1863.02.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΝΑʹ.

Τῆς 15 Φεβρουαρίου 1863.

(Παρασκευὴ)

Ὥρα 12 τῆς μεσημβρίας.

Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ ἀντιπρόεδρος Κ. Α. Μωραϊτίνης.

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, καὶ εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις, καὶ ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γείνῃ κλήρωσις πληρεξουσίων εἰς τὰ διάφορα τμήματα. Ἐνεργηθείσης τῆς κληρώσεως ἔλαχον ὁ Δ. Κουμουνδοῦρος εἰς τὸ Βʹ τμῆμα, Δ. Σαράβας εἰς τὸ Γʹ. Α. Μαυρομιχάλης εἰς τὸ Δʹ. καὶ καθεξῆς. Πρὸς τούτοις ἐκληρώθησαν καὶ δύω ἐκλογαὶ ἡ τῶν Βιτωλίων εἰς τὴν τετάρτην ἐπιτροπὴν, καὶ ἡ τῶν Ἱεροσολύμων εἰς τὴν δευτέραν.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πληρεξούσιος Γόρτυνος Πλαπούτας ἐξαιτεῖται παράτασιν τῆς δεκαπενθημέρου ἀδείας.

§3ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τῷ δοθῇ.

§4ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι, καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποδείξω ὅτι ἐνέργειαι γίνονται πρὸς καταστροφὴν τῶν ἔργων ἡμῶν, ὅτι σπουδαῖα καὶ μεγάλα καταβάλλονται ἵνα ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ πρὸ τοῦ Ὀκτωβρίου, τὰ δὲ πράγματα φαίνονται, ὅτι μὲ ἐδικαίωσαν. Λέγεται ἔξω, καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν ἀνάγκην νὰ ἔλθῃ τὸ ὑπουργεῖον νὰ μᾶς φωτίσῃ, λέγεται ἔξω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤρχισε νὰ εὑρίσκῃ τὴν ἄκραν τοῦ μίτου, ὅτι ἐξώρισε τὸν μέχρι σήμερον ἢ χθὲς διαμείναντα Πρόξενον τῆς Βαυαρίας, ὅτι εἰς τὰ Μεσσηνιακὰ παράλια Αὐστριακὸν ἀτμόπλοιον πολεμικὸν.....

§5ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Δύο.

§6ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Διερχόμενα ἐκεῖθεν ἔδωσαν σύνθημά τι, ἄλλος μοὶ λέγει, ὅτι καὶ εἰς τὰς Πάτρας.....

§7ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Καὶ εἰς ἄλλα μέρη.

§8ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐν γένει μὲ λέγουσιν ἄλλοι, καὶ εἰς ἄλλα μέρη, εἰς τὰ παράλια τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος, χαίρομαι, ἂν καὶ λυπῶμαι, ὅτι πρῶτος σᾶς ἔδωσα ἀφορμὴν νὰ διασκεφθῆτε ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ἀντικειμένου. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔλθῃ τὸ ὑπουργεῖον νὰ μᾶς τὸ ὁμολογήσῃ, φρονῶ δὲ, ὅτι θέλετε συμμερισθῆ τὴν ἰδέαν μου, νὰ δώσωμεν εἰς τὴν περίστασιν ταύτην εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν δύναμιν, δὲν ἐννοῶ τὸ ὑπάρχον ὑπουργεῖον, ἐν γένει εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν δύναμιν πᾶσαν τὴν ἠθικὴν ἡμῶν συνδρομὴν, ὅπως κόψῃ ὅσον τάχιστα τὰς ἐλπίδας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι θέλουσιν ὁπωσδήποτε νὰ σύρωσιν τὴν τάλαιναν ἡμῶν πατρίδα εἰς τὸν ἐμφύλιον πόλεμον, διὰ νὰ κερδίσωσι τοὺς σκοπούς των. Πρεσβεύω, Κύριοι, ἀδιστάκτως, ὅτι τὸ κίνημα, τὸ ὁποῖον ἑτοιμάζεται, δὲν θέλει ἔλθει καθαρὰ, ὅτι δὲν θέλουσιν ἔχει τὴν τόλμην νὰ χαλάσωσιν ὅ,τι ἐπράξαμεν, ἡμεῖς ἐκηρύξαμεν καθαρὰ, δὲν θέλομεν τὴν δυναστείαν τοῦ Ὄθωνος, καὶ ὁ Θεὸς συνέδραμε τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ κατώρθωσε, αὐτοὶ δὲ ἄλλο μέσον θέλουν, ἐνσπείροντες τὸν ἐμφύλιον πόλεμον, σύροντες ἐκεῖ τὴν Ἑλλάδα, ὅπου, βλέπουσα ναυαγούσας τὰς ἐλπίδας της, διὰ νὰ εἴπῃ, ὅτι ὄχι μόνον γόνος τῆς Βαυαρίας, ἀλλὰ καὶ ὁ Ὄθων ὁ ἴδιος νὰ ἔλθῃ νὰ μᾶς σώσῃ. Ἂν ἐγκρίνητε, νὰ ἔλθῃ τὸ ὑπουργεῖον, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς φωτίσωσιν.

§9ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. Καὶ οἱ δύο.

§10ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐδίστασα νὰ ἑτοιμάσω καὶ τὰ κατάλληλα ἰατρικά· εἰς τὴν τσέπην μου ἔχω ἓν ψήφισμα διὰ τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν εἶναι ἀκόμη καιρὸς, νὰ ἀρχίσωμεν νὰ κόπτωμεν.

§11ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. Μάλιστα, μάλιστα, δώσε το.

§12ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δὲν θέλω διστάσει νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν σας τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἔχω εἰς τὴν τσέπην μου, παρακαλῶ ὅμως, ἐπειδὴ εἶναι ὀλίγον ὄχι γελοῖον τὸ ζήτημα, νὰ ἀφήσωμεν νὰ κοιμηθῇ τὸ ψήφισμα, καὶ νὰ τὸ φέρωμεν ὅταν ᾖναι ἀνάγκη. Ἰδοὺ τὸ ψήφισμα· Τὸ ἀναγινώσκει. Ἀλλὰ Κύριοι, τὸ καταθέτω εἰς τὸ Γραφεῖον καὶ εὔχομαι νὰ προσπαθήσῃ τὸ Κυβερνεῖον, νὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τὴν ἐπιψήφησιν.

§13ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ ΖΑΙΜΗΣ. Κύριοι! Σύμφωνος κατὰ μέγα μέρος μὲ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ, διαφωνῶ ὅμως οὐσιωδῶς ὡς πρὸς τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβε τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλῃ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Λέγω, ὅτι ἐνέργειαί τινες ἀνεφάνησαν κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας, σκοπὸν ἔχουσαι, ἂν ὄχι τὴν ἐπάνοδον τοῦ ἡγεμόνος, τὸν ὁποῖον ὁλόκληρον τὸ ἔθνος ἀπέβαλεν, ἀλλὰ τοὐλάχιστον τὴν ἐπάνοδον τῆς δυναστείας αὐτοῦ, ὅτι ἐνέργειαι τοιαῦται ἀνεφάνησαν πρό τινων ἡμερῶν, περὶ τούτου, Κύριοι, δὲν μένει τοὐλάχιστον εἰς ἐμὲ ἀμφιβολία τις. Ἀλλ’ ἴσως ἀντιτάξῃ τις καὶ μοῦ εἴπει, ὅτι πρὸ 10 ἡμερῶν, ὅτε ἐκλήθην ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἀπαντήσω εἰς ἐπερώτησιν ἐντίμων πληρεξουσίων περὶ τῶν διενεργουμένων εἴς τινας ἐπαρχίας, ἀπήντησα ὅτι τὰ γεγονότα, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζονται, δὲν εἶναι ἀρκετὰ βάσιμα, καὶ ὅτι τὰ πράγματα μεγαλύνονται. Ὅταν, Κύριοι, ἐγὼ ἔλεγον ὅτι τὰ πράγματα μεγεθύνονται, δὲν ἐνόησα, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἐνέργειαί τινες, ἤθελα μόνον νὰ διαβεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν, ὅτι αἱ ἐνέργειαι αὗται δὲν ἐπίστευον ὅτι ἤθελον γίνει δυνατώτεραι, ὅτι αἱ ἐνέργειαι αὗται ἤθελον ἐκλάμψει μὲ περισσοτέραν ἐνέργειαν. Ἀπεδεχόμην, ὅτι ὑπάρχουν ἐνέργειαί τινες, ἀλλὰ δὲν ἤθελον νὰ δώσω εἰς τὰς ἐνεργείας αὐτὰς τὴν διάστασιν τὴν ὁποίαν τότε οἱ ἔντιμοι πληρεξούσιοι ἔδιδον· καὶ εἶχον, Κύριοι, δίκαιον. Ὅταν εἰς μίαν κοινωνίαν γίνωνται ἐνέργειαι ἔνοχοι, ὅταν προπαρασκευάζωνται σχέδια ἔνοχα καὶ κακοῦργα, τὰ σχέδια αὐτὰ, Κύριοι, διὰ νὰ φανερωθοῦν εἰς τὸν ἔξω κόσμον ἀπαιτοῦν πρῶτον σάλον τινὰ ἐν τῇ κοινωνίᾳ· ὁ σάλος αὐτὸς κατὰ δυστυχίαν ἐπῆλθε καὶ τὰ ἔνοχα σχέδια ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ δηλωθῶσιν ἐντονώτερα. Δὲν μοι μένει λοιπὸν, Κύριοι, οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ἐνέργειαι τοιαῦται γίνονται· αἱ πληροφορίαι τῶν ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι σήμερον ἔφθασαν καὶ τῶν διαφόρων μερῶν, ἐπιβεβαιοῦσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ Κ. Βαλτινὸς εἶπε, καὶ ὅπερ καὶ ἐγὼ μετ’ αὐτοῦ συνομολογῶ. Ἀλλὰ, Κύριοι, αἱ ἐνέργειαι εἶναι τοιαῦται; τὸ μόλυσμα ἐπετάνθη ἐντὸς τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ν’ ἀναγκασθῇ νὰ λάβῃ ἔκτακτα μέτρα; Τοῦτο, Κύριοι, δὲν τὸ φρονῶ· δὲν πιστεύω, ὅτι αἱ ἐνέργειαι αὗται ἔχουν μετόχους πολλοὺς, δὲν πιστεύω ποτὲ, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία ὁμοφώνως, ἡ ὁποία ὡς ἓν σῶμα, ὡς μία ψυχὴ κατεδίκασε μίαν δυναστείαν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξουν πολλὰ ἄτομα συμμεριζόμενα τῶν ἐνόχων σχεδίων τινῶν. Εἶμαι, Κύριοι, περὶ τούτου πληρέστατα πεπεισμένος· ἀλλὰ διὰ τοῦτο δὲν νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει τὸ ὑπουργεῖον, καὶ ἐννοῶ τὴν ἐνεστῶσαν Κυβέρνησιν, νὰ ἐνασχοληθῇ τῇ συνδρομῇ καὶ τῇ ἐνισχύσει τῆς Συνελεύσεως, ὥστε νὰ λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θέλουν συντείνει εἰς τὴν ἀποτροπὴν ἑνὸς ὄχι πραγματικοῦ κινδύνου. Δὲν νομίζω δὲ τὸν κίνδυνον πραγματικὸν, διότι πιστεύω ὅτι εἶναι ἀδύνατον εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἐπανέλθῃ ἡ δυναστεία τοῦ Ὄθωνος. Φρονῶ, ὅτι ἢ τίποτε δὲν ὑπάρχει βέβαιον εἰς τὸν κόσμον, ἢ ὅτι εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ δυναστεία αὐτὴ δὲν θέλει ἐπανέλθει εἰς τὴν Ἑλλάδα. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι κίνδυνος σπουδαῖος δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ οὐχ ἧττον εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Συνελεύσεως νὰ ἀποσοβήσῃ πάντα κίνδυνον, καὶ ἂς μὴν ᾖναι ὁ κίνδυνος τόσον οὐσιώδης. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν πρέπει νὰ καταφύγῃ εἰς μέτρα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα ἐπροτάνθησαν διὰ ψηφίσματος τοῦ Κ. Βαλτινοῦ, καὶ τὰ ὁποῖα μέτρα δὲν βλέπω ἀνάλογα τῶν κινδύνων, οὐδὲ πολιτικά· διότι, ὅταν, Κύριοι, ἠθέλομεν παραδεχθῆ τοιαῦτα μέτρα, ἠθέλαμεν ἀποδείξει εἰς τὸν ἔξω κόσμον ὅτι ἐντὸς τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας ὑπάρχουσι πολλοὶ, πλεῖστοι ὀπαδοὶ μιᾶς δυναστείας, ἥτις ἴσως δὲν ἔχει παρὰ 3 ἢ 4 ὀπαδοὺς ἐν τῇ Ἑλλάδι· διὰ τοῦτο οὔτε πολιτικὸν εἶναι, οὔτε ἀνάλογον πρὸς τὰς περιστάσεις ἡ ἐπιψήφισις τοῦ ψηφίσματος τούτου. Ὅ,τι φρονῶ ἀναγκαῖον εἶναι νὰ ἐνισχυθῇ ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὸ νὰ λάβῃ ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς ἀπόκρουσιν τοῦ κινδύνου· καὶ ἐπειδὴ, Κύριοι, ἐλέχθη, καὶ ἐπειδὴ ἐπεβεβαιώθη, ὅτι ξένος τις πράκτωρ γίνεται ὄργανον ἐνεργειῶν ἀντεθνικῶν, νὰ τοῦ ἀποσύρωμεν τὰ ἐκτελεστήρια καὶ νὰ τὸν ἀποπέμψωμεν ἀπὸ τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν ἐνισχυομένη ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, εἰς τὸ νὰ λάβῃ ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα, ἂς ἀναλάβῃ Κύριοι, τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐνεργείας της καὶ τὴν εὐθύνην νὰ πράξῃ, ὅ,τι ἐγκρίνῃ. Ὅ,τι ὅμως νομίζω, καὶ ὀφείλω νὰ τὸ ἐπαναλάβω, εἶναι, ὅτι τὸ ψήφισμα τοῦτο, δὲν τὸ θεωρῶ, Κύριοι, οὔτε κατάλληλον, οὔτε ἐμπνεόμενον ὑπὸ πολιτικῆς φρονήσεως, τὸ θεωρῶ λίαν ἐπικίνδυνον· ἀλλ’ ὅ,τι πρὸ παντὸς ἄλλου μὲ προτρέπει εἰς τὸ νὰ τὸ ἀποκρούσω, εἶναι, Κύριοι, ἡ ἐντύπωσις, τὴν ὁποίαν τὸ ψήφισμα τοῦτο ἤθελε γεννήσει εἰς τὴν Εὐρώπην. Φοβοῦμαι, ὅτι, ὅταν ἤθελε γίνει τοιοῦτον ψήφισμα, ἤθελον ὑποθέσει ἐν τῇ Εὐρώπῃ ὅτι πλῆθος ὀπαδῶν, μέγα μέρος τοῦ ἔθνους δὲν συμμερίζεται τὰς ἰδέας τῆς ἐπαναστάσεως, καὶ ὅτι ἐργάζονται νὰ ἐπαναφέρουν μίαν τοιαύτην δυναστείαν εἰς τὸν τόπον· ἐπιθυμῶ νὰ ἀποδειχθῇ ἡ ἀλήθεια, ὅτι δὲν εἶναι παρὰ 2 ἢ 3, οἱ ὁποῖοι δὲν συμμερίζονται τὸ γενικὸν αἴσθημα. Ὅταν ὅμως λαμβάνητε τοιαῦτα μέτρα, ὁποῖα ἐπρότεινεν ὁ Κ. Βαλτινὸς, τότε θέλετε ἀποδείξει, ὅτι ὁ κίνδυνος εἶναι πολὺ μεγάλος.

§14ΔΡΟΣΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ προβῶμεν τώρα εἰς συζήτησιν· νὰ ἔλθουν οἱ ὑπουργοὶ νὰ δώσουν πληροφορίας, καὶ μετὰ τὰς πληροφορίας νὰ ἔλθωμεν εἰς συζήτησιν.

§15ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μίαν λέξιν, Κύριοι. Ἂν ἐπρότεινα, Κύριοι, τὸ ψήφισμα, ἡ Συνέλευσις εἶναι μάρτυς ὅτι αὐτὸς ἐγὼ ἔτρεμον ἀπέναντι τῶν ἀποτελεσμάτων, καὶ εἶπον μόνον νὰ κατατεθῇ· λέγων νὰ κατατεθῇ, προειδοποιῶ, οὕτως εἰπεῖν, ἐκείνους, οἵτινες ἤθελον συνταχθῆ μετὰ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα εὔχομαι νὰ ἦναι ὀλίγα, τὰ φροντίζοντα περὶ τοῦ κακοῦ, τοῦ ὀλεθρίου αὐτοῦ σχεδίου. Δὲν εἶπον νὰ τεθῇ τὸ ψήφισμα εἰς ἐνέργειαν ἀπὸ τώρα, δὲν ἀνακαλῶ ὅμως αὐτό.

§16ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Παρακαλῶ, Κύριοι· διὰ τί νὰ μεγαλύνωμεν τὴν ἀθλιότητα τῆς καταστάσεώς μας; εἶναι ἀδύνατον νὰ εὑρεθοῦν 5, 10 ἄνθρωποι, οἵτινες νὰ σκέπτωνται ἄλλως πως, παρ’ ὅπως ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς; Ὄχι βέβαια· ἀλλὰ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ κάμωμεν μέγαν θόρυβον, πρέπει νὰ προτείνωμεν ψηφίσματα περὶ ἐκτάκτων μέτρων, νὰ κάμωμεν τοσοῦτον λόγον περὶ αὐτῶν καὶ νὰ παριστάνωμεν τὴν κατάστασίν μας εἰς τὰ ὄμματα τοῦ κόσμου πολὺ χειροτέραν τῆς πραγματικῆς; Τί θὰ εἴπῃ ὁ κόσμος; τί θὰ εἴπουν οἱ ἄνθρωποι εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὅταν ἀκούσουν τοὺς λόγους τούτους, τοὺς ὁποίους μεταγράφουν εἰς τὴν στιγμὴν οἱ στενογράφοι μας; Θὰ εἴπουν, ὅτι ὑπάρχει μέγας κίνδυνος. Σᾶς λέγω προσέτι, ὅτι αἱ γεννησόμεναι ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου ἐνέργειαι δὲν πρέπει νὰ γείνουν ἀντικείμενον δημοσίας συζητήσεως· ὁσάκις δὲ οἱ πληρεξούσιοι λαμβάνουν εἰδήσεις περὶ ἐνεργουμένων ἀντενεργειῶν, πρέπει ἀντὶ νὰ τὰς φέρωσιν εἰς τὴν δημοσιότητα τῶν συνεδριάσεων τῆς Συνελεύσεως, νὰ τὰς γνωστοποιοῦν εἰς τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς, διὰ νὰ λαμβάνουν τὰ ἀναγκαῖα μέτρα. Χθὲς συνεστήσαμεν τὴν Κυβέρνησιν ταύτην· ἂς ἀφήσωμεν εἰς αὐτὴν νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἐνεργήσῃ κατεπειγόντως τὰ δέοντα. Διότι ὁ Βερνάου, ἢ ἄλλοι τινὲς ἔχουν πρόθεσιν νὰ ἐνεργήσουν κάτι τι, δὲν πρέπει νὰ φέρωμεν τὸν κατακλυσμόν· αὐτοὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ ᾖναι πολλοί. Τὸ κατ’ ἐμὲ οὐδεὶς σπουδαῖος φόβος ὑπάρχει, ὅτι ἐν τῇ πρωτευούσῃ ἢ ἀλλαχοῦ θέλει γείνει σπουδαία ἐνέργεια ὑπὲρ τοῦ Ὄθωνος· τοὐναντίον φρονῶ, ὅτι δίδομεν σημασίαν μεγάλην εἰς τοὺς ὀπαδοὺς τοῦ Ὄθωνος ἢ τῆς Βαυαρίας· ἀλλαχοῦ τοσοῦτον μικραὶ ἐνέργειαι δὲν γίνονται ἀντικείμενον τοσαύτης δημοσίας συζητήσεως. Δὲν πρέπει λοιπὸν ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ προτεινόμενον ψήφισμα. Ἐν ἄλλαις Βουλαῖς, ἢ Ἐθνοσυνελεύσεσι ἀναγινώσκονται τοιαῦτα ψηφίσματα, ὅταν ὑπάρχῃ σπουδαῖος λόγος κινδύνου. Ἐνταῦθα ὑπάρχει τοιοῦτος λόγος; ὄχι. Ἔπειτα τοιαῦτα μέτρα ἔκτακτα, τοιαῦτα ἔκτακτα δικαστήρια καὶ μόνον προφερόμενα προξενοῦν φρίκην, διότι εἰς ἕκαστον ἡμῶν γεννᾶται ὁ φόβος μὴ τὰ δικαστήρια ταῦτα χρησιμεύσωσιν εἰς ἐκπλήρωσιν κομματικῶν παθῶν. Ἐὰν δὲ πιστεύωσιν οἱ ὑποστηρίζοντες σήμερον τὰ ἔκτακτα μέτρα, ὅτι αὐτὰ θὰ συστηθοῦν ὑπὸ τὴν ἐπιῤῥοήν των, ἂς μὴ λησμονήσουν ὅτι αὐτὰ δύνανται μετὰ ταῦτα νὰ ἀποβῶσι πρὸς βλάβην αὐτῶν. Λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ ἐκφέρωνται ὑπερβολικοὶ φόβοι μὴ ὑπάρχοντες.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει λόγος συζητήσεως;

§18ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§19ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Μήτε τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ νὰ μεταγραφοῦν, διὰ νὰ μὴ περιέλθουν εἰς γνῶσιν τῶν ὁμογενῶν καὶ τοὺς τρομάξουν.

§20ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἐν τῷ δικαιώματί της καὶ τῇ κυριαρχίᾳ της δύναται νὰ ἀποφασίσῃ ὅ,τι κρίνει καλόν. Ὡς μέλος τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, καὶ κατ’ ἐλάχιστον λαβὼν καὶ ἐγὼ μέρος εἰς τὰ γεγονότα, ἂν καὶ, ὡς εἶπον, κατ’ ἐλάχιστον, φρονῶ ὅτι ἐγκρίνετε τὴν καταβολὴν εἰς τὸ Γραφεῖον, καὶ δὲν ἤλπιζα νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Εἶπα ἐγὼ αὐτὸς, ὅτι δὲν ἐπιζητῶ τὴν ἐπιψήφισιν· φρονῶ δὲ, ὅτι ἡ κατάθεσις αὐτὴ θέλει χρησιμεύσει ὡς ἓν φόβητρον καὶ εἰδοποιητήριον κατὰ τῶν προδοτῶν τῆς Πατρίδος. Κύριοι, αὐτὴ εἶναι ἡ φορὰ τῶν πολιτικῶν δοκιμασιῶν ἑνὸς τόπου ἐπαναστατικοῦ· ἕκαστος ἔχει τὰς ἰδέας του, καὶ ἐξ αὐτῶν ὁρμᾶται πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν σκοπῶν του. Ἂς μὴ ταραττώμεθα· τίποτε παράξενον δὲν εἶναι, αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐγὼ παρουσιάζω μίαν ἡμέραν νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τῆς κεφαλῆς μου· δὲν σημαίνει τίποτε, Κύριοι, εἷς ὀλιγώτερον Ἕλλην, δὲν χάνεται ἡ Ἑλλάς. Προχθὲς ἀκόμη, δὲν δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω δικαστικῶς, ὑπῆρχε προγραφὴ ἑτοίμη 30 ἀτόμων ἤμην καὶ ἐγώ· ἤθελον χαρῆ, καὶ μακρὰν τῆς Ἑλλάδος νὰ βλέπω τὴν Ἑλλάδα εὐδαιμονοῦσαν. Ζητῶ τὴν κατάθεσιν.

§21ΚΑΦΕΝΤΖΟΓΛΟΥΣ. Νὰ ἐξαλειφθοῦν αὐτὰ ἀπὸ τὴν στενογραφίαν ὁλοτελῶς.

§22ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὴ ἡ συζήτησις, Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ παύσῃ.

§23ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι! ὅταν πρὸ 15 ἡμερῶν ἐκ τοῦ βήματος τούτου μὲ πολλὴν τόλμην, μὲ πολὺ θάῤῥος ἀπήγγειλα εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰς ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι σήμερον ἐκτίθενται, πολλοὶ ἢ μάλιστα ὅλοι ἐγελάσατε. Μὲ ἐφέρατε εἰς τὴν ἀνάγκην, Κύριοι, νὰ εἴπω, ὅτι ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην τῶν λόγων μου ἀπέναντι τῆς Συνελεύσεως καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Δυστυχῶς οἱ πάντες σήμερον ἐπείσθημεν, ὅτι ἐνέργειαι τοιαῦται, ὁποῖαι τότε ἀνηγγέλθησαν, ἐνηργοῦντο, ἐνεργοῦνται, καὶ θὰ ἐνεργοῦνται. Κύριοι, δὲν φοβοῦμαι οὔτε τοὺς ὀπαδοὺς, οὔτε τοὺς φίλους τοῦ Ὄθωνος· δὲν ὑπάρχουν ἐν Ἑλλάδι καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν· διότι ἡγεμὼν τοιοῦτος, ὡς ὁ Ὄθων, εἰς οἱονδήποτε ἔθνος καὶ ἂν βασιλεύσῃ, ὄχι 30, ἀλλὰ καὶ 100 χρόνους, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀφήσῃ ὀπαδούς· λοιπὸν τοὺς ἀληθεῖς φίλους τοῦ Ὄθωνος δὲν τοὺς φοβοῦμαι. Κύριοι, ὅταν πρόκηται νὰ ἐξηγήσωμεν τὴν κατάστασίν μας, νὰ ἔλθωμεν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα οἱ πάντες ὀφείλουν νὰ σεβασθοῦν, ἡ Εὐρώπη ὁλόκληρος, αἱ Δυνάμεις ὅλαι, δὲν πρέπει νὰ κρύψωμεν τίποτε. Δὲν φοβοῦμαι λοιπὸν τοὺς ἐν Ἑλλάδι ὀπαδοὺς τοῦ Ὄθωνος· φοβοῦμαι, λέγω, Κύριοι, συγχωρήσατέ μοι τὴν τόλμην, τοὐλάχιστον αὐτὴ ἡ εὐθύνη ἂς ἐπιβαρύνῃ ἐμὲ μόνον, τοὺς ἐχθροὺς τῆς Ἑλλάδος· οἱ ἐχθροὶ τῆς Ἑλλάδος, ἡ ξένη διπλωματία εἶναι ἐκείνη, ἥτις ἐνεργεῖ, ὅπως ἐπανέλθῃ ὁ Ὄθων. Δὲν ἐννοῶ ὅλην τὴν διπλωματίαν· εἶναι μία πολιτικὴ, ἥτις ἐπολέμησε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὰς κρισιμωτέρας περιστάσεις· ἡ πολιτικὴ ἐκείνη, ἴσω, ἴσως ἐνεργεῖ καὶ σήμερον, ὅπως ἀνατρέψῃ τὴν Ἑλλάδα! Καὶ νομίζετε, Κύριοι, πῶς θὰ εὑρεθῇ ἐν Ἑλλάδι κόμμα νὰ λάβῃ τὴν τόλμην, τὴν αὐθάδειαν, οὕτως εἰπεῖν, νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι θέλω νὰ ἐπανέλθῃ ἡ Βαβαρικὴ δυναστεία ἐν Ἑλλάδι; Ὄχι! Ὑπάρχει ἡ πολιτικὴ ἐκείνη, ἥτις ἀείποτε ἐπολέμησε τὴν Ἑλλάδα, ἥτις ἔχει τὴν ἐπιτηδειότητα νὰ προσελκύῃ εἰς ἑαυτὴν πάντα δυσηρεστημένον ἀπὸ τὴν παροῦσαν κατάστασιν τῶν πραγμάτων. Καὶ τί τῷ λέγει; «Ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ εἶναι Κυβέρνησις κακὴ καὶ ὀλεθρία, σὲ συντρέχω νὰ τὴν ἀνατρέψῃς.» Ἔρχεται ἕνας ἄλλος δυσηρεστημένος ἀπὸ τὴν μεταβολὴν αὐτήν· τὸν προσελκύει πάλιν καὶ τῷ λέγει· «ἡ Κυβέρνησις ἡ συσταθεῖσα χθὲς εἶναι ἐλεεινὴ, τί μέσα θέλεις νὰ τὴν ἀνατρέψῃς;» Αὐτὴ εἶναι, ὅσον ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω, Κύριοι, ἡ τακτικὴ καὶ ἡ ἐπιτηδειότης τῆς πολιτικῆς αὐτῆς, ἥτις ὡς ἦτο φυσικὸν καὶ ἑπόμενον, διότι ἄνθρωποι εἴμεθα, δὲν εἴμεθα Ἄγγελοι, ἔχομεν καὶ τὰς ἀνάγκας καὶ τὰ ἐλαττώματά μας, παρασυρόμεθα καὶ χωρὶς νὰ τὸ ἐννοοῦμεν καὶ χωρὶς νὰ τὸ θέλωμεν, καὶ συντρέχομεν οὕτω εἰς τὴν καταστροφὴν τῆς Πατρίδος. (Θόρυβος) Ἐξηγοῦμαι καθαρά. Ἤμην, Κύριοι, καὶ ἐγὼ εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ὤφειλον νὰ εἶμαι· ἅμα, Κύριοι, ἐπῆλθεν ἡ ἔνδοξος ἡμέρα τῆς 10 8βρίου, ὡρκίσθην εἰς τὴν συνείδησιν καὶ εἰς τὴν πατρίδα μου, ὅτι θέλω εἶμαι ὑπὲρ οἱασδήποτε Κυβερνήσεως, ἥτις θέλει ἀποῤῥεύσει ἀπὸ τὸν λαόν· καὶ τότε, ὅτε ἐννοεῖτε σεῖς, Κύριε Ῥοῦφε, ἤμην κατὰ πάσης ἐνεργείας (θόρυβος). Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχή μου καὶ τὴν ἐκθέτω δημοσίᾳ. Καὶ τότε, Κύριοι, ἤμην κατὰ πάσης βιαίας ἀνατροπῆς τῆς Κυβερνήσεως, καὶ σήμερον θέλω χύσει τὸ αἷμά μου. Αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ὀφείλω ὡς Ἕλλην νὰ ἀκολουθήσω. Πιθανὸν ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις νὰ ὑπέπεσεν εἰς λάθη ἀσυγχώρητα, πιθανὸν καὶ ἡ σημερινὴ, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ τὴν ῥίψωμεν διὰ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Δὲν θέλω νὰ μᾶς σπρώχνουν, τὸ λέγω καὶ πάλιν, οἱ ἐχθροί μας, νὰ ὠφελῶνται ἀπὸ τὸν ἐρεθισμόν μας εἰς τὴν καταστροφὴν τῆς Πατρίδος· καὶ ἠξεύρετε, Κύριοι, ὅταν καθ’ ἑκάστην, κατὰ μῆνα ἀνατρέπωμεν καὶ οἰκοδομοῦμεν Κυβέρνησιν, ποῦ θὰ μᾶς φέρουν; θὰ μᾶς φέρουν εἰς τὴν ἀναρχίαν. Καὶ αὐτὰ μᾶς γράφουν ἀπὸ τὰς Ἐπαρχίας, θέλομεν τάξιν καὶ Κυβέρνησιν ἰσχυρὰν καὶ μόνιμον. Ἡ Ἐθνοσυνέλευσις καὶ ἡ πρωτεύουσα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐνισχύσουν τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἐνισχύεται ἡ Κυβέρνησις ὅταν ὅλοι μας τὴν ὑποστηρίξωμεν. Ὅταν οἱ ξένοι μᾶς ἴδωσιν ὁμονοοῦντας, καὶ διὰ τοῦτο καὶ προχθὲς ἐδέχθην τὴν φωνὴν μερικῶν, τὴν ὁποίαν ἐξετίμησα ὡς λίαν πατριωτικήν, εἶπα, μετὰ τῶν φίλων μου ὡς ἄτομον ἐπολεμήθην, καὶ ἴσα ἴσα ἐπολεμήθην, Κ. Ῥοῦφε, διότι εἶχον ἐκτεθῆ περισσότερον σοῦ, ἂν καὶ εἶσαι υἱὸς Κυβερνήτου. Ὅταν ἤκουσα τὴν φωνὴν αὐτήν.

§24Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ τὸν ἀνακαλέσητε εἰς τὴν τάξιν.

§25ΔΑΓΡΕΣ. Ὅταν ἤκουσα ἐδῶ τὴν φωνὴν, νὰ παύσωμεν τὰς ἔριδας περὶ Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργείου σκεπτόμενοι, εἶπεν ὅτι εἶναι ἔλλειψις καθήκοντος πρὸς τὴν Πατρίδα, ἂν δὲ συνενωθῶμεν εἰ δυνατὸν ὁλόκληρος ἡ Συνέλευσις νὰ κάμωμεν μίαν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ σώσωμεν τὴν Πατρίδα κινδυνεύουσαν. Βέβαια, καὶ ὅταν εἶπον ταῦτα καὶ ὅταν ἀνθιστάμην τὴν ἐννάτην Φεβρουαρίου μὲ κίνδυνον τῆς ζωῆς μου, εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου οὐχὶ τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως Βούλγαρη, οὐδὲ τὴν ὑποστήριξιν τῆς Κυβερνήσεως τῆς σημερινῆς, ἀλλ’ εἶχον ὑπ’ ὄψιν τὰς ξενικὰς ῥαδιουργίας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔπαυσαν, οὐδὲ παύουν, οὐδὲ θέλουν παύσει. Πῶς πρέπει νὰ πολεμήσωμεν αὐτάς; διὰ τῆς ὁμονοίας, διὰ τῆς ὁμογνωμοσύνης, διὰ τῆς ἀληθοῦς αὐταπαρνήσεως· πρέπει νὰ καταστήσωμεν προσεκτικοὺς τοὺς ἁπανταχοῦ Ἕλληνας, πρέπει νὰ προσέξωμεν οἱ πάντες διὰ νὰ μὴ ἐμπέσωμεν εἰς τὰς παγίδας τῆς πολιτικῆς ἐκείνης, ἥτις θεωρεῖ ἑαυτὴν προσβαλλομένην ἐν Ἑλλάδι, ἥτις θέλει πρὸς ἱκανοποίησίν της τὴν ἀνατροπὴν ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος. Λοιπόν, Κύριοι, πρὶν ἢ ἔλθῃ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας περὶ τῶν ἐνεργουμένων, σᾶς παρακαλῶ νὰ συγχωρήσητε νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἐξετάσῃ καὶ πληροφορηθῇ ἀκριβῶς, νὰ ἔλθῃ δημοσίως μετὰ θάῤῥους καὶ γενναιότητος νὰ ἐκθέσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐκ ποίας δυνάμεως, ἢ ἐκ ποίων προσώπων δυνάμεως προέρχονται αἱ ἐνέργειαι αὐταὶ, διὰ νὰ μάθῃ καὶ ἡ Εὐρώπη σύμπασα ὅτι ἡ Ἑλλὰς πολεμεῖται· Κύριοι, θέλουν νὰ μᾶς παραστήσουν εἰς τὴν Εὐρώπην ὅτι εἴμεθα ἀνίκανοι νὰ κυβερνηθῶμεν μόνοι μας. Πρέπει νὰ μάθῃ ἡ Εὐρώπη, ὅτι ὑπάρχει δύναμις Εὐρωπαϊκὴ, ἥτις δι’ ὅλων τῶν μέσων πολεμεῖ τὴν Ἑλλάδα, πρέπει νὰ μάθῃ ὅτι μόνοι μας ἕως οὗ ὠκονομούσαμεν καὶ ἄνευ ῥαδιουργίας ἐδιοικήθημεν μόνοι μας, ἐτηρήθη ἡ τάξις πληρέστατα, ἀγγελικώτατα ἠμπορῶ νὰ εἴπω. Ἀπὸ σήμερον ἀρχίζουν αἱ ταραχαὶ, διότι ξένη πολιτικὴ ζητεῖ νὰ μᾶς διαφθείρῃ καὶ διότι μᾶς ἐρεθίζει, εἶναι δὲ ἐκείνη, ἥτις ἀντιπράττει εἰς τὴν παροῦσαν κατάστασιν τῶν πραγμάτων. Καθόσον δὲ ἀφορᾶ τὸ ζήτημα τοῦ Κ. Βαλτινοῦ, συμφωνῶ μετὰ τοῦ Κ. Ζαΐμη· δὲν θέλω ποτὲ, οὔτε κἂν νὰ δημοσιευθῇ τοιοῦτον ψήφισμα, τοὐλάχιστον ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, διότι τὸ τοιοῦτον βεβαίως θὰ δώσῃ νὰ ὑποθέσουν ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι ἐκ συστήματος ἐνεργοῦντες ὑπὲρ τοῦ Ὄθωνος· καὶ ἐπειδὴ τοιοῦτοι δὲν ὑπάρχουν, καὶ ἂν ἦναι καὶ ἀληθὲς, τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιον, σᾶς τὸ βεβαιῶ ὅτι ἄνθρωποι Ἕλληνες ἐπῆραν χρήματα Βαυαρικὰ, τὸ βέβαιον ὅμως εἶναι ὅτι τὰ ἐπῆραν χωρὶς νὰ χρησιμεύουν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι διὰ τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν τὰ ἐπῆραν, διὰ τοῦτο δὲν βλέπω τὴν ἀνάγκην τοῦ ψηφίσματος.

§26ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις, ἀρκετὰ ἐλέχθησαν.

§27ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Νὰ σταλῇ ἀντίγραφον τῶν πρακτικῶν εἰς τὸ Κυβερνεῖον.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν παραδέχηται τὴν πρότασιν τοῦ νὰ σταλῇ εἰς τὸ Κυβερνεῖον ἀντίγραφον τῶν πρακτικῶν. Εἶναι μία πρότασις. Δευτέρα πρότασις εἶναι, νὰ προσκληθῇ ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἔλθῃ νὰ δώσῃ πληροφορίας.

§29ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ μὴ δημοσιευθοῦν αὐτὰ τὰ πρακτικὰ παντάπασιν.

§30ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πολεμῶ τὴν πρότασιν τοῦ νὰ ἔλθῃ ἐδῶ τὸ Ὑπουργεῖον· τὰ Ὑπουργεῖα προσκαλοῦνται ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ὅταν πρόκηται νὰ ἐπιτιμηθῇ ἢ ἐγκριθῇ ἡ διαγωγή των· ὅταν πρόκηται νὰ τοὺς ἐπανορθώσωμεν μίαν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν καὶ αὐτοὶ ἔχουν, δηλ. ὅταν ἡ Συνέλευσις καὶ τὸ Ἔθνος θέλουν νὰ μὴ ὀπισθοδρομήσῃ ἐνώπιον πάσης δυσκολίας, ὥστε ἡ Ἐπανάστασις νὰ ζήσῃ· δὲν εἶναι ἑπομένως ἀνάγκη νὰ ἔλθουν οἱ Ὑπουργοί. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἀντὶ νὰ χάνωμεν τὸν καιρόν μας ἀσκόπως καὶ ματαίως, νὰ στείλωμεν τὰ πρακτικὰ μὲ αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν, ὅτι ἡ Συνέλευσις εἶναι διατεθειμένη νὰ τοὺς δώσῃ πᾶσαν συνδρομὴν, ἀρκεῖ νὰ ἐπιταχύνῃ εἰς τὸ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπὸν τῆς Ἐπαναστάσεως.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παραδέχεται νὰ σταλοῦν τὰ πρακτικά;

§32ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι.)

§33ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Ἐπανερχόμεθα, Κύριοι, εἰς τὸ περὶ τῶν Σωματείων ζήτημα. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι σπουδαιότατον, καὶ ἐξ αὐτοῦ, μὴ καλῶς διεξαγομένου, ἐνδέχεται νὰ διαταραχθῇ, ἔστω καὶ ἐπὶ μικρὸν, ἡ πλήρης ἁρμονία, ἥτις εὐτυχῶς ὑφίσταται μεταξὺ πάντων τῶν τέκνων μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς μητρὸς, τῆς Ἑλλάδος. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ζητήματος τούτου ὑπομονὴν καὶ ἀπάθειαν καὶ συναίσθησιν τῆς ἰδιότητος, ὑφ’ ἣν παριστάμεθα ἐνταῦθα, καὶ μάλιστα κατὰ τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Ἐκ προοιμίων ἡ γνώμη μου εἶναι ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τῶν πληρεξουσίων τῶν μεταναστατῶν, ἀλλὰ περιοριζομένου ἀφ’ ἑνὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐξ ἑκάστου Σωματείου πληρεξουσίων, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐκτεινομένου τοῦ δικαιώματος τοῦ πέμπειν πληρεξουσίους καὶ εἰς ἄλλους μεταναστάτας, παρὰ τοὺς μνημονευομένους εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Μήλησι. Ἐν πρώτοις παρατηρῶ, ὅτι πρόκειται οὐχὶ περὶ προσώπων, ἀλλὰ περὶ μιᾶς ἰδέας, στενῶς συνδεδεμένης μὲ τὸ ἐνεστὼς καὶ τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος. Δὲν πρόκειται, κατ’ ἐμὲ, περὶ προνομίων, καὶ κακῶς τὰ ἐπεκαλέσθησάν τινες, καὶ ἄλλοι τὰ ἀπέκρουσαν, λαλήσαντες κατὰ τῶν ἀξιώσεων τῶν μεταναστατῶν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπῆρχον, δὲν ἤθελον ἰσχύει ἐνώπιον τῆς παντοδυναμίας τῆς Ἐθν. Συνελεύσεως. Ὅ,τι ἔπραξαν αἱ προηγούμεναι Συνελεύσεις, τὸ ἔπραξαν οὐχὶ χαριζόμεναι εἰς ὡρισμένα πρόσωπα, ἀλλὰ διότι τὸ ἔθνος ἐθεώρησεν, ὅτι τοῦτο ἔπρεπε νὰ γείνῃ χάριν τοῦ καλῶς ἐννοουμένου συμφέροντος τῆς πατρίδος· ἑπομένως ὅ,τι καὶ ἂν πράξωμεν καὶ ἡμεῖς, ἂν παραδεχθῶμεν τοὺς μεταναστάτας, ὅπως τὸ εὔχομαι, θέλομεν τὸ πράξει χάριν τοῦ ἀληθοῦς συμφέροντος τῆς Ἑλλάδος. Δὲν πρόκειται περὶ διανομῆς λαφύρων, ἢ ἀπονομῆς τιμῶν εἰς ὡρισμένα πρόσωπα, καὶ ἐκ τούτου νὰ γεννηθῶσιν ἀντιζηλίαι. Ἀφίνω, ὅτι καὶ αἱ φυσικαὶ μεταξὺ προσώπων ἀντιζηλίαι δὲν ἔχουσιν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι πᾶς τις ἐξ ἡμῶν δύναται νὰ ἔχῃ ἀνταγωνιστὰς καὶ πολεμίους ἀλλ’ αὐτοὺς ἀπαντᾷ ἀδιαφόρως εἰς ὅλας τὰς τάξεις τῶν πολιτῶν τῆς Ἑλλάδος, καὶ τῶν ἐντὸς καὶ τῶν ἐκτός. Δὲν πρόκειται, λέγω, περὶ προνομίου, διότι ἂν ἡ αἴτησις τῶν μεταναστατῶν λογισθῇ ὡς προνόμιον, τότε καὶ αἱ Ἐπαρχίαι τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος δύνανται νὰ ἐπικαλεσθῶσιν ἀνάλογα προνόμια, χορηγηθέντα εἰς αὐτοὺς οὐχὶ μόνον κατὰ τὴν ἐπανάστασιν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν Γʹ. Σεπτεμβρίου· οὕτω π. χ. ἡ νῦν ἐπαρχία τῆς Οἰτύλου διῃρεῖτο ἄλλοτε εἰς 5 ἐπαρχίας, καὶ ἐκ τῶν πέντε τούτων μικρῶν ἐπαρχιῶν, νῦν ἁπλῶν δήμων, ἐστάλησαν χωριστοὶ πληρεξούσιοι εἰς τὴν Συνέλευσιν τῆς 3 7βρίου· τὸ αὐτὸ ὑπῆρχε καὶ ὡς πρὸς τὴν νῦν ἐπαρχίαν τῆς Μεσσήνης καὶ ὡς πρὸς ἄλλας ἐπαρχίας τῆς Πελοποννήσου καὶ τῆς Ῥούμελης, ἀλλὰ κατόπιν ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ συγχωνευθῶσιν αἱ πολλαὶ μικραὶ ἐπαρχίαι εἰς μίαν. Δὲν πρέπει ὡσαύτως νὰ θεωρήσωμεν τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν θυσιῶν καὶ τῶν ἀγώνων, ὡς ὁ πρῶτος λαλήσας ἔκαμε λόγον, διότι οἱ ἀγῶνες ἦσαν κοινοί. Ἐν πρώτοις, Κύριοι, προτάττεται τὸ ζήτημα, ἂν δύναται ἡ Συνέλευσις νὰ προβῇ εἰς τὴν παραδοχὴν πληρεξουσίων ἐκ μέρους τῶν μεταναστατῶν, καὶ εἰς τοῦτο λαμβάνω ἀφορμὴν ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ προαγορεύσαντος ἐντίμου πληρεξουσίου τῆς Τριπόλεως. Ὅλοι πιστεύω συμφωνεῖτε, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἔχει πλήρη κυριαρχίαν, καὶ δὲν περιορίζεται ἡ ἐξουσία αὐτῆς οὔτε ἀπὸ τὸ περὶ ἐκλογῆς πληρεξουσίων ψήφισμα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, οὔτε ἀπὸ τὰ ψηφίσματα καὶ τὰς πράξεις τῶν ἄλλων Συνελεύσεων, ἑπομένως δὲν περιορίζεται οὔτε ἀπὸ τὸ ψήφισμα τῆς ἐν Ἀθήναις Βʹ. Συνελεύσεως περὶ συνοικισμοῦ τῶν μεταναστῶν. Τὸ ζήτημα λοιπὸν καταλήγει εἰς τοῦτο· συμφέρει εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὑπάρχει πολιτικὴ ἀνάγκη ὠφελοῦσα ἠθικῶς τὴν Ἑλλάδα, νὰ παραδεχθῶμεν πληρεξουσίους ἐκ μέρους τῶν μεταναστῶν, ναὶ, ἢ ὄχι; Εἰς τοῦτο πρέπει νὰ περιορισθῶσιν ὅλαι αἱ σκέψεις μας, χωρὶς νὰ δεσμευθῶμεν εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος ἐκ τῶν προηγουμένων. Πρὸς εὐχερεστέραν λύσιν τοῦ ζητήματος πρέπει ν’ ἀνατρέξωμεν εἰς τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν παραδοχὴν τῶν τοιούτων πληρεξουσίων εἰς τὰς προηγουμένας Συνελεύσεις. Οἱ λόγοι οὗτοι εἶναι δύω· πρῶτος λόγος, ὅτι κατὰ τὰς πρώτας Συνελεύσεις συνῆλθον οἱ πληρεξούσιοι διὰ νὰ φροντίσωσιν ὄχι μόνον περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς τότε ὅλως ἀβεβαίας τάξεως τῶν πραγμάτων τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ βεβαιώσωσι τὰς ἐκδουλεύσεις καὶ τὰς θυσίας τὰς χρηματικὰς, τὰς γενομένας ὑπὸ τῶν διαφόρων τάξεων τῶν ἀγωνιστῶν· μεταξὺ τούτων δὲ ὑπῆρχον καὶ τὰ στρατιωτικὰ σωματεῖα τῶν ἔξω μερῶν, τὰ ὁποῖα εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἐμφανισθῶσι καὶ βεβαιώσωσι τὰ δικαιώματά των, καὶ σᾶς ὑπομιμνήσκω τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν τριῶν Ναυτικῶν Νήσων, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον τοὺς λογαριασμούς των εἰς τὰς Συνελεύσεις καὶ ἐζήτησαν τὴν βεβαίωσιν καὶ ἀναγνώρισιν αὐτῶν. Ὁ πρῶτος οὗτος λόγος ἴσχυε πληρέστατα καὶ κατὰ τὴν ἐν Ἄργει Δ. Ἐθνικὴν Συνέλευσιν, τῆς ὁποίας ὅμως τὰ ἔργα, ὡς γνωρίζετε, διεκόπησαν διὰ νὰ ἐπαναληφθῶσι κατόπιν, κατὰ τὴν ἐν Ναυπλίᾳ καὶ τὴν ἐν Προνοίᾳ Συνέλευσιν, ἀλλὰ δὲν ἐπεραιώθησαν· ὁ αὐτὸς λόγος ἴσχυε καὶ κατὰ τὴν Συνέλευσιν τῆς Γʹ. Σεπτεμβρίου. Μετὰ δὲ ταῦτα ἐλήφθη τις πρόνοια περί τινων ἀγωνιστῶν, καὶ ἐξεδόθησαν ἰδίως γραμμάτια Κρητικὰ, ἴσως δὲ ἐγένετο καὶ κατάχρησις εἰς τὴν ἔκδοσιν καὶ διάθεσιν αὐτῶν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται τὴν σήμερον μόνον ὑπὲρ τῶν ἐπαναστατῶν Κρητῶν, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ πολλῶν ἄλλων ἐκ τῶν ἐκτὸς ἀγωνιστῶν. Ἐνθυμοῦμαι, Κύριοι, ἐπειδὴ εἶμαι Σπετσιώτης καὶ εἶχον ἀφορμὴν νὰ λάβω γνῶσιν περὶ τῶν ἀτυχῶν Κασσίων, ὅτι καὶ οὗτοι εἶχον Πληρεξουσίους εἰς τὴν Αʹ. ἐν Ἀθήναις Συνέλευσιν. Τὰ πρῶτα πλοῖα, τὰ ὁποῖα κατεστράφησαν καὶ ἐγένοντο ὁλοκαύτωμα εἰς τὸν βωμὸν τῆς πατρίδος, ἦσαν τὰ τῶν Κασσίων, καὶ μολαταῦτα οὗτοι οὐδέποτε ἔλαβον λεπτόν. Ζῇ ἔτι ὑπέργηρος ὁ Γρηγοριάδης, ὅστις ἦτο ὁ Ναύαρχος τῶν Κασίων, περὶ τῶν ἐκδουλεύσεων τῶν ὁποίων ἐπικαλοῦμαι τὴν ἱστορίαν τὴν γραπτήν· οὗτος, Κύριοι, εἶχε λάβει βαθμὸν ὑποπλοιάρχου τιμητικόν· ἔφριξα δὲ ὅταν τὸν εἶδον ἐσχάτως εἰς ἄπορον κατάστασιν· ἔχασε τὰ πλοῖα του καὶ δὲν ἔλαβεν οὐδ’ ὀβολόν. Τὸ μικρὸν τοῦτο παράδειγμα ἀρκεῖ πρὸς ἀπόδειξιν, ὅτι δὲν ἐξέλιπεν οὔτε τὴν σήμερον ὁ λόγος τῶν ἀγώνων καὶ θυσιῶν. Δεύτερος λόγος εἶναι, ὁ τοῦ ἱεροῦ συνδέσμου τῶν ὅλων Ἑλλήνων. Κακῇ μοίρᾳ περιωρίσθη ἡ ἀνάκτησις τῆς ἐλευθερίας εἴς τινας ἐπαρχίας, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θεωρεῖται λελυμένον τὸ Ἑλληνικὸν ζήτημα θεωρητικῶς, καὶ συνταυτίζεται ἡ ὕπαρξις τῆς Ἑλλάδος ὡς πολιτικοῦ Κράτους μὲ τὰς εὐχάς μας ὑπὲρ τῶν ὅλων Ἑλλήνων. Αἱ εὐχαὶ αὗται ὑπαγορεύουν εἰς τοὺς νοημονεστέρους πολίτας τὸ χρέος τοῦ νὰ διατηρῶσιν ἀδιάῤῥηκτον τὸν ἐθνικὸν δεσμόν, μεθ’ οὗ πρέπει νὰ συμβαδίζῃ καὶ ἡ πολιτικὴ ἡμῶν τὴν σήμερον, διότι ἀνεπτύχθημεν ἔτι μᾶλλον πολιτικῶς, καὶ τὸ μέλλον φαίνεται πόῤῥωθεν πολὺ καθαρώτερον ὁποῖον πρέπει νὰ ᾖναι. Ὁ δεύτερος λοιπὸν λόγος ἐπίσης ὑφίσταται καὶ εἶναι νῦν ἀκμαιότερος· καὶ προκειμένου περὶ τοιαύτης ἰδέας, θεωρῶ μὴ ἀναγκαίαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περαιτέρω αὐτῆς ἀνάπτυξιν. Χάριν λοιπὸν τῶν δύω τούτων λόγων πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν αἴτησιν τῶν μεταναστατῶν Ἑλλήνων. Συνελθόντες ἐνταῦθα ὡς Πληρεξούσιοι τοῦ Ἔθνους, καὶ λαλοῦντες ἀπὸ τοῦ βήματος, ἢ δίδοντες τὴν ψῆφόν μας ἀπὸ τῶν ἑδρῶν μας δὲν πρέπει νὰ λαλῶμεν καὶ νὰ ἀποφασίζωμεν ὡς ἰδιῶται, οὔτε ὡς ἀντιπρόσωποι εἰδικῶν ἐπαρχιῶν· δὲν πρέπει νὰ λύσωμεν τοσοῦτον ὑψηλὸν ζήτημα μὲ τὸν πῆχυν τοῦ Σπετσιώτου ἢ Κρανιδιώτου, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ τεθῶμεν εἰς περιωπὴν πολὺ ἀνωτέραν. Αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον μας, καὶ αὐτὸ ἐκπληροῦντες δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς τοπικῆς περιφερείας· καὶ ἀντικρούω τὸν Κ. Πετρινόν, ὅστις ἰσχυρίσθη, ὅτι ὡς ἀντιπρόσωποι λογίζονται μόνον οἱ πεμπόμενοι ἀπὸ τοπικὰς περιφερείας. Τῳόντι ἡ ἱστορία διδάσκει, ὅτι εἰς ὅλα τὰ κράτη ὁ συνήθης τύπος τῆς ἀντιπροσωπείας εἶναι ὁ τῆς τοπικῆς περιφερείας, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ὁ μόνος· καὶ χωρὶς νὰ προβῶ εἰς ἀνάλυσιν περὶ τούτου θεωρητικῶν λόγων, διότι δὲν μοὶ δίδεται τώρα καιρὸς, σᾶς ἀναφέρω, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν Ἀγγλίαν, ἥτις εἶναι τὸ παράδειγμα τῶν συνταγματικῶν κρατῶν, βλέπομεν τὰ Πανεπιστήμια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν τοπικὰς περιφερείας, νὰ πέμπωσι πληρεξουσίους, διότι ἐκφράζουσι μίαν ἰδέαν, καὶ κατὰ μίμησιν αὐτῶν παρεδέχθη καὶ ἡ προηγουμένη ἐν Ἀθήναις Συνέλευσις νὰ ἀποστέλλῃ καὶ τὸ Πανεπιστήμιόν μας πληρεξούσιον. Σᾶς ἀναφέρω προσέτι καὶ τὴν γνώμην τοῦ Στουὰρτ Μίλλ, τοῦ διασημοτέρου Ἄγγλου δημοσιογράφου καὶ οἰκονομολόγου τῆς ἐποχῆς μας. Ὁ Κ. Μίλλ, ἐγκρίνων τὴν ἀποστολὴν πληρεξουσίων ἐκ μέρους τῶν Πανεπιστημίων, προβαίνει ἐνδεικνύων, ὅτι διὰ νὰ ἀντιπροσωπεύωνται ὅλα τὰ κοινωνικὰ στοιχεῖα, διὰ νὰ οὐδετεροῦται ὁ ὑλικὸς τρόπος τοῦ σκέπτεσθαι, ὅστις ἐπικρατεῖ πολλάκις ὡς ἐκ τῆς ἀντιπροσωπεύσεως τῶν τοπικῶν περιφερειῶν, ἕνεκα τῶν ὁποίων προστατεύονται τὰ ὑλικὰ συμφέροντα μὲ ὀλιγωρίαν τῶν ἠθικῶν τῆς κοινωνίας συμφερόντων, ὅτι πρέπει νὰ γίνωνται ἀποστολαὶ Βουλευτῶν καὶ παρ’ ἄλλων συλλόγων. Διὰ ταῦτα φρονῶ, ὅτι καὶ τὸ ψήφισμα τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε τὰς προξενικὰς περιφερείας, μακρὰν τοῦ νὰ θεωρῆται, ὅπως παραδόξως ἰσχυρίζονταί τινες, ὡς παράλογον, δικαιολογεῖται κατ’ ἐμὲ πληρέστατα. Ἡ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν καθιέρωσε τὸ ψήφισμα τοῦτο, κανονιζομένη ἀκριβέστερον, κάμνει μεγάλην τιμὴν εἰς τὸν Ἕλληνα, καὶ ἐθεωρήθη παρ’ Εὐρωπαίων ὡς ἀποδεικνύουσα, ὅτι ἡ μεγαλοφυΐα τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων δὲν ἀπεσβέσθη εἰς τοὺς ἀπογόνους αὐτῶν. Τοσοῦτον λαμπρὰ ἐφάνη ἡ ἰδέα τοῦ νὰ πέμψωσι πληρεξουσίους καὶ αἱ Προξενικαί μας περιφέρειαι, ὥστε δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θέλουν τὴν ἀσπασθῆ καὶ ἄλλα ἔθνη καὶ πρώτη ἴσως ἡ Ἀγγλία, καὶ εἶναι μόνον ζήτημα χρόνου. Ἀλλ’ εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχει καί τι εἰδικώτερον, τὸ ὅτι ἔχει πολλὰς ἀποικίας ἐμπορικάς. Ἡ Ἑλλὰς, καὶ ἂν ἐκταθῶσι τὰ ὅριά της, δὲν δύναται νὰ λογισθῇ ὡς μεγάλη δύναμις, παρὰ μόνον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν ἐμπορικήν· ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην καὶ τὴν σήμερον ἀκόμη πολὺ σημαίνει, ἂν καὶ μικρὰ κατὰ τὴν χώραν της. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει τοῦτο ἴδιον, τὸ ὁποῖον οὔτε Ἄγγλοι, οὔτε Γάλλοι ἔχουσιν εἰς τὸν ἴδιον βαθμόν· ἔχομεν συγκεκροτημένας εἰς ξένας χώρας καὶ διατηρουμένας ἐπ’ ἄπειρον ἀξιοσεβάστους ἑλληνικὰς κοινότητας, ὡς ἐν Λιβόρνῳ, ἐν Μασσαλίᾳ, ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ τῆς Εὐρώπης, πλὴν δηλαδὴ τῶν ἐν Τουρκίᾳ Ἑλλήνων. Αἱ κοινότητες αὗται ἔχουν μεγάλην σημασίαν καὶ περιποιοῦν τιμὴν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα ὡς ἐκ τοῦ χαρακτῆρος καὶ τοῦ πλούτου τῶν ἐμπορευομένων ἐν αὐταῖς Ἑλλήνων. Χάριν λοιπὸν τῶν λόγων τούτων ἡ καθιερωθεῖσα διὰ τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου ἰδέα ἦτον εὐτυχὴς, ἀλλὰ δὲν ἀποκλείει καὶ τὴν ἄλλην τὴν πολιτικὴν ἰδέαν. Ἐκείνη ἀφορᾷ τὸ παρὸν τῆς Ἑλλάδος ὑπὸ τὴν ἐμπορικὴν ἔποψιν καὶ μόνον ἐν μέρει συντρέχει εἰς ἐνίσχυσιν τῆς πολιτικῆς ἰδέας, ὥστε μόνη δὲν ἀρκεῖ. Ἡ πολιτικὴ ἰδέα τῆς νοερᾶς ἑνώσεως ἁπάντων τῶν Ἑλλήνων ἀνεφάνη καὶ θέλει ἀναφανῆ εἰς ὅλας τὰς ἐποχὰς μεγάλης συνοχῆς ἢ μεγάλης χαρᾶς, οἵα καὶ ἡ σημερινὴ, ὅτε συνερχόμεθα ἐν ἐθνικῷ Συνεδρίῳ· κατέστη παράδοσις ἑλληνικὴ ἐν τοιαύταις ἐκτάκτοις περιστάσεσι νὰ συγκάθηνται μεθ’ ἡμῶν καὶ μετανάσται, οἵτινες νὰ ἐξεικονίζωσι τοὺς ἀγῶνας τῶν ἔξω Ἑλλήνων. Ὁ θεσμὸς οὗτος, Κύριοι, εἶναι ἀναγκαῖος νὰ διατηρηθῇ, διὰ νὰ δικαιολογῆται ἑκάστοτε μία μεγάλη ἰδέα. Ἀλλὰ, διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῶμεν, ἐνόμισα νὰ προτάξω εἰς τὴν ἰδικήν μου πρότασιν ἄλλους λόγους, δικαιολογοῦντας τὴν παραδοχὴν Πληρεξουσίων ἐκ μέρους τῶν μεταναστατῶν, παρὰ τοὺς περιεχομένους εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Μίλησι. Ἰδοὺ οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους προτείνω εἰς τὴν παραδοχὴν τῆς Συνελεύσεως. «Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ἀποβλέπουσα εἰς τοὺς καταβληθέντας ἄλλοτε στρατιωτικῶς καὶ πολιτικῶς ἀγῶνας ὑπὸ τῶν ἔξω Ἑλλήνων, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν καὶ τοὺς γενομένους ἤδη ἐν Ἑλλάδι συνοικισμοὺς, ψηφίζει τάδε. Ἀναγνωρίζει, ὅτι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ πέμψωσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν ταύτην Πληρεξουσίους ἐκ τῶν ἐν Ἑλλάδι ἐγκατεστημένων, οἱ Ἠπειρῶται, Θεσσαλοὶ, Μακεδόνες, Θρᾳκοβούλγαροι καὶ Βιθύνιοι, Κρῆτες, Σάμιοι, Χῖοι, Ἀσπροποταμῖται, Σουλιῶται, Ἀρτινοὶ, Ἀγραφιῶται, Ἰόνιοι, Ἴωνες, Αἰολεῖς, καὶ Κάσσιοι καὶ Καρπάθιοι, οἱ μὲν Ἠπειρῶται τόσους, οἱ δὲ Θεσσαλοὶ τόσους, κτλ. Διατάσσει νὰ κληρωθῶσιν, ὅπως σταλῶσιν εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς, αἱ γενόμεναι ἤδη ὑπὸ τῶν εἰρημένων μεταναστατῶν ἐκλογαί». Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν παρ’ ἑκάστου Σωματείου σταλησομένων Πληρεξουσίων, ἂς τὸν προσδιορίσῃ ἡ Συνέλευσις· λέγω μόνον ὅτι πρέπει νὰ πανηγυρίσωμεν καὶ ἡμεῖς, ὅπως ἔπραξαν καὶ ἄλλοι ἄλλοτε Πληρεξούσιοι, μίαν ἱερὰν ἰδέαν καὶ οὐχὶ νὰ οἰκονομήσωμεν πρόσωπα.

§34ΚΑΣΤΑΝΑΚΟΣ (ἐκ τῆς θέσεώς του). Ἤμην πρὸ τῆς συζητήσεως ἐναντίος τῶν Σωματείων· γενομένης τῆς συζητήσεως, ἐπείσθην ὅτι δικαιοῦνται τὰ Σωματεῖα νὰ παραδεχθῶσιν ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς, καὶ συνάμα μὲ τὴν παραδοχὴν αὐτῆς τῆς ἰδέας, νὰ κανονίσωμεν ἀνὰ ἕνα μόνον Πληρεξούσιον, διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἀνεφέρατε· δύω ἀπὸ τὴν Ἑπτάνησον, ἕνα ἀπὸ τοὺς Κυπρίους, ἕτερον ἀπὸ τοὺς Κασσίους, κτλ. ἀνὰ ἕνα δηλαδὴ, διὰ τὸν γενικὸν λόγον· τούτου μὴ γενομένου, εἶμαι ἐναντίας γνώμης.

§35ΦΩΝΑΙ ΤΙΝΕΣ. Θὰ ἔχωμεν ἀπὸ τὰ Σωματεῖα καὶ ἀντιπροσώπους εἰς τὰς Βουλάς; (Θόρυβος).

§36ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Μὴ παρασυρώμεθα, Κύριοι, ἀπὸ προσωπικὰς ἀντιζηλίας. Ἡ παραδοχὴ τῆς προκειμένης αἰτήσεως τῶν μεταναστατῶν δὲν συνεπάγεται ἀναγκαίως καὶ τὸ νὰ πέμπωσιν ἀντιπροσώπους εἰς τὰς Βουλάς. Ὁ προορισμὸς τῶν Βουλῶν εἶναι ἄλλος, καὶ κυρίως συνέχεται μὲ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου. Εἰς μικρὰ μάλιστα κράτη, ὅπου σπανίως ἀναφαίνονται ζητήματα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἡ κυριωτέρα φροντὶς τῶν Βουλῶν εἶναι, καὶ τοιαύτη ἔπρεπε νὰ ᾖναι καὶ κατὰ τὴν ἐπὶ τριάκοντα ἔτη βασιλεύσασαν μοναρχίαν, ἡ βεβαίωσις τῆς φορολογικῆς καταστάσεως· ἐπὶ δὲ τῶν φορολογικῶν καὶ ἄλλων παραπλησίων ζητημάτων ἁρμόδιοι μᾶλλον εἶναι οἱ τῶν περιφερειῶν ἀντιπρόσωποι· ἄλλως τε οἱ μετανάσται ἔχουσι καὶ δύνανται νὰ ἔχωσι συνοικισμοὺς, δι’ ὧν νὰ πέμπωσι καὶ αὐτοὶ βουλευτάς. Ἡ σημερινὴ ὅμως θέσις τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἔκτακτος καὶ διαφέρει τῆς κανονικῆς καταστάσεως, εἰς ἣν θὰ ἐπανέλθῃ ἡ Ἑλλάς, ὅταν λάβωμεν τὸν νέον Ἡγεμόνα καὶ ἀρχίσωμεν νὰ κυβερνηθῶμεν πάλιν συνταγματικῶς. Ἔχομεν, Κύριοι, ἐπικείμενον τὴν σήμερον καὶ τὸ μέγα ζήτημα τῆς Ἑπτανήσου καὶ ἑκατὸν ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν χρῄζουσι δημοσίας ἐξηγήσεως. Πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν τὴν θέσιν μας καὶ νὰ μὴ δώσωμεν ἀφορμὴν εἰς τὴν ἐλαχίστην ψύχρανσιν ἢ παρεξήγησιν.

§37ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ἐφωτίσθημεν.

§38ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Δύω λέξεις. Κύριοι, πολλὰ ἐῤῥέθησαν μέχρι τοῦδε ὑπὲρ καὶ κατὰ τῆς παραδοχῆς τῶν Σωματείων· δὲν ἔρχομαι νὰ προσθέσω τι ἐν γένει, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὑπὲρ ἢ κατὰ, ἔρχομαι μόνον μίαν παρατήρησιν νὰ φέρω εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Μαντινείας, τοῦ Κυρίου Πετρινοῦ, ὡς πρὸς τὸ μέρος ἐκεῖνο τοῦ ὅτι οἱ συνοικισμοὶ ἐξ ἰδίας ἀβελτηρίας δὲν κατώρθωσαν μέχρι τοῦδε διὰ νὰ καταστήσωσιν αὐτοὺς τοὺς συνοικισμοὺς τοιούτους.

§39ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἐξ ἀμελείας εἶπα.

§40ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Καλὰ ἐξ ἀμελείας. Κύριοι, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τῶν μεταναστῶν Σαμίων, διότι εἶμαι Σάμιος, καὶ ἐὰν ἦτο δυνατὸν, ἠδυνάμην ἤδη νὰ σᾶς παρουσιάσω πλεῖστα ὅσα ἔγγραφα λαβόντα χώραν μεταξὺ τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀφορῶντα τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ συνοικισμοῦ, ἀλλὰ τίποτε δὲν κατωρθώσαμεν, διότι τὸ πεπτωκὸς σύστημα, τὸ ὁποῖον σύμπασα ἡ Ἑλλὰς κατεδίκασε, καὶ συνεπείᾳ τούτου σήμερον συνεδριάζομεν ἡμεῖς ἐνταῦθα, εἶχε τὴν πρόθεσιν πάντοτε νὰ καταστείλῃ, εἶχε τὴν ἀρχὴν λέγω, Κύριοι, νὰ μὴ συνδράμῃ κᾀνὲν καλὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα· καὶ ἐπειδὴ καὶ οἱ συνοικισμοὶ εἶχον σπουδαίαν σημασίαν, ἐὰν κατηρτίζοντο, διὰ τοῦτο τὸ πεπτωκὸς σύστημα ἔκαμε πᾶν ὅ,τι ἠδυνήθη διὰ νὰ μὴν ἔλθωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Λέγω λοιπὸν δεύτερον, ὅτι τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθησαν, τῆς Συνελεύσεως τῆς τρίτης Σεπτεμβρίου, ὅτι ἀπέκλεισε πλέον τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς μεταναστάτας τῶν ἔξω ἐπαρχιῶν τοῦ νὰ δίδωσι πληρεξούσιον, λέγω, ὅτι τὸ ψήφισμα αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ τοῦτο, τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο ἐγένετο διὰ νὰ δύνανται οἱ συνοικισμοὶ νὰ ἀποκατασταθῶσι, καὶ ἑπομένως νὰ ἀποστέλλουν ἑκάστοτε βουλευτήν. Ἄλλο βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος ἔχει διηνεκῆ ἐνέργειαν, διότι ὁσάκις ὑπάρχει συνταγματικὸν Κράτος, ὑπάρχει καὶ ἡ ἀντιπροσωπεία ἐκείνη διὰ τῶν βουλευτῶν, καὶ ἄλλο πληρεξούσιος, ὁ ὁποῖος ἔρχεται εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἑπομένως, λέγω, ὅτι τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο δὲν ἀφορᾷ τὴν προσωρινὴν θέσιν τῶν πληρεξουσίων· ἀλλὰ καὶ ἂν ἀπέβλεπε, δὲν πρέπει διὰ τοῦτο νὰ κακίσωμεν τὰ Σωματεῖα, δὲν πρέπει νὰ κατατρέχωμεν τὰ Σωματεῖα, ὅτι αὐτὰ ἔκαμον ὥστε νὰ μὴ λάβωσιν ὑπόστασιν οἱ συνοικισμοί των, ἀλλὰ τὸ πεπτωκὸς σύστημα. Φρονῶ λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι τὸ Σῶμα τοῦτο σήμερον δὲν θέλει ποτὲ στερήσει τὰ Σωματεῖα αὐτὰ, ἃς τὰ ὀνομάσω οὕτως, διότι αὐτὴν τὴν ἐπωνυμίαν ἔλαβον, δὲν θέλει στερήσει τὰ Σωματεῖα τοῦ δικαιώματος τούτου, τοῦ νὰ ἔλθωσι καὶ ἐκ τῶν Σωματείων αὐτῶν ἀντιπρόσωποι καὶ παρακαθήσωσι μὲ ἡμᾶς· καθόσον πιστεύω ὅτι τὸ τοιοῦτον δὲν θέλει ἐλαττώσει τὴν τιμὴν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἀπολαμβάνομεν, ἐὰν ἔλθωσιν αὐτοὶ νὰ συμπαρακαθήσουν μὲ ἡμᾶς καὶ σκεφθῶμεν συνάμα μετ’ αὐτῶν καὶ περὶ τοῦ ἐνεστῶτος καὶ ἰδίως περὶ τοῦ μέλλοντος. Πιστεύω, ὅτι τὸ Ἔθνος δὲν θὰ εὑρεθῇ πλέον εἰς τοιαύτην συζήτησιν· διότι καὶ ἐάν ποτε, τὸ ὁποῖον δὲν εὔχομαι, τὸ Ἔθνος ἔλθῃ εἰς Συνέλευσιν, πιστεύω, ὅτι καὶ ἐκεῖνοι, θὰ ἀποτελοῦν μέρος τῆς Ἐπικρατείας καὶ δὲν θὰ εὑρεθῶμεν πλέον εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας αὐτὸ τὸ ζήτημα τῶν Σωματείων.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ἐκθέσω, θεωρῶ ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς Ἰονίους ὑπάρχει ἰδιαίτερον ψήφισμα περὶ αὐτῶν χωριστὰ, τὸ ἀφίνομεν λοιπὸν τελευταῖον.

§42ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὄχι, πρῶτον.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔστω· πρῶτον ἢ τελευταῖον εἶναι ἀδιάφορον. Ἔρχομαι εἰς τὸ περὶ Σωματείων· τὸ ἀντικείμενον τοῦτο διαιρεῖται εἰς διάφορα ζητήματα. Πρῶτον εἶναι ἐν γένει ἡ ἀρχὴ, ἡ ὁποία δὲν θὰ προδικάσῃ τίποτε· δεύτερον ἀντικείμενον θὰ ᾖναι, ὁποῖα Σωματεῖα θὰ ᾖναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουν δικαίωμα νὰ στείλωσι πληρεξουσίους, τρίτον, πόσοι θὰ ᾖναι ἐξ ἑκάστου Σωματείου, τέταρτον ἐὰν θὰ γίνωσι δεκταὶ αἱ ἤδη γενόμεναι ἐκλογαὶ, ὥστε νὰ κληρωθῶσι, ἢ νὰ διαταχθῇ τρόπος ἐκλογῆς. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ πρῶτον ζήτημα τῆς ἀρχῆς τῆς παραδοχῆς τῶν σωματείων· ὑπάρχουν 20, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Λοιπὸν θὰ θέσω τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν προδικάζει τίποτε. Ὅσοι παραδέχονται ὅτι τὰ Σωματεῖα, ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι, ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ στείλωσι πληρεξουσίους εἰς τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν, λέγουσι ναί, ὅσοι δὲ ἔχουσι τὴν ἐναντίαν γνώμην λέγουσιν ὄχι. (Ἐνταῦθα γίνεται ψηφοφορία· ἀναγινωσκομένου δὲ τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ μὴ ὑπαρχούσης ἐναντίας γνώμης, ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη δι’ ἀναστάσεως.) Μετὰ ταῦτα ὡρκίσθη ὁ πληρεξούσιος Μεσσήνης Ἐξηδάκτυλος.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ δεύτερον ζήτημα εἶναι πολὺ περιπεπλεγμένον· πρῶτον θὰ σας ἀναγνώσω ὅλα τὰ Σωματεῖα, θὰ σᾶς ἐκθέσω ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα προκύπτουν. Ὑπάρχουν Σωματεῖα Ἠπειρωτῶν, Θετταλῶν, Μακεδόνων, Θρακοβουλγάρων, Κρητῶν, Σαμίων, Ἀσπροποταμιτῶν, Σουλιωτῶν, Χίων, Ἀρτινῶν, Ἀγράφων, Κασσίων, Κυπρίων, Καρπαθίων, Κυδωνιαίων, Αἰόλεων ὁμοῦ Ἰονίων καὶ Ἐφεσίων, τὸ ὅλον 16. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις, ἡ ὁποία ἀποκλείει ἀπὸ τὴν παραδοχὴν πολλὰ Σωματεῖα, ὅσα ἀπεκλείσθησαν διὰ τοῦ μέσου τοῦ συνοικισμοῦ, καὶ οἱ ὁποῖοι συνοικισμοὶ ἐξέλεξαν πληρεξουσίους. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Πετρινοῦ, ἡ ὁποία παραδέχεται Σωματεῖά τινα, τῶν Ἠπειρωτῶν, τῶν Σαμίων, Χίων, Σουλιωτῶν, Ἀρτινῶν καὶ Κασσίων, καὶ ἐξαιρεῖ ὅσα ἔπεμψαν πληρεξουσίους διὰ συνοικισμῶν· ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Καλλιγᾶ, ἡ ὁποία προσδιορίζει, ὅσα Σωματεῖα ἀντιπροσωπεύθησαν ἐν τῇ Συνελεύσει τῆς 3ης Σεπτεμβρίου ν’ ἀντιπροσωπευθῶσι καὶ ἐν τῇ παρούσῃ διὰ τοῦ αὐτοῦ ἀριθμοῦ πληρεξουσίων, ἀλλ’ ἀφαιρουμένου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν πληρεξουσίων τῶν σχετικῶν Προξενικῶν περιφερειῶν καὶ συνοικισμῶν. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Κατσικαπῆ, ἡ ὁποία λέγει, ἡ Συνέλευσις ν’ ἀναγνωρίσῃ τὸ δικαίωμα τῶν Σωματείων, τὰ ὁποῖα ἀπέστειλαν πληρεξουσίους εἰς ὅλας τὰς παρελθούσας Συνελεύσεις. Ὑπάρχει ἑτέρα τοῦ Κ. Θεοχάρη, ἡ ὁποία προτείνει, ὅτι ἕκαστον Σωματεῖον δικαιοῦται νὰ ἐξαποστείλῃ ἕνα πληρεξούσιον ἐντὸς τῆς δευτέρας ἐν Ἀθήναις Συνελεύσεως ἵνα ἀντιπροσωπεύσῃ αὐτοὺς, ὁρίζει δὲ, ὁποῖα εἶναι ὡς Σωματεῖα, ὅσα δηλ. ἀνεγνωρίσθησαν παρὰ τῶν παρελθουσῶν Συνελεύσεων. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τοῦ Κυρίου Σουλτάνη, Διομήδους Κυριακοῦ καὶ Καραγιαννοπούλου ἀναγνωρίζουσα ὅτι ἔχουσι δικαιώματα νὰ πέμψωσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν ταύτην πληρεξουσίους οἱ Θεσσαλοὶ, Μακεδόνες, Θρακοβούλγαροι καὶ Βυθύνιοι, Κρῆτες, Σάμιοι, Χῖοι, Ἀσπροποταμῖται, Σουλιῶται, Ἀρτινοὶ, Ἀγραφιῶται, Ἴωνες, Ἰόνιοι, Αἰτολεῖς, Κάσσιοι καὶ Καρπάθιοι. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τοῦ Κυρίου Καστανάκου, ὁ ὁποῖος ἔχει πολλὰ Σωματεῖα, ἕνα δι’ ἕκαστον σωματεῖον. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Βαλτινοῦ, ἥτις εἶναι ἡ ἀρχικὴ πρότασις τοῦ Κυρίου Μίληση, ἡ ὁποία ἔλεγεν, ὅτι ἀναγνωρίζει εἰς τὰ Σωματεῖα ἐκεῖνα τὸ δικαίωμα νὰ στείλωσιν ἀντιπροσώπους εἰς τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν, ὅσα ἔπεμψαν ὡσαύτως καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τῆς Γʹ Σεπτεμβρίου. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι διὰ νὰ ἐξέλθωμε, ἀπὸ αὐτὴν τὴν περιπλοκὴν ν’ ἀναφέρωμεν κατ’ ὄνομα κάθε Σωματεῖον.

§45ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ καλλίτερον σύστημα εἶναι, ὅπερ σᾶς εἶπον, τοὐλάχιστον κατ’ ἐμέ. Ὑπάρχουν γνῶμαι ἐναντίαι, θὰ δώσω τὸν λόγον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸν ἐζήτησαν. Ὁ Κύριος Παπαδιαμαντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§47Α. ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, βλέπετε, ὅτι τὸ ἓν συνδέεται μὲ τὸ ἄλλο· ἐὰν Σωματεῖα τινὰ ἐξαιρῶ, τὰ ἐξαιρῶ, διότι θέλω νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι πλέον τοῦ ἑνὸς ἀντιπροσώπου δὲν πρέπει νὰ στείλῃ ἕκαστον Σωματεῖον· λοιπὸν βλέπετε, ὅτι συνδέεται τὸ ἓν μὲ τὸ ἄλλο· διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ δι’ οὐδένα ἄλλον· λέγω π. χ. ὅτι τῶν Θεταλῶν καὶ Μακεδόνων τὰ Σωματεῖα δὲν πρέπει νὰ στείλωσιν ἄλλον Πληρεξούσιον, διότι ἔστειλεν ἑκάτερον ἕνα.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν σᾶς ἐρωτήσω περὶ Μακεδόνων καὶ Θετταλῶν λέγετε ὄχι· ἐγὼ περὶ ἀριθμοῦ δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἐρωτήσω ἀκόμη, παρὰ περὶ εἴδους. «Θέλετε τοὺς Μακεδόνας ἢ Ἠπειρώτας, ναὶ ἢ ὄχι;»

§49ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν, Κύριε Πρόεδρε, ἐρωτήσητε π. χ. διὰ τοὺς Ἠπειρώτας, τότε ἐγὼ δέχομαι, ὅτι πρέπει νὰ στείλουν ἕνα καὶ διὰ τοῦτο θὰ εἴπω «ναὶ»· ἀλλὰ διὰ τοὺς Θετταλοὺς, ἐὰν εἴπωμεν «ναὶ» φοβοῦμαι μὴ εἴπητε, ὅτι εἶναι δεδικασμένον, ὅτι ἐκτὸς ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἔστειλαν, θὰ στείλωσι καὶ ἄλλο· δηλαδὴ, ἂν ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις, ἂν ὁ Θεταλὸς πρέπῃ νὰ στείλῃ Πληρεξούσιον, καὶ εἴπῃ ναὶ, τότε, ἂν παρουσιασθῶ καὶ εἴπω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ στείλῃ ἄλλον, διότι ἔστειλε, θὰ μοῦ εἴπητε ἴσως ὅτι εἶναι πλέον δεδικασμένον.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ Κύριος Παπαδιαμαντόπουλος δὲν ἀντιτείνει εἰς τὸ σύστημα, ἀλλὰ θέλει προηγουμένως νὰ συζητηθῇ, ποῖα ἐκ τῶν σωματείων κατὰ τὴν ἰδέαν του δύνανται νὰ γείνουν δεκτὰ ἢ ὄχι.

§51ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου λέγω, ὅτι ἀναγνοὺς τὰ πρακτικὰ τῶν Ἐθνικῶν Συνελεύσεων εἶδον, ὡς καὶ ὑμεῖς βεβαίως εἴδετε, ὅτι εἰς τὰς Συνελεύσεις αὐτὰς ἐγένοντο δεκτοὶ Πληρεξούσιοι Σωματείων, τοὐτέστιν Ἀποίκων ὁμογενῶν διαφόρων Ἐπαρχιῶν, Ἑλληνικῶν μὲν, ἀλλὰ δούλων δυστυχῶς καὶ τότε καὶ νῦν εἰσέτι· ἐδόθη δὲ τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὰ Σωματεῖα, κατ’ ἐμὲ, διὰ δύω μάλιστα λόγους· καὶ ἐδόθη τὸ δικαίωμα τοῦτο ὡς ἀνεγνωρισμένον, ὡς δικαίωμα κεκτημένον. (θόρυβος). Ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν! ἐνθυμήθητε, ὅτι οἱ μὲν θεωροῦν, ὅτι εἴμεθα πολλὰ ὀλίγοι, καὶ ἐπιθυμοῦν καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσέλθωσιν ἀκόμη καὶ 500 καὶ 1000, ἄλλοι τοὐναντίον λέγουν, ὅτι εἴμεθα παραπολλοὶ καὶ ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ ἐξέλθωμέν τινες· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον καὶ πολλοῦ λόγου ἄξιον. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἀνεγνωρίσθη τὸ δικαίωμα ἰδίας ἀντιπροσωπείας εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας τὰς Ἑλληνικάς· ά) διότι, ὡς καὶ αἱ ἡμέτεραι, κατεστράφησαν καὶ αὐταὶ, ἐλεηλατήθησαν καὶ ἡρωϊκῶς ἠγωνίσθησαν πολλαχοῦ ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας καὶ ἀνεξαρτησίας τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. βʹ) ἐδόθη καὶ ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον, ἵνα τὰ ὀνόματα τῶν Ἑλληνικῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν, ἀκουόμενα ἐντὸς τῶν περιβόλων τῶν Ἐθνικῶν Συνελεύσεων, ὑπενθυμίζωσι τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος, ὅτι μικρὸν τῆς ἐλευθερίας καὶ Κυριαρχίας αὐτοῦ ἀνέκτησε, καὶ τοῦτο ὑπενθυμίζοντα τὰ ὀνόματα αὐτῶν νουθετῶσι καὶ παροτρύνωσι τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος νὰ μὴ καθεύδῃ, μηδὲ νὰ μικρολογῇ, διότι πολὺ τῆς ἐλευθερίας — καὶ Κυριαρχίας αὐτοῦ ἔμεινεν εἰσέτι ν’ ἀνακτηθῇ. Αὐτοὶ οἱ λόγοι, νομίζω, προὐκάλεσαν τὴν ἀναγνώρισιν ἰδίου δικαιώματος, ἰδίας ἀντιπροσωπείας πρὸ τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως τῆς 3 7βρίου· ἐν αὐτῇ δὲ τῇ Συνελεύσει ἐπροτάθη καὶ ἕτερος λόγος ὑπὲρ τοῦ δικαιώματος τῆς ἀντιπροσωπείας τῶν Σωματείων, καὶ ὑπεστηρίχθη δεόντως ὁ ἑξῆς· Σωματεῖόν τι ἀποίκων ἐκ δούλων ἐπαρχιῶν, καίτοι μὴ ἔχον πρότερον τὸ δικαίωμα ἰδίας ἀντιπροσωπείας, ἄξιον ἐθεωρήθη τοιαύτης τότε διὰ τοὺς ὑπὲρ Πατρίδος ἀγῶνας ἑνὸς Πληρεξουσίου, τοῦ Χατζῆ Χρήστου νομίζω, ἢ ἄλλου τινός, τὸν ὁποῖον ἔτυχε νὰ ἐκλέξῃ τὸ Σωματεῖον ἐκεῖνο. Ἀλλὰ πολλοὶ θὰ μὲ εἴπωσιν, ὅτι ἐξέλειπον ἤδη ὅλοι οἱ λόγοι οὗτοι, οἱ προκαλέσαντες τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἰδίας ἀντιπροσωπείας τῶν Σωματείων, ἀφοῦ οἱ μὲν Ἄποικοι ἀγωνισταὶ τοῦ 21 ἐξέλιπον σχεδὸν ἅπαντες, ἡ δὲ προσωρινὴ Κυβέρνησις παρέσχε δικαίωμα ἀντιπροσωπείας καὶ εἰς τοὺς ἐκτὸς τοῦ Κράτους διαμένοντας ὁμογενεῖς, ὧν οἱ πλεῖστοι ἐκ δούλων ἐπαρχιῶν κατάγονται· πολλοὶ δὲ ἐκ δούλων ἐπαρχιῶν καταγόμενοι...

§52ΤΙΝΕΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος· αὐτὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ προκειμένου.

§53ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ καταντήσω εἰς τὸν ἕνα πρέπει νὰ εἴπω καὶ διὰ τὶ οἱ φρονοῦντες, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς εἰς τὸν ἕνα, ὀρθὰ φρονοῦν. Πρέπει, λέγω, νὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἀκέραιον τὸ δικαίωμα εἰς τὰ Σωματεῖα καὶ σήμερον (θόρυβος). Πολλοὶ δυσαρεστοῦνται, θέλουν ἴσως νὰ προβοῦν ἀμέσως, οἱ μὲν, βέβαιοι ὄντες ὅτι θὰ ἐπιτύχωσιν ἐντελῶς τὰ Σωματεῖα, οἱ δὲ, βέβαιοι, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτύχωσι (θόρυβος). Σᾶς βεβαιῶ, κύριοι, ὅτι περισσότερον τῶν 10 λεπτῶν δὲν θὰ ὁμιλήσω καὶ δὲν ἔχετε, ὡς φαίνεται ὑπομονὴν οὐδὲ 3 λεπτῶν τῆς ὥρας. Πρέπει, λέγω, νὰ ἐκθέσω (θόρυβος) τοὺς λόγους· διότι, ἂν ὑποθέσῃ κανείς, ὅτι τὸ δικαίωμα τὸ ἔχουν κεκτημένον, καὶ ἀκέραιον εἰσέτι, ὅπως τὸ εἶχον τὴν 3 Σεπτεμβρίου, ἀδικοῦμεν τότε τὰ Σωματεῖα θέλοντες νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμόν. Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι θέλων νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι δὲν πρέπει σήμερον τὰ Σωματεῖα νὰ παραπονῶνται, ἂν ἐγὼ καὶ ἄλλοι θέλωμεν νὰ περιορίσωμεν τὸ δικαίωμά των εἰς ἕνα ἀντιπρόσωπον, πρέπει νὰ καταδείξω, ὅτι σήμερον λαμβάνουν παρ’ ἡμῶν αὐτὸ τὸ δικαίωμα, ἐνῷ δὲν τὸ εἶχον, ὡς καταργηθὲν ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως τῆς 3 Σεπτεμβρίου. Σήμερον νομίζω ὅτι τὸ Σῶμα τοῦτο δὲν τὸ ἐπηρεάζει ὁ ἀριθμὸς τῶν πληρεξουσίων τῶν Σωματείων. Τὰ Σωματεῖα, ἐὰν ᾖναι κατὰ 2 ἢ 3 περισσότερα, δὲν εἶναι τίποτε (θόρυβος). Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω πάλιν καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε, διότι περισσότερον τῶν 10 λεπτῶν δὲν θὰ ὁμιλήσω. Πολλοὶ ἴσως θὰ εἴπωσιν, ὅτι κατέστη πλέον περιττὴ ἡ παράστασις διότι ἐξέλιπεν ἡ ἀνάγκη τῆς ἰδίας ἀντιπροσωπείας τῶν Σωματείων, καὶ διὰ τοῦτο, ἀφοῦ ἐδέχθημεν τὴν ἀρχὴν, ἀρκετὸν εἶναι ἕκαστον Σωματεῖον νὰ παρασταθῇ ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ δι’ ἑνὸς πληρεξουσίου. Πολλοὶ, λέγω, θ’ ἀντιτάξωσιν, ὅτι οἱ μὲν ἄποικοι ἀγωνισταὶ τῆς μεγάλης ἐπαναστάσεως τοῦ 21 ἐξέλιπον σχεδὸν πάντες, ἡ δὲ προσωρινὴ Κυβέρνησις παρέσχε δικαίωμα ἰδίας ἀντιπροσωπείας καὶ εἰς τοὺς ἐκτὸς τοῦ Κράτους ὁμογενεῖς, τῶν ὁποίων οἱ πλεῖστοι κατάγονται ἐκ δούλων ἐπαρχιῶν, πολλοὶ δὲ ὡς πληρεξούσιοι ἐλευθέρων ἐπαρχιῶν εἰσῆλθον ἤδη καὶ παρακάθηνται καὶ βουλεύονται μεθ’ ἡμῶν, πάντες δὲ σχεδὸν οἱ τῶν Προξενικῶν περιφερειῶν πληρεξούσιοι ἀπὸ κατοίκων τοιούτων δούλων ἐπαρχιῶν ἕλκουσι τὸ γένος. Ἐκτὸς δὲ τούτου ἰσχυρίσθησαν καί τινες τῶν κυρίων πληρεξουσίων, καὶ ἔχουσιν ἴσως πολλοὺς τοὺς συμφωνοῦντας, ὅτι ἡ Συνέλευσις τῆς 3 Σεπτεμβρίου κατήργησε τὸ δικαίωμα· τινὲς, λέγω, ἰσχυρίσθησαν, ὅτι ἡ Συνέλευσις τῆς 3 Σεπτεμβρίου ἀπαγορεύσασα τὴν ἐν τῇ Βουλῇ παράστασιν τῶν μὴ συνῳκισμένων Σωματείων κατέστρεψε τὴν ἀντιπροσωπείαν καὶ τὴν ὕπαρξιν, οὕτως εἰπεῖν, αὐτῶν τῶν Σωματείων. Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα αὐτῶν ἦσαν καὶ λογικὰ καὶ πειστικά· ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς Συνελεύσεως τῆς 3 Σεπτεμβρίου ἐξάγεται, ὅτι ἐν τῇ συνεδριάσει, νομίζω, τῆς 3 Φεβρουαρίου 44, ἀντικείμενον ἐγένετο μακρᾶς συζητήσεως τὸ δικαίωμα τοῦ παρίστασθαι τὰ σωματεῖα δι’ ἰδίων ἀντιπροσώπων εἰς τὰς Ἐθνικὰς Συνελεύσεις καὶ τὰς Βουλὰς, τὸ ὁποῖον, ὡς εἷς πληρεξούσιος τῶν Ἠπειρωτῶν διὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐκείνην, ἐξεφράσθη, εἶχον μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης· ἀπεφάσισε δὲ ἡ Συνέλευσις ἐκείνη μετὰ μακρὰν, ὡς εἶπον, συζήτησιν νὰ μὴν ἔχωσιν εἰς τὸ ἑξῆς τὰ Σωματεῖα τὸ δικαίωμα τοῦ παρίστασθαι πρὶν ἢ συνοικισθῶσι, καὶ οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ ἀποτελέσωσιν ὡρισμένον ἀριθμὸν, τὸ ½, νομίζω, κατὰ προνόμιον καὶ τοῦτο, τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατοίκων τῆς Ἐπαρχίας ἐκείνης τοῦ Κράτους ἥτις ἔχει τὸν ἐλάχιστον ἀριθμόν· κατὰ συνέπειαν δὲ τούτου ἐνομοθετήθησαν τὰ αὐτὰ καὶ περὶ τῆς ἐν τῇ Βουλῇ παραστάσεως τῶν συνῳκισμένων Σωματείων. Σᾶς ἐρωτῶ δὲ, κατωρθώθησαν μέχρι τοῦδε τοιοῦτοι συνοικισμοί; Οὐδόλως. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, ἐπειδὴ δὲν κατωρθώθησαν τοιοῦτοι συνοικισμοὶ, ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς συνοικισμοὺς τοὺς ὑπάρχοντας 2 ἢ 3 νὰ στείλωσιν ἕνα μόνον πληρεξούσιον, ἐνῷ ἂν οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ ἦσαν πλήρεις, ἤθελε δώσει εἰς αὐτοὺς τὸ αὐτὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔδωκεν εἰς τὰς λοιπὰς Ἐπαρχίας ἤτοι νὰ στείλωσι διπλάσιον ἀριθμὸν πληρεξουσίων. Ταῦτα ἔχων ὑπ’ ὄψιν λέγω, ὅτι ἡ μὲν Συνέλευσις τῆς 3 Σεπτεμβρίου κατήργησε τὸ δικαίωμα τῆς ἰδίας παραστάσεως τῶν Σωματείων, ἡ δὲ προσωρινὴ Κυβέρνησις παρέσχε τὸ δικαίωμα καὶ εἰς τοὺς μὴ συμμορφωθέντας μὲ τὰ ἀποφασισμένα τῆς Συνελεύσεως τῆς 3 7βρίου συνοικισμοὺς νὰ στείλωσιν ἕκαστος ἀνὰ ἕνα πληρεξούσιον. Τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως ἐνεκρίναμεν καὶ ἡμεῖς κυρώσαντες τὴν ἐκλογὴν τῆς Νέας Μιζέλας Σύμφωνα λοιπὸν, νομίζω, πρὸς τὰ ἐγκεκριμμένα, θέλομεν ἀποφασίσει, ἂν δώσωμεν ἡμεῖς σήμερον τὸ δικαίωμα καὶ εἰς τοὺς μηκέτι συνοικισθέντας ὁμογενεῖς ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι ἄλλοτε ἀπετέλουν τὰ Σωματεῖα, νὰ στείλωσιν ἀνὰ ἕνα πληρεξούσιον, ὅπως ἔστειλαν καὶ ἐκεῖνοι τῶν ὁμογενῶν ἡμῶν, οἵτινες συνῳκίσθησαν, ἀλλὰ δὲν ἀπετέλεσαν τὸν ἀπαιτούμενον πρὸς παράστασιν ἐν τοῖς ἐθνικοῖς Κοινοβουλίοις ἀριθμὸν τῶν κατοίκων. Αὗται εἶναι αἱ σκέψεις μου, καὶ οὕτω σκεφθεὶς λέγω, ὅτι δὲν δυνάμεθα σήμερον ἐξ ὅσων ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις τῆς 3 7βρίου, καὶ ἐξ ὅσων ἀπεφάσισεν οὐχὶ κατὰ γράμμα, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀποφάσεως ἐκείνης, ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, νὰ δώσωμεν εἰς τὰ Σωματεῖα δικαιώματα νὰ στείλωσιν ἕκαστον πλείονας τοῦ ἑνὸς πληρεξουσίου. Ἀφοῦ δὲ, κατ’ ἐμὲ, δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς ἕκαστον Σωματεῖον νὰ στείλῃ μόνον ἕνα πληρεξούσιον, πρέπει νὰ ἀποκλείσωμεν τὰ Σωματεῖα τὰ συνοικισθέντα, τὰ ὁποῖα ἤδη ἔστειλαν πληρεξουσίους, καὶ τοιαῦτα εἶναι τὰ τῶν Θεσσαλῶν καὶ Μακεδόνων, νομίζω· δηλαδὴ ἂν ἡ Συνέλευσις ἤθελε παραδεχθῇ, ὅτι πρέπει μόνον δι’ ἑνὸς πληρεξουσίου ν’ ἀντιπροσωπεύηται ἐν τῷ Σώματι τούτῳ ἕκαστον Σωματεῖον, ὅτι πρέπει νὰ ἀποκλείσωμεν τότε τοὺς Θεσσαλοὺς καὶ Μακεδόνας. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, Κύριοι, καὶ αἱ σκέψεις μου, διὰ τὰς ὁποίας, ὀρθὰς ἢ ἐσφαλμένας, νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀποκλείσωμεν τὰ δύο Σωματεῖα, καὶ ἕκαστον τῶν λοιπῶν νὰ μὴ δώσῃ πλέον τοῦ ἑνός. Ἐξαιρῶ δὲ τούτων τὸ Σωματεῖον τῶν Κρητῶν διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἂν δὲν σφάλλω, διὰ τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου ἔδωσε τὸ δικαίωμα εἰς δύο συνοικισμοὺς Κρητῶν νὰ στείλωσι πληρεξουσίους· ἂν οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ ἤθελον κάμει χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ, ἤθελον βεβαίως ἀντιπροσωπευθὴ ὑπὸ 2 πληρεξουσίων. Διὰ τὸν λόγον δὲ τοῦτον λέγω, ὅτι οἱ Κρῆτες πρέπει νὰ στείλωσι δύω.

§54ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, παραδεχθείσης τῆς ἀρχῆς τῆς ἀντιπροσωπεύσεως τῶν Σωματείων, ἔρχομαι ἤδη νὰ ἐξετάσω, ποῖα θὰ εἶναι τὰ Σωματεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀποστείλωσι τοὺς ἀντιπροσώπους των εἰς τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν, καὶ, ἀφοῦ εὕρωμεν τοῦτο, ἔπεται τότε φυσικῶς, ὅτι τὸν ἀριθμὸν τὸν γνωρίζομεν, ἀλλ’ ἤδη πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν, θὰ παραδεχθῶμεν τὰ Σωματεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα παρεδέχθησαν αἱ παρελθοῦσαι Συνελεύσεις, ἢ θὰ παραδεχθῶμεν τὰ Σωματεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐδέχθη ἡ Συνέλευσις τῆς 3 7βρίου; ἢ ἀκόμη, ἂν θέλετε, τὰ Σωματεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐν τῇ κυριαρχίᾳ ἡμῶν δυνάμεθα νὰ δημιουργήσωμεν; Διότι ἀπὸ πολλοὺς ἤκουσα Σωματεῖα Κυπρίων, Ἰώνων καὶ καθ’ ἑξῆς· ἂν παραδεχθῶμεν τὴν πρώτην ἀρχὴν, τὰ Σωματεῖα εἶναι ἀνεγνωρισμένα ἀπὸ τὰ Πρακτικὰ τῶν παρελθουσῶν Συνελεύσεων, ἂν παραδεχθῶμεν τὰ τῆς 3 7βρίου, πάλιν καὶ ταῦτα εἶναι εὔκολον νὰ τὰ εὕρωμεν εἰς τὸν κατάλογον τῶν πληρεξουσίων τῆς Συνελεύσεως ἐκείνης. Ἐὰν ἔλθωμεν, Κύριοι, νὰ δημιουργήσωμεν σήμερον Σωματεῖα, νὰ δώσωμεν ἡμεῖς ζωὴν εἰς νέα τοιαῦτα, τότε ἔλθετε νὰ δημιουργήσωμεν, ὅσα θέλομεν, ἡ ἱστορία τῆς ἐπαναστάσεώς μας εἶναι ὁ εὐθαλὴς κῆπος τῆς τοιαύτης ὕλης. Κατὰ τοὺς ἱεροὺς ἀγῶνας, Κύριοι, πλεῖστα ὅσα μέλη τῆς Ἑλλάδος ἦσαν ἕτοιμα καὶ εἶχον ἔφεσιν νὰ πέμψωσιν τοὺς πληρεξουσίους των, ἐκωλύοντο ὅμως ἀπὸ τὰς δεινὰς τοῦ αἱματηροῦ ἐκείνου ἀγῶνος περιστάσεις, ὅθεν, ἂν θέλωμεν, εἰς ἡμᾶς ἐναπόκειται, ἑκατὸν καὶ ἐπέκεινα Σωματεῖα νὰ δημιουργήσωμεν, ἀλλὰ διὰ νὰ δώσωμεν πέρας εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην, πρέπει νὰ θέσωμεν τὸ θέμα οὕτω πως· μόνον τὰ Σωματεῖα, τὰ παρὰ τῆς Συνελεύσεως τῆς 3 7βρίου παραδεχθέντα, θέλομεν παραδεχθῆ, ναὶ ἢ ὄχι; Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν, λέγω, ὅτι πρέπει νὰ θέσωμεν τὸ θέμα τοιουτοτρόπως, ἕνα πληρεξούσιον θὰ πέμψωσιν ἢ περισσοτέρους; Κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, δὲν προδικάζεται τὸ Σωματεῖον τῶν Ἑπτανησίων, περὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ἰδία πρότασις.

§55ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι, Κύριοι, καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ τὴν γνώμην τοῦ προλαλήσαντος· μόνον θ’ ὑποστηρίξω ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν κανονισμὸν καὶ τὰς προτάσεις· τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι πρέπει νὰ προτάξωμεν τὸ ζήτημα τὸ ἀπώτερον, καὶ ὡς τοιοῦτον θεωρῶ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Θεοχάρη, ἐμοῦ, τοῦ Κ. Κατσικαπῆ καὶ Γόντικα. Αὐτὴ ἡ πρότασις εἶναι ἡ ἀπωτέρω· διότι ἡ ἀπωτέρω ἐμπεριέχει ὅτι ἕκαστον Σωματεῖον νὰ δώσῃ ἕνα πληρεξούσιον, ἐξαιρουμένων τῶν Σωματείων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὸν συνοικισμὸν, καὶ ἐκ τοῦ συνοικισμοῦ ἔστειλαν πληρεξούσιον. Καὶ διατί, Κύριοι, ἐδέχθην τὴν ἀρχὴν, ἵνα ἕκαστον Σωματεῖον στείλῃ ἕνα πληρεξούσιον; διότι ὅλοι ἐδῶ, ὅσοι παραδέχονται τὴν ἀρχὴν τοῦ νὰ πέμψωσι πληρεξούσιον τὰ Σωματεῖα, ἐπείσθησαν ἐκ τῶν παραστάσεων, τὰς ὁποίας οἱ ὑποστηρίξαντες τὰ Σωματεῖα ἔκαμνον κατ’ ἰδίαν, καὶ οἵτινες εἶπον, παραδέχθητε τὴν ἀρχὴν, καὶ δὲν μᾶς μέλλει περὶ τοῦ ἀριθμοῦ. Ἤδη γεννᾶται καὶ ὁ ἀριθμὸς, καὶ δὲν πρόκειται πλέον περὶ ἀρχῆς· πρέπει λοιπὸν νὰ σκεφθῶμεν καὶ περὶ ἀριθμῶν, διὰ νὰ μὴ μεταβάλωμεν τὴν ἰσοῤῥοπίαν τῆς πλειονοψηφίας τῆς Συνελεύσεως. Λοιπὸν, Κύριοι, ὑποστηρίζω τὴν γνώμην αὐτὴν, καὶ λέγω ὅτι αὐτὴ ἡ ἀπωτέρω, ὡς ἀποκλείουσα τὰς ἄλλας, θὰ ψηφισθῇ πρὸ πάσης ἄλλης προτάσεως.

§56ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Κύριοι, ἐδέχθημεν τὴν ἀρχὴν τῶν Σωματείων ἐπηρεαζόμενοι ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς Μεγάλης Ἰδέας, ὃ ἐστὶ ἐδώσαμεν νὰ ἀντιπροσωπεύωνται αἱ δοῦλαι Ἐπαρχίαι· αὐτὸ εἶναι διὰ νὰ φαίνηται ὅτι ἡ ἐλευθέρα Ἑλλὰς θέλει νὰ περιλαμβάνωνται εἰς τὴν ἀντιπροσωπείαν αὐτῆς καὶ αἱ Ἐπαρχίαι ἐκεῖναι. Τὸ ζήτημα πόθεν ἐγεννήθη; Ἐκ τοῦ ὅτι τινὲς ἀπὸ τὰς δούλας Ἐπαρχίας συνηγωνίσθησαν μεθ’ ἡμῶν.

§57ΠΟΛΛΟΙ. Ἀνεπτύχθη τὸ ζήτημα.

§58ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Εἰς τὸν ἀγῶνα, Κύριοι, ἐκεῖνον, ὁποῦ εὑρέθησαν. Μὴ στέκεσθε μακρυὰ, ὡσὰν τὰ παιδιὰ ποῦ φωνάζουν! (θόρυβος). Θέλετε λοιπὸν νὰ ἀντιπροσωπευθῇ αὐτὸ τὸ ἠθικὸν πρόσωπον; ἕνας ἀρκεῖ. Ἂν θέλητε νὰ περιποιηθῆτε προσωπικὰς ἀξιώσεις καὶ ἀπαιτήσεις, ἂν θέλητε νὰ κάμητε μπουλούκια, κάμετέ τα. 18 βουλευταὶ ἦταν εἰς τὰς Συνελεύσεις τοῦ ἀγῶνος, καὶ 4 ἦσαν τὰ Σωματεῖα. Θέλετε νὰ πλάσητε πολλά; κάμετέ το, μάλιστα· ἀδελφοὶ εἴμεθα ὅλοι· διὰ τί τῶν Καρπαθίων, καὶ ὄχι τῶν Κυπρίων; διὰ τί τῶν Κυπρίων καὶ ὄχι τῶν Ῥοδίων; καὶ τὰ ἑξῆς; Ὅλοι ἔλαβον μέρος, καὶ ὅλοι πρέπει νὰ ἔλθουν. Ἢ πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἦσαν εἰς τὰς Συνελεύσεις τῆς ἐπαναστάσεως, ἢ πρέπει νὰ ἔλθουν ὅλοι. Τὸ ἓν πρόσωπον εἶναι ἐκεῖνο, ὅπερ ἀντιπροσωπεύει, τὰ πολλὰ εἶναι σκοπὸς πολιτικός.

§59ΚΑΣΤΑΝΑΚΟΣ. Πολλὰ ἐλέχθησαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ περὶ Σωματείων ζήτημα. Φρονῶ λοιπὸν, κατ’ ἐμὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ ἑκάστου ἡ πρότασις, καὶ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν γνώμην της ἡ Συνέλευσις· δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι καὶ διὰ ψηφοδελτίων ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ τὸ πρᾶγμα, εἰς αὐτὰ νὰ ἐκθέτῃ ἕκαστος, ποῖα Σωματεῖα θέλει, καὶ ποῖα ὄχι (θόρυβος).

§61ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, ἤγειρε συζήτησιν σπουδαίαν, ἥτις διαρκεῖ τρεῖς ἤδη ἡμέρας, καὶ, κατ’ ἐμὲ, δὲν βλέπω τίποτε περισσότερον, εἰμὴ ὅτι, ἢ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὰ Σωματεῖα, τὰ ὁποῖα ἀνεγνωρίσθησαν εἰς ἄλλας περιστάσεις, ἢ ἐν γένει ὅλα νὰ στείλωσι πληρεξουσίους. Ὁ προαγορεύσας. Κύριοι, Διομήδης ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου κατέδειξεν ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ν’ ἀναγνωρίσωμεν εἰς τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐν τῇ κυριαρχίᾳ μας, καὶ ἀνάγκη νὰ τὸ μεταδώσωμεν καὶ εἰς αὐτούς. Ἑπομένως ἐλθὼν κατόπιν πρὸς ἀντίκρουσιν ὁ Κύριοσυνάδελφός του Θεοχάρης εἶπεν ἐπίσης, ὅτι πρέπει ν’ ἀναγνωρίσωμεν τὸ δικαίωμα δι’ ἐκεῖνα τὰ Σωματεῖα, τὰ ὁποῖα εἶχον δικαίωμα ν’ ἀποστείλωσι, ὅσους ἀπέστειλον, κατὰ τὸ 1843 εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο μέχρι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπέστειλαν πληρεξουσίους εἰς τὴν Συνέλευσι τοῦ 1843. Προκειμένου νὰ μεταδώσωμεν καλὸν, τὸ ὁποῖον καὶ ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι ἔχομεν, καὶ νὰ μὴ ἀποκλείσωμεν καὶ αὐτοὺς ἀπὸ τὸ δικαίωμα τοῦτο, εἶμαι σύμφωνος ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ἐν γένει τὰ Σωματεῖα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται, 16 ἢ 17 κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ, καὶ ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν πρότασιν ταύτην μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι εἶμαι καὶ ἐγὼ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὸν ἕνα. Διότι, προκειμένου, Κύριοι, νὰ ἀντιπροσωπευθῶσι καὶ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατί νὰ τοὺς ἀποκλείσωμεν; Δὲν βλέπω σπουδαῖον τὸν λόγον. Περαίνων τὸν λόγον μου, λέγω, ὅτι τὸ δικαίωμα πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλα ἐν γένει τὰ Σωματεῖα, μὲ τὴν διαφορὰν, νὰ ἀποκλείσωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπέστειλαν, καὶ περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησε προηγουμένως ὁ Κύριος Παπαδιαμαντόπουλος.

§62ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§63ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Ἐπὶ τοῦ θέματος θὰ εἴπω δύω λέξεις. Τὸ ζήτημα εἶναι μόνον, πόσα Σωματεῖα θὰ παραδεχθῶμεν· κατόπιν ἔρχεται τὸ ζήτημα, πόσους θὰ στείλῃ ἕκαστον Σωματεῖον, ἕνα, ἢ δύω, ἢ πλειοτέρους. Ἔγεινεν ἡ πρότασις, νὰ παραδεχθῶμεν τὰ Σωματεῖα, τὰ ὁποῖα ἀνεγνωρίσθησαν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν τῆς Ιʹ. Σεπτεμβρίου. Νομίζω, ὅτι πολιτικώτερον καὶ δικαιότερον εἶναι νὰ παραδεχθῶμεν τὰ Σωματεῖα, ὅσα ἔγειναν δεκτὰ ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν τοῦ 1843, ἀλλ’ ἐν γένει καὶ ἀπὸ ἄλλας Συνελεύσεις. Ποῖα δὲ εἶναι τὰ Σωματεῖα ταῦτα, τοῦτο ἀποδεικνύεται προχείρως ἀπὸ τὰ πρακτικὰ ἑκάστης Συνελεύσεως. Διατί π. χ. νὰ ἀποκλείσωμεν τοὺς Αἰολεῖς, ἐν ᾧ κατὰ τὴν ἐπανάστασιν εἶχον πληρεξούσιον τὸν διδάσκαλον Βενιαμίν; Δὲν πρέπει, Κύριοι, νὰ κάμωμεν διακρίσεις, καὶ νὰ παραδεχθῶμεν τινὰ μόνον Σωματεῖα, ἀλλὰ πάντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔγειναν δεκτὰ ἀπὸ Συνέλευσίν τινα· ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι αὐτὰ εἶναι γνωστά. Ἐπειδὴ βλέπω τοὺς πολλοὺς δυσκολευομένους νὰ γείνουν παραδεκτοὶ π. χ. καὶ οἱ Καρπάθιοι, ἐν ᾧ δὲν ἦσαν παραδεδεγμένοι ἀπὸ κᾀμμίαν Συνέλευσιν, ἂν εἰς τοῦτο ἐπιμένωσιν, ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις (Θόρυβος). Ἐγὼ εἶπον ἀπ’ ἀρχῆς, ὅτι δὲν παραδέχομαι κεκτημένα δικαιώματα, καὶ ἑπομένως δὲν θεωρῶ, ὅτι δεσμευόμεθα ἀπὸ ὅ,τι ἔπραξεν ἡ Συνέλευσις τῆς Γʹ. Σεπτεμβρίου. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ, ὅσα Σωματεῖα ἔγειναν δεκτὰ ἀπὸ ἄλλας Ἐθνοσυνελεύσεις, ἐκεῖνα ἅπαντα νὰ γείνουν δεκτὰ καὶ παρ’ ἡμῶν.

§64ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. (Θόρυβος). Παρακαλῶ, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἀφοῦ παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν τῶν Σωματείων ὀφείλομεν νὰ κανονίσωμεν, πῶς νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα.

§65ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ἐφωτίσθημεν.

§66ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Προτείνω συμφώνως μὲ τὸν Κύριον Πρόεδρον, ὅπως ἕκαστον τῶν Σωματείων χωριστὰ ψηφοφορηθῇ.

§67ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ἐφωτίσθημεν, ἐφωτίσθημεν.

§68ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μὴ μᾶς πιέζετε, Κύριοι, ἐκεντήθη ἡ ἀρχὴ τῶν Σωματείων, ἔχομεν νὰ τὴν πολεμήσωμεν καὶ τὰ ἀποτελέσματα ἐδῶ εἶναι. Κύριοι, καθὼς τὸ ἔθεσεν ὁ Κύριος Πρόεδρος, νὰ ψηφοφορῶμεν ἕνα ἕκαστον Σωματεῖον.

§69ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κύριοι......

§70ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν ἐφωτίσθη. Ὅσοι ἐφωτίσθησαν, ἂς σηκωθῶσι. (σηκώνονται οἱ περισσότεροι).

§72ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν πρότασίν μου.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν πρῶτον, ἂν παραδέχηται τὸ νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον προέτειναν, ἢ νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Θεοχάρη. Λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Θεοχάρη, νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἡ πρότασις αὕτη εἶναι σύνθετος, διότι περιέχει τὴν ἀρχὴν τοῦ νὰ παραδεχθῶσι τὰ σωματεῖα, ὅσα ἔχουν παραδεχθῇ παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως τῆς 3 Σεπτεμβρίου, πρὸς δὲ περιέχει καὶ τὸ ποσὸν τῶν πληρεξουσίων, ἀνὰ ἕνα πληρεξούσιον.

§74ΤΙΝΕΣ. Χωριστά.

§75ΠΟΛΛΟΙ. Ὁλόκληρος.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν μία πρότασις τίθηται εἰς ψηφοφορίαν καὶ περιέχῃ διάφορα ζητήματα, ὀφείλει ὁ Πρόεδρος νὰ τὰ χωρίσῃ, διότι αἱ συνειδήσεις δὲν πρέπει νὰ δένωνται. Ἂν ἡ Συνέλευσις θέλῃ νὰ τὰ χωρίσῃ, τότε καλῶς.

§77ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐρχόμεθα εἰς τὸ δεδικασμένον, διότι παρεδέχθη ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Θεοχάρη.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ συγχέωμεν τὰ ἀντικείμενα, τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐλύθη ἦτο τοῦτο, ἐγὼ εἶχον προτείνει ἓν σύστημα ψηφοφορίας, τὸ ὁποῖον δὲν ἔγεινε δεκτὸν διὰ τῆς πρὸ ὀλίγου ἀναστάσεώς σας καὶ παρεδέχθη ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Θεοχάρη. Καὶ ὁ κανονισμὸς αὐτὸς λέγει, ὅτι ὅταν ἡ πρότασις ᾖναι σύνθετος δὲν πρέπει νὰ δένωνται αἱ συνειδήσεις, θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν θέλῃ νὰ χωρισθῶσιν αὐτὰ τὰ ζητήματα, καὶ διὰ τῆς πλειοψηφίας θὰ ἀποφανθῇ.

§79ΔΟΣΙΟΣ. Ζητῶ τὸν χωρισμὸν τοῦ ζητήματος, δὲν εἶμαι τῆς ἰδέας νὰ χωρισθῇ τὸ ζήτημα, ὅπως το ἐχώρισεν ὁ Κύριος Πρόεδρος, νομίζω νὰ χωρισθῇ οὕτω, νὰ ψηφοφορηθῇ, ἂν τὰ Σωματεῖα, τὰ ὁποῖα ἦσαν εἰς τὴν Συνέλευσιν τοῦ 43, θὰ ἀντιπροσωπευθῶσι παρ’ ἑνὸς πληρεξουσίου, ναὶ ἢ ὄχι· τὸ β. εἶναι νὰ ἐξαιρεθῶσι τὰ Σωματεῖα, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύονται διὰ συνοικισμῶν, ναὶ ἢ ὄχι, κατ’ ἐμὲ ὁ χωρισμὸς εἶναι αὐτός.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν θέλῃ νὰ ψηφοφορηθῇ συνθέτως, ὅπως ὑπάρχει ἡ πρότασις, ἢ θὰ γείνῃ διαίρεσις.

§81ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἡ ψηφοφορία.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται νὰ ψηφοφορηθῇ συνθέτως ἡ πρότασις τοῦ Κ. Θεοχάρη, λέγουσι ναὶ, ὅσοι εἶναι ἐναντίοι ἤτοι ὑπὲρ τῆς διαιρέσεως, λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ἡ ψηφοφορία.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 181, 93 ναὶ καὶ 88 ὄχι, ὅθεν ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη νὰ ψηφοφορηθῇ συνθέτως ἡ πρότασις τοῦ Κ. Θεοχάρη. Λοιπὸν νὰ ἀναγνωσθῇ πρὶν ψηφοφορηθῇ. Ἐνταῦθα ἀναγινώσκεται ἐκ δευτέρου ἡ πρότασις τοῦ Κ. Θεοχάρη ὡς ἑξῆς. «Ἐπειδὴ ἡ παραδοχὴ τῆς ἀρχῆς τῆς ἀντιπροσωπείας τῶν Σωματείων ἐν τῇ Βʹ. ἐν Ἀθήναις Ἐθνικῇ Συνελεύσει, ἱκανοποιοῦσα πληρέστατα τὴν πνευματικὴν συνένωσιν ὁλοκλήρου τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, δὲν συνεπάγεται δὲ ἐν ταὐτῷ καὶ τὴν συμπαραδοχὴν τοῦ ὡρισμένου ἀριθμοῦ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν εἰρημένων Σωματείων, τοῦ παραδεχθέντος ἐν ἄλλοις καιροῖς καὶ περιστάσεσι. Διὰ ταῦτα προτείνω.» «Ἕκαστον Σωματεῖον δικαιοῦται νὰ ἐξαποστείλῃ ἕνα Πληρεξούσιον ἐντὸς τῆς Βʹ. ἐν Ἀθήναις Ἐθνικῆς Συνελεύσεως» «ὡς Σωματεῖα δὲ δικαιούμενα νὰ ἐξαποστείλωσι Πληρεξουσίους θεωροῦνται τὰ παρὰ τῆς ἐν Ἀθήναις τῆς 3 Σεπτεμβρίου Συνελεύσεως παραδεχθέντα, ἐξαιρουμένων τῶν ἀντιπροσωπευομένων παρὰ τῶν σχετικῶν συνοικισμῶν.»

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμῶ ὁ προτείνας νὰ δώσῃ μερικὰς διασαφήσεις διὰ νὰ μὴ ἐγερθῇ πάλιν συζήτησις, ἂν, παραδεχθείσης αὐτῆς τῆς προτάσεως, ἄλλα Σωματεῖα δὲν δύνανται νὰ γείνωσι δεκτά.

§85ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Προσεκλήθην παρὰ τοῦ Κυρίου Προέδρου νὰ δώσω διασαφήσεις, λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ πρότασίς μου αὕτη προδικάζει μόνον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ Σωματεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ Συνέλευσις τῆς Γʹ Σεπτεμβρίου παρεδέχθη νὰ δώσωσιν πληρεξουσίους, παραδέχομαι, Κύριοι, ὅτι ἡ πρότασις μου εἶναι ὀλίγον συνθετικὴ, ἀλλὰ σαφὴς καὶ ὡρισμένη ὡς πρὸς τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα θέτει τῆς παραδοχῆς καὶ τῆς ἀποῤῥίψεως τῶν δεῖνα ἢ δεῖνα Σωματείων.

§86ΚΡΙΕΖΗΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, τὸ περὶ Σωματείων ζήτημα ἐτελείωσε, τὸ ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις. Θὰ εἰπῶ ἐγὼ νὰ χωρισθῶσιν οἱ συνοικισμοὶ ἀπὸ τὰ Σωματεῖα (θόρυβος).

§87ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ἐφωτίσθημεν.

§88ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Τὰ πρακτικὰ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τῆς Γʹ Σεπτεμβρίου ἀναφέρουσι εἰς 3 σελίδας περὶ τῶν Κυδωνιέων (θόρυβος).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις καὶ ἡ ἀρχὴ, ἔπειτα θὰ γίνῃ καὶ ἡ διαίρεσις. Ἡ πρότασις θὰ ψηφοφορηθῇ, ὅπως ὑπάρχει· λοιπὸν, Κύριοι, δι’ ἀναστάσεως.

§90ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔστω. Τὸ ζήτημα εἶναι τοιοῦτον· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν, ὅπως ὑπάρχει, θὰ εἴπωσι ναὶ, οἱ ἄλλοι ὄχι. Ἐνταῦθα γίνεται ψηφοφορία.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 181, 101 ὑπὲρ τῆς προτάσεως, καὶ 80 κατά. Ὥστε παρεδέχθη ἡ πρότασις διὰ ψήφων 101. Τόρα πρόκειται περὶ τοῦ ψηφίσματος περὶ παραδοχῆς «Πληρεξουσίων τῆς Ἑπτανήσου.

§93ΤΙΝΕΣ. Δύω.

§94ΕΤΕΡΟΙ. Ἕνα.

§95ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἀποσύρω τὴν περὶ Ἑπτανησίων πρότασίν μου, ἂν θέλετε ἕνα, διότι, λέγων ἕνα, ἐννοῶ κᾀνένα. (θόρυβος)

§96ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Εἶναι ἀρκετοὶ δύω.

§97ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Προκειμένου περὶ ψηφοφορίας τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν χθὲς νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν περὶ ἀντιπροσωπείας τῶν Ἑπτανησίων, ἂν ἐνθυμῆσθε καλῶς, οὐδὲ τὸ ἐσχέτισα μὲ τὰς ἀφορμὰς, αἱ ὁποῖαι τυχὸν ἤθελον μᾶς ἀναγκάσει νὰ παραδεχθῶμεν, ἢ ὄχι, τὰ Σωματεῖα τῶν ἄλλων Ἐπαρχιῶν· τὸ ζήτημα ἦτον ὅλως ξένον· ὅλοι συμφωνεῖτε μετ’ ἐμοῦ, ὅτι ἔχομεν εὐγνωμοσύνην πρὸς τὴν Ἑπτάνησον, διότι ὅλη σχεδὸν ἡ Πελοπόννησος καὶ ἡ δυτικὴ Ἑλλὰς ἔφαγε κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα τὸ ψωμὶ τῶν Ἑπτανησίων. Οὐδεὶς λοιπὸν λησμονεῖ, ὅτι, ὡς εἶπον καὶ χθὲς οἱ Ἑπτανήσιοι πάντοτε εἶχον πρὸ ὀφθαλμῶν πῶς νὰ ἦναι μεθ’ ἡμῶν· διὰ τοῦτο ἐπρότεινα τέσσαρας· εὑρέθησαν ἤδη τινὲς καὶ θέλουν ἕνα. Λοιπὸν ἐπιθυμῶ, ἂν γείνουν δεκτοὶ, νὰ μείνουν τέσσαρες, ἄλλως τὸ ἀποσύρω.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται τὸ ψήφισμα, ὅπως ἔχῃ· δηλαδὴ οὕτως· «Ἡ Συνέλευσις παραδέχεται ἵνα οἱ ἐν τῷ Βασιλείῳ τῆς Ἑλλάδος ἐγκατεστημένοι Ἑπτανήσιοι ἔχωσι τέσσαρας πληρεξουσίους ἐν τῇ παρούσῃ Ἐθνοσυνελεύσει, καὶ διατάσσει τὴν κλήρωσιν τῶν γενομένων ἐκλογῶν τῶν πληρεξουσίων.» Ὅσοι, λέγω, παραδέχονται τὸ ψήφισμα τοῦτο, ἂς ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται, ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἀμφίβολον).

§99ΔΑΓΡΕΣ. Ὁμοιάζομεν τοὺς Βυζαντινούς· χανόμεθα δι’ ἕνα πληρεξούσιον καὶ διὰ δύω· δὲν εἶναι καιρὸς νὰ χρονοτριβῶμεν εἰς αὐτά· ὅ,τι θέλετε δεχθῆτε ἢ ἕνα, ἢ δύω, ἢ τέσσαρας· σᾶς λέγω, ὅτι παύσατε ἀπὸ αὐτὰς τὰς συζητήσεις, δὲν εἴμεθα εἰς καλὴν κατάστασιν· αὐτὸ μόνον σᾶς λέγω.

§100ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, πῶς θέλομεν νὰ κάμωμεν ἐξαίρεσιν εἰς τὸ Σωματεῖον τοῦτο τῶν Ἰονίων τοῦ νὰ δώσῃ περισσοτέρους πληρεξουσίους τῶν ἄλλων Σωματείων; Ἡμεῖς Κύριοι, παρεδέχθημεν Σωματεῖα μεγαλητέρου πληθυσμοῦ, καὶ παρεδέχθημεν νὰ ἐξαποστείλωσιν ἕνα μόνον πληρεξούσιον.

§101ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κἀνὲν ὅμως δὲν ἔδειξε πατριωτισμὸν, ὅσον ἔδειξαν οἱ Ἑπτανήσιοι.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξ ἀρχῆς εἶπον, ὅτι ἐξαιρεῖται αὐτὸ τῶν ἄλλων Σωματείων, δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὴν γενικὴν ψηφοφορίαν τῶν Σωματείων, δὲν εἶναι προδεδικασμένον, ἔρχεται πρώτην φορὰν εἰς ψηφοφορίαν· αὐτὸ λοιπὸν διαλαμβάνει τοῦτο. Ἀνεγνώσθη ἐκ νέου.

§103ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνω νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς εἰς δύο.

§104ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖοι θέλουν ἐκλεχθῇ, καὶ ποῖοι θέλουν ἐκλέξει; ἀνεξαιρέτως ὅλοι, ὅσοι εὑρίσκονται ἐδῶ, ἢ οἱ ἔχοντες τὴν Ἑλληνικὴν ἐθνικότητα; (θόρυβος).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται ἀνεξαρτήτως τοῦ ἀριθμοῦ τὴν ἀρχὴν, ὅτι οἱ ἐν Ἑλλάδι ἐγκαταστημένοι Ἰόνιοι....

§106ΠΟΛΛΟΙ. Οἱ ἔχοντες τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν.

§107ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Αἱ φιλονεικίαι διὰ τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Θεοχάρη μοῦ δίδουν δικαίωμα νὰ ἐπιμένω, ὅπως τὸ ἔχω.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι τοιαύτη, περὶ ἐγκαταστημένων ἐν Ἑλλάδι Ἑπτανησίων. Λοιπὸν, Κύριοι, οἱ παραδεχόμενοι ὅτι οἱ ἐν Ἑλλάδι ἐγκατεστημένοι Ἑπτανήσιοι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ πέμψωσι Πληρεξουσίους εἰς τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν, καὶ νὰ κληρωθῶσιν αἱ γενόμεναι ἐκλογαί......

§109ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ τὸ δεύτερον τὸ περὶ κληρώσεως νὰ λείψῃ.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν «οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν ὅτι οἱ ἐν Ἑλλάδι ἐγκαταστημένοι Ἑπταννήσιοι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ στείλωσι Πληρεξουσίους εἰς τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν, νὰ σηκωθῶσιν» (σηκώνονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν ἀρχήν. Τόρα «οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν Πληρεξουσίων νὰ ἦναι δύο.»

§111ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Προτείνω, Κύριοι, ἕνα.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι οἱ Πληρεξούσιοι νὰ ἦναι εἷς, νὰ σηκωθοῦν» (σηκώνονται ὀλίγοι τινές). Ἡ Συνέλευσις ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν περὶ ἑνός. Τόρα οἱ παραδεχόμενοι τὸν ἀριθμὸν 2 θὰ σηκωθοῦν, οἱ ἄλλοι, οἵτινες δὲν θὰ σηκωθοῦν παραδέχονται τὸν ἀριθμὸν 4· λοιπὸν «οἱ παραδεχόμενοι τὸν ἀριθμὸν 2 νὰ σηκωθῶσιν·» (σηκώνονται οἱ περισσότεροι) ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τοὺς 2· ἐνταῦθα ὁ Ἀντιπρόεδρος Κ. Διομήδης Κυριακοῦ, κατὰ παράκλησιν τοῦ Κυρίου Μωραϊτίνη, ἀντικαθιστᾷ αὐτόν. Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς ἀναγινώσκει καὶ ὑποβάλλει εἰς τὴν Συνέλευσιν τρεῖς ἐκθέσεις μετὰ τῶν ἀπαιτουμένων σχεδίων τῶν ψηφισμάτων· ά.) Περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν ζώων φόρου διὰ τὸ τ. ε. βʹ) Περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας διὰ τὸ τρέχον ἔτος, καὶ γʹ) Περὶ καταργήσεως τῆς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων· πρὸς δὲ, ὑποβάλλει καὶ ἑτέραν ἔκθεσιν περὶ χορηγήσεως εἰς αὐτὸν τῆς ἀπαιτουμένης πιστώσεως διὰ τὸν Φεβρουάριον ἐνεστῶτος ἔτους ἐκ δραχμῶν περίπου 2,000,000.

§113Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριοι, λέγω ὅτι ἄνευ τῆς πιστώσεως δὲν δύναμαι ἐγὼ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσω εἰς κανὲν Ὑπουργεῖον οὔτε πέντε λεπτά. Σᾶς ἀναφέρω ὅτι ἡ Κυβέρνησις καταγίνεται μετὰ σπουδῆς εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ὅσον οὔπω θέλει ὑποβάλλει. Ἄλλως τε, Κύριοι, πρέπει νὰ ἠξεύρητε, ὅτι εἰς τὸν στρατὸν ἔχουν δοθῆ προκαταβολαὶ τριῶν καὶ πλέον ἑκατομμυρίων δραχμῶν· τούτου ἕνεκα κατὰ τὸν περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμον δὲν δύναμαι νὰ δώσω ὀβολὸν, ἂν δὲν μοῦ φέρουν τὴν δικαιολόγησιν τῶν 3,076,334 καὶ ἐπειδὴ τοῦτο δὲν εἶναι ἔργον ἐμοῦ ἀλλὰ τῶν προκατόχων Ὑπουργῶν, νομίζω ὅτι καὶ ἡ Συνέλευσις θὰ εὕρῃ ἕνα λόγον εἰς τοῦτο, νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἄδειαν τῆς χορηγήσεως τοῦ ποσοῦ τούτου· ἀλλὰ, καὶ ἐὰν μοῦ ἐπιψηφίσητε τὴν πίστωσιν ταύτην, ἐγὼ δὲν δύναμαι πάλιν νὰ δώσω κᾀμμίαν προκαταβολὴν, διότι ἄλλος νόμος μοῦ λέγει ὅτι, ἂν δὲν παρουσιασθοῦν τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα τῶν δαπανῶν, δὲν ἠμπορῶ νὰ δώσω δαπάνην.

§114ΔΑΓΡΕΣ. Ἔλαβες ἀνάγκην ἀπόψε, Κύριε Ὑπουργὲ, μιᾶς πιστώσεως, ἑνὸς ποσοῦ; μήπως κατεπείγουσαι ἀνάγκαι καὶ τὸ κρίσιμον τῶν περιστάσεων σᾶς ἔχει εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποστείλητε πλοῖα ἢ στρατὸν καὶ ἔχετε ἀνάγκην ἀπόλυτον; ἂν ἦναι τοῦτο, σᾶς δίδομεν ἓν ποσὸν ἐκ 500,000 δραχμῶν διὰ νὰ κάμητε χρῆσιν ἕως αὔριον, καὶ αὔριον ἐξετάζομεν λεπτομερῶς τὰ ἔγγραφα.

§115ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἐννοεῖτε, ὅτι ἄνευ τῆς πιστώσεως, τὴν ὁποίαν ζητῶ, δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ δώσω χρήματα· ὅτι ὅμως ἡ ἀνάγκη εἶναι μεγάλη, σᾶς τὸ ἀποδεικνύω μὲ τρεῖς λέξεις· καθ’ ὅλας αὐτὰς τὰς ἡμέρας, ὅπου ἐπέρασαν, δὲν ἐδόθησαν τὰ ἀναγκαῖα ἔξοδα πρὸ πάντων διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, διὰ τοῦτο νὰ μοῦ δώσητε 500,000 δραχμῶν διὰ νὰ πληρώσω.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Συνέλευσις νὰ δοθῇ ἀπὸ τοῦδε εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν πίστωσις 500,000 δραχμῶν ἀπέναντι τῆς παρ’ αὐτοῦ ζητηθείσης πιστώσεως διὰ τὸν μῆνα Φεβρουάριον ἐνεστῶτος ἔτους;

§117ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παραδέχεται νὰ δοθῇ ἡ πίστωσις τῶν 500,000 δραχμῶν. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 7 παρὰ ¼).

Ὁ Προεδρεύσας

ΑΡ. ΜΩΡΑΙΤΙΝΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Δ. Βρατσάνος.