1863.03.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΞΒʹ.

τῆς 2 Μαρτίου 1863.

(Σάββατον)

Ὥρα 11 καὶ ½.

Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ Ἀντιπρόεδρος Κ. Κ. Πετρινός.

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ὁ Πρόεδρος ἐκήρυξε τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως. Ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσαν τὰ πρακτικὰ, ἄρχονται αἱ συζητήσεις. Ἀναγγέλλω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἕνας Κομνηνὸς, ἐπιγραφόμενος Πληρεξούσιος τῶν ἐν Κορσικῇ Σπαρτιατῶν, καταγγέλλει τὸν πρέσβυν μας Καλλέργην, ὅτι δὲν διευθύνει καλὰ τὰ τῆς Πρεσβείας. Φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἄξιον προσοχῆς αὐτὸ τὸ χαρτί. Εἶναι ἕνας ἄλλος Κέκρωψ, ὅστις γράφει Ἀγγλιστὶ καὶ λέγει, ὅτι κατάγεται ἀπὸ τὴν γεννεὰν τοῦ Κέκροπος.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ μεταφρασθῇ καὶ τυπωθῇ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀναφορὰ τοῦ Πληρεξουσίου Κυρίου Παπᾶ, ὅστις ζητεῖ εἰκοσαήμερον ἄδειαν ἀπουσίας· ἐγκρίνει ἡ Συνέλευσις νὰ δοθῇ;

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀναφορὰ τοῦ πληρεξουσίου Βουλπιώτου, ὡσαύτως ζητοῦντος εἰκοσαήμερον ἄδειαν.

§6ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ δοθῇ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀντισυνταγματάρχης Βυζάντιος ἀναγγέλλει εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι συνέταξεν ὑπόμνημα ἐπιγραφόμενον «Περὶ καθηκόντων ἐθνοφύλακος κτλ.» ζητεῖ τὴν ἄδειαν τῆς Συνελεύσεως......

§8ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν εἶναι ἔργον τῆς Συνελεύσεως.

§9ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἵνα γνωμοδοτήσῃ.

§10Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὁ Κύριος Βυζάντιος, ἐὰν ἀξίζῃ, θὰ τὸ πωλήσῃ.

§11ΜΙΛΗΣΗΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§12ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τεθῇ εἰς τὰ ἀρχεῖα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δύω εἶναι αἱ γνῶμαι, ἡ μία νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἡ ἄλλη νὰ κατατεθῇ εἰς τὰ ἀρχεῖα· θὰ ζητήσω τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, ἐὰν πρέπῃ νὰ διευθυνθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν· οἱ παραδεχόμενοι νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγοι)

§14ΠΟΛΛΟΙ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐνοήσαμεν περὶ τίνος εἴπατε.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον ἀμφιβάλλει, διότι πολλοὶ εἶπον, ὅτι δὲν ἤκουσαν· ἐπαναλαμβάνω τὸ ζήτημα τῆς ψηφοφορίας· οἱ παραδεχόμενοι νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἡ ἀναφορὰ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ὁ Κ. Α. Ἴσκος ζητεῖ ἄδειαν ἀπουσίας.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τοῦ δοθῇ.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀνάργυρος ἐκλεχθεὶς πληρεξούσιος τῶν ἐν Νεαπόλει ὁμογενῶν παραιτεῖται, διότι τὰ συμφέροντά του δὲν τῷ ἐπιτρέπουν νὰ ἔλθῃ.

§18Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ὑπάρχει παραβίασις τοῦ προσωρινοῦ κανονισμοῦ· διότι ἡ ἐπιτροπὴ, εἰς ἣν ἐκληρώθη ἡ ἐκλογὴ τῆς Νεαπόλεως, ἔπρεπε πρὸ πολλοῦ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὸ ἀποτέλεσμα. Παρακαλῶ ἡ Συνέλευσις νὰ συστήσῃ εἰς τὴν εἰρημένην Ἐπιτροπὴν τὴν ἀκριβῆ τήρησιν τοῦ προσωρινοῦ κανονισμοῦ.

§19ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη, καὶ λέγω, δὲν δύναται νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ ἀναφερομένου πρὶν ἢ ἀποκτήσῃ δικαιώματα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ τὴν Γεωργικὴν σπουδάζων Δ. Χρηστίδης ζητεῖ νὰ τοῦ δοθοῦν τὰ μέσα διὰ νὰ ἀπέλθῃ εἰς τὴν Εὐρώπην πρὸς βελτιοποίησιν τῆς γεωργικῆς ἐπιστήμης του.

§21ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἡ αἴτησις τοῦ ἀναφερομένου ἐκ τῶν προτέρων φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι ἀντικείμενον, εἰς τὸ ὁποῖον ἁρμόζει νὰ ἐνασχοληθῇ ἡ Συνέλευσις· νομίζω διὰ τοῦτο, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, διότι αὐξάνομεν τὰ ἔργα αὐτῆς ἐπὶ ματαίῳ· πρὸς τὶ νὰ παραπεμφθοῦν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν ἁρμοδιότητά μας, εἴτε ὡς ἐκ τοῦ καιροῦ, εἴτε ὡς ἐκ τῶν σημερινῶν οἰκονομικῶν περιστάσεων; Δὲν πρέπει, Κύριοι, νὰ δίδωμεν τροφὴν εἰς τὰς ὀρέξεις τῶν πολιτῶν καὶ καθ’ ἑκάστην νὰ μᾶς ἐνοχλῶσι διὰ τοιούτων ἀναφορῶν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Διομήδης ἀντιλέγει εἰς τὸ νὰ διευθυνθῇ ἡ παροῦσα καὶ πᾶσα ἄλλη ἀναφορὰ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§23ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶπε πᾶσα ἄλλη, ἀλλ’ ἐκείνη, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐκ πρώτης ἀναγνώσεως ἡ Συνέλευσις εἶδεν, ὅτι εἶναι ἀνάξιον ἢ ἄκαιρον νὰ σκεφθῇ.

§24ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὅταν ἡ Συνέλευσις, πρὶν ἢ ἐξετάσῃ, ἀποῤῥίψῃ μίαν ἀναφορὰν, νομίζω ὅτι δὲν θὰ φανῇ ὅτι μετὰ προηγουμένην σκέψιν καὶ προσηκόντως δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν μίαν αἴτησιν ἑνὸς πολίτου, ὅστις ἀναφέρεται· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πάντοτε πρέπει νὰ παραπέμπηται ἑκάστη ἀναφορὰ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις, ἀφοῦ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐξετάσῃ, δύναται μὲ δύω λέξεις νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι τὴν θεωρεῖ ἀναξίαν συζητήσεως· ἀλλὰ νὰ τὴν ἀποῤῥίψωμεν χωρὶς νὰ σκεφθῶμεν παντελῶς ἐπ’ αὐτῆς, τοῦτο δὲν τὸ ἐννοῶ.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ζητήσω τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως· παραδέχεται νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν;

§26ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μία χήρα Φωτεινὴ Μπαχάρη, γυνὴ στρατιωτικοῦ, λέγει ὅτι ἀπέθανεν ὁ σύζυγός της καὶ δὲν ἔλαβεν σύνταξιν, διότι ὁ νόμος τότε δὲν ἐπέτρεπε, καὶ ζητεῖ περίθαλψιν.

§28ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ καὶ ἕνας Εὐστράτιος προβιβασμὸν, καὶ Γεώργιος Κωνσταντίνου Σμυρναῖος ζητεῖ ἀποζημιώσεις. Εἶναι καὶ μία ἀναφορὰ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας, διὰ τῆς ὁποίας παραπονοῦνται οἱ κάτοικοι, ὅτι τοῖς ἐμποδίζεται τὸ νερὸν τὸ πρὸς ἄρδευσιν τῶν ἀγρῶν των.

§30ΑΝ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ὁ Ὑπουργὸς νὰ διατάξῃ τὸν Ἔπαρχον, καθ’ ὅσον ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας εἶναι πενθερὸς ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ καταλάβῃ τὰς Ἐθνικὰς γαίας. Λέγω λοιπὸν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ μὴ σταλῇ εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον, καθ’ ὅτι ἔχει ἄμεσον συμφέρον.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Συνέλευσις νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον;

§32ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μία γυνὴ λέγει, ὅτι ὁ υἱός της Ἀντώνιος Μιχαλάκης ἐφυλακίσθη ἀδίκως· νὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν;

§34ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἀνθοῦλα Σταυριανοῦ λέγει, ὅτι ὑπέστη δεινὰ κατὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ Ναυπλίου καὶ ζητεῖ βοήθειαν.

§36ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως δευτέρα Ἐπιτροπὴ ἀνήγγειλεν, ὅτι ἔχει ἔκθεσιν τῆς ἐκλογῆς Θρακοβουλγάρων. Φρονῶ ὅτι προηγοῦνται αἱ ἐκθέσεις.

§38ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα...

§39ΘΕΟΦΙΛΟΥ. Προηγεῖται μία ἀναφορὰ, ἥτις εἶναι ἐπίσημος.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι μία ἀναφορὰ ἀνθυπασπιστῶν τινων, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὸ Σῶμα τοῦ Λεωτσάκου, τὴν ὁποίαν διευθύνουν εἰς τὴν Συνέλευσιν διὰ νὰ λάβῃ τὰ ἀναγκαῖα μέτρα.

§41ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§42ΘΕΟΦΙΛΟΥ. Ἀκούσατε τὶ λέγει ἡ ἀναφορά. «Οἱ εὐσεβάστως ὑποσημειούμενοι ἀναγνωρίζοντες, ὅτι ἄνευ πειθαρχίας οὐδὲν στρατιωτικὸν Σῶμα δύναται νὰ ὑπάρξῃ.....

§43ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Πιστεύω, ὅτι ἡ τύχη τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς πρέπει νὰ ᾖναι ἡ αὐτὴ τῆς χθεσινῆς· νὰ σταλῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ ἀφήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἀνεξάρτητον.

§44ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλε χθὲς εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ ἥτις ἀνεγνώσθη· καὶ ἐπειδὴ σπεύδει ἡ ἐκτέλεσις αὐτῆς, παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσιν τῆς ἐκθέσεως, ὥστε τὴν δευτέραν νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ τεθοῦν εἰς ἐνέργειαν ἀπὸ πρώτης Μαρτίου.

§45ΡΗΓΑΣ ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Σήμερον πρέπει νὰ δείξωμεν, ὅτι εἰς τὴν Κυβέρνησιν δίδομεν τὴν εὐθύνην καὶ τὴν φροντίδα τῆς τακτοποιήσεως τῶν Στρατευμάτων.

§46ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀποφασισθῇ περὶ τῆς τυπώσεως τῆς ἐκθέσεως.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φρονῶ, ὅτι ἡ ἀναφορὰ αὕτη τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Μετὰ τὴν συζήτησιν τῶν Οἰκονομικῶν, φρονῶ, εἶναι καλὸν νὰ τὴν διευθύνωμεν εἰς τὴν τύπωσιν.

§48ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Περιλαμβάνει καὶ ἄλλα μέτρα Διοικητικὰ καὶ ὀργανικά.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§50ΣΜΟΛΕΝΤΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριοι Πληρεξούσιοι, μακρὰν πάσης φιλοδοξίας καὶ φιλαρχίας ἐδέχθην τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· κινούμενος ἐκ τῆς ἐπιθυμίας καὶ προθυμίας νὰ ὑπηρετήσω τὴν πατρίδα εἰς αὐτὰς τὰς δυσχερεῖς καὶ κρισίμους περιστάσεις, ἐδέχθην τὸν διορισμὸν τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον οὗτος ἦτο ἀπόῤῥοια τῆς θελήσεως μεγάλου Ἐθνικοῦ σώματος, ἐκπροσωποῦντος καὶ ἐξασκοῦντος τὴν κυριαρχίαν τοῦ λαοῦ· ἐνόμιζον δὲ, ἀφοῦ ἔλαβον αὐτὴν τὴν μεγάλην ἐμπιστοσύνην, νὰ λάβω καὶ τὴν δέουσαν ὑποστήριξιν, ἵνα ὑπηρετήσω ἀποτελεσματικῶς. Ἤδη ὅμως παρενεβλήθησαν προσκόμματα εἰς τὴν πορείαν τῆς ὑπηρεσίας μου, τουτέστιν εἰς τὴν τακτοποίησιν τοῦ στρατοῦ καὶ εἰς τῆς πειθαρχίας τὴν ἐπάνοδον. Διὰ τοῦτο προχθὲς ἔκαμα πρότασιν εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον περὶ μεταῤῥυθμίσεων εἰς τὸ 6ον τάγμα τοῦ Πεζικοῦ, τὸ ὁποῖον διοικεῖται, ὡς γνωρίζετε, ἀπὸ ἕνα ἀνθυπολοχαγόν. Δὲν εἶχα τίποτε κατὰ τοῦ προσώπου αὐτοῦ, παρὰ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν κινούμενος, ὅτι τὰ τάγματα πρέπει νὰ διοικῶνται ὑπὸ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ἐπίσης καὶ οἱ λόχοι νὰ διοικῶνται ὑπὸ λοχαγῶν ἢ τοὐλάχιστον ὑπολοχαγῶν. Ἐνόμισα ἀναγκαῖον, ὡς ἐξεφράσθην καὶ ἄλλοτε, ὅτι ἀνάγκη ἀναπόφευκτος νὰ ἐπαναφέρω τοὺς βαθμολόγους τοὺς νομίμους εἰς τὰς τάξεις των, καὶ εἰπὼν τοῦτο βεβαίως δὲν ἐνόησα νὰ παραλείψω τοὺς ἐπαναστάτας, ἀπεναντίας σκοπὸν εἶχον νὰ διορίσω αὐτοὺς κατὰ προτίμησιν, ἄνευ βλάβης βέβαια τῆς ὑπηρεσίας ἢ τῶν συμφερόντων ἄλλων. Γενομένης τῆς προτάσεως ταύτης εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἔμεινα μειονοψηφῶν καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐνόμισα, ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ ἦμαι χρήσιμος εἰς τὴν περαιτέρω διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐπρότεινον εἰς τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐξαιτήσῃ παρὰ τῆς Συνελεύσεως τὴν παραίτησίν μου. Τὴν ἐπιοῦσαν, γενομένης τῆς ταραχῆς εἰς τὸ 6ον τάγμα, ὁ Κύριος Πρόεδρος μὲ ἐκάλεσεν εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, καὶ μοὶ εἶπεν νὰ ἐκτελέσω τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινα τὴν προτεραίαν, ἀλλὰ τότε τῷ ἀπήντησα, ὅτι δὲν εἶναι πλέον καιρὸς, διότι ἀφοῦ ἅπαξ ἔγεινεν αὐτὴ ἡ ἀντίστασις ἑνὸς ἢ δύω λόχων, δὲν ἠδυνάμην πλέον νὰ ἀπομακρύνω τὸν διοικητὴν τοῦ τάγματος, διότι ἤθελε μοὶ ἀποδοθῇ, ὅτι ἐνέδωκα εἰς κατωτέρους διὰ νὰ ἀπομακρύνω τὸν διοικητὴν, ὅπερ ἦτο ἐναντίον τῶν ἀρχῶν μου, διότι ἐγὼ δὲν πρεσβεύω ποτὲ αἱ θελήσεις τῶν κατωτέρων νὰ γίνωνται δεκταὶ ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Λοιπὸν τότε εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι πλέον καιρὸς, καὶ ὅτι ἐπιμένω εἰς τὴν αἴτησίν μου, τουτέστιν εἰς τὴν ἀπαλλαγήν μου ἀπὸ τὴν θέσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Κατὰ τοῦ διοικητοῦ τοῦ τάγματος, ὅστις προήχθη παρ’ ἐμοῦ ἄλλοτε εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὄχι μόνον δὲν εἶχον προσωπικόν τι, ἀλλ’ εἶχον καὶ ἐμπιστοσύνην καὶ ὑπόληψιν πρὸς αὐτόν· στηριζόμενος ὅμως εἰς τὰς ἀρχάς μου, δὲν ἠδυνάμην, παρὰ νὰ ἐνεργήσω, ὅπως ἐνήργησα· οὐχ ἧττον ὅμως δὲν πρέπει νὰ παραλείψω ὅ,τι μοὶ ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ ἐπιταχύνω αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν, τὴν ὁποίαν ἄλλως δὲν ἤθελον νὰ πραγματοποιήσω εἰς αὐτὴν τὴν ἐποχήν. Μίαν ἡμέραν, πρὸ 8, 10 ἡμερῶν, ὡμίλησα πρὸς τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον καὶ τῷ παρετήρησα, ὅτι ἡ δύναμις τοῦ τάγματός του ὑπερβαίνει τὴν ὀργανικὴν δύναμιν τῶν ταγμάτων κατὰ 470 ἄνδρας, τοὐτέστιν ἡ πραγματικὴ δύναμις τοῦ τάγματός του τὴν σήμερον συνίσταται ἐκ 1070 ἀνδρῶν, ἐνῷ ἡ ὀργανικὴ δύναμις δὲν πρέπει νὰ ᾖναι περισσοτέρα ἀπὸ 620– 625 ἄνδρας· τῷ εἶπον λοιπὸν, ὅτι ὀφείλω νὰ ἐπαναφέρω τὴν δύναμιν ταύτην εἰς τὸν ὀργανικὸν ὅρον, τότε μοῦ ἔκαμε παρατηρήσεις, ἀντεστάθη εἰς τὸ μέτρον τοῦτο. Ὁμολογῶ, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀντίστασις μοὶ ἔκαμε δυσάρεστον ἐντύπωσιν, μ’ ὅλον τοῦτο δὲν προέβην εἰς οὐδὲν μέτρον. Ἐσχάτως ὅμως πρὸ 5, 6 ἡμερῶν ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος μοὶ ἔκαμε αἴτησιν ἱματισμοῦ, ὁπλισμοῦ καὶ πολεμεφοδίων, ἐνῷ προηγουμένως εἶχον ἀπαγορεύσει πᾶσαν κατάταξιν εἰς ὅλα τὰ σώματα καὶ ὄχι μόνον εἰς αὐτό. Μοὶ ἔγεινεν αὐτὴ ἡ αἴτησις, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἐνέδωκα καὶ τὸν προέτρεψα νὰ περιστείλῃ αὐτὴν τὴν αἴτησιν, τὴν περιέστειλε μόνον ὡς πρὸς τὸν ἱματισμὸν, ἀλλ’ ἐπέμενε νὰ τῷ χορηγήσω ὅπλα καὶ πυριτοβολὰς 5, 6 κιβώτια. Λοιπὸν εἰς τοῦτο δὲν ἐνέδωκα. Ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὴν αἴτησίν του ἔκαμε ἀναφορὰν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔλεγεν, ὅτι δὲν ἐγγυᾶται διὰ τὴν ἀκριβῆ ἐκτέλεσιν οὐδενὸς εἴδους ὑπηρεσίας, ὅταν δὲν ἐνδώσω εἰς τὴν αἴτησίν του.

§51ΠΟΛΛΟΙ. Εὖγέ του!

§52ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Λοιπὸν τοῦτο μὲ παρεκίνησε νὰ ἐπιμείνω νὰ ἐκτελέσω αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐξ ἀρχῆς εἶχον κατὰ νοῦν· ὅθεν προέβην εἰς αὐτὸ τὸ μέτρον. Καθὼς σᾶς εἶπον προτήτερα, τὴν πρώτην φορὰν, δηλ. προχθὲς, ἠμποροῦσα νὰ τὰ ἐκτελέσω χωρὶς νὰ γίνῃ καμμία παρατήρησις, κἀνὲν ἐμπόδιον ἐκ μέρους οὐδενός· ἀλλὰ σήμερον εἶναι δυσκολώτερον, διότι ἔγινεν αὐτὴ ἡ ταραχὴ, καὶ δὲν θέλω νὰ νομίζῃ ὁ κόσμος, ὅτι ἐνδίδω εἰς τὰς ταραχὰς τῶν κατωτέρων διὰ νὰ ἀπομακρύνω τοὺς ἀνωτέρους. Πρέπει νὰ φέρω εἰς γνῶσιν, ὅτι πρὸ 20 ἡμερῶν ἔλαβον αἴτησιν ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν 10, 12, οἱ ὁποῖοι ἐπικαλοῦνται τὴν διοργάνωσιν τοῦ σώματος. Ἀλλ’ ἐπειδὴ, καθὼς σᾶς εἶπον προτήτερα, εἰς τὰς αἰτήσεις τῶν κατωτέρων κατ’ ἀνωτέρων δὲν ἐνδίδω ποτὲ, διότι ἀρχὴ καὶ σύστημά μου εἶναι νὰ ὑποστηρίζω τοὺς διοικοῦντας τὰ σώματα, δὲν ἔδωσα κἀμμίαν προσοχήν. Ἡ πρότασις δὲ, τὴν ὁποίαν ἔκαμα προχθὲς, προῆλθεν ἐκ τῶν περιστάσεων τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέφερον τώρα· ἔμαθον δὲ χθὲς, ὅτι ὑπῆρχε πάντοτε ἡ γνώμη, ὅτι ἐν τῷ Σώματι τούτῳ ἐπικρατεῖ ἡ μεγαλειτέρα πειθαρχία καὶ τάξις, παρὰ εἰς τὰ λοιπὰ σώματα τῆς φρουρᾶς. Ἐκ τῶν γεγονότων τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερον, ἠμπορεῖτε νὰ σταθμίσητε δεόντως, ἂν ὁ διοικῶν τὸ Σῶμα τοῦτο ἐνέμεινεν εἰς ἐκείνας τὰς ἀρχὰς τῆς πειθαρχίας καὶ τάξεως, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται εἰς τὰ στρατιωτικὰ σώματα. Χθὲς ἡ Συνέλευσις, ὁ Κύριος Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως, μοὶ ἀπηύθυνε μίαν ἀναφορὰν ὑπογεγραμμένην ἀπὸ 60–80 ὑπαξιωματικοὺς, ἡ ὁποία τελειόνει μὲ τὰς λέξεις αὐτὰς «ἄλλως εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ πράξωμεν ὅ,τι τὸ στρατιωτικόν μας καθῆκον καὶ ἡ τιμὴ μᾶς ὑπαγορεύει»· τοιαῦται ἐκφράσεις εἶναι ἄτοπον νὰ ἀποτείνωνται εἰς τὸ ἀνώτατον τοῦτο Σῶμα. Ἰδέτε, Κύριοι, τὸ ἔγγραφον τοῦτο· τὸ κατ’ ἐμὲ φέρει κατά τινα τρόπον στασιαστικὸν χαρακτῆρα, διότι ὑπογράφεται ὑπὸ πολλῶν καὶ δὲν ὑπεβλήθη ἱεραρχικῶς, ἐπειδὴ οὐδεὶς ὑπαξιωματικὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀναφέρηται ἐγγράφως, ἀλλὰ προφορικῶς καὶ διὰ τῆς ἱεραρχικῆς ὁδοῦ τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἑπομένως εἰς τὸν λοχαγὸν ἔπρεπε νὰ ἀναφερθῶσιν. Ἐκ τούτου βλέπετε, ὅτι ἐν τῷ Σώματι τούτῳ πειθαρχία καὶ τάξις δὲν ὑπάρχει. Δι’ ὅλα ταῦτα λοιπὸν εἶμαι βιασμένος, Κύριοι, νὰ ἐμμείνω ὡς εἶπον εἰς τὴν παραίτησίν μου, καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀντικατάστασίν μου, διότι εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων θεωρῶ τὸν ἑαυτόν μου ἀνίκανον νὰ διευθύνω τὸν στρατόν. Ἀλλ’ ὁποιοσδήποτε καὶ ἂν ᾖναι ὁ διάδοχός μου φρονῶ, ὅτι τὸ ἄτοπον αὐτὸ πρέπει νὰ ἐκλείψῃ, ἐπειδὴ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐμπεδωθῇ ἡ πειθαρχία καὶ ἡ τάξις εἰς τὰ λοιπὰ σώματα ἐν ὅσῳ λοχαγοὶ, ὑπολοχαγοὶ καὶ ἀνθυπολοχαγοὶ τῶν ἄλλων Σωμάτων βλέπουν εἰς τὸ τάγμα τοῦτο ἀνθυπασπιστὰς διοικοῦντας τοὺς λόχους. Αὐτὸ ἐπέφερε τὴν χαλάρωσιν τοῦ ζήλου καὶ τῆς προθυμίας εἰς τοὺς βαθμολόγους τῶν λοιπῶν σωμάτων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐνεργοῦν ἐπὶ τῶν στρατιωτῶν διὰ νὰ τοὺς ἐπαναφέρουν εἰς τὴν τάξιν καὶ πειθαρχίαν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις τί πρέπει νὰ γίνῃ, ἂν θὰ μείνῃ διοικητὴς τάγματος, ἢ ὄχι.

§53ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἕως ὅτου ἡ Συνέλευσις ἀποφασίσῃ περὶ τῆς παραιτήσεως τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ, ὁ Ὑπουργὸς εἶναι πρέπον νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν.

§54ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια, βέβαια.

§55ΛΑΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ποίας ἰδέας εἶναι, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν;

§56ΥΠΟΥΡΓΟΣ. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μοὶ προέτεινε νὰ ἀποσύρω τὴν παραίτησίν μου, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀντικείμενον λοιπὸν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις, εἴ αἱ ἡ δηλωθεῖσα παραίτησις τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ· θέλετε νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ δήλωσις;

§58ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§59Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι! Ἀπέναντι τῆς σπουδαιότητος τοῦ ζητήματος, δηλαδὴ ἀφοῦ ὑπουργὸς τῆς Ἐπικρατείας ἔρχεται καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξαιτεῖται νὰ δεχθῶμεν τὴν παραίτησίν του, μὰ τὴν ἀλήθειαν, ἂς μὲ συγχωρηθῇ ἡ χονδρὴ ἔκφρασις, γελοῖον καθίσταται νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἀναβολῆς τοῦ ζητήματος τούτου καὶ νὰ τὸ ἀφήσωμεν, ὡς ἐπροτάνθη ὑπό τινων, διὰ τὴν δευτέραν. Χαίρομαι ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε συμφώνως μὲ τὴν ὀρθοφροσύνην (ἀποδοκιμασία ἀπὸ τὴν ἀριστεράν). Κύριοι, εἶναι πολλὰ ζητήματα εἰς τὴν γραφὴν, αἱ ἰδέαι μου εἶναι πολὺ καλαὶ, θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν Κύριον Δελιγεώργην ὅτι γνωρίζω καλὰ τὰ ζητήματα. Κύριοι, χθὲς ἦλθε τὸ αὐτὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἦλθε καὶ σήμερον μὲ τὴν προσθήκην τῆς παραιτήσεως τοῦ Κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ. Κύριοι, σκεπτόμενοι περὶ τοῦ ζητήματος τῆς παραιτήσεως τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ, θέλομεν σκεφθῇ ταυτοχρόνως περὶ τοῦ ὅλου τῶν σημερινῶν καὶ χθεσινῶν ζητημάτων. Χθὲς, Κύριοι, ἡ Συνέλευσις, τὴν ὁποίαν εὐχαριστῶ, κατὰ τὴν πρότασίν μου παρεδέχθη ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος μετὰ τὸν ὅρκον, τὸν ὁποῖον ἀπητήσαμεν, καὶ τὸν ὁποῖον ἔδωκεν ὁ Στρατὸς, εἶναι ἀνάγκη νὰ παύσουν, νὰ ἡσυχάσουν τὰ ἄτομα, τὰ κόμματα, καὶ ὁ Στρατὸς νὰ ὑπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἂν δὲ ἡ Κυβέρνησις ᾖναι καλὴ ἢ κακὴ, ἐδῶ εἶναι ἡ Συνέλευσις, ἂς τὴν ῥίψωμεν! (Ἐπιδοκιμασίαι δεξιά). Εἰς τὸν πολιτικὸν σάλον, Κύριοι, τῆς δυστήνου Ἑλλάδος ζῶ ἀναχωρητοῦ βίον, ἀλλὰ τὰ πάντα γνωρίζω καὶ θέλω τὰ καταθέσει, δὲν συγχωρῶ εἰς κανένα, ὅστις ἤθελε μὲ ἀποκρούσῃ νὰ φέρῃ τετριμμένα ἐπιχειρήματα. Οἱ μὲν ὑποστηρίζουν τὴν ἐπανάστασιν διὰ νὰ ὑποστηρίξωσι πρόσωπα, οἱ δὲ τὸν νόμον διὰ νὰ ὑποστηρίζουν πάλιν πρόσωπα, ἐγὼ θέλω κτυπήσει καὶ τοὺς μὲν καὶ τοὺς δέ· ὑποστηρίζω τὸν νόμον, θέλω ἰσχὺν εἰς τοὺς νόμους, ἄλλως χανόμεθα. Κύριοι, εἶναι λυπηρὸν ὄχι διότι ἔτυχεν ὁ Κύριος Σμόλεντς, τὸν ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἐξέλεξα διὰ τῆς ψήφου μου, εἶναι λυπηρὸν ὅτι τὰ λάθη τοῦ παρελθόντος Ὑπουργοῦ πίπτουσιν εἰς τὴν ῥάχην τοῦ τώρα ὑπάρχοντος Ὑπουργοῦ, καὶ ἄλλος ἂν ἦτον Ὑπουργὸς, τὰ αὐτὰ θὰ ἔπασχεν. Ὁ Κύριος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἐνόμισε καλὸν, ὁ Στρατὸς, ὁ ὁποῖος πράγματι δὲν εἶναι Ἐθνικὸς, νὰ κατασταθῇ ἂν ᾖναι δυνατὸν Ἐθνικὸς, νὰ ἀποκτήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν δέουσαν ἐπ’ αὐτοῦ ἐπιῤῥοὴν, καὶ διὰ τῆς ἐπιῤῥοῆς τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐξασκῇ ἡ Συνέλευσις ὅ,τι γενναῖον, ὅ,τι δυνατὸν, ἐπιθυμητὸν καὶ δίκαιον ταυτοχρόνως. Μετὰ τὴν ἐπανάστασιν, Κύριοι, τῆς 10 Ὀκτωβρίου ὁ Στρατὸς ἀπέκτησε δικαιώματα ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς εὐγνωμοσύνης, δὲν παρεγνώρησεν αὐτὸς τὸ καθῆκον του, ἴσως, ἴσως ἐν γνώσει τὸν ἄφησαν τινὲς νὰ παραλύσῃ, καὶ ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης, Κύριοι, ὁ Στρατὸς δὲν ἀνήκει εἰς τὸ Ἔθνος, ἀνήκει εἰς τὰ ἄτομα, τὰ δὲ ἄτομα, τὰ ὁποῖα προΐστανται τοῦ Στρατοῦ, ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἐσκέπτοντο, καλὰ ἢ κακὰ ἀποτελέσματα προῆλθον. Πολλάκις ἐγίνοντο παρατηρήσεις εἰς τὴν προσωρινὴν Κυβέρνησιν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθῃ ὁ Στρατὸς ὅσον δυνατὸν εἰς τὴν πειθαρχίαν· «αἱ περιστάσεις δὲν τὸ συγχωροῦν,» εἶπεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν· ἀλλ’ ἂν τότε δὲν τὸ ἐσυγχώρησαν αἱ περιστάσεις, βλέπομεν, ὅτι σήμερον, ἂν ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ πραγματοποιήσῃ, τὸ ἔκαμνε. Ἡ Κυβέρνησις, Κύριοι, εἴτε καλῶς εἴτε κακῶς σκεπτομένη, ἠθέλησε νὰ φέρῃ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ πυροβολικοῦ, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συνταράξῃ διὰ τῶν πυροβόλων του ὅλην τὴν Ἑλλάδα, νὰ φέρῃ ἐκεῖ ἕνα ἀνώτερον ἀξιωματικὸν ὡς διοικητὴν, τὸ δὲ πυροβολικὸν ὑπέκυψεν εἴτε εὐχαρίστως εἴτε δυσαρέστως, καὶ ὑπέκυψεν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως, παραμελοῦν ὅλως διόλου τὰς συμπαθείας, τὰς ὁποίας εἶχεν ἀποκτήσει ὁ μέχρι προχθὲς διοικητὴς αὐτοῦ Κύριος Πετιμεζᾶς, καὶ εἶπε· «Σὲ ἀποχαιρετοῦμεν, ἡ Κυβέρνησις μᾶς ἔδωκεν Ἀρχηγὸν, ἐπιθυμοῦμεν καὶ ὑπ’ αὐτὸν νὰ ὑπηρετήσωμεν τὴν Πατρίδα, ὡς ὑφ’ ὑμᾶς,» καὶ ὁ Κύριος Πετιμεζᾶς οὐδόλως δὲν ἀντέστη. Ἂν δὲν σφάλω, τὰ αὐτὰ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς τὸ ἱππικὸν, καὶ τοῦτο ὑπετάχθη. Ὁ Κύριος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, ἠθέλησεν ὡς γνωρίζετε, νὰ φέρῃ καὶ τὸ ἕκτον τάγμα εἰς τὴν πειθαρχίαν. Βάσις τῆς πειθαρχίας εἶναι ἡ τακτικὴ διοίκησις. Λέγω καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅ,τι εἶπον εἰς τὸν Κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν δύω ἢ τρεῖς ἡμέρας μετὰ τὸν διορισμόν του εἰς μίαν ὁμήγυριν ἀξιωματικῶν, τὸ αὐτὸ ἐτέθη τότε ὑπὸ σκέψιν. Ἐγένετο παρατήρησις περὶ τοῦ πράου καὶ πατριωτικοῦ χαρακτῆρος τοῦ διοικητοῦ τοῦ 6 τάγματος· εἶπον ἀδελφὲ, συνομολογῶ ἀλλὰ θέλω ὁ στρατὸς τῆς Ἑλλάδος, ὁ στρατιώτης τὸν ὁποῖον ἐνδύει ὁ πτωχὸς Ἕλλην, τὸν ὁποῖον τρέφει ὁ πτωχὸς Ἕλλην νὰ μὴ ἀνήκῃ εἰς τὸ ἄτομον· ἂν ᾖναι καλὸς, ἐπαινετὸς ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διοικεῖ προσωρινῶς τὸ 6 τάγμα, μοὶ εἶναι ἀδιάφορον· θέλω νὰ ἀνήκῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ τάγμα, διότι μὰ τὴν ἀλήθειαν, ἐὰν πρὸς στιγμὴν δὲν ἦτον ἐπαινετὸς διὰ τὸν χαρακτῆρα του τὸν πατριωτικὸν ὁ διοικῶν τὸ 6 τάγμα, ἡ σιωπὴ σᾶς ἀποδεικνύει τὶ ἤθελεν ἀκολουθήσει. Κύριοι, εἶπον καὶ χθὲς, προκειμένου νὰ ψηφοφορήσωμεν ἐπὶ ζητημάτων ἐκ τῶν ὁποίων ἐξαρτᾶται ἡ τύχη τῆς Πατρίδος, πρέπει νὰ παραμερίσωμεν τὰ πάθη, ἐγὼ, διότι εὐτυχῶς δὲν ἀνήκω εἰς καμμίαν μερίδα· Κύριοι, ὑπάρχουν τινὲς ὑπερασπισταὶ, ἢ κάλλιον εἰπεῖν ἐπιθυμοῦντες τὴν ἧτταν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, οἱ ὁποῖοι θέλουσιν ὑποστηρίξει τὰ δικαιώματα τοῦ διοικητοῦ τοῦ 6 τάγματος, καὶ θέλουσι σᾶς εἴπει, ὅτι ἡ ἐπανάστασις κινδυνεύει, ἂν τὸ τάγμα δὲν διοικῆται ὑπὸ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος μέχρι τοῦδε ἔδωκεν ἱκανὰ τῆς ἐμπιστοσύνης δείγματα· ἀλλὰ θέλουσι ταυτοχρόνως εἰπεῖ καὶ ἄλλοι, δὲν θέλομεν εἰς τὸ ἑξῆς τὸ τάγμα τὸ ἕκτον νὰ διοικῆται παρὰ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ ἐκείνου.

§60ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΡΑΚΟΣ. Εἶναι ἄξιος.

§61ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἂν ᾖναι ἄξιος, Κύριοι, ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος θέλει διοικήσει καὶ εἰς ἄλλας περιστάσεις, ἤδη ὁ Στρατὸς πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν τακτικήν του θέσιν, πρέπει οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ καθέξωσι τὰς νομίμους θέσεις των. Καὶ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ ἐφάνησαν γενναῖοι, ἐγκαταλείψαντες διοικήσεις νομῶν, ἐγκαταλείψαντες τὴν διοίκησιν ταγμάτων. Κύριοι, ἐνταῦθα ἔχομεν ἕνα λοχαγὸν διοικήσαται ἓν τάγμα, μοὶ φαίνεται τὸ ὄγδοον, εἰς τὰς ἡμέρας τῆς ἐπαναστάσεως, καὶ μολαταῦτα ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἐνόησεν εὐθὺς, ὅτι ὀφείλει νὰ ἐνδώσῃ εἰς τὴν πειθαρχίαν, καὶ παρέδωκε τὸ τάγμα εἰς ἀνώτερον ἀξιωματικόν. Κύριοι, ἠξεύρετε διὰ νὰ καθαρίσω τὸ ζήτημα, πιθανὸν θέλει προκύψει μία μεγάλη πάλη μετὰ τὴν ἀπὸ τοῦ βήματος ὑποχώρησίν μου, μία μεγάλη πάλη μεταξὺ ὑμῶν, θέλετε διαιρεθῇ εἰς δύω στρατόπεδα οἱ μὲν θέλετε εἶσθαι ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως, οἱ δὲ ἄλλοι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§62ΑΡΙΣΤΕΡΑ. Εἶναι γνώμη.

§63ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δὲν εἶναι γνώμη. Μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς πεσούσης Κυβερνήσεως ἦτον ἑπόμενον εἰς τὴν τάξιν τῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ μεταβῶσιν ὅσοι πράγματι ἀφιερούμενοι εἰς τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ὑπῆρχον καὶ ἑπόμενον εἶναι νὰ ἐπιζητήσουν δι’ οἱουδήποτε τρόπου νὰ κλονίσωσι τὴν ὑπάρχουσαν Κυβέρνησιν ἐλπίζοντες τὴν πτῶσιν αὐτῆς (θόρυβος). Εἶναι ἐθνικὸν ζήτημα, ἤλπισαν εἰς τὴν πτῶσιν αὐτῆς, εἰς τὴν διαδοχὴν, εἰς τὴν ἐπάνοδον διοικήσεως ἄλλης, ἀλλ’ ἡ Ἑλλὰς ὡς ἀπέδειξεν τὴν 9ην Φεβρουαρίου, ἀπεφάσισε νὰ μὴ γείνῃ παλαίστρα τῆς φιλαρχίας (θόρυβος ἀριστερᾷ). Ἠξεύρετε, διατί ἔγειναν ὅλα ταῦτα; διὰ νὰ παραιτηθῇ τὸ ὑπουργεῖον. (ἀποδοκιμασία ἀπὸ τὸ ἀριστερόν). Κύριοι, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία περὶ τούτου, τὸ Ἔθνος δὲν συγχωρεῖ νὰ τὸ μεταχειρίζηται ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος, νὰ κτυπᾷ δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ τὸ δυστυχὲς Ἔθνος.

§64ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ ΤΙΝΕΣ. Ὅλοι ἐνδιαφερόμεθα.

§65ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐνδιαφέρονται ὅλοι, ὅσοι νομίζουσι, Κύριοι, ὅτι σκέπτονται ἐθνικῶς, πρέπει νὰ ᾖναι βέβαιοι, ὅτι ἀδιάφορον εἶναι ἂν τὸ 6ον τάγμα διοικῆται ἀπὸ οἱονδήποτε ἄνθρωπον, δὲν πρέπει νὰ στηρίζωσι τὴν τύχην τῆς Ἑλλάδος εἰς ἓν καὶ μόνον ἄτομον, εἶπον καὶ ἐπαναλέγω, δὲν ὡμίλησα καθαρὰ, ἂν ὑπῆρξεν ἀντίστασις καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἀντίστασις, (ὅπως νομίζουν διαίρεσις) ἂν ὑπῆρξεν ἀντίστασις εἰς τὸ ν’ ἀναλάβῃ τὴν διοίκησιν τοῦ 6ου τάγματος εἷς ταγματάρχης, ἡ ἀντίστασις αὕτη ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα σκέψεως κομματικῆς· ἔφθασάν τινες... (θόρυβος)· νὰ πιστεύσωσι ..... Κύριοι, μὴ ταράττεσθε, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔγεινεν ὄργανον ἀλλοτρίων συμφερόντων καὶ ὅτι τὸ ἄτομον, τὸ ὁποῖον διωρίσθη, δὲν ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ εἰς ἄτομον ἕτερον. Ἔχω εἰπεῖ καὶ ἐπαναλέγω, ἡ διοίκησις τοῦ τάγματος πρέπει νὰ περιέλθῃ εἰς χεῖρας ἀξιωματικοῦ ἀνωτέρου, καὶ ἂν ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία ὑπάρχῃ περὶ τοῦ χαρακτῆρος καὶ περὶ τῆς ποιότητος τοῦ διορισθέντος ἀξιωματικοῦ, ὑπάρχουσι τότε ἄλλοι ἀξιωματικοὶ ἀνώτεροι, εἴτε λοχαγοὶ, οἵτινες δύνανται νὰ ἀναλάβωσι τὴν διοίκησιν, οἵτινες δύνανται νὰ τὸν ἀντικαταστήσωσιν. Ἰδοὺ αἱ ἀφορμαὶ, αἱ ὁποῖαι ἠνάγκασαν τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν νὰ δώσῃ τὴν παραίτησίν του ἐντὸς τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Ὁ Κύριος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς ἐνόμισεν καλὸν νὰ φέρῃ εἰς τὴν διοίκησιν καὶ τοῦ τάγματος τοῦ ἕκτου ἀξιωματικὸν ἀνώτερον, ὅπως ὑπάρχουν διοικητικαὶ καὶ τῶν ἄλλων πραγμάτων ἀξιωματικοὶ ἀνώτεροι· βεβαίως, δὲν θέλω νὰ ἐμβατεύσω εἰς τὰ ἐνδόμυχα τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἂν ὅμως ἐνεβάτευον ἢ ἠδυνάμην νὰ ἐρωτήσω κρυφὰ κρυφὰ ἕνα ἕκαστον, ἤθελον μάθει, ὅτι δὲν ἐδίστασαν διόλου εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ, εἰμὴ ὑπονοίας τινὰς ἔχοντες περὶ τοῦ ποιοῦ τοῦ νεοδιορισθέντος, καὶ μετὰ ταῦτα φαίνεται, ὅτι ἡ ὀρθοφροσύνη ἴσχυσεν ἐντὸς τῆς καρδίας τῶν ἄλλων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ κατενόησαν, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὀνομάσας ἀνώτερον ἀξιωματικὸν εἰς τὸ 6ον τάγμα, δὲν ἐνήργει ὑπὸ τὰς ἐμπνεύσεις ἀτόμων καὶ τὸν προεκάλεσαν, καίτοι εἶχε δώσει καὶ τὴν παραίτησίν του, τοῦ ἔδωσαν τὴν πληρεξουσιότητα νὰ ἐνεργήσῃ ὅπως τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας τὸ ἀπήτησεν Αὐτὴ εἶναι, Κύριοι, ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων· ὅσον κεκαλυμμένως καὶ ἂν ὡμίλησα, μοὶ φαίνεται ὅτι ὡμίλησα παρὰ πολὺ ἀνοικτά· καὶ ταῦτα μὲν τὰ πράγματα. Ὁ δὲ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς λέγει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τὴν μὲν μίαν ἡμέραν δὲν ἐνέδωσεν εἰς τὰς προτάσεις του, τὴν δὲ ἑπομένην ἡμέραν, γενομένου τοῦ μικροῦ θορύβου, τὸν προσεκάλεσε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐνεργῶν ὅ,τι εἶχε προαποφασίσει. Ἤδη τάττομαι κατὰ τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ Κ. ὑπουργὸς ἀνέλαβε παρὰ τῆς ὁλομελείας τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὴν δικαιοδοσίαν νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς ἀποφάσεις του, ὤφειλε νὰ μὴ ὑποχωρήσῃ εἰς τὴν φιλοτιμίαν του τὴν στρατιωτικὴν, πραγματικῶς Κύριοι, ἡ φιλοτιμία ἡ στρατιωτικὴ καὶ πρὸ πάντων ἑνὸς ὑπουργοῦ.

§66ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ (διακόπτων τὸν ἀγορεύοντα). Εἶναι ἀρχή.

§67ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἡ φιλοτιμία ἡ στρατιωτικὴ, καὶ πρὸ πάντων ἑνὸς ὑπουργοῦ, εἶναι νὰ μὴ δεχθῇ, ὄχι τὰς παρατηρήσεις τῶν κατωτέρων, ὄχι τὰ παράπονα τῶν κατωτέρων γενόμενα ἐναντίον τῶν ἀνωτέρων, ἀλλ’ ἡ στρατιωτικὴ φιλοτιμία καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας ἀπαιτοῦν εἰς καμμίαν περίπτωσιν, ὅσον καὶ ἂν τὴν ὑποθέσητε ἀνώμαλον, νὰ μὴ δύναται ὁ κατώτερος, ὅσον καὶ ἦναι μακρόθεν νὰ συλλαμβάνῃ τὴν ἰδέαν, ὅτι δύναται νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν προϊσταμένην ἀρχὴν τὰς ἰδέας του καὶ νὰ τὴν ἀναγκάσῃ νὰ τὰς πραγματοποιήσῃ. Τοῦτο ἠνάγκασε τὸν Κ. ὑπουργὸν νὰ μὴ θέλῃ νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν πραγματοποίησιν, ἀλλὰ νὰ προτιμᾷ νὰ δώσῃ τὴν παραίτησίν του. Λέγω λοιπὸν ὅτι ὁ Κύριος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ἐπῆγε πολὺ μακράν· ἂν ἐπῆλθε ταραχή τις εἰς τὸ 6 τάγμα, ἂν μέρη αὐτοῦ ἔλαβον ἔνοπλον θέσιν ἀπέναντι τῶν ἑτέρων, τί σημαίνει ἂν τοῦτο ἔγινε κατὰ σύμπτωσιν; μήπως ἡ Κυβέρνησις πραγματοποιοῦσα σήμερον τὴν ἀλλαγὴν τοῦ διοικητοῦ τοῦ τάγματος ἤθελεν ἐνδώσῃ, ἤθελεν ὑποκύψῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν μερίδος τινος τοῦ τάγματος; Ἡ Κυβέρνησις, τὸ Ὑπουργεῖον, καθὼς μᾶς ἀναφέρει ὁ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργὸς, εἶχε λάβει τὴν πρωτοβουλίαν. Ἂν ἐγίνετο στάσις, ὅπως καὶ χθὲς τὸ εἶπον, ἡ στάσις ἐγίνετο πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργείου. Ἴδατε, Κύριοι, χθὲς τοὺς παραπονουμένους, τοὺς πολλοὺς ἐν τῇ ἀναφορᾷ, τὴν ὁποίαν ἡ Συνέλευσις ἔστειλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, παραπονουμένους κατὰ τῶν ὀλίγων, ὅτι στασιάζουν, καὶ μανθάνομεν σήμερον ὅτι πραγματικῶς οἱ στασιασταὶ ἦσαν οἱ πολλοὶ, διότι οἱ πολλοὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ ἀναγνωρίσουν τὴν πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργείου, εἶναι φυσικῶς ἑπόμενον, ὅτι ἂν ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ Ὑπουργείου ἐξακολουθῇ τὴν πορείαν καὶ θέλῃ τὴν πραγματοποίησιν τῆς διαταγῆς της, τὸ πράττει οὐδόλως ἐνδίδουσα εἰς τὴν ἀπόφασιν τῶν ὀλίγων τῶν ἐξαναστάντων κατὰ τοῦ διοικητοῦ, ἑπομένως οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ὁ ὁποῖος νὰ πειθαναγκάσῃ τὴν φιλοτιμίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀποσυρθῇ· φρονῶ, ὅτι διὰ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας, διὰ τὸ συμφέρον τῆς τάξεως καὶ διὰ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους, Κύριοι, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας ἐχαράξαμεν τὴν ἡμέραν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκλονίζετο τὸ πᾶν εἰς τὰς Ἀθήνας, αἱ ἀρχαὶ αὗται, Κύριοι, θέλουσι νὰ ἐνισχύωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἀπέναντι τῶν ἄλλων, καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ λόγον ἀπέναντι ἡμῶν· ἐπιμένω κατὰ συνέπειαν ὅπως ἡ Συνέλευσις μὴ δεχθῇ τὴν παραίτησιν τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ, νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὅσον οὔπω ταχεῖαν διοργάνωσιν τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος δύναται μίαν ἡμέραν, ἂν μένωμεν εἰς τὰ αὐτὰ, νὰ μὴ φέρῃ πλέον χαρακτῆρα στρατοῦ Ἐθνικοῦ ἀλλὰ στρατοῦ ἀτόμων, καὶ τότε καὶ ἡμεῖς ἔχομεν Ἐπαρχίας καὶ ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ ὁπλίσωμεν τοὺς ἀνθρώπους καὶ νὰ ἀρχίσωμεν ἐνταῦθα καὶ ἀπὸ τὸν Βάλτον νὰ ἐκβιάσωμεν τὰς θελήσεις τῆς Κυβερνήσεως, τὰς θελήσεις τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ καθὼς δὲν θέλομεν ἔλθει εἰς τὴν πραγματοποίησιν τούτου, οὕτω δὲν θέλομεν καὶ νὰ συγχωρήσωμεν τὰ Ἐθνικὰ ὅπλα νὰ ἀνήκουν εἰς ἄτομα, καὶ ἂν ἤμην Ὑπουργὸς ἤθελον καθημέραν νὰ ἀλλάζουν οἱ διοικηταὶ διὰ νὰ μὴ ἐπηρεάζωνται τὰ Σώματα οὔτε ἀπὸ τὸν ἕνα, οὔτε ἀπὸ τὸν ἄλλον.

§68ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Ζητήσας τὸν λόγον, Κύριοι, δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἤθελε προβῆ συζήτησις, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐλθὼν ἐδῶ εἶπεν, ὅτι μετὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ συμβουλίου δὲν ἦτο σύμφωνος· ἐπίστευσα, ὅτι ἦτο ἀνάγκη ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ ἦναι παρὸν καὶ ἐνώπιον αὐτοῦ νὰ συζητηθῇ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἔκαμε νὰ ζητήσω τὸν λόγον ἦτον, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἦλθεν ἐδῶ καὶ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐκείνων ἔδωσε χαρακτῆρα στάσεως......... (θόρυβος δεξιά). Ἂς ὑπάγῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἂς ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του, πῶς ἔρχεται καὶ φέρει εἰς τὴν Συνέλευσιν οὐχὶ εὐχάριστον...... (θόρυβος δεξιά). Ὁμολογῶ, καὶ ἐγὼ, ὅτι ἡ ἀναφορὰ ἡ δοθεῖσα εἰς τὴν Συνέλευσιν δὲν εἶχε τὸν ἀπαιτούμενον δρόμον. Ἴσα ἴσα Κύριοι, συμφωνῶν μὲ τὸν προαγορεύσαντα Κύριον Βαλτινὸν, λέγω, ὅτι ἡ παραίτησις τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως δὲν χρῄζει συζητήσεως. Ἐὰν ὁ Κ. Ὑπουργὸς ἐπιμένῃ εἰς τὴν παραίτησίν του πρέπει νὰ τὴν δεχθῶμεν.

§69Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἴχατε, φαίνεται, ἀλλοῦ τὸν νοῦν σας, ὅταν ὡμίλουν.

§70ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Ἴσως παρενόησα. Φρονῶ λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι διδομένης τῆς παραιτήσεως τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ πρέπει νὰ τὴν δεχθῶμεν, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχομεν νὰ κάμωμεν ἐπ’ αὐτῆς συζήτησιν. Χθὲς προηγήθη, Κύριοι, μία ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία ἱκανοποιεῖ πληρέστατα τὸν Κ. Ὑπουργὸν, δὲν βλέπω λοιπὸν τὸν λόγον διατί παραιτεῖται· καὶ ἑπομένως, ἂν ἐπιμένῃ εἰς τὴν παραίτησίν του, πρέπει νὰ τὴν δεχθῶμεν. (Θόρυβος δεξιά).

§71ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, σήμερον ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐνεφανίσθη ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως διὰ νὰ καταθέσῃ τὴν παραίτησίν του, τὴν ὁποίαν ἐδικαιολόγησεν ὡς ἐκ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐπρότεινεν εἰς τοὺς συναδέλφους του, ἡ φιλοτιμία τῶν ὁποίων δὲν τὰ ἀπεδέχθη, ἕνεκα τούτου ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις ἔλαβε τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Συνελεύσεως, ἔρχεται ἐνώπιόν της νὰ καταθέσῃ τὴν παραίτησίν του. Μολονότι, Κύριοι, τὸ ζήτημα, τῆς παραιτήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, διότι αἱ προτάσεις, ἃς ὑπέβαλεν ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τοὺς συναδέλφους του δὲν ἔγειναν παραδεκταί, οὐχ’ ἧττον ὅμως διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐξέθεσεν ἐνώπιόν σας, διὰ τούτους κρατεῖ τινας ἀξιωματικοὺς διὰ νὰ ἀκολουθήσουν αὐτὸν κατὰ πόδας. Ὁ λόγος, Κύριοι, ὁ σπουδαῖος λόγος, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὸν Κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ παραιτηθῇ, ἦτο, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς ἀρχὰς ἐκείνας, ἐπὶ τῆς ὑπάρξεως τῶν ὁποίων ἐνόμισε τὸν ἑαυτόν του χρήσιμον διὰ τὴν διεύθυνσιν τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων. Καθὸ στρατιωτικός, Κύριοι, καὶ ἐκπαιδευθεὶς 15 ἔτη εἰς τὸν μικρὸν Ἑλληνικὸν στρατόν μας καὶ ἀλλοῦ, πρεσβεύω τὴν τάξιν καὶ τὴν πειθαρχίαν εἰς πάντα τακτικὸν στρατὸν, ἀλλ’ ἡ ἱεραρχία εἶναι πάντοτε καλή, ἐνόσῳ δύναται νὰ ᾖναι ἐφικτή. Κύριοι, ἔχομεν στρατὸν, ὁ ὁποῖος καὶ κατὰ τὴν πρώτην Φεβρουαρίου καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν Ἐπανάστασιν ἔλαβεν ἐν μέρει τὴν πρωτοβουλίαν τῶν ἰδεῶν τῆς Ἐπαναστάσεως. Ὁ στρατὸς αὐτὸς πρὸς ἐπίτευξιν τῶν ἐπαναστατικῶν του ἰδεῶν, δὲν ἠξεύρω πῶς κατωρθώθη ὥστε οἱ βαθμολόγοι ν’ ἀποσυρθῶσι τῶν τάξεων. Ἦτο, Κύριοι, ἓν πάθημα τοῦ στρατοῦ, ἦτο μία πληγὴ καιρία τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν κατώρθωσε νὰ διατηρήσῃ εἰς τὰς τάξεις του τοὺς βαθμολόγους. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὅταν δὲν κατωρθώθη τὸ τοιοῦτον, τί θέλετε νὰ κάμωμεν; Πιστεύω τὴν τάξιν καὶ τὴν πειθαρχίαν ἐκεῖ, ὅπου δύναμαι νὰ τὴν εὕρω· ὅταν ὅμως δὲν δύναμαι νὰ τὴν εὕρω, πρέπει νὰ περιορισθῶ ἐκ τῶν ἐνόντων νὰ τὴν καθιερώσω. Ἐπεθύμουν, Κύριοι, τὰ Σώματα νὰ διοικῶνται ἀπὸ συνταγματάρχας, ἀπὸ στρατηγοὺς, ἀπὸ πρόσωπα, τῶν ὁποίων καὶ ὁ βαθμός των καὶ ἡ πεῖρα των περὶ τὰ στρατιωτικὰ παρέχουν ἐχέγγυα, ἀλλ’ ὅταν τὰ τοιαῦτα δὲν ὑπάρχουν; ἢ ἂν θέλετε νὰ ἐπαναφέρωμεν τότε ἓν δεύτερον ζήτημα. Ἤμην ἕνας ἐκ τῶν μᾶλλον ἀδυσωπήτων ἐχθρῶν τοῦ παρελθόντος Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· καὶ ἐγὼ καὶ ὅλοι οἱ σύγχρονοι στρατιωτικοὶ ἠθέλομεν καὶ ὁ παρελθὼν Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ φέρῃ ἓν εἶδος συνδιαλλαγῆς, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ οὔτε τότε οὔτε τώρα, δι’ αὐτὸ, Κύριοι, ἐναυάγησε καὶ δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ ναυαγήσῃ καὶ πᾶσα Κυβέρνησις ἐν πλήρει ἐπαναστάσει, ἡ ὁποία δὲν θέλει ν’ ἀκολουθήσῃ χαρακτῆρα ἀποχρώντως ἐπαναστατικὸν, δὲν δύναται παρὰ πάντοτε νὰ ναυαγήσῃ. Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐνόμισεν, ὅτι δύναται ἄνευ μεγάλης ἀντιδράσεως νὰ φέρῃ μίαν κατάστασιν στρατιωτικὴν, ἡ ὁποία δὲν ἤθελε σήμερον παρουσιάσει αὐτὴν τὴν ἀξιοδάκρυτον κατάστασιν, πολὺ ὀλιγώτερον εἶναι ἰσχυρὸς ὁ σήμερον Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διότι δὲν δύναται, καὶ ἂν δύναται, δὲν θὰ δυνηθῇ παρὰ διὰ μέσων, τὰ ὁποῖα δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον δύνανται νὰ διαταράξουν τὴν τάξιν καὶ ἡσυχίαν (θόρυβος δεξιά). Ὁ στρατὸς ἐπαναστατήσας, Κύριοι, καὶ πειθαρχίαν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ περισσοτέραν, ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τὴν ἀληθῆ πειθαρχίαν, τὴν ὁποίαν πᾶς στρατὸς ἐθνικὸς δύναται νὰ ἔχῃ ἐν καιρῷ ἐπαναστάσεως, ἐὰν ἡ πεσοῦσα Κυβέρνησις ἐβάδιζε καθαρῶς ἐπαναστατικὸν δρόμον, καθὼς καὶ ἡ σήμερον ἐξακολουθεῖ τὸν τοιοῦτον, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἐβάδισε· διότι ἐὰν ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν ὁποῖον σέβομαι καὶ διὰ τὰ προηγούμενά του, καὶ διὰ τὴν ὑπόληψιν τὴν ὁποίαν ἀπολαμβάνει εἰς τὸν τακτικὸν στρατὸν, καὶ διὰ τὸ ἤπιον τοῦ χαρακτῆρός του, ἤθελεν ἐννοήσει τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἐνόμισεν, ὅτι ἦτον εὔκολον ἅπαξ μονομερῶς νὰ φέρῃ τὴν τάξιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο· ἡ τάξις εἶναι μία κατάστασις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὄχι μόνον εἰς στρατὸν τακτικὸν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς λοιπὰς τάξεις τῆς κοινωνίας. Πραγματικῶς, Κύριοι, ἡ Ἐπανάστασις ἀνέθεσε καὶ εἰς ἐμὲ μίαν διοίκησιν σώματος· τὴν διοίκησιν τοῦ σώματος τούτου ἐφρόντισα ἀμέσως μετὰ τὴν ὑποτιθεμένην κατ’ ἐμὴν τότε κρίσιν ὁμαλὴν τῶν πραγμάτων κατάστασιν νὰ παραδώσω εἰς χεῖρας τῆς ἐξουσίας, διότι ἐθεώρουν ἄτοπον ἐγὼ λοχαγὸς νὰ διοικῶ τάγμα, ἀλλὰ πιστεύσατέ μοι, ὅτι τὰ συμβάντα τῆς ἐπιούσης μὲ ἔκαμαν νὰ μεταμεληθῶ διὰ τὴν ἁγνὴν αὐταπάρνησίν μου, διότι δὲν ἤλπιζόν ποτε, Κύριοι, ὅτι τὸ Ἔθνος εὑρισκόμενον ἐν ἐπαναστάσει ἤθελεν ἀκολούθως διαιρεθῆ εἰς κόμματα καὶ εἰς φατρίας, δι’ αὐτὸ τοῦτο, Κύριοι, τότε ὅλος ὁ κόσμος πραγματικῶς εἴδομεν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας τῆς Ἐπαναστάσεως φερομένην τὴν τάξιν, καὶ πραγματικῶς πᾶν ὅ,τι παρουσίαζεν ἀνωμαλίαν ἐζητήσαμεν νὰ τὸ καταστρέψωμεν, καὶ πρῶτος ἐγὼ ἐναντίον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν περισσοτέρων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἠνέχθην ἐπὶ πλέον νὰ διοικῶ ἓν τάγμα ὅπερ δὲν ὤφειλον νὰ διοικήσω, ἀλλ’ ἔκτοτε τὰ πράγματα, ἐνῷ πρὶν ἦσαν ὁμαλὰ, καθ’ ἑκάστην ἐπαρουσιάζοντο ἀνώμαλα. Ἡ ἀνωμαλία αὕτη, Κύριοι, δὲν ὑπάρχει μόνον εἰς τὸ ἕκτον τάγμα, ὑπάρχει εἰς πολλὰ ἄλλα τάγματα, τὰ ὁποῖα ὁ Κύριος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ, ὅτι δὲν εἶναι πρόξενα οὔτε ἀταξιῶν, ἀπ’ ἐναντίας εἰς τὰς τελευταίας ἀνωμάλους περιστάσεις ἀπέδειξαν πειθαρχίαν καὶ τάξιν, εἶναι τὸ τάγμα τῆς Ναυπλίας, Κύριοι, τὸ ὁποῖον δὲν διοικεῖ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, τὸ διοικεῖ λοχαγός· εἶναι τὸ τάγμα τῶν Πατρῶν, τὸ ὁποῖον διοικεῖ λοχαγὸς, εἶναι καὶ τὸ τάγμα τῆς Λαμίας, τὸ ὁποῖον διοικεῖ λοχαγὸς, καὶ λοχαγοὶ ἐκ τῶν νεωτέρων. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι σήμερον οἱ βαθμοὶ, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ διοικήσουν, εἶναι ἡ προσωπικὴ ἱκανότης τῶν ἀτόμων. Ἐπεθύμουν πάντοτε ὅσον ἀνώτερον βαθμὸν ἔχει ἀξιωματικός τις, τοσοῦτον περισσοτέραν ἱκανότητα νὰ ἔχῃ· ἀλλὰ δυστυχῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχει τοῦτο (Θόρυβος). Δὲν εἶμαι ἐναντίος τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Συνέλευσιν περὶ διοργανώσεως τοῦ στρατοῦ, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ὅμως νὰ πιστεύω καὶ ἐγὼ, ὅτι εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρίσκεται σήμερον ὁ τακτικὸς στρατὸς, τὰ μέσα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα νομίζει ὁ Κύριος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς, ὅτι δύνανται νὰ ἐπανορθώσωσι τὴν τάξιν καὶ τὴν πειθαρχίαν, εἶναι ἡμιτελῆ. Ὁ στρατὸς, Κύριοι, μετὰ τὴν Ἐπανάστασιν φρονῶ καὶ πιστεύω, ὅτι δὲν ἦτο ὅπως σήμερον εὑρίσκεται, ἀλλὰ τὸν στρατὸν δὲν τὸν ἄφησαν ἀνενόχλητον τὰ κόμματα, αἱ ἀδελφοποιΐαι, αἱ ῥαδιουργίαι, τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα διεμοιράσθησαν, δὲν ἦτο σφάλμα οὔτε τῶν στρατιωτῶν, οὔτε τῶν ἀξιωματικῶν, ἦτο σφάλμα τῶν περιστάσεων· τὸν στρατὸν σήμερον μετὰ τοιαύτην πάλην, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε 4 μῆνας μετὰ τὴν Ἐπανάστασιν, τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἐπρότεινεν ὁ Ὑπουργὸς, δὲν δύνανται νὰ φέρωσιν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, εἶναι ἀτελῆ, τὰ μέσα αὐτὰ δὲν θ’ ἀπολήξουν εἰς καλὰ ἀποτελέσματα· εἴθε νὰ ἦμαι ἠπατημένος.

§72ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ἐπῆρε καὶ ὁ στρατὸς χρήματα;

§73ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἠξεύρω (θόρυβος). Τὸ ζήτημα, Κύριοι, σήμερον εἶναι καθαρόν. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐζήτησε τὴν ἀπομάκρυνσίν του ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον, ἕνεκα τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἐξέθεσε. Κατ’ ἐμὴν κρίσιν προτοῦ ἢ ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀποφανθῇ περὶ τούτου, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν τί νὰ κάμωμεν, νὰ δεχθοῦν ἢ ὄχι· αὐτὸ εἶναι δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχουν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν (θόρυβος).

§74ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Δὲν πιστεύω, Κύριοι πληρεξούσιοι, εἰς κἀνενὸς τὴν συνείδησιν νὰ διέλθῃ, ὅτι ἔρχομαι νὰ ὑποστηρίξω τὴν στιγμὴν ταύτην τὸν Κύριον Σμόλεντς ὡς Ὑπουργὸν, καὶ νὰ μὴ πιστεύσῃ, ὅτι ἔρχομαι ἀπὸ ἀκραιφνῆ πατριωτισμὸν νὰ ὑποστηρίξω τὸν Ὑπουργὸν, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς διὰ τῆς ψήφου μας πρὸ τινων μόλις ἡμερῶν ἀνεδείξαμεν. Εἶμαι εἷς ἐξ ἐκείνων, Κύριοι, εἷς ἐκ τῶν πολλῶν, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἐκ τῶν ὀλίγων, οἵτινες καὶ πρὸ τῆς Ἐπαναστάσεως ἔδιδον τὰς χεῖρας καὶ εἰς ἀξιωματικοὺς καὶ εἰς ὑπαξιωματικοὺς τοῦ Ἐθνικοῦ ἡμῶν Στρατοῦ, οἵτινες καὶ μετὰ τὴν Ἐπανάστασιν καὶ πρὸ ἔδωκαν τὸν ἀδελφικὸν ἀσπασμὸν εἰς τὰ εὐγενῆ αὐτοῦ τέκνα. Καὶ ὅτε τὰ ἐπαναστατικὰ δικαιώματά του προσεβάλλοντο καὶ κατὰ πρῶτον ἦλθεν ἐνταῦθα ὁ λόγος περὶ ἑνὸς σφάλματος, ἢ μᾶλλον, περὶ ἑνὸς τῶν πολλῶν σφαλμάτων τοῦ πρώην ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, πρῶτος ὕψωσα φωνὴν, καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς Συνελεύσεως μὲ ὑπεστήριξε· μετὰ θάῤῥους δὲ κατὰ καθῆκον ὑπεστήριξα τοῦ νὰ ἐπανέλθωσι βαθμολόγοι ἀνάλογοι εἰς τὰ διάφορα Σώματα τοῦ στρατοῦ, καὶ οἱ βαθμολόγοι οὗτοι ἐνόουν, ὅπως ἡμεῖς ἅπαντες, νὰ ἀνήκουν εἰς τὰς τάξεις ἐκείνων, οἵτινες ὡς πρωταθληταὶ ὑπηρέτησαν τὴν Ἐπανάστασιν, ἢ ὁπωσδήποτε ἐμμέσως ἢ ἀμέσως συνετέλεσαν καὶ δὲν ἐπολέμησαν αὐτὴν, διότι ποτὲ δὲν ἐδίστασα περὶ τοῦ πατριωτισμοῦ τοῦ στρατοῦ, διότι τὸν εἶδον καὶ ἐν εἰρήνῃ καὶ ἐν πολέμῳ κατὰ τοῦ συστήματος· δὲν θὰ διστάσω δὲ καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, ἐὰν ἴδω, ὅτι κλονίζεται ἡ πεποίθησις ὀλίγων τινῶν, προκειμένου περὶ μέτρων, ἀφορώντων τὴν τάξιν καὶ τὴν πειθαρχίαν, νὰ κάμω ἔκκλησιν εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν ὀλίγων ἐκείνων, οὓς ὑποπτεύονται σήμερον, ὅτι ὑποστηρίζουν προσωπικὰς φατρίας. Τί ἐζήτησεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον; Ἐζήτησε νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν τάξιν, ὅπως τὴν ἐννοεῖ καὶ ἡ Συνέλευσις. Ἡ Συνέλευσις ἐννοεῖ, ὅτι (θόρυβος).

§75ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ὅπως τὴν ἐνόησεν ἐκεῖνος (θόρυβος).

§76ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριε Γλαράκη, δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὸν Σύλλογον τοῦ Φεῤῥαίου διὰ νὰ μὲ διακόπτητε. Τὴν τάξιν τὴν ἀντελήφθη ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως τὴν ἠννόει ἡ Συνέλευσις. Ὁ Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς, τοὺς βαθμολόγους εἰς τὰ Σώματα, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν κύμανσιν τῆς Ἐπαναστάσεως εὑρέθησαν ὑπὸ τὸ κράτος ἀξιωματικῶν μὲν διακεκριμένων κατὰ τὴν ἱκανότητα καὶ ἀξίαν, ὑποδεεστέρων ὅμως κατὰ τὸν βαθμόν. Πῶς εὑρέθησαν οὗτοι, καὶ ἂν ὅλοι ἐδικαιοῦντο νὰ ᾖναι ἐπὶ κεφαλῆς ταγμάτων, ὁ Κύριος Μαυρομιχάλης ἦτο εἷς ἐκείνων καὶ ἠδύνατο νὰ σᾶς διαβεβαιώσῃ· μετενόησεν ὅμως σᾶς εἶπε, διότι ἀπεσύρθη παραδώσας τὴν διοίκησιν εἰς ἀνώτερον, ἐγὼ, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸν εἴπω, ὅτι ἐπερίμενα νὰ ἀκούσω παρ’ αὐτοῦ, ὅτι δὲν μετενόησεν· ἀλλ’ ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως. Τὴν τάξιν, τὴν ποθητὴν αὐτὴν τάξιν, Κύριοι, δὲν ἤρχισε φατριαστικῶς ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς κατηγορεῖται, ἀλλ’ ἤρχισεν ἀπὸ ἓν ἄλλο Σῶμα τοῦ πυροβολικοῦ, συνεπεία παραστάσεων ἐκ μέρους αὐτοῦ τοῦ Σώματος, καὶ ἤθελεν οὕτω ὀλίγον κατ’ ὀλίγον προχωρήσει καὶ πρὸς τὰ ἄλλα, τοσοῦτον μᾶλλον δὲ εἰς τὸ τάγμα τοῦ Λεωτζάκου, καθόσον ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Σώματος αὐτοῦ πάλιν τῷ ἐδόθη ἡ ἀφορμὴ, καὶ εἶχε τὰς στενὰς παραστάσεις τῆς ὑπηρεσίας. Ἔφερε δὲ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον βεβαίως δὲν ἠρνήθη τὴν ὑποστήριξίν του εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· διότι, ἂν καλῶς ἀντελήφθην, πρὸ ὀλίγου τινὲς τῶν Κυρίων Ὑπουργῶν ἐξεφράσθησαν ἐνταῦθα, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, θεωρηθέντος σπουδαίου, ἐχρειάζετο ὡριμωτέρα σκέψις, καθόσον ἐπίστευον εἰς φήμας, αἵτινες διεδίδοντο δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ, καὶ αἵτινες καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐπιβεβαιοῦνται παρά τινων, ὅτι θέλει διαταραχθῇ ἡ ἁρμονία τοῦ στρατιωτικοῦ ἐκείνου Σώματος, ἂν ὁ Λεωτζάκος παύσῃ νὰ διοικῇ αὐτό. Ὁ Κύριος Μαυρομιχάλης δὲν ἐδίστασε νὰ διατρανώσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, λίαν κατ’ ἐμὲ σκανδαλωδῶς, ὅτι ἂν ἐπανέλθωσιν εἰς τὰ διάφορα Σώματα οἱ ἀνάλογοι βαθμολόγοι, ἡ τάξις, τὴν ὁποίαν ἐκ τοῦ μέτρου τούτου ἀναμένομεν, δὲν θὰ ἦναι τοσοῦτον ἐφικτὴ, καὶ ἡ τοιαύτη τάξις ὑποστηριζομένη εἶναι ἀνωμαλία. Ἀλλ’ εἶναι τις ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου, ὅστις ἀρνεῖται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν συνδρομήν του ὅπως ἐπαναφέρῃ τὴν τάξιν διὰ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἔρχεται νὰ ὑποβάλλῃ ἐνώπιον ἡμῶν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός; Νομίζω, ὄχι. Εἶπόν τινες, ὅτι δὲν ἦτο ζήτημα νὰ φερθῇ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Κατ’ ἐμὲ νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἦτο ζήτημα τῷ ὄντι σπουδαῖον, καὶ τῆς εὐθύνης αὐτοῦ ἔπρεπε νὰ μετάσχῃ ἀπευθείας ἡ Συνέλευσις, ἀφοῦ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐδίστασεν ἔστω καὶ πρὸς στιγμὴν νὰ τὸ ἐγκρίνῃ, καὶ νομίζω μάλιστα, ὅτι ἂν ἔχῃ ἔλλειψιν ὁ Ὑπουργὸς, μία ἔλλειψις εἶναι, ὅτι ἀπὸ χθὲς δὲν ἔφερε τὸ ζήτημα τοῦτο ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως· διότι ἂν τὸ ἔφερνεν ἀπὸ χθὲς, καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου κατήγγειλεν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς καὶ ἡ προκληθεῖσα ἀντιλογία μεταξὺ ἡμῶν, τῶν μὲν ὑποστηριξάντων τὴν τάξιν, ἀλλ’ ὑπὸ διάφορον ὅλως τρόπον, διότι δὲν θέλω νὰ ἀδικήσω τινα, τῶν δὲ τὴν πειθαρχίαν, ὅπως τὴν ἐννοοῦσιν, ἴσως καὶ ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἤθελε ἐξαιτεῖ παρ’ ἡμῶν τὴν παραίτησίν του, μὴ θέλων σήμερον ἄνευ τῆς συγκαταθέσεώς σας νὰ ἀναδεχθῇ ὁμοίαν εὐθύνην τούτου, διότι ἔχει συναίσθησιν καὶ καθῆκον, ὅπερ ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν φατριάζει, ἢ δὲν ὑποκύπτει εἰς κομματισμοὺς, ὅπως ἠθέλησαν νὰ ὑπαινιχθῶσι τινές· ἔχω δὲ πλήρη πεποίθησιν, ὅτι καὶ εἰς τὸν Λεωτσάκον, περὶ τοῦ ὁποίου σήμερον πρόκειται, τὸ μέτρον τοῦτο δὲν θέλει ἀπαρέσει, καθόσον ὑπηρετεῖ τὴν τάξιν, τὴν ὁποίαν ἤξευρε νὰ διατηρήσῃ τοσοῦτον ἀξιεπαίνως μέχρι τοῦδε εἰς τὸ ὑπ’ αὐτὸν Σῶμα, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θέλει τὴν διατηρήσει εἰσέτι, καὶ ποτὲ δὲν ἤθελε προσφύγει κατὰ τὰ διαφημιζόμενα εἰς μέτρα ἀναρμόδια, τὰ ὁποῖα ἐζήτησε ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Πυροβολικοῦ, καθόσον ἀντελήφθην ἔκ τινος πρὸ μικροῦ ἀναγνωσθείσης ὑπὸ τοῦ Προεδρείου ἀναφορᾶς, ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ καταβάλῃ τινὰς τῶν ἐκ τοῦ ὑπ’ αὐτὸν Σώματος ἀπειθούντων. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἀφορμὴ οὐχὶ ἐπικρίσεως πρὸς τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον, ἀλλ’ ἐπαίνου μᾶλλον, καθόσον ἐν τῇ ἀναφορᾷ ταύτῃ δὲν φαίνεται συνυπογεγραμμένος, ὡς οἱ ὑπ’ αὐτὸν ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ, διότι ἠννόει κάλλιστα, ὅτι τοιαῦτα ἀντικείμενα δὲν δύνανται νὰ φερθῶσιν ἄνευ σκανδάλου καὶ παρεξηγήσεως ἐνώπιον τοῦ κυριάρχου τούτου Σώματος. Τὸ θέμα λοιπὸν, κατ’ ἐμὲ, ἀπόῤῥοια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς γενομένης ἐπερωτήσεως ἔχει ὡς ἑξῆς· «ἡ Συνέλευσις συναινεῖ εἰς τὰ προτεινόμενα μέτρα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ἐνθαῤῥύνει αὐτὸν εἰς τὰ καθήκοντά του». Πάραυτα δὲ νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις, ἵνα ἐνεργηθῶσι πάραυτα. Ἐὰν καλῶς ἐννοοῦμεν τὴν τάξιν, Κύριοι, ἂν θέλωμεν νὰ πράξωμεν τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον τῆς Πατρίδος, δὲν πρέπει νὰ εἰσακούωμεν καὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου τὰς εἰσηγήσεις, ἀλλὰ νὰ σκεπτώμεθα ὡς πρέπει νὰ σκέπτωνται οἱ ἀληθεῖς πατριῶται, εἰς τὰς σημερινὰς κρισίμους περιστάσεις· ἂν δέ τινες πιστεύσωσιν, ὅτι δυνάμεθα νὰ παίζωμεν ἐνταῦθα μὲ τὴν τύχην τοῦ Ἔθνους, ἂς συλλογισθῶμεν ὅτι εὐκολώτερον εἶναι νὰ παίξῃ ἐπὶ τέλους τὸ Κυρίαρχον Ἔθνος μὲ τὴν ἰδικήν μας τύχην.

§77ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Δὲν ἔχω Κύριοι πολλὴν διάθεσιν νὰ ὑπερασπισθῶ Κυβέρνησιν (θόρυβος).

§78ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ἄφες τὰ προοίμια. (θόρυβος).

§79ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Κατὰ τῆς ὁποίας καὶ υἱοὶ Ὑπουργῶν καὶ οἱ ἀνώτεροι λειτουργοὶ τῆς ἰδίας ἐξουσίας ἐκφράζονται· διότι ἐὰν καλῶς πράττουν οἱ κατὰ τῆς ἐξουσίας αὐτῆς ἐκφραζόμενοι, τότε θὰ εἴπῃ ὅτι αὐτὴ εἶναι κατακριτέα, ἐὰν κακῶς, εἶναι ἐπίσης κατακριτέα διατηροῦσα τοιούτους ὑπαλλήλους· θέλω μόνον, Κύριοι, νὰ φέρω τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν φυσικήν της θέσιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν οἱ προλαλήσαντες, κατ’ ἐμὴν κρίσιν, τὴν ἀπεμάκρυναν πολύ. Δὲν ἦλθε, Κύριοι, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως τὴν παραίτησίν του διὰ τὸν λόγον ὅτι πάσχει ἡ ὑγεία του, ἢ ὅτι θέλει ν’ ἀποδημήσῃ ἐκτὸς τοῦ Κράτους διὰ μίαν τινὰ αἰτίαν μὴ ἐνδιαφέρουσαν τὸ Ἔθνος. Ἠκούσατε, Κύριοι, τοὺς λόγους, τοὺς συνοδεύσαντας τὴν παραίτησιν τοῦ Κυρίου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ, καὶ οἱ λόγοι οὗτοι εἶναι τόσον σπουδαῖοι, ὥστε πᾶσα πρότασις τείνουσα πρὸς τὴν τυφλοῖς ὄμμασι παραδοχὴν τῆς παραιτήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι μία καιρία βλάβη διὰ τὸ Ἔθνος (θόρυβος ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος). Ἠμποροῦν νὰ ἀναχωροῦν οἱ μὴ εὐχαριστούμενοι ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν μου Πληρεξούσιοι, οὐδέποτε ὅμως νὰ ταράττουν τὴν ἡσυχίαν τῆς Συνελεύσεως. Ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν σᾶς εἶπεν· θέλετε σωματάρχας νὰ σχηματίζουν τάγματα ἐκ 2,000 ἀνδρῶν; θέλετε σωματάρχας νὰ ἀπειθοῦν εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως; θέλετε νὰ ὑπάρχουν σώματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἀναφέρωσι καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν Συνέλευσιν ἀκόμη καὶ νὰ λέγουν, ὅτι δὲν ὀφείλομεν νὰ ὑπακούωμεν εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως; θέλετε, Κύριοι, νὰ ὑφίσταται καὶ ἀναπτύσσεται ἡ ἀπείθεια εἰς τὸν στρατόν; θέλετε τέλος πάντων νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἐθνικὸς στρατὸς, ἀλλὰ στρατὸς ὑποτασσόμενος εἰς τὰς θελήσεις τοῦ μὲν καὶ τοῦ δέ; Ἂν τοῦτο θέλετε ἐγὼ παραιτοῦμαι. Τοιαύτη ἦτο ἡ ἔννοια τῆς παραιτήσεως τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ. Ἡ θέσις τοῦ ζητήματος, Κύριοι, θὰ ἦτον ἄλλοτε, ἂν ἡ πλειονοψηφία τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐπέμενε μὴ παραδεχομένη τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπέδειξε πρὸς τοὺς συναδέλφους πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς πειθαρχίας ἐν τῷ σώματι περὶ οὗ ὁ λόγος. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ πλειοψηφία τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κατεπείσθη εἰς τὴν ὀρθότητα τῶν μέτρων καὶ τῶν σκέψεων τοῦ Ὑπουργοῦ, δὲν πρόκειται λόγος περὶ τούτου, Κύριοι, πρόκειται λόγος περὶ τοῦ ἐφεξῆς· θὰ μείνῃ ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων τοῦ στρατοῦ εἰς ἣν εὑρίσκεται ἤδη; τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἦσαν ἀναγκαῖα καὶ κατάλληλα πρὸς τὴν ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως ἐν τῷ στρατῷ; ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶχεν, ἢ δὲν εἶχε δίκαιον νὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς ἀναγκαίους καὶ νομίμους βαθμολόγους εἰς τὰς τάξεις των; Ἐν καταφατικῇ περιπτώσει, Κύριοι, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔπραξε καλῶς, καὶ πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν του, διὰ νὰ πραγματοποιήσῃ τὰ ἐθνοσωτήρια ταῦτα μέτρα. Ποτὲ δὲν πιστεύω, Κύριοι, νὰ εὑρεθῇ Συνέλευσις, καὶ μάλιστα Ἐθνικὴ, ὁποία εἶναι ἡ παροῦσα, νὰ εἴπῃ διὰ μιᾶς ἀποφάσεώς της, ὅτι θέλει στρατὸν ἀπειθῆ, θέλει σωματάρχας αὐτοχειροτονήτους. Ἡ τοιαύτη Συνέλευσις πᾶν ἄλλο ἀντιπροσωπεύει ἢ ἐθνικὰ συμφέροντα. Διὰ τοῦτο ἡ θέσις τοῦ ζητήματος εἶναι ἡ ἐφεξῆς. Ἐὰν νομίζωμεν ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπρότεινεν ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἦσαν καλὰ καὶ ὠφέλιμα, τότε θὰ εἴπωμεν εἰς αὐτὸν νὰ τὰ πραγματοποιήσῃ, μηδόλως ἀναλογιζόμενος τὴν λεπτότητα τῆς θέσεώς του ἀπέναντι τῆς γενομένης ἐκδηλώσεως ἀπὸ μέρους τινῶν ἀξιωματικῶν ἢ ὑπαξιωματικῶν, διότι ὁ ἰσχυρότερος λόγος, ὅστις ὑπηγόρευσε τὴν παραίτησιν τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, κατὰ τὴν ἐμὴν ἰδέαν, ἦτο αὐτὸ, τὸ νὰ μὴ προσβληθῇ δηλ. ἡ φιλοτιμία του, φαινομένου ὅτι ὑπεχώρησεν ἀπέναντι τῆς θελήσεως τούτου ἢ ἐκείνου. Ἐὰν τὰ μέτρα αὐτὰ δὲν τὰ θεωροῦμεν καλὰ, τότε πρέπει νὰ εἴπωμεν αὐτῷ, ὅπως τινὲς ἰσχυρίζονται «εἰς τὴν ὥραν τὴν καλὴν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν!»

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀνήγγειλεν εἰς τὸ Προεδρεῖον ὅτι ἐπιθυμεῖ, ὅταν ἡ Συνέλευσις θέλῃ, καὶ πιστεύω πῶς θέλει, νὰ ἔλθῃ διὰ νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§81ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, νὰ ἔλθῃ.

§82Ζ. ΒΑΛΒΗΣ. (ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ). Ἔγγραφον παραιτήσεως, Κύριοι, τὴν Παρασκευὴν τὸ ἑσπέρας ἐστάλη εἰς τὴν οἰκίαν μου παρὰ τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπερ ἔχει οὕτως. «Ἐπειδὴ καὶ μοὶ παρεμβάλλονται προσκόμματα, ἀναγόμενα εἰς τὴν τακτοποίησιν τοῦ στρατοῦ καὶ τὴν τῆς πειθαρχίας ἐπάνοδον, βιάζομαι, κηδόμενος τῆς στρατιωτικῆς ὑπολήψεώς μου, νὰ ἐξαιτήσω τὴν ἀπαλλαγήν μου ἐκ τῆς θέσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν· παρακαλῶ ἑπομένως τὸν Κύριον Πρόεδρον, ὅπως εὐαρεστούμενος ὑποβάλλῃ τὴν αἴτησίν μου ταύτην παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Συνελεύσει καὶ ἐξαιτήσῃ τὴν ἀντικατάστασίν μου» Αὐτὸ, Κύριοι, τὸ ἔγγραφον μοὶ ἐστάλη εἰς τὴν οἰκίαν μου κατὰ τὴν Παρασκευὴν τὸ ἑσπέρας.

§83ΤΙΝΕΣ. Χθές;

§84ΒΑΛΒΗΣ. Ὄχι, προχθές. Τὴν Πέμπτην λοιπὸν τὸ ἑσπέρας καὶ ὅταν ἀνέγνωσα τὸν λόγον τοῦ ἐγγράφου τούτου τῆς παραιτήσεως, ἔμεινα εἰς μεγάλην ἀπορίαν· διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν μοὶ ἐφαίνετο ἀληθὴς ὁ λόγος τῆς παραιτήσεως, διότι πραγματικῶς κανὲν ἐμπόδιον δὲν προέκυψεν ἐξ οὐδενὸς ἐξ ἡμῶν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος τοῦ ὑπουργοῦ, ἐνόμισα, ὅτι ἦτο προσωρινῆς ἀγανακτήσεως ἔργον· ἐσκέφθην δὲ τὰ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην διατρέξαντα κατὰ τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, καὶ εἶναι, Κύριοι, αὐτά. Περὶ τὴν 12 ἢ 1 ὥραν Μ. Μ. ἐνῷ εὑρισκόμεθα ὅλοι οἱ ὑπουργοὶ συνεργαζόμενοι ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, ἦλθεν ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ πρὶν ἢ καθήσῃ διὰ νὰ συσκεφθῶμεν κατὰ τὸ σύνηθες καὶ ἐργασθῶμεν, ὀλίγον θυμωμένος, ἱδρωμένος, καὶ τρέχων βιαζόμενος, μᾶς ἀνέφερεν ὅτι σήμερον πρέπει νὰ ἀντικαταστήσω τὸν Λεωτσάκον, ἔχω ἑτοίμους ἔξωθεν τοὺς ἀξιωματικοὺς, τὸ πρᾶγμα δὲν ἐπιδέχεται οὐδεμίαν ἀναβολὴν, καὶ ὀφείλω ἀμέσως νὰ διοργανώσω τὸ τάγμα αὐτὸ, διότι βλέπω, ὅτι ὑπάρχει εἰς ἀταξίαν μεγάλην. Ὁ τρόπος αὐτὸς καὶ ἡ πρᾶξις, τὴν ὁποίαν μᾶς ἀνέφερεν, ἔφερε δισταγμούς τινας εἰς ἡμᾶς. Τινὲς ἐξ ἡμῶν ἐφάνησαν, ὅτι ἐνέδωσαν εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ, οἱ λοιποὶ ἐφάνησαν διστάζοντες ἀμέσως νὰ συγκατατεθῶσιν εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς προταθείσης πράξεως. Ἐσκέφθημεν πρὸ πάντων, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἐπέλθῃ μία μεταρύθμισις εἰς ἓν σῶμα, τὸ ὁποῖον ἦτο πολυάριθμον, καὶ χωρὶς νὰ εἴπωμέν τι εἰς τὸν Κύριον Ὑπουργὸν, ἐσκέφθημεν μόνος ἕκαστος, διότι μετὰ ταῦτα ἐξηγήθημεν, ἐσκέφθημεν, ὅτι μὴ ὑπαρχούσης τινὸς προπαρασκευῆς ἐνόπλου ἐν περιπτώσει ἀντιστάσεως, δὲν βλέπομεν πῶς ὁ Κύριος ὑπουργὸς δύναται νὰ ἐξέλθῃ ἐντίμως εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, χωρὶς νὰ ἐπαγάγωμεν ταραχήν τινα εἰς τὴν πόλιν. Τότε λοιπὸν δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ δώσωμεν τὴν συναίνεσίν μας, ἀλλὰ τὸν παρεκαλέσαμεν νὰ μᾶς δώσῃ ὀλίγην ὥραν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, σοβαροῦ ὄντος. Ἔγεινε πολὺς λόγος περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἀλλὰ συγχρόνως ἐσκέφθημεν καὶ διὰ ἄλλο τι· ἐπρόκειτο νὰ ἐκτελέσῃ ἓν καθῆκον ὁ Κύριος ὑπουργὸς, τὸ ὁποῖον δὲν ἐφαίνετο τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἂν ἤθελε ν’ ἀποφασίσῃ μόνος του, ἐδύνατο νὰ τὸ ἐκτελέσῃ ὑπὸ εὐθύνην του, ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκδοθῇ μήτε Θέσπισμα, μήτε Ψήφισμα ἐκ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ τρόπον τινὰ ἐφαινόμεθα καὶ ἀναρμόδιοι ν’ ἀποφανθῶμεν. Εἴπομεν δὲ ὅτι ἁρμόδιοι εἴμεθα ν’ ἀποφανθῶμεν ἐπί τινος προτάσεως, τὴν ὁποίαν εἶχε, καὶ διὰ τῆς ὁποίας ἐφαίνετο, ὅτι προβιβάζει τὸν Κύριον Λεωτσάκον εἰς ἕνα βαθμὸν ἀνώτερον, καὶ ὅτι τὸν προσκαλεῖ ὡς Ὑπασπιστὴν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον· Εἴπομεν ὡς πρὸς τοῦτο, ὅτι εἴμεθα ἁρμόδιοι. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ λοιπὸν τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐκτέλεσιν, τὴν ἀντικατάστασιν κτλ. δὲν εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος ἡμῶν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐδώκαμεν μίαν ἀπόφασιν ὁριστικὴν, μήτε ἀπεῤῥίψαμεν τὴν πρότασιν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ μήτε καὶ τὴν παρεδέχθημεν· μικρὰν ἀναβολὴν ἐζητήσαμεν διὰ νὰ σκεφθῶμεν ὡριμώτερον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Τοῦτο, φαίνεται, ὁ Κύριος ὑπουργὸς ἐνόμισεν ὡς ὁριστικὴν ἀποδοκιμασίαν, καὶ ἐνόμισε τὴν πρᾶξιν του ὡς ἀποβληθεῖσαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, καὶ μάλιστα κατὰ πλειονοψηφίαν. Καὶ τοῦτο ἐνόμιζα καὶ ἐγὼ τὸ ὅ,τι λέγει, ὅτι παρεμβάλλονται προσκόμματα· διότι δὲν λέγει, ὅτι παρεμβάλλονται προσκόμματα εἰς ἄδικόν τινα ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του, ἀλλὰ γενικῶς ἀναφέρει, ὅτι παρεμβάλλονται προσκόμματα ἐν γένει εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων αὐτοῦ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές· διότι οὐδέποτε ὑπῆρξε διαφωνία μεταξὺ ἡμῶν· ἐν μόνῃ αὐτῇ τῇ περιπτώσει ἐφάνη αὐτὸς ὁ δισταγμὸς οὐχὶ δὲ καὶ διαφωνία ὁριστικὴ, μήτε ἐθεωρήθη ἀποῤῥιπτέα ἡ πρότασις τοῦ ὑπουργοῦ. Ἐν τούτοις μεταξὺ τῆς ὁμιλίας, καθ’ ὅσον ἐθυμοῦμαι, λέγει ὁ Κύριος ὑπουργός, ὑπάρχουν οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἔξω, οἵτινες ἐκφράζουν τὴν κακὴν κατάστασιν τοῦ σώματος τούτου, καὶ δύνανται νὰ βεβαιώσουν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον περὶ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, καὶ ἂν θέλητε, ἠμποροῦν νὰ παρουσιασθῶσιν. Εἴπομεν, μάλιστα. Πραγματικῶς εἰσῆλθον ὑπαξιωματικοὶ, ἀνθυπασπισταὶ, δὲν γνωρίζω καλὰ καλὰ τὰ χαρακτηριστικά. Ἦσαν 9 νέοι, καὶ αὐτοὶ ὀλίγον ἐξημμένοι, καὶ ἤρξαντο νὰ παραπονῶνται κατὰ τοῦ σωματάρχου αὐτῶν, λέγοντες, ὅτι δὲν ὑπάρχει τάξις, οὐδὲ πειθαρχία ἐντὸς τοῦ σώματος, ὅτι δὲν εἶναι στρατὸς αὐτὸς, δὲν ἔχουν ἱματισμὸν, ἀποῤῥίπτουν τῇδε κἀκεῖσε τὸν ἱματισμὸν, ὅπου προφθάσουν, ἄνευ τινὸς ἐπιτηρήσεως καὶ ἄλλα τοιαῦτα. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως γενομένης αὐτῆς τῆς ὁμιλίας, ἦλθε καὶ ὁ Κύριος Λεωτσάκος, καὶ παρόντων καὶ αὐτῶν τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ τρόπον τινὰ ἐν εἴδει ἀντιπαραθέσεως ἐῤῥέθησαν διάφορα μεταξὺ τοῦ Λεωτσάκου καὶ αὐτῶν· οἱ μὲν ἔλεγον τὰ ἰδικά των κατὰ τοῦ Λεωτσάκου, ὁ δὲ Λεωτσάκος τὰ ἐδικά του κατ’ αὐτῶν, καὶ ἐξαντληθείσης οὕτω πως τῆς συζητήσεως οὗτοι μὲν ἀνεχώρησαν, ἡμεῖς δὲ εἰς οὐδὲν προέβημεν ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ τὸ Ὑπουργεῖον συνῆλθε πάλιν καὶ εἰργάσθη μέχρι τινός. Δὲν ἐνομίζαμεν, Κύριοι, ἐν συνειδήσει, ὅτι ἡ διαγωγή μας αὐτὴ, διότι οὐδέποτε ἄλλοτε ἐλάβομεν τοιαύτην ἀφορμὴν, δὲν ἐνομίζαμεν, ὅτι ἐδύνατο νὰ δώσῃ εἰς τὸν Κ. ὑπουργὸν σπουδαίαν ἀφορμὴν περὶ μιᾶς παραιτήσεως, καὶ διὰ τοῦτο πραγματικῶς διελύθημεν ἐν εἰρήνῃ, τὴν ἑσπέραν ἀνεχώρησεν ἕκαστος εἰς τὰ ἴδια. Τὴν νύκτα δὲ κατὰ τὰς 10 μοῦ ἔρχεται αὐτὴ ἡ παραίτησις τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν ἐνόμισα τόσον σπουδαίαν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν τὴν ἔστειλα οὐδὲ εἰς τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως, καθόσον δὲν ἐνόμισά ποτε, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπιμείνῃ· διότι δὲν ἔβλεπον μίαν ἀφορμὴν, ἔχουσαν ὑπόστασιν καὶ ἀφορμὴν σπουδαίαν περὶ μιᾶς παραιτήσεως εἰς τοιαύτας, Κύριοι, περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα. Τὴν ἐπιοῦσαν πάλιν ἠκούσθησαν ταραχαὶ, καὶ ἐπληροφορήθην, ὅτι εἰς τὸν στρατῶνα τοῦ σώματος τοῦ Κυρίου Λεωτσάκου δύω λόχοι ἀπεστάτησαν κατ’ αὐτοῦ, δὲν ὑπήκουσαν εἰς αὐτὸν, ἐπίκειται διαμάχη μεταξὺ αὐτῶν, κίνδυνοι αἱματοχυσίαι καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἐσηκώθην, Κύριοι, ἅμα ἤκουσα αὐτὸ τὸ γεγονὸς, ἔσπευσα εἰς τὸ Κυβερνεῖον, ἔστειλα διαφόρους κλητῆρας νὰ προκαλέσουν τοὺς διαφόρους ὑπουργοὺς, καθὼς καὶ τὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ πρακτέου, καὶ ν’ ἀποφύγωμεν ταραχήν τινα. Συνῆλθον οἱ Κύριοι ὑπουργοὶ, καὶ ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ δὲν μᾶς ἀνέφερε τίποτε περὶ τῆς παραιτήσεως, μήτε ἡμεῖς ὑπενθυμίσαμεν εἰς αὐτὸν, ἀλλ’ εἶχον τὴν παραίτησιν ἐπὶ τῆς τραπέζης, χωρὶς ν’ ἀναφέρω τι, ἕως οὗ ἦλθεν ἡ περίστασις. Τῷ λέγομεν· Κύριε Ὑπουργὲ, ἀκούομεν, ὅτι εἰς τὸ σῶμα τοῦ Λεωτσάκου ἀταξίαι τινὲς ἀκολουθοῦσι καὶ ὀλίγον ἐπικίνδυνοι ὡς πρὸς τὴν ἡσυχίαν τῆς πόλεως καὶ τὴν τοῦ στρατοῦ. Λέγων, ναί· ἀπεστάτησαν δύω λόχοι κατὰ τοῦ σώματος τοῦ Λεωτσάκου, καὶ εἶναι καλὸν νὰ λάβωμεν πληροφορίας πῶς τρέχει αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, καὶ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται αὐτοὶ οἱ στρατιῶται, διὰ νὰ λάβωμεν τὰ κατάλληλα μέτρα. Ἔστειλε λοιπὸν τὸν ὑπασπιστὴν διὰ νὰ πληροφορηθῇ περὶ τῆς καταστάσεως. Ἐν τῷ μεταξὺ τῷ εἴπομεν, Κύριε ὑπουργὲ, κατὰ τὸ καθῆκόν σας ὀφείλετε νὰ λάβητε πρόνοιαν νὰ ῥυθμίσητε αὐτὸ τὸ σῶμα διὰ νὰ μὴ ἀκούωμεν καθ’ ἑκάστην παράπονα, διὰ νὰ ἡσυχάσῃ καὶ ἡ πόλις. Λέγει, ὄχι· δὲν ἠμπορῶ τώρα νὰ λάβω τὰ μέτρα αὐτά· χθὲς ἦτο καιρὸς, σήμερον ὅμως δὲν εἶναι, διότι, λέγει, σήμερον ἐφάνησαν δύο λόχοι ἀτακτήσαντες κατὰ τοῦ ἀρχηγοῦ αὐτῶν, καὶ κατὰ τὸν στρατιωτικὸν κανονισμὸν, ὀφείλω νὰ τιμωρήσω τοὺς λόχους αὐτοὺς, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ τιμωρήσω καὶ τὸν ἀρχηγὸν, μήτε νὰ φέρω τινὰ κίνησιν εἰς τὴν θέσιν αὐτοῦ, διότι τοῦτο εἶναι ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ, καὶ ἀπρεπὲς, καὶ προσβάλλει τὴν φιλοτιμίαν μου. Εἶπον, λοιπὸν, ὅτι καὶ τοῦτο δεῖ ποιῆται κἀκεῖνο μὴ ἀφιέναι· ἐὰν νομίζῃς, ὅτι εἶναι καλὸν ν’ ἀντικατασταθῇ αὐτὸς ὁ ἀξιωματικὸς διὰ τῶν ἀνηκόντων ἀξιωματικῶν, δύνασθε νὰ τὸ πράξητε, τοῦτο δὲν ἀντιπράττει εἰς τὸ ἄλλο καθῆκον τοῦ νὰ τιμωρήσῃς τοὺς ἀτάκτους, καὶ τὸ ἓν δύνασαι προσηκόντως νὰ τὸ ἐνεργήσῃς, καὶ τὸ ἄλλο ἐντὸς τοῦ καθήκοντός σου. Ὅθεν δὲν βλέπω ἐδῶ κᾀμμίαν ἀντίφασιν μεταξὺ τῶν δύο πράξεων· ἑπομένως καὶ τὴν μίαν καὶ τὴν ἄλλην δύνασαι προσηκόντως ἐντὸς τοῦ καθήκοντος νὰ ἐνεργήσῃς μὲ πολλὴν ἐπιτυχίαν. —Λέγει, δὲν δύναμαι πλέον, καὶ ἐπιμένω εἰς τὴν παραίτησίν μου. Τότε ἐπανέλαβεν, ὅτι ἐπιμένει εἰς τὴν παραίτησίν του. Ἐν τούτοις ἐρχόμεθα, εἶπον ἐγώ, εἰς τὴν παραίτησίν σου. Τώρα νὰ ἴδωμεν τί ποιητέον. Ἦλθεν ἐν τῷ μεταξὺ καὶ ὁ καταλυματίας, καὶ λέγει, ὅτι δὲν εἰμπορῶ νὰ πληρώσω τοὺς στρατιώτας αὐτοὺς, διότι εἶναι διῃρημένοι, καὶ εὑρίσκονται εἰς μίαν διαμάχην· τί νὰ κάμω; Εἴπομεν λοιπὸν τότε, τί πρέπει νὰ γίνῃ, Κύριε ὑπουργέ; Ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν, ἀλλὰ νομίζομεν καλὸν τοῦτο, νὰ στείλῃς ν’ ἀποσπάσῃς αὐτοὺς τοὺς λόχους, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ ὑπακούσουν εἰς τὸν ἀρχηγόν των, νὰ τοὺς προσκαλέσῃς εἰς ἄλλα τάγματα, καὶ νὰ μείνῃ ὁ Λεωτσάκος μὲ τοὺς ἄλλους λόχους, ὥστε πλέον νὰ μὴν ἔχῃ σκάνδαλον ἐντὸς τοῦ σώματός του, καὶ οὕτω πως εἰς τὴν παροῦσαν ἡμέραν ν’ ἀπαλλαχθῇ αὐτὸς τοῦ νὰ διοικῇ τὸ τάγμα. Τοῦτο ἐγένετο πραγματικῶς, ὁ Κύριος ὑπουργὸς ἔστειλε, καὶ πολλοὶ ἐξ ἡμῶν εἶδον, ὅτι οἱ λοχαγοὶ, ἂν καὶ ἀπειθήσαντες, ἀπεσπάσθησαν καὶ προσετέθησαν εἰς ἄλλα τάγματα, καὶ ὁ καταλυματίας μετέβη μετὰ ταῦτα, καὶ ἐξεπλήρωσε τὸ χρέος του. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐγίνετο λόγος περὶ τῆς παραιτήσεως· ἐγὼ ἀστειευόμενος τὸν λέγω· Κ. ὑπουργὲ, ἔχεις μίαν παραίτησιν ἐδῶ. Λέγει ναὶ, καὶ ἐπιμένω. Λέγω δὲν πιστεύω νὰ σπουδάζητε, διότι μήτε ἀλήθειαν γεγονότων βλέπω ἐνταῦθα, μήτε ἀφορμὴν νόμιμον, καὶ μάλιστα ἀπέναντι τῆς σπουδαιότητος τῶν περιστάσεων, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, αὐτὸν τὸν δρόμον τὸν γνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς, καὶ βλέπω τὸ βάρος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὅλοι, καὶ ἀπ’ ἀρχῆς πρὶν διορισθῶμεν, ἀνεγνωρίσαμεν τὸν ἀγῶνα, καὶ ὅτι ἤλθαμεν ἐδῶ διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ διατηρήσωμεν μίαν τάξιν ἕως ὅτου ὁ Θεὸς εὐδοκήσῃ νὰ μᾶς στείλῃ κανένα Βασιλέα, καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ἡ ἀληθὴς ἀφορμὴ ταυτίζεται μὲ τὴν ἰδικήν μας, ἀλλὰ δὲν τολμῶμεν χωρὶς νὰ ὀνομασθῶμεν προδόται, νὰ δώσωμεν τὴν παραίτησίν μας, οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων (χειροκροτήματα). Ἀφορμὴ, ὅτι παρεμβάλλωμεν προσκόμματα· ἐὰν ἐννοῇς τὰ χθεσινὰ γεγονότα, αὐτὰ εἶναι παντάπασιν ἀθῶα· ἔπρεπε νὰ διστάσωμεν ἐπικειμένης μιᾶς τοιαύτης διαπράξεως τολμηρᾶς· τὸ ἀποτέλεσμα δὲν εἴμεθα ἡμεῖς εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωμεν· μήτε τὴν δύναμιν τοῦ Λεωτσάτου, μήτε τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ, τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἀπεναντίας ἐν περιπτώσει μιᾶς ἀπειθείας· ἑπομένως ἡμεῖς εὐθυνόμεθα ἀπέναντι τῆς Συνελεύσεως· εἴχομεν δισταγμὸν, ἀλλὰ δὲν ἀπεῤῥίψαμεν τὴν πρότασιν, καὶ ἑπομένως, νὰ μᾶς συγχωρήσῃς ἀναβολὴν δύω ὡρῶν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ πρακτέου· ἕνεκα τούτου, Κύριε, λέγω, δὲν βλέπω ἀφορμὴν, καὶ συγχώρησόν μοι νὰ μὴ στείλω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν παραίτησιν. Ὁ Κ. Χαραλάμπης, ὁ Ὑπουργὸς, ἀποτανθεὶς πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἐν τῷ μεταξὺ, λέγει· Κύριε, ἂν ἔχητε πεποίθησιν, ὅτι δύνασθε προσηκόντως καὶ σήμερον ἀκόμη νὰ ἐκτελέσητε τὸ καθῆκον, καὶ νὰ φέρητε εἰς πέρας ἀκίνδυνον καὶ ὑπὸ εὐθύνην σας τὴν πρᾶξιν ταύτην, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ν’ ἀντείπωμεν, καὶ εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι. Ἐγὼ εἶπον, ἂν νομίζῃς, ὅτι εἶναι καλὸν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νὰ τακτοποιήσωμεν τὸ σῶμα αὐτὸ ἡσύχως, χωρὶς νὰ ἐρεθίσωμεν πάθη στρατιωτικὰ, καὶ χωρὶς νὰ ταράξωμεν τὴν ἡσυχίαν τῶν κατοίκων, φρονῶ, ὅτι τοῦτο εἶναι τὸ προσφυέστερον μέσον. Αὐτὰ, Κύριοι, ἔτρεξαν· ὕστερον ἀπὸ αὐτὰς τὰς ὁμιλίας, πάλιν ἐπανήλθομεν εἰς ἄλλα ἔργα Κυβερνητικὰ, τὰ ὁποῖα εἴχομεν, καὶ διελύθημεν μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι σιωπηλῶς ἀνεκάλεσεν ὁ Κ. Ὑπουργὸς τὴν παραίτησίν του· διότι πραγματικῶς ἐπελήφθη καὶ ἄλλων πράξεων μετὰ ταῦτα. Σήμερον παρ’ ἐλπίδα ἠκούσαμεν, ἐνῷ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, δὲν γνωρίζομεν τὴν αἰτίαν, πόθεν ὁ Κ. Ὑπουργὸς ὁρμώμενος εὐηρεστήθη πάλιν νὰ ἐπαναλάβῃ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ἐγγράφως, ὅτι ἐπιμένει εἰς τὴν παραίτησίν του· τοῦτο ἐναπόκειται εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἡμεῖς ἐξιστορήσαμεν ἀληθέστατα τὰ διατρέξαντα, ἂν νομίζῃ, ὅτι ἔχει λόγον ὁ Κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν παραίτησίν του, καὶ ὅτι εἶναι ὁ λόγος αὐτὸς ἀληθὴς καὶ σπουδαῖος, καὶ ὅτι δὲν εἶναι, ὅπως ἡμεῖς λέγομεν, τότε ἂς πράξῃ ὅ,τι θέλει, καὶ ἡ Συνέλευσις ἂς ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει.

§85ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ποίας γνώμης εἶναι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ παραίτησίς του ἢ ὄχι; Νομίζει, ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει εἰς τακτοποίησιν τοῦ Στρατοῦ, δύνανται νὰ σᾶς φέρουν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ ἡ Ἑλλάς;

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ. Εἶπον, ὅτι ἀφορμὴν μέχρι τῆς χθεσινῆς ὥρας δὲν εἴχομεν νὰ παραπονεθῶμεν κατὰ τῆς διαγωγῆς τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ· ἀπεναντίας σᾶς εἶπον, ὅτι συμπράττομεν ἐν εἰρήνῃ καὶ ὁμονοίᾳ, χωρὶς νὰ διαφωνήσωμεν εἰς τὸ παραμικρόν· λέγω, ὅτι τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει εἰς τὸ ἔγγραφον τῆς παραιτήσεως, δὲν εἶναι ποτὲ ὅλα ἀληθῆ οὐδὲ σπουδαῖα, διότι δὲν ἐνοήσαμεν ποτὲ νὰ φέρωμεν ἐμπόδια καὶ σκάνδαλα εἰς τὴν πορείαν τῆς διοικήσεώς του. Λοιπὸν λέγω, ὅτι δὲν ἔχομεν λόγον ἡμεῖς νὰ δεχθῶμεν παραίτησιν, οὔτε ἐναπόκειται εἰς ἡμᾶς.

§87ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Ὁ Κ. Πρόεδρος ὡμίλησεν ἐννοῶν, ὅτι ἦλθον παραπονούμενος κατὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· ὄχι, ποσῶς, διότι διάστασις μεταξὺ ἡμῶν δὲν ὑφίσταται· σέβομαι πάντοτε εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις τὴν θέλησιν τῆς πλειονοψηφίας. Λοιπὸν δὲν εἶχον κανὲν παράπονον κατὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· ἡ ἀφορμὴ, διὰ νὰ διακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ἀπαίτησιν τῆς παραιτήσεώς μου, ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ, ἥτις ἀνεγνώσθη περὶ τῶν πραγμάτων καὶ τῆς καταστάσεως τοῦ τάγματος τοῦ Λεωτσάκου. Ἔχω μόνον μίαν παρατήρησιν νὰ κάμω, ὅτι, ἴσως μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ἀλλὰ, νομίζω, ἤκουσα νὰ προφέρῃ ὁ Κ. Πρόεδρος τὴν λέξιν «νὰ μὴ φανῶμεν προδόται»· αὐτὴν τὴν λέξιν δὲν τὴν ἤκουσα· ἄλλως τε νομίζω, ὅτι Ὑπουργὸς, ὅστις νομίζει, ὅτι δὲν δύναται ἕνεκα περιστάσεών τινων νὰ ἐκπληρώσῃ ἀκριβῶς τὸ καθῆκόν του, δὲν δύναται νὰ ἀποκαλεσθῇ προδότης.

§88ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§89ΔΟΜΕΝΕΓΙΝΗΣ. Εἶναι παρὼν, ὁ ἔντιμος Πληρεξούσιος Σύρου, Κ. Βρατσάνος;

§90ΠΟΛΛΟΙ. Τῶν Νέων Ψαρῶν.

§91ΔΟΜΕΝΕΓΙΝΗΣ. Ἐρωτῶ σας, ἔντιμε ἀντιπρόσωπε τῶν Νέων Ψαρῶν, νομίζεις, ὅτι ἐγὼ, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑπτανησιακοῦ Σωματείου, δὲν δύναμαι νὰ ἐκτελέσω τὰ χρέη μου, καὶ νὰ μὴ ὑποστηρίξω τὰ δικαιώματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ;

§92ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν εἶπε τίποτε περὶ τούτου ὁ Κ. Βρατσάνος.

§93ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Πόθεν ὁρμᾶσθε Κ. Δομενεγίνη;

§94ΔΟΜΕΝΕΓΙΝΗΣ. Τότε μὲ συγχωρεῖτε.

§95ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Αἱ ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ Κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διεσκέδασαν πᾶσαν ἰδέαν, ὅτι ὑπάρχει οἱαδήποτε διήστασις, κατὰ τὰς γνώμας περὶ τῶν ἀναγκαίων μέτρων πρὸς τήρησιν τῆς τάξεως, μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἰδίως μεταξὺ τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τῶν ἄλλων Ὑπουργῶν. Ἐπείσθημεν ἐξ αὐτῶν τῶν ἐξηγήσεων, ὅτι, ὡς πρὸς τὴν ταχύτητα τῆς ἐκτελέσεως, ὡς πρὸς τὸ ἐπίκαιρον, ὡς πρὸς τὴν ἀντίληψιν τῶν ληπτέων μέτρων, ἴσως ὑπῆρχε διαφορὰ γνώμης· ἴσως, ὅστις προσκαλεῖται ἀμέσως καὶ εἰδικῶς ἐκ τοῦ καθήκοντός του, προπαρασκευάσας τὸ σχέδιον, καὶ κατανοήσας τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως, εἶχε ταχυτέραν τὴν ἀπόφασιν, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο ἤδη νὰ ἐκτελέσῃ ὅ,τι ἐσχεδίασεν· ἀλλ’ εἶναι πολὺ φυσικὸν ὅτι τὰ ἄλλα μέλη τοῦ Ὑπουργείου, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν ἐν γνώσει τοῦ πράγματος, καὶ προπαρεσκευασμένα εἰς τὸ νὰ σχηματίσωσι γνώμην, οὔτε εἶχαν ἐνώπιόν των πλῆρες τὸ σχέδιον, ὅτι αὐτὰ εἶχον ἴσως τινὰ δισταγμὸν, ὅστις ἀμέσως ἐξέλειπεν, ἅμα ἐτέθη τὸ ζήτημα σαφὲς, καὶ ἅμα εἶδον τὰ πράγματα ὅπως εἶχον. Ἐνῷ διασκεδάζεται πᾶσα τοιαύτη ἰδέα, ἐρχόμεθα τότε νὰ ἐξετάσωμεν τὴν δικαιολόγησιν ἢ μᾶλλον τὰς ἀφορμὰς, ὡς ἐκ τῶν ὁποίων ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ζητεῖ παρὰ τῆς Συνελεύσεως τὴν ἀπαλλαγήν του· ἐὰν ἐξετάσωμεν ἀπαθῶς, ἐὰν ἐξετάσωμεν μόνον ἀποβλέποντες εἰς τὸ κοινὸν συμφέρον καὶ μὴ ἀποβλέποντες εἰς τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἀποδίδομεν εἰς τὸ δεῖνα πρόσωπον ἢ εἰς τὸ δεῖνα, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀμφιβάλωμεν, ὅτι εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον πολὺ πρέπει νὰ προσελκύσῃ τὴν προσοχὴν μας. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ ἀνωμαλία, ἥτις ἐπῆλθεν ἐκ τῆς ἀλληλουχίας τῶν πραγμάτων, ἐξακολουθοῦσα θέλει ἐπὶ τέλους φέρει καὶ κίνδυνον εἰς πᾶν θεμέλιον τῆς τάξεως· εἶναι ἀδύνατον, ἐὰν προχωρήσῃ αὐτὴ ἡ ἀνώμαλος κατάστασις καὶ ἐὰν ὑποστηριχθῇ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐλπίσωμεν οἱανδήποτε ἀποκατάστασιν τῆς ἐξουσίας τῶν νόμων, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐλπίσωμεν νὰ ἔχωμεν οἱανδήποτε τυχὸν τοιαύτην, ὁποία εἶνε ἀπαραιτήτως ἀναγκαία διὰ νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις, διὰ νὰ ὑπάρξῃ εἴσπραξις φόρων, διὰ νὰ ὑπάρξῃ διαχείρισις, καὶ ἐπὶ τέλους ἐκείνη ἡ ἠρεμία, ἥτις εἶναι ἀναγκαία περὶ ἡμᾶς πάντοτε νὰ διατελῇ, ὥστε καὶ ἡμεῖς ἐν ὡρίμῳ σκέψει νὰ ἀποφασίζωμεν περὶ τῶν κοινῶν πραγμάτων. Δὲν ἔρχομαι νὰ ἀνατρέξω εἰς τὰ αἴτια αὐτῆς τῆς ἀνωμάλου καταστάσεως, διότι εἰς ὅλους ἡμᾶς εἶναι γνωστά· ἀλλ’ εἶναι βέβαιον ὅτι ὁσάκις βλέπομεν τὴν ἐξουσίαν ζητοῦσαν παρ’ ἡμῶν ἐνίσχυσιν εἰς τὸ νὰ καταπαύσῃ οἱανδήποτε ἀνωμαλίαν, τὸ πρῶτον καθῆκον ἡμῶν εἶναι νὰ παραβλέψωμεν πᾶν ἄλλο καὶ νὰ δώσωμεν γενναίως τὴν συνδρομήν μας. Δὲν ἀξιῶ βεβαίως ὅτι γνωρίζω τὰ στρατιωτικὰ, ὅσον ἄλλοι εἰδικώτεροι, οὐδὲν γνωρίζω ἐκ τῶν προσώπων τοῦ δεῖνος τοῦ δεῖνος τάγματος, ἀλλὰ πρὸ καιροῦ ἐσχημάτισα γνώμην, ἐπείσθην τοὐλάχιστον ἐκ τῆς γνώμης ἄλλων, ὅτι ὅπως εὑρίσκονται πολλὰ τῶν ταγμάτων εἶναι ἡ αἰτία τῆς παραλυσίας τοῦ στρατοῦ, καὶ ὄχι, ὅτι ἀποδίδω αὐτὴν εἰς σωματάρχην ἢ οἱονδήποτε ἄλλον, ἀλλ’ ὅτι ἐνόσῳ παρατείνεται ἡ κατάστασις, εἰς ἣν διατελεῖ τὸ 6 τάγμα, εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ τακτικὸς στρατός· ὅταν τάγμα τι περιλαμβάνῃ ἐπέκεινα τοῦ ὀργανικοῦ ἀριθμοῦ, ὡς ἠκούσατε, ὅταν προσλαμβάνῃ στρατιώτας ἐκ παντὸς τάγματος, ἐννοεῖται, ὅτι ἐπέρχεται ἡ διάλυσις ὅλων τῶν λοιπῶν ταγμάτων, ὅτι νομιμοποιεῖται ἡ λειποταξία· ὅταν ἔχῃ ὑπεραρίθμους ἐν τῷ σώματι αὐτοῦ, ἕπεται ἀμέσως, ὅτι δὲν δύναται νὰ τηρηθῇ οὔτε ἡ ἐλαχίστη τάξις, οὔτε οἱαδήποτε ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα παρέχουν τὰς ἐγγυήσεις τῆς αὐστηρᾶς διαχειρίσεως. Δαπανῶμεν εἰς τὸν στρατὸν ὀκτὼ ἑκατομμύρια, ζητοῦμεν οἰκονομίας, ζητοῦμεν νὰ μετριάσωμεν νὰ καταβιβάσωμεν τοὺς φόρους· σᾶς ἐρωτῶ· ὅταν δύναται Σωματάρχης τις νὰ ἐπαυξήσῃ τὸ τάγμα του οὐχὶ διὰ στρατολογίας, οὐχὶ κατὰ τοὺς στρατιωτικοὺς κανονισμοὺς, οὐχὶ κατὰ τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ παρὰ τὴν διαταγὴν τὴν δοθεῖσαν αὐτῷ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, ὡς ἠκούσατε, παρὰ τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅταν δύναται νὰ ἐπαυξήσῃ τὸ τάγμα, καὶ ὅταν δύναται ἐπαυξάνων τὸ τάγμα του νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν νὰ λάβῃ παρὰ τοῦ Δημοσίου τὸν ἱματισμὸν, τοὺς μισθοὺς κατ’ αὐτὴν τὴν ἐπαύξησιν, ἄνευ οἱουδήποτε ἐλέγχου, σᾶς ἐρωτῶ, τί θέλει προκύψει; ποῦ προβαίνουν τὰ οἰκονομικά; Τίς ἡ ἀνάγκη πλέον νὰ γίνεται λόγος περὶ οἰκονομίας καὶ ἐλαττώσεως φόρων; δὲν ἐννοεῖτε, ὅτι τὰ πάντα θέλει καταστρέψει ἡ ἀταξία καὶ ἡ ἀναρχία ἐν τῷ στρατῷ; λέγουν, Κύριοι, ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ ἐπαναφέρῃ τις τὴν τάξιν ἀμέσως, ὅτι ὑπάρχουν φιλοτιμίαι, ὅτι ὑπάρχουν ὑπόνοιαι, ὅτι ὁ δεῖνα ἢ ὁ δεῖνα δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος, καὶ ὅτι δὲν θέλει ἀπαντήσει τὴν ἀπαιτουμένην πειθαρχίαν. Ὅλα ταῦτα δὲν δεικνύουν ἄλλο, εἰμὴ, ὅτι δίδομεν μείζονα προσοχὴν εἰς τὰς δυσκολίας, τὰς ὁποίας ἤθελεν ἀπαντήσῃ τις εἰς τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος, παρὰ εἰς τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον πηγάζει ἐκ τῆς λύσεως αὐτῆς· ἡ τόλμη δύναται νὰ ὑπερνικήσῃ ὅλας αὐτὰς τὰς δυσκολίας· ἡ δύναμις ἡ ἠθικὴ, τὴν ὁποίαν δίδομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀρκεῖ νὰ ἐνισχύσῃ τὸ πνεῦμα τῆς τάξεως· αὐτὴ ἡ δύναμις θέλει κόψει τὸν Γόρδιον δεσμὸν, καὶ θέλει μᾶς καταστήσῃ ἀνωτέρους πάσης δυσκολίας· ὅσοι προβάλλουν αὐτὰς τὰς δυσκολίας, ὅσοι τὰς μεγαλοποιοῦν, καὶ τὰς νομίζουν, ὅτι δύνανται νὰ δικαιολογήσουν ὅσα ἔγειναν, μ’ ἐνθυμίζουν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὁ Κοσιδιέρος κατὰ τὴν Γαλλικὴν Ἐπανάστασιν τοῦ 48· ἐνθυμεῖσθε τί ἔλεγεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτε ἡ ἀναρχία ἐκυκλοφόρει εἰς ὅλας τὰς ὁδοὺς τῶν Παρισίων, ὅτε ἕκαστος ἥρπαζε τὴν ἀρχὴν, ἐγίνετο αὐτοχειροτόνητος Ἀστυνόμος, αὐτοχειροτόνητος Λοχαγὸς, αὐτοχειροτόνητος Σωματάρχης. Ἰδοὺ τί εἶπεν ὁ Κοσιδιέρος «κ’ ἐγὼ ἐργάζομαι ὑπὲρ τῆς τάξεως ἀλλὰ διὰ τῆς ἀταξίας»· ὄχι Κύριοι, εἶναι ἀδύνατον νὰ φθάσητε εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς τάξεως διὰ τῆς ἀταξίας! Ἐπειδὴ τὸ πρόβλημα ὡς ἐτέθη ὑπὸ τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν συνδέεται μετὰ τῆς τάξεως, πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ νὰ λύσῃ αὐτὸ τὸ ταχύτερον, λέγω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δεχθῶμεν τὴν παραίτησίν του, ἀλλὰ πρέπει νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι αὐτὴ ἡ παραίτησις ὡς ἐξέθεσεν ὁ Κύριος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δὲν ἦτο ἀποτέλεσμα, εἰμὴ στιγμιαίας διαφορᾶς γνώμης, οὐχὶ διότι διεφώνουν ὡς πρὸς τὸ ληπτέον μέτρον.

§96ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα μάλιστα.

§97ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἀναγνώσατε καὶ τὴν ἰδικήν μου, Κ. Πρόεδρε.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Βαλτινοῦ «Ἡ ἐν Ἀθήναις 2 τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις, μὴ παραδεχομένη τὴν παραίτησιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, προσκαλεῖ αὐτὸν ὅπως λάβῃ τὰ πρόσφορα μέτρα πρὸς ταχεῖαν ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ.

§99ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὴν, αὐτήν· ἀξιόλογα.

§100ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τότε τὴν συγχωνεύω τὴν ἰδικήν μου μὲ τὴν τοῦ Κ. Βαλτινοῦ.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Κορωναῖος ἔχει τὸν λόγον.

§102ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν!

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔγεινεν ἡ πρότασις παρά τινων ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη εἰς τὸ ἀντικείμενον, καὶ ἑπομένως νὰ παύσῃ τὴν περαιτέρω συζήτησιν· ἄλλοι κάμνουν τὴν πρότασιν ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ· κατὰ τὸν κανονισμόν μας θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν ἐφωτίσθη.

§104ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος πληρεξούσιος Δεληγιώργης καὶ Διομήδης Κυριακοῦ ζητοῦν τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου.

§106ΠΟΛΛΟΙ. Ἐρωτήσατε τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν ἐφωτίσθη.

§107ΜΑΚΡΗΣ. Κ. Βαλτινὲ, ὁ Κ. πληρεξούσιος Σπετσῶν Κ. Διομήδης μοὶ εἶπε νὰ εἴπω εἰς τὸν Πρόεδρον, ὅτι ὑποστηρίζει τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Καλλιγᾶ.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. Τὴν πρότασίν του ὁ Κ. Καλλιγᾶς τὴν συνεχώνευσε μὲ τὴν τοῦ Κ. Βαλτινοῦ.

§109ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐγὼ οἰκειοποιήθην τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Καλλιγᾶ, καὶ τὴν προτείνω ἐξ ὀνόματός μου.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Καλλιγᾶ τὴν υἱοθετεῖ ὁ Κ. Διομήδης. Ἀκούσατε τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Διομήδη «Ἡ Συνέλευσις ἀκούσασα τὰ ἐκτεθέντα παρὰ τοῦ Προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, προσκαλεῖ αὐτὸν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του, καὶ μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.» Ἰδοὺ καὶ ἡ τοῦ Βαλτινοῦ «Μὴ παραδεχομένη τὴν παραίτησιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, προσκαλεῖ αὐτὸν ὅπως λάβῃ τὰ πρόσφορα μέτρα πρὸς ταχεῖαν ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ.»

§111ΔΙΟΜ. ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Δύω λέξεις θὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ θέματος. Πρῶτον θεωρῶ παράτυπον τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Βαλτινοῦ, διότι ὁ ὑπουργὸς μόνον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν δύναται νὰ ἐνεργήσῃ παρὰ τὴν θέλησιν τῶν ἄλλων συναδέλφων του, καὶ ὅμως κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Βαλτινοῦ τὸν προσκαλεῖ ἡ Συνέλευσις νὰ ἐνεργήσῃ αὐτὸς τὰ χρειώδη περὶ τοῦ στρατοῦ. Ἀφ’ ἑτέρου ἡ συζήτησις, ἥτις ἐγένετο ἐδῶ, νομίζω, ἀρκεῖ· ἐφώτισε καὶ τὸν Πρόεδρον τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ τὸ ὑπουργεῖον, καὶ ὅλον τὸν κόσμον, ὅτι δὲν ἐννοεῖ ἡ Συνέλευσις νὰ ἀνεχθῇ στρατὸν εἰς ἀνώμαλον κατάστασιν· ἄρα προσκαλεῖ τὸν ὑπουργὸν νὰ ἐνεργήσῃ τὸ καθῆκόν του, ἀλλ’ ὅταν λέγωμεν νὰ λάβῃ ὁ ὑπουργὸς τὰ πρόσφορα μέτρα, ὑποδεικνύομεν τὸ ἀνώμαλον, διότι ἂν λάβῃ τοιοῦτον ὁ Κ. ὑπουργὸς, πρέπει νὰ τὰ λάβῃ τῇ συμπράξει καὶ τῇ συγκαταθέσει ὁλοκλήρου τοῦ ὑπουργείου.

§112ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§113ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Βλέπω ὅτι κατὰ τὰς λέξεις διαφωνοῦμεν, κατὰ τὴν ἔννοιαν συμφωνοῦμεν, τὴν πρωτοβουλίαν ἂς λάβῃ ἡ τοῦ Κ. Κυριακοῦ καὶ ἐγὼ ἀποσύρω τὴν ἰδικήν μου.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον θὰ ἐρωτήσω, ἂν τὴν πρότασιν αὐτὴν τοῦ Κ. Κυριακοῦ....

§115ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀποκρούω πᾶσαν πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας ἡ Συνέλευσις εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διοικῇ· ἑπομένως νομίζω, ὅτι αἱ προτάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ψηφοφορηθῶσι, δὲν πρέπει νὰ ἔχωσι αὐτὸ τὸ ἐλάττωμα, αἱ προτάσεις πρέπει νὰ ἀποφαίνωνται εἰδικῶς περὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ· παραιτεῖται ὁ ὑπουργός· εἶναι δεκτὴ ἢ ὄχι ἡ παραίτησίς του;

§116ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Διοίκησις εἶναι, Κύριοι, ὅταν καταδεικνύωμεν καὶ ὀνομάζωμεν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει καὶ νὰ ληφθῶσιν; ἡ διοίκησις ἔρχεται εἰς τὰς λεπτομερείας, εἰς τὰς μερικότητας· ἡ γενικὴ ὅμως τῶν μέτρων αὐτῶν περίληψις, ὅπως διετύπωσε καὶ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλλιγᾶ, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε καὶ ὑπεστήριξεν ὁ Κ. Διομήδης, καὶ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Βαλτινοῦ, περιορίζεται εἰς ζητήματα καθαρῶς ὑποθετικά· ὅπου δὲν ὑπάρχει λεπτομέρεια, διοίκησις δὲν ὑπάρχει.

§117ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἂν σπεύδωμεν μὲ ὁρμὴν νὰ λύσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἀντὶ νὰ τὸ λύσωμεν, θὰ τὸ δυσχεράνωμεν· καὶ Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκροασθῆτε· Καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνέφερε προηγουμένως ὁ Κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι οὐδεμία ἀντίῤῥησις καὶ δυσχέρεια ἐπενέχθη ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου πρὸς τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· καὶ εἶπε προσέτι ὅτι ἡ ἔκφρασις, τὴν ὁποίαν εἰς τὴν παραίτησίν του ἐξέφρασε, δὲν εἶναι ἀληθής. Σᾶς εἶπε δὲ προσέτι ὅτι ἔπρεπε νὰ σκεφθῶσιν ὅτι ἔχουν εὐθύνην, ὅπως ἔχει καὶ αὐτὸς, καὶ εἰς κάθε μέτρον, τὸ ὁποῖον λαμβάνουν, ἔχουν εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους καὶ ἡμῶν, λοιπὸν ὅταν ἡμεῖς σήμερον εἴπωμεν ποία, Κ. Πρόεδρε, εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Βαλτινοῦ;

§118ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ τὴν ἀπέσυρα.

§119ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ τὸν αὐτὸν ζῆλον, Κ. Βαλτινὲ, νὰ ἱκανοποιηθῇ ὁ στρατὸς, ἀλλ’ ὄχι καὶ ὥστε νὰ καταστραφῇ διὰ τῆς τακτοποιήσεως.

§120ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Σᾶς εἶπα, ὅτι ἐγὼ ἀπέσυρα τὴν πρότασίν μου.

§121ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν τὴν ἀποσύρητε, ἐγὼ τελειώνω. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Διομήδους. «Ἡ Συνέλευσις ἀκούσασα τὰ ἐκτεθέντα παρὰ τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, προκαλεῖ αὐτὸν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του καὶ μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.»

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις αὕτη· θέλετε δι’ ἀναστάσεως;

§123ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Διομήδους, ὡς ἀνεγνώσθη, νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις τὴν παρεδέχθη.

§125ΤΙΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§126ΕΤΕΡΟΙ. Ἂς ἀναγνωσθῇ ἐκ νέου ὀνομαστικὸς κατάλογος. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ μὴ εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, διελύθη ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 4 μ. μ.)

Ὁ Πρόεδρος

Α. ΜΩΡΑΪΤΙΝΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Τηλ. Ι. Ῥούκης.