαντήσῃ εἰς ὅλας τὰς ἱερὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, τί θὰ πράξῃ πρὸς τὰς συντάξεις, ἢ πρόκειται νὰ ἐλαττώσῃ καὶ τὰς συντάξεις; Ἆ! περὶ τούτου δὲν δέχομαι καμμίαν συζήτησιν, ὡς δὲν δέχομαι περὶ ἰδιοκτησίας μετὰ τοῦ κλέπτου· εἶναι ἱερὸν συμβόλαιον.

§70ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εἶναι συμβόλαιον τοῦ Ὄθωνος. (Θόρυβος).

§71ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἶναι ἱεραὶ αἱ ὑποχρεώσεις ὅσας συνάπτει ἕκαστον Ἔθνος, ὄχι ἱεραὶ ἂν θέλετε διὰ τὸ εἶδός των, διὰ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔκαμον, ὅτι δῆθεν προέρχεται ἀπὸ τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα ἐποχήν. Ὄχι, ὅστις ἔχει χρέος διατηρεῖ τὴν ὑποχρέωσίν του καὶ ὅταν ᾖναι κατὰ πάντα δικαία, ἠδύνασθε πᾶσαν στιγμὴν ὅταν δὲν ἔχητε πρόχειρα τὰ μέσα διὰ νὰ ἐκτελέσητε ὑποχρέωσιν, νὰ εἴπητε, αὕτη προέρχεται ἀπὸ τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα ἐποχήν, τοιαύτην ὀφειλὴν τὴν βδελύττομαι. Θέλετε πράξει ὅ,τι ἔκαμον πολλὰ κράτη τῆς Ἀμερικῆς, τὰ ὁποῖα ἀπεκήρυξαν τὰ χρέη των, ἔκαμαν τὴν καλουμένην repudiation· θέλετε νὰ κάμωμεν καὶ ἡμεῖς αὐτὸ ἀπέναντι τῆς Εὐρώπης, ἡ ὁποία σέβεται τὰς ὑποχρεώσεις της; Ὄχι, Κύριοι· νὰ διατηρήσωμεν τὴν πίστιν τοῦ Ἔθνους, νὰ δείξωμεν, ὅτι ἡ ἐπανάστασις δὲν ἀνέτρεψε τὰς ἰδέας τῆς ἠθικῆς, τὰς ἰδέας τῆς δικαιοσύνης, ἀλλ’ ὅτι ἐπ’ αὐτῶν ἐργάζεται, καὶ ἐπ’ αὐτῶν στηριζομένη μετ’ εὐλαβείας ἡ ἐπανάστασις προβαίνει. Εἶναι περιττὸν, ὁρμώμενος ἐκ τοιούτων ἰδεῶν, νὰ ἐπέμβω εἰς τὰ καθέκαστα, εἶναι περιττὸν νὰ ἐξετάσω, ἐὰν ἡ ἐλάττωσις δύναται νὰ ᾖναι οὕτως ἢ οὕτω μᾶλλον δικαιολογημένη, καὶ ἀπορῶ πῶς προτείνονται τοιαῦται ἐλαττώσεις, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς διακρίσεις, αἱ ὁποῖαι μόλις δύνανται νὰ βεβαιωθοῦν. Ὅταν θέλητε νὰ διακρίνητε τὰ κτήνη τοῦ ποιμένος, καὶ ὁμολογῆτε, ὅτι ὁ ποιμὴν ἔχει ὠφέλειαν, ἥτις παραβαλλομένη πρὸς τὰς ὠφελείας ἄλλων τάξεων δὲν πληρόνει φόρον δυσανάλογον, ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας ἐλαφρότερον ὁ ποιμὴν, ἀλλὰ δέχεσθε, ὅτι πρέπει νὰ ἀνακουφισθῇ μόνον ὁ γεωργὸς διὰ τὰ κτήνη, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν εἰς τὴν γεωργίαν, διὰ κτήνη φορτηγὰ, σᾶς ἐρωτῶ εἶναι εὔκολον νὰ γίνῃ αὐτὸ ἡ διάκρισις; καὶ νομίζετε, ὅτι δὲν θέλει γίνει πηγὴ ἀπείρων καταχρήσεων, ὅτι δὲν θέλει ἀντιποιηθῇ ὁ γεωργὸς ξένα κτήνη καὶ θέλετε ἐπιφέρει ἕνα μεγάλον θόρυβον. (θόρυβος).

§72ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Αὐτὸ ὑπάρχει· οἱ ἀροτῆρες βόες δὲν φορολογοῦνται.

§73ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἀναφέρω περὶ ἄλλων κτηνῶν, ἀναφέρω τὴν ἑξῆς διάκρισιν, ὅτι, ὅταν τὰ κτήνη ἀνήκουν εἰς τὸν γεωργὸν, νὰ πληρώνουν ἔλαττον, ἀλλ’ ὅταν ἀνήκουν εἰς τὸν ποιμένα, νὰ πληρώνουν τὸν κοινὸν φόρον. Ἤκουσα τοιαύτην ἀνάπτυξιν καὶ εἰς αὐτὴν ἀπαντῶ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, καίτοι πεπεισμένος, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένος πρὸς τὸ συμφέρον τῆς κτηνοτροφίας αὐτὸς ὁ φόρος, καὶ ὑποθέτων, ὅτι πολλοὶ συμμερίζονται τὴν ἰδέαν μου, νομίζω, ὅτι αὐτὸς ὁ φόρος πρέπει νὰ ἐκλείψῃ μίαν ἡμέραν καὶ πρέπει νὰ ἀντικατασταθῇ δι’ ἐγγείου φορολογίας ἐπὶ τῶν γαιῶν τῶν χρησιμευουσῶν εἰς νομήν, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἀπαλλάξωμεν τὴν γεωργικὴν τάξιν πάσης φορολογίας κτηνῶν. Ὅταν πληρώνῃ ὁ γεωργὸς μόνον διὰ τὴν γῆν, διὰ τὸ ἀκίνητον τὸν αὐτὸν φόρον εἴτε ἔχει εἴτε δὲν ἔχει κτήνη, τότε ἀναπτύσσεται ἡ γεωργία, διότι ἡ αὔξησις τῶν κτηνῶν δὲν ἐπιφέρει αὔξησιν φόρου, καὶ προσέτι ἀπαλλάσσεται τὸ Δημόσιον ἀπὸ πάσης δυσκολίας τῆς βεβαιώσεως τῆς εἰσπράξεως, καὶ μία καὶ ἡ αὐτὴ φορολογία χρησιμεύει εἰς τὸ νὰ πληρώσῃ τὸ Ταμεῖον διὰ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον νὰ προκύπτῃ ἐκ τῶν φόρων. Ὑποθέτω λοιπὸν, ὅτι πολλοὶ συμμερίζονται τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ βαδίσωμεν πρὸς αὐτὸ τὸ σημεῖον νὰ παύσῃ ἡ φορολογία τῶν ζώων, ὅπως δὲν ὑπάρχει εἰς κἀνὲν Κράτος τῆς Εὐρώπης. Εἰς ἄλλα Κράτη ἐπιβάλλεται δασμὸς εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς, ἀλλ’ οὐδέποτε φόρος κεφαλικὸς ἐπὶ τῶν ζώων. Λέγω λοιπὸν, ὅτι, καίτοι συμμεριζόμενος τὰς ἰδέας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προτίθενται τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων, πρὸς τὸ παρὸν ὅμως ἀποβλέπων πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς πατρίδος καὶ μᾶλλον κινούμενος ἐκ τοῦ αἰσθήματος ὑπὲρ τῆς ἐπαναστάσεως διὰ νὰ ἴδω αὐτὴν ἀπροσκόπτως προβαίνουσαν, λέγω, ὅτι δὲν θέλω δεχθῆ τὴν ἐλαχίστην ἐλάττωσιν ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων.

§74ΖΕΡΒΑΣ. Τριῶν εἰδῶν φορολογίαν ἔχομεν ἐπὶ τῆς γεωργίας εἰς τὴν Ἑλλάδα· ἡ πρώτη γίνεται ἐπὶ καθαροῦ εἰσοδήματος, καθὼς εἶναι τὰ ἐνοίκια τῶν οἰκοδομῶν (θόρυβος)· παρακαλῶ, ὅταν γίνεται συζήτησις περὶ φορολογικοῦ Νόμου, πρέπει νὰ προσέχωμεν περισσότερον, διότι αὐτὸ τοὐλάχιστον οἱ κάτοικοι τῶν Ἐπαρχιῶν ζητοῦσι· καθαρὰ φορολογία εἶναι ἐπὶ κτηματικῆς παραγωγῆς, (θόρυβος) ὁ ὑπὸ συζήτησιν φόρος στηρίζεται ἐν ἐκτιμήσει παραγωγῆς· π. χ. ἐπιβάλλομεν φόρον εἰς ζῶα· πόθεν ὡρμήθη ὁ Νομοθέτης νὰ φορολογήσῃ τὸ μὲν πρόβατον 25 λεπτὰ, τὸν δὲ ὄνον 50, τὸν βοῦν καὶ τὸν ἡμίονον μίαν δραχμήν; Ὁ Νομοθέτης τοῦ φόρου τούτου, Κύριοι, ἐννοεῖται, ὅτι ἔλαβε μίαν βάσιν τῆς παραγωγῆς τῶν ζώων, ἀλλὰ σημειώσατε, ὅτι, ὅπως ἐστηρίχθησαν εἰς ὅλας τὰς βάσεις τῶν διαφόρων φορολογικῶν Νόμων, τοιουτοτρόπως μὲ τὰς αὐτὰς πλημμελεῖς σκέψεις ἐκανόνισαν καὶ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου τῶν ζώων καὶ μελισσίων· ὥστε τίποτε δὲν ὑπάρχει θετικὸν, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ὑποστηρίξῃ κἀνεὶς, εἴτε τὴν ἐλάττωσιν, εἴτε τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου· διὰ τοῦτο πρὸ ἡμερῶν, ἀφοῦ ἔλαβα ὑπ’ ὄψιν τὸν φορολογικὸν Νόμον τοῦ παρελθόντος ἔτους, εἶχα ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸν φορολογικὸν Νόμον τῶν ζώων καὶ μελισσίων, ἔκαμα μίαν γενικὴν τροπολογίαν ἐφ’ ὅλου τοῦ φορολογικοῦ Νόμου, τὴν ὁποίαν κατέθεσα εἰς τὸ Προεδρεῖον, καὶ ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τὴν Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπήν. Ἐν ταύτῃ τῇ τροπολογίᾳ, Κύριοι, θέλετε παρατηρήσει ὅλα τὰ εἴδη τῆς φορολογίας τοῦ τόπου, ἐξαιρουμένης τῆς φορολογίας ἢ τοῦ δασμοῦ τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται. Ἀπὸ τὴν τροπολογίαν ταύτην θέλετε ὁδηγηθῆ καὶ πεισθῆ, ὅτι πρέπει ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ φέρωμεν μίαν ἰσονομίαν εἰς ὅλην τὴν φορολογίαν, διότι σήμερον κἀνεὶς δὲν παραπονεῖται, ὅτι πληρόνει εἰς τὸ δημόσιον· ἐπειδὴ ἕκαστος πολίτης ἑνὸς Ἔθνους, ὅστις θέλει νὰ ᾖναι ἡ ζωή του, ἡ περιουσία του εἰς ἀσφάλειαν, ἐννοεῖται, ὅτι πρέπει νὰ συνεισφέρῃ ἀναλόγως τῆς περιουσίας του εἰς τὰ δημόσια βάρη.

§75ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὸ προκείμενον, Κύριε Ζέρβα.

§76ΖΕΡΒΑΣ. Τὸ προκείμενον εἶναι, ὅτι τὸ μόνον παράπονον εἶναι, ὅτι δὲν στηρίζεται ἡ φορολογία εἰς ἰσονομίαν, ἀλλὰ τὸ μὲν πρόβατον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀξίαν 10 δραχμῶν, καὶ ἠμπορεῖ νὰ φορολογηθῇ, διότι ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ δύω δραχμὰς καθαρὸν εἰσόδημα, κατ’ ἐμὴν ἰδέαν τοὐλάχιστον, πληρόνει λεπτὰ 25, ἤτοι 12½%, καὶ ἕνας, ὅστις ἔχει ἓν κτῆμα, τὸ ὁποῖον ἀξίζει 500,000 δραχμὰς καὶ ἔχει 500,000 φορὰς ἀνάγκην περισσότερον νὰ διατηρηθῇ, πληρόνει τὸ αὐτό. Ἐπὶ παραγωγικῶν εἰσοδημάτων, ἀφίνω κατὰ μέρος ὅσα κτήματα εἶναι παραγωγικά, φέρω μόνον ἓν ἁπλούστατον παράδειγμα· ὑπάρχουν ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος ὁλόκληρα χωρία, τὰ ὁποῖα δίδουν καθαρὰν παραγωγὴν ἐπέκεινα τῶν 30,000 δραχμῶν· ἐγὼ ὁ ἴδιος ἔχω παραγωγὴν καθαρὰν καὶ δὲν πληρόνω τίποτε· αὐτὴ δὲ εἶναι ἡ παραγωγὴ τῆς βοσκῆς. Οἱ Κύριοι λοιπὸν αὐτῶν τῶν κτημάτων, ἐνῷ ἔχουν ὅλα τὰ μέσα τῆς ἀσφαλείας ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου, ὅπως τὰ ἔχει καὶ ὁ ποιμὴν διὰ τὸ πρόβατον, καὶ ὁ ἀγωγιάτης διὰ τὸν ὄνον, καὶ ἐν τούτοις δὲν πληρόνουν οὐδὲ λεπτὸν, ἐνῷ μόνον ἡ καθαρὰ παραγωγὴ, ἐὰν ἤθελε φορολογηθῆ, ἤθελε πληρόνει 3000 δραχμὰς κατ’ ἔτος· ἰδοὺ λοιπὸν ποία εἶναι ἡ δικαιοσύνη, ἥτις ἐτηρήθη ἀπὸ τὴν προκάτοχον ἐξουσίαν!! Διὰ τοῦτο ἔχομεν ἀνάγκην οὐχὶ ἐλαττώσεων, ἀλλὰ δικαιοσύνης· ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ὑποβληθοῦν ὅλαι αἱ περιουσίαι εἰς τὴν ἐπιβολὴν ἀναλόγου φόρου· διὰ τοῦτο εἰς τὸ Σύνταγμα εἴπομεν, ὅτι ἕκαστος πρέπει νὰ συνεισφέρῃ εἰς τὰ δημόσια βάρη ἀναλόγως τῆς περιουσίας. Ὁ Κύριος Καλλιγᾶς, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον εἰς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἐπέφερεν ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ Νόμου· ἡ πρώτη του παρατήρησις ἦτο, ὅτι ὁ μικρότερος φόρος, ὁ ἐλαφρότερος, ὅστις πληρόνεται διὰ τὰ δημόσια βάρη, εἶναι ὁ πληρονόμενος εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ ὅλην τὴν Ἑσπερίαν Εὐρώπην. Μάλιστα, Κύριοι, τὸ λέγω καὶ ἐγὼ, διότι ἐὰν ἀναλογίσῃ τις τὰς ψυχὰς τῆς Ἑλλάδος, δὲν πληρόνουν περιπλέον τῶν 20 δραχμῶν ἑκάστη ψυχή. Ἂν παρατηρήσῃς δὲ εἰς τὴν Γαλλίαν θὰ ἰδῇς διπλάσιον, καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν τριπλάσιον. Ἀλλὰ τί σημαίνει, Κύριοι, δυνάμεθα νὰ πληρώσωμεν καὶ ἐδῶ 40 δρ. ἑκάστη ψυχὴ, ἀλλ’ ὅταν πληρώσῃ καὶ ἐκεῖνος, ὅστις ἔχει 30,000 δραχ. παραγωγὴν καθαρὰν καὶ ἤδη δὲν πληρόνει τίποτε, ἐνῷ πρέπει νὰ πληρώσῃ 3,000 δραχμάς· ὅταν ἐκεῖνος, ὅστις ἔχει οἰκοδομὴν 500,000 δραχμῶν ἤθελε πληρώσει 1000 δραχ., ἐνῷ χαίρει ἀτέλειαν, διότι ἡ πολυτέλεια ἐκηρύχθη ἐλευθέρα, διότι οἱ πλούσιοι δὲν πληρόνουσι τίποτε, καὶ τοῦτο διὰ νὰ καταστήσουν εἵλωτας τοὺς πτωχοὺς, τὶ ἔγεινε λοιπόν; Κάμνω τὴν παρατήρησιν εἰς τὸν Κύριον Καλλιγᾶν, ὅτι ἐὰν εἰς τὴν Γαλλίαν πληρόνουν φόρον 40 φράγκα ἑκάστη ψυχὴ, ἐὰν εἰς τὴν Ἀγγλίαν πληρόνουν 80 σελίνια, εἰς τὴν Ἑλλάδα πληρόνει μία ψυχὴ 100, ἀλλὰ πότε; μὴ συμπεριλαμβάνῃς τὸν ἑαυτόν σου, Κ. Καλλιγᾶ, διότι δὲν πληρόνεις τίποτε, μὴ συμπεριλαμβάνῃς τὸν ἑαυτόν σου ἰδιοκτῆτα 500,000 δραχμῶν, διότι δὲν πληρόνεις τίποτε· ἀλλὰ πληρόνει μόνον ὁ πτωχός, ὅστις ἔχει μίαν κατοικίαν 25 δραχμῶν. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὡς τίμιος ἄνθρωπος, ὅτι ἔχω καθαρὰν παραγωγήν, ἀπολαμβάνω καὶ δὲν πληρόνω τίποτε, ἐνῷ ἀπὸ τὰ ὅλα μου κτήματα, εἰς τὰ ὁποῖα μοὶ ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου παραγωγῆς, ἤθελον πληρόνει διπλάσιον· 10% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος ἤθελεν ἰσοδυναμεῖ μὲ 10% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου. Ἤθελα νὰ ἀποδείξω εἰς τὸν Κύριον Καλλιγᾶν, ὅτι δὲν γνωρίζει τί λέγει, δὲν εἶναι δικονομία ἐδῶ, εἶναι φορολογία. Μᾶς εἶπεν ὁ Κύριος Καλλιγᾶς, ὅτι εὔκολον εἶναι νὰ ἐλαττώσωμεν τοὺς φόρους, ἀλλὰ πρέπει, ὅστις φέρει τὴν πρότασιν περὶ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου, συγχρόνως πρέπει νὰ μᾶς ὑποδείξῃ καὶ τὴν ἀντικατάστασιν αὐτῆς. Μάλιστα, τὴν ἀντικατάστασιν ἰδοὺ τὴν ὑπέδειξα· παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ συζητηθῇ ἡ τροπολογία αὐτὴ ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ νόμου, καὶ θέλετε ἴδει, ὅτι ὑποδεικνύει κάλλιστα πῶς δυνάμεθα νὰ συμπληρώσωμεν τὰς ἐλαττώσεις τῶν βεβαρυμένων εἰδῶν· ἀλλὰ πῶς δυνάμεθα; ὅταν ἐξετάσωμεν ὅλα τὰ ὑπαγόμενα εἰς φορολογίαν πράγματα ἐν συνόλῳ· ὅταν ὅμως σήμερον μᾶς φέρουν τὸ πρόβατον, αὔριον τὸ μελίσσι, δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ συμπεριλάβωμεν ὅλα τὰ εἴδη ὑπὸ τὴν δικαίαν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου· διὰ νὰ κάμῃ τις μίαν σύγκρισιν πρέπει νὰ τὰ ἔχῃ ὅλα ἐνώπιόν του καὶ νὰ εἴπῃ· ἀφαιρῶ ἀπὸ τὸ μὲν τόσα, καὶ προσθέτω εἰς τὸ δὲ τόσα, διότι ἄλλως εἶναι ἀπαράλλακτα, ὡς νὰ φορτώσῃ τις ζῶον καὶ τοῦ προσθέσῃ τὸ βάρος μονομερῶς, ὅτε βεβαίως θὰ πέσῃ καὶ τὸ φορτίον καὶ τὸ ζῶον θ’ ἀποθάνῃ, ὅταν ὅμως διαμοιράσῃς αὐτὸ τὸ βάρος, τότε, ὅσον βαρὺ καὶ ἂν ᾖναι, θὰ τὸ φέρῃ. Τοιουτοτρόπως εἶναι καὶ οἱ φόροι· δὲν πρέπει νὰ τοὺς ἐπιβάλωμεν μονομερῶς· ὡσαύτως συμβαίνει καὶ εἰς τὸ πλοῖον, ὅταν τὸ βάρος ἐπιτεθῇ ἐπὶ τῆς μιᾶς πλευρᾶς, διότι παραμικρὸς κλονισμὸς τὸ ἀναποδογυρίζει καὶ καταποντίζεται αὔτανδρον. Τοιουτοτρόπως εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπεβλήθησαν οἱ φόροι μονομερῶς ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν, ἡ δὲ ἄλλη ἔμεινεν ὁλωσδιόλου ἀβαρής. Αὐτὴ εἶναι, Κύριε Καλλιγᾶ, ἡ ἀπόδειξις, τὴν ὁποίαν σοὶ φέρω εἰς ἐκπλήρωσιν τῆς ἐλαττώσεως τῶν φόρων. Ὁ Κύριος Καλλιγᾶς τὸ ἐθεώρησεν ὡς μικρὸν πρᾶγμα νὰ ἔλθωμεν εἰς σπουδαίαν σκέψιν περὶ κτηνοτροφίας· μικρὸν πρᾶγμα, εἶπεν, εἶναι νὰ καταγίνηται μία Συνέλευσις περὶ κτηνοτροφίας! τί πρέπει νὰ γίνῃ διὰ τὴν κτηνοτροφίαν; τί θὰ εἴπουν οἱ ἄνθρωποι; ἰδοὺ μία Συνέλευσις, ἥτις κάθηται καὶ σκέπτεται περὶ μικρῶν πραγμάτων! Ὡραία ὑπόθεσις, Κύριε Καλλιγᾶ! Κύριοι, ἡ κτηνοτροφία, τὸ ἐμπόριον, ἡ γεωργία θὰ μᾶς φέρουν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον διατηρεῖ καὶ σώζει μίαν κοινωνίαν, ὥστε ἐφ’ ὅλων αὐτῶν τῶν πραγμάτων, ὅταν τὰ ἔχωμεν ἐν συνόλῳ, ἐννοεῖται, ὅτι τότε θὰ τὰ λάβωμεν ὑπὸ διάσκεψιν· καὶ ἐγὼ συμφωνῶ, ὅτι δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ κάμωμεν σήμερον λόγον περὶ κτηνοτροφίας, ἀλλ’ ἀξίζει τὸν κόπον νὰ τὰς ἀναβάλωμεν καὶ αὐτὰς τὰς φορολογίας νὰ τὰς συζητήσωμεν συνάμα μὲ τὰς ἄλλας· καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ἐὰν δὲν τὸ ἀποφασίσωμεν ἡμεῖς, οἵτινες ἔχομεν τὴν δύναμιν ἀπὸ τοὺς ἐντολεῖς μας νὰ διαθέσωμεν τὰ πάντα, ὅπως ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον καὶ τὸ δίκαιον ἐν εἰλικρινείᾳ, τίς ἄλλος θὰ τὸ πράξῃ; Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ ὁ φόρος αὐτῶν τῶν ζώων πρέπει νὰ συζητηθῇ εἰς τὸ σύνολον τῆς φορολογίας. Ἐγὼ δὲν ἔρχομαι νὰ εἴπω περὶ ἐλαττώσεως, διότι ἔχω τοὺς λόγους τῆς ἐλαττώσεως ἀλλοῦ, δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ εἴπω μήτε περὶ αὐξήσεως, ἀλλὰ λέγω μόνον, ὅτι ἡ ἐλάττωσις ἑκάστου φόρου πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἐν συνόλῳ, καὶ ἔχομεν καιρὸν νὰ τὸ κάμωμεν. Ὁ Κύριος Ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι κατεπείγει, καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι κἀνὲν ἐμπόδιον δὲν θὰ φέρῃ ἡ συζήτησις τῆς φορολογίας, διότι τῶν μὲν μελισσίων ἔχει καιρόν, ἐπειδὴ τὸν Αὔγουστον γίνεται ἡ δήλωσις· περὶ δὲ τῶν ζώων ἠμπορεῖ νὰ διατάξῃ δήλωσιν, ἀφοῦ μάλιστα μᾶς ὑπεσχέθη, ὅτι αὔριον θὰ μᾶς φέρῃ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ θὰ ἤμεθα εἰς καιρὸν νὰ σκεφθῶμεν δεόντως καὶ νὰ ἀποφανθῶμεν ἐν γένει περὶ τῆς φορολογίας· διότι οἱονδήποτε φόρον καὶ ἂν ἀποφασίσωμεν διὰ τὰ ζῶα, αὐτὸς θὰ εἰσπραχθῇ οὐχὶ ἀπὸ σήμερον, ἀλλ’ ὕστερον ἀπὸ 15 ἡμέρας. Συνήθως, Κύριοι, οἱ φόροι τῶν ζώων συνάζονται κατὰ τὸν μῆνα Μάϊον, διότι ἐντὸς τοῦ Ἀπριλίου καὶ Μαΐου εἶναι ἡ ἐσοδεία τῶν προβάτων· σήμερον, ἐὰν ὑπάγῃ τις εἰς τοὺς ποιμένας καὶ ζητήσῃ ἓν λεπτὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ λάβῃ, ὥστε φέρω τὴν πρότασιν, ὅτι ἐπίσης καὶ αὐτὴ ἡ φορολογία νὰ ἀναβληθῇ καὶ συζητηθῇ ὁμοῦ μὲ τὰ λοιπὰ εἴδη τῆς φορολογίας, τὰ ὁποῖα προσεχῶς θὰ καθυποβληθῶσιν.

§77ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§78ΖΕΡΒΑΣ. Εἶναι καὶ τῶν μελισσίων ὁ φόρος εἰς τὴν τροπολογίαν μου· νομίζω, ὅτι πρέπει ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου των μελισσίων νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸ μέλι, καὶ νὰ εἰσπραχθῇ κατὰ τὴν ἐξαγωγήν, ἥτις θὰ φέρῃ περισσοτέρους φόρους εἰς τὸ δημόσιον καὶ θὰ ἐλαττωθῇ κατὰ τὰ ⅔ ἡ ὑπηρεσία, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔλθωμεν ἐν συνόλῳ νὰ τὰ ἐξετάσωμεν. Προτείνω λοιπὸν καὶ τώρα τὴν ἀναβολὴν, διότι δὲν ἐμπορῶ νὰ κάμω καμμίαν ἄλλην παρατήρησιν ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§79ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶμαι μὲ τὴν πλειοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς κατὰ τῆς ἐλαττώσεως.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ἔρχεται ὁ Κ. Ζατουνίτης, ὅστις εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐλαττώσεως, διότι ὁ Κύριος Ζέρβας ἐπρότεινε τὴν ἀναβολήν.

§81ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Διαδεχόμενος, Κύριοι, τὸν Κύριον Ζέρβαν καὶ τὸν Κύριον Καλλιγᾶν, ἐννοεῖτε πολὺ καλὰ, ὅτι τὸ νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν Κύριον Ζέρβαν δὲν εἶναι δύσκολον εἰς ἐμὲ, καθ’ ὅσον τὴν γνώμην μου δύναμαι νὰ τὴν ὑποβάλλω ἀρκετὰ καλά· τὸ νὰ ἀντιτάξω ὅμως εἰς τὰ παρὰ τοῦ Κ. Καλλιγᾶ ἐπὶ τῆς ἐλαττώσεως τῶν φόρων λεχθέντα, εἶναι μία τόλμη· τὴν τόλμην ταύτην παρακαλῶ καὶ τὴν Συνέλευσιν καὶ τὸν Κύριον Καλλιγᾶν νὰ μοῦ συγχωρήσῃ, διότι ἂν ὄχι ἄλλο, ἔχω τὴν εὐτυχίαν, ὅπως τὸ πλεῖστον μέρος τῆς Συνελεύσεως, νὰ γνωρίζω ἐγγύτατα τὴν κατάστασιν τοῦ φορολογουμένου σήμερον λαοῦ. Ὁ Κ. Καλλιγᾶς, ἐπιστηρίζων τὴν ἰδέαν τῆς μὴ ἐλαττώσεως τῶν φόρων, φέρει ὡς παράδειγμα, ὅτι ἡ φορολογικὴ αὐτὴ κατάστασις εἶναι ἀνωτέρα ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὑπόκειται. Τὴν Εὐρώπην δὲν τὴν εἶδα, οὔτε τὸν φορολογικὸν λαὸν τῆς Εὐρώπης, μόνον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, καὶ κατὰ συνέπειαν ἠμπορῶ, καθὼς ὅλοι, νὰ ἐννοῶ ποία εἶναι ἡ ὑλικὴ κατάστασις τοῦ Εὐρωπαίου ἀπέναντι τῆς καταστάσεως τοῦ Ἕλληνος· διὰ τοῦτο παντοῦ ἀλλοῦ ἐδύνατο τὸ παράδειγμα τοῦτο νὰ ὠφελήσῃ, ὄχι ὅμως ἐπὶ τῆς τάξεως τοῦ φορολογουμένου. Πρὸς ἐπιστήριξιν τῶν λόγων του ὁ Κ. Καλλιγᾶς ἀνέτρεξεν εἰς τὸ νὰ ἀνεύρῃ τὰ αἴτια, ἐκ τῶν ὁποίων ἐπῆλθεν ἡ ἀνάγκη τῆς φορολογίας ἐν γένει. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν σήμερον, προκειμένου νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐλάττωσιν ἐπὶ τῶν φόρων, νὰ ἐξετάσωμεν ποῖα ἦσαν τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ἐγέννησαν τὴν ἀνάγκην τῆς φορολογίας, ἀδιαφοροῦμεν, καὶ θέλω νὰ ἐξετάσω, ἂν ᾖναι ἀνάγκη ἡ ὁπωσδήποτε εὑρεθεῖσα φορολογία νὰ ἐλαττωθῇ, ἢ ὄχι. Ἐγὼ λέγω, Κύριοι, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ σήμερον ἀνάγκη ἠθικὴ εἰς τὴν κατάστασίν μας, παρουσιάζεται καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ἐλαττώσεως τῶν φόρων, ὄχι μόνον τῶν ζώων, ἀλλ’ ἐν γένει· δοξάζω δὲ τοῦτο, καθόσον πέντε ἤδη μῆνας μετὰ τὴν ἐπανάστασιν αὐτὸς ὁ λαὸς ἀκούει διὰ τῶν ἐφημερίδων καὶ διὰ στόματος, ὅτι ἀπήλαυσεν ἐλευθερίαν μετὰ τὴν κατάλυσιν τῆς τυραννίας, καὶ εἴθε νὰ ἦτον εἰς κατάστασιν ὁ λαὸς ὁ κοινὸς νὰ ἐννοῇ τὰς ἐλευθερίας, ὅπως τὰς ἐννοεῖ ἡ ἀνωτέρα τάξις τῶν ἀνθρώπων. Ὁ Ἕλλην δηλαδὴ ὁ κοινὸς, ἢ μᾶλλον ὁ φορολογούμενος τὴν ἐλευθερίαν δὲν τὴν ἐννοεῖ ἐκεῖ, ὅπου ἡμεῖς τὴν ἐννοοῦμεν, εἰς τὰς ἀρχὰς καὶ εἰς τὰς ἰδέας· εὐχαριστεῖται μὲν καὶ ἀπὸ αὐτὰς, ἐπιθυμεῖ ὅμως νὰ τὰς ἰδῇ καὶ ἐφαρμοζομένας εἰς τὰ πράγματα, καὶ τὰ πράγματα δι’ αὐτὸν εἶναι ἡ ἐλάττωσις τῶν βαρέων κατ’ ἐμὲ φόρων, οὓς πρὸ 30 χρόνων δὲν προφθάνει νὰ πληρώνῃ. Εἰς τίποτε δὲν ἀποβλέπει ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης, εἰμὴ εἰς ἓν σημεῖον, κατὰ τὸ ὁποῖον θ’ ἀκούσῃ, ὅτι ἀντὶ μιᾶς δραχμῆς, τὴν ὁποίαν ἐπλήρωσε τὸ παρελθὸν ἔτος ἐπὶ Βασιλείας διὰ τὸν ἵππον αὐτοῦ, θὰ πληρώσῃ 70 ἢ 50 μόνον λεπτὰ, τότε μόνον θὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ἐγέννησεν εἰς αὐτὸν ἡ ἐλευθερία, μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν, καὶ τὸ σπουδαῖον τῆς ἀνακουφίσεως τῶν φόρων· τὴν ἀνάγκην λοιπὸν τῆς ἐλαττώσεως τῶν φόρων, ἐκτὸς τοῦ ὅτι τὴν ἀπαιτεῖ ὁ λόγος αὐτὸς, ἔχω καὶ ἕνα ἄλλον λόγον ἐπίσης ἰσχυρὸν διὰ νὰ τὴν ἀποδείξω, ὅτι ὑφίσταται ἀπόλυτος, εἶναι δὲ ὁ ἑξῆς. Ὅλοι ὁμολογοῦμεν, ὅτι δὲν γίνονται εἰσπράξεις, ὅτι εἰς τὰ ταμεῖά μας δὲν ὑπάρχουν χρήματα, καὶ ὅλοι ἐμείναμεν πρὸ ἡμερῶν εἰς τὰς τελευταίας συζητήσεις περὶ τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων σύμφωνοι εἰς τὸ ὅτι, ἄνευ τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν καὶ τῆς χρήσεως ἄλλων οἰκονομικῶν μέτρων, καταργήσεις περιττῶν θέσεων καὶ τῶν ὁμοίων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν αἴσιον ἀποτέλεσμα. Ἠξεύρετε, Κύριοι, ποίαν ἐντύπωσιν θέλει κάμει ἡ ἐλάττωσις αὕτη, ἡ ὁπωσδήποτε μικρὰ εἰς τὸν λαόν; Θέλει τοῦ δώσει μέγα θάῤῥος περὶ τῶν ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐπέλθωσιν εἰς αὐτὸν ἐκ τῆς ἐπαναστάσεως, θέλει εἶσθαι μία φερέγγυος προκαταβολὴ ἐκ τῶν ἀγαθῶν αὐτῆς· τὸ θεωρῶ δὲ ἀναγκαιότατον, διότι εἶναι καὶ τὸ μόνον συντελεστικὸν μέσον τῆς εὐχερεστέρας εἰσπράξεως τῶν φόρων. Ἐστὲ βέβαιοι, ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω τὴν ἰδέαν αὐτὴν, ὅτι ἀντὶ παντὸς ἄλλου μέσου, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἤθελε θέσει εἰς ἐνέργειαν διὰ νὰ εἰσπράξῃ τοὺς φόρους, μόνον ἡ ἐλάττωσις εἶναι ἀρκετὴ, διότι θέλει χρησιμεύσει ὡς ἓν θάῤῥος καὶ εἰς τὸ μέλλον, θέλει προθυμοποιήσει τοὺς πάντας πρὸς πληρωμὴν, διότι ὁ Ἕλλην καὶ πειθήνιος καὶ εὐάγωγος εἶναι, καὶ φιλοτιμίαν ἄμετρον ἔχει, καὶ ὑπὲρ Πατρίδος τὰ πάντα καταβάλλει· θέλει σκεφθῆ λοιπὸν κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον, ἐὰν ἐν διαστήματι 5 μηνῶν, καθ’ οὓς ἀκούω τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν ἐπανάστασιν, μοὶ ἠλαττώθησαν 5 λεπτὰ τὸ πρόβατον, 20–30–50 ἀπὸ τὸν ἵππον 30 ἀπὸ τὸ ἄλλο ζῶον, πρέπει νὰ πληρώσω τὸ ὑπόλοιπον, διότι ἡ ἐπανάστασις μοὶ ὑπόσχεται καὶ κἄποια ἄλλα τῆς ἐλευθερίας δῶρα, πρέπει νὰ πληρώσω λοιπὸν εἰς διατήρησιν τῆς τάξεως καὶ ἀσφαλείας μου. Δι’ αὐτὸ θεωρῶ ἀναγκαιοτάτην τὴν ἐλάττωσιν τῶν φόρων καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀπόφασιν τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς περὶ τῆς γενικῆς ἐπὶ τῶν ποιμνιακῶν φόρων ἐλαττώσεως. Ὁ Κύριος Καλλιγᾶς λέγει, ὅτι εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἐπαπειλούμεθα ἀπὸ συνεπείας, δὲν νομίζει οἰκονομολόγον ἐκεῖνον, ὅστις προτείνει μόνον τὴν ἐλάττωσιν φόρων, ἀλλ’ ἐκεῖνον, ὅστις προτείνει καὶ τὴν ἀναπλήρωσιν συνάμα τῶν ὁπωσδήποτε ἐλαττωθέντων. Ἐγὼ παρακαλῶ τὸν Κ. Καλλιγᾶν ἐκ τῆς πρακτικῆς καὶ οὐχὶ ἐκ θεωριῶν ν’ ἀναχωρήσῃ, καὶ θέλει ἀναγνωρίσει εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα σήμερον, τὴν ἀνάγκην τῆς ἐλαττώσεως, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ μᾶς ὑποδείξῃ τίνι τρόπῳ δυνάμεθα νὰ ἀντικαταστήσωμεν αὐτὰ τὰ ὀλίγα, τὰ ὁποῖα εἴμεθα εἰς ἀνάγκην νὰ ἐλαττώσωμεν. Ἡ τάξις, λέγει, καὶ ἡ ἀσφάλεια καθίσταται προβληματικὴ ἀπὸ τὴν ἐλάττωσιν. Ἐγὼ φιλονεικῶ τὸ πρᾶγμα αὐτὸ καὶ τὴν ἰδέαν τοῦ Κυρίου Καλλιγᾶ, νομίζω ἀπεναντίας, ὅτι ὄχι μόνον προβληματικὴ δὲν καθίσταται, ἀλλ’ ἑδραιοτέρα καὶ σταθερωτέρα δύναται νὰ κατασταθῇ ἡ τάξις καὶ ἡ ἀσφάλεια μετὰ τὴν ὁπωσδήποτε ἐπιδαψίλευσιν ἀνακουφίσεων φορολογικῶν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τῆς ἐπαναστάσεως ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως εἰς τὸν λαὸν, ὅστις ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη οὐδὲν ἀπήλαυσεν ἀπέναντι τῶν δεινῶν φόρων, εἰς τοὺς ὁποίους ὑπεβλήθη, οὔτε σκέψις ἐπῆλθέ ποτε κατὰ τὸ παρελθὸν περὶ αὐτοῦ ἄλλη, εἰμὴ πῶς νὰ πληρώνῃ πλειότερα. Ὁ Κύριος Καλλιγᾶς, λέγει, τίνι τρόπῳ δυνάμεθα νὰ ἀναπληρώσωμεν τὰς ἀνάγκας τὰς ἀναποφεύκτους τοῦ στρατοῦ, τῶν συντάξεων καὶ λοιπῶν μετὰ τὴν ἐλάττωσιν τῶν φόρων; Τοῦτο δὲν πρέπει οὐδόλως νὰ μᾶς θέσῃ εἰς ἀμφιβολίαν, διότι, ἂν θελήσωμεν νὰ σκεφθῶμεν, ὅπως πρέπει νὰ σκεφθῶμεν, δυνάμεθα, δαπανῶντες ὅσα ἔχομεν καὶ ὄχι ὅπου θέλομεν, τὰ πάντα νὰ οἰκονομήσωμεν. Ἐκ τῶν οἰκονομικῶν μέτρων δυνάμεθα, Κύριοι, νὰ ἀπολαύσωμεν διπλάσια τῶν ὅσων θέλομεν ἀπολαύσει ἀπὸ τὴν ἐλάττωσιν τῶν φόρων. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐπανερχώμεθα εἰς τὰ αὐτά. Ὁ ποιμὴν, εἶπεν ὁ Κύριος Καλλιγᾶς, ἔχει ὠφελείας ἀνωτέρας πάσης ἄλλης φορολογουμένης τάξεως· ἐγὼ λέγω τὸ ἐναντίον, διότι, ἂν ὑποθέσητε εἰς τὴν Ἑλλάδα ποιμένας ἐκ συστήματος, θέλομεν εὕρει ἐλαχίστους, καὶ τούτους εἰς τὴν Στερεὰν, τὴν ὁποίαν ἐγνώρισα ἀπὸ τοῦ ἑνὸς μέχρι τοῦ ἄλλου ἄκρου· οἱ τοιοῦτοι εἶναι βέβαιον, ὅτι δύνανται νὰ λογισθῶσιν ὡς ἔχοντες ὠφελείας, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ἀναλόγους ὡς πρὸς τὰς λοιπὰς τάξεις τῶν φορολογουμένων· δὲν πρέπει νὰ τοὺς θεωρήσωμεν, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ζῶσι μόνον ἀπολαμβάνοντες τὸν ἐπιούσιον ἄρτον ἀπὸ ἐπάγγελμα, εἰς τὸ ὁποῖον νύκτα καὶ ἡμέραν, χειμῶνα καὶ θέρος καταγίνονται, καὶ ἐὰν μία ἐπιζωοτία συμβῇ, ὅπως συμβαίνει συχνὰ, μένουσι μὲ τὴν ῥάβδον. Ἐὰν ἔλθωμεν εἰς τὰς ἄλλας τάξεις τῶν ποιμένων, θέλομεν εὕρει ποῦ 30, ποῦ 40, ποῦ 50, σπανίως 100 πρόβατα, ἔχοντα ἕνα ἕκαστον κτηνοτρόφον· ἐὰν ἔχωμεν τὸν καιρὸν νὰ ἔλθωμεν εἰς ἕνα λογαριασμὸν ἀκριβῆ, θέλω σᾶς ἀποδείξει ἀριθμητικῶς καὶ ἀφιλονεικήτως, λαμβάνοντες ὡς ὅρον τὸν ἀριθμὸν τῶν 200 προβάτων εἰς ἕνα κτηνοτρόφον, ὅτι ὁ κτηνοτρόφος οὗτος δὲν ἀπολαμβάνει, παρὰ 30 λεπτὰ τὴν ἡμέραν, ἐνῷ, ἐὰν ἐργασθῇ μὲ τὴν ἀξίνην, ὡς λέγομεν, θέλει ἀπολαύσει δεκαπλάσια καὶ πλειότερα. Λέγω λοιπὸν, ὅτι οὐδόλως ὠφέλιμον εἶναι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ κτηνοτρόφου εἰς τὸν τόπον μας· τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο εἶναι τῆς ἀνάγκης πρὸς πορισμὸν μαλλίου καὶ τῶν ὁμοίων εἰς ἄμεσον χρῆσιν τοῦ ποιμένος. Εἶπεν ὁ Κύριος Καλλιγᾶς, ὅτι πρέπει ν’ ἀντικατασταθῇ δι’ ἄλλου τρόπου ἡ φορολογία τῶν ζώων ἐν μέρει, ἢ μᾶλλον καθ’ ὁλοκληρίαν. Ὁ Κύριος Ζέρβας ἔδειξε τὸν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου δύναται καὶ πρέπει ν’ ἀντικατασταθῇ ἡ φορολογία, διότι, ἂς τὸ ὁμολογήσωμεν, μεταξὺ ὅλων ἡμῶν ὑπάρχουσι κεφάλαια διατεθειμένα εἰς οἰκίας καὶ ἄλλα κτήματα, ἐξ ὧν καὶ ἀπολαμβάνουσι μεγάλας ποσότητας καὶ χαίρουσι πᾶσαν ἀσφάλειαν, χωρὶς εἰς τὸ δημόσιον νὰ συνεισφέρωσιν οὐδὲ ἓν λεπτόν. Δικαιοῦμαι, Κύριοι, νὰ ἐννοήσητε, ὅτι θέλω νὰ ὑποβάλω εἰς φορολογίαν καὶ τὸν τοκιστὴν καὶ σᾶς φέρω τὸ παράδειγμα, καὶ ἐὰν τὸ δέχησθε, δὲν διστάζω νὰ τὸ προτείνω, καὶ ἐξηγοῦμαι. Δανείζει ἕνας 200 χιλιάδας δραχ. καὶ ἀπολαμβάνει 20 χιλ. δραχ. τόκον, κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, χωρὶς οὐδὲ ὀβολὸν νὰ πληρώνῃ εἰς τὸ δημόσιον, ἐνῷ ὁ φορολογούμενος, ὁ γεωργὸς, ὁ κτηνοτρόφος, ἂν τὰ κεφάλαια αὐτὰ εἶχε διατεθειμένα εἰς γαίας ἐσπαρμένας, μία δὲ πυρκαϊὰ ἐκ τύχης ἢ ἐπίτηδες εἰς μίαν στιγμὴν τὰ κατέστρεφεν, οὐδεὶς ἤθελε τὸν ἀποζημιώσει —ἀπώλεσε τὸ πᾶν—ὁ τοκιστὴς ὅμως τίποτε δὲν χάνει, διότι, ἐὰν ἐγὼ ὁ φορολογούμενος ὀφείλω εἰς αὐτὸν 1000 δραχμὰς καὶ ὁπωσδήποτε δυστροπῶ νὰ τὸν πληρώσω, ὁ νόμος τὸν ἐξασφαλίζει πληρέστατα ἀπέναντί μου, ἐνῷ τὴν περιουσίαν τοῦ ἄλλου οὐδεὶς τὴν ἀσφαλίζει ἀπέναντι τοῦ συμβάντος πυρός· πῶς θέλετε λοιπὸν τὴν τάξιν αὐτὴν νὰ μὴ τὴν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν; Ταῦτα δὲ λέγω, προκειμένου ν’ ἀντικρούσω τὸν Κύριον Καλλιγᾶν, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖ τὴν ἀντικατάστασιν τῆς φορολογίας τῶν ζώων δι’ ἄλλων μέσων· αὐτὰ καὶ ἄλλα εἶναι τὰ μέσα κατ’ ἐμέ. Ὁ Κύριος Ζέρβας φαίνεται διατεθειμένος, ἂν καὶ δὲν ἐξέφρασε καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν γνώμην του, νὰ συμφωνήσῃ μαζύ μου καὶ μετ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δοξάζουσι τὴν ἀνάγκην τῆς ἐλαττώσεως τῶν φόρων· ἀπαιτεῖ ὅμως, διὰ ν’ ἀποφανθῇ περὶ τούτου, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁλόκληρον τὸ φορολογικὸν σύστημα, διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς ἰσοῤῥοπίαν μεταξὺ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου εἴδους. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ Κυρίου Ζέρβα, καὶ λέγω, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σήμερον μᾶς παρουσιάζεται, δὲν πρέπει νὰ μᾶς δυσκολεύῃ διόλου ν’ ἀποφασίσωμεν, καὶ αὔριον, ὅταν παρουσιασθῇ τὸ ἕτερον εἶδος, ἐπίσης ἔχομεν τὸν καιρὸν νὰ τὸ συζητήσωμεν καὶ ν’ ἀποφασίσωμεν καὶ περὶ τούτου. Συμφωνῶ ὅθεν καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ τὴν γνώμην τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία γνωμοδοτεῖ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῶν ζώων, ὅπως ἀνεγνώσθη ἀπὸ τὸν Κύριον εἰσηγητὴν αὐτῆς, καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ παραδεχθῇ τὴν γνώμην μου.

§82ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρὸ ὀλίγου εἶπεν, ὅτι μετὰ 5 ἡμέρας δὲν θὰ ἔχωμεν λεπτὸν εἰς τὸ Ταμεῖον, καὶ μολαταῦτα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταβῶμεν ἀπὸ τὰ 25 ἑκατομμύρια τοῦ προϋπολογισμοῦ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁμοιάζομεν τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, εἴτε τὸν ἄσωτον, εἴτε οὐχὶ τὸν πολὺ φρόνιμον, ὁ ὁποῖος ὁμολογεῖ, ὅτι ἐκενώθη ἡ πήρα του, καὶ μολοντοῦτο ὁμολογεῖ, ὅτι δὲν δύναται, παρὰ νὰ ἐξοδεύῃ ὅσα καὶ πρότερον ἐξώδευεν. Αὐτὴν τὴν ὁμιλίαν τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ δὲν δύναμαι νὰ θεωρήσω σπουδαίαν, καὶ λυποῦμαι πολὺ, διότι ἐκ προοιμίων βλέπω, ὅτι ὅλα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα προετοιμάζονται ὑπὸ τοιούτου Ὑπουργοῦ, δὲν θὰ ᾖναι πολὺ σπουδαῖα, διότι δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ἔκτακτος τοῦ κακοῦ, ἤτοι ἡ πολὺ κρίσιμος κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα. Αὐτὴ ἡ φωνὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι μετὰ 5 ἡμέρας δὲν θὰ ἔχωμεν λεπτὸν εἰς τὸ Ταμεῖον, εἶναι φρικώδης, εἶναι φρικωδεστάτη, εἶναι ἡ φρικωδεστέρα φωνὴ, τὴν ὁποίαν ἠμποροῦσε ν’ ἀκούσῃ κανεὶς ἐνταῦθα. Εἶναι ἡ φωνὴ, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ τὸν πανικὸν φόβον εἰς τὸ Κράτος, καὶ τὰ χειρότερα ἀποτελέσματα. Φρονῶ, ὅτι ποτὲ τοιοῦτος λόγος δὲν πρέπει νὰ ῥίπτεται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διότι ποτὲ δὲν δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα, πρέπει νὰ προτείνωνται μέτρα, πράγματα, μέσα πρὸς θεραπείαν τῆς κακῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων· δὲν πρέπει ὅμως νὰ παριστάνωμεν ἐκτὸς τῆς Συνελεύσεως μὲ ὑπερβολὰς τὴν κατάστασίν μας, πολὺ δὲ περισσότερον ὁσάκις φοβίζωμεν διὰ νὰ δικαιολογήσωμεν τὴν ἀνικανότητά μας. Ἀνήκω, Κύριοι, εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις γνωμοδοτεῖ κατὰ τῆς ζητουμένης ἐλαττώσεως τοῦ ποιμνιακοῦ φόρου, καὶ τῳόντι βλέπω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ οὐδεὶς οὔτε δίκαιος, οὔτε ἀληθὴς λόγος διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐλάττωσιν αὐτοῦ τοῦ φόρου. Ἐὰν ἐπρόκειτο ν’ ἀποδείξωμεν τὰ καλὰ τῆς ἐλευθερίας εἰς τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος, ἐλαττόνοντες τοὺς φόρους, νομίζω, ὅτι ταῦτα ἤθελεν εἶσθαι κακὴ σύστασις δι’ αὐτὸν, ὅτι δὲν γνωρίζει νὰ ἐκτιμᾷ τὰ ἀγαθὰ τῆς ἐλευθερίας, εἰμὴ καθ’ ὅσον δύναται νὰ ὠφεληθῇ ὑλικῶς ἀπὸ αὐτά· καὶ δὲν ἀδικῶ τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος εἰς αὐτὸν τὸν βαθμόν· πιστεύω, καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, Κύριοι, ὅτι ἡ κρίσις του εἶναι πολὺ ἀνωτέρα, εἶναι λαὸς εὐφυὴς, ὁ ὁποῖος δύναται καλλίτερον παντὸς ἄλλου νὰ ἐννοήσῃ, ποῖα εἶναι τὰ καλὰ τῆς ἐλευθερίας καὶ νὰ μὴ τὰ καταβιβάσῃ εἰς τὴν ἀπόλαυσιν 5 λεπτῶν διὰ κάθε πρόβατον ἢ αἰγίδιον· τὰ καλὰ τῆς ἐλευθερίας εἶναι ἡ ἀσφάλεια, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ ἀπὸ τῶν καταπιέσεων, ἀπὸ τῶν καταδυναστειῶν αὐθαιρέτου καὶ διεφθαρμένης Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ δικαιοσύνη, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἀπολαμβάνῃ παρὰ δικαίας Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ ἐλευθερία τῆς γνώμης καὶ τῆς ψήφου του, αὐτὰ εἶναι, φέρ’ εἰπεῖν, τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ φέρῃ ἡ ἐλευθερία· δὲν ἀρνοῦμαι ὅμως, ὅτι ὁ λαὸς πρέπει νὰ ἔχῃ τὰ μέσα διὰ νὰ ζῇ ὑλικῶς καὶ νὰ δύναται νὰ βελτιοῦται καὶ ἠθικῶς· τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔχει σχέσιν μὲ τὴν οἰκονομίαν ἑνὸς Κράτους, ἀλλ’ ὅστις εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις ἔρχεται νὰ ζητήσῃ ἐλάττωσιν, πρέπει νὰ φέρῃ τὰς ἀναγκαίας ἀποδείξεις ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ὅτι ὁ φόρος εἶναι ὑπερβολικὸς, ἄδικος, ἤτοι παραβαλλόμενος εἰς τοὺς ἄλλους φόρους εἶναι ἀνώτερος. Πῶς ἔρχεσθε νὰ ζητῆτε τὴν ἐλάττωσιν τοῦ προκειμένου φόρου ἄνευ ἀποδείξεων; ἐγὼ, Κύριοι, εἶμαι κτηνοτρόφος, καὶ ἰδιοκτήτης, ἔχω καὶ αἶγας, καὶ ἄλογα, καὶ βόας· φορολογοῦμαι, καὶ ἂν θὰ ὁμιλήσω, ὑπείκω ὁ ἴδιος εἰς τὴν φορολογίαν καὶ αἰσθάνομαι τὴν δικαιοσύνην ἢ ἀδικίαν αὐτῆς. Ἐν τούτοις εἰς ἓν πρᾶγμα δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν Κ. Καλλιγᾶν, ὅτι ἡ πρόοδος τῆς κτηνοτροφίας εἶναι ἀπόδειξις προόδου τῆς γεωργίας. Ὄχι, Κύριοι, δὲν εἶναι ἀληθὲς, εἶναι ὅλως τὸ ἐναντίον, σήμερον ἡ πρόοδος τῆς κτηνοτροφίας εἶναι ἀπόδειξις τῆς κακῆς καταστάσεως τῆς γεωργίας, καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς πολλοὺς λόγους καὶ εἰς τὴν φορολογίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἔλλειψιν ὡσαύτως τῶν χειρῶν, ἕνεκα τοῦ μικροῦ πληθυσμοῦ, διότι ὑπάρχουσι πολλαὶ γαῖαι ἀκαλλιέργητοι, καὶ ἐντὸς αὐτῶν τῶν γαιῶν ἀναπτύσσονται τὰ κτήνη· ἡ κτηνοτροφία ὡς ἐκ τούτου εἶναι εἰς τὴν καλλιτέραν θέσιν παρὰ πᾶν ἄλλο ἐπάγγελμα γεωργικόν· δὲν ἐξοδεύει ὁ κτηνοτρόφος ὅσον ἀπαιτεῖται πρὸς συντήρησιν καὶ ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας του, ὅπερ τοῦτο συμβαίνει εἰς ἄλλα κράτη, ὅπου ἡ γεωργία ἀνεπτύχθη καὶ περιώρισε τὰς ἀγρίας γαίας. Εἶμαι, Κύριοι, καλῶς πληροφορημένος περὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν κτηνοτρόφων τῶν μικρῶν προβάτων καὶ τῶν αἰγῶν. Ἠξεύρετε τί ἀπολαμβάνει ὁ κτηνοτρόφος ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας; ἀπολαμβάνει 22 δραχμὰς (θόρυβος), μὴ ταράττεσθε, Κύριοι, σεῖς οἱ ἄλλοι ὁμιλεῖτε ἀπὸ πληροφορίας, ἐγὼ ὁμιλῶ ἐν γνώσει, καὶ ἠμπορῶ νὰ σᾶς φέρω ὅλους τοὺς κτηνοτρόφους, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν εἰς τὰ πέριξ τῶν Ἀθηνῶν, καὶ θὰ σᾶς εἴπωσι τοῦτο, ὅπερ σᾶς εἶπον, διότι εἰς τὰς Ἀθήνας ἐννοῶ νὰ εἴπω ὅτι δίδει τόσον.

§83ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Μᾶς ἀναφέρεις περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πωλοῦν τὸ γάλα εἰς τὰς οἰκίας, δὲν ἐξετάζεις ὅμως καὶ τοὺς κτηνοτρόφους τῶν ἐπαρχιῶν.

§84ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῶν κτηνοτρόφων τῶν εὑρισκομένων πέριξ τῆς Ἀττικῆς, δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν κτηνοτρόφων, τοὺς ὁποίους ἐνόησεν ἕνας ἐκεῖ καθήμενος ὑψηλὰ εἰς τὸ ὄρος καὶ κραυγάζων· ἀλλ’ ἐνῷ λέγω, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ σύνηθες εἰς τὴν Ἀττικὴν, ἀναλόγως λέγω, ὅτι ὑπάρχει αὐτὸ ὀλιγώτερον κατὰ διαφόρους ἄλλας θέσεις, ἀλλ’ ὅπου καὶ τὰ ἔξοδα τῆς βοσκῆς ὑπάρχουν ὀλιγώτερα ἐπίσης. Θέλω σᾶς δώσει τὴν ἀπόδειξιν. Ἐννοεῖται, ὅτι εἰς μίαν ἀγέλην, εἰς ἕνα ποίμνιον δὲν εἶναι δυνατὸν ὅλα τὰ ζωντανὰ, ὅλα τὰ ἀπαρτίζοντα αὐτὸ ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους ν’ ἀποφέρωσι καρπὸν, ἤτοι νὰ συλλάβωσι καὶ τεκνοποιήσωσιν· ἡ ἀναλογία εἰς τὰς συνήθεις περιστάσεις εἶναι 60%· λοιπὸν ἐπὶ 100 αἰγῶν ἔχομεν 60 γαλάρας· εἰς μὲν τὴν Ἀττικὴν δίδουν, ὡς εἶπον, 22 δραχμὰς ἑκάστη, εἰς δὲ τὰ ἄλλα μέρη, διότι ἔχουν ἀφθονωτέραν τὴν νομὴν, 11 καὶ 14. Λέγω καὶ ὁμιλῶ ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα προσωπικῶς γνωρίζω, καὶ αὐτοὶ ὅπου μὲ διακόπτουν δὲν γνωρίζουν τίποτε ἀπὸ αὐτά. Ἐγὼ λοιπὸν σᾶς ὑποβάλλω ἕνα λογαριασμὸν καὶ σεῖς καταβιβάσατέ τον ὅσον θέλετε, σᾶς ἀφίνω εἰς τὴν συνείδησίν σας. Ἐπὶ 100 αἰγῶν, ἡ ἀξία τῶν ὁποίων σήμερον εἶναι 1000 δραχμαὶ, 60 τεκνοποιοῦν κατ’ ἔτος, φέρουσαι εἰσόδημα ἀπὸ 11 δραχμὰς ἕως 22 ἀναλόγως τῶν διαφόρων μερῶν, ἔνθα κεῖνται. Εἰς τὰς Ἀθήνας ἀποφέρουν εἰς τοὺς ποιμένας δραχμὰς 22 ἑκάστη γήδα. Λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὴν τελευταίαν τάξιν τὴν τοῦ ἐτησίου εἰσοδήματος τῶν 11 δραχ. καὶ κάμνω τὸν ἑξῆς λογαριασμόν. Αἱ 60 γεννημέναι αἶγες φέρουν πρὸς 11 δραχμὰς ἑκάστη 660, ἐκ τούτων ἀφαιρῶ δραχ. 360 ἔξοδα τοῦ ὑπηρέτου, ὅστις τὰ ποιμαίνει, μένουν 300· ἀφαιροῦντες τόκους δρχ. 120, μένουν 180, ἀφαιροῦντες 30 φόρον Δημόσιον καὶ δημοτικὸν, μένουν 150, ἀφαιροῦντες καὶ 50 βοσκῆς μένουν 100, ἀλλ’ ἡ φορολογία πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ ὁμοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ τόκου, ὥστε πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ ἐπὶ δραχ. 110· ἐπὶ τούτων 25 δραχ. Δημόσιος φόρος εἶναι μικρὸν πλέον τοῦ 10%. Ἀλλ’ ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἀνωτέραν πρόσοδον, ὁποῖα ὑπάρχει εἰς ἑτέρους τόπους κειμένους πλησίον πόλεων, τότε βλέπομεν, ὅτι εἶναι ἔλαττον τοῦ 10% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, ἐνῷ οὐδεμία σύγκρισις, ὡς θέλομεν ἴδει, ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ πρὸς τὸν ἔγγειον φόρον ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς.

§85ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Μᾶς εἴπετε 14 δραχ. δίδει ἑκάστη αἲξ, δὲν μᾶς εἴπετε πόθεν καὶ πῶς.

§86ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον, δὲν ἀποδεικνύετε ἄλλο, παρ’ ὅτι ἐπιμένετε νὰ ζητῆτε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα αἰσθάνεσθε, ὅτι εἶναι δίκαια. Τέλος πάντων, ὅταν ἔλθωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὸν ἔγγειον φόρον, θὰ ἰδῆτε, ὅτι ἐδῶ εἰς τὴν Ἀττικὴν πληρόνουν οἱ ἰδιοκτῆται τῆς γῆς 100% εἰς τὸ Δημόσιον. (θόρυβος). Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀναλογία, πῶς θέλετε εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις αὐτὸν τὸν φόρον τὸν ποιμνιακὸν νὰ ἐλαττώσητε, ἐνῷ εἶναι ἐλαφρότερος; νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι οὔτε φρόνιμον, οὔτε δίκαιον (θόρυβος). Λάβετε ὑπομονὴν, ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸν ἔγγειον φόρον, τότε θὰ ἀναλύσωμεν καὶ τὸ εἰσόδημα αὐτὸ καὶ τότε θὰ πεισθῆτε, πόσον διαφέρει ὁ εἷς τοῦ ἑτέρου. Ὑπάρχει ὑπερβολὴ εἰς τὸν ἔγγειον φόρον, παραβαλλόμενον μὲ τὸν φόρον τὸν ποιμνιακόν· ἡ μειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ἀναφέρει λόγον, τὸν ὁποῖον ἀποκρούω ὡς μὴ πραγματικόν, καθόσον εἶμαι πληροφορημένος, ἐπὶ καλῇ πίστει ἡ μειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ἐνταῦθα ἠθέλησε νὰ μαντεύσῃ· ἐπειδὴ ἔγεινε χειμὼν, καὶ ἔπεσε χιὼν εἰς τὴν Ἀττικὴν, ὑπέθεσεν, ὅτι κατεστράφησαν τὰ ποίμνια, καὶ ἐσυμπέρανεν οὕτως εἰς ἐλάττωσιν τοῦ φόρου. Ἐζήτησα πληροφορίας περὶ τούτου, καὶ πληροφορίας βασίμους, ἔμαθον δὲ, ὅτι καμμία καταστροφὴ δὲν ἐγένετο, ὥστε καὶ αὐτὸς ὁ λόγος δὲν εἶναι πραγματικός. (θόρυβος). Ἀλλὰ βλέπω πολλοὺς ταράττοντας, καὶ νομίζουν, ὅτι πρόκειται ἐνταῦθα νὰ ἐλαφρύνουν τὸν ποιμένα. Ἐὰν ἐγνώριζον, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ζητοῦν, οὐδόλως ἐλαφρύνει τὸν ποιμένα, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἤθελον παύσει ἀπὸ τὰς προσπαθείας των. Ἂς μάθουν οἱ τοιοῦτοι, ἂν δὲν τὸ ἠξεύρουν, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τοῦ ποιμνιακοῦ φόρου, εἴτε ἡ αὔξησις, δὲν ἀφορᾷ τὸ θυλάκιον τῶν ποιμένων, ἀφορᾷ νὰ ἐλαφρυνθῇ ἢ νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ καταναλωτὴς, καὶ ἐδῶ ἀπαντῶ εἰς τὸν Κύριον Ζέρβαν, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐπρότεινε πηγὴν νέου φόρου, τοῦ τῆς βοσκῆς, ὅτι μάλιστα εἶναι δίκαιον νὰ ὑποβληθῇ καὶ ἡ βοσκὴ εἰς φορολογίαν. Ὁ φόρος οὗτος ἕως τώρα δὲν ἐπεβλήθη, διότι κατὰ δυστυχίαν ὑπάρχουσι δημιουργημένα συμφέροντα ἰδιωτικὰ ἀντικείμενα εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, καὶ τοῦτο ἠμποροῦσεν ἕως σήμερον νὰ κανονισθῇ διὰ τῆς διαθέσεως τῶν Ἐθνικῶν νομῶν, διότι πρέπει ἀπ’ ἐκεῖ ν’ ἀρχίσωμεν καὶ μετὰ ταῦτα νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον καὶ ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν νομῶν· μολαταῦτα καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, αὐξανομένης τῆς τιμῆς τῆς νομῆς, τὴν ὁποίαν θὰ πληρόνῃ ὁ ποιμὴν, ἡ αὔξησις αὕτη θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν καταναλωτήν· διότι ὁ ἰδιοκτήτης, ἀναλόγως τοῦ περιορισμοῦ τῆς βοσκῆς, ἀναλόγως τῆς προόδου τῆς γεωργίας, εὑρίσκεται εἰς θέσιν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν θέλησίν του εἰς τὸν ποιμένα, ἐκτὸς, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ ὀπισθοδρομήσῃ καὶ θὰ καταστρέψῃ τὴν γεωργίαν, τῆς ὁποίας ἡ πρόοδος εἶναι ἡ κυρία αἰτία τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῆς βοσκῆς. Ὁ ποιμὴν, ἐὰν δὲν ᾖναι δυνατὸν ἀπὸ τὴν ἐπιχείρησιν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν κάμνει, νὰ ἔχῃ τὰ ἔξοδα τῆς οἰκογενείας του, νὰ ἔχῃ τοὺς τόκους, τοὺς ὁποίους πληρόνει εἰς ἔξοδα, ὡς εἰς τὴν ἀποζημίωσιν τῶν κινδύνων, εἰς τοὺς ὁποίους ὑπόκειται τὸ ποίμνιον, βεβαίως θ’ ἀφήσῃ αὐτὸ τὸ ἔργον καὶ θὰ ἐπιδοθῇ εἰς ἄλλο· ὥστε ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι τὰ βάρη αὐτὰ τοῦ ποιμένος, ἐπιβάλλονται ἀναγκαίως εἰς τὸν καταναλωτήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀληθῶς ἐπιῤῥοὴ τοῦ εἴδους τούτου τῆς φορολογίας, ὅπως ἀναγνωρίζεται αὕτη εἰς ἄλλα ἔθνη, ὅπου γνωρίζουσι καλλίτερον ἀπὸ ἡμᾶς αὐτὰ τὰ πράγματτα, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἀκόμη δὲν ἐμάθομεν καλῶς νὰ ἐννοῶμεν, διὰ τοῦτο καὶ ἀγνοοῦμεν ποῦ τρέχομεν εἰς τὰ οἰκονομικά μας· ζητοῦμεν ἐλάττωσιν τῶν φόρων, ἀλλὰ δὲν εἰξεύρομεν ποῖον θὰ ἐπιβαρύνωμεν ἢ θὰ ἐλαφρώσωμεν· τοῦτο εἶναι ἀληθέστατον. Εἶναι καὶ ἄλλος λόγος ἀποδεικνύων τὴν περὶ τὰ οἰκονομικὰ ἀπειρίαν τῶν προτεινάντων τὴν ἐλάττωσιν, ὅτι ὤφειλον νὰ γνωρίζουν, ὅταν ἔρχηταί τις νὰ προτείνῃ ἐλάττωσιν καθιερωμένου φόρου, ὀφείλει ἢ νὰ παρουσιάσῃ τὴν ἀντικατάστασίν του δι’ ἄλλου νέου φόρου, ἢ τὴν κατάργησιν ῥητῆς δαπάνης ἀναλόγου ὡς περιττῆς. Ὁ Κύριος Κουμουνδοῦρος, ὁ ὁποῖος διετέλεσεν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ πέντε ἔτη καὶ προτείνων ἐσχάτως δύω ψηφίσματα, τὸ ἓν ἀφορῶν τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐγγείου φόρου, τὸ ἄλλο τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἐλλείματος, εἰς τὸ ὁποῖον φέρει ἡ ἐλάττωσις ἐκείνη, ἔπραξε πολὺ φρονίμως. Ἐπρότεινεν αὔξησιν ἐμμέσων τινῶν φόρων ἐπὶ τῶν τελωνείων. Νομίζετε, ὅτι ἐπιβαρύνονται οἱ ἔμποροι ἢ ἐπιβαρύνονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξοδεύουν τὰ εἴδη, τῶν ὁποίων αὐξάνει τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος; καὶ τοῦτο εἶναι ὁ νομιμώτερος φόρος, καθόσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέλησιν τοῦ καθενὸς νὰ φορολογῆται ἢ οὐχί. Ἐὰν θέλω νὰ στερηθῶ τοῦ πράγματος, τὸ ὁποῖον φορολογεῖται, καὶ δὲν τὸ ἀγοράσω, δὲν πληρόνω φόρον. Ὁ Κύριος Κουμουνδοῦρος λέγει νὰ αὐξήσῃ π. χ. ἡ ζάκχαρις· ὅστις εἶναι εἰς κατάστασιν, ἂς πληρώσῃ τὴν προσθήκην τοῦ φόρου, ἢ δὲν δυσκολεύεται χάριν τῆς εὐχαριστήσεώς του νὰ ἔχῃ τὴν δαπάνην, οὗτος θέλει ἐπιβαρυνθῇ ἐκ τῆς προσθήκης· ὅστις εἶναι φιλάργυρος, ἂς στερηθῇ τῆς χρήσεως τῆς ζακχάρεως καὶ θέλει ἀποφύγει τὴν αὔξησιν τοῦ ἐπιβληθησομένου φόρου, διότι δὲν εἶναι καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων τῆς πρώτης ἀνάγκης. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ὁ ποιμνιακὸς φόρος ἐπιβαρύνει τὸν καταναλωτήν. Εἶναι τινὲς Κύριοι ἐνταῦθα, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύουν κτηνοτρόφους ἐπαρχίας καὶ ὑποστηρίζουσι τὴν ἐλάττωσιν, διὰ νὰ δείξωσιν, ὅτι μεριμνῶσιν ὑπὲρ αὐτῶν (θόρυβος).

§87ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ τὸ ἀνακαλέσῃς.

§88ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ ἀτομικῶς.

§89ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ τὸ ἀνακαλέσῃς· δὲν τὸ δεχόμεθα.

§90ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, ἐγὼ δὲν ἐνόησα ἄτομα. Ἐγὼ πάντοτε ὁμιλῶ μὲ εἰλικρίνειαν. Ἠξεύρετε, Κύριοι, ἂν ὑπάρχῃ ἀδικία τις, ὑπάρχει εἰς τὴν σχέσιν τοῦ ποιμνιακοῦ φόρου μεταξὺ τῶν διαφόρων ζώων. Ἡ πλέον ἠδικημένη κλάσις εἶναι τῶν βοῶν, τῶν ἀγελάδων· μόλον τοῦτο καὶ μὲ ὅλην αὐτὴν τὴν διαφοράν, τὴν ὁποίαν ἀναφέρω πάλιν, λέγουν, ὅτι ὁ φόρος αὐτῶν εἶναι ἐλαφρὸς παραβαλλόμενος πρὸς τοὺς ἐγγείους φόρους. Ἡ Ἐπιτροπὴ, Κύριοι, ἐνόμισε καλὸν νὰ φέρῃ μίαν μικρὰν διόρθωσιν, ὅλως διόλου ἀσήμαντον πρὸς τὸ χρηματικὸν ἀποτέλεσμα τῶν εἰσπράξεων, διότι ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου θέλει εἶναι ὅλως μικρὰ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ φυλάσσεται δικαιοσύνη. Ἐπειδὴ εἶναι πασίγνωστον, ὅτι ἡ γεωργικὴ τάξις ἐπιβαρύνεται ἀπὸ τὸν ὑπάρχοντα ἔγγειον φόρον, ἤθελεν ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ τῆς ἐξαιρεθῇ ἓν φορτηγὸν κτῆνος ἀπὸ τὴν φορολογίαν, καθόσον αὐτὴ φορολογεῖται εἰς τὸ ἐπάγγελμα διὰ τὸ ὁποῖον χρησιμεύει καὶ φορολογεῖται ὑπερβολικά. Ἠξεύρετε, ὅτι οἱ γεωργοὶ ἔχουν ἀνάγκην πάντοτε καὶ ἑνὸς φορτηγοῦ ζώου, ὅταν μεταβαίνουν νὰ ἐργασθῶσιν εἰς τὸν ἀγρὸν, πρὸς μεταφορὰν τοῦ ἀρότρου, τῶν σπόρων κτλ. ἐνῷ φορολογοῦνται τόσον δεινῶς καὶ δυσαναλόγως, ἐνομίσαμεν πρέπον νὰ ἐξαιρέσωμεν ἓν ζῶον, ἓν κτῆνος ὁποιονδήποτε ἀπὸ τὴν γεωργικὴν τάξιν; καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι πολὺ ἐλάχιστον, ἀφαιρούμενον ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν. Τέλος πάντων, ἂν δὲν θέλῃ νὰ δεχθῇ οὐδεμίαν ἐξ αὐτῶν τῶν ἐξαιρέσεων ἡ Συνέλευσις, τὰς ὁποίας ἐθεωρήσαμεν ἀναγκαίας, ἐν γνώσει ὄντες τῶν πραγμάτων, διότι μία δραχμὴ εἰς τὸν χωρικὸν εἶναι περισσότερον παρὰ μία δοῦπια εἰς τοὺς Κυρίους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως, λέγω· ἡ Συνέλευσις ἂς μὴ τὰς παραδεχθῇ· ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπιμένουν πολὺ, ὅταν πρόκηται περὶ φόρων, σᾶς λέγομεν καθαρὰ, θέλετε, δεχθῆτε τὴν ἐλάττωσιν, ἂν δὲν θέλετε, μὴ τὴν δεχθῆτε, κἀμμίαν ὑποχρέωσιν δὲν ἔχομεν πρὸς κἀνένα, τὸν ὁποῖον προτιθέμεθα νὰ ὑπερασπισθῶμεν. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι γεννᾶται πηγὴ καταχρήσεως, ὡς παρέστησεν ὁ Πληρεξούσιος Ἀττικῆς Κύριος Καλλιγᾶς καὶ διότι ἐκ τοιαύτης ἐξαιρέσεως εἰς πάντα δῆμον εἶναι ὁ Δήμαρχος, ὅστις γνωρίζει τοὺς γεωργοὺς, αὐτὸς εἶναι διακεκριμένος, καὶ ἑπομένως κἀνεὶς δὲν δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι τὸ ζῶόν του ἐξαιρεῖται διὰ τὸν λόγον, ὅτι εἶναι γεωργὸς καὶ ἐνῷ δὲν εἶναι τοιοῦτος· διότι ἂν ἀποδειχθῇ, ὅτι τοῦτο εἶναι ψευδὲς, ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος τιμωρεῖ τὸ ψεῦδος εἰς τὴν φορολογίαν τῶν κτηνοτρόφων πολὺ αὐστηρὰ. Ἠξεύρετε, Κύριοι, καὶ σᾶς λέγω μίαν ἀλήθειαν, ὅτι εἰς τὴν νῆσον Εὔβοιαν δὲν ὑπάρχει οὔτε ἰδιοκτήτης οὔτε κτηνοτρόφος, ὁ ὁποῖος νὰ ἀποκρύψῃ ἕνα ζῶον ἀπὸ τὴν δήλωσιν διὰ τὸν ὁποῖον παρέστησα λόγον, κατήντησε δὲ πρὸ καιροῦ περιττὴ ἡ ἀποστολὴ ἀπαριθμητῶν, διότι ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ ἀπόκρυψις ἑνὸς ζώου καταντᾷ νὰ κοστίζῃ 30 δραχ. ζημίαν εἰς τὸν ἔνοχον. Τοιαύτη εἶναι ἡ πρώτη ἐξαίρεσις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθημεν σύμφωνα ὅλα τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς· ὑπάρχει καὶ δευτέρα, ἥτις ἐπίσης εἶναι δικαιολογημένη· καὶ ἀπορῶ πῶς ἕως τώρα ἐγένετο αὐτὴ ἡ ἀδικία καὶ αὐτὴ ἡ διάκρισις. Ὁ ἄχρι τοῦδε νόμος ἐξαιρεῖ τοὺς ἀροτῆρας βόας, διότι φορολογοῦνται τὰ προϊόντα τῆς γῆς δι’ ἄλλου φόρου. Ἀλλὰ, Κύριοι, εἰς πολλὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐδῶ εἰς τὴν Ἀττικὴν πρὸ πάντων ὡς πολλοὶ παρετηρήσατε, μεταχειρίζονται ἀντὶ τῶν ἀροτήρων βοῶν, ἵππους καὶ ἡμιόνους. Πῶς θέλετε λοιπὸν νὰ μὴ ἀπαλλάξητε καὶ αὐτὸ τὸ εἶδος τῶν ζώων; Δὲν βλέπω τὴν δικαιοσύνην ἐνταῦθα. Εἰς τὸ Αἰγαῖον πέλαγος εἶδον, ὅταν ἤμην φυλακισμένος, ὅτι μεταχειρίζονται ἐκτὸς τῶν ἀροτήρων καὶ ἄλλα ζῶα φορτηγὰ πρὸς ἀροτρίωσιν. Ἀντικρούω δι’ ὅλων τῶν μέσων καὶ τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς λογικῆς τὴν πρότασιν τῆς μειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θέλει νὰ ἐξαιρέσῃ τὰ φορτηγὰ ζῶα, διότι ὁ Κύριος Θεαγένης εἶχεν ὑπ’ ὄψιν μόνον τὰς Θήβας, ἀλλ’ ἐδῶ θὰ ἐξαιρέσωμεν καὶ τοὺς ἵππους τῶν ἁμαξῶν εἰς Ἀθήνας, τοὺς ἵππους τῆς ἱππασίας εἰς τὰ περισσότερα μέρη, ἐνταῦθα θὰ εἰσχωρήσῃ μεγίστη κατάχρησις, ἂν παραδεχθῶμεν τὴν ἐξαίρεσιν, διότι πῶς ἠμποροῦμεν νὰ διακρίνωμεν τὰ φορτηγὰ ἀπὸ τὰ τῆς ἱππασίας; καὶ ἠξεύρετε ὅτι αὐτὸς ὁ φόρος δὲν εἶναι τόσον ἀσήμαντος, ὡς εἶναι ἐκεῖνος, τοῦ ὁποίου ἐζητήσαμεν ὅλοι ὁμοῦ τὴν ἐξαίρεσιν, εἶναι φόρος, ὁ ὁποῖος φέρει εἰς σημαντικὸν ποσόν. Τὸ ἐπιτήδευμα τὸ ὁποῖον πληρώνει τις εἶναι ἄλλο πρᾶγμα, καὶ αὐτὸ νομίζω ὅτι φορολογεῖ τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος τὸ πληρώνει διὰ τὰ κέρδη του, τὰ ὁποῖα ὅμως φορολογεῖ ἐλαφρῶς, διότι δὲν εἶναι εὔκολον ἀκριβῶς νὰ ἐξαιρεθῶσιν ἄνευ μεγάλης καταπιέσεως. Διὰ τοῦτο ὑπάρχει καὶ ἡ δευτέρα φορολογία ἐπὶ τῶν φορτηγῶν ζώων, βαρύνουσα μὲ ἰσότητα πάντας, καὶ εἶναι εἷς τῶν δικαιοτέρων φόρων. Σᾶς εἶπεν ὁ Κύριος Ζέρβας ὅτι ἔχουν ἀνάγκην ἀναθεωρήσεως οἱ φόροι οὗτοι· ἀλλὰ δὲν πρέπει ν’ ἀναβάλωμεν τὴν ἐπιψήφισιν διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἔχομεν νὰ σκεφθῶμεν ἐν γένει περὶ τῶν οἰκονομικῶν Νόμων ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, διὰ νὰ μὴν εὑρεθῶμεν ἐντὸς ὀλίγου ἄνευ λεπτοῦ καὶ εἰς μίαν κατάστασιν ἐν γένει ὄχι εὐάρεστον, ἤτοι εἰς ἀναρχίαν, εἰς ἀποσύνθεσιν, ὁπότε καθεὶς εἰς τοιαύτην περίστασιν πέρνει τὸ ἐπανωφόριόν του καὶ καταβαίνει εἰς τὸν Πειραιᾶ. Δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἀναβάλλωμεν τὴν ἐπιψήφισιν τῶν φόρων αὐτῶν μέχρι τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, διὰ νὰ σκεφθῶμεν ἐκεῖ καὶ περὶ τοῦ ἂν θὰ ἐπιφέρωμεν ἐλαττώσεις ἢ ὄχι. Ἐὰν ἔχωμεν ὑγείαν, ἀργότερα ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν τοιαύτην ἐργασίαν δι’ ἄλλα τοῦ προϋπολογισμοῦ κεφάλαια ἧττον κατεπείγοντα, ἀλλ’ ὄχι καὶ διὰ τὸ προκείμενον, καθ’ ὅσον γινώσκομεν, ὅτι μετ’ ὀλίγον κτηνοτρόφοι πολλοὶ ἀναχωροῦν εἰς τὸ Τουρκικὸν, καὶ πρέπει νὰ ᾖναι ὡρισμένος ἤδη ὁ φόρος διὰ νὰ τὸν πληρώσουν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐλαττώσεις δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, διότι δὲν ἔχομεν συγχρόνως τὴν ἀναπλήρωσιν καὶ τὴν ἀντικατάστασίν των. Ὡς πρὸς τὰς οἰκονομίας ἐν γένει, Κύριοι, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησεν ὁ Κύριος Ζέρβας, τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ εἶναι ἄλλο. Ὁ Κύριος Ζέρβας ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, διὰ νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις τῆς ἐλαττώσεως ἢ μὴ τοῦ φόρου τοῦ ποιμνιακοῦ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ὁ Κύριος Ζέρβας δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν οὔτε τοῦτο, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἤρξατο πρὸ δύω μηνῶν, ὅτι ἐδημιούργησε δύω Κυβερνήσεις, ὅτι ἔκτοτε οἱ Ὑπουργοὶ ἐζήτησαν δύω ἐκτάκτους πιστώσεις, ὅτι μᾶς ὑπόσχονται πάντοτε νὰ μᾶς φέρουν ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ μέχρι τοῦδε δὲν τὸν ἔφερον, πιστεύω δὲ ὅτι οὔτε ἕως τὴν δευτέραν, ὅτε εἶναι ἡ τελευταία δοθεῖσα προθεσμία, δὲν θὰ μᾶς τὸν φέρουν. Πιστεύω ὅτι ἡ Συνέλευσις ἔχει σκοπὸν νὰ ἐργασθῇ σπουδαίως, διὰ νὰ φέρῃ οἰκονομίας· ἀπαιτοῦνται ἄπειρα ψηφίσματα νὰ παρασκευασθῶσι συγχρόνως πρὸς μεταῤῥύθμισιν τῶν ἄχρι τοῦδε νόμων, εἴτε πρὸς ἐλάττωσιν ἐξόδων ἀποβλέψωμεν, εἴτε πρὸς αὔξησιν ἐσόδων διὰ μεταβολῶν ἐπὶ τῶν λοιπῶν φόρων. Τοιουτοτρόπως ὁ προϋπολογισμὸς δὲν θὰ καταρτισθῇ ὁριστικῶς εἰμὴ μετὰ τὸν Μάϊον, ἐὰν σκοπεύωμεν νὰ ἐργασθῶμεν σπουδαίως καὶ νὰ θέσωμεν βάσεις λογικὰς καὶ δικαίας ἐφ’ ὅλου τοῦ οἰκονομικοῦ μας οἰκοδομήματος καὶ διὰ τὸ μέλλον. Πολλοὶ δὲν γνωρίζουν, τί θὰ εἴπῃ προϋπολογισμὸς, θέλουν ὅμως ἐλάττωσιν, πρὶν ἢ γίνῃ ἀναπλήρωσις. (θόρυβος πολύς).

§91ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἀφοῦ εἴχετε τὴν ὑπομονὴν ν’ ἀκούσητε ἐπὶ δύω ὁλοκλήρους ὥρας τὸν προαγορεύσαντα, ἐγὼ δὲν σᾶς παρακαλῶ, εἰμὴ νὰ μὲ ἀκούσητε ἐπὶ ὀλίγα λεπτά.

§92ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πόσα λεπτά;

§93ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Προσέξατε, Κύριοι Πληρεξούσιοι, σεῖς ὅσοι μετ’ ὀλίγον ἐπανερχόμενοι εἰς τὰς Ἐπαρχίας, τὰς ὁποίας ἀντιπροσωπεύετε, θὰ δώσητε λόγον εἰς τοὺς ἐντολεῖς σας, οἱ ὁποῖοι θὰ σᾶς ζητήσουν τὴν ἐφεξῆς ἀπολογίαν· «Κύριοι Πληρεξούσιοι, σεῖς ἐλέγετε καὶ ἡμεῖς συνωμολογήσαμεν μαζύ σας, ὅτι τὸ παρελθὸν σύστημα ἦτον ἓν σύστημα διαφθορᾶς καὶ ἐξαχρειώσεως, ἦτον ἓν σύστημα σπατάλης.» (θόρυβος). Σᾶς εἶπον, ὅτι ποτὲ δὲν ὁμιλῶ ἐπὶ πολλὰς ὥρας. (θόρυβος). Ὑπομονὴ παρακαλῶ, νὰ ἀκούσητε. Περὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων ὁμιλῶ. Θὰ σᾶς εἴπουν, Κύριοι, ὅτι· «σεῖς ἰσχυρίζεσθε, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ παρελθὸν, τὸ πεπτωκός, τὸ ἐξοστρακισθὲν, σιμὰ εἰς ὅλα τὰ κακὰ, ὅσα ἐπροξένησεν εἰς τὸ ἔθνος, ἐπεβάρυνε τὸν φορολογούμενον πολυειδῶς καὶ πολυτρόπως καὶ κατέστησε μίαν τάξιν προνομιοῦχον εἰς τὸ Ἔθνος, εἰς τὴν ὁποίαν ἐχορήγησεν ὅλα τὰ ἀγαθὰ, ὅλας τὰς ὠφελείας, καὶ δι’ αὐτὸν ἴσως τὸν λόγον καθὼς καὶ διὰ πολλοὺς ἄλλους ἀπεφασίσαμεν νὰ θέσωμεν τὴν ὕπαρξίν μας αὐτὴν εἰς τὸν κῦβον,» (εὖγε). Σᾶς παρακαλῶ· «καὶ ἀποπέμποντες τὸν ἡγεμόνα ν’ ἀμφιβάλλωμεν ἐπὶ τοσοῦτον καὶ περὶ τῆς ὑπάρξεώς μας αὐτῆς.» Μετὰ τὴν ἀπολογίαν αὐτὴν θὰ ζητήσουν λόγον τῶν πράξεών σας, τὶ ἐπράξατε περὶ τούτου (θόρυβος).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀποφασισθῇ σήμερον; (γέλως).

§95ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετὰ ἐλέχθησαν. (θόρυβος).

§96ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ὅταν, Κύριοι, ἀνέχησθε ἐπὶ δύω ὥρας ἕνα ἄλλον ὁμιλοῦντα δι’ αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον, πῶς δὲν ἀκροάζεσθε ἐμὲ ὀλίγα λεπτά;

§97ΤΙΝΕΣ. Ἐπὶ τῆς οὐσίας·

§98ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Δὲν σᾶς μεταφέρω, οὔτε εἰς τὴν Ἀγγλίαν, οὔτε εἰς τὴν Ἰταλίαν, σᾶς κρατῶ ἐδῶ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, καὶ συζητοῦμεν περὶ τῆς Ἑλλάδος. Ἠξεύρομεν, Κύριοι, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις ἑνὸς ἔθνους εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία φανερώνει ὅλην ἐν γένει τὴν κατάστασιν τοῦ ἔθνους, τοὐτέστι τὴν ὑλικὴν, τὴν ἠθικὴν καὶ γενικὴν, διὰ νὰ μὴ περιττολογῶ, τὴν καλὴν ἢ κακὴν διοίκησιν ἑνὸς τόπου, ἑνὸς Ἔθνους οἱουδήποτε. Ἂς ἐξετάσωμεν τώρα ἐὰν ἡ φαινομένη αὕτη αὔξησις τῶν φόρων, αἱ φαινόμεναι αὗται αὐξήσεις τῶν τε εἰσπράξεων καὶ τῶν δαπανῶν, ἐὰν ᾖναι φυσικὴ, ἐὰν ᾖναι ἀληθής. Κατὰ τὸ 1841 αἱ εἰσπράξεις καὶ αἱ δαπάναι τοῦ Ἔθνους ἀνέβαινον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς 14 ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§99ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἰς ἕνδεκα.

§100ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. 11; Τόσον καλλίτερα, Κύριε Καλλιγᾶ, ἐνθυμηθῆτε καλὰ αὐτό! Κατὰ τὸ 1853, Κύριοι, αἱ εἰσπράξεις καὶ αἱ δαπάναι ἀνέβησαν, ἂν δὲν μ’ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, εἰς 15 ἑκατομμύρια· κατὰ δὲ τὸ 1859 ἢ 1860 εἰς πόσα νομίζετε; εἰς 27 ἑκατομμύρια. Ἡ ἐξόγκωσις αὕτη τῶν εἰσπράξεων καὶ τῶν δαπανῶν, διότι παραδόξως πως συνεβάδισαν...

§101ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Παραδόξως;

§102ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Μάλιστα παραδόξως· ἂν ᾖναι φυσικὴ συνέπεια τῆς ἀναπτύξεως τοῦ Ἔθνους, ἂν ᾖναι φυσικὴ ἀπόῤῥοια τῆς καλῆς διοικήσεως, τότε, Κύριοι, ἐσυκοφαντήσαμεν τὸ παρελθὸν, τὸ ὁποῖον βεβαίως ἐδιοίκει τόσον καλῶς τὸν τόπον, ὥστε ἐν τῷ διαστήματι ὀλίγων ἐτῶν αἱ δαπάναι καὶ αἱ εἰσπράξεις ἐπολλαπλασιάσθησαν. Ἄλλως τε, Κύριοι, ἐὰν αἱ ἀποδιδόμεναι εἰς τὸ παρελθὸν κατηγορίαι εἶναι σωσταὶ, τότε αἱ αὐξήσεις αὗται τῶν εἰσπράξεων καὶ τῶν δαπανῶν στηρίζονται εἰς τὸ ψεῦδος, εἶναι ψευδεῖς. Κατηγορήσαμεν, Κύριοι, τὸ παρελθὸν, ὅτι διὰ νὰ περιποιηθῇ πρόσωπα, διὰ νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν αὐθαίρετον θέλησίν του εἰς τὸ Ἔθνος, ἐδημιούργησε θέσεις, ἤνοιξε τὴν θύραν τῶν δημοσίων ταμείων, καὶ τέλος πάντων μετῆλθε πᾶν εἶδος ἐξαχρειώσεως, καὶ ὅμως, Κύριοι, προσέξατε καλὰ, ἔρχονται σήμερον νὰ μᾶς εἴπουν, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἐγένετο εἶναι ἀναλλοίωτον, ἀμετάβλητον· εἶναι μία ὑπεράσπισις τοῦ παρελθόντος.

§103ΤΙΝΕΣ. Εὖγε.

§104ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εἶναι, Κύριοι, μία ὑπεράσπισις τοῦ παρελθόντος, ὅταν ἡμεῖς ὁμολογῶμεν σήμερον, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἐγένετο εἶναι ὀρθὸν, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἐγένετο εἶναι δίκαιον, ὅτι εἶναι νόμιμον. Δὲν ἀποδίδω εἰς κανένα κακὴν πρόθεσιν· ἴσως ἅπαντες, οἱ ὑποστηρίζοντες, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐλαττωθῶσιν οἱ φόροι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐλαττωθῶσιν αἱ δαπάναι, ὁρμῶνται ἀπὸ ἀτομικὰς ἰδέας. Ἂς μάθωσιν ὅμως, ὅτι οἱ ὑποστηρίζοντες τοῦτο ἀντίκεινται εἰς τὸ ἀληθὲς συμφέρον τοῦ Ἔθνους. Παρατηρῶ λοιπὸν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤκουσαν τοὺς στεναγμοὺς τῆς γεωργικῆς τάξεως, εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶδον τὰ δάκρυα τῶν πολιτῶν, τῶν κατοίκων τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι καθ’ ἑκάστην καταθλίβονται, κατασπαράττονται ἀπὸ τὰ γοερὰ παράπονα τῶν ἀνθρώπων τούτων, ἂς λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὴν σημερινὴν περίστασιν, ὅτι δι’ αὐτοὺς ἐξέλιπε πᾶσα συνδρομὴ, πᾶσα ὑπεράσπισις. Εἶδον, Κύριοι, καὶ πολλοὶ ἐξ ἡμῶν ἴδετε βεβαίως, δημοσίους εἰσπράκτορας νὰ κατάσχουν γεωργικὰ ἐργαλεῖα, νὰ κατάσχουν τὴν τροφὴν τῆς ἡμέρας τῶν γεωργῶν διὰ χρέος 5, 10, 20, 30 δραχμῶν. Εἴδατε οἰκογενείας ὁλοκλήρους ν’ ἀπελπίζωνται εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, καὶ ὅμως, ὅταν πρόκηται νὰ συζητήσωμεν ἀντικείμενό τι, ἀφορῶν τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν πολιτῶν, ὑποτροπιαζόμεθα. Ἐπιφυλάττομαι, Κύριοι, εἰς τὸ περὶ ἐλαττώσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων νὰ εἴπω καὶ ἄλλα τινὰ, τὰ ὁποῖα καὶ σεῖς γνωρίζετε, διὰ ν’ ἀποδείξω πόσον εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐλάττωσις τῶν φόρων, ἡ ἐλάττωσις τῶν μισθοδοσιῶν. Ἔρχομαι μόνον εἰς τὸ προκείμενον (θόρυβος).

§105ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Κύριε Κατσικαπῆ, περὶ ἐλαττώσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ζώων; (γέλως).

§106ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἔρχομαι λοιπὸν ἀμέσως εἰς τὸ πρᾶγμα, ἔρχομαι νὰ πολεμήσω τὸν ἰσχυρισμὸν ἐκεῖνον τοῦ Κυρίου Πετσάλη, ὁ ὁποῖος, καί τοι ἰδιοκτήτης, καί τοι κτηνοτρόφος, δὲν ἐφρόντισεν ἴσως νὰ μάθῃ τὰ εἰσοδήματα τῆς κτηνοτροφίας, καὶ τὰς δαπάνας αὐτῆς. Εἶναι, νομίζω, ἐσφαλμένη ἡ βάσις, ὅτι φορολογεῖται τὸ ἀντίτιμον τῶν ζώων, διότι, ἂν τοῦτο ᾖναι ἀληθὲς, πιστεύω, ὅτι κανὲν ζῶον δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἐπὶ τῆς γῆς. Φορολογεῖται τὸ εἰσόδημα τῶν ζώων, καὶ ὅμως δὲν εἶπε τοῦτο, εἶπεν, ὅτι αἶγες ἀξίζουν 1000 δραχμὰς, κ’ ἑπομένως ἔκαμε τὸν λογαριασμὸν ἐπὶ 1000 δραχμῶν (θόρυβος). Εἰς τοὺς λογαριασμοὺς ὁ Κύριος Πετσάλης ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ ζῶα τὰ πέριξ τῶν Ἀθηνῶν, κ’ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ τῷ εἴπω, ὅτι εἶναι πολὺ ἐσφαλμένοι οἱ λογαριασμοί του, διότι, ἐὰν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ ζῶα αὐτὰ, ἡ φορολογία κατὰ 25 λεπτὰ εἶναι πολλὰ ὀλίγη· ἄλλως τε ὁ ἀριθμὸς τῶν ζώων αὐτῶν ἀπέναντι τῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις εἶναι ἀσήμαντος. Ἰδοὺ ποῖος εἶναι ὁ σωστὸς λογαριασμός· 100 αἶγες, Κύριοι, εἰς τοὺς πλέον εὐτυχεστέρους καιροὺς δὲν δύνανται νὰ δώσωσι περισσότερον εἰσόδημα τῶν 500 δραχμῶν· ἀλλὰ 100 αἶγες ἔχουν ἀνάγκην δύω ἀνθρώπων πρὸς φύλαξιν ἐκτὸς τῆς ἀπωλείας. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὁποιοιδήποτε καὶ ἂν ᾖναι λαμβάνουν 10 δραχμὰς ἕκαστος κατὰ μῆνα, ὥστε διὰ τὰς 100 αἶγας δαπανᾷ ἀμέσως ὁ κτηνοτρόφος 240 δραχμὰς ἔξοδα φυλάξεως· δαπανᾷ προσέτι, ὅπως καὶ ὁ Κύριος Πετσάλης εἶπεν, 100 δραχμὰς διὰ νομήν.

§107ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Τροφὴν δὲν ἔβαλες;

§108ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τροφὴν δὲν βάζω.

§109Ο ΑΥΤΟΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ἐνδύματα;

§110ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Δὲν βάζω τίποτε (θόρυβος). Δαπανᾷ λοιπὸν ἀμέσως 300 δραχμὰς, ὥστε ὑπολείπονται μόνον 200 δραχμαὶ, διὰ τὰς ὁποίας κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς φορολογίας μας ὀφείλει νὰ δώσῃ 20 δραχμὰς, ἐννοῶ 10%, καὶ ἀντὶ τῶν 20 δίδει 25 δημόσιον φόρον καὶ 5 δημοτικὸν 30, καὶ μολαταῦτα, καὶ κατὰ τὸν λογαριασμὸν τοῦτον, ἡ ἐλάττωσις.....

§111ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πρῶτον δὲν εἶναι ἀκριβὲς, ὅτι 100 ζῶα θέλουν δύω ἀνθρώπους, διότι ἔχω καὶ ἐγὼ ζῶα καὶ ἠξεύρω.

§112ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ὅταν ἀμφισβητῆτε, φαίνεται, ὅτι δὲν ἔχετε ζῶα (θόρυβος). Ἰδοὺ λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι καὶ κατὰ τὸν λογαριασμὸν τοῦτον, τὸν ὁποῖον ἀμφισβητοῦν, ὡς μὴ ἀκριβῆ, ἐπέρχεται ἡ ἀπόδειξις τοῦ ὅτι εἶναι ὑπέρογκος ἡ πληρωμὴ τῶν 25 λεπτῶν κατὰ κεφαλὴν, καὶ ὅτι εἶναι δικαιοτάτη ἡ πληρωμὴ φόρου 20 λεπτῶν κατὰ κεφαλήν. Ἄλλως τε, Κύριοι, δὲν συμμερίζομαι καθόλου τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν τινὲς ἐξέφρασαν, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῶν φόρων ἀπειλεῖ τὴν τάξιν, ἀπ’ ἐναντίας μάλιστα ἡ ἐλάττωσις τῶν φόρων ἐξασφαλίζει τὴν τάξιν. Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος καιροῦ νὰ ἐξετάσωμεν, ὁποῖα ἀγαθὰ παρέσχεν ἡ Ἐπανάστασις τῆς Γαλλίας τοῦ 1789 εἰς τοὺς πολίτας, εἰς τὸν λαὸν, ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν προνομίων, ἐκ τῆς ἰσότητος τῶν φόρων, καὶ καθόσον τὰ ἀγαθὰ αὐτὰ ἐπῆλθον εἰς τὸν λαὸν τῆς Γαλλίας ἀμέσως μετὰ τὴν Ἐπανάστασιν, τὴν ὁποίαν ἐκράτησε καὶ διεξήγαγε τόσον καλά. Διὰ τοῦτο εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἐλαττώσεως τῶν φόρων κατὰ 20%, τοὐτέστιν ἐπὶ τῶν μικρῶν καὶ 20 ἐπὶ τῶν μεγάλων (θόρυβος).

§113ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν!

§114ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ. Μὲ φαίνεται, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐξαιρεθοῦν καὶ τὰ ζῶα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν ὡς ἀγροτικὰ ἐργαλεῖα, δηλ. τὰ ζῶα τῶν ἀγρομαγγάλων (θόρυβος).

§115ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ ἐλέχθησαν· ἐφωτίσθημεν!

§116Δ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν εἶπον, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις δὲν εἶναι εὐάρεστος, καὶ ὅτι ἐντὸς 2, 5, 10 ἡμερῶν ἠμπορεῖ ν’ ἀποβῇ κρισιμωτάτη, δὲν εἶπο, παρὰ μίαν ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν γνωρίζει ὅλος ὁ κόσμος, καὶ δὲν ἐθεώρησα ἔγκλημα μήτε ἀπελπιστικὴν τὴν ἀλήθειαν ταύτην. Ἐὰν εἶπον, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς θὰ παρουσιάσῃ δαπάνας πλέον τῶν 21 ἑκατομμυρίων, δὲν θὰ εἴπῃ, ὅτι ἦτο σπατάλη ἢ ἀσωτεία τοῦτο, ὡς τὴν ὠνόμασαν, παρὰ εἶναι μία ἀνάγκη, τὴν ὁποίαν θ’ ἀναγνωρίσῃ καὶ ἡ Συνέλευσις, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἀπόκειται νὰ ἐπιφέρῃ ὅσας ἤθελεν ἐγκρίνει μειώσεις. Φέρω δὲ αὐτὰς τὰς ἀληθείας ὑπ’ ὄψιν τῆς Συνελεύσεως ὄχι διὰ κἀνένα ἄλλον λόγον παρὰ διὰ νὰ παρακαλέσω, νὰ ἐπισπεύσῃ τὰ ὑπὸ ἐκκρεμότητα οἰκονομικὰ νομοσχέδια. Ὡς πρὸς τὸ περὶ ἐλαττώσεως τῶν φόρων, ἐπειδὴ ἔχω καὶ ἐγὼ μερικὰς παρατηρήσεις νὰ κάμω εἰς τὴν Συνέλευσιν, λέγω, ὅτι ἂν ὑπάρχῃ φορολογία ἐλαφρὰ, αὐτὴ εἶναι ἡ τῶν ζώων, καὶ ὅτι σχετικῶς μὲ τὴν γεωργίαν, διὰ νὰ ἔχῃ μίαν ἀναλογίαν, αὐτὸς ὁ φόρος πρέπει νὰ καταντήσῃ εἰς 4, 5, 10%· Κατὰ συνέπειαν, ἐπειδὴ δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς οὐδὲν ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς δαπάνας μας, τὰς ὁποίας ἡ ἰδία Συνέλευσις θὰ γνωρίσῃ, ὅτι δὲν δυνάμεθα διὰ μιᾶς νὰ μειώσωμεν ἀπὸ τοῦδε, παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐγκρίνῃ τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει· (θόρυβος).

§117ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν, Κύριε Πρόεδρε.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἀλλὰ θέλει νὰ ὁμιλήσῃ ὁ Κύριος Διομήδης.

§119ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, ἂς ὁμιλήσῃ.

§120ΕΤΕΡΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§121ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν ἐφωτίσθημεν, Κύριοι.

§122ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν, Κύριε Πρόεδρε· ἐρωτήσατε τὴν Συνέλευσιν.

§123ΖΕΡΒΑΣ. Οἱ φορολογικοὶ νόμοι, Κύριοι, πρέπει καὶ 5 ὥρας ἀκόμη νὰ συζητηθοῦν.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ὅσοι παραδέχονται ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη νὰ σηκωθῶσιν» (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη.

§125ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, Κύριε Πρόεδρε.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ πρῶτον ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον θὰ ψηφοφορηθῇ, εἶναι μία πρότασις, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπιμένει ἀκόμη ὁ Κύριος Ζέρβας, καὶ θὰ ἐρωτήσω, ἂν ὑποστηρίζεται.

§127ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι! ὄχι! δὲν ὑποστηρίζεται.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ψηφοφορεῖται. Τὸ δεύτερον ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον θεωρῶ, ὅτι ἐπέρχεται, εἶναι ἐν γένει ἡ ἀρχὴ, ἐὰν πρόκηται νὰ γείνῃ ἐλάττωσις, νομίζω, ὅτι θὰ γείνῃ, ὅ,τι ἔγεινε καὶ ἐπὶ τοῦ ἄλλου· εἶναι πολλαὶ αἱ προτάσεις.

§129ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§130ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Τὸ Νομοσχέδιον πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, Κύριε Πρόεδρε, καὶ αὐτὸ θὰ ψηφοφορήσωμεν κατ’ ἄρθρον.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον ψηφοφορίαν· ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἐπειδὴ ὑπάρχει μία γνώμη παρά τινων, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ καμμία ἐλάττωσις, αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον ἀντικείμενον.

§132ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§133ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος, Κύριοι, θὰ εἴπω δύω λέξεις· δὲν εἶναι λόγος νὰ ψηφοφορήσωμεν περὶ τῆς ἀρχῆς, ἂν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἐλάττωσις ἢ μή· τὸ νομοσχέδιον συνίσταται ἀπὸ διάφορα ἄρθρα· τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει τὴν ἐλάττωσιν τῶν 5 λεπτῶν διὰ τὰ μικρὰ ζῶα ἠμπορῶ νὰ τὸ δεχθῶ, ἀλλὰ παρὰ κάτω διὰ τοὺς βόας ἠμπορῶ νὰ μὴ θέλω· δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω περὶ τῆς ἀρχῆς, θὰ ὑπάρξῃ ἐλάττωσις ἢ ὄχι. Ἐγὼ θέλω ἐλάττωσιν εἰς ἓν ἄρθρον, δὲν θέλω εἰς ἄλλο. Ἡ ψηφοφορία λοιπὸν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμωμεν θὰ ἦναι ματαία· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου παραβαίνομεν καὶ τὸν κανονισμὸν, καὶ εἶναι καὶ ἐναντίον καὶ τῆς λογικῆς· πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον· οἱ φορολογικοὶ νόμοι ψηφοφοροῦνται πάντοτε κατ’ ἄρθρον.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον γεννᾷ ἡ παρατήρησις τοῦ Κ. Παρίση, δηλ. ἂν πρέπῃ νὰ ψηφοφορηθῇ τὸ Νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον, ἢ ἐν γένει ἡ ἀρχὴ περὶ ἐλαττώσεως.

§135ΔΙΟΜ. ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Ἐγὼ νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ χάνωμεν τὸν καιρὸν ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ· ὁ κόσμος ὅλος μᾶς βλέπει. Ἂν κάμωμεν τέσσαρας χωριστὰς ψηφοφορίας δὲν θὰ ἀρκέσῃ ὅλη ἡ ἡμέρα, καὶ ὁ κόσμος δὲν θὰ μᾶς ἐπαινέσῃ, διότι σεβόμεθα εἰς τοιαύτας ὥρας μίαν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ. Ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι οἱ μὲν θέλουν ἐλαττώσεις, οἱ δὲ τοὐναντίον· ἐκεῖνοι δὲ, οἱ ὁποῖοι θέλουν ἐλαττώσεις, τὰς θέλουν οἱ μὲν εἰς ταῦτα, οἱ δὲ εἰς ἐκεῖνα τὰ ζῶα. Ὑπάρχομεν τινὲς, οἱ ὁποῖοι λέγομεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ καμμία ἐλάττωσις. Ὅταν τεθῇ λοιπὸν ὡς πρῶτον ζήτημα, οἱ μὴ θέλοντες τὴν ἐλάττωσιν νὰ εἴπουν ὄχι, ἐὰν ἀποτύχῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, τότε προχωροῦμεν εἰς τὰ καθέκαστα τῶν ἐλαττώσεων· ἐὰν ὅμως ἡ Συνέλευσις παραδεχθῇ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ ἐλάττωσις, διότι σήμερον δὲν εἶναι καιρὸς ἐλαττώσεων, ὅπως φρονοῦμεν τινὲς, τότε τελειόνουν ταχέως πάντα. Θέλετε νὰ χάσωμεν ὅλην ὅλην τὴν ἡμέραν μὲ τοιαύτην ὑπόθεσιν;

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἔγεινε μία ἐξήγησις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου καὶ θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἐπὶ τοῦ θέματος· λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὡς θέμα ἐλάττωσις ἐν γένει ἢ μὴ, θὰ προτείνω νὰ σηκωθοῦν, διότι, ἐὰν τοῦτο δὲν ἐπιτύχῃ, τότε θὰ εἴπῃ, ὅτι θὰ γίνῃ κατὰ ἄρθρον ἡ ψηφοφορία. Λοιπὸν, ὅσοι παραδέχονται, ὅτι τὸ πρῶτον θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ τεθῇ εἶναι τὸ περὶ ἀρχῆς τῆς ἐλαττώσεως ἢ μὴ, ἄνευ ἐξετάσεως ἄρθρων, ἐκεῖνοι ἂς ἐγερθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Λοιπὸν τὸ θέμα ὡρίσθη. Τώρα θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου.

§137ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 20).

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφολέκται ἂς προσέλθωσιν οἱ Κύριοι Κατζικαπῆς καὶ Ἰγγλέσης. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει νὰ εἴπῃ κἄτι τι εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§139Δ. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Διαταχθεὶς παρὰ τῆς σεβαστῆς Συνελεύσεως νὰ ἐξακολουθήσω τὰ ἔργα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν μέχρις ἀντικαταστάσεως, νομίζω χρέος μου νὰ εἴπω δύω λέξεις σήμερον εἰς τὴν Συνέλευσιν ταύτην. Ἀπαισία φήμη διεδόθη σήμερον ἀπὸ τῆς πρωΐας καὶ μάλιστα ἐδημοσιεύθη ἐν παραρτήματι ἐφημερίδος τινος. Ἡ φήμη αὕτη ἔλεγεν, ὅτι ὑπάρχει δῆθεν συναίνεσις μεταξὺ Ἀγγλίας καὶ Γαλλίας ὑπὲρ τῆς ὑποστηρίξεως τῆς διαδοχῆς τοῦ πρώην βασιλέως Ὄθωνος ἐπὶ τοῦ θρόνου τῆς Ἑλλάδος. Ἡ φήμη αὕτη προσέθηκεν, ὅτι οἱ Κύριοι Πρέσβεις τῶν δύω τούτων δυνάμεων σήμερον ἔλαβον καὶ ὁδηγίας περὶ τούτου. Μολονότι, Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐκ τῶν προηγουμένων συνδιαλέξεων, τὰς ὁποίας 25 ἤδη ἡμέρας εἶχον μετὰ τῶν κυρίων Πρέσβεων, ἤμην ἐντελῶς πεπεισμένος, ὅτι ἡ τοιαύτη εἴδησις εἶναι ὅλως μακρὰν τῆς ἀληθείας, μολοταῦτα ἐνόμισα χρέος μου, ἐπειδὴ καὶ ἡ πόλις ὁλόκληρος συνεκινήθη....

§140ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Καὶ τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον...

§141ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ ἐπισκεφθῶ καὶ αὖθις σήμερον τοὺς Κυρίους Πρέσβεις, καὶ ἐπεσκέφθην πρὸ μικροῦ ἀμφοτέρους αὐτούς. Ὅ,τε Κύριος Πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας καὶ ὁ Κύριος Πρέσβυς τῆς Γαλλίας μὲ ἐβεβαίωσαν μὲ τὸν θετικώτερον τρόπον, ὅτι οὐδεμία τοιαύτη εἴδησις ἔφθασεν εἰς αὐτοὺς, ὅτι οὐδεμία εἴδησις, ἥτις δύναται κἂν νὰ δώσῃ ὑπονοίας περὶ ὑπάρξεως τοιαύτης συναινέσεως, (εὖγε) καὶ ὅτι τοιαύτη συναίνεσις, τοιαύτη εἴδησις οὐδέποτε ἐστάλη ἐνταῦθα ἐκ τῶν αὐλῶν των καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐπαναστάσεως μέχρι τῆς σήμερον, (εὖγε). Πιστεύω δὲ, Κύριοι, ἐκ τῶν συνδιαλέξεων, τὰς ὁποίας ἔλαβον κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο μετὰ τῶν Κυρίων Πρέσβεων, ὅτι ἡ Εὐρώπη σήμερον γνωρίζει τὸ ἀδύνατον τῆς ἐπανόδου τῆς Βαυαρικῆς δυναστείας εἰς τὴν Ἑλλάδα (εὖγε). Ἄν τινες εἶχον προτήτερα ἰδέαν τινα περὶ τούτου, ἐπιθυμίαν μεγάλην ἴσως, μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως πᾶσα ἰδέα τοιαύτη καὶ πᾶσα ἐλπὶς βεβαίως ἐξέλιπεν. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, τὸ Ὑπουργεῖον τὸ τελευταῖον, τὸ ὁποῖον καὶ σήμερον ἀκόμη διέπει τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἅμα ἔλαβε τὰς ἡνίας τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἐνόμισε καθῆκον νὰ ἐξετάσῃ τὰ λεχθέντα τότε κατ’ ἐκείνας τὰς ἡμέρας περὶ συνωμοσιῶν, ὡς γνωρίζετε· κατὰ συνέπειαν διετάχθησαν, ἄνευ διαταγῆς μάλιστα ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως ταύτης, οὐχ ἧττον ὅμως ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἐνόμισε καθῆκον, νὰ ἐκδώσῃ ἐγκύκλιον εἰς ὅλας τὰς ἀρχὰς τὰς ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, τὰς προξενικὰς πρὸ πάντων, διὰ νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι ἐνταῦθα καταβάλλεται πᾶσα ἐνέργεια ἐκ μέρους τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἵνα κατασταθῶσιν ἀδύνατοι τοιαῦται ἐνέργειαι, ἂν ὑπάρχουν ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι αἱ δυνάμεις μᾶς ἀνεγνώρισαν ἐλευθέρους εἰς τὴν θέλησίν μας, ὅτι ἡ θέλησις τοῦ Ἔθνους ἐκ τόσων πρωτοκόλλων, οὐδένα περιορισμὸν δύναται νὰ περιμένῃ ἐκ μέρους τῶν τριῶν δυνάμεων, ἑπομένως πᾶσα τοιαύτη φήμη, ἐὰν διαδίδηται, διαδίδεται ἁπλῶς μόνον ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς μας, ἑπομένως πρέπει νὰ τοὺς καταφρονήσωμεν· οὐχ ἧττον ὅμως νὰ ἤμεθα πάντοτε προσεκτικοὶ, ἀλλὰ διόλου νὰ μὴ αὐξάνωμεν τοὺς φόβους. Οὐδεὶς φόβος δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀπέναντι τῆς θελήσεως ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους, θελήσεως διαδηλωθείσης δι’ ὅλων τῶν ἀντιπροσώπων καὶ διὰ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ ψηφίσματος τῆς καταργήσεως τῆς δυναστείας τῆς Βαυαρίας. Ταῦτα, Κύριοι, ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ φέρω εἰς γνῶσιν ὑμῶν κατὰ προτροπὴν καὶ τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ἐξελέξατε διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἡγεμόνος. Ἐνόμισα δὲ καθῆκον νὰ φέρω ὅλα ταῦτα εἰς γνῶσιν ὑμῶν διὰ τὴν καθησύχασιν τῆς πόλεως ταύτης, καθόσον λέγω, ὅτι μόνον εἰς τὴν πόλιν σήμερον ὑπάρχει αὐτὴ ἡ εἴδησις καὶ ἴσως μετεφέρθη καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας· διὰ νὰ καταπαυθῇ λοιπὸν καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ σᾶς ἀναφέρω ταῦτα. Ἡ Κυβέρνησις ἤδη ἀπεφάσισε δι’ ἐγκυκλίου νὰ ἀνακοινώσῃ τὰς ἀπαντήσεις αὐτὰς τῶν Κυρίων πρέσβεων, ὥστε νὰ καθησυχάσῃ τὰς ἐπαρχίας.

§142ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλαττώσεως λέγουσι ναὶ, ὅσοι δὲν τὴν παραδέχονται, θέλουν εἰπεῖ ὄχι. Γίνεται ἡ ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ, Κύριοι, τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐψηφοφόρησαν 190· παρεδέχθησαν τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλαττώσεως 128 κατὰ 62. Ὥστε θὰ φθάσωμεν τώρα εἰς τὰ ἑπόμενα· ἀλλὰ, Κύριοι, κάμνω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν εἰς τὴν Συνέλευσιν· ὑπάρχουν 5, 6 τροπολογίαι, ἐὰν ἑκάστην τροπολογίαν ψηφίσωμεν ἕκαστον ἄρθρον, θὰ γείνουν τόσαι τροπολογίαι. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἤθελεν εἶναι καλὸν νὰ γείνῃ δοκιμὴ περὶ συγχωνεύσεως.

§145ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ μία γνώμη περὶ ἐλαττώσεως εἴς τινα, καὶ εἴς τινα περὶ αὐξήσεως τοῦ Κ. Ζέρβα.

§147ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§148ΖΕΡΒΑΣ. Ἐπειδὴ ὑπάρχει ἰδέα εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὅτι ἡ πολυτέλεια ἀφέθη ἐλευθέρα, διὰ τοῦτο ἐσημείωσα, ὅτι οἱ ἵπποι τῆς πολυτελείας νὰ πληρώνουν περισσότερα, τοὺς ἔχω 20 δραχμάς. (θόρυβος)

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι ἔδωκαν γνώμην ἐξ ὧν εἶναι ὁ Κ. Ζατουνίτης, ὁ Κύριος Ζέρβας, ὁ Κ. Πετρινὸς, ὁ Κ. Νικολαΐδης καὶ ὁ Κ. Ἰωάννης Δεληγιάννης, ἂς εὐαρεστηθῶσι νὰ εἰσέλθωσιν εἰς ἓν δωμάτιον διὰ νὰ συγχωνεύσωσι τὰς προτάσεις των. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐλάττωσιν τῶν μισθῶν, γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχει ἡ πρότασις ἡ ὑποβληθεῖσα ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπιμένει τοῦ νὰ ἐπανέλθῃ ὁ Νόμος ὁ παλαιός· δὲν ἠξεύρω, ἂν τὴν ὑποστηρίζῃ κανείς.

§150ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Κανείς.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τοῦ Κυρίου Σουλτάνη, ὡσαύτως καὶ ἑτέρα πρότασις περιέχουσα τὴν συγχώνευσιν ὅλων τῶν ἄλλων, αὐταὶ αἱ δύω πρέπει νὰ σᾶς ἀναγνωσθῶσι διὰ νὰ γνωρίζητε τὰς διαφόρους βάσεις. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Σουλτάνη.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἀπὸ κᾀνένα;

§153ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι. Ἀναγινώσκεται ἡ ἑτέρα πρότασις.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν τάξιν πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ ἕκαστον ἄρθρον. Θὰ ἀναγνωσθῇ λοιπὸν τὸ πρῶτον ἄρθρον καὶ ἔπειτα θὰ ἐρωτήσω. Ἀναγινώσκεται. «Ἄρθρον 1. Ἐκ τῶν μισθῶν τῶν πολιτικῶν ἐν γένει ὑπαλλήλων καὶ τοῦ κλήρου γίνεται ἀπὸ τῆς 1 Μαρτίου καὶ διὰ τὸ ἔτος 63 ἐλάττωσις 20% κατὰ μῆνα ἀπὸ τὸ ποσὸν 301 δραχμῶν καὶ πλέον».

§155ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν κλῆρον κάμνω ἀντίῤῥησιν· Δὲν θέλω νὰ ὑπαχθῇ ὁ κλῆρος εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, διότι οἱ πολιτικοὶ καὶ στρατιωτικοὶ ὑπάλληλοι δὲν ἔχουν καμμίαν ἄλλην ὠφέλειαν παρὰ τὸν μισθὸν, οἱ δὲ κληρικοὶ ἔχουν πολλὰς ἄλλας ὠφελείας. Κάμνω λοιπὸν πρότασιν· ζητῶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀρχιερεῖς μόνον ἐλάττωσιν 50% κατὰ μῆνα (θόρυβος).

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μία τροπολογία ἔγεινεν ὑπὸ τοῦ Κυρίου Γόντικα, θὰ τὴν ὑποβάλω εἰς ψηφοφορίαν, τοῦ νὰ ἐξαιρεθῇ ἀπὸ τὴν διάταξιν ὁ κλῆρος καὶ νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἐλάττωσιν 50%· αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις. Ὅσοι λοιπὸν παραδέχονται νὰ ἐκπέσῃ ὁ μισθὸς τῶν Ἀρχιερέων κατὰ 50%, νὰ σηκωθῶσιν. (Ἀμφίβολλον τὸ ἀποτέλεσμα). Τὸ Προεδρεῖον ἀμφιβάλλει, θὰ ψηφοφορηθῇ τὸ ἀνάπαλιν.

§157Δ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ ποσὸν τοῦτο, Κύριοι, εἶναι ἐλάχιστον, ὥστε νομίζω, ὅτι δὲν στέκει εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Συνελεύσεως νὰ κάμῃ ἕνα τοιοῦτον.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἐγεννήθη ἀμφιβολία, θὰ θέσω τὸ ζήτημα ἀντιθέτως. Ὅσοι παραδέχονται, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῆς μισθοδοσίας τῶν Ἀρχιερέων νὰ ᾖναι καὶ αὐτὴ κατὰ 20%, ὅπως ἔχει ἡ πρότασις, ἐκεῖνοι νὰ σηκωθοῦν. (Ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Τὸ Προεδρεῖον ἀμφιβάλλει, λοιπὸν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ὅσοι παραδέχονται τὴν ἐλάττωσιν τοῦ μισθοῦ τῶν Ἀρχιερέων κατὰ 20%, ὅπως ἔχῃ ἡ πρότασις, λέγουσι Ναὶ, ὅσοι λέγουσιν, Ὄχι, ἐννοεῖται ὅτι θέλουσι 50%. Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐψηφοφόρησαν 162, 91 διὰ τὸ ναὶ, διὰ τὸ 20% καὶ 71 διὰ τὸ ὄχι, διὰ τὸ 50%· ὥστε ὑπερίσχυσε τὸ ναὶ διὰ ψήφων 91 κατὰ 71. Πρὶν ἔλθωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν τῆς συγχωνευθείσης προτάσεως, ὑποβάλλω, ὅτι ὑπεβλήθη μία ἄλλη πρότασις, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἀπωτέρα ὅλων, εἶναι τοῦ Κ. Κατσικαπῆ, καὶ προτείνει δι’ ὅλους τοὺς μισθοὺς τῶν πολιτικῶν, στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἀξιωματικῶν μίαν ἔκπτωσιν 20%. Ὑποστηρίζεται αὐτὴ ἡ πρότασις;

§160ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι (θόρυβος).

§161ΚΡΙΕΖΗΣ. Τὴν ὑποστηρίζω ἐγώ. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις παρὰ τοῦ γραμματέως Κ. Γ. Ῥούφου.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται τὴν πρότασιν ταύτην νὰ σηκωθοῦν· (Ἐγείρονται δύω) (γέλως)· λοιπὸν ἐρχόμεθα κατ’ ἄρθρον. Ἀναγινώσκεται τὸ 1 ἄρθρον.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν τροπολογίαν, πρέπει τοιουτοτρόπως νὰ ᾖναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον· 20% τὸν μῆνα ἀπὸ τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 300 καὶ πλέον· 15% ἀπὸ τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 100 μέχρι 299. Ἡ τροπολογία λοιπὸν γίνεται εἰς μόνον τὸ Αʹ. κεφάλαιον τοῦ ἄρθρου, δηλ. μόνον εἰς τὸ ποσὸν τῶν 300 δραχ. ὄχι εἰς τὸ Βʹ.

§164ΛΑΠΑΣ. Εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς γίνεται καὶ ἄλλη ἐλάττωσις.

§165ΠΟΛΛΟΙ. Μὰ αὐτὸ εἶναι παρακάτω (θόρυβος).

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται τὸ 300 ἀντὶ τοῦ 301, ἐκεῖνοι νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Ὑπάρχει μία προσθήκη περὶ τῶν λαμβανόντων 100 δραχ. μισθόν. Ἡ πρότασις διαλαμβάνει νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ 5% πᾶσα μισθοδοσία μέχρι τῶν 100 δραχ.

§167ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ φορολογήσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς λαμβάνοντας 100 δραχ. καὶ ἔλαττον, μὲ τὸ 5%. (θόρυβος)· 5 δραχμαὶ ἀφαιρούμεναι ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς εἶναι μέγα ποσόν· 100 δραχμαὶ σήμερον δὲν εἶναι τίποτε (θόρυβος).

§168ΤΙΝΕΣ. Ἀπὸ 100 καὶ ἄνω.

§169ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Λοιπὸν νὰ ὁρισθῇ ῥητῶς (θόρυβος).

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κλητὴρ, ὁ ὁποῖος λαμβάνει 35 δραχμὰς θὰ τῷ κόπτωμεν 5%;

§171ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι!

§172ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Ἀπὸ 70 ἕως 100 δραχ.

§173Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου προσδιορίζει τὴν κράτησιν ἐκ τῶν μισθῶν τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, νομίζω, ὅτι δὲν ὑποβάλλονται εἰς κράτησιν οἱ δημόσιοι ὑπηρέται· ἑπομένως αὐτῶν ὁ μισθὸς μένει καθὼς ἦτον μέχρι τοῦδε.

§174ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Λοιπὸν νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις· «ἐκτὸς τῶν δημοσίων ὑπηρετῶν.» (θόρυβος).

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι οὕτω· διατυπωμένας ἄλλας προτάσεις μὲ ἐγγράφους δὲν ἠμπορῶ νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν «5% ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 100 δραχμῶν».

§176ΠΟΛΛΟΙ. Καλῶς ἔχει. (θόρυβος)

§177ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐννοεῖται οἴκοθεν νομίζω, ὅτι αἱ κρατήσεις αὗται θὰ στηριχθῶσιν ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον οἱ ὑπάλληλοι λαμβάνουσι καὶ ὄχι ἐπὶ τοῦ ἰδανικοῦ· διότι εἶναι ὑπάλληλοι π. χ. οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν 100 εἰς τὸ χαρτὶ καὶ ἀρχίζουν αἱ κρατήσεις. Λοιπὸν ἀφοῦ ἐκπεσθῶσιν αἱ κρατήσεις (θόρυβος).

§178ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Βαλτινοῦ ἀπαιτεῖται νὰ συστήσωμεν καὶ ἓν νέον τμῆμα λογιστικὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον· διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ εὑρεθῇ ὁ λογαριασμὸς τοιουτοτρόπως. (θόρυβος)

§179ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Ὁ Κ. Βαλτινὸς, Κύριοι, σᾶς εἶπε, καὶ αὐτὸ κ’ ἐγὼ θέλω νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι ὁ μισθὸς ὑπόκειται εἰς κρατήσεις (θόρυβος).

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν Κύριοι, ἡ πρότασις εἶναι τοιαύτη, ἡ τροπολογία δηλ. «5% ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 80 μέχρις 100.» Ὅσοι παραδέχονται τοῦτο νὰ σηκωθοῦν, (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ὅσοι παραδέχονται τὸ πρῶτον ἄρθρον λοιπὸν ὅπως ἀνεγνώσθη μὲ τὴν προσθήκην αὐτὴν, ἐκεῖνοι νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη τὸ πρῶτον ἄρθρον. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ 2. Ἀναγινώσκεται τὸ 2 ἄρθρον.

§181ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Φρονῶ, ὅτι ἐπειδὴ διετάχθησαν κατὰ ποσὸν ἐλαττώσεις, πᾶν ποσὸν ἐξερχόμενον ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ διδόμενον εἰς ἓν ἄτομον ὑπάγεται εἰς τὴν ἐλάττωσιν κατ’ ἀναλογίαν;

§182ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§183ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. (Πρὸς τὸν γραμματέα Κ. Γ. Ῥοῦφον). Πρόσθεσε, καταργουμένων τῶν ἐπιμισθίων.

§184ΒΑΣΣΟΣ. Κύριοι, συναισθάνομαι κἀγὼ τὴν ἀνάγκην μαζύ σας τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν ἐν γένει ὅλων τῶν ὑπαλλήλων, στρατιωτικῶν τε καὶ πολιτικῶν· διότι αἱ περιστάσεις τῆς Πατρίδος τὸ ἀπαιτοῦν, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ γίνῃ. Ὁ σκοπὸς Κύριοι, ὅστις μᾶς ὡδήγησεν εἰς αὐτὰ τὰ μέτρα δὲν εἶναι ἄλλος, εἰμὴ νὰ ἐπέλθῃ μία οἰκονομία εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, ἥτις εἶναι πολὺ ἀναγκαία. Κύριοι, ἔχων ὑπ’ ὄψιν αὐτὸν τὸν σκοπὸν, φρονῶ, ὅτι αἱ οἰκονομίαι, αἵτινες γίνονται, καθόσον ἀφορᾷ τὸν στρατιωτικὸν κλάδον, θέλουν εἶσθαι πολὺ μικραί. Ὑπάρχει Κύριοι, εἰς τὸν στρατὸν μία πολυτέλεια θέσεων, τῶν ὁποίων ἡ κατάργησις θὰ παρέξῃ κολοσσαίαν οἰκονομίαν· ἐπειδὴ ὅμως δὲν εἶναι τοῦ παρόντος καιροῦ, δι’ αὐτὸ τὸ ἀφίνω. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως, Κύριοι, ἤθελον νὰ προτείνω τὸ ἀκόλουθον. ά.) οὐδεμία ἐλάττωσις νὰ γίνῃ ἐπὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν στρατιωτῶν.

§185ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ ἐννοεῖται.

§186ΒΑΣΣΟΣ. Τὸ ἄρθρον δὲν ὁρίζει τίποτε. (θόρυβος). Δὲν ἔρχομαι νὰ κάμω νέαν πρότασιν, ἐπιθυμῶ νὰ διασαφήσω αὐτήν. Ἐγένετο λόγος παρά τινος πληρεξουσίου, ὅτι πᾶν ποσὸν, ἐξερχόμενον ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, νὰ ὑπάγηται εἰς τὴν ἐλάττωσιν κατ’ ἀναλογίαν. Τὰ ἐπιμίσθια ὑπάγονται εἰς δύω κατηγορίας.

§187ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὰ ἐπιμίσθια καταργοῦνται.

§188ΒΑΣΣΟΣ. Μὰ δὲν ἠμποροῦν νὰ καταργηθοῦν. Ἀκούσατε Κύριοι. Ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία διαιρεῖται εἰς πολλοὺς κλάδους. Ὑπάρχουν στρατιωτικοὶ, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν ἐπιμίσθια ἕνεκα τῆς θέσεώς των, αὐτοὶ μάλιστα νὰ ὑποστοῦν τὴν ἐλάττωσιν· ἀλλ’ ὑπάρχουν ἐπιμίσθια προερχόμενα ἀπὸ ὑπηρεσίαν, ἀπὸ φθορὰν τῆς στολῆς, π. χ. ὑπάρχει ἕνας ἀξιωματικὸς, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς ὑπηρεσίαν, ἥτις παρέχει φθορὰν εἰς τὴν στολήν του, ἥτις παρέχει ὄχι τὴν συνήθη βλάβην εἰς τὴν στολήν του, εἰς τὸν ὑποδηματισμόν του, καὶ αὐτὸς ὁ ἀξιωματικὸς λαμβάνει ἐπιμίσθιον ὡρισμένον. (θόρυβος). Λοιπὸν ἐπειδὴ εἶπεν ἕνας, ὅτι ὅλα τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἐξέρχονται ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, πρέπει νὰ ὑποστοῦν αὐτὴν τὴν ἐλάττωσιν, ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι μερικὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ὑποστοῦν τὴν ἐλάττωσιν αὐτὴν· διότι δίδονται ἕνεκα φθορᾶς στολῆς, ὑποδηματισμοῦ (θόρυβος). Θὰ προσθέσω ἀκόμη εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ Κ. Βαλτινὸς, ὅτι πρέπει, ἀφοῦ ἀφαιρεθοῦν αἱ κρατήσεις αἱ γινόμεναι ἐπὶ τῶν ἀποδοχῶν, ἐπὶ τοῦ ἀπολειπομένου ποσοῦ νὰ φορολογηθῇ. Αὐτὸ εἶπεν ὁ Κ. Βαλτινὸς (θόρυβος). Μὰ ἀφοῦ δὲν ἐννοεῖτε, καθίσατε ἥσυχοι ν’ ἀκούσητε! (θόρυβος). Ὁ Κ. Βαλτινὸς ἐπρότεινεν οὕτω· τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον λαμβάνει ὁ ἀξιωματικὸς, ἀφοῦ ἀφαιρεθοῦν αἱ κρατήσεις ἐκεῖναι, νὰ ὑπάγηται εἰς τὴν ἐλάττωσιν. Ἐγὼ ἀντιτάττω εἰς αὐτὸ καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος. Δὲν εἶναι φορολογία νὰ εἴπῃς, ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον λαμβάνεις αὐτὸ θὰ πάρῃς, εἶναι δικαίωμά σου· ὥστε αὐτὸ τὸ ποσὸν πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ.

§189ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§190ΒΑΣΣΟΣ. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω, παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ φανῇ ὀλίγον ἐπιεικὴς ὡς πρὸς αὐτό. (θόρυβος). Προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐξαιρεθοῦν τῆς ἐλαττώσεως ταύτης οἱ φαλαγγῖται καὶ οἱ συνταξιοῦχοι ἀξιωματικοί. Ἡ Συνέλευσις τῶν Ἑλλήνων φρονῶ, ὅτι εἰς τὰς τάξεις αὐτὰς τῶν ἀνθρώπων, ὅπου εἶναι ὅλα τὰ λείψανα τοῦ ἀγῶνός μας, φρονῶ, ὅτι ὀφείλομεν νὰ τοὺς κάμωμεν αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν.

§191Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Περὶ μὲν τῶν συντάξεων οὐδεὶς δύναται νὰ γίνῃ λόγος, διότι ὑποθέτω, ὅτι καὶ οἱ προτείναντες τὰς τροπολογίας δὲν ἠδύναντο νὰ περιλάβωσιν αὐτὰς ὑπ’ αὐτάς. Περὶ ἐπιμισθίων ὅμως, Κύριε Πρόεδρε, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω νὰ καταργηθῶσιν ὁλοσχερῶς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατεστάθησαν διὰ τοῦ Νόμου τοῦ Μαΐου τοῦ 1859. Ἐπιμίσθια ἐδίδοντο πρὸ τῆς 3 Σεπτεμβρίου κατὰ τὸ πρῶτον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξεπλήρουν διπλῆν ὑπηρεσίαν καὶ ἐλάμβανον τὸν μισθὸν τῆς μιᾶς τῶν ὑπηρεσιῶν, πρὸς δὲ καί τι διὰ τοὺς κόπους, τοὺς ὁποίους κατέβαλον πρὸς ἀποζημίωσιν ἀντὶ τῆς ἄλλης ὑπηρεσίας, ἣν παρεῖχον· δὲν εἶχον δὲ προσδιορισθῆ διὰ Νόμου, ἀλλὰ διὰ διαταγμάτων. Ἡ εὐρεῖα ὅμως ἐκείνη ἐνέργεια ἀπέληξεν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν τότε, ὥστε ἕνεκα τῆς καταχρήσεως μετὰ τὴν μεταπολίτευσιν ἀπεφασίσθη νὰ καταργηθῶσιν ὁριστικῶς τὰ ἐπιμίσθια. Ἐπειδὴ δὲ ὑπάρχει ἐν τῷ Λογιστικῷ Νόμῳ διάταξις, καθ’ ἣν ὁ ἐκπληρῶν δύω ὑπηρεσίας δὲν δύναται νὰ λάβῃ ἢ μόνον τὸν μεγαλύτερον μισθόν, διὰ τοῦτο καὶ εἰς τὴν στρατιωτικὴν πρέπει ἡ διάταξις ἤδη νὰ ἐφαρμοσθῇ ὡς ἐπιμίσθια· δὲν ὀφείλω νὰ ἐννοήσω τὰς ἀποζημιώσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας λαμβάνουν οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς Χωροφυλακῆς, ἢ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Στρατοῦ διὰ τὸν ἱματισμόν των, εἴτε διὰ τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας, ἀλλ’ ἐκεῖνα μόνον τὰ ὁποῖα κατέστησεν ὁ Νόμος τοῦ 1859. Ἀλλ’ αὐτὰ τὰ ἐπιμίσθια, Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἡ Συνέλευσις εὐαρεστηθῇ νὰ ἐξετάσῃ, θέλει πεισθῆ, ὅτι δὲν εἶναι ἀποζημίωσις ἰδιαιτέρας ὑπηρεσίας, ἀλλ’ εἶναι αὐτὴ ἡ ἰδία ὑπηρεσία, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιωματικὸς κατετάχθη ἐν ἐνεργείᾳ καὶ διὰ τὴν ὁποίαν λαμβάνει τὸν μισθὸν τῆς ἐνεργείας. Ἑπομένως προτείνω νὰ καταργηθῶσι τὰ ἐπιμίσθια.

§192ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§193ΑΝΤΩΝ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἄλλοτε, Κύριοι, ἐγὼ πρὸ 5 ἡμερῶν εἶχον συστήσει εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ὁ Στρατὸς ἔχει πολλὰς πολυτελεῖς θέσεις, καὶ ἐζήτησα νὰ καταργηθῶσι τὰ ἐπιμίσθια· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐλέχθη, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐπιμισθίου, διὰ τοῦτο παρῃτήθην τότε. Διὰ τοῦτο εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὶν ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρου, ὅπως ἐτροπολογήθη, ὑπάρχει μία πρότασις ἀπωτέρα τοῦ Κ. Κατσικαπῆ καὶ Νικολαΐδου, ἥτις διαλαμβάνει «Ἡ διάταξις τοῦ προηγουμένου ἄρθρου (δηλ. τοῦ πρώτου) ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ ναυτικοὺς ὑπαλλήλους, καὶ ἐπὶ τῶν παρ’ αὐτοῖς ὑπηρετούντων πολιτικῶν ὑπαλλήλων».

§195ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Εἰς τὸ μέτρον τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων προήλθομεν κατ’ ἀνάγκην οἰκονομικήν· αἱ συνέπειαι λοιπὸν αὐτῶν τῶν μέτρων πρέπει νὰ ἐπιβαρύνουν ἐξ ἴσου πάντας. Δὲν ἐννοῶ αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν, αὐτὸ τὸ μέτρον θὰ ᾖναι πρόσκαιρον· λοιπὸν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τοὺς στρατιωτικούς.

§196ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἂν ὁ Κύριος Νικολαΐδης ἦτο παρὼν εἰς τὴν συζήτησιν, καθ’ ἣν συνεζητοῦντο τὰ οἰκονομικά, δὲν ἤθελε σήμερον τολμήσει (θόρυβος). Κύριοι, γνωρίζω ἓν πρᾶγμα· ἐγὼ σᾶς εἶπον τότε, ὅτι ὁ μισθός, ὅστις δίδεται εἰς τοὺς στρατιωτικούς, εἶναι μισθὸς ἀτομικῆς συντηρήσεως καὶ τίποτε ἄλλο, ἐνῷ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἀντάλλαγμα τῶν γνώσεών των καὶ τῆς περὶ τὴν ὑπηρεσίαν πολυχρονιότητος. Ἕνας πολιτικὸς ὑπάλληλος χωρὶς νὰ ὑπηρετήσῃ διόλου, ἕνεκα τῶν γνώσεών του, ἐπειδὴ γίνεται κάτοχος μιᾶς ἐπιστήμης, πηγαίνει εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἀμέσως τὸ Δημόσιον ἔχει ἀνάγκην αὐτοῦ, καὶ αὐτὸς παρουσιάζεται καὶ γίνεται Ἀρειοπαγίτης καὶ λαμβάνει μισθὸν μεγάλον, ἐνῷ εἰς τὸν στρατὸν πρέπει εἰς 40 ἔτη νὰ φθάσῃ τις εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν.

§197ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Κατσικαπῆ καὶ Νικολαΐδου «Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 1 ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ ναυτικοὺς ὑπαλλήλους καὶ ἐπὶ τῶν παρ’ αὐτοῖς ὑπηρετούντων πολιτικῶν ὑπαλλήλων.» ὅσοι παραδέχονται αὐτὴν τὴν πρότασιν νὰ σηκωθοῦν (ἀνίστανται μόνον οὗτοι οἱ δύω). Ἀπεῤῥίφθη. Τώρα θὰ ἀναγνωσθῇ τὸ ἄρθρον 2 καὶ τὸ 3, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν προσθήκην τῶν ἐπιμισθίων. Ἄρθρον 2. «Ἐκ δὲ τοῦ μισθοῦ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης καὶ τῶν παρ’ αὐτῷ ὑπηρετούντων πολιτικῶν ὑπαλλήλων 15% ἀπὸ τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 400 καὶ πλέον, 10% ἀπὸ τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 200–399, 5% ἀπὸ τοῦ ποσοῦ τῶν δραχ. 100 συμπεριλαμβανομένων μέχρι τῶν 199. Ἄρθρον 3. «Τὰ μέχρι τοῦδε εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης διδόμενα ἐπιμίσθια καταργοῦνται·» Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι, ὅπως ἀνεγνώσθησαν τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3, νὰ σηκωθοῦν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθησαν. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται μόνον περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς φάλαγγος.

§200ΔΑΓΡΕΣ. Οἱ συνταξιοῦχοι ἐξαιροῦνται· μοὶ φαίνεται δὲ, ὅτι καὶ ὁ μισθὸς τῶν Φαλαγγιτῶν δὲν εἶναι, παρὰ μία σύνταξις διὰ τὰς κατὰ τὸν ἀγῶνα ἐκδουλεύσεις των· μοὶ φαίνεται λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἄδικος ἡ ἐλάττωσις ὡς πρὸς αὐτούς.

§201ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀφορᾷ μόνον τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Φάλαγγος· εἶναι πολλοί, οἱ ὁποῖοι ἀντιτείνουν καὶ λέγουν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιληφθοῦν, διότι θεωροῦνται ὡς συνταξιοῦχοι. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον ἔχει οὕτως. «Εἰς τὴν αὐτὴν ἐλάττωσιν ὑπάγονται καὶ οἱ μισθοὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Φάλαγγος τῶν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν μισθοδοτουμένων.»

§203ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Αὐτοὶ οἱ λεγόμενοι ἀπόστρατοι ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν (θόρυβος)......

§204ΒΑΣΣΟΣ. Ὄχι, Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ. Ἔχουν 10 πληγὰς αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι! Δὲν ἔχουν χέρια!

§205ΗΡΑΚΛΗΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βλέπετε, ὅτι σπανίως ἀπεφάσισα νὰ ἀναβαίνω τὸ βῆμα· νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις γνωρίζει, ὅτι οἱ Φαλαγγῖται δὲν εἶναι κἀνὲν πλῆθος ἀξιωματικῶν ἄπειρον, εἶναι ὀλίγιστοι, διότι ὁ χρόνος τοὺς ὠλιγόστευε· σημειώσατε δὲ πρὸς τοῖς ἄλλοις, ὅτι οἱ πλεῖστοι τούτων εἰσὶν ἀνίκανοι νὰ τραπῶσιν εἰς ἄλλα ἔργα, διότι αἱ πληγαί των τοὺς ἐμποδίζουν. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι ὁ τύπος πρὸ τῆς μεταβολῆς ἓν ἐκ τῶν μεγαλειτέρων ἐπιχειρημάτων ἔφερε διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ἡ βασιλεία καὶ οἱ περὶ αὐτὴν περιεφρόνουν τὸ ἔθνος, τούτους τοὺς περιφρονηθέντας ἀγωνιστάς· αὐτὸ ἦτο τὸ σκληρὸν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἐκτύπα τὴν καρδίαν ἐκείνων, οἵτινες τοὺς παρέβλεψαν, καὶ σήμερον θέλετε, ἀφοῦ τὸ ἔθνος ἠλευθερώθη ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς ἀγωνιστὰς, θέλετε νὰ τοὺς ἀφαιρέσητε καὶ αὐτὸν τὸν ἐπιούσιον ἄρτον;

§206ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι! ὄχι!

§207ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ φανῇ γενναία.

§208ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἐξαλειφθῇ τὸ ἄρθρον.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐξαλείφεται. Εἶναι τὸ ἄρθρον 5, τὸ ὁποῖον γίνεται 4 καὶ ἔχει ὡς ἑξῆς· «Εἰς τὴν αὐτὴν ἐλάττωσιν ὑπάγονται καὶ οἱ μισθοὶ τῶν ναυτικῶν ἀποστράτων καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Φάλαγγος τῶν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν μισθοδοτουμένων.»

§210Α. ΛΟΝΤΟΣ. Ἀκούω Κύριε Πρόεδρε, ὅτι αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ διδόμενον εἰς 5, 10, ἀναβαίνει εἰς μεγάλην ποσότητα.

§211ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Λαμβάνουν 576 χιλιάδας δραχμὰς τὸν χρόνον αὐτοὶ, τῶν ὁποίων ὁ μισθὸς ηὐξήθη πρὸς 20%.

§212ΚΑΛΟΣ. Ἔχετε λάθος, Κύριε Ὑπουργὲ, διότι οἱ περισσότεροι λαμβάνουν κατωτέρω τῶν 100 δραχμῶν μεταξὺ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ τῶν 570 χιλιάδων δραχμῶν δὲν εἶναι πολλοὶ οἱ λαμβάνοντες 100 καὶ πέραν.

§213ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἀπὸ 100–300 δραχ. εἶναι 430 χιλιάδες καὶ μέχρις 100 εἶναι αἱ ὑπόλοιποι.

§214ΣΤ. ΜΑΚΡΗΣ. Τὸ σκληρότερον ὅλων εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν ἀπὸ τὸ 33 καὶ ἐντεῦθεν, οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς τρεχούσης ὑπηρεσίας εἶναι πολὺ μεγαλήτεροι ἀπὸ τοὺς μισθοὺς τῶν ἀνθρώπων τοῦ ἀγῶνος, δὲν ἠμπορεῖ ποτε μία Συνέλευσις νὰ καταβῇ ἀπὸ τὴν θέσιν της καὶ νὰ ἐλαττώσῃ τοὺς μισθοὺς αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων· εἶναι τέλος πάντων ἱεροσυλία.

§215Α. ΛΟΝΤΟΣ. Ὅλοι εἴμεθα ἀγωνισταί, ποῦ εἶναι αἱ πληγώσεις αὐτῶν; Οἱ περισσότεροι ἀπὸ αὐτοὺς ποῦ εἶδον πόλεμον;

§216ΜΑΚΡΗΣ. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι ὑπηρετήσαντες 20–25 ἔτη καὶ λαμβάνουν 400 δραχ. μισθόν, ἐνῷ στρατηγοὶ τοῦ ἀγῶνος δὲν πέρνουν παρὰ 150 κατὰ μῆνα· οἱ ἀγωνισταὶ αὐτοὶ περιμένουν βάλσαμον ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, καὶ ποτὲ δὲν πρέπει μία Συνέλευσις Ἐθνικὴ νὰ καταβιβάσῃ τὸν μισθὸν καὶ τὸν ἄρτον αὐτῶν τὸν ἐπιούσιον.

§217ΚΑΛΟΣ. Ἐδῶ εἶναι ἡ σημείωσις τοῦ λογιστηρίου. Ἰδοὺ τί λέγει· «ἄτομα λαμβάνοντα ἀνωτέρω τῶν 100 δραχ. εἶναι 84.... ὥστε ὁλόκληρον τὸ ποσὸν ἀναβιβάζεται εἰς 171,000 δραχ. κατ’ ἔτος· «πάλιν ἄτομα λαμβάνοντα κάτω τῶν 100 δραχ..... ὥστε τὸ ποσὸν τῶν 470,000 δραχ. δὲν περιλαμβάνει ὅλους.

§218Δ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὄχι, ὄχι, δὲν ἔχει οὕτω.

§219ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἀγωνιστῶν· σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οἱ περισσότεροι οἱ λαμβάνοντες μισθὸν ὡς ἀγωνισταὶ δὲν ἦσαν γεννημένοι· ἄνθρωποι 30 καὶ 40 ἐτῶν ἐνοεῖται, ὅτι δὲν ἦσαν γεννημένοι εἰς τὸν ἀγῶνα (θόρυβος).

§220ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Κύριοι, στρατηγοὶ μὲ 15 πληγὰς, λαμβάνουν μόλις 150 δραχ. (θόρυβος).

§221ΒΑΣΣΟΣ. Κύριοι ἀντιπρόσωποι, ἐκεῖνοι εἰς τοὺς ὁποίους ἐδώκαμεν αὐτὰ τὰ δικαιώματα ἦταν ἄνθρωποι, οἵτινες ἐνδεχόμενον νὰ ἔσφαλλον, ἀλλ’ ἦσαν ἄνθρωποι πολὺ ἀνώτεροι, ἦσαν ἄνθρωποι τοῦ ἀγῶνος, τοὺς ὡμολόγησε μία ἱστορία τῆς ἐπαναστάσεως.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, μὴ ἐργάζεσθε αὐτοῦ πλησίον τῶν στενογράφων, διότι ἐμποδίζονται.

§223ΒΑΣΣΟΣ. Μοὶ φαίνεται παράδοξον πῶς ἔρχεται εἰς τὸ βῆμα ὁ κύριος Ζέρβας νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἐξελέγξωμεν τοῦτο· οἱ ἄνδρες, οἵτινες ἐξήλεγξαν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἦσαν ὁ Βότσαρης, ὁ Κριεζώτης, ὁ Τζαβέλας, οἱ στρατηγοὶ τῆς ἐπαναστάσεως, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπάρχουν καὶ τοὺς ὁποίους δὲν ἠμπορεῖς σὺ νὰ ἠξεύρῃς κύριε Ζέρβα.

§224ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὐτὸ τὸ ἄρθρον εἴπετε, ὅτι πρέπει νὰ ἐξαλειφθῇ· μένει λοιπὸν ἐξειλημμένον.

§226ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ψηφοφορηθῇ.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι τοιουτοτρόπως συντεταγμένον «εἰς τὴν αὐτὴν ἐλάττωσιν ὑπάγονται καὶ οἱ μισθοὶ τῶν ναυτικῶν ἀποστράτων καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς φάλαγγος τῶν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν μισθοδοτουμένων.»

§228Δ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ εἶπα ποία εἶναι ἡ κατάστασις καὶ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον λαμβάνουν· εἶπα, ὅτι τὸ ποσὸν ἀναβαίνει εἰς 176,000 δραχ. τῶν λαμβανόντων κάτωθι τῶν 100 δραχ. καὶ εἰς 400,000 τῶν λαμβανόντων 101 καὶ ἐπέκεινα, αὐτὴν τὴν διασάφησιν εἶπα ἐγώ.

§229ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱ ἀπόστρατοι συμπεριλαμβάνονται αὐτοῖς;

§230ΥΠΟΥΡΓΟΣ. Μάλιστα.

§231ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν αὐτοὺς νὰ τοὺς ἀφαιρέσητε.

§232Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πρὸ πολλῶν ἐτῶν αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοί, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται εἴτε στρατιωτικοί, εἴτε ναυτικοί, ἐπέρασαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἐχαρακτηρίσθησαν ἑπομένως ὡς συνταξιοῦχοι· ἄλλως ἦτο περιττὸν νὰ περάσωσιν εἰς βάρος τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν· ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ μένωσιν εἰς βάρος τῶν προϋπολογισμῶν τῶν ὑπουργείων τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν. Πρέπει λοιπὸν νὰ θεωρηθῶσιν ὡς συνταξιοῦχοι καὶ σήμερον περὶ συνταξιούχων δὲν γίνεται λόγος, δὲν πρόκειται περὶ ἐλαττώσεως τῶν συντάξεων, μοὶ εἶναι ἀδιάφορον πῶς λέγει ὁ Νόμος ἐκεῖνος περὶ αὐξήσεως, δὲν ἐξετάζω πῶς εἰς τὸν νόμον περὶ αὐξήσεως ἐχαρακτηρίσθησαν. Λέγω, ὅτι ἀνέκαθεν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι πληρόνονται ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὡς συνταξιοῦχοι, καὶ εἰς τὰ ἄρθρα τ’ ἀφορῶντα τὰς συντάξεις περιλαμβάνονται καὶ αἱ συντάξεις αὐτῶν. Ἐπηύξησε μὲν ἡ μισθοδοσία αὐτῶν, ἀλλὰ λέγω ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀφαιρεθῇ, διότι θεωροῦνται ὡς συνταξιοῦχοι.

§233ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μετὰ τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κύριος Λεβίδης, φαίνεται, ὅτι πρόκειται μόνον περὶ συντάξεων καὶ ἀληθῶς πρόκειται περὶ συντάξεων, οὐχ ἧττον ὅμως δὲν ἔγεινε μία διαστολὴ, ἥτις εἶναι πολὺ σπουδαία καὶ ἥτις εἶναι ἡ ἑξῆς· αἱ συντάξεις ὑπάγονται εἰς ἕνα κανόνα, ὅστις ἔχει σχέσιν πρὸς τὸν προϋπολογισμόν, ἡ σύνταξις παρακολουθεῖ τὸν μισθὸν καὶ λογίζεται ἀναλόγως τοῦ μισθοῦ. Αὗται αἱ συντάξεις δὲν ὑπόκεινται εἰς αὐτὸν τὸν κανόνα, δὲν εἶναι ὡς αἱ λοιπαὶ στρατιωτικαὶ συντάξεις· ὅστις π. χ. ἔχει τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου θὰ λάβῃ σύνταξιν ἀνάλογον. Αὗται αἱ συντάξεις προέρχονται ἐκ διαταγμάτων καὶ διὰ τοῦτο εὑρίσκονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἀκολουθοῦν τὸν ῥυθμὸν τῶν γενικῶν συντάξεων· τί συνέβη λοιπὸν; αὗται αἱ συντάξεις ἔλαβον μίαν αὔξησιν ἀπὸ τὸ 59 καὶ εἶναι 121,000. Ἐπρότεινε λοιπὸν, ὅταν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπρότεινε νὰ ἐπανέλθωμεν πρὸ τοῦ 59, σᾶς λέγω, ὅτι ἐπρότεινε μίαν ἐλάττωσιν 1,335,000, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἐμπεριέχεται αὐτὴ ἡ αὔξησις τῶν ἀποστράτων τοῦ ναυτικοῦ καὶ τῆς Βασιλ. Φάλαγγος, ἐμπεριέχεται ἐκ δραχ. 121,000. Ὅταν λοιπὸν εἴπομεν νὰ μὴ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ, ὥστε ν’ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἐποχὴν πρὸ τοῦ 59, τί εἴπομεν; ν’ ἀκολουθήσωμεν μίαν κλίμακα, ἥτις νὰ ᾖναι δικαιοτέρα. Τώρα λοιπὸν ἀκολουθοῦμεν τὴν αὐτὴν κλίμακα· ἀντὶ λοιπὸν νὰ ἐπανέλθωμεν πρὸ τοῦ 59 καὶ νὰ ἐξαλείψωμεν τὴν αὔξησιν 121,000, τώρα κάμνομεν πρᾶγμα δικαιότερον, τὴν γενικὴν ἐλάττωσιν κατὰ τὴν κλίμακα, ἥτις δὲν ἀναβαίνει εἰς τὸ ποσὸν τῶν 121,000. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι μία σύνταξις τοιαύτη δὲν ὑπάγεται εἰς ἐλάττωσιν· ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι αἱ συντάξεις, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς ἕνα νόμον, δὲν ὑπόκεινται εἰς ἐλάττωσίν τινα, ἀλλ’ αὗται δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων.

§234ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶχον ἀνάγκην νὰ παρουσιάσῃ ἠλαττωμένον τὸν προϋπολογισμὸν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ κάμῃ νέας προσθήκας· ἠγέρθην εἰς τὴν ἀπαίτησιν τοῦ νὰ ἀναλάβῃ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τὴν πληρωμὴν τοῦ μισθοῦ τῶν φαλαγγιτῶν ὡς σύνταξιν· τὴν αἴτησιν αὐτὴν ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ἐπολέμησα μὲ ὅλην τὴν δύναμίν μου, ἀλλὰ δὲν ὑπερίσχυσα. Ἰδοὺ πῶς ἔλαβον τὸ ὄνομα συνταξιοῦχοι· διὰ τοῦ συστήματος τούτου ἐστέλλοντο οἱ φαλαγγῖται εἰς διαρκῆ ἄδειαν καὶ δὲν εἶχον πλέον δικαίωμα εἰς οὐδένα προβιβασμὸν, τοὺς εἶπον· τὸ στάδιόν σας κλείεται, ὅ,τι εἶσθε, εἶσθε. Λοιπὸν ἡ κατάστασις αὐτὴ δὲν εἶναι σύνταξις, εἶναι μία ἀναγκαστικὴ ἀργία πρὸς αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τὴν ἠγόρασαν ἀκριβὰ ἀπολέσαντες, ὡς εἶπον, πᾶν στάδιον. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ τοὺς ἀφαιρέσητε ἤδη μέρος τοῦ μισθοῦ των καὶ νὰ τοὺς κάμετε μίαν νέαν ἐλάττωσιν, διότι, ἂν ἴσως δὲν ἐστέλλοντο εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, πολλοὶ ἐξ αὐτῶν θὰ ἦσαν προβιβασμένοι.

§235ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Θὰ ἔχωμεν χρήματα νὰ πληρώσωμεν ὅλα αὐτά;

§236ΛΑΠΑΣ. Ἠξεύρετε, Κύριε Κουμουνδοῦρε, ὅτι τότε ἐγένετο καὶ ἕνας Νόμος, ὅστις ἐπέρασεν ἀπὸ τὰς Βουλὰς· ἐνθυμηθῆτε καὶ αὐτὸν, ὅστις λέγει, ὅτι αὐτοὶ νὰ λάβουν ἐν εἴδει συντάξεως τὸν μισθόν τους καὶ νὰ ἡσυχάσουν εἰς τὰς οἰκίας των, ἀλλὰ μὲ ἕνα βαθμὸν ἀνώτερον, καὶ ἐν τούτοις δὲν ἔλαβον μήτε βαθμὸν μήτε τίποτε.

§237Α. ΛΟΝΤΟΣ. Κύριε Κουμουνδοῦρε, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐτέθησαν ἐκτὸς ἐνεργείας, ἀλλὰ κατόπιν αὐτοὶ ὑπήχθησαν εἰς τὴν αὔξησιν.

§238ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἰδοὺ τὶ συνέβη· αὐτοὶ λοιπὸν ἦσαν εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν καὶ τοὺς ἀπέκλεισαν πᾶν στάδιον· ὅταν ἔγεινεν ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων, ἡ Κυβέρνησις τότε ἠκολούθησε τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν αὐτὴ ἔθεσε, τοὺς ἐξῄρεσεν ἀπὸ τὴν αὔξησιν. Ὅταν ὅμως ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὴ ἡ πρότασις, τότε ἅπασα ἡ Βουλὴ εἶπεν, ἡμεῖς διὰ τὸν ἑαυτόν μας δὲν θέλομεν, ἀλλὰ θέλομεν διὰ τοὺς φαλαγγίτας, καὶ ἡ Βουλὴ τότε ὑπέβαλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν τὴν αὔξησιν, καὶ ὁ λόγος λοιπὸν, δι’ ὃν ἐγένετο αὐτὴ ἡ αὔξησις, δὲν ἦτον ὁ λόγος ὁ ἴδιος, ὅστις ἠνάγκασε τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν τότε νὰ κάμῃ τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων, εἶπον τότε, ἐπειδὴ εἶναι λείψανα τοῦ ἀγῶνος καὶ τόσον ὀλίγα, πρέπει νὰ τοὺς δώσωμεν νὰ ζῶσιν ἀνέτως. Νομίζω διὰ τοῦτο, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι καλὸν νὰ τοὺς στερήσωμεν τὰ μέσα των, ἀλλὰ θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ τοὺς πληρώσωμεν, μὲ ἐρωτῶσι; Κύριοι, δὲν ἀρκεῖ νὰ κόπτωμεν ὅπου εὕρωμεν, πρέπει νὰ κόπτωμεν τὰ περιττὰ, οἰκονομία θὰ εἴπῃ νὰ μὴ πληρόνωμεν περιττὰ ἀλλὰ τ’ ἀναγκαῖα καὶ τὰ χρήσιμα· νομίζω, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ μὴ στερήσωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους τοῦ ἄρτου των.

§239ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ ἐφωτίσθημεν.

§240ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, λάβετε τὴν ὑπομονὴν νὰ μὲ ἀκούσητε. Περὶ ἀποστράτων δὲν ἐγένετο ἐν ἀρχῇ οὐδόλως λόγος, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπῆρχεν εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ Κυρίου Καλλιγᾶ, οὗτος μὲ διέκοψε προχθὲς λαλοῦντα ὑπὲρ αὐτῶν. Δὲν μὲ εἴπετε, Κύριε Καλλιγᾶ, προχθὲς, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀποστράτων τοῦ ναυτικοῦ;

§241ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι.

§242ΔΙΟΜ. ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Λοιπὸν, Κύριοι, πρώτην φορὰν γίνεται λόγος περὶ αὐτῶν, καὶ συλλογισθῆτε, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς τάξεως ἀνθρώπων, οἵτινες ἀνήκουν εἰς δύω, τρεῖς νήσους καὶ θὰ εἴπουν· κατὰ τί ἡμεῖς ἐπταίσαμεν καὶ μᾶς ἐνθυμήθησαν ἤδη νὰ ἐλαττώσουν τὰς συντάξεις μας;

§243ΔΡΟΣΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀποστράτων· ἡ αὔξησις, ὅπως εἶπεν ὁ Κύριος Κουμουνδοῦρος, εἶναι ἀληθὴς, ἀλλὰ περὶ ἄλλων.

§244ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Μὴ μὲ διακόπτετε.

§245ΔΡΟΣΟΣ. Μίαν διασάφησιν θὰ κάμω· διὰ νὰ ἐλαφρώσουν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.......

§246ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Τὴν δίδετε κατόπιν τὴν διασάφησιν, λέγω, ὅτι διὰ τῆς προτάσεως ταύτης ἐπιβαρύνεται ἀδίκως μία ὁλόκληρος τάξις ἀνθρώπων· τώρα θὰ σᾶς εἴπω περὶ τῆς γενομένης προσθήκης. Πρόκειται περὶ ἀποστράτων ναυτικῶν· εἶναι ἱερώτεροι τάχα οἱ ὑπηρετήσαντες ἐπὶ τῆς Βασιλείας τῶν ἀποστράτων; οὗτοι εἶναι ὅλοι γέροντες τοῦ ἀγῶνος, ἐνῷ οἱ ἐπὶ τῆς Βασιλείας εἶναι νεώτεροι. Ἀλλὰ σήμερον λέγετε νὰ κάμετε μίαν προσθήκην ἐλαττώσεων, καὶ εἰξεύρετε τί ἐστὶ αὐτὴ ἡ προσθήκη; Τὸ λέγω ἐνώπιον ὅλου τοῦ Ἔθνους· αὐθαιρέτως ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν Μιαούλης ἀπέκλεισεν ἐξ ὅλων τῶν ναυτικῶν τοὺς πλείστους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν δυσμενεῖς πρὸς αὐτὸν ἢ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς κατεδίκασεν εἰς ἀποστρατίαν· τοὺς δ’ ἄλλους τοὺς ἐβάπτισε προνομιούχους καὶ τοὺς εἶπε, εἶσθε διαθέσιμοι· ἡ διαφορὰ ἦτο, ὅτι οἱ βαπτισθέντες διαθέσιμοι λαμβάνουν τὰ δύω τρίτα τοῦ μισθοῦ των καὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα καθήμενοι εἰς τὰς οἰκίας των νὰ προβιβάζωνται ἐκ διαλειμμάτων. Ἐπὶ τῆς Ἀντιβασιλείας ἐχαρακτηρίσθησαν οἱ ἄνθρωποι τοῦ ἀγῶνος μὲ μικροὺς βαθμοὺς, οἱ πολλοὶ ὡς ὑποπλοίαρχοι, καὶ ὁ μὲν βαθμολογηθεὶς ὑποπλοίαρχος μένει τοιοῦτος ἔκτοτε μὲ μόνον 50 δραχμὰς τὸν μῆνα, ὁ δὲ βαπτισθεὶς διαθέσιμος ἐπροβιβάσθη πολλάκις καὶ ὑπάρχουν τοιοῦτοι παρὰ τὸ δίκαιον προβιβασθέντες, οἵτινες τὴν σήμερον λαμβάνουν 400 δραχ. χωρὶς νὰ ἔμβουν διόλου εἰς τὴν θάλασσαν. Ἐπειδὴ δὲ ἐγένοντο παράπονα παρὰ τῶν ἀδικηθέντων εἰς τὸν ἀρχικὸν βαθμὸν τῶν ἀγωνιστῶν, ἐσυστήθησαν διάφοροι ἐπιτροπαί, αἵτινες ὅμως δὲν ἔκαμαν τίποτε· διὰ τοῦτο ἐνόμισαν, ὅτι ἠδύναντο νὰ τοὺς ἱκανοποιήσουν κατὰ μικρὸν καὶ καθ’ ὁμάδα αὐξήσαντες κατὰ μικρὸν τοὺς ἀρχικοὺς μισθούς των. Σᾶς εἶπον καὶ ἄλλοτε πρὸς ἀπόδειξιν, ὅτι οἱ ἀρχικοὶ βαθμοὶ ἦταν μικρότατοι, ὅτι ὁ Κανάρης καὶ ὁ Κριεζῆς ἐβαθμολογήθησαν πλοίαρχοι τρίτης τάξεως· φαντασθῆτε, οἱ ἄλλοι τί βαθμὸν ἔλαβον· λοιπὸν λέγω, πῶς εἶναι δυνατὸν τώρα νὰ εἴπωμεν, ὅτι τοὺς καταδικάζομεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ζητοῦντες ἐξαιρετικῶς παρ’ αὐτῶν ἐλάττωσιν;

§247ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ χωρίσω τοὺς ναυτικοὺς ἀποστράτους ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς φάλαγγος.

§249ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι· μαζύ.

§250ΔΡΟΣΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀποστράτων, πρόκειται περὶ ἐπιτάκτων ναυτικῶν· εἰς τοὺς ἐπιτάκτους ἐδόθη ἡ αὔξησις καὶ εἰς τοὺς φαλαγγίτας 20%, καὶ ἔγεινεν εἰς τὰς Βουλὰς, καθὼς εἶπεν ὁ Κύριος Κουμουνδοῦρος· ἡ αὔξησις αὕτη συνεποσοῦτο εἰς 120,000, τώρα ὅμως ἐλαττοῦται, διότι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἀπεβίωσαν· ἀφαιρεῖται τὸ μέρος τὸ ἔλαττον τῶν ἑκατονταδράχμων, καὶ ἂν ἐπιβάλωμεν εἰς αὐτοὺς τοὺς λαμβάνοντας ἔλαττον τῶν 100 δραχμῶν ἡ ἐλάττωσις αὕτη εἶναι τὸ πολὺ, πολὺ 4,000 κατὰ μῆνα· νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν ἀξίζει νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν ἐλάττωσιν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀγωνιστάς.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, θ’ ἀναγνωσθῇ τὸ ἄρθρον διὰ νὰ ψηφοφορηθῇ «εἰς τὴν αὐτὴν ἐλάττωσιν ὑπόκεινται καὶ οἱ μισθοὶ τῶν Ναυτικῶν ἀποστράτων.»

§252ΤΙΝΕΣ. Κάμετέ το, Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτάκτων.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, εἰς τὴν ἐλάττωσιν ὑπόκεινται καὶ οἱ μισθοὶ τῶν ναυτικῶν ἐπιτάκτων καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς φάλαγγος τῶν παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν οἰκονομικῶν μισθοδοτουμένων. Ὅσοι παραδέχονται τὸ ἄρθρον τοῦτο νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται ὀλίγοι τινές). Ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ πέμπτον ἄρθρον.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται τὸ πέμπτον ἄρθρον νὰ σηκωθοῦν.

§255ΠΟΛΛΟΙ. Καλὸν εἶναι, καλόν.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη (διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 7 παρὰ 10.)

Ὁ Πρόεδρος

Α. ΜΩΡΑΪΤΙΝΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Γ. Μ. Ῥοῦφος.