1863.02.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΜΘʹ.

τῆς 13 Φεβρουαρίου 1863.

(Τετάρτη).

Ὥρα 1/4 μ. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως, τὸ ὁποῖον ἐδέχθημεν νὰ ὑπογράψωμεν ὅλοι οἱ πληρεξούσιοι. Τινὲς δὲν εἶναι ὑπογεγραμμένοι, εἴτε διότι δὲν ἦσαν κατὰ τὴν συνεδρίασιν εἴτε διότι ἦσαν ἐν ἀδείᾳ ἀπόντες. Προσκαλοῦνται λοιπὸν, ὅσοι δὲν ὑπέγραψαν, νὰ προσέλθωσι νὰ τὸ ὑπογράψωσι, τὸ ψήφισμα εἶναι εἰς τὸ Γραφεῖον. Ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς ἦλθεν διὰ νὰ δώσῃ ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν, ἥτις ἔγεινε χθὲς, ἐπειδὴ ὅμως ταύτην τὴν στιγμὴν προσεκλήθη εἰς τὸ Κυβερνεῖον, εἶπεν ὅτι θέλει ἔλθει μετ’ ὀλίγον.

§2Ρ. ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Ἀπ’ ἀρχῆς εἶπον ὅτι συνήθεια ὑπάρχει εἰς ὅλας τὰς Συνελεύσεις νὰ προσυπογράφωνται ἀπὸ τοὺς ἐπιψηφίσαντας ὅλα τὰ ψηφίσματα, τοῦτο παρατηρήσατε καὶ θέλετε τὸ εὕρει γεγραμμένον. Πρέπει τὰ ψηφίσματα νὰ ἦναι εἰς κωδίκελλον καὶ ἐκεῖ νὰ προσυπογράφωνται.

§3ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁ κανονισμὸς ἐπρονόησε καὶ περὶ τούτου εἰπὼν ὅτι πάντες οἱ πληρεξούσιοι θὰ προσυπογράψωσι τὰ πρακτικὰ μετὰ τὸ τέλος τῶν συνεδριάσεων τῆς Συνελεύσεως.

§4Ρ. ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Λοιπὸν, διατὶ νὰ προσυπογράψωμεν αὐτὸ τὸ ψήφισμα; Εἶναι καὶ ἄλλα ψηφίσματα ἀναγκαῖα, μήπως ἐκεῖνο τοῦ Βασιλέως τοῦ νέου δὲν πρέπει νὰ τὸ ὑπογράψωμεν, μήπως ἄλλα ψηφίσματα δὲν εἶναι ἀναγκαῖα νὰ τὰ ὑπογράψωμεν ὅλοι;

§5ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Μαυρομμάτη καὶ ἡ ἰδική μου εἶχε σκοπὸν, ἐπειδὴ ἐγένετο πρᾶξις καταργήσεως τοῦ Ἡγεμόνος, διὰ τῆς ὑπογραφῆς του νὰ φέρῃ ἕκαστος τὴν εὐθύνην· τοῦτο ἔγεινεν ὡσαύτως διὰ νὰ τὸ γνωρίσῃ καὶ ἡ διπλωματία καὶ ἡ Αὐλὴ τοῦ Ὄθωνος.

§6ΠΥΡΛΑΣ. Προτείνω νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ ἡ Συνέλευσις εἰς κανένα ἐκ τῶν μελῶν της νὰ ἀπέλθῃ μὲ ἄδειαν πρὶν τελειώσωμεν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Ἔθνους, καὶ τοῦτο, διότι παρατηρῶ, ὅτι καθεκάστην πολλοὶ ζητοῦσιν ἀδείας καὶ θὰ καταντήσωμεν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας νὰ μὴν ὑπάρχῃ ὁ ἀριθμὸς ὁ ἀπαρτίζων τὴν Συνέλευσιν, τοὐλάχιστον ἐπὶ 20 ἡμέρας νὰ γείνῃ αὐτὸς ὁ ὅρος, καὶ κανεὶς νὰ μὴ λάβῃ ἄδειαν.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν γίνεται τοῦτο.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Νικολόπουλος ζητεῖ 15 ἡμερῶν ἀπουσίας ἄδειαν, νὰ τοῦ δοθῇ;

§9ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ναί.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Πλαστήρας 8 ἡμερῶν ἄδειαν ζητεῖ, νὰ τοῦ δοθῇ; καὶ ὁ Κύριος Σκαλτσᾶς ζητεῖ 15 ἡμερῶν, νὰ τοῦ δοθῇ;

§11ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι καὶ μία ἀναφορὰ ἡ ὁποία πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπὴν, διότι ἀφορᾷ αἴτησιν ἀποφυλακίσεως.

§13Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν προτίθεμαι νὰ ἀντιταχθῶ κατὰ τῶν αἰτήσεων περὶ ἀδείας ἀπουσίας τῶν Κυρίων συναδέλφων μου, προτίθεμαι μόνον νὰ παρακαλέσω τὸν Κύριον Πρόεδρον καὶ δι’ αὐτοῦ καὶ ὑμᾶς, ὅτι δίδοντες ἀδείας ἀπουσίας πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν ἀριθμὸν τῶν παρόντων διὰ νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς ἀριθμὸν, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἐργασιῶν μας.

§14Α. ΛΟΝΤΟΣ. Προσθέτω καὶ ἐγὼ καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς, Κύριε Πρόεδρε, νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀναχωρούντων, ἵνα μὴ ἀραιωθοῦν τὰ μέλη τῶν Ἐπιτροπῶν, ὥστε νὰ δύνανται νὰ συνέρχωνται πρὸς ἐργασίαν, διότι ἅμα αὐταὶ δὲν δύνανται νὰ συνέρχωνται, ἡμεῖς σχεδὸν θὰ μείνωμεν ἄνευ ἐργασίας.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰς τὸ ἑξῆς θὰ λαμβάνωμεν ἀκριβῆ σημείωσιν τῶν ἀναχωρούντων.

§16ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 1 Φεβρουαρίου ἐπὶ τῇ προτάσει ἑνὸς τῶν Κυρίων συναδέλφων μου, τοῦ Κ. Βαλτινοῦ, ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη νὰ συνέλθῃ νὰ συνεδριάσῃ κεκλεισμένων τῶν θυρῶν τὴν ἑπομένην δευτέραν διὰ νὰ συσκεφθῇ περὶ τοῦ σπουδαιοτάτου ἀντικειμένου τοῦ Ἡγεμόνος· καὶ ὅμως δύο δευτέραι παρῆλθον, καὶ οὐχὶ μόνον ἡ Συνέλευσις δὲν ἐπραγματοποίησε τὴν ἀπόφασίν της, ἀλλὰ μήτε ἐμνήσθη τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ἐνόμισα καλὸν νὰ ἀνακαλέσω εἰς τὴν μνήμην της τὴν ἀπόφασιν ταύτην, καὶ νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ ὁρίσῃ ἑτέραν ἡμέραν, ὅσον εἶναι δυνατὸν συντομωτέραν, διὰ νὰ συσκεφθῇ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, τὸ ὁποῖον ἔχει σπουδαίαν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς τύχης τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς δημοσίας τάξεως. Κατ’ ἐμὲ φρονῶ ὅτι ἡ προσεχὴς Παρασκευὴ ἢ τὸ πολὺ τὸ Σάββατον εἶναι κατάλληλος ἡμέρα διὰ νὰ σκεφθῶμεν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου τοῦ πλέον σπουδαιοτέρου, διότι ποῖος σκοπὸς μᾶς ἔφερεν ἐνταῦθα ἢ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Ἡγεμόνος;

§17ΣΧΙΝΑΣ. Ἡ πρότασις αὕτη ὑπάγεται εἰς τὴν ἡμέραν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ συζητηθῇ καὶ ἡ ἰδική μου πρότασις.

§18ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, λαμβάνω τὸν λόγον ἐκ μέρους τῆς οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς ἥτις σήμερον συνῆλθε μετὰ σπουδῆς διὰ νὰ συσκεφθῇ ἢ νὰ ἐνασχοληθῇ καὶ ἀποφασίσῃ περὶ τῶν ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ἡ Συνέλευσις παρέπεμψεν εἰς αὐτὴν διὰ νὰ ὑποβάλῃ τὰς διασκέψεις της εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἡ ὁποία θὰ ἀποφασίσῃ, καὶ ἥτις προσδιώρισε προθεσμίαν τὸ προσεχὲς Σάββατον· ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισε χθὲς ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως ὡς πρὸς τὴν τύπωσιν τῶν προτάσεων, αἱ ὁποῖαι παρεπέμφθησαν, ἦτο νὰ μὴ τυπωθῶσι πρὸ τῆς διασκέψεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ νὰ τυπωθῶσι μετὰ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἐνῷ ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθεν εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Συνελεύσεως ἔφερεν ἐνώπιον αὐτῆς τὸ πρακτικὸν ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξάγεται ὅλον τὸ ἐναντίον· ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ μεταβάλωμεν τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, θέλω μόνον νὰ δικαιολογήσω τὴν ἐπιτροπὴν ὅτι ἂν τωόντι πρέπει νὰ τυπωθῶσιν αὐταὶ αἱ προτάσεις, εἶναι φυσικῶς ἀδύνατον νὰ σᾶς φέρωμεν τὴν ἔκθεσιν τὸ Σάββατον.

§19ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ἀπεφάνθη ἡ Συνέλευσις.

§20ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τότε δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὁριστικὴ ἡ προθεσμία, τὴν ὁποίαν ἐδόσατε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, διότι εἶναι 10 προτάσεις.

§21Δ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἶναι δύο μῆνες, ἀφ’ ὅτου συνήλθομεν, καὶ, ἂν ἀφαιρέσωμεν τὰς 35 ἡμέρας, τὰς ὁποίας ἐδαπανήσαμεν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, ἐκτὸς τῆς ἀλλαγῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄλλα τοιαῦτα, καθ’ ἑκάστην συνερχόμεθα ἐνταῦθα καὶ κάμνομεν προτάσεις ἐπὶ προτάσεων, αἱ ὁποῖαι στέλλονται εἰς τὰ τμήματα καὶ εἶναι 15 ἡμέραι, ἀφ’ ὅτου ἤρχισαν νὰ στέλλωνται, καὶ οὐδεμία ἐξ αὐτῶν ἐφάνη εἰς τὸ Σῶμα, διότι κατ’ ἐμὲ δὲν προσδιωρίσθησαν ἡμέραι ἐργάσιμοι ἢ ὧραι προσδιωρισμέναι, ἐκτὸς τῶν ὡρῶν τῆς συνεδριάσεως, διὰ νὰ προβαίνωσι τὰ τμήματα εἰς ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἡ τροφὴ τῆς Συνελεύσεως. Ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν, κατ’ ἐμὲ, τὴν αὐτὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν ἐξακολουθοῦμεν εἰς τὰς ἐργασίας μας, ὅπως σήμερον, μετὰ πέντε ἢ ἓξ μῆνας δὲν θὰ κάμνωμεν, παρὰ προτάσεις, ἀποστελλομένας εἰς τὰ τμήματα, καὶ οὐδεμία ἐργασία θὰ φαίνεται. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ προσδιορίσωμεν ὥρας πρὸ τῆς συνεδριάσεως 2 ἢ 3, καθ’ ἃς θὰ συνέρχωνται τὰ τμήματα νὰ ἐργάζωνται, ἢ νὰ προσδιορισθῶσι δύο ἡμέραι τῆς ἑβδομάδος εἰς ἐργασίαν τῶν τμημάτων, ἄλλως ποτὲ δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς ὅ,τι προτιθέμεθα· διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνῃ ἐργασία. Ἐγὼ ἀνήκω εἰς τὸ 11 τμῆμα. Συνήλθομεν μίαν φορὰν νὰ ἐκλέξωμεν τὸν Πρόεδρον καὶ τὸν Πρωτοκολλιστὴν, τίποτε ἄλλο δὲ ἐπράξαμεν, ἐνῷ σπουδαῖαι ἐργασίαι ἀνετέθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω, καὶ ὅμως τίποτε δὲν ἔγεινεν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι προτάσεις εἰς τὰ τμήματα δὲν ἐστάλησαν, ἀλλ’ ἐστάλησαν ἐσχάτως προτάσεις εἰς ἐπιτροπὰς εἰδικὰς, αἱ ὁποῖαι εἶναι περὶ ἄλλων ἀντικειμένων· φρονῶ ὅτι ἐπιτροπαὶ, αἵτινες ἔχουν πρόεδρον καὶ γραμματέα, δύνανται νὰ προσδιορίσουν τὰς ὥρας, τὰς ὁποίας αὗται νομίζουν καταλλήλους. Ἂν ἡ Συνέλευσις θέλῃ καὶ ἡμέρας, τότε δύναται νὰ τὸ κάμῃ.

§23ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τί ἀπέγεινε διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως;

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον δὲν ἐφέρατε τὰ πρακτικὰ, ὡς εἴπατε, ἔπειτα ὑπάρχει πρότασις εἰδικὴ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, τότε δύνασθε νὰ προβάλλητε τὴ πρότασίν σας.

§25ΛΟΝΤΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριε πρόεδρε, νὰ προκαλέσητε ἀπόφασιν ἐπὶ τῶν λεχθέντων, τινὲς θέλουν νὰ ἐργάζωνται δὶς τῆς ἑβδομάδος, τέλος πάντων αἱ ἐπιτροπαὶ πρέπει κἄτι τι νὰ κάμνουν.

§26ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Κύριοι, δὲν δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, εἰμὴ νὰ διορίσωμεν ῥητὰς ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος, καθ’ ἃς θὰ ἐργάζωνται αἱ ἐπιτροπαί· κατ’ αὐτὰς λοιπὸν νὰ συνέρχωνται τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν καὶ αὐτὴ ἡ ἐργασία θέλει φέρει ἓν ἀποτέλεσμα. Ἄλλως τε ἡ μία νὰ ἐργάζηται εἰς τὴν 9 ὥραν, ἡ ἄλλη εἰς τὴν 10 τῆς ἄλλης ἡμέρας καὶ ἡ ἄλλη τὴν νύκτα, ἡ τοιαύτη ἐργασία δὲν μᾶς δίδει ἐγγυήσεις ὅτι δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Τὸ καλλίτερον εἶναι, ἐπειδὴ τὰ μέλη δὲν δύνανται ν’ ἀπομακρυνθοῦν ἀπὸ τὰς συνεδριάσεις, διὰ τοῦτο λέγω ὅτι τὸ καλλίτερον εἶναι τὸ ν’ ἀποφασισθοῦν δύω ἡμέραι τῆς ἑβδομάδος, καθ’ ἃς νὰ συνέρχωνται ὅλαι αἱ ἐπιτροπαὶ νὰ ἐργάζωνται καὶ νὰ φέρωσιν ἀποτέλεσμα. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον στοχάζομαι ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Λοιπὸν προτείνω τὴν Δευτέραν καὶ τὴν Πέμπτην νὰ συνέρχωνται εἰς τὰ τμήματα.

§27ΤΙΝΕΣ. Τὴν Κυριακήν.

§28ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Τὴν Κυριακὴν δὲν ἔρχεται κᾀνεὶς, διότι κατ’ αὐτὴν οὐδεὶς ἐργάζεται.

§29ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν ἤλπιζα μετὰ εἴκοσιν ὡρῶν ὑπουργείαν νὰ ἔλθω εἰς τὸ βῆμα τοῦτο ν’ ἀπαντήσω εἰς ἐπερωτήσεις, διότι μόλις εἶχον τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν νὰ παραλάβω τὴν ὑπηρεσίαν· μ’ ὅλα ταῦτα θέλω ἀπαντήσει καὶ πληροφορήσει τὴν Συνέλευσιν καὶ τὸν Κύριον ἐπερωτήσαντα Πληρεξούσιον ἐκ Βάλτου. Δὲν εἶχα ἀκόμη καιρὸν νὰ ἴδω τὰς ἐπερωτήσεις. Ὁ Κύριος πληρεξούσιος Βάλτου μὲ ἐπηρώτησεν «εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν».

§30ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἂν ὁ στρατὸς ὑπετάγη εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως.

§31ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Ἡ ὄψις τῆς πόλεως Ἀθηνῶν εἶναι κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἡ αὐτὴ, τὴν ὁποίαν ἔλαβε κατὰ τὴν 11 Ὀκτωβρίου· εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἕνεκα τοῦ προχθεσινοῦ γεγονότος τὰ πνεύματα ἦσαν μᾶλλον τεταραγμένα· ἀλλὰ χθὲς ἐπιθεωρῶν ὅλα τὰ σώματα τοῦ στρατοῦ, διῆλθον τὴν πόλιν καὶ εὗρον τὰ πνεύματα ἡσυχώτερα. Οἱ Κύριοι πληρεξούσιοι εἶδον ἰδίοις ὀφθαλμοῖς εἰς τὴν ὁρκωμοσίαν πόσος λαὸς σήμερον παρευρέθη, ὅστις δὲν ἤθελεν εὑρεθῆ, ἂν ὑπῆρχε φόβος ταραχῆς. Ὡς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν, «ἂν ὁ στρατὸς ὑπετάχθη εἰς τὴν ἐξουσίαν ἢ μὴ», ἐλάβετε τὴν δέουσαν ἀπόδειξιν, ὁ στρατὸς εὑρέθη εἰς τὴν ὁρκωμοσίαν καὶ ὑπετάχθη.— «Ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐν τοῖς ἀνακτόροις εὑρίσκονται 1500 ὡπλισμένοι στρατιῶται καὶ τί ζητοῦσι»· κατὰ τὰς πληροφορίας, ἃς ἔλαβον ἀπὸ τὸν Στρατιωτικὸν Διοικητὴν, ὁ Σωματάρχης τοῦ ἕκτου τάγματος διετάχθη ὑπὸ τοῦ πρώην Κυρίου ὑπουργοῦ νὰ καταλάβῃ τ’ Ἀνάκτορα, καὶ ἔστειλε δύο λόχους ἐκεῖ διὰ νὰ φρουρῶσι. Προχθὲς ὅμως εἰς τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος ταραχὴν ἐστάλη καὶ τὸ ὑπόλοιπον μέρος τοῦ τάγματος, ὥστε ὑπῆρχε διαταγὴ διὰ νὰ καταλάβῃ τ’ ἀνάκτορα. Μ’ ὅλα ταῦτα δὲν τὸ εὑρίσκω κατάλληλον τ’ ἀνάκτορα νὰ χρησιμεύουν ὡς Στρατὼν καὶ θὰ λάβω τ’ ἀπαιτούμενα μέτρα διὰ νὰ ἐκκενωθῶσιν. «Ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ Τσαμαδὸς, τοὐτέστιν ὁ ἴλαρχος Τσαμαδὸς, ἀφῄρεσεν αὐθαιρέτως τὴν διοίκησιν τοῦ ἱππικοῦ ἀπὸ τὸν ὑπάρχοντα διοικητὴν αὐτοῦ Κύριον Ταμπακόπουλον». Ὁ Κύριος Τσαμαδὸς ἔλαβεν ἄδειαν διὰ τὸ ἐξωτερικὸν, ἐπέστρεψεν ἐκ τῆς ἀδείας, καὶ φυσικῷ τῷ λόγῳ, ἀρχαιότερος τοῦ Κυρίου Ταμπακοπούλου, ἀλλὰ καὶ ἀνωτέρου βαθμοῦ, εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ παραλάβῃ τὴν διοίκησιν, χωρὶς νὰ μεσολαβήσῃ ἀνωτέρα διαταγή· ἀλλὰ εἰς τὰς προχθεσινὰς σκηνὰς τὴν νύκτα, ὁ Στρατιωτικὸς Διοικητὴς τὸν διέταξε νὰ ἀναλάβῃ τὴν διοίκησιν τοῦ ἱππικοῦ τῇ συναινέσει τοῦ Κυρίου Προέδρου τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπα γενικῶς. Κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, καθ’ ἣν ἀνετέθησαν τὰ καθήκοντα εἰς τὸν προεδρεύοντα Ἀντιπρόεδρον, ἦλθεν ὁ Κύριος Στρατιωτικὸς Διοικητὴς καὶ ἀνέφερε καὶ αὐτὴν τὴν διχόνοιαν μεταξὺ τοῦ ἱππικοῦ, καὶ ὅτι τινὲς δὲν ἤθελον ν’ ἀναγνωρίσουν τὸν Διοικητὴν τοῦ ἱππικοῦ, τὸν Κύριον Ταμπακόπουλον. Συνεβούλευσα, ὅσον ἦτο δυνατὸν, νὰ οἰκονομηθῇ τὸ πρᾶγμα αὐτὸ, καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν δι’ ἐπισήμου ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον διεύθυνα πρὸς ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα, πρὸς τοὺς Γενικοὺς Γραμματεῖς καὶ Τμηματάρχας, διὰ νὰ ἀνακοινώσουν πᾶν κατεπεῖγον, προσέθηκα εἰς τὸ ἔγγραφόν μου πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ὅλοι οἱ Σωματάρχαι νὰ μείνουν εἰς τὰς θέσεις των νὰ ἐπαναφέρουν τὴν πειθαρχίαν καὶ τὴν τάξιν εἰς τὰ Σώματα. Τὴν αὐτὴν δὲ ἡμέραν, ἥτις εἶναι ἡ ἐπιοῦσα, ἦλθε πάλιν ὁ Στρατιωτικὸς Διοικητὴς καὶ ὁ Κύριος Διοικητὴς τοῦ Πυροβολικοῦ καὶ ἔγινε πάλιν λόγος περὶ τούτου. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εἷς ἐξ αὐτῶν εἶπεν εἰς τὸν ἕτερον, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ οἰκονομηθῇ αὐτὴ ἡ διάστασις, ἥτις ἐκινδύνευσε νὰ γείνῃ ἀρκετὰ σπουδαία, δοθησομένης ἀδείας ἀπουσίας τινῶν ἡμερῶν εἰς τὸν Διοικητὴν, ὥστε νὰ παρέλθῃ ἡ κρίσιμος περίστασις. Περὶ τούτου δὲν ἐπεμβῆκα. Ἰδοὺ ἡ ἀλήθεια τῶν γεγονότων.

§33ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπε «μὲ τὴν συναίνεσιν τοῦ Προέδρου.»

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὡμίλησα ποτὲ μὲ τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἠμπορεῖ νὰ ἔγεινε κἀμμία παρεννόησις.

§35ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Λοιπὸν, Κύριοι, συνεπείᾳ αὐτῆς τῆς συνδιαλέξεως τοῦ Κυρίου Διοικητοῦ τοῦ Στρατοῦ μὲ τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως ἔλαβε χώραν αὐτὸς ὁ διορισμός· ἄλλως τε ὁ Κύριος Ταμπακόπουλος, ἴλαρχος ὤν, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διοικῇ τὴν ἐπαρχίαν, παρόντος ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ.

§36ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§37ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Αὐτὰ εἶναι ὡς ἔγγιστα, ὅσα ἔχω νὰ ἀπαντήσω. Ἀλλὰ τώρα παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ μὲ ἀκροασθῇ εἰς ὀλίγα τινά. Κύριοι πληρεξούσιοι, καὶ ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶμαι ἄνθρωπος τοῦ βήματος, καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ συγχωρῆτε, διότι δὲν ἔχω τὴν εὐφράδειαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἀκούετε ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους τοῦ βήματος, εἶμαι ἄνθρωπος τῆς ὑπηρεσίας, εἶμαι στρατιωτικός.

§38ΠΟΛΛΟΙ. Ὀλίγον δυνατώτερα.

§39ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Λοιπὸν Κύριοι, λέγω, πρὸς ἀποτελεσματικὴν ἐξάσκησιν τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν μοὶ ἐνεπιστεύθητε, ἔχω ἀνάγκην τῆς πραγματικῆς καὶ ἰσχυρᾶς ὑποστηρίξεως τῆς Συνελεύσεως.

§40ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν ἔχετε καθ’ ὁλοκληρίαν.

§41ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Ἐννοῶ, ὅτι ὀφείλω νὰ ἦμαι ὑπεύθυνος ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ἀλλ’ ὑπεύθυνος ὤν, αἰσθάνομαι, ὅτι πρέπει νὰ ἦμαι ἐλεύθερος εἰς τὴν ἐνέργειάν μου.

§42ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§43ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Τυγχάνων τῆς ὑποστηρίξεως τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ἐρειδόμενος εἰς τὸν πατριωτισμὸν τοῦ στρατοῦ, δὲν θέλω φεισθῆ οὐδενὸς κόπου, δὲν θέλω ὑποχωρήσει ἀπέναντι οὐδενὸς προσκόμματος, ἵνα ἀνταποκριθῶ εἰς τὰς προσδοκίας καὶ εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Ἔθνους.

§44ΠΟΛΛΟΙ. Εὖγε! εὖγε!

§45ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Ἀλλὰ, Κύριοι, συγχωρήσατέ μοι, ἂν τινὲς πληρεξούσιοι νομίζουν, ὅτι δύνανται νὰ μὲ ἀπασχολοῦν καθ’ ἑκάστην......

§46ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κάθε στιγμήν.

§47ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Κάθε στιγμὴν εἰς τὸ βῆμα τοῦτο διὰ νὰ ἀπαντῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἰς ἐπερωτήσεις καὶ νὰ καταναλίσκω τὸν πολύτιμον καιρόν....

§48ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θεωρῶ προσβολὴν κατὰ τῆς Συνελεύσεως.

§49ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν εἶναι κἀμμία προσβολή.

§50ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὅταν ὁ Κύριος ὑπουργὸς λέγῃ, ὅτι τῷ κατατρίβομεν τὰς πολυτίμους στιγμὰς, θὰ εἴπῃ, ὅτι ἡμεῖς ἐργαζόμεθα εἰς μάτην.

§51ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤ. Δὲν ἔπρεπε νὰ μὲ διακόψητε, δὲν μὲ ἀφήσατε νὰ ἐξηγηθῶ.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ τὸν διακόπτητε, Κύριε.

§53ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤ. Λέγω λοιπὸν, Κύριοι, ὁσάκις πρόκειται περὶ σπουδαίων ἀντικειμένων τῆς ὑπηρεσίας, ἐννοεῖται ἀφ’ ἑαυτοῦ, ὅτι ὁσάκις τὸ ὑπουργεῖον ἀπαντήσῃ προσκόμματα, βεβαίως θὰ προσέλθῃ ἀφ’ ἑαυτοῦ διὰ νὰ ζητήσῃ καὶ ἐπικαλεσθῇ τὴν συνδρομὴν καὶ τὴν θέλησιν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως· ἀλλὰ περὶ ἀντικειμένων τῆς ὑπηρεσίας, ὡς τὰ παρόντα, περὶ ἀλλαγῆς Διοικητοῦ Σώματος, ὅταν ἐπικαλεσθῶ διὰ τοιαῦτα ἀντικείμενα τῆς ὑπηρεσίας, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι λόγου ἄξια καὶ τὰ ὁποῖα ἐγὼ μόνος μου ἠμπορῶ νὰ τὰ θεραπεύσω, τότε βεβαίως δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐπαρκέσω εἰς τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὰς προκειμένας δυσχερεῖς καὶ κρισίμους περιστάσεις· καὶ σᾶς ὁμολογῶ, Κύριοι, μετὰ πολλῆς ἐλευθερίας, ὅταν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἐνδώσῃ διὰ νὰ ἀπαντῶ συχνάκις ἐπὶ τοιούτων ἀντικειμένων, ἐπὶ τοιούτων πραγμάτων, προτιμῶ νὰ καταθέσω εὐθὺς σήμερον τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἐνεπιστεύθητε.

§54ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι! ὄχι! ὄχι!

§55ΧΑΡ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Παρακαλῶ, Κύριε Ὑπουργὲ, νὰ μᾶς φωτίσητε, ποῖοι λόγοι ἠνάγκασαν τὸν Κύριον φρούραρχον Ἀθηνῶν νὰ παραιτηθῇ, καὶ ἂν ἡ παραίτησίς του ἐγένετο δεκτὴ ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου.

§56ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤ. Ἡ παραίτησίς του ἐγένετο παραδεκτὴ παρὰ τοῦ Κυρίου Προέδρου τῆς Συνελεύσεως.

§57ΧΑΡ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Ποῖοι λόγοι τὸν ἠνάγκασαν;

§58ΠΟΛΛΟΙ. Ἐρώτησε τὸν Πρόεδρον, δὲν εἶναι ἔργον τοῦ Ὑπουργοῦ.

§59ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤ. Ἡ παραίτησις τοῦ φρουράρχου καὶ ἡ παραδοχὴ αὐτῆς εἶναι πρᾶγμα τετελεσμένον· ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ὑποχρέωσιν ν’ ἀναζητήσω τοὺς λόγους.

§60ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετὰ, Κύριε ὑπουργέ.

§61ΒΛΑΣΙΟΣ ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτε χθὲς παρεκάλεσα τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν νὰ προσκληθῇ ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς ἵνα μᾶς φωτίσῃ, ἐὰν ὁ στρατὸς τῆς Πρωτευούσης ἐτέθη ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως, ὁ Κύριος Δαγρὲς ἔλαβε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ μὲ ἔφερεν εἰς τὴν εὐχάριστον καὶ εὐάρεστον, οὕτως εἰπεῖν, θέσιν νὰ ἐπαναλάβω τὴν πρότασίν μου τότε, καὶ νὰ καταδείξω, ὅτι οὐδένα σκοπὸν εἶχον νὰ ἐπιτιμήσω τὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν, τὸ ἔκαμνον ἐν τῷ δικαιώματί μου τῷ ἀπολύτῳ, τὸ ὁποῖον παραγνωρίζει ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, καὶ τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἐτόλμησε νὰ μοὶ διαφιλονεικήσῃ (θόρυβος). Κύριοι, ὅ,τι ἔκαμνον χθὲς, τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον ἄνευ πάθους, ἄνευ σκοποῦ· τὸ ἔκαμνον ἐν τῷ δικαιωματί μου, ἐν τῷ συμφέροντι τῆς πατρίδος, καὶ θὰ τὸ ἀποδείξω. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ ἔκφρασις, ἐτόλμησεν ὁ Κύριος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς νὰ εἴπῃ, ἂς ἐνθυμηθῶμεν, ὅτι καταστήσαμεν Κυβέρνησιν πολὺ κατωτέραν ὡς πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν εἴχομεν (θόρυβος).

§62ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, νὰ ἀνακαλέσῃ τὸν λόγον του.

§63ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κατὰ τὴν δευτέραν ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐσυστήσαμεν τὴν τριμελῆ Κυβέρνησιν, τὴν ἰδίαν ἐκείνην ἡμέραν τὴν Κυβέρνησιν, Κύριοι, τὴν ἐφέραμεν καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ τὴν φέρωμεν καὶ αὐτὴν καὶ τοὺς ὑπουργοὺς νὰ δίδωσι λόγον. Κύριοι, τὴν ἐξουσίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν εἴχαμεν ἀναθέσει εἰς Κυβέρνησιν, τὴν ἀναθέσαμεν εἰς Ὑπουργεῖον, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον, διὰ τοῦ στόματος τοῦ Κυρίου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ ἔρχεται καὶ μᾶς λέγει· τί μᾶς λέγει; Μὴ ἐνοχλῆτε τὴν πορείαν μου, ἀφήσατέ με (θόρυβος). Κύριοι, τί μᾶς λέγει ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργός; Μᾶς λέγει, ὅτι, ὅταν ἐγὼ νομίσω ἀναγκαῖον, ἔρχομαι καὶ ζητῶ τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως· ἀλλὰ, Κύριοι, αὐτὸ ἂς χρησιμεύσῃ ὡς μάθημα. Ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐπανέρχομαι ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ ὡς Πληρεξούσιος προσκαλῶ καὶ θέλω προσκαλεῖ πάντοτε τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ οἱονδήποτε Ὑπουργὸν, ὁσάκις νομίσω ἐγὼ ὡς πληρεξούσιος ἀναγκαῖον, νὰ ἔλθῃ νὰ δώσῃ λόγον, νὰ δώσῃ πληροφορίας. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον οὔτε εἰς τὴν ἐπερώτησιν, οὔτε εἰς ψηφοφορίαν ποτὲ τίθεται. Ἤδη λοιπὸν, Κύριοι, σᾶς λέγω ἐν εἰλικρινείᾳ, ὅπως εἶπον καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου, ὅτι οὐδόλως προσεκάλεσα τὸν Κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως τὸν ἐπιτιμήσω, τὸν προσεκάλεσα χθὲς, καὶ πολὺ καλὰ ἔπραξαν οἱ ὑποστηρίξαντες, ἵνα μὴ ἔλθῃ χθὲς, διότι κατὰ τὴν ἔννοιάν των ἐνόμισαν, ὅτι σήμερον ἦτο περιττὴ ἡ ἐπερώτησις. Κύριοι, ἠρώτησα χθὲς, ἂν ὁ στρατὸς ὁλόκληρος ὑπετάγη εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐξερχόμεθα ἀπὸ μίαν ἀνεμοζάλην· εἰς τὴν ἀνεμοζάλην ταύτην, τὰ διάφορα στοιχεῖα ἠκολούθησαν τὸν δρόμον των, ἀναλόγως τοῦ ῥεύματος τοῦ ἀέρος, τὸ ὁποῖον δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ τὰ παρέσυρεν. Ἐλέχθη, καὶ εἶχον τὴν εὐθύνην νὰ ἐρωτήσω, ἐλέχθη, ὅτι μέρος τοῦ στρατοῦ δὲν εἶχε ταχθῆ ὑπὸ τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως, ἔχον τὰς ἀπαιτήσεις του. Τοῦτο δὲν ἔπρεπε νὰ ταράξῃ τὸν Κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶ Ὑπουργόν· ἦτο μία ἐρώτησις γενικὴ, οὐδόλως ἀποβλέπουσα αὐτὸν καὶ τὸ ἄτομόν του. Ἐπειδὴ χθὲς ἦτον ἀπὼν, εἶμαι ἀναγκασμένος νὰ τὸν ἐνθυμήσω ἐγὼ, ὅτι αὐτὸς ἐγὼ εἶπον, δὲν δύναμαι νὰ ῥίψω εἰς βάρος τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νῦν Ὑπουργοῦ τὴν κατάστασιν τοῦ Στρατοῦ. Δὲν τῷ ἐπιτρέπω νὰ νομίζῃ ὅτι δὲν ἠδυνάμην νὰ τὸν προσκαλέσω ὕστερον ἀπὸ 20 ὥρας, ἀφ’ ἧς ὥρας ἔλαβε τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ εἴπω ἐκ πείρας εἰς τὸν Κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν, ὅτι, ἐὰν ὡμονοήσαμεν, οὕτως εἰπεῖν, καὶ ὅσον τάχιστα κατηρτίσαμεν τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ νέον αὐτὸ εἶδος τῆς Κυβερνήσεως, εἴχομεν ἀπαιτήσεις, καὶ τὰς ἀπαιτήσεις αὐτὰς ἠθέλαμεν νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ἤρχισαν νὰ τὰς πραγματοποιῶσι, νὰ διορθώνωσιν, οὕτως εἰπεῖν, τὰ πράγματα. Ὄχι, μετὰ τὸ κῦρος, μετὰ ἡμίσειαν ὥραν ἤθελον προσκαλέσει αὐτόν. Τὸ ὕφος τοῦ Κυρίου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ εἶναι Κοινοβουλευτικὸν, τὸ θάῤῥος, μὲ τὸ ὁποῖον ὡμίλησε, προέρχεται ἐκ τῆς βεβαιότητος ὅτι χαίρει, καὶ καθὼς χαίρει, τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς πλειονοψηφίας τῆς Συνελεύσεως· διότι χθὲς ἀκόμη ἡ πλειονοψηφία σύμπηκτος παρήγαγε τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο. Ἦτον ἑπόμενον λοιπὸν νὰ θαῤῥῇ, ὅτι οἱ λόγοι του θέλουν εὕρει ἠχὼ εἰς τὴ πλειονοψηφίαν. Κύριοι, εὐχαριστῶ τὸν Κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν, ὅτι τὰς δευτέρας ἐπερωτήσεις, τὰς ὁποίας ἄλλο ἔντιμον μέλος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τῷ ἔκαμε, μοὶ τὰς ἀπέτεινε, τὰς ἀπαντήσεις δηλ. μοὶ τὰς ἀπέτεινε διὰ τοῦ βλέμματός του. Ἐξηγοῦμαι λοιπὸν καὶ τὰ ἀναλαμβάνω ὑπὸ τὴν εὐθύνην μου. Χαίρω πολὺ ἰδὼν, ὅτι ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς, ἅμα λαβὼν τὰς ἡνίας τοῦ Στρατοῦ, ἐκράτησεν αὐτὰς καλῶς καὶ ἤρχισε νὰ κρατῇ τοὺς ἵππους ἀρχίσας ἀπὸ τὸ ἱππικὸν, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπανέφερεν ἀρχαῖον Ἀξιωματικὸν ἀνώτερον εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ ἱππικοῦ, διότι αὐτὸς ἔπρεπε νὰ διοικῇ. Προσκαλῶ τὸν Κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν ἐκ μέρους μου, καὶ ἐκ μέρους βεβαίως τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ἐντὸς μιᾶς ὥρας νὰ φέρῃ καὶ εἰς τὸν λοιπὸν Στρατὸν, εἴς τε τὸν πεζικὸν καὶ εἰς ὁποιονδήποτε ἄλλον, ὅλους τοὺς σχετικοὺς βαθμοφόρους, καὶ νὰ ἔλθῃ νὰ μᾶς εἴπῃ, ὁπότε θέλει, τοῦ δίδω προθεσμίαν 4 ἡμερῶν· θέλω ἐξερχόμενος μετὰ 4 ἡμέρας νὰ ἴδω ἐπὶ κεφαλῆς Τάγματος Ταγματάρχην, ἐπὶ κεφαλῆς Λόχου λοχαγὸν, ἐπὶ κεφαλῆς οὐλαμῶν, Ὑπολοχαγὸν, Ἀνθυπολοχαγόν· θέλω νὰ τοὺς βλέπω. Αὐτὰ εἶχον, Κύριοι, νὰ εἴπω χθὲς, καθόσον ἀφορᾷ περὶ τοῦ στρατοῦ. Πραγματικῶς, Κύριοι, σήμερον ἡ ἐπερώτησίς μου ἔχανεν, ἂν θέλετε, τὴν ἀξίαν της. Ὁ Κύριος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς εἶχε τὴν ἄπειρον καλωσύνην νὰ μοὶ δώσῃ νέαν ὕλην καὶ εἶπον ὅ,τι πραγματικῶς σήμερον ἐκ τῆς ὁρκοδοσίας ὁδηγηθέντες ὑπεθέταμεν, ὅτι βλέπομεν τὸν Στρατὸν ὑπείκοντα εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ τὸ εὐχώμεθα.

§64Λ. ΣΜΟΛΕΝΤΣ. ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Κύριοι πληρεξούσιοι, βλέπω ὅτι παρεξηγήθην. Μακρὰν τοῦ νὰ φιλονεικήσω τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς Κυρίους πληρεξουσίους νὰ κάμνουν ἐπερωτήσεις, λέγω μόνον, ὡς εἶπον, ὅτι αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐπερωτήσεως δὲν ἦτο τόσον σπουδαῖον. Μάλιστα ἐγὼ ἐπιθυμῶ εἰς πᾶσαν ἀμφιβολίαν, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ εἰσχωρήσῃ, νὰ ἐπερωτηθῶ διὰ νὰ δώσω τὰς δεούσας πληροφορίας· παρεξηγήθην δὲν εἶπον, Κύριοι, ὅτι ἐγὼ ἐπανέφερα τὸν ἀνώτερον ἀξιωματικὸν εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ ἱππικοῦ, διότι αὐτὸς διωρίσθη ὑπὸ τοῦ Στρατιωτικοῦ Διοικητοῦ πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν. Μολαταῦτα ὁμολογῶ ὅτι, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Βάλτου, τὸ νὰ ἐπαναφέρω τοὺς νομίμους βαθμοφόρους εἰς ὅλα τὰ Σώματα, αὐτὸς εἶναι κυρίως ὁ σκοπός μου· διότι ἄνευ τούτου δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐπαναφέρω τὴν τάξιν καὶ τὴν πειθαρχίαν εἰς τὸν Στρατὸν (ἐπιδοκιμασίαι), ἀλλὰ νὰ πράξω τοῦτο εἰς μίαν ὥραν ἢ ἐντὸς 4 ἡμερῶν, τοῦτο, ὁμολογῶ, εἶναι ἀδύνατον. Αὐτὰς τὰς ὀλίγας λέξεις εἶχον νὰ εἴπω εἰς τὴν Συνέλευσιν μετὰ σεβασμοῦ.

§65ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, πληροφοροῦμαι μετὰ λύπης, ὅτι ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Φθιώτιδος, ἀξιωματικὸς τοῦ στρατοῦ παρητήθη τοῦ βαθμοῦ του, πρὸς δὲ καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ παρῃτήθησαν· παρακαλῶ τὸν Κύριον πληρεξούσιον Φθιώτιδος νὰ ἔλθῃ νὰ μᾶς εἴπῃ τοὺς λόγους τοὺς σπουδαίους, διὰ τοὺς ὁποίους ἠναγκάσθη νὰ παραιτηθῇ· προσκαλῶ ἐπίσης τὸν Κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ, πόσοι εἶναι οἱ παραιτηθέντες. (Θόρυβος).

§66Α. Β. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ βαθμὸς τοῦ Ἀξιωματικοῦ εἶναι κτῆμα ἀναφαίρετον αὐτοῦ καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸν παραιτῇ χωρὶς νὰ δώσῃ λόγον εἰς κανένα.

§67ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριε! οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν εἶναι ὡς οἰκονομικοὶ ἔφοροι καθ’ ἑκάστην νὰ παύωνται ἢ νὰ παραιτῶνται· ἀλλὰ πολλάκις ὁ ἀξιωματικὸς παραιτεῖται τοῦ βαθμοῦ του, διότι συμβαίνει νὰ ἠκολούθησαν εἰς τὸ τάγμα του τοιαῦτα πράγματα, τοιαῦτα σπουδαῖα περιστατικά, τὰ ὁποῖα τὸν θέτουσιν εἰς τὴν δυσχερῆ θέσιν τοῦ νὰ μὴν δύναται νὰ διατηρήσῃ πλέον τὴν θέσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅπως προβαίνομεν, δὲν προβαίνομεν τακτικῶς· ἐμεσολάβησεν εἰς τὴν προηγουμένην συζήτησιν μία ἐπερώτησις, ἀλλ’ ἡ ὁποία, νομίζω, δὲν θὰ ἔχῃ κἀνὲν ἀποτέλεσμα· βλέπω, ὅτι ἡ τάξις ἀπαιτεῖ νὰ κλεισθῇ πρῶτον ἡ προηγουμένη συζήτησις καὶ ἔπειτα νὰ προχωρήσωμεν. Μετὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ ἔλαβε τὸν λόγον ὁ Κύριος Βαλτινός· νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ λόγου αὐτοῦ ὅσοι ἐζήτησαν τὸν λόγον δὲν θεωροῦσι βεβαίως ἀναγκαῖον νὰ προχωρήσωσι.

§69ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, ἰδοὺ ἡ πρότασίς μου· ἡ Συνέλευσις ἀποφασίζει νὰ προσδιωρίσῃ δύω ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος, Τετάρτην καὶ Σάββατον, διὰ τὴν ἐργασίαν τῶν εἰδικῶν ἐπιτροπῶν καθ’ ἃς δὲν θέλει συνεδριάζει.

§70ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Κύριοι, κατὰ τὴν προκειμένην πρότασιν πρέπει νὰ ἀργῇ ἡ Συνέλευσις δύω ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος, ἄλλας παρὰ τὴν Κυριακήν. Συλλογισθῆτε τοῦτο, Κύριοι, λέγω συλλογισθῆτε, διότι φαίνεται, ὅτι ἔχομεν διάθεσιν, ἢ μᾶλλον ἔχουσί τινες, νὰ διακόπτωμεν τὰς συνεδριάσεις καὶ νὰ συνεδριάζωμεν μόνον τετράκις τῆς ἑβδομάδος, διότι ἡ ἑβδομὰς ἔχει 7 ἡμέρας, καὶ ὅταν ἀφαιρεθῶσιν αἱ τρεῖς, τότε θὰ μείνουν 4 μόνον ἐργάσιμοι ἡμέραι. Τοῦτο ἠδύνατο νὰ γείνῃ, ἂν τὰ πάντα ἦσαν εἰς ὁμαλὴν κατάστασιν, ἐνῷ εὑρισκόμεθα εἰς ἀνώμαλον ὅλως κατάστασιν, καὶ ἤλθομεν νὰ ἐργαζώμεθα πλειότερον παρὰ τοὺς ὑπαλλήλους Ἤκουσα πρὸ μιᾶς ὥρας ἕνα τῶν Κυρίων πληρεξουσίων λέγοντα, ὅτι ἀφοῦ ἐργαζόμεθα ἀπὸ τῆς 11 π. μ. μέχρι τῆς ἕκτης ὥρας, δὲν πρέπει νὰ ἀπαιτῇ ἡ πατρὶς παρ’ ἡμῶν πλειοτέραν ἐργασίαν. Ἀπαντῶ δὲ εἰς αὐτὸν, ὅτι ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν μέχρι τὴν σήμερον, εἶναι κοινοτάτη ἐργασία, τὴν ὁποίαν κάμνουν οἱ ὑπάλληλοι, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ὁ νόμος ἀπὸ πάντα ὑπάλληλον ἄρα ἡ θυσία αὕτη, ἡ παρ’ ἡμῶν γενομένη δὲν εἶναι μεγάλη. Πρέπει, Κύριοι, νὰ συναισθανθῶμεν ἣν ἔχομεν εὐθύνην, καὶ ὅτι αἱ περιστάσεις εἶναι κατεπείγουσαι· ὥστε πρέπει νὰ διπλασιάσωμεν, οὕτως εἰπεῖν, τὰς ἐργασίας μας. Πρὸς τί λοιπὸν νὰ χάνωμεν τὰς τρεῖς ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος; Δὲν ἀρκεῖ ἡ Κυριακὴ διὰ τοὺς πληρεξουσίους, οἵτινες ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ γίνουν μέλη ἐπιτροπῶν, διὰ νὰ ἐργασθῶσιν εἰς αὐτὰς, καὶ οὕτω καθ’ ὅλας τὰς ἄλλας ἡμέρας νὰ ἐργαζώμεθα ἅπαντες ἀπὸ κοινοῦ; Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, ἔχομεν καὶ τὰς ἑσπέρας. Ἐγὼ ὡς ὑπάλληλος ἐπὶ πολλὰ ἔτη εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην, ὡς μέλος ἐπιτροπῶν νὰ ἐργασθῶ ἐπὶ πολὺν καιρὸν τὸ ἑσπέρας· τὸ ἑσπέρας δύναται ἐπιτροπή, συνερχομένη εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου, κάλλιστα νὰ ἐργάζηται. Μόνον δὲ, ἂν παρατηρηθῇ, ὅτι ἡ ἐργασία τῶν ἐπιτροπῶν εἶναι μεγάλη, τότε δύνανται νὰ προταθῶσι τοιαῦται ἀναβολαὶ, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι δὲν εἰργάσθημεν ὅσον ἔπρεπε.

§71ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Κύριοι, ἠξεύρετε διατὶ δὲν ἐργάζεσθε; διότι εἶναι 20 ἢ 15 ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι κάθηνται καὶ κάμνουν τὰς ἐργασίας των μέχρι τῶν 12, καὶ οὕτω δὲν συνέρχονται νὰ κάμουν ἐργασίαν. Ἂς ἀρχίσωμεν ἀπὸ τῆς ὀγδόης ὥρας. Ἡμεῖς ἤλθομεν ἀπὸ τὰς Ἐπαρχίας, ἀφήσαμεν τὰ ὑποστατικά μας τὰς οἰκίας μας, δὲν ζητοῦμεν ἢ μίαν μόνην Κυριακὴν διὰ νὰ ἡσυχάζωμεν. Ἂς ἐρχώμεθα ἀπὸ τὰς ὀκτώ. Καὶ ἄλλοτε ὑπῆρξα 16 ἔτη Βουλευτὴς, ἀπὸ τὰς 8 ἠρχίζαμεν, δὲν ὑπῆρχον τότε οἱ αὐτοὶ ἄνθρωποι; Προτείνω λοιπὸν νὰ ἐρχώμεθα ἀπὸ τὰς 10 τοὐλάχιστον διὰ νὰ ἐργαζώμεθα εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς, ἄλλως νὰ προσδιορίσωμεν δύω ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος.

§72ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Λυποῦμαι μὴ δυνάμενος νὰ συμφωνήσω οὔτε μὲ τὴν γνώμην τοῦ Κυρίου Διομήδους, οὔτε μὲ τὴν γνώμην τοῦ Κυρίου Βιλαέτου, καὶ δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην τοῦ Κυρίου Διομήδους, διότι ἂν μία ἡμέρα προσδιορισθῇ ἡ Κυριακὴ, ἐκτὸς ὅτι εἶναι σχολάσιμος ἡμέρα καὶ πολλοὶ θὰ εὑρεθῶσιν εἰς θέσιν νὰ μὴν ἔλθωσιν, δὲν ἀρκεῖ, νομίζω, οὐδὲ εἰς τὴν προπαρασκευὴν τῆς ἐργασίας· τί νομίζετε, Κύριοι, ὅτι ὅπως μέχρι τοῦδε ἐργαζόμεθα προβαίνομεν; τίποτε δὲν κάμνομεν, καὶ τίποτε δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ κάμωμεν, ἐὰν αἱ Ἐπιτροπαὶ δὲν μᾶς παρέξουν ἐργασίαν· μέχρι τῆς παρούσης στιγμῆς εἴχομεν τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἐνομίζετε, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς ἐργασίαν· ἂν δὲν προσδιωρίσωμεν δύω ἡμέρας τακτικὰς, αἱ ὁποῖαι νὰ παρέχουν τὴν τροφὴν τῆς ἐργασίας τῆς Συνελεύσεως, ποτὲ δὲν θὰ προβῶμεν εἰς τὰς ἐργασίας μας· ἐπιμένω ὅθεν εἰς τὴν πρότασίν μου, καὶ λέγω, ὅτι μία ἡμέρα δὲν ἀρκεῖ, πρὸς δὲ λέγω ὅτι οὔτε ἡ γνώμη τοῦ Κυρίου Βιλαέτη, εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ, διότι ἠκούσατε, ὅτι πολλάκις εἴπομεν νὰ συνέλθωμεν ἀπὸ τὰς 10, καὶ ὅμως οὐδέποτε συνήλθομεν.

§73ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Κύριοι, ἐπίστευα, ὅτι οἱ προαγορεύσαντες ἤθελον ἐνασχοληθῆ περὶ σπουδαιοτέρων ἀντικειμένων, παρὰ περὶ τοῦ τρόπου καὶ τοῦ χρόνου τῆς ἐργασίας τῶν ἐπιτροπῶν. Αἱ ἐπιτροπαὶ, Κύριοι, ὅπως κατηρτίσθησαν δύνανται, ἂν θέλωσι, νὰ ἔχωσι καιρὸν νὰ ἐργασθῶσι διὰ νὰ προπαρασκευάζωσι τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν θὰ φέρωσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἕνεκα τούτου δὲν εἶμαί ποτε τῆς γνώμης νὰ δαπανήσωμεν ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἔρχωνται ἐδῶ ἐπιτροπαὶ νὰ ἐργάζωνται, διότι οὐδέποτε οὕτω θὰ ἔλθωμεν εἰς ἕνα ἀποτέλεσμα. Τὰ σπουδαιότερα ἀντικείμενα, ἐπὶ τῶν ὁποίων σήμερον ὀφείλει ν’ ἀσχοληθῇ ἡ Συνέλευσις, εἶναι κατ’ ἐμὲ ἡ Δημόσιος ἀσφάλεια, ἡ Δημόσιος οἰκονομία καὶ ἡ ὑπόθεσις τοῦ Βασιλέως. Αὐτὰ λέγω εἶναι τὰ τρία ἀντικείμενα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἰδίως πρέπει ν’ ἀπασχοληθῇ ἡ Συνέλευσις σήμερον. Ἕνεκα τούτου ἤθελον παρακαλέσει τὴν Συνέλευσιν νὰ ὁρίσῃ ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Συνέλευσις ἠμπορεῖ ν’ ἀσχοληθῇ ἐπὶ τῶν τριῶν ἀνωτέρω ἀντικειμένων, καὶ ἑπομένως αἱ ἐπιτροπαὶ νὰ ἔχωσιν ἑτοίμους τὰς προτάσεις των νὰ τὰς ὑποβάλουν εἰς τὴν Συνέλευσιν· αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασίς μου.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Θεοχάρη, ἥτις εἶναι «Ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἀποφασίζει μέχρι τῆς ἐντελοῦς ἐπεξεργασίας, τῆς εἰς τὰς εἰδικὰς ἐπιτροπὰς εἰσαχθείσης μέχρι σήμερον ἐργασίας, νὰ προσδιορισθοῦν δύω ἡμέραι τῆς ἑβδομάδος, τετάρτη καὶ σάββατον, καθ’ ἃς δὲν θέλει συνεδριάζει, ἐργαζομένων τῶν πληρεξουσίων εἰς τὰς ἐπιτροπάς.» Λοιπὸν, ὅσοι παραδέχονται τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ Κυρίου Θεοχάρη, ἂς ἐγερθῶσιν. (Ἀνίστανται ὀλίγοι) Τώρα ἄρχεται ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Λυσάνδρου, δηλαδὴ «Οἱ ἔχοντες μέρος εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, νὰ ἔρχωνται κατὰ τὴν 9 ὥραν νὰ συνεδριάζωσιν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς μέχρι τῆς δωδεκάτης, καὶ τότε νὰ ἀρχίζῃ ἡ Συνέλευσις τὰς γενικὰς συνεδριάσεις». Ὅσοι παραδέχονται αὐτὴν τὴν πρότασιν νὰ σηκωθῶσιν. (Ἀνίστανται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Συνέλευσις τὴν παρεδέχθη.

§75ΖΕΡΒΑΣ. Προτείνω, ὅστις λείψει δύω ἡμέρας ἀπὸ τὴν διάταξιν αὐτὴν ν’ ἀντικατασταθῇ δι’ ἄλλου.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ Πρόεδροι ἑκάστης ἐπιτροπῆς, ὅταν ἴδωσι δύω ἡμέρας κατὰ σειρὰν λείποντά τινα ἐκ τῆς θέσεώς του, θέλουν καταγγείλει τὸ ὄνομά του εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ἑπομένην ἡμέραν διὰ ν’ ἀντικατασταθῇ δι’ ἄλλου.

§77ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνω ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς δευτέρας ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Κρήτης. Ὁ Κύριος Καραγιαννόπουλος ὁ Εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἐδῶ;

§79ΤΙΝΕΣ. Ὄχι. Ὁ Κύριος Δημητριάδης ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν ταύτην ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν ἐν Κρήτῃ παρεπιδημούντων Ἑλλήνων. Ἡ ή. ἐξελεγκτικὴ ἐπιτροπή. Συνελθοῦσα σήμερον τὴν ἑβδόμην Φευρουαρίου 1863 ἐν τῷ ἀναγνωστηρίῳ τῆς Βουλῆς. Λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐκλογὴν τῶν πληρεξουσίων τῶν ἐν Κρήτῃ παρεπιδημούντων Ἑλλήνων ἔγγραφα, καὶ ἀκούσασα προηγουμένως τὴν προφορικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἐπὶ ταύτης διορισθέντος Εἰσηγητοῦ. Παρατηρεῖ ὅτι, Ὁ ἐκλογικὸς Σύλλογος τῶν ἐν Κρήτῃ Ἑλλήνων συνίσταται ἐκ δύο ἐκλογικῶν περιφερειῶν, τοῦ Προξενείου Χανίων, περιέχοντος καὶ τὸ πρακτορεῖον Ῥεθύμνης καὶ τοῦ ὑποπροξενείου Ἡρακλείου· ὁ δ’ ἀριθμὸς τῶν Ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν κατὰ τὰ παρουσιαζόμενα ἔγγραφα συνίσταται ἐκ τετρακοσίων ἑβδομήκοντα καὶ μιᾶς (471), ψυχῶν δὲ χιλίων διακοσίων πεντήκοντα ἓξ (1256), καὶ ψηφοφόρων τετρακοσίων εἴκοσι ὀκτὼ (428) καθ’ ὅλην τὴν Προξενικὴν περιφέρειαν, καὶ κατὰ συνέπειαν ὁ ἐν λόγῳ ἐκλογικὸς σύλλογος δικαιοῦται νὰ ἀποστείλῃ δύο πληρεξουσίους, κατὰ τὸ ἀπὸ... τοῦ 1862 ἔτους ψήφισμα. Ὅτι ἡ δημοσίευσις καὶ τοιχοκόλλησις τοῦ Θεσπίσματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ προγράμματος τοῦ Κ. Προξένου, ἐγένοντο προσηκόντως, ὡς καὶ ἡ σύνταξις καὶ ἔκθεσις τοῦ καταλόγου τῶν ἐκλογέων, καὶ ἡ κλήρωσις τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν. Ὅτι ἐνεργηθείσης τῆς προκειμένης ἐκλογῆς, ἀρξαμένης τὴν 14 Νοεμβρίου καὶ περαιωθείσης τὴν 17 ἰδίου μηνὸς καὶ ἔτους, ἐψηφοφόρησαν 261 ἐκλογεῖς, καὶ οὐδεὶς τῶν ψηφοφορηθέντων ἔλαχε τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας. Ὅτι ἐπαναληφθείσης ταύτης ἐπὶ τοῦ διπλασίου ἀριθμοῦ τῶν σχετικῶς πλειονοψηφισάντων, ἤτοι τῶν Κυρίων Νικολάου Βερναδάκη, Σπυρίδωνος Ἀντωνιάδου, Δημητρίου Καλλέργη καὶ Μαξίμου Δασκαλάκη, ἔλαβον πλειονοψηφίαν ὡς ἐφεξῆς ἐκ τῶν 224 ῥιφθεισῶν ψήφων εἰς ὅλην τὴν Προξενικὴν περιφέρειαν.

καὶ ὁ Μάξιμος Δασκαλάκης οὐδεμίαν. Ὅτι πρὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῆς προκειμένης ἐκλογῆς καὶ μετὰ τὸ πέρας αὐτῆς οἱ Κύριοι Σπυρίδων Ἀντωνιάδης καὶ Χ. Ζιμπρακάκης δι’ ἐνστάσεώς των πρὸς τὸν Κ. Πρόξενον ἀπευθυνθείσης ἰσχυρίσθησαν ὅτι ὁ Ν. Βερναδάκης δὲν ἐκτήσατο νομίμως τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι, ὡς μὴ ὢν πολίτης Ἕλλην· καὶ ὅτι οἱ Κύριοι Γερασιμίδας καὶ Γεώργ. Λαδᾶς κάτοικος Ἡρακλείου ἀπηύθυναν κατὰ τὴν 9 Ἰαννουαρίου ε. ε. πρὸς τὸ αὐτόθι ὑποπροξενεῖον ἔνστασιν ἔγγραφον, αἰτοῦντες τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, διότι τὰ δύο μέλη τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς οἱ Κύριοι.... ......... ἀπεχώρησαν, ἐγκαταλιπόντες τὴν θέσιν αὐτῶν, καὶ ὅτι ἐντεῦθεν ἐμποδίσθησαν νὰ ψηφοφορήσωσιν 80 ψηφοφόροι· καὶ ἐπὶ τῆς πρώτης ἐνστάσεως ἐπιφέρει τὴν ἑξῆς γνώμην. Ἐπειδὴ, κατά τε τὸν περὶ ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν Νόμον, καὶ τὸ ψήφισμα τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως περὶ ἐκλογῆς τῶν πληρεξουσίων, οὐδεὶς μὴ πολίτης Ἕλλην ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι, ἑπομένως κακῶς ἐψηφοφορήθη ὁ Κύριος Νικόλαος Βερναδάκης, ἀποδεδειγμένως μὴ ὢν πολίτης Ἕλλην, καθὰ ἐβεβαιώθημεν, καὶ αἱ ψῆφοι αἱ δοθεῖσαι πρὸς αὐτὸν πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ὡς μὴ οὖσαι, καὶ ἐντεῦθεν ἡ ἔνστασις αὕτη πρέπει νὰ παραδεχθῇ, ὡς στηριζομένη εἰς τὸν Νόμον. Ὡς πρὸς τὴν δευτέραν ἔνστασιν. Ἐπειδὴ ὡς προκύπτει ἐκ τε τῶν αὐτῶν ἐγγράφων τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἰδίως ἐκ τοῦ πρακτικοῦ τῆς ἐν τῷ ὑποπροξενείῳ Ἡρακλείου ἐνεργηθείσης ψηφοφορίας, ἐξάγεται ὅτι τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας δύο ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἀσθενήσαντα ἀπέσχον νὰ παρευρεθῶσι καὶ τὴν ἡμέραν ταύτην, καὶ ἐντεῦθεν ἐμποδίσθησαν νὰ ψηφοφορήσωσιν εἴκοσι καὶ εἷς ἐκλογεῖς, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ αὐτοῦ πρωτοκόλλου, ἔνθα ἐσημειώθησαν κατ’ ὄνομα καὶ ἐπώνυμον ὑπ’ αὐτῶν τούτων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ, ὡς προεῤῥέθη, ὁ μὲν Κύριος Νικ. Βερναδάκης, θεωρεῖται ὡς μὴ ψηφοφορηθεὶς, καὶ ὑπάρχοντε ἑπομένως ὡς πρῶτοι λαβόντες τὴν πλειονοψηφίαν τὴν σχετικὴν οἱ Κύριοι Σπ. Ἀντωνιάδης, καὶ Δημήτρ. Καλλέργης, ἕτεροι δὲ οὐδεμίαν ἔλαβον ψῆφον ἐκ τῶν τεσσάρων σχετικῶς πλειονοψηφησάντων κατὰ τὴν πρώτην ἐκλογὴν, καὶ ἑπομένως καὶ ἀληθὴς ἂν ὑποτεθῇ ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ ὅτι ἐμποδίσθησαν ὀγδοήκοντα ψηφοφόροι νὰ ῥίψωσι τὰς ψήφους των, καὶ τεθῶσιν ἔστω εἰς τὸν Κ. Μάξιμον Δασκαλάκην, μηδεμίαν ἑτέραν λαβόντα ψῆφον, δὲν ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα, οὔτε μεταβάλλει τὴν θέσιν τῶν προῤῥηθέντων Κυρίων Ἀντωνιάδου καὶ Καλλέργη· καὶ Ἐπειδὴ οἱ Κύριοι Σπ. Ἀντωνιάδης λαβὼν ψήφους (128) καὶ Δημ. Καλέργης λαβὼν ψήφους (115) ἔσχον τὴν σχετικὴν ψηφοφορίαν ἀπέναντι τῶν ψήφων (224). Διὰ ταῦτα γνωμοδοτεῖ. ά) Νὰ θεωρηθῶσιν ὡς μὴ δοθεῖσαι αἱ πρὸς τὸν Κύριον Νικόλαον Βερναδάκην ψῆφοι, μὴ κτησάμενον τὴν Ἑλληνικὴν Ἰθαγένειαν, καὶ βʹ) Νὰ κηρυχθῇ ὡς κῦρος ἔχουσα ἡ ἐπαναληπτικὴ ἐν Κρήτῃ ἐκλογὴ τῶν πληρεξουσίων τῶν παρεπιδημούντων ἐκεῖσε Ἑλλήνων, καὶ εἰσέλθωσιν ὡς πληρεξούσιοι αὐτῆς οἱ Κύριοι Σπυρ. Ἀντωνιάδης καὶ Δημ. Καλλέργης. Ἡ ἐπιτροπὴ Ἀθ. Πετιμεζᾶς, Γρηγ. Χαντζερῆς, Εὐθ. Πλαστήρας, Γρηγ. Δημητριάδης. Ὁ εἰσηγητὴς Ι. Καραγιαννόπουλος.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§81ΧΑΡ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Μάλιστα. Ἠξεύρετε, Κύριοι, ὅτι ὑπάρχει νόμος, ψήφισμα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοῦ ὁποίου ἐνηργήθησαν αἱ ἐκλογαί· τὸ ψήφισμα τοῦτο ὁρίζει, ὅτι ἑκάστης ἐκλογικῆς περιφερείας ἡ ἐκλογὴ πρέπει νὰ διαρκῇ τέσσαρας ἡμέρας, μία ἡμέρα ἐξ αὐτῶν τῶν τεσσάρων ἂν λείπῃ ἡ ἐκλογὴ δὲν δύναται νὰ ᾖναι ἔγκυρος. Ἡ ἐπιτροπὴ μὲ ὅλον τὸ σέβας, τὸ ὁποῖον ἔχει πρὸς αὐτὴν, παρέλειψε μίαν διάταξιν νόμου· ὅσον μικρὰ καὶ ἂν ᾖναι ἡ παρατυπία τοῦ νόμου, ἡ ἐκλογὴ πρέπει νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Ὁ νόμος λέγει, ὅτι ἡ ἐκλογὴ πρέπει νὰ διαρκῇ τέσσαρας ἡμέρας· κατὰ τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν ἐτηρήθησαν τρεῖς ἡμέραι, παρελείφθη μία ἡμέρα. Ἡ ἐπιτροπὴ, τί λέγει; Ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ ὑποτιθέμενοι νὰ ψηφοφορήσουν τὴν τετάρτην ἡμέραν δὲν ἐπηρεάζουν τὴν ἐκλογήν. Ἐγὼ ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι ἐπηρεάζουν τὴν ἐκλογήν· καὶ γνωρίζω καλῶς, ὅτι τὴν τετάρτην ἡμέραν ἴσα ἴσα περιμένουν οἱ ἄνθρωποι νὰ ψηφοφορήσουν. Λέγω λοιπὸν, ὅτι, ἐπειδὴ μία ὁλόκληρος ἡμέρα παρελείφθη, ἡ ἐκλογὴ αὐτὴ εἶναι παράνομος. Ἔπρεπεν ὁ Κύριος Πρόξενος νὰ διατάξῃ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς διὰ μίαν ἡμέραν ἀκόμη, διότι βλέπετε, ὅτι ἡ ἐκλογὴ περιορίζεται εἰς 3 ἡμέρας. Εἶναι τοῦτο μία παραβίασις τοῦ νόμου; εἶναι, διότι ῥητῶς λέγει τὸ Ψήφισμα, ὅτι ἡ ἐκλογὴ πρέπει νὰ διαρκέσῃ 4 ἡμέρας, ἐνῷ ἐδῶ διήρκεσε 3 ἡμέρας καὶ τὸ λέγει καὶ ὁ ἴδιος ὁ Πρόξενος. Τὴν τετάρτην ἡμέραν, ἐπειδὴ εἶδον, ὅτι ἦλθον νὰ ψηφοφορήσουν τινὲς, ὑπὲρ τῆς ἐναντίας μερίδος, ἔφυγον τὰ μέλη. Ὁ Πρόξενος ἔκαμε μίαν ὑπέρβασιν καθήκοντος, ἐπειδὴ ἔπρεπε νὰ παρατείνῃ τὴ ἐκλογὴν ἐπὶ μίαν ἡμέραν ἀκόμη. Οἱ ἐνιστάμενοι λέγουσιν, ὅτι ἀπεκλείσθησαν 80 ψηφοφόροι· ἐγὼ δὲν λέγω 80, ἀλλ’ εἷς· διὰ τί ν’ ἀφαιρέσῃ τὴν θέλησιν ἔστω καὶ ἑνὸς πολίτου; Διὰ τί ὁ Κύριος Πρόξενος χαριζόμενος ὑπὲρ προσώπων περιώρισε τὴν ἐκλογὴν εἰς 3 ἡμέρας; Βλέπω τὸ ἔγγραφον τοῦ Προξένου, ὅπου λέγει, ὅτι τὴν τελευταίαν ἡμέραν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἀπεμακρύνθησαν ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς. Ἦλθον οἱ ψηφοφόροι, 20 λέγει ὁ Πρόξενος, οἱ ἐνιστάμενοι λέγουν 80. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ὑπάρχει ἡ παρατυπία αὕτη τοῦ Νόμου, κατὰ συνέπειαν δὲν πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐκλογὴν, ἢ πρέπει νὰ διατάξητε ὅπως ἡ ἐκλογὴ ἐπαναληφθῇ κατὰ μίαν ἡμέραν.

§82ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἂν καὶ δὲν ἦμαι ὁ Εἰσηγητὴς, συγχωρήσατέ μοι ὅμως νὰ εἴπω δύω λέξεις, διὰ νὰ καταδείξω, ὅτι ἐντελῶς ἀντίκειμαι εἰς τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος. Κύριοι, εἴμεθα αὐστηροὶ καὶ εἰς τοὺς τύπους, μόλον ὅτι αἱ ἐκλογαὶ παρίστανται ὑπὸ ἓν σύμπλεγμα ἐνστάσεων ἔνθεν καὶ ἔνθεν. Ἡ Συνέλευσις ἠθέλησε νὰ βαδίσῃ πραγματικῶς ἐπὶ τῆς ἀληθείας, καθόσον αὗται ὑποστηρίζονται καὶ εὑρίσκονται βάσιμοι. Ἐν γένει λοιπὸν ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις μόνον, ὅταν εὑρίσκῃ βασίμους ἐνστάσεις, καὶ βασίμους, Κύριοι, φανερὰ, ὄχι λεγομένας βασίμους. Ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς ἡ Ἐπιτροπὴ ἐφάνη πολὺ αὐστηρὰ, ἐζήτησε καὶ τὴν λεπτομερεστέραν παρατυπίαν. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν παρατυπίαν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ ἔντιμος προαγορεύσας, δὲν ἐμέτρησε καλά· ἡ ἐκλογὴ ἤρχισε τὴν 21, καὶ ἂν ὑπολογίσῃ καὶ τὴν 24, διότι ἐγένετο ψηφοφορία ἐκείνην τὴν ἡμέραν, θὰ εὕρῃ, ὅτι διήρκεσε 4 ἡμέρας. Τώρα καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐφορεύουσαν ἐπιτροπὴν, δύω μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἠσθένησαν καὶ ἔφυγον, καὶ 24 ψηφοφόροι ἐστερήθησαν τῆς ψήφους των· τώρα ἐπηρεάζει τοῦτο, ἢ μὴ τὸ ἀποτέλεσμα; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετάσῃ ἡ Συνέλευσις· οἱ μὲν δὲν ἔλαβον κἀμμίαν ψῆφον, οἱ δὲ ὡς πρὸς τὸν ὅλον ἀριθμὸν ἔχουν τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν· διὰ τί λοιπὸν νὰ μὴ ἐπικυρώσωμεν μίαν τοιαύτην ἐκλογήν;

§83Χ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Λέγει, ὅτι δὲν ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς καὶ τὸ πιστεύω καὶ ἐγώ. Εἶναι ὅμως μία παρατυπία τοῦ Νόμου; Αὐτὸ μόνον. Θέλομεν νὰ τὸν ἐμβάσωμεν μέσα; Ἂς τὸν ἐμβάσωμεν. Ἰδοὺ τὸ ἔγγραφον τοῦ Προξένου· λέγει, ὅτι τὴν τελευταίαν ἡμέραν ἀπεσύρθησαν τὰ μέλη· ποῦ ἠξεύρω ἐγὼ, ἂν ἕνας προϊστάμενος δὲν ἐπέβαλεν εἰς τὰ μέλη αὐτὰ νὰ φύγουν διὰ νὰ μὴ δώσουν τὴν ψῆφόν των ὑπέρ; Ὁ Πρόξενος λέγει, ὅτι 20 δὲν ἐψηφοφόρησαν, οἱ ἐνιστάμενοι λέγουσιν 80, ἐγὼ δὲν λέγω κἀνένα, παρὰ καὶ ἕνας μόνον, ἂν λείπῃ, εἶναι μία παρατυπία τοῦ Νόμου, καὶ ἠμποροῦσα νὰ παραδεχθῶ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ὅταν ἦτο εἰς τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα, ὅπου ὑπάρχουν χιλιάδες ψηφοφόρων· εἰς αὐτὰς ὅμως τὰς ἀποικίας, ὅπου ἀπαιτοῦνται καὶ 26 ψῆφοι διὰ νὰ ἔβγῃ τις πληρεξούσιος, νὰ μὴ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ δώσωσι τὰς ψήφους των; διατί νὰ μὴ ἔλθῃ ὁ Κύριος Ζιμβρακάκης ἢ ὁ Κύριος Καλλέργης, παρὰ ἔρχεται ὁ Κ. Ἀντωνιάδης; Εἶναι μία παράληψις καὶ παρατυπία τοῦ νόμου, καὶ τὸ ἔγγραφον τοῦτο μαρτυρεῖ, ὅτι τρεῖς ἡμέρας διήρκησεν ἡ ἐκλογή.

§84ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά· ἐφωτίσθημεν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν «ὅσοι παραδέχονται, ὅτι εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ αὐτὴ, ἧς ἀνεγνώσθη ἡ ἔκθεσις, νὰ ἐγερθῶσιν» (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς· ἑπομένως νόμιμοι πληρεξούσιοι εἶναι οἱ Κύριοι Σπ. Ἀντωνιάδης καὶ Δημ. Καλλέργης. Δεύτερον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι τὸ περὶ Σωματείων. Ὁ Κ. Μίλησης ἔχει τὸν λόγον.

§86ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, πρὸ 50 ἤδη ἡμερῶν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισίν σας μίαν πρότασιν κατ’ ἐμὲ πολὺ σπουδαίαν, τὴν πρότασιν περὶ παραδοχῆς τῶν Σωματείων, εἰς τὸ νὰ δώσωσι πληρεξουσίους ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως. Ἡ πρότασίς μου, τὴν ὁποίαν καθυπέβαλα, διαιρεῖται εἰς δύω διακεκριμένα ἀπ’ ἀλλήλων μέρη. Εἰς τὸ πρῶτον μέρος τίθεται καὶ ἀναγνωρίζεται τὸ πρὸς ἐκλογὴν δικαίωμα· εἰς τὸ δεύτερον ἀναγνωρίζεται ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ δικαιώματος τούτου, καὶ διατάσσεται ἑπομένως ἡ κλήρωσις τῶν γενομένων ἐκλογῶν. Δὲν θὰ ἐνδιατρίψω πολὺ πρὸς ὑπεράσπισιν τοῦ πρώτου μέρους τῆς προτάσεώς μου, τοὐτέστι δὲν θὰ εἴπω πολλὰ διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον τὰ Σωματεῖα ἔχουν διὰ νὰ ἐξαποστείλουν ἐνταῦθα πληρεξουσίους. Ὁμιλῶ πρὸς ἄνδρας, οἵτινες δὲν εἶναι νέοι κατὰ μέγα μέρος εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι σχετίζονται μὲ τὸ παρελθὸν, ἔνιοι δὲ τούτων δὲν εἶναι καὶ ἐντελῶς ἄσχετοι μὲ τὸν μέγαν καὶ ἱερόν μας ἀγῶνα· ἑπομένως γνωρίζουσι καὶ τὴν πηγὴν τοῦ δικαιώματος, καὶ τὴν διαρκῆ ἐξακολούθησίν του, καθ’ ὅλον τὸν πολιτικὸν βίον τῆς Ἑλλάδος. Τὸ δικαίωμα τοῦτο, Κύριοι, ἔχει καταγωγὴν ἱερὰν, ἐγεννήθη καθ’ ὃν καιρὸν ἡ Ἑλλὰς ἀνεγερθεῖσα ὁλόκληρος πρὸς ἀπόσεισιν τῆς μακρᾶς δουλείας της, εἶδεν ἑαυτὴν διεσπασμένην ὑπὸ μιᾶς σκληρᾶς διπλωματίας, ἥτις φαίνεται σήμερον σκληροτέρα ἀφ’ ὅτου ἦτο τότε.

§87ΠΟΛΛΟΙ. Εὖγε! Εὖγε!

§88ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος ἔδραξαν τὰ ὅπλα πρὸς ἀνάκτησιν τῆς ἀνεξαρτησίας της· ὁ ἀγὼν ἦτο κοινὸς, τὰ παθήματα ἦσαν κοινὰ, τὰ ἆθλα ἦσαν κοινά. Ἡ διπλωματία κατόπιν, μετὰ 8 μακρὰ ἔτη, μετὰ πολλὰ δάκρυα καὶ αἵματα, μᾶς ἔῤῥιψε τέλος ὡς πενιχρὸν ψυχίον τὴν ἀνεξαρτησίαν μιᾶς μικρᾶς γωνίας τῆς μεγάλης Ἑλλάδος, καὶ εἶπεν εἰς ἀδελφούς. «Σεῖς θὰ μείνετε εἰς τὴν δουλείαν· σεῖς οἱ ἄλλοι ἔχετε τὸ δικαίωμα ν’ ἀναπνεύσητε τὸν ἐλεύθερον ἀέρα.» Ἡ Ἑλλὰς ἐν τῇ ἀδυναμίᾳ της, Κύριοι, ἔλαβεν ὅ,τι εὐηρεστήθησαν νὰ τῆς δώσουν· δὲν ἐλησμόνησεν ὅμως, οὔτε ἀρχαίους συναγωνιστὰς, οὔτε τὴν ἑνότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους, οὔτε τὸν μέγαν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον εἶχεν ἡ μεγάλη μας ἐπανάστασις. Εἰς τὰς ἐπισήμους στιγμάς της ἡ Ἑλλὰς ἐνθυμήθη πάντοτε τοὺς δούλους Ἕλληνας· ὅλαι αἱ Ἐθνοσυνελεύσεις ἔδωσαν τὴν παρηγορίαν ταύτην εἰς τοὺς δούλους ἀδελφούς μας, παρηγορίαν, ἥτις χρησιμεύει καὶ ὡς ἀῤῥαβὼν τῆς μεγάλης ἑνότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους. Τοιουτοτρόπως, ὅ,τι ἡ διπλωματία διὰ τῆς βίας ἀφῄρεσεν, ἡ φρόνησις τῶν Ἑλλήνων ἠθέλησε νὰ τὸ διατηρήσῃ ἀνέπαφον. Ἰδοὺ, Κύριοι, ἡ καταγωγὴ τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ παραδεχθῇ. Δὲν πιστεύω δὲ, ὅτι θὰ εὑρεθῇ κᾀνεὶς τῶν Πληρεξουσίων, ὅστις θὰ ὑψώσῃ φωνὴν κατ’ αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος. Μία Συνέλευσις, ἥτις ἀντιπροσωπεύει ὅλον τὸ Πανελλήνιον, δὲν πρέπει ποτὲ, Κύριοι, νὰ ἀντιστρατευθῇ κατὰ τοῦ δικαιώματος τούτου· θὰ ᾖναι ἰδέα διαιρέσεως ῥιπτομένη ἀναμέσον τῶν δούλων καὶ ἐλευθέρων Ἑλλήνων, θὰ ᾖναι ἡ διάσπασις τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὁ ἀποχαιρετισμὸς τοῦ ὡραίου καὶ μεγάλου μέλλοντος μας. Ἀλλὰ, Κύριοι, προλαμβάνω μίαν ἔνστασιν, τὴν ὁποίαν ἴσως μοῦ ἀντιτάξουν· τὸ δικαίωμα τοῦτο εἶναι ἱερὸν, ἀλλ’ ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις τὸ ἐφήρμοσε κατ’ ἄλλον τρόπον, διατάξασα διὰ τοῦ θεσπίσματος νὰ γείνωσιν εἰς ὅλα τὰ Προξενεῖα ἐκλογαὶ πρὸς ἀποστολὴν πληρεξουσίων. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔνστασις, ἀλλὰ δὲν τὴν εὑρίσκω σπουδαίαν· ὁ τρόπος Κύριοι, τὸν ὁποῖον ἐξελέξατο ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις δὲν ἱκανοποιεῖ τὸ δικαίωμα, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὁμιλῶ. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις διὰ τοῦ θεσπίσματος δὲν προσεκάλεσε τοὺς δούλους Ἕλληνας διὰ νὰ ἐξαποστείλουν πληρεξουσίους, δὲν συνέδεσε τὴν ἐλευθέραν μὲ τὴν δούλην Ἑλλάδα, ὄχι· προσεκάλεσε μόνον τοὺς ἐλευθέρους Ἕλληνας τοὺς ἀποδημοῦντας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἵνα ἐξασκήσουν τὸ δικαίωμα των ἕκαστος εἰς τὸν τόπον τῆς διαμονῆς του. Καὶ ὑπάρχει σπουδαιοτάτη διαφορὰ· εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, εἰς τὴν Σμύρνην, εἰς τὸ Γαλάζιον καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα μέρη, ὅπου ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ, δὲν τὴν ἐνήργησαν, κατὰ μέγα μέρος τοὐλάχιστον, οἱ δοῦλοι, ἀλλ’ οἱ ἐλεύθεροι Ἕλληνες.

§89ΠΟΛΛΟΙ. Ὅλως διόλου ἐλεύθεροι Ἕλληνες.

§90ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἢ τοὐλάχιστον κάτοικοι τῆς δούλης Ἑλλάδος, ἀποκτήσαντες τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι τὸ θέσπισμα δὲν ἐπραγματοποίησε τὸ δικαίωμα τῶν δούλων Ἑλλήνων, ἐφρόντισε περὶ τῶν ἐλευθέρων Ἑλλήνων, περὶ τῶν ὑπηκόων τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, εἴτε ἐντὸς τοῦ Κράτους, εἴτε ἐκτὸς διατελοῦσι· δὲν ἐνθυμήθη ὅμως διόλου τοὺς δούλους Ἕλληνας· καὶ αὐτὴ ἡ διάταξις τοῦ ψηφίσματος, ἀντὶ νὰ ἐλαφρώσῃ τὸ παράπονον, τὸ ἐπηύξησε μάλιστα. Οἱ δοῦλοι Ἕλληνες θέλουσι μᾶς εἰπεῖ· εἴχετε καιρὸν νὰ σκεφθῆτε καὶ διὰ τοὺς ὑπηκόους Ἕλληνας, οἵτινες ἀπεδήμουν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, νὰ δώσητε εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς, καὶ δι’ ἡμᾶς δὲν ἠθελήσατε διόλου νὰ σκεφθῆτε. Δὲν πιστεύω, Κύριοι, ν’ ἀντιτάξουν μίαν ἄλλην ἔνστασιν, τὴν ὁποίαν ὅμως ἤκουσα προφερομένην, ὅτι ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις διέταξεν ἤδη περὶ τούτου, καὶ ὅτι δὲν δύναται ἡ Ἐθνοσυνέλευσις νὰ τροποποιήσῃ τὰς διατάξεις τοῦ ψηφίσματος. Δὲν ἐμμένω εἰς τὴν ἔνστασιν ταύτην, διότι ἡ Συνέλευσις καὶ εἰς ἄλλας ὁμοίας περιπτώσεις ἐτροποποίησε τὰς διατάξεις τῆς Κυβερνήσεως· ἄλλως τε, Κύριοι, Κυβέρνησις ἐξελθοῦσα ἀπὸ μίαν Ἐπανάστασιν δὲν ἠδύνατο νὰ καταστρέψῃ δικαιώματα, ἠδύνατο ν’ ἀναγνωρίσῃ νέα, ὄχι ὅμως νὰ καταστρέψῃ καὶ δικαιώματα ἀνεγνωρισμένα· ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ μία Συνέλευσις καὶ αὐτὴ νὰ καταστρέψῃ, ἂν ἤθελε, δικαιώματα, καὶ δικαιώματα τόσον ἱερά· ὥστε δὲν πιστεύω ποτὲ ν’ ἀντιτάξῃ κἀνεὶς τοιαύτην ἔνστασιν. Ἔρχομαι, Κύριοι, εἰς τὸ δεύτερον μέρος τῆς προτάσεώς μου. Ἀναγνωριζομένου τοῦ δικαιώματος εἰς τὰ Σωματεῖα, ἐρωτᾶται, αἱ ἐκλογαὶ αἱ ἐνεργηθεῖσαι δυνάμει τοῦ δικαιώματος τούτου πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ὡς πραγματικαὶ, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ διαταχθῇ ἡ κλήρωσις αὐτῶν, ἵνα ἐξαιρεθῇ τὸ νόμιμον ἢ μὴ, ἢ θὰ ἀναγνωρίσωμεν μὲν τὸ δικαίωμα, θὰ διατάξωμεν ὅμως νέας ἐκλογάς; Αὐτὸ εἶναι τὸ δεύτερον. Ἡ πρότασίς μου, Κύριοι, λύει τὸ ζήτημα καταφατικῶς, τοὐτέστι πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὰς γενομένας ἐκλογὰς, καὶ νὰ διατάξωμεν τὴν κλήρωσιν αὐτῶν. Ἰδοὺ διατί· πρῶτον, ἐὰν ἀναγνωρίσητε τὸ δικαίωμα, διατάξητε δὲ νὰ γείνουν νέαι ἐκλογαὶ, μὲ τὴν μίαν χεῖρα θὰ δώσητε εἰς τοὺς δούλους Ἕλληνας καὶ μὲ τὴν ἄλλην θ’ ἀφαιρέσητε. Αἱ ἐκλογαὶ, κύριοι, διὰ νὰ γείνουν ἀπαιτοῦν τοὐλάχιστον 2 ἢ 3 μῆνας· ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πρέπει νὰ δεχθῶμεν τὰς ἐκλογὰς τὰς γενομένας, καὶ νὰ διατάξωμεν τὴν κλήρωσιν αὐτῶν, διότι ἄλλως θὰ φανῶμεν, ὅτι δὲν σπουδάζομεν. Καὶ τῳόντι, ἐὰν διατάξωμεν νέας ἐκλογὰς πρέπει νὰ φροντίσωμεν τότε νὰ συντάξωμεν νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ γείνουν αὐταὶ αἱ ἐκλογαί· διότι δὲν θὰ παραδεχθῶμεν ὡς νόμιμον τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐγένοντο· πρέπει νὰ νομοθετήσωμεν νέον Νόμον, νὰ διατάξωμεν κλήρωσιν Ἐπιτροπῶν, νὰ διατάξωμεν ἐκλογὰς νέας, καὶ τότε, κύριοι, αἱ ἐκλογαὶ αὗται θὰ τελειώσουν, ὅταν ἡ Συνέλευσις δὲν θὰ ὑπάρχει πλέον ἐδῶ. Βλέπετε, ὅτι ἔχω δίκαιον, λέγων, ὅτι δὲν σπουδάζομεν ἀναγνωρίζοντες μόνον τὸ δικαίωμα, μὴ ἀναγνωρίζοντες ὅμως τὰς γενομένας ἐκλογάς. Δεύτερον τὰ Σωματεῖα, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰς γενομένας ἐκλογὰς, θέλετε ἴδει, ὅτι συνεμορφώθησαν πληρέστατα μὲ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ἐκλογῶν ψηφίσματος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως. Λοιπὸν προσθέτω, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ αἱ ἐνεργηθεῖσαι ὑπὸ τῶν Σωματείων ἐνηργήθησαν κατὰ τὰς διατάξεις, καθ’ ἃς καὶ ὅλαι αἱ λοιπαὶ ἐκλογαί· ὥστε δὲν ὑπάρχει ὁ λόγος νὰ μὴ παραδεχθῶμεν αὐτὰς καὶ νὰ διατάξωμεν νὰ κληρωθῶσιν. Αὐτοὶ εἶναι οἱ δύο λόγοι, οἵτινες μὲ πείθουν, ὅτι πρέπει νὰ δεχθῶμεν τὴν κλήρωσιν τῶν ἐκλογῶν. Ἐπιφυλάσσομαι ν’ ἀπαντήσω εἰς τὰς ἐνστάσεις. Προσθέτω ὅμως δύο ἀκόμη σωματεῖα τῶν Κασσίων καὶ τῶν Ἀγράφων.

§91ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κύριοι, τὸ περὶ τῶν Σωματείων ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὁ προτείνας προέταξε σήμερον ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, εἶναι ζήτημα σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον ἐπέφερεν ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς προτείναντας σχίσμα· θέλουν καθαρῶς ἓν προνόμιον, προνόμιον ἀφανὲς, ἰδανικὸν καὶ μὴ ὑπάρχον. Τὸ προνόμιον τοῦτο κατ’ ἐμὲ, εἶναι τρίτον προνόμιον τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, καὶ πᾶσαι αἱ Συνελεύσεις τῆς Ἑλλάδος, ἔδωκαν εἰς αὐτοὺς, προνόμιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνέχεται ὁ Ἕλλην εἰς τὴν ἁπανταχοῦ γῆν τῆς Ἑλλάδος νὰ ὑποστῇ, ὅπως προτείνεται σήμερον. Ἐξηγοῦμαι· εἰς δύο διαστάσεις διῄρεσε τὴν ὁμιλίαν του ὁ προλαλήσας, μίαν εἰς δικαίωμα, καὶ μίαν εἰς ἐφαρμογὴν τοῦ δικαιώματος, δηλ. εἶπεν, ὅτι πρόκειται σήμερον ν’ ἀναγνωρίσωμεν δικαίωμα κεκτημένον, τὸ ὁποῖον κατεστράφη, καὶ δεύτερον νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐνεργηθεισῶν ἐκλογῶν. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ νομοθετήσωμεν ἐπὶ δικαιωμάτων τινῶν ἐπαναστατῶν, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος ἐνεργὸν, οὐδεὶς ἤθελεν ἀρνηθῇ νὰ νομοθετήσωμεν ἐπὶ εἰδικῶν τινων διατάξεων, ἀλλὰ διὰ νὰ νομοθετήσωμεν ἐπὶ εἰδικῶν διατάξεων, ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ σπουδαῖός τις λόγος, ὁ ὁποῖος ν’ ἀναγκάσῃ τὴν Συνέλευσιν νὰ καθιερώσῃ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς ὡρισμένην περίστασιν, π. χ. ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ καθιερώσωμεν δικαίωμα ἐπαναστατῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνήργησαν τὸ ἥμισυ τὰ δύο τρίτα, τέλος πάντων ἓν μέγα μέρος τῆς τελευταίας ἐπαναστάσεως, ὡς λόγου χάριν περὶ Ἀρτέμη, Παπαδιαμαντοπούλου καὶ λοιπῶν, οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ καθιερώσῃ νόμον ἐπὶ προσώπων, τὰ ὁποῖα λαβόντα μέρος εἰς τὴν Μεταπολίτευσιν ἔφερον μεγάλα ἀποτελέσματα. Τί μᾶς λέγουν; μᾶς λέγουν, ὅτι πρόκειται νὰ ἀναγνωρίσωμεν δικαίωμα κεκτημένον τὸ ὁποῖον προσεβλήθη ὑπὸ τῆς τελευταίας πεσούσης Κυβερνήσεως. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις προοιωνιζομένη ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ μέλλοντος μεγαλείου τῆς Ἑλλάδος, οὐ μόνον ἀπέκλεισε, κατέστρεψε, οὕτως εἰπεῖν, τὸ δικαίωμα τῶν ἁπανταχοῦ Ἑλλήνων, ἀλλὰ μᾶλλον τὸ ἐπεξέτεινε πέραν τοῦ δέοντος εἰς ἅπασαν τὴν φυλὴν, ὅπου ὑπάρχουν Ἕλληνες. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι οἱ ἐν Ἀσίᾳ ἐκλεχθέντες ἦλθον καὶ ἀντιπροσωπεύουν σήμερον μεθ’ ἡμῶν τὴν Ἑλληνικὴν φυλήν· ἀπὸ τὴν Εὐρώπην ἦλθον καὶ ἀντιπροσωπεύουν τὴν Ἑλληνικὴ φυλὴν, ἀπὸ τὴν Ἀφρικὴν ἦλθον καὶ ἀντιπροσωπεύουν τὴν Ἑλληνικὴν φυλήν. Διὰ τί λοιπὸν Κύριοι, ἔστω καὶ μίαν εὐγνωμοσύνην δὲν ἀναγνωρίζουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τὴν ἔνθερμον χαρὰν τῆς 10 Ὀκτωβρίου ἤθελον νὰ ἐπεκτείνουν ἓν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε δὲν εἶχον; διὰ τί μετέβαλον τὰ πράγματα καὶ δὲν ἀναγνωρίζουν, ὅτι τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον αἱ προηγούμεναι Συνελεύσεις εἶχον ἀναγνωρίσει εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, ὅτι ἡ τελευταία Κυβέρνησις τὸ ηὔρυνε, τὸ ἐπλάτυνε; Δὲν εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, ὅ,τι σᾶς λέγουν, ὅτι σήμερον πρέπει νὰ παραγνωρίσωμεν τοὺς δούλους ἀδελφούς μας, οἱ ὁποῖοι ἐπιέσθησαν ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη ἀπὸ τὴν διπλωματίαν. Ἀλλ’ ἀπαντῶ εἰς αὐτούς· σήμερον πρόκειται νὰ ἀντιπροσωπεύσουν τὴν Ἑλλάδα δοῦλοι Ἕλληνες, ἢ νὰ τὴν ἀντιπροσωπεύσουν ἐλεύθεροι Ἕλληνες; ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς ὅτι πρέπει ν’ ἀντιπροσωπεύσουν τὴν Ἑλλάδα δοῦλοι Ἕλληνες, τότε ἔπρεπεν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ συνεισφέρουν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἐλεύθεροι νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα αὐτό· Εἶπον ὅτι ζητοῦν οἱ ἄνθρωποι προνόμιον τριπλοῦν καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος. Προνόμιον εἶναι εἰς αὐτοὺς, διότι καθιέρωσεν ἡ Συνέλευσις, ἢ καθιέρωσεν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα νὰ ἔχουν ψῆφον καὶ εἰδικὴν ἀντιπροσωπείαν οἱ μεταναστάται, οἱ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος· καὶ διὰ τί εἶναι προνόμιον; διότι ἐνῷ εἶναι ἐλεύθεροι καὶ αὐτοὶ καὶ εἶναι τεταγμένοι εἰς δήμους μαζὺ μὲ ἡμᾶς, σοῦ λέγουν, ὄχι· δὲν θέλω ἐκλογὴν ἐγὼ, ὅπως σὺ ὁ Πελοποννήσιος, ὅπως σὺ ὁ Στερεολλαδίτης, ὅπως σὺ ὁ Νησιώτης· ἀλλ’ ἐγὼ ὁ μεταναστάτης μὲ 50 ψηφοφόρους ἐκλέγω ἀντιπρόσωπον. Ἰδοὺ ἓν προνόμιον, τὸ ὁποῖον ἔφερεν αὐτὴν τὴν διαίρεσιν, αὐτὸ τὸ σχίσμα, τὴν εἰδικὴν ἀντιπροσωπείαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔπρεπε νὰ ζητοῦν· ἀλλὰ, Κύριοι, λέγουν, τί μᾶς μέλλει; ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἡ Συνέλευσις καθιέρωσε δικαίωμα εἰς τοὺς μεταναστάτας, ἀνεγνώρισε τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον αἱ Συνελεύσεις εἶχον δώσει εἰς τοὺς ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος μεταναστάτας καὶ τὸ δικαίωμα τὸ ἰδανικὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον τὰ Σωματεῖα εἶχον. Δὲν τὸ καθιέρωσεν, ἀλλ’ ὅταν ἡ Κυβέρνησις σοῦ λέγει, ὅτι ὁ ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐλεύθερος ἄποικος Ἕλλην νὰ ἐκλέγῃ πληρεξούσιον, ὅτι ὁ ἐν Κρήτῃ νὰ ἐκλέγῃ πληρεξούσιον, ὅτι ὁ ἐν Μασσαλίᾳ, Λιβόρνῳ, Ἀφρικῇ καὶ ὅπου καὶ ἂν ὑπάρχουν Ἕλληνες νὰ ἐκλέγουν πληρεξούσιον, βλέπετε, ὅτι ἀντιπροσωπεύουν τὸ μεγαλεῖον καὶ τὸ ὄνομα τῆς Ἑλλάδος. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι καὶ ἡ μεγάλη ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ἐπολέμησα, διότι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὸ δικαίωμα τῶν Σωματείων, αὐτοὶ εἶπον, ὅτι οὐδεὶς πρέπει νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν μεγάλην ἰδέαν, διότι αὐτὴ δὲν εἶναι τῆς παρούσης περιστάσεως, εἶναι βλαπτικὴ εἰς τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος.

§92ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν εἶπε τὸ κἀνείς.

§93ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὁ Ἰάλεμος τὸ εἶπε 30 φορὰς καὶ προχθὲς ἀκόμη (θόρυβος). Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ζητοῦν παρὰ ἓν δεύτερον προνόμιον, τὸ ὁποῖον δὲν στηρίζεται εἰς κἀνένα νόμον· διότι ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις ἀντὶ νὰ εὐγνωμονῆται ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, σήμερον ἐξ ἐναντίας μέμφεται· εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ λέγουν νὰ φύγῃς, Κύριε Λασκαρίδη, νὰ φύγῃς, Κύριε δεῖνα, καὶ σὺ, Κύριε δεῖνα, νὰ ἔλθω ἐγὼ, ὁ ὁποῖος ἀνήκω εἰς τὰ Σωματεῖα (θόρυβος). Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ νὰ λέγουν, ὅτι δὲν ἱκανοποιοῦνται αὐτοὶ, διότι ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις ἐπλάτυνε τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ὑφήλιον καὶ ἔδωκε τὸ δικαίωμα, ὅπου ὑπάρχουν Ἕλληνες νὰ ἔλθουν ἀντιπρόσωποι αὐτῶν, εἶναι ὡς νὰ μᾶς λέγουν, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἀναγνωρίζομεν τοὺς πληρεξουσίους, τοὺς ἀντιπροσωπεύοντας σήμερον τοὺς ὑπηκόους τοὺς παρεπιδημοῦντας Ἕλληνας, οἱ ὁποῖοι ἐξελέχθησαν ἀπὸ μυρίους Ἕλληνας καὶ ἀπὸ τὰς Προξενικὰς περιφερείας. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὁ Κύριος Μίλησις, ὁ προλαλήσας, ὁ ὁποῖος βεβαίως πᾶν ἄλλο ἐπεδίωκε παρὰ πραγματικὰς ἐκλογὰς Σωματείων, σᾶς λέγει ὅτι οἱ παρεπιδημοῦντες δοῦλοι δὲν ἀντιπροσωπεύονται σήμερον, οἱ ἐν τῇ Θράκῃ, οἱ ἐν τῇ Θεσσαλίᾳ, οἱ εἰς τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα μέρος δὲν ἀντιπροσωπεύονται σήμερον· ἀλλ’ εἶναι ἐμπαιγμὸς τοῦ δικαιώματος τῆς ἀντιπροσωπείας, τὸ νὰ μᾶς λέγῃ ὅτι καὶ διὰ τοὺς δούλους πρέπει νὰ φέρωμεν εἰδικοὺς πληρεξουσίους (θόρυβος). Ἀλλὰ Κύριοι, ἐὰν τινὲς ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς μίαν πόλιν τῆς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι προσκαίρως κατοικοῦν εἰς τὰς Ἀθήνας, π. χ. καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπῆγαν νὰ ἐκλέξουν τὸν πληρεξούσιόν των, ἐὰν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἄνευ οὐδενὸς δικαιώματος ζητοῦν μὲ 20 πρόσωπα νὰ ἐκλέξουν πληρεξούσιον, διατί νὰ μὴ εἴπητε ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν διαφέρουν κατ’ οὐδὲν τῶν παρεπιδημούντων Καρυτινῶν; ἠξεύρετε πόσοι εἶναι ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας; εἶναι πλέον ἢ 1000 πατριῶταί μου. Κατὰ τί λοιπὸν διαφέρουν αὐτοὶ οἱ κατοικοῦντες εἰς τὰς Ἀθήνας Ἕλληνες αὐτόχθονες, ἀπὸ τοὺς κατοίκους τῶν Σωματείων; διατί λοιπὸν καὶ εἰς τοὺς ἑτεροδημότας δὲν εἴπατε, ὅτι εἶναι νόμιμον τὸ δικαίωμα τοῦ Ἀρτέμη, τοῦ Παπαδιαμαντοπούλου, οἱ ὁποῖοι ἐξελέχθησαν ὑπὸ τὸ βλέμμα τῶν Ἀρχῶν ὁλοκλήρων, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐξελέχθησαν μὲ χιλιάδας κατοίκων, Γορτυνίων, Ἀργείων, Καλαμίων, δὲν εἶναι Σωματεῖον καὶ αὐτό; Τί προνόμια εἶναι λοιπὸν αὐτά; Ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου εἶπον, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ζητοῦν παράνομον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον οὐδεμία Συνέλευσις καθιέρωσεν, οὐδεμία Συνέλευσις ἀνεγνώρισε. Ζητεῖτε λοιπὸν, Κύριοι, ἐκλογὴν δούλων Ἑλλήνων, ἐνῷ ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα τῶν Σωματείων τὸ περιώρισε, τὸ περιέκλεισε, τὸ ἐπλάτυνεν, οὕτως εἰπεῖν, εἰς ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία σήμερον εὐτυχῶς ἀντιπροσωπεύει ἅπασαν τὴν Ἑλληνικὴν φυλὴν, ὅπου καὶ ἂν εὑρίσκηται. Οὐδέποτε ἀναγνωρίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ Ἐπανάστασις ἡ τελευταία εἶχε σκοπὸν ν’ ἀντιπροσωπεύῃ ἀγῶνας· ἡ Ἐπανάστασις ἡ τελευταία δὲν προσδιωρίσθη ν’ ἀντιπροσωπεύῃ ἀγῶνας, καὶ ἐάν ποτε ἐδόθη δικαίωμα εἰς τὰ Σωματεῖα νὰ ἐκλέξουν πληρεξουσίους, ἐκεῖ ἐπρόκειτο περὶ ἀγώνων· διότι βεβαίως μετὰ μίαν ἐπανάστασιν, κατὰ τὰ 28, οὐδεὶς ἠδύνατο ν’ ἀρνηθῇ εἰς τοὺς Κρήτας ν’ ἀντιπροσωπευθοῦν ἀπὸ Κρῆτας, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν, καὶ ἔχυσαν τὸ αἷμά των ὑπὲρ τῆς ἐπαναστάσεως (θόρυβος). Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐπανάστασις τοῦ 29, ἡ Ἐπανάστασις τοῦ δεῖνα καὶ καθεξῆς ἔτους, ἀντιπροσωπεύει μᾶλλον ἀγῶνας, παρὰ ἡ σημερινὴ Ἐπανάστασις, ἥτις δὲν προσδιωρίσθη δι’ ἄλλον σκοπὸν, παρὰ δι’ ἐκλογὴν Ἡγεμόνος, καὶ διὰ τὴν σύνταξιν τῆς πολιτείας. Ἐὰν λοιπὸν εἰς τὰς προκειμένας αὐτὰς ἐπαναστάσεις ἐσυγχωρήθη εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα, εἶχον δίκαιον ν’ ἀναλάβουν καὶ αὐτὸν τὸν ἀγῶνα, καὶ εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὅλοι ἀντεμείφθησαν. Ἀλλὰ σήμερον τί θὰ ἔλθουν νὰ κάμουν οἱ ὑπήκοοι δοῦλοι, νὰ μᾶς φωτίσουν μὲ τὰ φῶτά των, ἀφοῦ ἦναι ἀκόμη ὑπὸ τὸ σκότος τῆς δουλείας; (ἀποδοκιμασίαι καὶ θόρυβος). Ὁ Κύριος Μίλησις, λέγων ὑπηκόους δούλους, λέγει ὑπηκόους Ὀθωμανούς· λέγων λοιπὸν, ὑπηκόους δούλους, ἐννοῶ βεβαίως ὑπηκόους Ὀθωμανούς. (θόρυβος), δὲν δυνάμεθα σήμερον νομίμως νὰ δώσωμεν δικαίωμα εἰς ὑπηκόους Ὀθωμανούς. (θόρυβος). Τὶ ἄλλο ἐνοούσατε, δὲν μᾶς ἐξηγεῖσθε; εἴπατε ἰδέας ἀφῃρημένας, αἱ ὁποῖαι ἐρχόμεναι εἰς τὰ πράγματα δὲν ἐφαρμόζονται· ἐὰν ἦναι βέβαιον καὶ ἀναντίῤῥητον, ὅτι δὲν στηρίζονται εἰς δικαίωμα αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ἐὰν ἦναι βέβαιον ὅτι δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ ἡ φράσις τῆς μεγάλης ἰδέας εἰς τὴν σημερινὴν Συνέλευσιν, διότι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι καὶ ἡμεῖς ἀναγνωρίζομεν, ὅτι δὲν ἔχει σχέσιν ἡ μεγάλη ἰδέα μὲ τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀπόῤῥοια μιᾶς δυναστείας τοῦ Ὄθωνος (ἀποδοκιμασίαι)· ἐὰν ἦναι βέβαιον, λέγω ὅτι ἡ τελευταία ἐπανάστασις ἔξωσε τὸν Ὄθωνα διὰ νὰ φέρῃ μίαν μεταβολὴν τοῦ παρελθόντος, διὰ νὰ καταστρέψῃ τὸν Βουλευτικὸν νόμον, διὰ νὰ μεταβάλῃ τὸ πολίτευμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐξαχρειώσει ἡ τυραννία τοῦ Ὄθωνος, δὲν βλέπω ποῦ ἔγκειται ἡ μεγάλη ἰδέα, τὴν ὁποίαν σᾶς προτείνουν, καὶ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ μάθητε. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ Συνέλευσις δὲν ἀντιπροσωπεύει τὸ ζήτημα τῆς μεγάλης ἰδέας, ἀντιπροσωπεύει τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα σᾶς εἴπομεν, δὲν πρέπει νὰ θέτωμεν ἐν τῷ μεταξὺ αὐτὴν τὴν ἰδέαν διὰ νὰ ἐπισκιάζωμεν τὰ ὄμματα τῶν ἀσθενῶν, καὶ νὰ λέγωμεν, ἰδοὺ ἐγὼ εἶμαι πατριώτης καὶ ὁ ἄλλος δὲν εἶναι. Ἐὰν θέλετε νὰ φέρητε αὐτοὺς τοὺς πληρεξουσίους ἀπὸ τὰ Σωματεῖα, νὰ καθιερώσητε εἰδικὴν ἀντιπροσωπείαν διὰ τὰ ἄτομα αὐτὰ, βεβαίως δὲν θέλετε πράξει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀντιπροσωπεύουν ἀτομικὰ συμφέροντα· διότι δὲν βλέπω ποῦ στηριζόμενοι, ζητοῦν τὴν καθιέρωσιν τοιούτου δικαιώματος, τὸ ὁποῖον οὔτε ἠρνήθη ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ἠρνήθη κανεὶς, οὔτε στηρίζεται εἰς κανὲν δικαίωμα, διότι ὡς εἶπον προνόμιον ἐνώπιον τῶν Σωματείων δὲν ὑπάρχει.... (θόρυβος) αὐτοὶ δὲν ἤθελον νὰ ψηφοφορήσουν μετὰ τῶν συνδημοτῶν μας, διὰ νὰ ἔχουν εἰδικὴν ἀντιπροσωπείαν. Τοῦτο εἶναι πρῶτον παράνομον, δεύτερον εἶναι προνόμιον, διότι ἁπανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπεξέτεινε τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς ἀντιπροσωπείας εἰς ἅπασαν τὴν Ἑλλήνων φυλὴν, διότι βλέπετε ὅτι σᾶς παρουσιάζεται εἷς Πληρεξούσιος μὲ 26 ψήφους, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι πληρεξούσιος. Τὸ δικαίωμα αὐτὸ λέγω ὅτι εἶναι προνόμιον, διότι ἐγὼ ἐξελέχθην ἀπὸ 7,000 ψηφοφόρους, ἐνῷ αὐτὸς ἐξελέχθη ἀπὸ 10· ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι ἀντιπροσωπεύεται ὁ Θεσσαλός. Μὰ θὰ εἴπητε ὅτι ἀντιπροσωπεύεται καὶ ὁ Πελοποννήσιος, καὶ ὁ Στερεολλαδίτης, καὶ ὁ Νησιώτης, μὴ καταδεχθῆτε λοιπὸν νὰ παραχωρήσητε καὶ τοῦτον προνόμιον εἰς τὰ Σωματεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν βλέπω κατὰ τὶ διαφέρουν τῶν Πελοποννησίων, καὶ τῶν ἄλλων, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν ἐδῶ, καὶ ὀνομάζονται ἑτεροδημόται· ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν σᾶς ζητῶ ἓν παράνομον. Ὁ Κύριος Μίλησις, προτείνει, ὅ,τι ἐπρότεινε προχθὲς ὁ Κύριος Ἰάλεμος· ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, ἡ πεσοῦσα ἔκαμεν Ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς, καὶ ἔρχεται λοιπὸν ὁ Ἰάλεμος, καὶ σᾶς εἶπεν, ἂν καὶ κακῶς διωρίσθη ὁ Ἀρχηγὸς αὐτὸς, μολαταῦτα ἔλθετε σεῖς νὰ ἐπικυρώσητε τὴν παρανομίαν αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ καθεξῆς· αὐτὸ τοῦτο μᾶς ἐζήτησεν καὶ ὁ Κύριος Μίλησις. Ὁ Κύριος Μίλησις, μᾶς εἶπεν ὅτι ὑπῆρξε μίαν φορὰν αὐτὸ τὸ δικαίωμα· ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦτο παρεγράφη, καθὼς παραγράφονται ὅλα τὰ δικαιώματα (θόρυβος)· διότι ἑκάστη Συνέλευσις, Κύριοι, ἑκάστη ἐπανάστασις, μετὰ τὴν ὁποίαν ἐπέρχεται μία Συνέλευσις, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀνατρέψῃ πᾶν προνόμιον προηγούμενον. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐδόθη εἰς τὰ Σωματεῖα δικαίωμα ἀντιπροσωπείας, διότι δὲν εἶχε δοθῇ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει αὐτῇ ἡ τελευταία Ἐπανάστασις δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη ἀπὸ κανένα νόμον νὰ ἐμμένῃ εἰς ὅ,τι ἔπραξε πρὸ 30 ἐτῶν ἄλλη Συνέλευσις, διότι ἔρχεται ν’ ἀνατρέψῃ τὸ παρελθὸν, καὶ ν’ ἀντιπροσωπεύσῃ τὸ μέλλον. Λοιπὸν, ἐπειδὴ νόμος δὲν ὑπάρχει, καὶ λέγων Νόμον ἐννοῶ μετὰ τὴν ἐπανάστασιν, ἡ ὁποία μὴ ἀναγνωρίζουσα εἰδικὴν ἀντιπροσωπείαν μετὰ τὴν 11 Ὀκτωβρίου, ὅπου συνεστήθη μία προσωρινὴ Κυβέρνησις, ἥτις ἦτον ὑποχρεωτικὴ εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας, ἀφοῦ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδωκε δικαίωμα εἰς αὑτοὺς, σήμερον δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ εἴπωμεν ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐνήργησαν ἐκλογὰς νομίμους· μὲ ἄλλους λόγους τὰ ἔγγραφα αὐτὰ δὲν ἔχετε ποῦ νὰ τὰ στηρίξητε, διότι δὲν ἔχουν καμμίαν ἐπισημότητα. Ὅταν χθὲς ἐπολεμήσαμεν τὴν ἐκλογὴν Οἰτύλου καὶ Κυνουρίας, ἐστηρίχθημεν εἰς ἔγγραφα σήμερον ποῦ θὰ στηριχθῶμεν, ποία ἀπόδειξις ὑπάρχει ὅτι εἶχον τὸν ἀναγκαιοῦντα ἀριθμόν; ποία πιστοποίησις ὑπάρχει νόμιμος, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ὑπὸ τὸ κράτος ἑνὸς νόμου ἐνήργησαν; Λοιπὸν κατ’ οὐσίαν καὶ κυριολεκτικῶς ἀναγνωρίζων τὸ παράνομον τῆς προτάσεως αὐτῆς ἀναγνωρίζω τὸ παράνομον τῶν ἐκλογῶν, ἀναγνωρίζω ὅτι θέλουν νὰ ἀναγνωρίσουν τρίτον προνόμιον. Ἀναγνωρίζω ὅτι τὸ προνόμιον αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ ᾖναι ἀνεκτὸν εἰς κανένα τῶν πληρεξουσίων, διότι ἡ ἐξέτασις εἶναι, ἡ ὁποία κολακεύει τὸν ἄνθρωπον, ὅταν βλέπῃ ὅτι ζητεῖται παράνομόν τι δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἀνεχθῇ (θόρυβος). Ὅσοι λοιπὸν, Κύριοι, παραδεχθῆτε τὴν πρότασιν αὐτὴν, θὰ μεταμεληθῆτε ἐγρήγορα, διότι θὰ δώσητε εἰς τὰς Ἐπαρχίας σας λόγον, διότι σᾶς ἔστειλαν νὰ ἐκλέξητε Ἡγεμόνα, νὰ συντάξητε πολίτευμα, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ διοικῆται ἡ ἐλευθέρα Ἑλλάς. Ὅταν πρόκηται περὶ δούλης Ἑλλάδος, ἐγὼ θὰ ἦμαι πρῶτος, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποστηρίξω μὲ τὸ αἷμά μου αὐτοὺς, μὴ θέλετε νὰ δημοκοπήσητε (ἀποδοκιμασίαι καὶ θόρυβος)· ἡ Συνέλευσις ἔπρεπε καὶ τὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὴν προσβάλῃ, διότι ἐμποδίζοντο αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ὅσοι ἦσαν πολιτογραφημένοι εἰς ἕνα δῆμον, νὰ δώσουν τὴν ψῆφόν των. Ὅσοι ζητεῖτε προνόμια, θέλετε νὰ μᾶς ῥίψητε στάκτην εἰς τὰ ὄμματά μας (θόρυβος). Μὴ δυνάμενος λοιπὸν νὰ ἀναγνωρίσω τοιοῦτον προνόμιον, εἰς περίστασιν καθ’ ἣν ἡ πλειονοψηφία τῆς Συνελεύσεως παραδεχθῇ τὴν ἀρχὴν τῶν Σωματείων, διότι ἐγὼ δὲν ἔχω ἀνάγκην οὔτε περιορισμὸν νὰ δώσω, τότε δὲν βλέπω διατὶ νὰ μὴ παραδεχθῶμεν καὶ τοὺς τῶν ἑτεροδημοτῶν πληρεξουσίους, οἱ ὁποῖοι δὲν βλέπω κατὰ τὶ διαφέρουν ἀπὸ τοὺς ἐκλογεῖς τῶν Σωματείων Ἐπὶ τέλους δὲ προτείνω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποκρούων ἐν ἐπιλόγῳ ὁ Κύριος Μίλησις εἶπεν, ὅτι ἴσως, λέγει, μᾶς εἴπουν, ὅτι πρέπει νὰ καθιερώσωμεν νόμον, ὅτι νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος αὐτὸς, νὰ διατάξωμεν τὰς ἐκλογὰς, καὶ ὅταν ἔλθουν τὰ πρακτικὰ ἐκείνων τῶν ἐκλογῶν νὰ τὰ συζητήσωμεν· ἐὰν, Κύριε, δὲν θέλῃς νὰ παρανομήσῃς, ἔπρεπε νὰ προτείνῃς τοῦτο ἐξ ἀρχῆς καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι θ’ ἀποκλεισθοῦν, διότι ἡ Συνέλευσις ἴσως μετὰ δύω μῆνας θὰ ᾖναι τελειωμένη, δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι εἴμεθα ἀκόμη εἰς τὸ Α, εἴμεθα ἀκόμη εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν ἔργων μας. Προτείνω λοιπὸν, ά) νὰ ψηφίσωμεν νόμον, ὁ νόμος αὐτὸς νὰ κανονίσῃ τὸ εἶδος τῶν ἐκλογῶν αὐτῶν, βʹ) νὰ μᾶς ἀποδείξουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ποῦ κατοικοῦν, καὶ πόσον ἀριθμὸν φέρουν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἐκλογῶν νομιμοποιημένων νὰ ἐξελέγξῃ καὶ παραδεχθῇ ἐκλογὰς, ὅταν μία πλειονοψηφία τῆς Συνελεύσεως τὸ θέλῃ· γʹ) δὲ θέλω ὥστε, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν τῶν Σωματείων, νὰ παραδεχθῶμεν καὶ τὴν ἀρχὴν τῶν ἑτεροδημοτῶν.

§94Α. ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, δὲν ἤλπιζον ποτὲ ὅτι αἱ ἐλπίδες, αἵτινες ἐγεννήθησαν εὐθὺς μετὰ τὴν ἔνδοξον μεταβολὴν τῆς 11ης Ὀκτωβρίου, καὶ ἐναυάγησαν ἀπέναντι τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως, νὰ κινδυνεύσωσι, νὰ ναυαγήσωσιν, ἢ ἂς μὴ εἴπω νὰ ναυαγήσωσι, νὰ εὕρωσιν ἀντίκρουσιν παρὰ τινῶν ἐκ τῶν πληρεξουσίων· εἶχον τὴν πεποίθησιν, καὶ τὴν ἔχω ἀκλόνητον, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις, ἥτις ἐκλήθη οὐχὶ ἵνα καταστρέψῃ, ἀλλ’ ἵνα ἀποδώσῃ δικαιώματα, θέλει ἀναγνωρίσει εἰς τὰ Σωματεῖα τὸ δικαίωμα τῆς συμμετοχῆς των εἰς τὰς διασκέψεις της, δικαίωμα ἀποκτηθὲν διὰ κοινῶν θυσιῶν, καὶ στηριζόμενον εἰς τὸν Νόμον. Ἔρχομαι εἰς ἐξήγησιν καὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἑτέρου τῶν ζητημάτων τούτων. Τὸ δικαίωμα τῆς συμμετοχῆς εἰς τὰς Ἐθνικὰς Συνελεύσεις ἀπεκτήθη διὰ τῶν καταστροφῶν, διὰ τῶν θυσιῶν καὶ τῶν τοσούτων ἄλλων δεινῶν, ἅτινα ὑπέστησαν αἱ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος μείνασαι Ἑλληνικαὶ ἐπαρχίαι, τὰς ὁποίας ἡ διπλωματία καὶ ἄλλοι σκοποὶ ἀπεχώρισαν. Οἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν τούτων ἀφοῦ κατεστράφησαν εἰς τὰς ἰδίας αὑτῶν πατρίδας, ἦλθον εἰς τὴν νῦν ἐλευθέραν Ἑλλάδα καὶ ἑνωθέντες μετὰ τῶν λοιπῶν ἀδελφῶν των ἔτρεχον παντοῦ εἰς τοὺς κοινοὺς κινδύνους, καὶ ὑπὸ τὰ ὅπλα, καὶ εἰς τὴν ἔρημον καταστᾶσαν χώραν συνήρχοντο καὶ συνεσκέπτοντο πάντοτε περὶ τῆς τύχης τῆς φίλης πατρίδος. Οἱ κοινοὶ κίνδυνοι καὶ τὰ κοινὰ παθήματα τοὺς συνέδεσαν, καὶ οὐδεὶς ἐκ τῶν πατέρων ὑμῶν, ἢ ἐκ τῶν καθημένων εἰς τὰ θρανεῖα ταῦτα γερόντων, εἶπε ποτὲ εἰς τὸν Ἠπειρώτην, τὸν Θεσσαλὸν, τὸν Μακεδόνα, τὸν Κρῆτα καὶ πάντα ἄλλον δραμόντα εἰς τὸν ἀγῶνα, εἶσαι ξένος, δὲν ἔχεις δικαίωμα νὰ παρακαθήσῃς μετ’ ἐμοῦ εἰς τὰ Κοινοβούλια. Δὲν συνῆλθεν Ἐθνικὴ Συνέλευσις, Κύριοι, καθ’ ὅλον τὸν ἱερὸν ἀγῶνα, εἰς ἣν νὰ μὴ συμμετέσχον καὶ τὰ Σωματεῖα. Πλησίον τοῦ Μαυρομιχάλη, τοῦ Κολοκοτρώνη, τοῦ Μιαούλη, τοῦ Ἴσκου, παρεκάθησαν πάντοτε ὁ Βότσαρης, ὁ Καραΐσκος, ὁ Τσαβέλας, ὁ Κωλέττης, ὁ Κανάρης, ὁ Μαυροκορδάτος, ὁ Καλλέργης, ὁ Μανσόλας, ὁ Ζέρβας· οὐχὶ μόνον δὲ τότε, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἐπὶ τῆς βασιλείας προσκληθεῖσαν Συνέλευσιν, συμμετέσχον τῆς τιμῆς νὰ καταλάβωσιν ἕδρας ἐν αὐτῇ καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Σωματείων. Καὶ πῶς θέλετε σήμερον, ὅτε πάλιν κοινοὶ ὑπῆρξαν οἱ ἀγῶνες, κοινὰ τὰ δεινὰ πρὸς κατάργησιν τῆς δυναστείας τοῦ Ὄθωνος, οἱ μετὰ τῶν ἐκ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος νέων συναγωνισθέντες νέοι ἐκ τῆς μὴ ἐλευθέρας, οἱ διανοητικῶς καὶ ὑλικῶς ἀγωνισθέντες ἀπὸ κοινοῦ, οἱ συμφυλακισθέντες, οἱ συμπολεμήσαντες, οἱ συμφυγαδευθέντες, νὰ μὴ τύχωσι μιᾶς ἕδρας ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου; Τὸ δικαίωμα τοῦτο, εἶπον, εἶναι νόμιμον, καὶ λέγω τοῦτο διότι, πᾶν ὅ,τι καθιέρωσαν ἐθνικαὶ ἀποφάσεις, καὶ ἀνεγνώρισεν ἡ βασιλεία, εἶναι Νόμος, καὶ τὸν Νόμον δὲν ἠδύνατο νὰ ἀθετήσῃ ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις, οὐδὲ νὰ παραγνωρίσῃ ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις· αὕτη δικαιοῦται καὶ δύναται νὰ νομοθετήσῃ μόνον διὰ τὸ μέλλον καὶ οὐχὶ διὰ τὸ παρελθόν. Ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις, πρὸς ἣν προσήλθομεν ἀμέσως μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ περὶ ἐκλογῆς ψηφίσματος, καὶ παρεστήσαμεν τὰ ἀπαράγραπτα δικαιώματα τῶν Σωματείων, ἔφερεν ὅλως ἀνισχύρους ἀντιῤῥήσεις, καὶ ἂν δὲν ἐκληρονόμει ἀπὸ τὸ παρελθὸν τὴν παράλογον ἐπιμονὴν εἰς τὰς πράξεις της, ἤθελεν ἀποδώσει τὸ δίκαιον εἰς ἡμᾶς, καὶ ἀπὸ πολλοῦ οἱ πληρεξούσιοι τῶν Σωματείων θὰ παρεκάθηντο ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ. Μᾶς ἠδίκησεν ἐκείνη, θὰ μᾶς ἀδικήσῃ καὶ ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις; Πολὺ ἀπέχω νὰ τὸ πιστεύσω. Σᾶς εἶπον ὅτι ζητοῦμεν προνόμια· ὄχι, δὲν ζητοῦμεν προνόμια· ζητοῦμεν τὴν ἀναγνώρισιν ἀπαραγράπτου δικαιώματος· ζητοῦμεν τὴν ἰσχὺν τοῦ Νόμου. Ἡ ἐπανάστασις, σᾶς εἶπον, δὲν ἔγεινεν ὅπως καθιερώσῃ, ὅ,τι κακῶς ἀπεκτήθη· ὄχι, Κύριοι. Πᾶσα ἐπανάστασις ἐρχομένη κάτωθεν, ἐκ τοῦ λαοῦ, δὲν δικαιοῦται οὐδὲ πρέπει ν’ ἀφαιρῇ δικαιώματα· ἔχει τὴν ἀποστολὴν νὰ ἐκτείνῃ τὰ δικαιώματα, καὶ μόνον ἡ ἄνωθεν ἐρχομένη δικτατορία περιορίζει ταῦτα. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἐδικαιοῦτο μόνον νὰ περιορίσῃ πᾶν ὅ,τι ἐθεωρεῖτο πρόσκομμα εἰς τὴν πρόοδον τῆς ἐπαναστάσεως, καὶ οὐχὶ νὰ παραγνωρίσῃ δικαιώματα καὶ νὰ ἀθετήσῃ τὸν νόμον. Παρέβη τὴν ἀποστολήν της, καὶ πρέπει ἡ παράβασίς της νὰ εὕρῃ ὑποστήριξιν παρ’ ὑμῖν; Δὲν τὸ πιστεύω· ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, ἔχω τὴν πεποίθησιν, θὰ μᾶς εἴπῃ· εἴμεθα ἀδελφοὶ, καθίσατε ὅπου καὶ ἡμεῖς καθήμεθα· λάβετε μέρος εἰς τὰς συνδιασκέψεις μας. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι οἱ πληρεξούσιοι τῶν ἔξω ὁμογενῶν καταφέρονται κατὰ τῆς μεγάλης ἰδέας, χάριν τῆς ὁποίας ἡμεῖς οἱ ἐκ τῆς μὴ ἐλευθέρας Ἑλλάδος ζητοῦμεν νὰ συμμετάσχωμεν τῶν ἐργασιῶν σας. Ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Σμύρνης Κ. Ἰάλεμος δὲν ἐνόησε διὰ τῆς προτάσεώς του νὰ ἐμποδίσῃ πᾶσαν ὑπὲρ τοῦ μεγαλείου τῆς φίλης πατρίδος ἐνέργειαν· ἐκήρυξε προδοσίαν πᾶν κίνημα ὑπὲρ τῆς ἰδέας ταύτης, καὶ οὐχὶ πᾶσαν προπαρασκευήν. Εἰσέτι δὲν ἔφθασεν ἡ ὥρα, καθ’ ἣν πρέπει νὰ δράσωμεν εἰς ἀνάκτησιν τῆς κληρονομίας μας· ἐγγίζει αὕτη, ἀλλὰ, πρὶν φθάσῃ, πᾶν κίνημα ματαιοῖ τὸν σκοπὸν καὶ καταστρέφει τὸ ἐνεστὼς καὶ τὸ μέλλον. Οὐδεὶς, Κύριοι, ἀμφιβάλλει ὅτι οἱ ἐλεύθεροι Ἕλληνες ἔχουσιν ὑψηλότερον τὸ φρόνημα ὑπὲρ τοῦ μεγαλείου τῆς πατρίδος, καὶ ὅτι πρῶτοι αὐτοὶ θὰ δράμωσιν, ὅταν ἐπέλθῃ ἡ ποθητὴ ὥρα τῆς ἐθνεγέρσεως πρὸς ἀπελευθέρωσιν τῶν ἀδελφῶν των, τῶν ὁποίων τὸ φρόνημα, πιεζόμενον ἐκ τῶν καταθλίψεων τῶν δυναστῶν αὐτῶν, ταπεινοῦται. Ἡ προπαρασκευὴ λοιπὸν εἶναι καθῆκον παντὸς Ἕλληνος, καὶ βλασφημεῖ κατὰ τῆς πατρίδος πᾶς ὁ κατακρίνων τὴν τοιαύτην ἐργασίαν. Μόνον δικαίωμα νὰ ἀποστείλωσι πληρεξουσίους, σᾶς εἶπον, ἔχουσιν οἱ πληρόνοντες τοὺς φόρους, καὶ οὐχὶ οἱ ἐκ τῆς δούλης Ἑλλάδος. Καὶ τίνες εἶναι οἱ ζητοῦντες τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ δικαιώματος τῶν Σωματείων; Δὲν εἶναι οἱ ἐκ τῆς μὴ ἐλευθέρας Ἑλλάδος διερχόμενοι, ἀλλ’ οἱ ἐξ αὐτῆς μὲν καταγόμενοι, ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ δὲ Ἑλλάδι ἐγκατεστημένοι, οἱ συνεισφέροντες εἰς ἅπαντας τοὺς φόρους, καὶ εἰς τὸν φόρον αὐτὸν τοῦ αἵματος, εἶναι οἱ ἀπανταχοῦ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος διεσπαρμένοι Ἕλληνες τῆς Ἠπείρου, Μακεδονίας καὶ λοιπῶν Ἐπαρχιῶν, οἱ κοινὰ τὰ βάρη ἔχοντες καὶ κοινὰ δικαιούμενοι νὰ ἔχωσι τὰ ὠφελήματα καὶ τὰς τιμάς. Δὲν εἶναι δέκα καὶ εἴκοσιν ἐκλογεῖς, ὡς λέγουσιν, ἀλλ’ ἑκατοντάδες χιλιάδων, εἰσὶ πλέον τῶν 120 χιλιάδων πολιτῶν Ἑλλήνων, οἵτινες ἀπέσχον νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰς ἐκλογάς. Κατοικοῦσιν ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ Ἑλλάδι 40 χιλιάδες Ἠπειρῶται, 20 χιλ. Θεσσαλοὶ, 15 χιλ. Μακεδόνες, 8 χιλ. Κρῆτες καὶ καθεξῆς· αὐτοὶ λοιπὸν ζητοῦσι τὴν τιμὴν νὰ ἀποστείλωσι πληρεξουσίους. Δὲν ζητοῦσιν ἀμοιβὰς καὶ δικαιώματα, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω τιμὴν, ἥτις θέλει συντελέσει νὰ συνδέσῃ στενώτερα τὸ ἐνεστὼς μὲ τὸ μέλλον. Κύριοι, οἱ γέροντες, ὅσοι παρακάθησθε σήμερον ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου, ἀναλογισθῆτε τὸ παρελθὸν, ἀναπολήσατε εἰς τὴν μνήμην ὑμῶν τὰ κοινὰ δυστυχήματα κατὰ τὸν ἀγῶνα, τὰς ἀμοιβαίας ὑποσχέσεις· σεῖς δὲ οἱ νέοι, οἱ γενναίως καὶ μετ’ αὐταπαρνήσεως ἀναλαβόντες ἐσχάτως τὴν ἔνδοξον πάλην κατὰ τοῦ ἐπονειδίστου συστήματος τῆς ἐξωσθείσης Δυναστείας μετὰ τῶν νέων ἐκ τῆς μὴ ἐλευθέρας Ἑλλάδος καὶ θέτοντες τὴν χεῖρα ἐπὶ τῆς μεγάλης καρδίας σας ἀποφασίσατε κατὰ τὸν ὅρκον σας ὅ,τι συμφέρον εἰς τὴν πατρίδα, ὑπὲρ ἧς πάντες κοπιῶμεν καὶ ὀφείλομεν νὰ προσφέρωμεν πᾶσαν θυσίαν, ὑπαγορευομένην εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις.

§95ΛΥΣ. ΒΙΛΑΕΤΗΣ. Εἶχον, Κύριοι, τὴν τιμὴν νὰ παρευρεθῶ εἰς τὰς ἐθνικὰς Συνελεύσεις, δικαιοῦμαι ὅθεν νὰ φέρω πρὸς ὑμᾶς πράγματα καὶ οὐχὶ θεωρίας καὶ ἀκούσματα, δικαιοῦμαι νὰ φέρω τὰ πράγματα, καὶ ἀπαιτῶ τὴν προσοχήν σας, διότι ἀπὸ τὴν καθαρὰν ἔκφρασιν τῶν πραγμάτων δύναται νὰ πηγάσῃ ἡ ἀλήθεια. Σᾶς φέρουν, Κύριοι, ὅτι τὰ Σωματεῖα εἶχον ἀποκλειστικὸν δικαίωμα, ἢ τὸ ἀπέκτησαν εἰς τὰς Συνελεύσεις, δὲν εἶναι ὅμως ἀλήθεια τὸ λεγόμενον τοῦτο· τὸ δικαίωμα περὶ οὗ πρόκειται παρουσιάσθη εἰς τὴν πρώτην ἐν Ἀθήναις Σύνοδον, καὶ τὸ ζήτημα ἐπῆλθε, διότι δὲν ὑπῆρχε νόμος ἐκλογικός. Ὁ νόμος ὁ ἐκλογικὸς, τὸν ὁποῖον μετεχειρίσθημεν εἰς τὴν Ἐπανάστασιν, ἦτον ἀτελὴς· ὁδηγίαι τινὲς τοῦ Κυβερνήτου τὸν διεσάφησαν καὶ ἐξ ἀμφοτέρων αὐτῶν τῶν τύπων ἐπήγασεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα, ὅτι δὲ ἕκαστος πληρεξούσιος πρέπει νὰ ἔχῃ τὰ προσόντα τοῦ τόπου τῆς γεννήσεώς του καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν κατοίκων, τοὺς ὁποίους ἀντιπροσωπεύει, αὐτὸ ἐσυζητήθη εἰς τὴν ἐν Ἀθήναις Συνέλευσιν. Ἐπειδὴ ἡ ἔλλειψις αὕτη τοῦ νόμου ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς σπουδαίας συζητήσεις, ἀπεφασίσθη εἰς τὴν Συνέλευσιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἐγένετο ψηφοφορία ὅτι ἡ Συνέλευσις τῆς 3 Σεπτεμβρίου ψηφίζει, ὅτι εἰς τοὺς μεταναστεύσαντας δίδεται τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἔχωσιν εἰς τὴν Βουλὴν ἰδιαίτερον ἀντιπρόσωπον. Ὁσάκις οἱ συνοικίσαντες ἀποτελέσωσι δῆμον, πόλιν χωριστὰ καὶ παρουσιάσωσι πληθυσμόν τινα ὡρισμένον. Ἀλλὰ Κύριοι, τινὲς θὰ ἀντείπωσιν, ὅτι ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, ἐνῷ ἐνταῦθα συζητοῦμεν τὸ περὶ ἐκλογῆς ἀντιπροσώπων, πληρεξουσίων. Ποῦ ἠμποροῦμεν νὰ στηριχθῶμεν; Εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν; Ἡ ἐκλογὴ ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τῆς 10 Ὀκτωβρίου, ποῦ στηρίζεται; εἰς τὸν Νόμον τὸν βουλευτικὸν, ὅστις λέγει ὅτι ὅστις δὲν ἔχει βουλευτὴν δὲν δύναται νὰ ἀπαιτήσῃ ἀντιπρόσωπον. Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, τὰ καθήκοντα τοῦ Βουλευτοῦ εἶναι ὡρισμένα διὰ νόμου. Ὁ Βουλευτὴς ἔχει μὲν νομοθετικὴν δύναμιν, ἔχει ὅμως τὸ ⅓ τῆς δυνάμεως τῆς νομοθετικῆς· διότι τὰ ἄλλα ⅔ τὰ ἔχει ἡ Γερουσία καὶ ὁ Βασιλεύς. Δὲν ἐπιτρέπεται διὰ νόμου νὰ παρουσιάζηται εἰς τὴν Βουλὴν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀντιπροσωπεύει τόπον· τοιοῦτον πρόσωπον πολὺ ὀλιγώτερον θὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐκείνην, ἥτις ἔχει τὴν ἀρχήν της καὶ ἐγεννήθη ἀπὸ μίαν ἐπανάστασιν, ἥτις ἦλθε νὰ ἐπανορθώσῃ τὰ ἐσφαλμένα καὶ νὰ καταστρέψῃ τὸ ἁλυσοδένον ἡμᾶς Νομοθετικὸν σύστημα. Τίνα ἀρχὴν ἔχει ἡ ἐπανάστασις εἰμὴ νὰ νομοθετήσῃ διὰ τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα; Λοιπὸν νομίζω, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν Συνέλευσιν εἶναι ὀλιγώτερον εὔκολον, νὰ εἰσαχθῶσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ὀλίγα ἔπαθον, ἢ ποσῶς δὲν ἔπαθον. Τί μᾶς φέρουν τοὺς ἀδελφούς μας, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν εἰς τὴν δούλην Ἑλλάδα; ἔχομεν παρελθὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ πλησίον, καὶ τοῦ ὁποίου τὰς πράξεις δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποκρούσωμεν. Ἦλθον τὰ 51 καὶ εἴδετε πῶς ᾐσθάνθημεν τὸ καθῆκόν μας κ’ ἐῤῥίφθημεν ἐναντίον δύω Δυνάμεων ἰσχυρῶν· ἀλλὰ τοῦτο μόνον δυνάμεθα νὰ σᾶς ἀντιτάξωμεν, ὅτι αἰσθανόμεθα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει εἰς τοὺς συναδέλφους ἡμῶν; Καὶ μήπως, Κύριοι, εἰς τὴν ἐπανάστασιν δὲν ἐδόθη εἰς αὐτοὺς προνόμιον; δὲν ἐδόθησαν εἰς αὐτοὺς τὰ αὐτὰ δικαιώματα; Τρεῖς ἀρχηγοὶ κομμάτων ἦσαν καὶ οἱ τρεῖς ἀπὸ τοὺς ἔξω· τὸ ἐθεωρήσαμεν ὡς προσβολὴν τοῦτο; ἡμεῖς τοὺς παρεχωρήσαμεν καὶ τὰ χρήματά μας, καὶ τὸν βραχίονά μας, καὶ τὰ κεφάλι μας. Λοιπὸν θὰ μᾶς εἴπωσιν, ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν διακρίσεις διὰ τὸν ἑαυτόν μας; Δὲν ὑπάρχουν αὐτὰ τὰ κινήματα εἰμὴ ἀπὸ ἀνθρώπους τινὰς ὀλίγους, καθὼς ἦλθεν εἰς τὴν 3 7βρίου ἀπὸ τὸν Σίμον καὶ τὸν Πεῖκον. Ἐπεκαλέσθητε, Κύριοι, τὴν ἀνάμνησίν μας, τοὺς ἀγῶνας, τοὺς ὁποίους ἐκάμαμεν μαζῇ μὲ τοὺς ἀγωνιστάς· καί, Κύριοι, δὲν ἐξετάζετε εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀγῶνας, τί ἔκαμαν; Ἂς ἔλθουν λοιπὸν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν, ἂς ἔλθουν νὰ ἀντιταχθῶσιν ὡς προστάται τῶν ἀγωνισθέντων, καὶ θέλετε ἰδεῖ ὅτι εἰς ἡμᾶς θέλουσι δώσει τὴν ψῆφόν των καὶ οὐχὶ εἰς σᾶς. Ἡμεῖς τοὺς παρήξαμεν ὅλας τὰς τιμὰς, αἱ ὁποῖοι τοὺς ἀνήκουν. Μᾶς φέρετε εἰς κάθε καιρὸν αὐτὸ τὸ σκάνδαλον, καὶ πάντοτε ὑπὸ μίαν ἔποψιν καὶ μᾶς ῥίπτετε τὴν πυρκαϊὰν μέσα εἰς τὴν πατρίδα μας, ὅτι ὑποθάλπομεν τὴν μεγάλην ἰδέαν διὰ νὰ πράξωμεν δημοκοπίας, ἀλλ’ ἂν νομίζητε, ὅτι ἡ 10 Ὀκτωβρίου ἐγένετο ἀντικείμενον σπουδαρχίας, βεβαιωθῆτε, ὅτι ὁ λαὸς οὗτος ἤθελεν εἶναι πολὺ ποταπός, ἂν ὑπέφερε τὴν θρασύτητα αὐτήν. Ἦτον ἕνας βασιλεὺς ἐδῶ, καὶ ἐκεῖνος ποῦ ἔπαθαν περισσότερον, εἴμεθα ἡμεῖς, ἦλθεν ἡ διπλωματία κατὰ τῆς φωνῆς μας καὶ ἡμεῖς ἐπαρουσιάσαμεν τὰ στήθη μας, μᾶς κατεπολέμησεν ἡ διπλωματία καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐστρέψαμεν τὰ νῶτα, καὶ ὅσοι κατὰ μικρὸν ἐφάνησαν, ὅτι ἐδίστασαν, δὲν ἦτο ἔργον των, ἦτο ἄλλων ὑποκίνησις ἀπὸ ἀπάτην διὰ τὸ μεγαλεῖον τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι, ἔχομεν τὸ συμφέρον νὰ μεριμνῶμεν, κηρύττομεν καὶ ἀναγνωρίζομεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ὁποία εἶναι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, καὶ τὸ μεγαλεῖον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ τὴν ἐγγύησιν. Εἶπον, Κύριοι, καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν συνίσταται αὐτὴ ἡ ἔκφρασις αὐτὴ ἡ ἰδέα εἰς τὸ νὰ γίνῃ ἀντιπρόσωπος, ὁ Κώστας ἢ ὁ Παῦλος, συνίσταται εἰς τοῦτο, νὰ κηρύξωμεν εἰς τὴν Εὐρώπην, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει τοὺς ἁπανταχοῦ ὁμογενεῖς. Ἐδῶ εἶναι ἡ ἰδέα καὶ τὸ μεγαλεῖον, καὶ οὐχὶ εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι φέρουσιν 10 ὑπογραφάς. Ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προτείνουν τὴν ἀπάτην αὐτὴν, ἀπὸ ἐκείνους θὰ ἐξέλθῃ ἡ ἰδέα καὶ ἴσως αὔριον θὰ ἰδῶμεν κανὲν παράρτημα νέας ὑποκεκρυμμένης μεγάλης ἰδέας (γέλως), ἐπειδὴ, κατ’ αὐτοὺς τοιαῦται ἰδέαι εἶναι ἔμπνευσις θεία, δὲν εἶναι ἀνθρώπινοι. Ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ θάῤῥος νὰ κηρύξῃ ὅτι δὲν συγχωρεῖ εἰς κανένα ἄλλον τὴν ἀντιπροσωπείαν τῆς Ἑλλάδος εἰμὴ εἰς τὸν ἑαυτόν της. Κηρύξατέ το. Ποτὲ δὲν ἄφησα τὰ ἀστεῖά μου, θὰ ὁμιλήσω βλάχικα, νὰ μὴ δελεασθῶμεν ἀπὸ λέξεις, καὶ σᾶς συμβουλεύω νὰ τὰ ἔχητε βουλωμένα καλὰ καὶ νὰ προσέχητε. Πατρὶς καὶ αὐταπάρνησις! Πράξεις, Κύριοι, πράξεις! ἠξεύρετε ποῖαι εἶναι αἱ πράξεις; διατηρήσατε αὐτὸ τὸ μικρὸν, διατηρήσατέ το ὡς φυτώριον, φροντίσατε νὰ τὸ θέσητε εἰς μίαν θέσιν, ὅπου ἠμπορεῖ νὰ χρησιμεύσῃ, καὶ μὴ ἔρχεσθε νὰ ῥίπτητε σκάνδαλα. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ νομοθετήσωμεν περὶ τοῦ μέλλοντος, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ εὐχάριστον, εἰμὴ ὅταν οἱ Ἕλληνες αὐτοὶ εἰμποροῦν νὰ ἀποκτήσουν πολιτικὰ δικαιώματα. Θέλετε λοιπὸν νὰ φέρητε ἐνταῦθα ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι οὐδόλως θὰ ἠμπορέσουν νὰ συνεργάζωνται, οἱ ὁποῖοι οὔτε ἔπαθον ἀπὸ αὐτὰς τὰς περιστάσεις; Θέλω νόμον ἐκλογικὸν ἐλεύθερον καὶ οὐχὶ ὡς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐκάμαμεν· τὸν νόμον θὰ τὸν κάμω ἐγὼ, καὶ οἱ ἄλλοι ἐνδιαφερόμενοι καὶ ὄχι νὰ ἔρχησθε νὰ μοῦ λέγητε νὰ ἀντιπροσωπευθῇ ὁ Θεσσαλὸς διὰ νὰ τὸ ἀκούσῃ ἡ Εὐρώπη, ὅτι εἶναι μέλος, συνάδελφός μας. Εἰς τὴν ἀρχὴν, ὅτε εἰσῆλθον εἰς τὸ κατάστημα τοῦτο, σᾶς εἶπον ὅτι πρέπει νὰ θεωρήσωμεν αὐτὴν τὴν Συνέλευσιν ὡς τὴν προτελευταίαν, διότι τὴν τελευταίαν θὰ τὴν κάμωμεν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν. Διὰ νὰ τὴν καταστήσωμεν τοιαύτην πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι ἔχετε νὰ καταγίνητε εἰς πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ συνδέσωσι τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος, νὰ καταγίνητε εἰς πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν θέλει δυνηθῆ ὁ μέλλων ἡγεμὼν νὰ καταστρέψῃ, ὅπως ἔκαμεν ὁ Ὄθων. Κατὰ δυστυχίαν ὅμως ἔχομεν ἐδῶ 4 μῆνας καὶ τίποτε δὲν ἐκάμαμεν, καὶ πιστεύω, ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἦτο τόσῳ ἐπιεικὴς, ἤθελε μᾶς ἔχῃ βγαλμένους ὅλους ἔξω, καὶ οὔτε ἤδη ὑποσχόμεθα, ὅτι θὰ κάμωμεν τίποτε. Ἂν θέλητε νὰ πολλαπλασιασθῶμεν ἐνταῦθα διὰ νὰ πολλαπλασιάσωμεν τὴν ἀταξίαν, καλῶς. Κηρύττομαι μὲν κατὰ τῶν Σωματείων, ἀλλ’ ἐπιμένω νὰ κηρυχθῇ ἡ Ἑλλὰς προστάτης τῶν ἁπανταχοῦ εὑρισκομένων Ἑλλήνων, καὶ πρὸς τοῦτο νὰ κάμωμεν ψήφισμα.

§96ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριοι! Ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τὸ ψήφισμα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως περὶ ἐκλογῆς τῶν πληρεξουσίων, πᾶσα ἀμφισβήτησις, πᾶσα ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ δικαιώματος τῆς ἀντιπροσωπείας τῶν Σωματείων ἤθελε νομίζω θεωρηθῆ ὑπὸ πάσης Ἑλληνικῆς καρδίας ἀδικαιολόγητος, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλο τι. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ εἰρημένον ψήφισμα φέρῃ ἡμᾶς εἰς τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ συζητήσωμεν καὶ σκεφθῶμεν ἐπὶ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἡ ἐθνικὴ συνείδησις θεωρεῖ ὡς ἱερὸν καὶ ἀναφαίρετον, δὲν πρέπει διὰ τοῦτο νὰ χρονοτριβήσωμεν ἐπὶ πολὺ, διότι καταβιβάζομεν τὸ ζήτημα, καὶ πράττομεν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀδικεῖ ἡμᾶς καὶ θέλει λυπήσει τὸ Πανελλήνιον. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις μὴ ἐπιτρέψασα ῥητῶς εἰς τὰ Σωματεῖα τὴν ἐξήγησιν δικαιώματος καθιερωθέντος ἀπὸ ὅλας τὰς Ἐθνοσυνελεύσεις, δικαιώματος ἱεροῦ, ὡδηγήθη ἴσως εἰς τοῦτο ἐκ τῆς ἰδέας ὅτι τὸ παραχωρηθὲν εἰς τοὺς ἔξω ὁμογενεῖς δικαίωμα ἀντικατέστησε τὸ τῶν Σωματείων· ἀλλ’ ἐὰν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, εὑρισκομένη τότε ἐν μέσῳ δεινῶν περιστάσεων, καὶ, μὴ δυναμένη ἑπομένως νὰ σταθμίσῃ τὰ πάντα ἀκριβῶς, περιέπεσεν εἰς τοιαύτην πλάνην, οὐδεὶς ἕτερος νομίζω δύναται νὰ ὑποπέσῃ εἰς ὁμοίαν. Κύριοι, τὸ δικαίωμα τῶν Σωματείων κατεκτήθη διὰ τοῦ μαρτυρίου Ῥήγα τοῦ Φεῤῥαίου, διὰ τῆς ἐξεγέρσεως ὁλοκλήρου τῆς ἑλληνικῆς φυλῆς ἀπὸ τοῦ Ἴστρου μέχρι τοῦ Ἀδρία, διὰ τῶν σφαγῶν τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τῆς Σμύρνης, τῶν Κυδωνιῶν, διὰ τῆς καταστροφῆς τῆς Χίου, τῶν Ψαῤῥῶν, διὰ τῆς ἡρωϊκῆς πάλης τοῦ Σουλίου, διὰ τῶν ἡρωϊκῶν ἀγώνων καὶ τοῦ αἵματος τοῦ Τζαβέλα, τοῦ Καραΐσκου, τοῦ Ὑψηλάντου, τοῦ Καρατάσου, διὰ μυρίων θυσιῶν, διὰ χειμάῤῥου αἱμάτων· παρεχωρήθη δὲ Κύριοι, ὑπὸ τῆς γωνίας ταύτης τῆς ἐλευθερωθείσης διὰ τῶν κοινῶν ἀγώνων ὁλοκλήρου τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, παρεχωρήθη λέγω εἰς τὰ ἐναπομείναντα ἐπὶ τοῦ ἐδάφους της λείψανα τῶν ἡρωϊκῶς μὲν ἀγωνισθέντων, ἀλλ’ ἀτυχῶν Χριστιανικῶν λαῶν ὡς δεῖγμα Ἐθνικῆς εὐγνωμοσύνης, εἰς ἀνάμνησιν μεγάλων θυσιῶν καὶ ἀγώνων καὶ πρὸς διατήρησιν ἀπαραγράπτων δικαιωμάτων. Δὲν πρόκειται λοιπὸν, ὡς ἰσχυρίσθησαν οἱ ἀντιλέγοντες, περὶ προνομίου· πρόκειται περὶ δικαιώματος, ἐπαναλαμβάνω, ἱεροῦ, ἀνακτηθέντος διὰ μυρίων θυσιῶν, διὰ χειμάῤῥων αἱμάτων, δικαιώματος ἀνήκοντος εἰς Ἐπαρχίας ἀγωνισθείσας ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῆς Ἑλλάδος, εἰς λαοὺς Χριστιανικοὺς συναγωνισθέντας μεθ’ ἡμῶν. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ δικαιώματος ἐξασκηθησομένου ἢ ἐξασκηθέντος ἀπὸ τοὺς δούλους Ἕλληνας, ἢ ἀπὸ τοὺς ἔξω ὁμογενεῖς, ἀλλὰ περὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ παραχωρηθέντος, ὡς πρὸ μικροῦ εἶπον, εἰς τὰ λείψανα τῶν λαῶν τῶν χριστιανικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξηγέρθησαν μεθ’ ἡμῶν, συνηγωνίσθησαν μεθ’ ἡμῶν, ἔπαθον μεθ’ ἡμῶν, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι ἔσχον τύχην πολὺ χειροτέραν τῆς ἰδικῆς μας, διότι ἐκεῖνοι μὲν ἀπώλεσαν τὴν πατρίδα των, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ τύχωσι τῆς ἐλευθερίας τῆς πατρίδος των, ἐνῷ ἡμεῖς ἔχομεν πατρίδα ἐλευθέραν. Τὸ δικαίωμα αὐτὸ, Κύριοι, παρεχωρήθη, ὡς προεῖπον, ἀπὸ τοὺς πατέρας ἡμῶν, ὡς δεῖγμα Ἐθνικῆς εὐγνωμοσύνης εἰς ἀνάμνησιν μυρίων θυσιῶν καὶ πρὸς διατήρησιν ἀναφαιρέτων δικαιωμάτων. (Θόρυβος) μὴ μὲ διακόπτετε.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ ταῦτα, ὅστις θέλει, ἂς ἀντείπῃ· μὴ τὸν διακόπτετε.

§98ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τοιοῦτον δικαίωμα, Κύριοι, δὲν δύναται νὰ συνταυτισθῇ, ὡς ἐνόμισεν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, ἢ ὡς νομίζουσί τινες, μὲ τὸ παραχωρηθὲν διὰ τοῦ περὶ ἐκλογῶν Ψηφίσματος εἰς τὰς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐγκατεστημένας Κοινότητας, διότι αἱ Κοινότητες αὗται συγκροτοῦνται ὄχι ἀπὸ τὰ ἱερὰ ἐκεῖνα λείψανα ἢ τοὺς ἀπογόνους αὐτῶν, ἀλλ’ ἐκ τέκνων τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος. Τοιοῦτον δικαίωμα, Κύριοι, δὲν πιστεύω νὰ καταργηθῇ, δὲν πρέπει οὔτε νὰ ἀμφισβητηθῇ κἂν ἀπὸ μίαν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν, ἧς ἡ ἐντολὴ εἶναι νὰ θέση τὰς βάσεις τῆς πολιτείας ἐκείνης, ἡ ὁποία θὰ ὁδηγήσῃ τὸ Ἔθνος εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῶν πόθων ὁλοκλήρου τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. Ἐῤῥέθη, Κύριοι, ὅτι τὸ τοιοῦτον δικαίωμα κατηργήθη διὰ τῶν ψηφισμάτων τῆς Αʹ. ἐν Ἀθήναις Συνελεύσεως. Δὲν ἠδυνήθησαν οἱ ἀντιλέγοντες ν’ ἀμφισβητήσωσιν ὅτι τὸ δικαίωμα τῶν Σωματείων στηρίζεται εἰς τὴν ἀπόφασιν τῶν προηγουμένων Συνελεύσεων, ἀποδεδειγμένου ὄντος ὅτι εἰς ὅλας τὰς Συνελεύσεις, μὴ ἐξαιρουμένης καὶ τῆς Γʹ. Σεπτεμβρίου τοῦ 1843, παρεκάθησαν μεθ’ ἡμῶν πάντοτε Ἀντιπρόσωποι τῶν Σωματείων· ἀλλ’ ἰσχυρίσθησαν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦτο κατηργήθη συνεπεία τῶν ψηφισμάτων τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τῆς Τρίτης Σεπτεμβρίου, κατὰ τὰ ὁποῖα ἀπεφασίσθη, ὅτι οἱ προερχόμενοι ἀπὸ τὰς μὴ ἐλευθερωθείσας ἐπαρχίας ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ στείλουν ἀντιπροσώπους εἰς τὰ νομοθετικὰ Σώματα, τότε μόνον, ὅταν ἀποτελέσωσι συνοικισμόν τινα. Παρατηρῶ, Κύριοι, εἰς ἀντίκρουσιν τῆς ἐνστάσεως ταύτης, ἥτις δὲν εἶναι παντάπασι σπουδαία, ὅτι δὲν πρόκειται σήμερον περὶ ἀντιπροσωπείας εἰς Βουλευτικὸν σῶμα, ἀλλὰ περὶ ἀντιπροσωπείας εἰς Ἐθνοσυνέλευσιν, ἧς ἡ ἀποστολὴ εἶναι πολὺ ὑψηλοτέρα καὶ πολὺ διάφορος ἀπὸ τὴν ἀποστολὴν ἑνὸς Βουλευτικοῦ σώματος. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν ἰσότης περιστάσεων, ἄρα δὲν ὑπάρχει καὶ ἰσότης δικαιώματος· παραδέχομαι, ὅτι κατὰ τὰ ψηφίσματα τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τῆς 3 7βρίου, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς Βουλευτικοῦ σώματος, τὰ Σωματεῖα δὲν ἐδικαιοῦντο νὰ στείλωσιν ἀντιπροσώπους, ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν ἕπεται καὶ ὅτι, προκειμένου λόγου περὶ Ἐθνοσυνελεύσεως τὰ Σωματεῖα ἀπώλεσαν τὸ τῆς ἀντιπροσωπείας δικαίωμα. Παρατηρῶ κατὰ δεύτερον λόγον εἰς ἀντίκρουσιν τῆς αὐτῆς ἐνστάσεως, ὅτι ἀφοῦ αἱ πράξεις τῆς εἰρημένης Ἐθνοσυνελεύσεως ἐμηδενίσθησαν, οὕτως εἰπεῖν, καὶ ἀφοῦ τίποτε δὲν ἔχουν ἐκ τοῦ οἰκοδομήματος ἐκείνου, ἤθελεν εἶσθαι τὸ μεγαλείτερον ἀδίκημα τὸ νὰ θέλωμεν ἐκ τῶν πράξεων τῆς Συνελεύσεως ἐκείνης ν’ ἀρυσθῶμεν ἓν ἐπιχείρημα κατὰ τοῦ ἱεροῦ τούτου δικαιώματος. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι εἶναι πάντη περιττὸν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀντίκρουσιν σκέψεων καὶ ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα θεωρῶ, ἂς μὲ συγχωρήσωσιν οἱ ἀναπτύξαντες αὐτὰ, ὡς πάντη κατώτερα τοῦ ζητήματος, περὶ οὗ πρόκειται. Δὲν θέλομεν, Κύριοι, ὑποστηρίζοντες τὰ Σωματεῖα νὰ γενήσωμεν διαιρέσεις, δὲν θέλομεν νὰ ἐγκρίνωμεν συζητήσεις περὶ μεγάλης ἰδέας καὶ τὰ τοιαῦτα, εἶναι ὅλως ξένα τὰ τοιαῦτα ἀντικείμενα τοῦ ζητήματος, περὶ οὗ πρόκειται. Τὸ ζήτημα εἶναι, τὸ δικαίωμα, περὶ οὗ πρόκειται, στηρίζεται εἰς ἀποφάσεις τῶν Ἐθνοσυνελεύσεων, ναὶ ἢ ὄχι; Ἐὰν στηρίζηται, πρέπει νὰ τὸ παραδεχθῶμεν. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὑπάρχει κατάργησις τοῦ τοιούτου δικαιώματος ἐκ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τῆς 3 Σεπτεμβρίου; ἐδύνατο ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις νὰ καταργήσῃ σιωπηλῶς, ναὶ ἢ ὄχι; Ἐὰν παραδέξησθε, ὅτι δὲν προκύπτει κατάργησις ἐκ τῶν ἀποφάσεων τῆς Συνελεύσεως, ὅτι δὲν ἐδύνατο ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις νὰ τὸ καταργήσῃ, φρονῶ, ὅτι δὲν δύνασθε παρὰ νὰ τὸ ἀναγνωρίσητε. Πιστεύων ὅθεν, ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις δὲν θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν πρόσωπα, καὶ δὲν θέλει θεωρήσει ὡς πρᾶγμα δυνάμενον νὰ βλάψῃ τὸ νὰ εἰσέλθωσιν ἐντὸς τῶν κόλπων αὐτῆς καὶ ἄλλοι πολῖται Ἕλληνες, τρέφοντες τὰ αὐτὰ ἁγνὰ αἰσθήματα περὶ τῆς πατρίδος, τὰ ὁποῖα καὶ ἡμεῖς ἅπαντες, προτείνω καὶ ὑποστηρίζω τὴν παραδοχὴν τῆς ἀρχῆς, ὅτι τὰ Σωματεῖα ἔχουν τὸ δικαίωμα ν’ ἀντιπροσωπευθῶσιν ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως, καὶ τὴν παραπομπὴν τῶν γενομένων ἐκλογῶν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς ἐπὶ τῆς Ἐξελέγξεως διὰ ν’ ἀποφανθῶσιν αὗται περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ μὴ αὐτῶν. Θεωρῶ δὲ Κύριοι, πάντη περιττὸν τὸ νὰ χρονοτριβήσω περισσότερον εἰς τὴν δευτέραν πρότασιν τοῦ Κ. Μίληση, δηλ. περὶ τῆς εἰς τὰς ἐπιτροπὰς παραπομπῆς τῶν ἐκλογῶν, καθόσον τὴν ἀρχὴν αὐτὴν παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις. Ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τοῦ συνοικισμοῦ τῆς Νέας Μιζέλλης, εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη, ὅτι ἀφοῦ ὑπάρχῃ τὸ δικαίωμα νὰ πέμψῃ ὁ συνοικισμὸς ἐκεῖνος πληρεξούσιον, ἂν καὶ ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις δὲν ἐπέτρεψε ῥητῶς τὴν ἐξάσκησιν τοῦ τοιούτου δικαιώματος, οὐχ ἧττον καλῶς ἐνηργήθη τὸ τοιοῦτον δικαίωμα, ἐνηργήθη κατὰ τὰς νομίμους διατυπώσεις, καὶ ἀπεφάνθη, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος. Ὅ,τι ἔπραξε λοιπὸν ὡς πρὸς τὸν συνοικισμὸν αὐτὸν, νομίζω, ὅτι δὲν θέλει πράξει ἡ Συνέλευσις καθόσον ἀποβλέπει τοὺς τῶν σωματείων πληρεξουσίους, διὰ τῶν ὁποίων πρόκειται ν’ ἀντιπροσωπευθῶσιν ὁλόκληροι ἐπαρχίαι. Κύριοι, ἡ Ἑλλὰς διεμαρτυρήθη πάντοτε κατὰ τῆς τύχης, τὴν ὁποίαν ἔπλασαν πάντοτε δι’ αὐτὴν οἱ ἰσχυροὶ τῆς γῆς, καὶ διὰ τῶν διαμαρτυρήσεών της προσεπάθησε ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ἀποβλέπει, ὅτι θεωρεῖ ἑαυτὴν δυναμένην νὰ βελτιώσῃ τὴν τύχην της, καὶ ἀπέδειξε, Κύριοι, διὰ τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος της, ὅτι εἶναι καὶ πραγματικῶς ἀξία καλλιτέρας τύχης, καθόσον διέπραξεν ἓν ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐξέπληξε τὸν κόσμον ὁλόκληρον, καὶ τὸ ὁποῖον ἴσως εἶναι μοναδικὸν εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν Ἐθνῶν. Δὲν πρέπει ἑπομένως, Κύριοι, ἀφοῦ τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ Ἑλλὰς, δὲν πρέπει οὔτε εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, ἀποκρούουσα μάλιστα ἓν δικαίωμα καθιερωμένον, νὰ παραδεχθῇ, ὅτι εἶναι ἀξία τῆς τύχης, εἰς ἣν καταδικάζουσι καὶ πάλιν αὐτὴν οἱ ἰσχυροὶ καὶ ὅτι δὲν ἀποβλέπει εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς της. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, ὅτι προτείνω τὴν παραδοχὴν τοῦ ψηφίσματος τοῦ Κ. Μίλησι, ὅπως ἔχει.

§99ΚΑΤΖΙΚΑΠΗΣ. Κύριοι, διὰ νὰ καταπαύσω πάντα θόρυβον καὶ πᾶσαν ταραχὴν καὶ διὰ νὰ εὐτυχήσω νὰ ἀκουσθῶ μὲ κἄποιαν προσοχὴν, λέγω, Κύριοι, ὅτι ὄχι μόνον δὲν εἶμαι ἐναντίος τῆς παραδοχῆς πληρεξουσίων ἀπὸ μέρους τῶν Σωματείων, ἀλλ’ ἐκτιμῶ τὸν πατριωτισμὸν καὶ τὴν καλὴν προαίρεσιν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἵτινες προθυμοποιοῦνται νὰ παρακαθήσουν μεταξὺ ἡμῶν διὰ νὰ γείνωσι χρήσιμοι διὰ τῶν γνώσεων καὶ τῶν ἀρετῶν των πρὸς τὴν κοινὴν πατρίδα.

§100ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. Λοιπὸν τί θέλετε;

§101ΚΑΤΖΙΚΑΠΗΣ. Ἦτον περιττὸν Κύριοι, τινὲς τῶν προλαλησάντων νὰ κάμουν λόγον περὶ τῶν ἀγώνων καὶ τῶν ἐκδουλεύσεων τῶν ἀνδρῶν τῶν Σωματείων, διότι οἱ ἀγῶνες καὶ αἱ ἐκδουλεύσεις αὐτῶν εἶναι τόσον μεγάλαι καὶ πολλαὶ, ὥστε ἀντὶ νὰ τὰς ἐξυμνήσουν τὰς ἠλάττωσαν. Ἐκδοθέντος Κύριοι, τοῦ ψηφίσματος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως περὶ συγκαλέσεως τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ἤμην εἷς ἐξ ἐκείνων, καὶ ἔλαβον μάλιστα ἔν τινι συλλόγῳ ἀφορμὴν νὰ λαλήσω περὶ τῶν σωματείων ὁρμώμενος ἀπὸ τὰς ἑξῆς σκέψεις. Ἐνόμισα, Κύριοι, ὅτι ἐὰν τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις τοῦ νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς πληρεξουσίων εἰς τὰς μητέρας τῶν Σωματείων ἐπαρχίας, ἐνόμισα, λέγω, Κύριοι, ὅτι πᾶς ἀναγνωρίζει ὅτι ἐνυπῆρχε καὶ ἡ φρονιμωτάτη πρόθεσις τοῦ νὰ προλάβῃ πᾶσαν παρεξήγησιν, ἥτις διὰ τῆς παραχωρήσεως τοῦ δικαιώματος εἰς τὰ Σωματεῖα ἠδύνατο νὰ προκύψῃ, καὶ τὴν ὁποίαν δυστυχῶς δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἀποφύγωμεν. Ἀγαποῦσα, Κύριοι, νὰ πιστεύω, ὅτι οἱ ἄνδρες τῶν Σωματείων, συνδέσαντες καὶ ταυτίσαντες τὴν τύχην καὶ τὴν ὕπαρξίν των μὲ τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα, ἤθελον τὸ θεωρεῖ ὡς ὕβριν, ὡς ἀδίκημα τὸ προνόμοιον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐλέγετο πρὸς αὐτοὺς ἀπὸ μέρους τῶν ἐλευθέρων Ἑλλήνων ἢ τῶν κατοίκων τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος· θὰ ἐλέγετο ἴσως πρὸς αὐτοὺς, ὅτι δὲν θέλομεν νὰ σας ἀναγνωρίσωμεν ὡς ἀναποσπάστους ἀδελφοὺς, καὶ ὅτι σᾶς κρατοῦμεν εἰς μίαν θέσιν κεχωρισμένην. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι οἱ ἴδιοι αὐτοὶ ἄνδρες τῶν Σωματείων εἰς τοιαύτην περίστασιν ἤθελον προσέλθει ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἔθνους, καὶ νὰ εἴπωσιν, ὅτι συνδέσαντες τὴν τύχην καὶ τὴν ὕπαρξίν μας μετὰ τῆς ὑπάρξεως τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, δὲν θέλομεν πλέον τοῦ λοιποῦ νὰ θεωρώμεθα κεχωρισμένοι αὐτῆς, εἴμεθα ἀναπόσπαστοι ἀδελφοί, εἴμεθα κάτοικοι μόνιμοι τῆς ἐλευθερωθείσης Ἑλληνικῆς γῆς, ἔχομεν σύμπαντες κοινὰ τὰ συμφέροντα, ἔχομεν κοινὰ τὰ αἰσθήματα καὶ τίποτε δὲν θέλομεν νὰ μᾶς διαχωρίσῃ Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι αἱ σκέψεις αὗται ὡδήγησαν τὴν Προσωρινὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβε, τοῦ νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἀντιπροσωπείας, καὶ νὰ συνδέσῃ οὕτως εἰπεῖν στενότερα τοὺς ἄνδρας τῶν Σωματείων μὲ τοὺς κατοίκους τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, ἀλλὰ δυτυχῶς ἠπατήθην καὶ ἤλλαξα γνώμην ἅμα ἤκουσα ὅτι τὰ Σωματεῖα ἐπιμένουν, λέγοντα νὰ ἀντιπροσωπεύωνται ἰδιαιτέρως ἐν τῇ Συνελεύσει ταύτῃ. Ἡ ἐπιθυμία των εἶναι εὐγενὴς καὶ πατριωτική, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θέλω νὰ εἴπω τίποτε κατὰ τῆς εὐγενοῦς καὶ πατριωτικῆς ἐπιθυμίας ταύτης. Δὲν ἐξετάζω, Κύριοι, ἂν ᾖναι δικαίωμα ἀνεγνωρισμένον, ὅπως τινὲς διϊσχυρίζονται, διότι οὐδὲν δικαίωμα ἀνεγνωρισμένον ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυριαρχίαν τοῦ Ἔθνους· ἂν ὅμως ἐξετάσωμεν, Κύριοι, ποῖον εἶναι τὸ συμφέρον τῆς ἐν γένει Ἑλλάδος, τὸ συμφέρον τῶν Σωματείων ἔγκειται πλῆρες πληρέστατον εἰς τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις τοῦ νὰ ἀντιπροσωπευθῇ ἡ Ἑλληνικὴ φυλή. Ἐὰν δὲν ᾖναι σκόπιμος, Κύριοι, εἶναι ἄδικος ἀδικωτάτη ἡ αἰτίασις, ἢ τὸ παράπονον τοῦ Κυρίου Καλοῦ, ὅστις εἶπεν, ὅτι ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ παρακάθηνται πλησίον ἡμῶν οἱ ἄνδρες τῶν Σωματείων νὰ συσκέπτωνται μεθ’ ἡμῶν περὶ τῶν κοινῶν συμφερόντων. Δὲν θέλω νὰ ἀντιτάξω τόσα προηγούμενα διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι τοιαύτη ὀλεθρία ἰδέα ποτὲ δὲν ἦλθεν εἰς τὸν νοῦν, εἰς τὴν καρδίαν μας, λέγω ὅλως ὅτι εὐχαρίστως βλέπομεν καὶ εἴδομεν μεταξὺ αὐτῶν τὸν Κύριον Καλόν, τὸν Κύριον Βρατσάνον, τοὺς Δοσίους καὶ τόσους ἄλλους, ἄνδρας, μεταξὺ τῶν ὁποίων τοὺς περισσοτέρους ἡ ἐλευθέρα Ἑλλὰς ἐξέλεξεν ὡς ἀντιπροσώπους της. Δύνασθε, Κύριοι, νὰ ἀλλάξητε γνώμην προσέτι καὶ διὰ τοὺς ἄλλους σπουδαίους λόγους, ὅσοι ἐῤῥέθησαν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου ἄλλοτε ὑπό τινων ἀξιοτίμων συναδέλφων μας. Ἴσως ὁ σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ἦτον τῷ ὄντι πατριωτικὸς καὶ φρόνιμος, δὲν ἐπέτυχε καθ’ ὁλοκληρίαν διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἀντιπροσωπείας εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἐν γένει φυλήν, δὲν ἐπέτυχε, Κύριοι, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, διότι κατὰ μέγα μέρος δὲν ἦλθον ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἴσως περιμένομεν νὰ ἔλθωσιν ὡς ἀντιπρόσωποι τῶν ἁπανταχοῦ ὁμογενῶν. Ἰδοὺ λοιπόν, Κύριοι, οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους κηρύττομαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νὰ ἀντιπροσωπευθῶσι τὰ Σωματεῖα ἐν τῇ Ἐθνικῇ ταύτῃ Συνελεύσει. Ἀλλά, Κύριοι, νομίζετε ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅτι ἡ σπουδαία αὕτη ὑπόθεσις εἶναι τόσον ἁπλῆ, ὥστε διὰ μιᾶς φράσεως παραδεχόμεθα φέρομεν ἀμέσως μίαν σωρείαν πληρεξουσίων ἐδῶ εἰς τὸν περίβολόν του; Προσέξατε καλά, Κύριοι, εἰς τοῦτο, διότι ἐὰν ὡς πρὸς τὴν παραδοχὴν τῆς ἀρχῆς τοῦ νὰ ἀντιπροσωπευθῶσι τὰ Σωματεῖα, ἐὰν, Κύριοι, ἐπιθυμῆτε νὰ ὑποστηρίξητε τὸ ἀπόλυτον τῆς παραδοχῆς τῶν Σωματείων, καὶ ἡμᾶς ὅλους μᾶς κινεῖ ὁ γενναῖος σκοπὸς τοῦ νὰ φέρωμεν μεταξὺ ἡμῶν τὴν πραγματικὴν ἀντιπροσωπίαν τῶν Σωματείων, τὴν χρησιμότητα καὶ τὴν ὠφέλειαν αὐτῆς, ἂν ᾖναι λέγω τοῦτο ἀληθές, προσέξατε μήπως διὰ τῆς τοιαύτης παραδοχῆς, ὅπως ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Μίλησι παρουσιάζει, μήπως ὄχι μόνον ἀποτύχωμεν τοῦ γενναίου καὶ ὑψηλοῦ σκοποῦ, ἀλλὰ μήπως περιπέσωμεν εἰς τὸ ἐναντίον αὐτοῦ· διότι, Κύριοι, γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι το καλὸν οὐκ ἔστι καλόν, ἂν μὴ καλῶς γένηται. Δὲν θέλω, Κύριοι, νὰ ἀδικήσω κανένα, παρουσιάζων τὸν ἰσχυρισμὸν, ὅτι εἰσέδυσαν οἱοιδήποτε ἀπέναντι τοῦ ψηφίσματος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, δὲν θέλω, Κύριοι, νὰ προσβάλω κανένα λέγων ὅτι ἠθέλησαν οἱ ἄνδρες τῶν Σωματείων νὰ ἐκβιάσωσιν, οὕτως εἰπεῖν, τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀνακαλέσῃ τὸ ψήφισμα αὐτῆς, ἢ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς αὐτοὺς νὰ προβῶσιν εἰς ἐκλογάς, λέγω μόνον Κύριοι, καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ κατανοήσῃ καὶ νὰ πιστεύσῃ πᾶς τις, ὅτι ἐκεῖνοι εἰργάσθησαν παρουσιασθέντες κατ’ ἀρχὰς ἐνώπιον τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, ἐσχημάτισαν κατόπιν ἐπιτροπὰς, προκαλέσαντες ἐν τέλει ἐκλογὰς, ὅσοι ἐπεδίωκαν τὴν ἔντιμον τοῦ πληρεξουσίου θέσιν. Καὶ τὶς δύναται νὰ μᾶς βεβαιώσῃ, Κύριοι, ὅτι καὶ ἄλλοι δυνάμενοι ἴσως νὰ ἐπιτύχωσι τῆς ὑψηλῆς αὐτῆς ἀποστολῆς, εἴτε διότι δὲν ἐνόμισαν καλὸν νὰ ἀπειθήσωσι πρὸς ἓν ψήφισμα μιᾶς ὁποιασδήποτε Κυβερνήσεως, εἴτε διότι ἐπίστευσαν ὅτι μία τοιαύτη ἐνέργεια δὲν θὰ εὕρῃ ὑποστήριξιν ἐνώπιον μιᾶς Συνελεύσεως, δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὰς τοιουτοτρόπως ἐνεργηθείσας ἐκλογάς; Τὸ εἶπον, Κύριοι, ἀντὶ νὰ ἔλθωσιν ἀφ’ ἑνὸς οἱ ἄνδρες τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν Σωματείων, εἶναι πολὺ πιθανὸν, δὲν λέγω ὅτι εἶναι βέβαιον, θέλει εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ ἔλθωσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουν τὴν ὀλιγωτέραν ἐμπιστοσύνην. Καὶ ἀντὶ νὰ ἔλθωσι, Κύριοι, οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι, οἵτινες διὰ τῶν γνώσεων διὰ τῶν φώτων των καὶ δι’ ἄλλων πλεονεκτημάτων δύνανται νὰ κατασταθῶσι χρήσιμοι εἰς τὴν κοινὴν πατρίδα, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἔλθωσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες μειονεκτοῦντες ἠμποροῦν νὰ ᾖναι ἧττον χρήσιμοι.

§102ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Τὸ συμπέρασμα.

§103ΑΛΛΟΙ. Ἀφήσατε τὸν ῥήτορα νὰ ὁμιλήσῃ, μὴ τὸν διακόπτετε!

§104ΚΑΤΖΙΚΑΠΗΣ. Ἐπειδὴ οὐδέποτε, Κύριοι, θέλω νὰ σᾶς ἐνοχλήσω καὶ πάντοτε εὐχαρίστως ἀφίνω τὸ βῆμα, ὅταν βλέπω, ὅτι ἐγείρεται ἔστω καὶ μία φωνὴ δυσάρεστος......

§105ΑΧΟΛΟΣ. Καμμία.

§106ΚΑΤΖΙΚΑΠΗΣ. Πιθανὸν νὰ ὑπάρχῃ καμμία· διὰ τοῦτο ὁρμώμενος ἀπὸ τὰς σκέψεις, ὅσας ἠδυνάμην νὰ σᾶς ἐκθέσω ἐν συντόμῳ, συνέταξα τὴν ἀκόλουθον πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν ἐπιψήφισίν σας. Ἀναγινώσκει τὴν πρότασίν του ὡς ἑξῆς· «Ἡ Συνέλευσις ἀναγνωρίζουσα τὸ δικαίωμα τῶν Σωματείων, τὰ ὁποῖα ἀπέστειλαν Πληρεξουσίους εἰς τὰς παρελθούσας Συνελεύσεις τοῦ Ἔθνους, νὰ ἀποστείλωσι καὶ νῦν Πληρεξουσίους δὲν προβαίνει εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐνεργηθεισῶν ὑπ’ αὐτῶν ἐκλογῶν ὡς μὴ γενομένων ὑπὸ τὸ κράτος νόμου τινὸς, οὐδ’ ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῆς ἀρχῆς στοιχείων, βεβαιούντων τὴν ἔκφρασιν τῆς θελήσεως τῶν πλειόνων, παραγγέλει δὲ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ διατάξῃ νέας ἐκλογὰς, ἀφοῦ προηγουμένως εἰσαχθῇ καὶ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ψήφισμα ἴδιον, κανονίζον προσηκόντως τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν Πληρεξουσίων τῶν Σωματείων, καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν Πληρεξουσίων ἑκάστου Σωματείου.» Δύναται νὰ εἴπῃ, Κύριοι, ὁ προλαλήσας, ὅτι εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ παραδεχθῶμεν τὰς ἐκλογὰς τὰς ἐνεργηθείσας παρὰ τοῦ ψηφίσματος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως παραδέχθημεν καὶ τὴν τῆς νέας Μιντζέλας· φρονῶ ὅτι ὁ προλαλήσας ἐλησμόνησε γεγονότα τινα, συνοδεύσαντα τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην, καὶ τὰ ὁποῖα κρίνω ἀναγκαῖον νὰ τὰ ἀνακαλέσω εἰς τὴν μνήμην σας.

§107ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§108ΚΑΤΖΙΚΑΠΗΣ. Καθόσον ἀποδείχθη, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἦτο νομίμως ἐκλεγομένη πρῶτον, καὶ δεύτερον, ἡ ψηφοδόχος κάλπη ἦτο αὐτὴ ἐκείνη τὴν ὁποίαν ὁ Νομάρχης Φθιώτιδος εἶχε σφραγισμένην καὶ ἑπομένως ἦτον ἐπίσημος κάλπη.

§109ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὅτε ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἔλαβεν ἐν ἑαυτῇ τὸ δικαίωμα νὰ προσκαλέσῃ τοὺς λαοὺς τῆς Ἑλλάδος, ὅπως ἀποστείλωσι πληρεξουσίους, κατεχράσθη τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἀπὸ τὸ Ἔθνος, κατεχράσθη τῶν τύπων οὐχὶ δὲ τῆς οὐσίας, πολεμῶ τοὺς τύπους καὶ κατὰ συνέπειαν εἶμαι ὑπὲρ τῶν Σωματείων. Ἡ Κυβέρνησις ἡ προσωρινὴ, Κύριοι πληρεξούσιοι, οἱ ὁμιλοῦντες ἐναντίον τῶν σωματείων, ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἔκρινε καλὰ νὰ προσκαλέσῃ τὰς ἐμπορικὰς ἀποικίας νὰ πέμψουν πληρεξουσίους, τὸ ἔκαμεν ὅπως δώσῃ, οὕτως εἰπεῖν, ἀντίδοτον, δὲν προσεκάλεσε τὰ Σωματεῖα τὰ ὁποῖα ὤφειλε νὰ προσκαλέσῃ, ἰδοὺ διατί· ἐνόμισε καλὸν, παραβιάζουσα τὰ κεκτημένα δικαιώματα νὰ προσφέρῃ θυσίαν εἰς τὴν διπλωματίαν. Κύριοι! ἀπὸ αὐλὴν μεγάλην καὶ δυνατὴν ἐγένοντο παραστάσεις ἅμα μετὰ τὸ κίνημα τοῦ Ὀκτωβρίου, αἱ ὁποῖαι παραστάσεις παρεξηγήθησαν ἐκ μέρους τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, αἱ παραστάσεις αὗται ἔλεγον, ὅτι προσκαλοῦσι τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως τῶν Ἑλλήνων, ἵνα μὴ διαταραχθῶσιν αἱ σχέσεις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας· ἐν τῇ ἀδυναμίᾳ αὐτῆς ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, προσφέρουσα θυσίας, ἐνόμισεν, ὅτι ἀναγνωρίζουσα τὸ δικαίωμα τῶν σωματείων ταράττει τὴν ἡσυχίαν τῶν ὁμόρων ἐπαρχιῶν· ὅστις νομίζει, ὅτι δὲν λέγω τὴν ἀλήθειαν, δύναται νὰ στείλῃ αὐθωρεὶ νὰ φέρῃ τοὺς πεσόντας Κυβερνήτας καὶ τοὺς πεσόντας ὑπουργοὺς διὰ νὰ σᾶς τὸ εἴπωσι, δὲν ἠμποροῦν νὰ τὸ ἀρνηθοῦν. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη κακὰ ἔπραξε, δὲν ἕπεται, ὅτι ἡμεῖς ἤμεθα καταδικασμένοι νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὴν κακήν της πρᾶξιν· δύνανται νὰ ἀντείπωσιν, ὅτι ἰδοὺ τὸ ἀντίδοτον, ἔχομεν πληρεξουσίους ἀπὸ τὰς ἐμπορικὰς ἀποικίας. Τὸ πρᾶγμα διαφέρει, αἱ ἐμπορικαὶ ἀποικίαι ἔστειλαν ὅσους ἔστειλαν, καὶ εὔχομαι νὰ ἦσαν περισσότεροι· οὐδεὶς ἠμπόρεσε νὰ ἐνοήσῃ τὴν Συνέλευσιν, περιωρισμένην εἰς τὸν ἀριθμὸν. Ὅταν ἦλθεν ἡ Συνέλευσις ηὐχήθην νὰ εἰσήρχοντο ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου ὅλοι, ὅσους αἱ ἐπαρχίαι ἐτίμησαν διὰ τῶν ψήφων των, δὲν ἐννοῶ τὸν περιορισμόν· Ὅσα καὶ ἂν εἴπω περὶ τῶν Σωματείων, ὁμιλῶ περὶ τῆς ἀληθείας, ὅσα εἴπωσι καταμερίζονται, ἐγὼ οὐδέποτε ἀνήκω εἰς μερίδα, διατί; διότι ἡ μία ἀναβαίνει, ἡ ἄλλη καταβαίνει, καὶ οὕτω καθεξῆς. Παλαίω τὸν προλαλήσαντα καθόσον ἀφορᾷ τὰς ἐκλογὰς, διότι ἤθελεν εἶσθαι γελοῖον, ὡς εἶπεν ὁ Κύριος Μίλησις, μὲ τὴν μίαν χεῖρα νὰ δώσωμεν καὶ μὲ τὴν ἄλλην νὰ ἀφαιροῦμεν, προτιμώτερον νὰ μὴ δεχθῶμεν τὰ Σωματεῖα παρὰ νὰ καταστρώσωμεν νέον νόμον. Αὐτὰ εἶναι λόγια εἰς τὸν ἀέρα, ἀντὶ νὰ γίνηται νέα ἐκλογὴ εἶναι μέσα διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὰ Σωματεῖα. Ἐγὼ εἰς τοὺς πολεμοῦντας τὰ Σωματεῖα δίδω ἓν ὡραιότατον ὅπλον, τοῦτο τοῖς τὸ δίδω εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, ἂς καταρτήσωσι πλειοψηφίαν καὶ ἂς ἀποῤῥίπτωσι μίαν μίαν τῶν ἐκλογῶν· οὐδέποτε εὑρίσκω καλὸν, νὰ πολεμηθῇ ἡ ἀρχὴ τῶν Σωματείων, τὴν ὁποίαν πολὺ καλὰ ἀνέπτυξαν ἄλλοι, καὶ τὴν ὁποίαν οὐδόλως ἀναπτύσσω, στρέφομαι ἐκεῖ ὅπου κανεὶς δὲν ἔστρεψε τὰ ὄμματά του. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐὰν αἱ κατὰ καιρὸν Συνελεύσεις εἶχον πληρεξουσίους, ὡς ἡ τῆς 3 Σεπτεμβρίου, ἐκ μέρους τῶν Σωματείων τῶν ἐπαρχιῶν τῶν δούλων, θέλετε ἀναγνωρίσει, ὅτι ὑπάρχουν ὁμογενεῖς καὶ ἀλλαχοῦ, τοὺς ὁποίους παραδόξως λησμονοῦν οἱ Ἕλληνες, ἐκεῖνοι οἱ Ἑπτανήσιοι. Οἱ Ἕλληνες ἐκεῖνοι Κύριοι, δὲν εἶναι ὑπὸ τὸν ζυγὸν τῶν Τούρκων, εἶναι ὑπὸ τὴν προστασίαν ξένης δυνάμεως, ἀλλ’ οἱ Ἑπτανήσιοι εἶναι Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἐλησμόνησαν πάντοτε Κύριοι τὰς μαλθακότητας καὶ τὰ ὑλικὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἡ Προστασία τοῖς ἐπεδαψίλευσε, δὲν ἠθέλησαν νὰ νομίσουν ἑαυτοὺς ἡσύχους οὔτε εὐτυχεῖς οὔτε ἐλευθέρους, διότι δὲν ἐπιέζοντο ἀπὸ τοὺς Τούρκους, ἀλλ’ ἀείποτε ὕψωσαν τὴν φωνὴν κατὰ τῆς πολιτικῆς καὶ κατὰ τῆς προστασίας τῆς Ἀγγλίας· εἶπον τῇ Ἀγγλίᾳ· Σὲ εὐχαριστοῦμεν διὰ τὰ φρούρια, τὰ ὁποῖα κατεσκευάσατε εἰς τὰς Νήσους, Σὲ εὐχαριστοῦμεν διὰ τοὺς δρόμους, τοὺς ὁποίους μᾶς ἐκάματε, καὶ δὲν μᾶς ἀναγκάζετε νὰ σχιζώμεθα δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ ὁδοιποροῦντες ὅπως οἱ πτωχοὶ τῆς Ἑλλάδος κάτοικοι. Πάντοτε εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἐδόθησαν ὅλα τὰ ὑλικὰ μέσα, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἰδέαν αὐτῶν καὶ αὐτοὶ τυραννοῦνται, Κύριοι, καὶ πάντοτε ὕψωσαν τὴν φωνὴν ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως μετὰ τῆς λεγομένης ἐλευθέρας Ἑλλάδος· Οὐδεὶς λησμονεῖ ὅτι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἅμα συνερχομένη ἡ Ἰόνιος Βουλὴ πρώτη πρᾶξις αὐτῆς εἶναι νὰ διακηρύξῃ πρώτην, ὅτι θέλει τὴν ἕνωσίν της μετὰ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, καὶ τοῦτο τὸ γνωρίζει καὶ αὐτὴ ἡ Ἀγγλία· ἤδη προκειμένου περὶ τῆς νῦν Ἑλλάδος, παρουσιάσθη καὶ λέγει, «κάμετε ὅ,τι νομίζω ἐγὼ καλὸν καὶ θὰ σᾶς δώσω τὴν Ἑπτάνησον·» λοιπόν, Κύριοι, δὲν θέλετε ἀρνηθῆ, ὅσοι ἀνεγνώσατε τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ὁ Δομενεγίνη, πρὸ πολλῶν ἐτῶν ὕψωσε τὴν φωνήν του κατὰ τῆς προστασίας καὶ ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Ἑλλὰς Κύριοι, νῦν συνερχομένη ἐνταῦθα, κρατεῖ τὰς χεῖρας ἐσταυρωμένας ἀπέναντι τῆς διπλωματίας διότι εἶναι ἀδύνατον αὐτὴ νὰ πράξῃ ἄλλο τι, ἂς φωνάξωμεν τουλάχιστον καθὼς ἐφώναξε καὶ ἡ Ἰόνιος βουλή, δὲν θέλω νὰ φωνάξωμεν τὴν ἕνωσιν, ἂς τὴν προοιμιάσωμεν. Ζητῶ δι’ ἑνὸς ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἔχω, καὶ ἀνεξαρτήτως ἀπὸ τὴν παραδοχὴν τῆς ἀρχῆς τῶν Σωματείων τῶν ἐπαρχιῶν τῆς δούλης Ἑλλάδος, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἤμην πάντοτε, νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα ὅπως οἱ παρεπιδημοῦντες ἐνταῦθα Ἑπτανήσιοι ἀποστείλωσι τοὐλάχιστον τέσσαρας πληρεξουσίους. Ἰδού, Κύριοι, ὅλον τὸ ψήφισμα· εἶναι σχετικόν. Ἀναγινώσκει τὴν πρότασίν του ὡς ἑξῆς. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. «Συναισθανομένη ἡ Συνέλευσις τὴν ἀπὸ πολλοῦ χρόνου ἐκδηλωθεῖσαν τῶν Ἑπταννησίων ζέσιν ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως αὐτῆς μετὰ τῆς Ἑλλάδος, καὶ θέλουσα νὰ δώσῃ δεῖγμα ὅτι ἐκτιμᾷ τὸ ἀδελφικὸν τοῦτο αἴσθημα.» Ψηφίζει· «Ἄρθρον μοναδικόν. Ἐπιτρέπεται κατ’ ἐξαίρεσιν εἰς τοὺς ἐν τῷ Βασιλείῳ τῆς Ἑλλάδος ἀποκαταστημένους Ἑπτανησίους ὅπως ἔχωσιν ἐν τῇ Συνελεύσει ταύτῃ τέσσαρας Πληρεξουσίους· διατάσσεται κατὰ συνέπειαν ἡ κλήρωσις τῶν γενομένων ἐκλογῶν.» Κύριοι, μέγας ἀγὼν διεγέρθη ὑπὲρ καὶ κατὰ τῶν Σωματείων, οἱ ὁμιλήσαντες κατὰ τῶν Σωματείων τῶν δούλων Ἐπαρχιῶν βεβαίως τοὺς αὐτοὺς θέλουν ἔχει λόγους κατὰ τῆς προτάσεώς μου, οἱ ἀναγνωρίσαντες ὅμως τὸ δικαίωμα ὑπὲρ τῶν Σωματείων τῶν δούλων Ἐπαρχιῶν κατὰ μείζονα λόγον πρέπει νὰ σκέπτωνται ὡς ἐγώ. Πάντες ἐνθυμούμεθα, πόσον ἡρωϊκὸς ἀγὼν ἠγέρθη κατὰ τὸ 1854 καὶ ποῖοι ἐλησμόνησαν ἑαυτοὺς καὶ οὐδόλως περὶ τῶν ἑαυτῶν σκεπτόμενοι ἔτρεξαν εἰς τὰ πεδία τῆς Ἠπείρου καὶ ἔπεσαν θύματα, μὴ λησμονῆτε τὸν Δομενεγίνην, τοῦ ὁποίου εἷς συνώνυμος ἢ συγγενὴς μέλλει νὰ παρακαθίσῃ ἐνταῦθα, ὡς οἱ πλεῖστοι, πιστεύω, ἐπιθυμοῦν. Ἡ πρᾶξις αὕτη θέλει εἶσθαι, ὡς φρονῶ, ὄχι μόνον ἔργον ἀδελφικῆς ἀγάπης πρὸς τοὺς Ἑπτανησίους, ὄχι μόνον καθῆκον, ἀλλὰ καὶ διαμαρτύρησις ἐν γένει κατὰ τῆς διπλωματίας καὶ κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, πάλιν τὸ ἐπαναλαμβάνω, μᾶς ῥίπτουσι τὸ δέλεαρ καὶ δὲν πραγματοποιοῦσι τὴν ἕνωσιν.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ κάμω μίαν ἐρώτησιν. Νὰ ἐγερθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ γείνῃ αὔριον ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ταύτης. (οἱ περισσότεροι ἐγείρονται). Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις (ὥρα 6¼ μ. μ.).

Ὁ προεδρεύων Ἀντιπρόεδρος

Α. ΜΩΡΑΙΤΙΝΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Δ. Βρατσάνος.