1863.01.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΛΗʹ.

Τῆς 31 Ἰανουαρίου 1863.

(Πέμπτη).

Ὥρα 11 καὶ 20 Π. Μ.

Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ Ἀντιπρόεδρος Κύριος Μωραϊτίνης. Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος. Εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἤρξατο ἡ Συνεδρίασις.

Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι! ὅσα τμήματα δὲν ἐτελείωσαν ἀκόμη τὰς ἐργασίας των, νὰ διακόψουν τὰς ἐργασίας των καὶ νὰ συνέλθουν αὔριον εἰς τὰς 9 ὥρας, διὰ νὰ μὴ διακόπτηται ἡ δημοσία συνεδρίασις τῆς Συνελεύσεως.

§2ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ γραμματεὺς τῶν τμημάτων πρέπει νὰ ἀπαγγείλῃ τὸ τέλος τῶν ἐργασιῶν τῶν τμημάτων, ὅσα ἐτελείωσαν τὰς ἐργασίας των, καθὼς τὸ 6ον εἰς τὸ ὁποῖον εἶμαι ἐγώ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται νὰ γνωστοποιήσω εἰς τὴν Συνέλευσιν προτάσεις τινάς. Ὑπάρχει μία πρότασις τοῦ Γεωργίου Μπούμπουλη. Πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν. Πρότασις τοῦ πληρεξουσίου Σπετζῶν Γεωργίου Μπούμπουλη. Προτείνω ἵνα ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις εὐαρεστηθῇ νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ χρέους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τοῦ Κυβερνήτου Ι. Α. Καποδίστρια, ψηφίζουσα αὐτὸ ὡς Ἐθνικὸν χρέος καὶ ἐπιτρέπουσα ὥστε οἱ κάτοχοι τῶν ὁμολογιῶν αὐτοῦ νὰ δύνανται ν’ ἀνταλλάξωσιν αὐτὰς μὲ ὁμολογίας τοῦ νέου Ἐθνικοῦ Δανείου ἐκ δραχ. 6,000,000 προστιθεμένων τοῦ κεφαλαίου καὶ τῶν τόκων τοῦ Ἐθνικοῦ ἐκείνου χρέους εἰς τὸ ποσὸν τοῦ νέου δανείου, ἄλλως δὲ παρακαλεῖται ἡ Ἐθνοσυνέλευσις νὰ κηρύξῃ αὐτὸ ὡς πάγιον Ἐθνικὸν χρέος, ἐπὶ ἀποφορᾷ τόκου 6% κατ’ ἔτος. Ἐν Ἀθήναις τὴν 31 Ἰανουαρίου 1863.

Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ.

Ὡς πρὸς τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ζητεῖ νὰ συζητηθῇ ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§4ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα, πρέπει νὰ ὁρισθῇ πρῶτον ἡ ἡμέρα. Κατόπιν ὑπάρχει πρότασις περὶ ἀποζημιώσεως τῶν κατὰ ξηρὰν καὶ θάλασσαν ἀγωνισθέντων τοῦ πληρεξουσίου κυρίου Τσώρτζη. Ποίαν ἡμέραν προσδιορίζετε;

§6ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Τὴν δευτέραν.

§7ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, καὶ τὴν ἐδικήν μου πρότασιν νὰ τὴν ὑποβάλητε.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν ζητεῖτε;

§9ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὴν δευτέραν.

§10Α. ΛΟΝΤΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι σπουδαία καὶ πρέπει αὔριον.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τίθεται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον. Ὑπάρχει μία ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Ναυπλίου, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦν τὴν ἀπόδοσιν τῶν κατατεθέντων κατὰ τὰ Ναυπλιακὰ ἐράνων, καὶ τὴν ἐξόφλησιν τῶν ἀποδείξεων· ὡς ἀναφορὰ ἴσως ἐγκριθῆ νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν.

§12ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐπὶ τούτου θὰ εἴπω δύω λέξεις· νὰ παρακληθῶσι τὰ μέλη νὰ συνέλθωσι.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ εἶπα, ὅτι αὔριον εἰς τὰς 10 πρέπει νὰ συνέλθωσι τὰ τμήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐτελείωσαν τὰς ἐργασίας των.

§14ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δι’ αὐτὴν τὴν ἀναφορὰν θὰ εἴπω δύο λέξεις. Δι’ αὐτῆς τῆς ἀναφορᾶς οἱ Ναυπλιεῖς ζητοῦν ὅσα χρήματα κατέθεσαν εἰς πληρωμὴν τοῦ στρατοῦ.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὁμιλῆτε περὶ τῆς οὐσίας.

§16ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις διὰ ψηφίσματος ἐπλήρωσεν ὅλους τοὺς Κυρίους ἀξιωματικοὺς ἀπὸ τῆς πρώτης Φεβρουαρίου, καὶ ἐπειδὴ τὸν Φεβρουάριον καὶ Μάρτιον εἶχον πληρωθῆ, αὐτὰ τὰ χρήματα εἶναι οἱ μισθοὶ τῶν δύο μηνῶν, ὥστε ἔπρεπε νὰ τὰ κρατήσῃ ἡ Κυβέρνησις.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τοῦ Κυρίου Πλαστήρα, περὶ αἰτήσεως πληροφοριῶν ἀφορωσῶν τὴν δημόσιον ἀσφάλειαν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρὼν ὁ Κύριος Πλαστήρας; Ἡ πρότασις λέγει ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν· ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§19ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν δευτέραν πρότασιν τοῦ Κυρίου Πλαστήρα. Προτάσεις Εὐθ. Πλαστήρα. Περὶ ἀναζωπυρώσεως καὶ ἀνακτήσεως τοῦ ἐθν. πνεύματος. Ἄρθ. 1. Νὰ προταθῇ εἰς τοὺς θέλοντας στρατιώτας ὅσοι ἀπὸ τῆς Ναυπλιακῆς ἐπαναστάσεως ἔλαβον βαθμοὺς, ἵνα ἀποθέσωσιν αὐτοὺς μέχρι τῆς ἀφίξεως τοῦ Ἡγεμόνος ἢ τῆς ὁπωσδήποτε ἀποκαταστάσεως τῆς Πατρίδος των. Ἡ πρότασις αὕτη ἀφιεροῦται εἰς τὸν πατριωτισμὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Ἄρθ. 2. Ὅλοι οἱ ἀπὸ τοῦ 8βρίου καὶ ἐντεῦθεν διορισθέντες πολιτικοὶ ὑπάλληλοι νὰ καθαρισθῶσιν, ὡς ἐν τῷ περὶ δημοσίῳ ἀσφαλείας ῥηθήσεται.

ΔΕΥΤΕΡΑ.

Περὶ Βασιλέως. Ἄρθ. 1. Νὰ ἀναγορεύσωμεν ἀμέσως τὸν Βασιλέα τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἔθνους. Ἄρθ. 2. Ἡ μέλλουσα Κυβέρνησις καὶ πᾶσαι αἱ ἀρχαὶ νὰ ἐνεργῶσι τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους ἐν ὀνόματι αὐτοῦ μέχρι τῆς διπλωματικῆς λύσεως τοῦ ζητήματος.

ΤΡΙΤΗ.

Περὶ Δημοσίας ἀσφαλείας. Ἄρθρ. 1. Νὰ ἀποστείλωμεν τὸν στρατόν μας εἰς τὰς πόλεις καὶ νὰ ἀφιερώσωμεν εἰς τὸν πατριωτισμόν του τὴν τάξιν αὐτῶν. Ἄρθρ. 2. Νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν διοίκησιν τῶν Ἐπαρχιῶν εἰς ἄνδρας ἀνεγνωρισμένου πατριωτισμοῦ καὶ κοινωνικῆς βαρύτητος ἐκ τῆς τάξεως τῶν χρηματισάντων Ὑπουργῶν, Γερουσιαστῶν καὶ Βουλευτῶν ἢ καὶ ἐκ τῶν πληρεξουσίων αὐτῶν. Οὐδεὶς διοριζόμενος δύναται νὰ ἀρνηθῇ τὴν πρὸς τὴν πατρίδα ὑπηρεσίαν του ἐπὶ 6 μῆνας. Ἄρθρ. 3. Νὰ σχηματίσωμεν ὡρισμένην πρὸς καταδίωξιν τῆς ληστείας καὶ τῆς ἀταξίας ἐντόπιον δύναμιν εἰς ὅσας τῶν Ἐπαρχιῶν κριθῇ ἀναγκαῖον ὑπὸ ἕνα ἐντόπιον ἀρχηγὸν καὶ τόσους ὁδηγοὺς, ὅσοι εἶναι οἱ Δῆμοι μετ’ ἀναλόγου δυνάμεως ἀνδρῶν ἐμμίσθων καὶ ἐντοπίων καὶ ἐνισχυομένων ἑκάστοτε ὑπὸ τῶν Δημοτοφυλάκων μέχρι τοῦ τακτικοῦ σχηματισμοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς τῶν Ἐπαρχιῶν. Ἄρθρ. 4. Νὰ προσκληθῶσιν ὅλοι οἱ ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἐντεῦθεν πλημμελήσαντες, ἵνα ἐντὸς 2 ἑβδομάδων προσέλθωσιν εἰς τὰς ἀρχάς. -Τῆς προθεσμίας παρελθούσης, νὰ ψηφισθῇ τὸ ἀμνήστευτον καὶ ἀπαράγραπτον καὶ νὰ ταχθῇ 5,900 δραχμῶν ἀμοιβὴ διὰ τὴν κεφαλὴν ἑκάστου ληστοῦ.

§21ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι σήμερον.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι οὔτε παρών.

§23ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἂν δὲν ᾖναι παρὼν ὁ Κύριος Πλαστήρας, τὴν ὑποστηρίζω ἐγώ.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερισίαν διάταξιν τῆς αὔριον;

§25ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ μία ἀναφορὰ μιᾶς χήρας Νικολάου Σκορδῆ, ἥτις ζητεῖ ἀπὸ τὴν φιλανθρωπίαν τῆς Συνελεύσεως νὰ ἀποδώσῃ διὰ μικρᾶς συντάξεως δικαιοσύνην.

§27ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Μακρῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως ἑνὸς ἐντίμου Πληρεξουσίου.

§29ΜΑΚΡΗΣ. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἀπεφασίσαμεν τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς τῶν Σωματείων· ἔχω εἰς χεῖράς μου τὰ πρακτικὰ, δι’ ὧν ἀπεφασίσθη νὰ συζητηθῇ μετὰ τὰς ἀρχαιρεσίας. Παρῆλθον ἔκτοτε τόσαι ἡμέραι, ἐτελείωσε καὶ ἡ ἐκλογὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχει ῥητὴ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, ἥτις λέγει ὡς ἑξῆς «ἡ Συνέλευσις μὴ παραδεχθεῖσα τὴν ἀνάγνωσιν μετά τινας παρατηρήσεις περὶ τῆς ἀμέσου συζητήσεως τῶν τοιούτων συλλόγων τῶν Σωματείων ὥρισεν ἵνα ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τούτων μετὰ τὴν κατάρτισιν τῆς Συνελεύσεως καὶ τὸ πέρας τῶν ἀρχαιρεσιῶν αὐτῆς».

§30ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Καταρτισμὸς δὲν ἔγεινεν· ἔχομεν νὰ τελειώσωμεν τὸ ἔργον τὸ χθεσινόν.

§31ΜΑΚΡΗΣ. Εἶναι κεκτημένον τὸ δικαίωμα τῶν Σωματείων, δὲν πρόκειται νὰ δώσωμεν δωρεάν. Προτείνω λοιπὸν ὡς ἑξῆς τὸ θέμα, νὰ προταχθῇ αὔριον πρὸ πάσης ἄλλης συζητήσεως ἡ συζήτησις καὶ τῆς ἀρχῆς τῶν Σωματείων.

§32ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§33ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ μὴ προταθῇ ἀλλὰ μόνον νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλος ὁ κανονισμὸς κατ’ ἐμὲ δὲν συνίσταται παρὰ εἰς ἓν ἄρθρον· ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι μηδὲν ἀπέναντι τοῦ ἑνός· καὶ τὸ ἄρθρον αὐτὸ λέγει ὅτι «ὅταν τις ἀγορεύῃ ἀπὸ τοῦ βήματος δὲν πρέπει ἀπὸ τὴν θέσιν των οἱ Πληρεξούσιοι νὰ τὸν διακόπτουν, καὶ ἀνακαλῆται οὗτος εἰς τὴν τάξιν»· ἐὰν τὸ ἄρθρον τοῦτο φυλαχθῇ θὰ προβῶμεν μὲ τάξιν, ἐὰν δὲν φυλαχθῇ ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι μηδέν. Ἅμα ἕνας τῶν Κυρίων Πληρεξουσίων ἀκούσει ἕναν λόγον τοῦ ἀγορεύσαντος, ὅστις δὲν τὸν εὐχαριστεῖ, ἀμέσως σηκόνεται καὶ τὸν ἀντικρούει· τὸν ὑποστηρίζουν πέντε τὸν ἀντικρούουν δέκα καὶ οὕτως γίνεται ἕνας μέγας θόρυβος.

§35ΜΑΚΡΗΣ. Πρώτην φορὰν βλέπει τὸ ἔθνος Συνέλευσιν νὰ μὴ παρακάθηνται ἐνταῦθα καὶ τὰ Σωματεῖα.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ὑπάρχουν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πολλὰ ἀντικείμενα, καὶ εἷς ἐκ τῶν Κυρίων Πληρεξουσίων νομίζει ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ τὸ ἓν ἀντικείμενον τοῦ ἄλλου λαμβάνει τὸν λόγον καὶ τὸ προτείνει· τὸ ἄρθρον λέγει «ἐὰν 10 Πληρεξούσιοι τὸ ὑποστηρίζουν τότε γίνεται ἀποδεκτὸν τὸ ἀντικείμενον».

§37ΜΑΚΡΗΣ. Τὸ ἄρθρον 22 λέγει ὡς ἑξῆς· «Ὁσάκις ἰσχυρίζεταί τις, ὅτι δὲν τηρεῖται ἡ ἡμερησία διάταξις, ἢ ὅτι παραβιάζονται αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος κανονισμοῦ, ἢ, ὅτι ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις ἄλλων ἀντικειμένων, ἢ ὅταν προτείνῃ τὴν ἀναβολὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ἐὰν τὰς προτάσεις ταύτας ὑποστηρίζωσι καὶ δέκα ἄλλοι πληρεξούσιοι, ἡ Συνέλευσις ἀποφασίζει πρῶτον περὶ τῶν παρεμπιπτόντων τούτων ζητημάτων, εἶτα δὲ περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου». Λοιπὸν ἀπαιτεῖ περὶ τοῦ παρεμπίπτοντος αὐτοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον εἶναι τακτικώτατον νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου, ἥτις ἔχει ὡς ἐφεξῆς· «νὰ συζητηθῇ αὔριον πρὸ παντὸς ἄλλου ἀντικειμένου τὸ ζήτημα περὶ τῆς ἀρχῆς τῶν Σωματείων».

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται αὐτὴ ἡ πρότασις;

§39ΠΟΛΛΟΙ. Ναί.

§40ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὁ Κύριος Μίλησης πρὸ ἡμερῶν ὑπέβαλε πρότασιν περὶ τῶν Σωματείων καὶ αὕτη ἐτυπώθη καὶ πρόκειται νὰ συζητηθῇ· σήμερον λοιπὸν γίνεται ὁμοία πρότασις καὶ αὐτὴ εἶναι περιττὴ, ἐνόσῳ δὲν ἔλθει ἡ ἡμέρα καθ’ ἣν ὁ Μίλησης ὑποστηρίζει τὴν πρότασίν του· ὅταν ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ συνοικισμοῦ τῆς Νέας Μιζέλης, τότε εἴπομεν ὅτι καὶ αὗται αἱ ἐκλογαὶ τῶν συνοικισμῶν θὰ παραπεμφθοῦν μετὰ τὰς ἀρχαιρεσίας· τὰ Σωματεῖα εἶναι ὅλως διόλου χωριστά· ἡ πρότασις τοῦ Μίληση εἶναι μία πρότασις χωριστὴ ἥτις εἶναι τεθειμένη ἔξω εἰς τὸ πινάκιον. Λοιπὸν ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προταχθῇ, εἶναι ἡ ἐκλογὴ ἢ ἀποδοχὴ τῆς παραιτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου Κυρίου Κανάρη. Φρονῶ λοιπὸν νὰ μὴ προβῶμεν εἰς καμμίαν ἄλλην διάταξιν παρὰ εἰς τὸ νὰ ἐνασχοληθῶμεν νὰ δεχθῶμεν ἢ ὄχι τὴν παραίτησιν τοῦ Κυρίου Κανάρη.

§41ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε Γόντικα, εἴπομεν αὔριον νὰ προταχθῇ.

§42ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶπον ὅτι καὶ ὁ κύριος Μίλησης ἔχει τοιαύτην πρότασιν.

§43ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, δὲν πρόκειται σήμερον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἄλλην ἀπόφασιν· ὅταν ἐγένοντο αἱ προτάσεις περὶ Σωματείων, ὑμεῖς αὐτοὶ, Κύριοι, εἴπετε τότε, ὅτι μετὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου ἔρχεται ἀμέσως τὸ ζήτημα τῶν Σωματείων. Ἐὰν, Κύριοι, ἡμεῖς αὐτοὶ εἴμεθα ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου, οἵτινες ἐξεφράσαμεν τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν, καὶ ἐὰν σεβώμεθα αὐτὴν, πρέπει σήμερον οὐχὶ μόνον νὰ ὁρίσωμεν, καθὼς ὁ κύριος Μακρῆς ἐπρότεινεν, ἀλλὰ νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ νὰ ἀποδώσωμεν ἡμεῖς τὸ δικαίωμα ἀνθρώπων καθημένων ἐκτὸς τοῦ περιβόλου τούτου, ἐνῷ ἔχουν τὰ αὐτὰ δικαιώματα μὲ ἡμᾶς. Μολαταῦτα ὁ κύριος Μακρῆς δὲν ἠθέλησε νὰ στενοχωρήσῃ τὴν περιέργειαν ἢ τὴν ὑπομονὴν ὑμῶν, ἀλλ’ ἐκ τοὐναντίου σᾶς εἶπεν, ἂς τελειώσῃ σήμερον ἡ ἐκλογὴ τοῦ τρίτου μέλους τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ζήτημα τῆς ἀναφορᾶς τῆς παρκιτήσεως τοῦ κυρίου Κανάρη ἢ μὴ, καὶ αὔριον νὰ ἔλθωμεν νὰ συζητήτωμεν μεταξὺ τῶν ἄλλων τὸ πρῶτον τοῦτο, τοὐτέστι νὰ ἀποδοθῇ τὸ δικαίωμα ἢ μὴ εἰς τοὺς ἐκτὸς εὑρισκομένους πληρεξουσίους τῶν διαφόρων μερῶν. Ὑποστηρίζων λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Μακρῆ παρακαλῶ καὶ ὑμᾶς νὰ σεβασθῶμεν, ὅ,τι πρό τινων ἡμερῶν ἀπεφασίσθη· ἡ δὲ πρότασις τοῦ κυρίου Μίληση ἠμπορεῖ νὰ ἐγένετο ἐν ἀγνοίᾳ καὶ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, ἢ διότι ὑπέθετε ὅτι ἡμεῖς φρονοῦντες νὰ ἔλθωσι καὶ αὐτοὶ ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου.... (θόρυβος).

§44ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι καὶ πληρεξουσίους τοὺς ἀφήσαμεν ἔξω.

§45ΛΥΣ. ΒΙΛΑΕΤΗΣ. Κύριοι, ὁ Κύριος πρόεδρος μᾶς ἔθεσεν ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον τὸ οὐσιῶδες νὰ μὴ διακόπτηται ὁ ἀγορεύων· ἔρχομαι νὰ σᾶς εἴπω λοιπὸν, ὅτι δὲν ἀρκεῖ νὰ μὴ διακόπτηται ὁ ἀγορεύων καὶ νὰ μὴ παραβαίνεται ὁ κανονισμός· δὲν εἶναι ἡ παρεξήγησις ἀπὸ τὸ προεδρεῖον, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἡμᾶς αὐτοὺς, διότι δὲν ἐννοῶ, Κύριοι, νὰ ἐρχώμεθα μὲ τὴν πρόθεσιν ὅτι τὸ ἄρθρον λέγει· ὁ παρουσιάζων πρότασίν του, νὰ ἀποφασίζῃ καὶ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως, ὅπως θέλει· ὥρισε τοῦτο ἡ Συνέλευσις, ὑπὸ τὸ πνεῦμα ὅτι δὲν δύναται νὰ παραβιάσῃ ἄλλα δικαιώματα προηγούμενα· πῶς θέλετε λοιπὸν, οὐχὶ μόνον νὰ παραβιάζωμεν προτάσεις προγενεστέρας, ἀλλὰ καὶ νὰ διακόπτωμεν καὶ τὰς ἐργασίας αὐτῶν; ἡμεῖς ἔχομεν μίαν ἐργασίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις εἶναι οὐσιωδεστάτη· ἔρχονται καὶ μᾶς παρουσιάζουν τὸ τῶν Σωματείων· πρέπει νὰ παύσωμεν ἀπὸ τοῦ νὰ διακοπτώμεθα μετὰ τὸ τέλος τῶν πρακτικῶν καὶ νὰ παρεμβάλωμεν ζητήματα, τὰ ὁποῖα μᾶς γεννοῦν συζητήσεις, καὶ νὰ ἁρπάζωμεν τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως ἐξ ἐφόδου; τὸ ζήτημα τὸ σημερινὸν εἶναι, Κύριοι, τὸ νὰ συζητήσωμεν τὴν παραίτησιν τοῦ ναυάρχου Κανάρη καὶ νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰς ἐκλογὰς, διότι εἶναι 40 πληρεξούσιοι ἐντόπιοι ἔξω τοῦ περιβόλου· ναὶ μὲν μία οἰκογένεια εἴμεθα, ἀλλ’ εἴμεθα 40 πληρεξούσιοι ἀπὸ μέσα.

§46ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. Εἶναι δικαίωμα κεκτημένον τὸ τῶν Σωματείων.

§47ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Λέγω λοιπὸν νὰ ἔλθωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὴν ἀναφορὰν τοῦ ναυάρχου Κανάρη· ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν παραίτησιν, πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τρίτου προσώπου· ἐὰν δὲν τὴν δεχθῶμεν, πρέπει νὰ κοινοποιήσωμεν εἰς τὸν ναύαρχον.....

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐκτὸς τοῦ προκειμένου, κύριε Λύσανδρε.

§49ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν. Προτείνω λοιπὸν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας νὰ μὴ κοινοποιηθῇ εἰς κἀνένα τῶν μελῶν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἐντὸς τοῦ προκειμένου τοῦτο.

§51ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὁ Κύριος Λύσανδρος λαβὼν τὸν λόγον εἶπεν, ὅτι ἔχομεν 40 πληρεξουσίους τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος ἔξω τοῦ περιβόλου τούτου καὶ συμφωνῶ· ἀλλὰ, προκειμένου νὰ συζητηθῇ αὔριον τὸ ζήτημα τῶν σωματείων, δὲν πρόκειται νὰ εἰσάξωμεν ἐντὸς τοῦ περιβόλου τοὺς πληρεξουσίους, τοὺς ὁποίους φέρουν τὰ σωματεῖα· πρόκειται νὰ λύσωμεν διὰ μιᾶς καταφατικῆς ἢ ἀποφατικῆς ἀποφάσεως, ἐὰν παραδεχώμεθα ἢ ὄχι πληρεξουσίους προερχομένους ἀπὸ τὰ σωματεῖα. Ἐὰν ἀποφασίσωμεν ἀρνητικῶς, ἐτελείωσε τὸ ζήτημα· ἐὰν ἀποφασίσωμεν καταφατικῶς, αἱ ἐκλογαὶ θὰ ὑπάγουν εἰς τὰ τμήματα καὶ κατὰ φυσικὸν λόγον, ὁ Κύριος Λύσανδρος παραδέχεται, ὅτι ἡ κύρωσις ἢ ἡ ἀκύρωσις τῶν σωματείων θὰ ἔλθῃ κατόπιν τῶν ἄλλων ἐκλογῶν.

§52ΚΡΙΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε! Ἐφωτίσθημεν περὶ τοῦ προκειμένου. Νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§53ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν!

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς ἡμερησίας διατάξεως συζητήσεως δύναται νὰ προταθῇ πᾶν ζήτημα. Τότε ἐρωτᾶται ἡ Συνέλευσις ἐπὶ τοῦ παρεμπίπτοντος τούτου ζητήματος. Ἔγεινε μεγάλη συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ· βεβαίως ἴσως ἦτο καὶ περιττή. Τελευταῖον λοιπὸν, κατὰ τὸν κανονισμὸν, θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν δι’ ἀναστάσεως νὰ ἐκφρασθῇ, ἂν ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Μακρῆ, περὶ τοῦ ἂν αὔριον πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ περὶ τῶν σωματείων συζήτησις, εἶναι δεκτὴ ἢ ὄχι.

§55ΜΑΚΡΗΣ. Ἐγὼ ζητῶ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§56ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι, δι’ ἀναστάσεως.

§57ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ δὲν πρόκειται λόγος περὶ ἀναγνωρίσεως ἢ μὴ τῶν σωματείων, ἀλλὰ πρόκειται, ἐὰν ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως θὰ ἐκτελεσθῇ ἢ ὄχι (θόρυβος).

§58ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ τοῦ Κράτους καὶ θὰ χάνωμεν τώρα τὸν καιρόν μας περὶ σωματείων. Τὸ περὶ Κυβερνήσεως νὰ μὴ συζητηθῇ, νὰ συζητηθῇ τὸ περὶ σωματείων. Ὡραία δουλιά! (θόρυβος).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι αὔριον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν νὰ καταταχθῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον τὸ περὶ τῆς ἀρχῆς τῆς παραδοχῆς ἢ μὴ τῶν ἐκλογῶν τῶν σωματείων, οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο, ἂς ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Τώρα τὸ πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι ἡ ἐπὶ τῆς παραιτήσεως τοῦ κ. Κανάρη ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος.

§60ΔΑΓΡΕΣ. Ὑπάρχουν μερικαὶ ἐκλογαὶ ἐκκρεμεῖς.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§62ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι! Δοξάζω, ὅτι ἕκαστος χρηστὸς πολίτης διαταττόμενος ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν κυριαρχίαν, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύετε σεῖς, οἱ ὁποῖοι εἶσθε σεῖς, ὀφείλει νὰ ὑπακούῃ. Ἡ Συνέλευσις, ἡ ὁποία μετὰ μίαν ὥριμον σκέψιν ἐκφέρει μίαν ἀπόφασιν, πρέπει νὰ ᾖναι ἄκαμπτος εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόφασίν της. Νομίζω, Κύριοι, διὰ τοῦτο, ὅτι καὶ τοῦ συμφέροντος τοῦ τόπου, καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς πατρίδος, καὶ ὑμῶν αὐτῶν εἶναι, νὰ καθιερώσητε τὴν ἀρχὴν, ὅτι αἰτεῖτε ἀπὸ τὸν πολίτην τυφλὴν καὶ ἀναμφισβήτητον ὑπακοὴν εἰς τὰς ἀποφάσεις σας, καὶ ὅτι σεῖς, ὅταν ἀποφασίζητε, ἐννοεῖτε, ὅτι πρέπει νὰ ἐκτελῶνται αἱ ἀποφάσεις σας. Ἰδοὺ διατί, Κύριοι, ἐγὼ εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τῆς παραιτήσεως τοῦ ναυάρχου Κανάρη. Ἐθαύμασα, καθὼς καὶ σεῖς ἐθαυμάσατε, τὸν ναύαρχον Κανάρην ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως ὡς ἥρωα θαλασσομάχον· τὸν ἐθεώρησα, Κύριοι, καὶ ἐπὶ τοῦ παρελθόντος ὡς ἥρωα πολιτικὸν, ὡς πρωτότυπον αὐταπαρνήσεως. Ὅταν, Κύριοι, ὀλίγοι, πολλὰ ὀλίγοι ἀνεφαίνοντο οἱ χαρακτῆρες καὶ οἱ ἄνθρωποι οἱ μὴ ὑποκύπτοντες εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ παρελθόντος, ὁ Κανάρης, καθὼς ἐνθυμεῖσθε, ἀντέστη εἰς πᾶσαν ἀπόπειραν, εἰς πᾶσαν γοητείαν καὶ ἔνστασιν ἀπέναντι τῆς μοναρχίας τότε μὲ τὴν σημαίαν ἀνεικτὴν τῆς αὐταπαρνήσεως, τῆς ἀντιστάσεως, τοῦ πατριωτισμοῦ. Κύριοι! Δὲν ἀναγνωρίζω τὴν ἀρετὴν αὐτὴν μόνον εἰς τὸν Κύριον Κανάρην, ἀλλὰ λέγω, ὅτι ὁ Κύριος Κανάρης ἦτο ἐκ τῶν σπανίων ἀνδρῶν τοῦ παρελθόντος, εἰς τοὺς ὁποίους κατατάττω καὶ πολλοὺς ἄλλους, καθημένους ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν. Ἐθαύμασα, Κύριοι, τὸν Κανάρην καὶ εἰς τὴν χθεσινὴν περίστασιν· ἐφάνη καὶ ἡ χθεσινὴ παραίτησίς του· ἦτο ἀπόῤῥοια ἐσφαλμένη βεβαίως, ἀλλ’ ἀπόῤῥοια αὐταπαρνήσεως καὶ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς νόμους καὶ τὰ καθήκοντα. Διατί, Κύριοι, χθὲς ὁ Κύριος ναύαρχος παρῃτήθη; Διότι ἐνόμισε, κατ’ ἐμὲ, καὶ ἔπρεπε νὰ τὸ νομίσῃ, ὅτι ἡ πρώτη ψηφοφορία τῆς Συνελεύσεως ἀπεδείκνυε δυσπιστίαν τρόπον τινα ἐναντίον αὐτοῦ. Καὶ ὁ Κύριος ναύαρχος, ἐννοῶν κάλλιστα, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ καθίσῃ κἀνεὶς εἰς τὴν ἐξουσίαν, παρὰ στηριζόμενος ἐπὶ μιᾶς ἀπολύτου καὶ ἀσυμβιβάστου πλειονοψηφίας, ἐπὶ τῆς πληρεστάτης θελήσεως ἡμῶν, ἔπρεπε νὰ κάμῃ ὅ,τι ἔκαμεν· ἔπρεπε νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπειδὴ ἴσως ἀπόλυτον δὲν χαίρω τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Συνελεύσεως, διὰ τοῦτο χρέος μου εἶναι νὰ μὴ ἀναδεχθῶ μίαν εὐθύνην τόσον βαρεῖαν, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ μὴ διεξαχθῇ κατ’ εὐχὴν τῆς Συνελεύσεως ὅταν ἡ Συνέλευσις τὸ θέλῃ καὶ ἡ πλειονοψηφία τὸ ὑποστηρίζῃ. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν, Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ ἔμπνευσις τοῦ Κυρίου Κανάρη ὑπῆρχε λίαν πατριωτικὴ, καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν παραίτησιν αὐτὴν δὲν θέλει ἀποδώσει παρὰ τὰ καλὰ αἰσθήματα καθὼς καὶ ἐγὼ τὰ ἀποδίδω. Κύριοι! δὲν ὑπάρχουν ἀναντιῤῥήτως ἐντὸς τοῦ σώματος τούτου, δὲν ὑπάρχουν φίλοι ἐπιζητοῦντες τὸ παρελθὸν, ἀλλὰ πιστεύω ὅτι προσπαθοῦν πολλοὶ ἐνταῦθα νὰ γίνωσι τοιοῦτοι. Αὐτὸ, Κύριοι, πολλοὶ ἴσως τὸ γνωρίζουν, καὶ σεῖς τὸ γνωρίζετε. Κύριοι! προσπάθειαι πολλαὶ βεβαίως γίνονται νὰ προσκτήσῃ φίλους τὸ παρελθόν. Καὶ ἐγὼ Κύριοι, ὄχι μόνον ὡς ἄνθρωπος ἀγαπῶν τὸ παρὸν, ἀλλὰ καὶ ὡς συντελέσας καὶ ἐγὼ εἰς τὸ παρὸν, ἐννοεῖται ὅτι αἰσθάνομαι ἀπέχθειαν καὶ ἀποτροπὴν, καὶ ἐπιθυμῶ, ὅλαι αἱ προσπάθειαι νὰ ληφθῶσιν ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως, ὥστε αἱ προσπάθειαι αὗται νὰ μηδενισθῶσιν. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, τί νομίζω; Νομίζω, ὅτι μεταξὺ τῶν στρατιωτῶν τῶν ὑπηρετησάντων τὸ παρὸν, πρέπει νὰ ἔλθῃ πλήρης καὶ τελικὴ ἡ συμφιλίωσις καὶ ἡ ὁμόνοια. Πολλοὶ εἶναι οἱ στρατιῶται, Κύριοι· πρωταγωνισταὶ εἶναι πολλὰ ὀλίγοι. Δὲν πρέπει μεταξὺ αὐτῶν τῶν πρωταγωνιστῶν νὰ ῥίψωμεν τὸν σπόρον τῆς δυσαρεσκείας, τῆς ἀγανακτήσεως, τῆς μετανοίας, οὕτως εἰπεῖν· πρέπει ὅλους αὐτοὺς, ὅλοι ἡμεῖς νὰ τοὺς συμπτύξωμεν· πρέπει καὶ τὰς νομίμους τὰς ἀβλαβεῖς αὐτῶν ἀδυναμίας καὶ νόμιμα συμφέροντά των νὰ μὴ τὰ ψυχράνωμεν. Ἰδοὺ πῶς νομίζω, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ἐξέλθωμεν εὐτυχῶς αὐτὸν τὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον ἀνεδέχθημεν· διότι ὁ ἀγὼν δὲν εἶναι μόνον νὰ ἀπομακρύνωμεν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα τὸν Ὄθωνα καὶ τὴν ξενοκρατίαν· τὸ στάδιόν μας εἶναι πολὺ δύσκολον· κατόπιν εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ δείξωμεν εἰς τὸν κόσμον τὶ εἴμεθα, τὶ δυνάμεθα νὰ ἤμεθα, τί πράττομεν καὶ τὶ δυνάμεθα νὰ πράττωμεν. Μένει νὰ δείξωμεν, ἂν εἴμεθα τῷ ὄντι ἔθνος δυνάμενον νὰ καλλιεργηθῇ καὶ ἂν εἴμεθα ἡμεῖς, ἂν ᾖναι ἡ Ἑλλὰς ἔθνος, δυνάμενον νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν Ἀνατολὴν μίαν Κυβέρνησιν, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ὁ νεώτερος πολιτισμὸς καὶ ἡ ἐλευθερία νὰ ἔχουν στήριγμα ἀσφαλές. Διότι εἰς τὸν Ἀνατολὴν τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν ἠμπορῇ νὰ ὑπάρξῃ μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ ν’ ἀντιπροσωπεύῃ τὸν πολιτισμὸν καὶ τὴν πρόοδον. Τὸ στάδιόν μας, βλέπετε, ὅτι δὲν εἶναι μετὰ ταῦτα δύσκολον, τὸ πρῶτον μέρος ἐξετελέσαμεν, μένει δεύτερον μέγα καὶ δύσκολον. Νομίζω, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ διέλθωμεν, παρὰ ἐν ὁμονοίας, ἐν ἀγάπῃ ἢ ἐν ἀδελφικῇ ἑνότητι. Ἰδοὺ διατὶ νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις, πρέπει νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν ἀπόφασίν της, διότι αἱ ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως καὶ τοῦ ἔθνους πρέπει νὰ ἐκτελῶνται· πρέπει νὰ ἐπιμένῃ διὰ νὰ μὴ ἀποδείξῃ, ὅτι ψηφοφορήσασα δὲν ἐνοοῦσε καὶ τὸν Κύριον Κανάρην δὲν ἐνοοῦσε ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν πιστεύω ὅλοι ἔχετε πρὸς αὐτό.

§63Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἤρχισε πλέξας τὸν στέφανον τοῦ ἐνδόξου ναυάρχου Κανάρη καὶ ἔληξε μὲ τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ Συνέλευσις ὀφείλει νὰ ἐπιβάλῃ οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὸν γηραιὸν ναύαρχον τὴν ἀπόφασίν της τοῦ ν’ ἀναλάβῃ τὰ καθήκοντα, ἃ τοῦ ἐπιβάλλονται διὰ τῆς ἐκλογῆς του ὡς μέλους τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν, Κύριοι, οἱ μεγαλουργοὶ, οἱ ἀείμνηστοι πατέρες ἡμῶν ὅταν ἀνέθετον εἰς τὸν ἔνδοξον πυρπολιστὴν τὴν σωτηρίαν τῆς Ἑλλάδος, ἐμπιστευθέντες εἰς αὐτὸν πυρπολικὰ, τὸν διέταττον ἐν ταὐτῷ πότε, ποῦ, τίνι τρόπῳ καὶ ποῖον ἐκ τῶν πλοίων τοῦ ἐχθρικοῦ στόλου νὰ καύσῃ, πιστεύω, λέγω, ἐὰν τὸν περιώριζον εἰς τὴν ἐνέργειάν του, εἰς τὰς ἐμπνεύσεις του, ὅτι πολλαὶ ἐκ τῶν δαφνῶν, τὰς ὁποίας ἀπέκτησεν ἡ Ναυτικὴ Ἑλλὰς διὰ τοῦ ἡρωϊσμοῦ του ἤθελον ἴσως λείπει τὴν σήμερον. Κατ’ ἀναλογίαν κατ’ ἐμὲ, ὄχι ὅλως παράλογον, ἡ Συνέλευσις δὲν δύναται νὰ ἐπιβάλλῃ εἰς οὐδένα τὸ καθῆκον νὰ ὑπηρετήσῃ, εἰμὴ εἰς ἐκείνας τὰς περιστάσεις καὶ εἰς ἐκείνας τὰς θέσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὁ ἴδιος αὐθορμήτως νομίζει ὅτι δύναται εὐσυνειδότως νὰ φανῇ ὠφέλιμος. Ὁ Ναύαρχος Κανάρης δὲν εἶναι ἄνθρωπος ἐκ τῶν τυχόντων, δύναται ἄριστα νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν θέσιν του καὶ τὰς δυσκολίας της. Ὅταν χθὲς μὴ δυνάμενος ὁ ἴδιος νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ἔστειλεν ἔγγραφον παραίτησιν, βεβαίως εἶχε λόγους, οἵτινες τὸν ἠνάγκασαν νὰ λάβῃ τὸ σπουδαῖον αὐτὸ μέτρον· ἑπομένως πρὶν προηγουμένως γνωρίσωμεν τοὺς λόγους, οἵτινες τὸν ἠνάγκασαν νὰ φερθῇ οὕτως, δὲν πιστεύω, ὅτι δυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν τὴν πολιτικὴν συνείδησίν του, παραδεχόμενοι τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον ἐπρότεινε ὁ προαγορεύσας. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ προσκαλούμενοι νὰ ὑπηρετήσωσι τὴν πατρίδα δὲν εἶχον κἂν τὸ ἀναφαίρετον δικαίωμα εἰς τὸ ἐλαστικὸν προνόμιον τῆς παραιτήσεως, ἀλλὰ τοῖς ἐπεβάλλετο δι’ ἀκάμπτου θελήσεως τὸ καθῆκον τοῦ νὰ διαχειρίζωνται δῆθεν τὴν ἐξουσίαν καὶ ἐναντίον ἀκόμη τῆς πεποιθήσεώς των, καὶ ἀκόμη, ὅταν νομίζουν, ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ ἐξακολουθήσουν ὑπηρετοῦντες ἐπωφελῶς ἢ ἐντίμως. Καταδικάσαντες τὸ παρελθὸν, τὸ ὁποῖον 30 ὅλα ἔτη ἐμάρανε τὴν πολιτικὴν πορείαν τοῦ ἔθνους, δὲν πρέπει νὰ τὸ μιμηθῶμεν εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν· φρονῶ ἑπομένως, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ ἐντίμου προαγορεύσαντος δὲν πρέπει νὰ γείνῃ παραδεκτή. Ἂς ἀφήσωμεν εἰς τὸν καθένα νὰ ὑπηρετήσῃ την πατρίδα μόνον εἰς ἐκείνας τὰς περιστάσεις, καθ’ ἃς ἡ συνείδησις καὶ ἡ αὐθόρμητος θέλησίς του δύναται νὰ δώσῃ τὰς ἀποχρώσας ἐγγυήσεις τῆς ἐπιτυχίας του. Ἑπομένως ἀποκρούω τὴν πρότασιν τοῦ προλαλήσαντος.

§64ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, μ’ ἐπρόλαβεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὴν πρότασίν του νὰ μὴ παραδεχθῶμεν τὴν παραίτησιν τοῦ ναυάρχου Κανάρη. Οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μ’ ἔπεισαν εἰς τὸ νὰ ὑποβάλω τὴν πρότασιν αὐτὴν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔχω συντεταγμένον καὶ ψήφισμα ἴδιον, εἶναι οἱ ἑξῆς. Δὲν εἶναι βεβαίως ἀληθινὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος, ὅτι δύναται ἡ Ἐθνοσυνέλευσις νὰ ἐπιβάλλῃ κυριαρχικῶς τὴν θέλησίν της εἰς τὸν πολίτην διὰ νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα. Αὐτὴ ἡ ἀρχὴ ἴσχυεν εἰς τὴν ἀρχαιότητα, ὅτε ἡ πολιτεία ἀπεῤῥόφα τὸν ἰδιώτην, ἀπεῤῥόφα τὸν ἄνθρωπον· ὁ ἄνθρωπος ἀπέναντι αὐτῆς δὲν εἶχε δικαίωμα ἀνθρώπινον· ἡ πολιτεία ἦτο τὸ πᾶν καὶ ἀπέναντι αὐτῆς τὸ ἄτομον ἔπρεπε νὰ ὑποχωρήσῃ. Ὁ νεώτερος πότερος πολιτισμὸς ἀπελευθέρωσε τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς πολιτείας, καὶ ἡ ἰδιότης τοῦ πολίτου πρέπει νὰ συζήσῃ ἐν ἁρμονίᾳ ἀπέναντι τῆς ἰδιότητος τοῦ ἀνθρώπου. Αὐτὴ, Κύριοι, εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νεωτέρου πολιτισμοῦ· αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρετὴ τινῶν νεωτέρων πολιτευμάτων· ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ἔκτακτοι περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας τὰ δικαιώματα τῶν ἀνθρώπων πρέπει νὰ ὑποχωρήσωσιν ἀπέναντι τοῦ καθήκοντος τοῦ πολίτου. Ὅταν ἡ πολιτεία εὑρίσκεται διατρέχουσα μίαν ἐπαναστατικὴν περίοδον καὶ ἔχει ἀνάγκην τῆς συμπράξεως ὅλων τῶν πολιτῶν, καὶ ἰδίως τῆς συμπράξεως ἀνθρώπων δεδοκιμασμένων, ἀνθρώπων χαρακτῆρος ἰσχυροῦ καὶ αὐταπαρνήσεως αὐστηρᾶς, ὁποίαν ἔδειξεν ἀείποτε εἰς τὸ πολιτικόν του στάδιον ὁ ναύαρχος Κανάρης, ἡ πολιτεία τότε δικαιοῦται νὰ εἴπῃ εἰς τὸν πολίτην «λησμόνησον πρὸς στιγμὴν τὰ δικαιώματά σου, ὡς ἀνθρώπου, ἀφιερώσου εἰς τὴν πολιτείαν, ἀφιερώσου, ὄχι κατὰ νομικὸν καθῆκον, ἀλλὰ κατὰ ἠθικὸν καθῆκον. Τὸ ἠθικὸν καθῆκον δὲν ἔχει τὴν ἕδραν του εἰς τὴν νομικὴν ἀνάγκην, τὴν ἔχει εἰς τὴν θέλησιν αὐτοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ὑπακούει κατὰ ἠθικὸν καθῆκον. Ἐδῶ, Κύριοι, εἰς αὐτὸν τὸν λόγον στηρίζω καὶ τὴν αἴτησίν μου· δὲν εἰσέρχομαι εἰς τοὺς λόγους, οἵτινες παρεκίνησαν τὸν ἔνδοξον ναύαρχον νὰ δώσῃ τὴν παραίτησίν του· ὁ ἴδιος ἠθέλησε νὰ τοὺς κρύψῃ, διότι τίποτε δὲν ἀναφέρεται εἰς τὸ ἔγγραφον τῆς παραιτήσεως. Νομίζω ὅτι ἡ προφύλαξις αὕτη τοῦ ἐνδόξου ναυάρχου μᾶς ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον νὰ μὴ εἰσχωρήσωμεν εἰς τὰ ἐνδόμυχα τῆς συνειδήσεώς του· εἴτε, διότι ἐνόμισεν, ὅτι εἰς τὸ γῆράς του δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πολιτείαν, ὅπως ἤθελεν ὁ ἴδιος, εἴτε, διότι ἐνόμιζε κατὰ λάθος, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν εἶχε πρὸς αὐτὸν ἐμπιστοσύνην, εἴτε δι’ οἱονδήποτε ἄλλον λόγον, δὲν πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσωμεν· τὸ ἔκρυψεν ἡ φωνὴ τοῦ ναυάρχου, τὸν τίτλον αὐτὸν δὲν πρέπει νὰ σηκώσωμεν. Τελειόνω, Κύριοι, μ’ ἓν παράδειγμα, τὸ ὁποῖον μᾶς προσφέρει ἡ τελευταία ἐπανάστασις τοῦ 48. Κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 48, ἐν Γαλλίᾳ, Beranger, ὁ περίφημος ποιητὴς, εἶχεν ἐκλεχθῆ πληρεξούσιος εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν· ἕνεκα τοῦ γήρατός του ἐθεώρησεν ὁ ἔνδοξος ποιητὴς, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ προσφέρῃ τὴν ὑπηρεσίαν του εἰς τὴν πολιτείαν· ἄλλοι ἦσαν οἱ ἀγῶνες τῆς φύσεως, καὶ ἄλλοι οἱ ἀγῶνες τῆς πολιτείας· ἔδωκε τὴν παραίτησίν του· ἀλλ’ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις θέλουσα νὰ δώσῃ σημεῖον τῆς ὀφειλομένης εἰς τὸν ἐθνικὴν ποιητὴν ὑπολήψεως, δὲν ἐδέχθη τὴν παραίτησιν. Ἐχρειάσθη δὲ Κύριοι, κατόπιν ὁ Beranger νὰ παρακαλέσῃ γονυκλιτῶς, καθὼς λέγει, τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν νὰ δεχθῇ τὴν παραίτησίν του, διὰ νὰ γείνῃ τῷ ὄντι παραδεκτὴ αὐτὴ ἡ παραίτησις. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἂν ἡ Συνέλευσις τῆς Γαλλίας ἔδωκε τοιοῦτον σημεῖον ἐθνικῆς ὑπολήψεως εἰς τὸν Beranger, ἡ Συνέλευσις ἡ Ἑλληνικὴ πρέπει νὰ τὸ δώσῃ δι’ ἔτι μείζονα λόγον, τοιοῦτον σημεῖον τῆς Ἐθνικῆς ὑπολήψεως εἰς τὸν ἔνδοξον ναύαρχον Κανάρην. Ἰδοὺ τὸ ψήφισμα. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ὑπὸ χθεσινὴν ἡμερομηνίαν παραίτησιν τοῦ Ναυάρχου Κ. Κανάρη, καὶ Θεωροῦσα, ὅτι εἰς τὰς κρισίμους τῆς πατρίδος περιστάσεις οἱ χρηστοὶ πολῖται ἔχουσι καθῆκον νὰ ὑπακούωσι, καλούμενοι παρ’ αὐτῆς, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς πολιτείας. Δὲν παραδέχεται τὴν ἀπὸ τῆς μετοχῆς εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν παραίτησιν τοῦ Ναυάρχου Κ. Κανάρη, καὶ προσκαλεῖ τοῦτον ν’ ἀποδεχθῇ καὶ ἐκτελέσῃ τὴν σπουδαίαν ἐντολὴν, ἣν τῷ ἀνέθηκεν ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία. Εἰς τὸν Κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως ἀνατίθεται ἡ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος ψηφίσματος. Ἀθῆναι, 31 Ἰανουαρίου 1863. Ὁ πληρεξούσιος Ἑρμιονίδος.

Γ. ΜΙΛΗΣΗΣ.

§65Κ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι, Κύριοι, εὐτυχὴς ὁ θνητὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος λαμβάνει ἀνελπίστως ἐπικουρίας ἀπὸ μέρη τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἐσυλλογίσθη. Θαυμάζω ἐπίσης τὸν Κ. Κουμουνδοῦρον, διὰ τὸ ἀξιέπαινον αἴσθημα, τὸ ὁποῖον ἐξέφρασεν ὑπὲρ τοῦ ναυάρχου Κανάρη, τὸν ὁποῖον οὔτε νὰ κατηγορήσω οὔτε νὰ ἐπαινέσω δὲν ἔχω καιρόν. Δὲν ἀποσύρω καὶ ἐγὼ τὸν πέπλον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ὁ Κύριος Μίλησης εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσῃ νὰ καλύπτῃ τοὺς λόγους τῆς παραιτήσεως τοῦ Κανάρη. Ἀλλὰ ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος χωρὶς νὰ παραγνωρίσῃ τὰ ἀστικὰ, τὰ πολιτικὰ δικαιώματα τοῦ ἔθνους, τὴν φυσικὴν ἐλευθερίαν, θέλει νὰ ὑποτάξῃ αὐτὰ εἰς ἕνα νόμον ἀνώτερον τῆς φύσεως τοῦ ἀνθρώπου; Καὶ ἂν παρασταθῇ ποτε ἡ ἀνάγκη νὰ ὑποτάξῃ ὁλόκληρος κοινωνία ἕνα αὐτῆς μέλος, εἰς τοιοῦτον νόμον, πρέπει νὰ δώσῃ καὶ τὸν λόγον· ὁ λόγος πρέπει νὰ ᾖναι σπουδαῖος, ἀναγκαῖος εἰς τὴ κοινωνίαν· ἄνευ τοῦ λόγου τούτου δὲν ἠμπορεῖ νὰ δικαιολογηθῇ ἕνα μέτρον ἔκτακτον. Τὸ νὰ ὑπηρετήσωμεν μολαταῦτα τὸ ἔθνος ἐναντίον τῆς θελήσεως, δὲν ἕπεται ἐντεῦθεν, ὅτι πρέπει νὰ τῷ δοθῇ μία διαταγὴ, χωρὶς νὰ τῷ παράσχῃ ὁ διατάττων καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐκπληρώσῃ αὐτὸ τὸ καθῆκον. Τί θὰ εἰπῆτε αὔριον ἂν ἀναφαίνηται μία ὑπεύθυνος πρᾶξις, ὁπόταν ἀναγκάσητε ἕνα ἄνθρωπον νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν ὁποίαν ἐνδεχόμενον νὰ μὴ θέλῃ νὰ συμμερισθῇ τὴν εὐθύνην, διὰ πράξεις περὶ ὧν δὲν ἐσκέφθη καὶ δὲν ἀπεφάσισε; Ναί, Κύριοι, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ κατάστασις ἡ παροῦσα τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἐπαναστατική. Ἀλλὰ τώρα ἔχομεν νὰ ἴδωμεν τὴν ἐπαναστατικὴν κατάστασιν, ἆρά γε δὲν τὴν εἴδομεν ἀπὸ τὰς πρώτας ἡμέρας καθ’ ἣν ἡ ἐπανάστασις αὐτὴ ἀπετελείωσε; Διὰ τί ἔκτοτε νὰ μὴ λάβωμεν ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἡ ἀνάγκη τῆς πατρίδος ὑπηγόρευσε, ἀλλ’ ἐρχόμεθα τώρα νὰ ἐνθυμηθῶμεν τὰ μέσα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λάβωμεν; Καὶ ποῖος μᾶς εἶπεν, ὅτι τὰ πάντα θὰ ἐξασφαλίσῃ αὐτὸ τὸ πρόσωπον τοῦ Κανάρη. Ἐὰν τὰ πάντα ἤθελεν ἐξασφαλίσει, δὲν ἀπεβάλετο ἀπὸ τὸν περίβολον τοῦτον (θόρυβος ἀποδοκιμασία). Δὲν ἔχει τοῦτο κακὸν νόημα. Βεβαιωθῆτε ὅτι ἐκτιμῶ τὰς παρατηρήσεις σας εἰς τὸν λόγον μου τοῦτον τὰς σπουδαίας. Μολαταῦτα, Κύριοι ὁ Κανάρης, ἡ ἁγία αὕτη ψυχὴ τοῦ Κανάρη ἠρνήθη ποτὲ τὴν συνδρομήν του εἰς τὸ ἔθνος; Θέλει τὴν ἀρνηθῆ εἰς τὸ σῶμα τοῦτο τῆς Συνελεύσεως; τί ἀνάγκη εἶναι νὰ ἐκλεχθῇ διὰ ψηφοφορίας, καὶ νὰ ἔλθῃ ὡς ὁ Βερανζὲ νὰ ζητῇ τὴν παραίτησίν του, καλλήτερον νὰ μὴ τὸν ἐκλέξωμεν. Ἐὰν τοῦτο τὸ θεωρήσητε ἀναγκαῖον, δύναται ἡ Συνέλευσις ἄλλως πως νὰ ἐκφρασθῇ εἰς τὸ ψήφισμα. Νὰ εἴπωσι, ὅτι τὸ προηγούμενον αὐτοῦ χαίρει ὅλην τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ ἔθνους, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύεται ἀπὸ τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν, καὶ ἂν ᾖναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ ψηφοφορία, ἂν δὲν ᾖναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ ψηφοφορία, νομίζω πάντη περιττόν. Τὰ ὀλίγα ταῦτα ἐνόμισα καλὸν νὰ προτείνω, ζητῶ δὲ συγχώρησιν ἂν εἶπόν τι μὴ ἁρμόζον. Τὸ συμπέρασμά μου δὲ εἶναι ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ δεκτὸν τὸ ψήφισμα.

§66ΡΗΓΑΣ ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Κύριοι, τίς ψέγει τὸν Ἡρακλέα; ἦτον ἀνάγκη ὁ χαρακτὴρ τοῦ Κανάρη νὰ ἐπαινεθῇ σήμερον ἢ αὔριον; οὗτος εἶναι γνωστός· τὸν Κανάρην ἐπεθύμει ἡ κοινὴ γνώμη, καὶ τὸ Ἔθνος, οὐχὶ τώρα, ἀλλὰ πρὸ μηνῶν πρὸ χρόνων ἐνώπιον τοῦ πεπτωκότος ἡγεμόνος νὰ ἀνυψώσῃ εἰς ὑψηλὴν θέσιν, διότι εἶχε πεποίθησιν εἰς τὴν εἰλικρίνειάν του· ἡμεῖς δὲν θὰ ἀρνηθῶμεν ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον τὸ Ἔθνος ἐπόθησεν· ἀλλὰ παραπτώματά τινα ἐκίνησαν τὴν ὑπομονὴν τῶν ἀνθρώπων· βεβαίως ἡ Συνέλευσις ἔχει τὸ αἴσθημα, τὸ ὁποῖον κηρύττεται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὰ στόματα καὶ τὰς καρδίας ὅλων τῶν πληρεξουσίων. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἂς μὴ παραξενευθῶμεν ὅτι καὶ ἡ μυστικὴ ψηφοφορία ἔχει ὡς καὶ ἡ φανερὰ τὰ καλά της καὶ τὰ κακά της· (θόρυβος καὶ γέλωτες....).

§67ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τώρα τὸ λέγετε.

§68ΡΗΓΑΣ ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι ὅλα τὰ ζητήματα, ὅλα τὰ πράγματα ἐδωρήθησαν ἀπὸ τὴν πεῖραν, χθὲς τί εἴδομεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν; ἐγὼ δὲν ἐψηφοφόρησα τὸν Κανάρην, ὡς περιστατικῶς μὴ παρευρεθεὶς κατ’ ἐκείνην τὴν περίστασιν ἐντὸς τοῦ περιβόλου, καὶ νομίζω ὅτι κἀνεὶς δὲν τὸν ἐψηφοφόρησεν· ἤκουσα ψηφοφορηθέντα δύο ὀνόματα μόνον, τὸν Κανάρην τὸν ἐπολέμησε τὸ ἀπόῤῥητον τῆς ψηφοφορίας, ὄχι ἡ κοινὴ γνώμη. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Μεσσήνης, ὅτι αὐτὰ τὰ γενόμενα εἶναι ἔργα ἴσως τῆς διαιρέσεως.

§69Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο, εἶπον μόνον ὅτι ἡ παροῦσα κατάστασις ἔχει ἀνάγκην συμφιλιώσεως.

§70ΡΗΓΑΣ ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Λέγω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀναπαυθῶμεν, ὅτι ἐῤῥίψαμεν τὸν Ὄθωνα, ναὶ, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποδείξωμεν τοῦτο (θόρυβος), ἔσφαλε δυστυχῶς ἡ πορεία μας ἀπὸ τὴν ἡμέραν τῆς ἐπαναστάσεως, ὁμολογῶ μὲ λύπην μου, ὅτι ἡ ἐπανάστασις παρεγνώρισε πολλὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ πράξῃ, διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι δὲν τρέχομεν τὴν ὀθώνειον ὁδὸν, λέγω ὅτι τὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ βαδίσωμεν δὲν τὴν ἐβαδίσαμεν, διὰ νὰ δικαιώσωμεν τὴν πρᾶξίν μας, διὰ νὰ ἀποδείξωμεν τὸν Ὄθωνα ἐπιλήσμονα τῶν ὅρκων του, τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ ἐκτελέσῃ. Πρέπει νὰ δείξωμεν εἰς τὸν κόσμον ὅτι προβαίνομεν εἰς τὸν ἀληθῆ πολιτισμὸν καὶ εἰς τὴν ἀληθῆ ἐλευθερίαν. Ἀλλὰ τώρα ἀκόμη δὲν ἀρχίσαμεν· ἐλπίζω, ὅτι θὰ τὸ δείξωμεν. Ἐδῶ, Κύριοι, παρενείρω ἕν τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνεφέρθη, ὅτι παρελείψαμεν τὴν ἀληθῆ ὁδόν μας ἀποφασίζοντες ὅλως ἐκτάκτους καὶ τυχαίας ἀποφάσεις, πολλὰ πράγματα ἔπρεπε νὰ προηγηθῶσι καὶ αὔριον εἰς τὴν κοινωνικὴν θέσιν θὰ ἴδωμεν τὸ σφάλμα μας. Ἂς προβῶμεν τώρα εἰς τὴν κατάρτισιν τῶν τμημάτων διὰ νὰ πᾶμεν παρ’ ἐμπρός. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἐκφράζω τοῦτο, ὅτι ἐλυπήθην διὰ τὴν παραίτησιν τοῦ Κανάρη, καὶ ὅτι αὐτὴ θὰ ἀφήσῃ ἓν αἴσθημα εἰς τὸ Ἔθνος, ἀλλὰ δὲν πρέπει χάριν οὔτε τοῦ Κανάρη, οὔτε κἀνενὸς νὰ παραβῶμεν τοὺς ὅρους τοῦ κανονισμοῦ. Ἂν ἡ Συνέλευσις... (θόρυβος). Ἄλλως δὲν παραβιάζεται ἡ ψῆφος τῶν ἀνθρώπων· (θόρυβος). Ἡ παραίτησις τοῦ Ναυάρχου Κανάρη πρέπει νὰ ἐκφρασθῇ διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἡ ἀλήθεια.

§71ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ πάλιν περὶ μυστικῆς ψηφοφορίας.

§72ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐφωτίσθημεν. Δὲν εἶναι ζήτημα διὰ νὰ ἐξοδεύωμεν τὸν καιρόν μας.

§73ΕΤΕΡΟΣ. Δὲν ἐφωτίσθημεν· (θόρυβος).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βλέπω, ὅτι ὑπάρχει ἀρκετὴ ἐπιμονὴ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι λέγουν, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν τὸ ἀπεφάσισα ἀκόμη, ἑπομένως ἀναγκάζομαι νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν ἐφωτίσθη, ἢ ὄχι· καθήσατε ὅλοι.

§75ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὸ χθεσινὸν ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας καὶ ἡ παραίτησις τοῦ Ναυάρχου εἶναι γεγονότα πολὺ σπουδαῖα, καὶ πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπ’ αὐτῶν ἡ συζήτησις.

§76ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι· ἐφωτίσθημεν.

§77ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὄχι, πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τὴν κατάστασιν τῆς Συνελεύσεως παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἀκόμη ὥριμος ἡ συζήτησις. Ἀλλὰ τέλος πάντων θὰ ἐρωτήσω· ὅσοι φρονοῦν, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Λοιπὸν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§79ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Κύριοι, ἡ Συνέλευσις χθὲς εἰς δύω ἀλλεπαλλήλους ψηφοφορίας ἦλθε κατά τινα τρόπον εἰς ἀντίφασιν πρὸς ἑαυτὴν, παρεδέχθη καὶ δὲν παρεδέχθη συγχρόνως εἰς ἀπόστασιν μιᾶς ἢ δύω ὡρῶν, ὅτι ὁ Ναύαρχος Κανάρης εἶναι καὶ δὲν εἶναι ἐπιτήδειος νὰ ἀποτελέσῃ μέρος τῆς Κυβερνητικῆς Ἐπιτροπῆς. Σήμερον θέλομεν νὰ ἀναγκάσωμεν τὸν Ναύαρχον Κανάρην νὰ ἀποτελέσῃ μέρος τῆς Κυβερνητικῆς Ἐπιτροπῆς ἐναντίον τῶν ὅσα ἐπρόσθεσε χθές. Ἐὰν ἦτο, Κύριοι, ὁ Ναύαρχος Κανάρης ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖος διὰ νὰ ἀποτελέσῃ μέρος τῆς Κυβερνητικῆς Ἐπιτροπῆς, ἔπρεπεν ἀπὸ χθὲς ἅπαντες νὰ τῷ προσφέρωμεν τὰς ψήφους· ἀφοῦ ὅμως δὲν τοῦ τὰς προσεφέραμεν, τοῦτο εἶναι μία προφανεστάτη ἀπόδειξις, ὅτι δὲν τὸν ἐθεωρήσαμεν ἀναγκαῖον. Σήμερον ἐρχόμεθα νὰ τὸν ἀναγκάσωμεν νὰ ἀποτελέσῃ μέρος τῆς Κυβερνητικῆς Ἐξουσίας ἐναντίον λόγων, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν εἰς αὐτὸν νὰ μὴ παραδεχθῇ τὴν προσφορὰν ταύτην, λόγων, τοὺς ὁποίους κἀνεὶς ἀπὸ ἡμᾶς βέβαια δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ, λόγων τοὺς ὁποίους αὐτὸς εἶναι κύριος μόνος νὰ κρίνῃ. Μοὶ φαίνεται, καὶ ἀνεπτύχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τοῦτο εἶναι μία αὐθαίρετος ἐπενέργεια ἐπὶ τῶν σκέψεων, ἐπὶ τῶν φρονημάτων τοῦ ἀνθρώπου, νὰ τὸν ἀναγκάσωμεν σήμερον ἑκόντα ἀέκοντα νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν Κυβερνητικὴν Ἐξουσίαν· τοιαύτην τινὰ αὐθαίρετον ἐπίδρασιν δὲν τὴν παραδεχόμεθα, ἐγὼ τοὐλάχιστον τὴν ἀποκρούω· εἰς τί δηλαδὴ θέλομεν σήμερον τὸν Ναύαρχον Κανάρην νὰ τὸν ἀναγκάσωμεν νὰ λάβῃ μέρος ἑκόντα ἀέκοντα; πιστεύετε ὅτι ἂν λείψῃ ὁ Ναύαρχος δὲν δύναται νὰ ὀρθοποδήσῃ ἡ Κυβερνητικὴ Ἐξουσία; καὶ θέλομεν λοιπὸν νὰ καταβῇ τὸ ἅγιον πνεῦμα νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι ὁ Κανάρης εἶναι ὁ μόνος διὰ νὰ εὐοδωθῇ ἡ Κυβερνητικὴ Ἐξουσία; Ἤκουσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ πλέκουν στεφάνους καὶ ἐπαίνους εἰς τὸν Ναύαρχον Κανάρην· εἶμαι ὁ τελευταῖος, ὅστις θὰ διαμφισβητήσω εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ τὴν μεγάλην ἐπισημότητα τοῦ πολίτου. Ἀλλὰ, Κύριοι, καίτοι λυποῦμαι ὅτι δὲν ἔλαβε μέρος εἰς τὴν Κυβερνητικὴν Ἐξουσίαν, συγχωρήσατέ μοι νὰ φρονῶ διαφορετικά· εἶμαι θαυμαστὴς τοῦ Κανάρη, ἀλλὰ συγχωρήσατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι, ἂν λείψῃ ὁ Κανάρης ἀπὸ τὴν Κυβερνητικὴν Ἐξουσίαν, ἀφοῦ χθὲς τὸ ἀπεφασίσατε, τὸ Ἔθνος ὑπάρχει καὶ πρέπει νὰ διοικηθῇ. Τί ἐμποδίζει, Κύριοι, ἡμᾶς νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὸν Ναύαρχον Κανάρην; δύω τινὰ πιστεύω φρονοῦν τινὲς, ὅτι μὴ λαμβάνοντος μέρος τοῦ Ναυάρχου Κανάρη εἰς τὴν Κυβερνητικὴν Ἐξουσίαν, κίνδυνος τοῦ κράτους ἠδύνατο νὰ προέλθῃ· δὲν ἠξεύρω τὶς διχοτόμησις, ποῖα σκάνδαλα· εἶναι ἀπαίσιον νὰ τὸ φαντασθῶ· ὁ Κανάρης ὡς ὑπῆρξε μέχρι τοῦδε μέγας πολίτης θὰ ὑπάρξῃ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς. Ἀφοῦ ἔχομεν τοσαύτην μεγάλην ὑπόληψιν περὶ τοῦ Ναυάρχου Κανάρη, διὰ τί, Κύριοι, εἰς μίαν στιγμὴν σήμερον ἐρχόμεθα νὰ τοῦ διαμφισβητήσωμεν αὐτὰ τὰ κοινότατα στοιχεῖα τοῦ πολίτου, διὰ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ εὐαρεστῆται εἰς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν τὸν κατατάττει ἡ κοινωνία; θὰ μάθῃ καὶ τὸ ἐδιδάχθη ὁ Κανάρης νὰ μένῃ εἰς ὁποιανδήποτε θέσιν καὶ ἂν εὑρίσκεται! Νὰ παραδεχθῶμεν, Κύριοι, ὅτι ὁ Κανάρης, ἂν δὲν ἔλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν, δύναται νὰ ἐπέλθῃ κίνδυνος εἶναι βλασφημία. Ἀλλ’ ὁ Ναύαρχος Κανάρης εἶναι ἀναγκαιότατος διὰ τὴν σύστασιν Κυβερνητικῆς Ἐξουσίας; ἕως χθὲς εἴπετε ὅτι ὄχι. Λοιπὸν πιστεύω, ὅτι συνεπεῖς πρὸς τὰ χθὲς ἀποφασισθέντα, πρέπει νὰ ἐνεργήσωμεν καὶ σήμερον καὶ νὰ ἀντικαταστήσωμεν αὐτὸν δι’ ἑνὸς ἄλλου προσώπου. Διὰ νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Κανάρη εἶναι ἀδύνατο, ὁ Κανάρης δὲν ἐπιδέχεται βίαν. Πόθεν ὅμως προέρχεται ὁ κίνδυνος τῆς μὴ ἀντικαταστάσεως τοῦ Κανάρη; συγχωρήσατέ μοι, Κύριοι, νὰ εἴπω, καὶ τὸ λέγω πρὸς τιμὴν τοῦ ἔθνους, πρὸς τιμὴν τῆς Συνελεύσεως, καὶ καλλίτερα νὰ εἴπω πρὸς τιμὴν τῆς Συνελεύσεως καὶ ἔπειτα τοῦ Ἔθνους, διότι ἡ Συνέλευσις εἶναι ἓν μέρος τοῦ Ἔθνους, δὲν εἶναι τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον, καὶ μάλιστα ἐψηφοφορήσαμεν χθὲς, ὅτι τὰ μέλη τῆς Κεντρικῆς δυνάμεως δύνανται καὶ ἔξωθεν τῆς Συνελεύσεως νὰ ἐκλέγωνται· συγχωρήσατέ μοι λέγω νὰ εἴπω μετὰ παῤῥησίας, ὅτι θὰ ἐμποδίσῃ τὴν μὴ ἀντικατάστασιν τοῦ Κανάρη ὑπὸ ἄλλου ἰσοδυνάμου ἀνθρώπου, ἰσοχρησίμου ἢ ὁμοίως χρησίμου, ὅτι λόγοι τῆς μὴ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἀνδρὸς εἶναι ἡ μεγάλη προσπάθεια, καλὸν εἶναι νὰ τὸ εἴπω, πολλῶν ἐξ ἡμῶν νὰ καταλάβωμεν τὴν ἐξουσίαν· εἶναι ἰδέα μου δὲν τὸ λέγω διὰ νὰ πειράξω κἀνένα. Ἀλλ’ ἐὰν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, Κύριοι, δὲν ἀναδεχθῇ τὴν θέσιν ἐκείνην εἰς τὴν ὁποίαν ἔταξεν αὐθόρμητος ὁ Κανάρης τὸν ἑαυτόν του, τὴν θέσιν τοῦ ἁπλοῦ πολίτου, καὶ νὰ μὴ ἐρεθίζεται ἀπὸ ἀκαθέκτους φιλοδοξίας, πιστεύω ὅτι δὲν εἶναι δύσκολον νὰ ἐκλέξωμεν ἄλλον ἀντ’ αὐτοῦ, καὶ εἶναι μία βλασφημία κατὰ τοῦ Ἔθνους, ἐὰν μὲ τὸ νὰ λείψῃ ὁ Κανάρης θὰ χαθῇ τὸ Ἔθνος. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι, ἐὰν ἐπιβάλωμεν ἕνας ἕκαστος ἐξ ἡμῶν χαλινὸν εἰς τὴν φιλοδοξίαν του, ἐὰν ἀφήσωμεν τὸν νοῦν μας ἤρεμον νὰ σκεφθῇ, τὴν καρδίαν μας ἀπροσκόπτως νὰ πάλλῃ καὶ νὰ αἰσθανθῇ, καὶ τὴν βούλησιν νὰ διευθύνῃ πρὸς ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν, νὰ καταστήσωμεν Κυβέρνησιν καὶ ἡμεῖς πρῶτοι νὰ τὴν σεβασθῶμεν, δύσκολον δὲν εἶναι νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὸν Κανάρη. Λοιπὸν τὸ ἐπιθυμεῖ ὁ Κανάρης, λυποῦμαι πολὺ, Κύριοι, διότι δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ ἴδιος νὰ κρίνῃ περὶ τῶν πράξεών του καὶ περὶ τῆς θέσεως ἂν πρέπῃ νὰ τὴν λάβῃ ἢ ὄχι. Θέλει αὐτὸς νὰ μείνῃ ἐπὶ τῶν δαφνῶν του, καὶ ἐπειδὴ ἠθέλησε νὰ ἀποχωρήσῃ ἐκ τῆς πολιτείας ἂς τὸν ἀφήσωμεν. Πρακτικώτερον δὲ τί πρέπει νὰ κάμωμεν; νὰ χαλινώσωμεν ἕκαστος τὴν ἰδίαν φιλαυτίαν καὶ φιλοδοξίαν, πρέπει νὰ περιαγάγῃ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐντὸς καὶ πέραν τοῦ περιβόλου, καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ εὑρεθῇ ἄνθρωπος ὅστις νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸν Κανάρην. Φρονῶ λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ἀφοῦ ἐξελέχθη χθὲς, καὶ ὁ Ναύαρχος Κανάρης ἀρνεῖται τὴν συμμετοχήν του, οὐδεμία δύναμις οὔτε βία δὲν δύναται νὰ ὑποχρεώσῃ τὸν Ναύαρχον, καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸν βιάσωμεν. Τὰ ἔργα ἐν τῇ πολιτείᾳ εἶναι διττὰ, εἶναι καταναγκαστικὰ ἀξιώματα, εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλει τὸ ἄτομον νὰ ὑποβάλῃ τὸν ἑαυτόν του ἑκὼν ἄκων, εἶναι ἔργα αὐτοπροαίρετα. Τὸ νὰ ἀποτελέσῃ τις μέρος εἰς τὴν Κυβερνητικὴν ἐπιτροπὴν, τοῦτο δὲν εἶναι ἔργον καταναγκαστικὸν, ἀλλ’ αὐτοπροαίρετον· θέλετε ὑμεῖς, Κύριοι, νὰ τὸ μετατρέψητε εἰς καταναγκαστικόν; πρέπει νὰ ἤμεθα πρακτικοὶ ἄνθρωποι· θὰ συμβῇ ὅτι, ἐναντίον τῆς πεποιθήσεως τῆς βουλήσεως τῶν αἰσθημάτων τῶν συμπαθειῶν καὶ ἀντιπαθειῶν, θέλομεν νὰ ἀναγκάσωμεν ἕνα ἄνθρωπον νὰ λάβῃ μέρος εἰς μίαν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ μεταχειρισθῇ ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς πατρίδος· ἐπειδὴ λοιπὸν εἶναι αὐτοπροαίρετον καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ μετατρέψωμεν εἰς καταναγκαστικὸν ὄχι μὲ τὴν θέλησίν σας, ἀλλὰ μὲ μυρία ψηφίσματα, διὰ τοῦτο μὲ λύπην μας ἂς ἀπελπισθῶμεν ἀπὸ τὸ πρόσωπον τοῦ Ναυάρχου, καὶ ἂς στρέψωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς τοὺς κόλπους τῆς Συνελεύσεως ἐντὸς αὐτῆς, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἵτινες δύνανται ἀναλόγως τῶν περιστάσεων νὰ ἀποκρούσωσι τὸν κίνδυνον ἐν συνειδήσει τῶν πόθων τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους· δὲν διστάζω νὰ πιστεύσω ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἵτινες δύνανται νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν Κυβερνητικὴν ἐξουσίαν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξαντληθῶμεν εἰς μάταια ψηφίσματα· ἡ περιπάθεια εἰς τὸν Ναύαρχον ἔχει τι τὸ κωμικὸν, τὸ γελοῖον.

§80ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§81ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Εἶναι τὸ φρόνημά μου. Λοιπὸν συμπεραίνων τὸν λόγον μου, λέγω, ὅτι ἀφοῦ χθὲς δὲν ἐψηφοφορήσαμεν τὸν Κανάρην ὡς ἀναγκαῖον νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν Κυβερνητικὴν ἐξουσίαν, σήμερον δὲ ἐρχόμεθα νὰ ψηφοφορήσωμεν αὐτὸν, δὲν δυνάμεθα νὰ τὸν ἀναγκάσωμεν, διὰ τοῦτο πρέπει ὡς ἄνδρες ὥριμοι, ἔχοντες τὴν συναίσθησιν τῶν καθηκόντων μας, ἐκτιμῶντες τὴν ἱερότητα τοῦ χώρου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἱστάμεθα καὶ συμβουλευόμεθα, λέγομεν καὶ συσκεπτόμεθα, νὰ σκεφθῶμεν ποῖον ἄτομον ἐξ ἡμῶν δύναται ἢ ἐξ ἄλλων νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸν Ναύαρχον Κανάρην, καὶ νὰ μὴ προστρέχωμεν εἰς ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα προσφερόμενα οὕτως πως ἐκ τοῦ προχείρου εἰς τὴν δημοσιότητα ἔχουσί τι, τὸ ὁποῖον μοῦ ἀπαρέσκει.

§82ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Κύριοι, φρονῶ, ὅτι ὁ προλαλήσας δὲν ἐνόησεν ἀκριβῶς τὸ πνεῦμα τῆς χθεσινῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως, ἡ Συνέλευσις ἐπὶ τῆς πρώτης ψηφηφορίας δὲν ἀνηγόρευσε καὶ τὸ τρίτον μέλος δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας. Ὁ Κανάρης ἐγένετο θῦμα τῆς καλῆς πίστεως τὴν ὁποίαν ὑπέθετε καὶ εἰς τοὺς ἄλλους, οἵαν τὴν εἶχεν ὁ ἴδιος· ἰδοῦσα ἡ Συνέλευσις τὸ ἀποτέλεσμα καὶ τὰς συνεπείας τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, τὰς ὁποίας μὲ πολλὴν εὐγλωττίαν κατέδειξε σήμερον ὁ ἀξιότιμος καὶ πολύπειρος κύριος Ῥήγας Παλαμήδης, συνησθάνθη, δὲν λέγω τύψιν συνειδήσεως, ἀλλὰ τὸ βάρος τῆς ἀποφάσεώς της. Ἔμεινεν ὠχρὰ ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς συνειδήσεως, ἥτις ἀλλοῖον προσεδόκα καὶ ἐζήτει τὸ ἀποτέλεσμα. Κυριευθέντες ὅλοι, Κύριοι, ἀπὸ τὴν συναίσθησιν τῆς ἐθνικῆς ἀνάγκης, ὅλοι ἐζητήσαμεν τὴν ἐπανάληψιν τῆς ψηφοφορίας, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἀπέδειξε πλειονοψηφίσαντα τὸν κύριον Κανάρην ὑπὲρ τὰ λοιπὰ μέλη τῆς προσωρινῆς κυβερνήσεως. Ὁ Κύριος ναύαρχος εὑρεθεὶς ὑπὸ τὸ κράτος τῶν σκέψεων, τὰς ὁποίας τὸ δεινὸν ἐκεῖνο ἀποτέλεσμα ὄχι μόνον εἰς τὴν καρδίαν αὐτοῦ ὡς ἐνδιαφερομένου, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ψυχὰς ὅλων ἡμῶν διήγειρεν, ἔστειλεν ἐνταῦθα τὴν παραίτησίν του. Δὲν προσθέτω, Κύριοι, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτος ὁ ἠθικὸς ἐπηρεασμὸς, τὸν ὁποῖον τινὲς τῶν ἀξιοτίμων κυρίων πληρεξουσίων ἐπρότειναν εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐξασκήσῃ ἐπὶ τοῦ κυρίου ναυάρχου. Βεβαίως πρέπει νὰ ἐκλείψῃ πᾶσα ἰδέα νομικοῦ καταναγκασμοῦ. Ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τῆς ἠθικῆς ἀξιώσεως τῆς πολιτείας πρὸς τοὺς πολίτας εἶναι ἀνεξάντλητον, ὡς εἶναι ἀνεξάντλητα καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ πολίτου πρὸς τὴν πολιτείαν ὑπὸ τὴν ἠθικὴν ἔποψιν. Ἡ Συνέλευσις κύριοι φρονῶ ὅτι δύναται σήμερον καὶ ὀφείλει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀποποίησιν τῆς παραιτήσεως τοῦ γηραιοῦ ναυάρχου, καὶ πέποιθα κύριοι, ἐπὶ τοῦ πατριωτισμοῦ αὐτοῦ, ὅτι εἰς τὴν πρόσκλησιν ταύτην τῆς Συνελεύσεως θέλει ὑπακούσει μὲ τὴν προθυμίαν ἐκείνην, μὲ τὴν ὁποίαν ἔσπευσε νὰ ὑπακούσῃ εἰς τὴν ἀληθῆ τῆς πατρίδος φωνὴν, ὅταν λαβοῦσα τὴν συναίσθησιν ἡ πατρὶς, ὅτι ἡ κυβέρνησις, ἥτις ἐξῆλθεν ἀπὸ τὰ πυροβόλα τῆς δεκάτης Ὀκτωβρίου, ἂν δὲν φέρῃ τὸ ὄνομα τοῦ Κανάρη, δὲν παρέχει εἰς τὸν ἔσω καὶ ἔξω κόσμον τὰς ἐγγυήσεις, αἵτινες ἀπητοῦντο διὰ τὴν ἀγαθὴν τῆς μεταβολῆς μας ὑπόληψιν, ὥρμησε λαβοῦσα ὡς σημαίαν αὐτῆς τὰς συμπαθεῖς καὶ ἐπιμόνους τῶν πολιτῶν παρατηρήσεις νὰ παρακαλέσῃ τὸν ἔνδοξον Ναύαρχον νὰ δεχθῇ τὴν θέσιν τοῦ Κυβερνήτου, καὶ τότε ἂν ὑπῆρξε λαοπρόβλητον μέλος τῆς κυβερνήσεως, ὑπῆρξε μόνος ὁ Κανάρης, διότι αὐτὸν ἐζήτησεν ἡ ὁμόφωνος τοῦ λαοῦ θέλησις (χειροκροτήματα).

§83ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ τοὺς τρεῖς.

§84ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Ἴσως, ὁ Κανάρης ἐζητήθη μόνος ἀπὸ τοὺς πολίτας, αὐτὸν ἀπῄτησαν ὡς τὴν ἀξιοχρεωτέραν ἐγγύησιν τῆς τάξεως καὶ τῆς ἡσυχίας εἰς τὸ ἐσωτερικὸν, καὶ τῆς καλῆς ὑπολήψεως τῆς Εὐρώπης. Οἱ πολῖται τῶν Ἀθηνῶν προσῆλθον εἰς τὸν Κανάρην, καὶ ἅμα ἐλθόντος τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Ῥούφου ἔσπευσε νὰ δεχθῇ ἐνδίδων εἰς τὴν φωνὴν τῆς ἀληθινῆς αὐταπαρνήσεως. Φρονῶ λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι μόνον διὰ μιᾶς τοιαύτης διαδηλώσεως δυνάμεθα νὰ ἐξομαλύνωμεν τὰς δυσχερείας τῶν ἀποκρύφων ἐκείνων πράξεων, αἵτινες περιέπλεξαν τὸ ζήτημα, τὰς δυσχερείας ἐκείνας, τὰς ὁποίας πολλάκις θέλομεν ἀπαντήσει εἰς τὸ σύστημα τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, ἵνα ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ σύστημα τῆς φανερᾶς, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ μόνον ἀληθὲς, τὸ μόνον ὀρθὸν διὰ τὰς παρούσας τῆς πατρίδος περιστάσεις (χειροκροτήματα). Ἐν τούτοις φρονῶ, κύριοι, ὅτι, διὰ νὰ ἔχωμεν ἀποτέλεσμα, τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος κύριος Μίλησις πρὸ ὀλίγου ἐπρότεινε, καὶ τὸ ὁποῖον ᾐτιολόγησε, πρέπει τὸ σκεπτικὸν του νὰ μεταβληθῇ, δὲν πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι εἰς τὰς κρισίμους περιστάσεις τῆς πατρίδος οἱ χρηστοὶ πολῖταί της ἔχασαν τὸ καθῆκον..... διότι ὁ Κανάρης ἔδειξεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ Ὀκτωβρίου τὰς πεποιθήσεις του καὶ ὑπήκουσεν εἰς τὴν φωνὴν τῆς πατρίδος, καὶ οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ῥίψῃ ἔλλειψιν προθυμίας καὶ καθήκοντος εἰς τὸν γηραιὸν ναύαρχον, ἀλλὰ μᾶλλον νὰ εἰπῇ ὅτι ἡ πατρὶς συναισθάνεται καὶ θεωρεῖ ὡς μίαν ἀνάγκην τὴν σύμπραξίν του.

§85ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι! πρόκειται σήμερον νὰ ἀποφασίσωμεν περὶ τῆς ἀποδοχῆς ἢ μὴ τῆς παραιτήσεως τοῦ ναυάρχου Κανάρη· λυποῦμαι πολὺ, ὅτι, τοῦ ζητήματος προσωπικῶς ἀφορῶντος αὐτὸν, ἡ φιλοτιμία δὲν ἐπιτρέπει νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὸ συνέδριον ἡμῶν καὶ νὰ ἀκούσῃ τοὺς ὑπὲρ αὐτοῦ συνηγμένους στεφάνους. Κύριοι! ἅπαντες, ὅσοι ἀνέβησαν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου, ἔπλεξαν τὸν στέφανον τοῦ γηραιοῦ Κανάρη, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ὅμως νὰ διακρίνω τοὺς ἐπαινέτας εἰς δύω ὅλως κεχωρισμένα στρατόπεδα. Κύριοι! ἐπαινέται τοῦ γηραιοῦ ναυάρχου κυρίου Κανάρη εἶναι ὅλοι ὅσοι γνωρίζουσι βεβαίως τὴν ἱστορίαν τοῦ ἀνδρός· ἐπὶ τῆς προκειμένης ὅμως περιπτώσεως ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀμφιβάλω, λέγων ὅτι πολὺ ἐπαινοῦμεν σήμερον τὸν Κανάρην, ὅπως τὸν πείσωμεν νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν παραίτησίν του. Ἐπαινοῦμεν τὸν ἄνδρα, τὸ σταθερὸν, τὸ ἀκλόνητον τοῦ χαρακτῆρος αὐτοῦ, ἵνα κερδίσωμεν ὅ,τι ἐπιθυμοῦμεν. Κύριοι! χθὲς ἐγένετο ἡ ψηφοφορία, ἐπρόκειτο περὶ τῶν τριῶν προσώπων, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ παράσχῃ διὰ τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας τὴν ἐμπιστοσύνην της ὅπως διοικήσουν τὸ κράτος. Κύριοι! ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω πάλιν μίαν καινοτομίαν, ἀρχαίαν ὅμως οὖσαν, τὴν λαμβάνω ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν. Ἐσπεύσαμεν πολὺ, Κύριοι, ὅτε ἐψηφίσαμεν τὸν Κανονισμὸν, ὅτε ἐψηφίσαμεν πᾶν ὅ,τι προσωπικὸν, ἐψηφίσαμεν μὴ λαβόντες ὑπ’ ὄψιν τὴν ψηφοφορίαν τῶν Ἑλλήνων στρατηγῶν ὅτε μετὰ τὴν Σαλαμῖνα ἐψήφισαν τὶς ἔσεται ὁ στρατηγὸς ὁ ἀρχηγὸς, καὶ ἐξελέχθη ὁ Θεμιστοκλῆς. Κύριοι! ἐσφάλαμεν, διότι εἰς τὸν κανονισμὸν παρεδέχθημεν, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ παρεκτραπῶμεν, νὰ μὴ τίθενται ὀνόματα, εἰμὴ τόσα ὅσα ὁριστικῶς νὰ ἐκλεχθῶσι. Ἡ ἀρχαία Ἑλλὰς πολὺ ἀνωτέρα ἡμῶν ἐνόησε τὴν ἀδυναμίαν τοῦ ἀνθρωπίνου πνεύματος· ὀψέ ποτε ἐρωτᾶται ὁ ἄνθρωπος κατὰ πρόσωπον περὶ ὡρισμένου ἀριθμοῦ, περὶ τιμητικῆς τινος θέσεως, ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν εἰς πλείστους τὴν ἀδυναμίαν, νὰ προτάττωμεν τὸν ἑαυτόν μας. Τούτου ἕνεκα ὅτε ἐπάλαιον οἱ ἀρχαῖοι στρατηγοὶ μεταξὺ Εὐρυβιάδου καὶ Θεμιστοκλέους καὶ λοιπῶν τὶς ἔσται ὁ ἀρχηγός, ἔθεσαν εἰς ψηφοφορίαν δύω ὀνόματα, πρῶτον τὸν ἑαυτόν τους καὶ δεύτερον τὸν Θεμιστοκλέα, καὶ ὁ Θεμιστοκλῆς ἔλαβε τὰς ψήφους ὅλων, ὅλοι δὲ οἱ ἄλλοι ἀνὰ εἷς ἔλαβον μίαν ψῆφον. Κύριοι! ἐὰν ὁ γηραιὸς ναύαρχος Κανάρης ἦτον ἐδῶ θὰ ἐμάνθανεν ἀπ’ ἐμὲ τὸν ἴδιον διατὶ ἐμειονοψήφησε. Ἐμειονοψήφησεν, διότι ὡς ἐκ τοῦ κανονισμοῦ ἐδόθη εἰς ἕκαστον ἐξ ἡμῶν τὸ δικαίωμα νὰ ὀνομάσῃ τὸν ἑαυτόν του ὡς δυνάμενον νὰ διοικήσῃ τὸ κράτος (θόρυβος). Κύριοι λυποῦμαι, ἐὰν τυχαίως διεμοιράσθησαν αἱ ψῆφοι τοῦ Κ. Ναυάρχου εἰς 3 πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐκέρδησαν τὴν ἐμπιστοσύνην προσώπων τινων τῆς Συνελεύσεως, δὲν ἕπεται διόλου ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐθεώρησε τὸν Ναύαρχον Κανάρην κατώτερον τῶν δύο ἄλλων προσώπων, τὰ ὁποῖα ἐτίμησε διὰ τῆς ἐκλογῆς. Τὸ ἀπέδειξε δὲ ἀμέσως διὰ τῆς δευτέρας ψηφοφορίας· καὶ αὐτὰ ἐκεῖνα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι δὲν γνωρίζουν πῶς ἔλαβον τὰς ψήφους, δὲν θέλω νὰ ὀνομάσω ἕνα ἕκαστον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐτιμήθησαν μὲ τὰς ψήφους κατὰ τὴν πρώτην ψηφοφορίαν, διατὶ δὲν ἐπέμενον καὶ εἰς τὴν δευτέραν; διότι εἶδον ὅτι ἀπὸ ἀτομικὰ συμφέροντα, ἀπὸ ἀτομικὰς σχέσεις, οὕτως εἰπεῖν, ἴσως δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγηθῶ καλῶς, ἔφαγον ψήφους καὶ εἰς τὴν δευτέραν ψηφοφορίαν. Κύριοι! ἄνθρωποι οἵτινες δύνανται νὰ καυχηθῶσιν ὅτι ἀπέκτησαν ψήφους ἀρκετὰς, δὲν τὰς ἠθέλησαν διὰ τὸν ἑαυτόν τους, καὶ αἱ ψῆφοι ἔτρεξαν ἀμέσως εἰς τὸν Κ. Ναύαρχον Κανάρην, ὡς ἐὰν ἐψηφοφόρουν κατὰ τὸ σύστημα τῶν ἀρχαίων 4 ἀντὶ 3. Ὁ γηραιὸς Κανάρης ἤθελεν ἴσως ἔχει τὴν ἀπόλυτον ἐπὶ τῶν τριῶν πλειονοψηφίαν. Κύριοι! εἶπα καὶ ἐλάλησα. Ἐπαινοῦμεν τὸν γηραιὸν Κανάρην, καὶ οἱ μὲν τὸν ἐπαινοῦμεν διότι τῷ πρέπει, οἱ δὲ διὰ νὰ τὸν πειθαναγκάσωμεν νὰ ἐπιμένῃ. Δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον εἶναι λίαν σκανδαλῶδες καὶ δύσκολον, διότι βεβαίως θέλομεν περιπέσει εἰς ζητήματα λίαν σκανδαλώδη. Ἐπαινῶ ἀπὸ τὸ συνέδριον τοῦτο τὴν πλήρη αὐταπάρνησιν. Λέγουσί τινες, Κύριοι, ἐπιμένοντες εἰς τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ ἀπόφασις οὕτως εἰπεῖν τοῦ γηραιοῦ Ναυάρχου ἐκείνη πρέπει νὰ γείνῃ δεκτή, λέγουσιν ὅτι λόγοι, Κύριος οἶδε ποῖοι, τὸν ἠνάγκασαν νὰ παραιτηθῇ. Μὲ τὴν λέξιν αὐτὴν, Κύριοι, δὲν εἴμεθα μικροὶ καὶ νάνοι, θέλουσι νὰ μᾶς εἴπωσιν ὅτι αἴφνης δὲν εἶναι εὐχαριστημένος διὰ τὸ προσωπικὸν τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ καὶ πάλιν νὰ εἴπω 2 λέξεις· ἡ ψηφοφορία, ὅταν γίνεται περὶ προσωπικῶν ζητημάτων, δὲν γίνεται οὕτως εἰπεῖν ἐξ ἀπροόπτου, πλεῖστοι βεβαίως, Κύριοι, εἶναι οἱ ἐρχόμενοι ἐνταῦθα, καὶ τολμῶ νὰ καυχηθῶ, ὅτι καὶ ἐγὼ εἶμαι εἷς ἐξ αὐτῶν, χωρὶς νὰ ἐπισκεφθῶ κᾀμμίαν θύραν, εἶναι ἕν τι πατριωτικὸν ἂν θέλετε, τοιαύτην ἔχω συνήθειαν, οὐδέποτε ἐσκέφθην τί θὰ κάμωμεν τὴν αὔριον, ὅταν πρόκηται περὶ προσωπικῶν ζητημάτων· ἀλλὰ δὲν ἕπεται ὅτι ὅλοι ἔχουν τὰ αὐτὰ μετ’ ἐμοῦ κακὸν, συνέρχονται συσκέπτονται περὶ τῶν πρακτέων περὶ τῶν ἰδιοτήτων τῶν προσώπων καὶ σχηματισμοῦ οὕτως εἰπεῖν κέντρου· ἐὰν ἐκ τοῦ κέντρου τούτου προκύψῃ ἀντιφαντικόν τι, Κύριοι, τὶ εὐθύνην ἔχει ἡ ὁλομέλεια τῆς Συνελεύσεως, ἥτις κατηγορεῖται σήμερον ὅτι δὲν ἀπέδωκε δόξαν εἰς τὸν γηραιὸν Ναύαρχον Κανάρην διὰ τὰ πεπραγμένα μεγάλα του ἔργα καὶ ἀνδραγαθήματα; ἄλλοι λέγουσιν ὅτι ἡττήθη, ἀπεδείξαμεν ὅτι δὲν θέλομεν τὸν γηραιὸν Ναύαρχον Κανάρην, ὅτι ἐτιμωρήσαμεν διὰ τῆς ἁγνοτέρας ψηφοφορίας τὴν φιλαρχίαν, ὑπῆρξαν ἀπαιτήσεις εἰς τοὺς συνδυασμοὺς καὶ τοὺς ἐτιμωρήσαμεν, μᾶς ὀνομάζουσι καὶ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἐτιμωρήσαμεν διὰ ἧς ψηφοφορίας. Κύριοι! ὁ Κύριος Μίλησης καὶ οἱ πρὸ ἐμοῦ λαλήσαντες διῃρέθησαν εἰς 2 ἰδέας ὅλως διόλου διαφερούσας τὴν μίαν ἀπὸ τὴν ἄλλην. Ὁ Κύριος Μίλησης φρονεῖ διὰ τοῦ ψηφίσματός του νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὸν γηραιὸν Ναύαρχον Κανάρην τὴν χθεσινὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν περὶ τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ, περὶ τῆς ἐκλογῆς αὐτοῦ ὡς μέλους τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, ἄλλοι φρονοῦσι καὶ λέγουσιν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὸν Κ. Κανάρην μίαν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν αὐτὸς διὰ τῆς ἀναφορᾶς του δὲν δέχεται, καὶ θέλουσι, Κύριοι, νὰ μᾶς πείσωσι. Τί λέγουσι; Ὁ Κ. Ναύαρχος παρητῄθη, εἶναι ἀναξιοπρεπὲς εἰς αὐτὸν νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν παραίτησίν του. Ποῦ εἴμεθα Κύριοι! δόξα τῷ Θεῷ εἴμεθα Ἕλληνες, εἴμεθα γνωστοὶ πρὸς ἀλλήλους κάθε ὥραν βλέπομεν τὸ αὐτὸ ἐπαναλαμβανόμενον παράδειγμα καὶ θέλετε νὰ περιορίσωμεν τὴν φιλοτιμίαν τοῦ Κ. Ναυάρχου, ὅστις ὁ ἴδιος μεταμελούμενος νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπηρεασθῇ ἀπὸ μίαν στιγμιαίαν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν χθὲς ἔλαβε; Κύριοι! οἱ ἀντιφρονοῦντες ἂς μοὶ εἴπωσιν, ἂν ὑπῆρξε προϊστάμενος οἱουδήποτε κλάδου τῆς ὑπηρεσίας ὅστις νὰ ἔλαβε τὴν ἔγγραφον παραίτησιν ὑπαλλήλου καὶ τὴν ἐπρωτοκόλλησε· ἀναλόγως τῆς σπουδαιότητος τοῦ προσώπου τὸ ὁποῖον ἐζήτησε τὴν παραίτησιν, ἢ τῆς σπουδαιότητος τῶν λόγων του, σκέπτεται ὁ προϊστάμενος. Ὁ Κύριος Κατσικαπῆς, πολὺ κηδόμενος τῆς φιλοτιμίας τοῦ γηραιοῦ Ναυάρχου Κανάρη, νομίζει ὅτι τὸν ἐξομοιῶ μὲ τοὺς κατωτέρους, ὄχι, τὸν ἀναβιβάζω εἰς τὸν Θεόν, ἀλλὰ καθ’ ἡμέραν οἱ βασιλεῖς δέχονται τὰς παραιτήσεις τῶν ὑπουργῶν, καὶ ὁ Κανάρης ἔδωκε πολλάκις τὴν παραίτησίν του ἐπὶ τῆς βασιλείας· αὐθωρεί, Κύριοι! μοὶ δίδεται μία παραίτησις, νὰ κάμω τὸν σταυρόν μου καὶ νὰ λέγω· δόξα τῷ Θεῷ ὅτι τοῦ ἦλθεν αὐτὴ ἡ ἰδέα! τράκ! καὶ νὰ ὑπογράψω παρητήθη! Κύριοι, ἐπιθυμῶ νὰ ἤμεθα λογικοὶ, ἔδωκε τὴν παραίτησίν του ὁ Κανάρης, δὲν θέλω νὰ παραδεχθῶ πρὸς τὸ παρὸν τὸ ψήφισμα τοῦ Κυρ. Μίληση, δὲν θέλω νὰ καταβιβάσω τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Συνελεύσεως ἀπέναντι κανενός· ἀλλὰ θέλω νὰ ἀφήσω νὰ σκεφθῇ τακτικῶς καὶ λογικῶς ὁ γηραιὸς Ναύαρχος Κανάρης ὅτι διὰ τῆς παραιτήσεώς του ἔκαμε ἓν μεγάλο βῆμα, ἂν τὸν σταματήσωμεν πρὸς στιγμὴ, ἂν μιμηθῶμεν ὡς προανέφερον, ὅ,τι γίνεται εἰς παρομοίας περιστάσεις, εἷς ὑπουργὸς δίδει εἰς ἕνα βασιλέα τὴν παραίτησίν του, στάσου! τοῦ λέγει, σκέψου, δὲν δίδω τόσον δωρεὰν, ἂν ἐπιμένῃς μάλιστα· καὶ πολλάκις εἴδομεν ὅτι πολλάκις δὲν ἔγειναν δεκταὶ αἱ παραιτήσεις, ἂν καὶ ἐπιμόνως ἐζητήθησαν. Προτείνω λοιπὸν Κύριοι! διὰ τῆς προτάσεώς μου ταύτης, ὁ γηραιὸς Ναύαρχος Κανάρης ὅπως εἰς ὅλον τὸν κόσμον γίνεται, νὰ ἐρωτηθῇ, δὲν ἠξεύρω καὶ ἐγὼ πῶς, ἴσως διὰ τοῦ προεδρείου τῆς Συνελεύσεως, δὲν μὲ μέλλει, μὴ νομίζετε ὅτι εἰς τὸ προκείμενον ζήτημα δὲν ἠμπορεῖ, δὲν πρέπει νὰ καταβῇ ὁ πρόεδρος, νὰ ἐρωτηθῇ ἐγγράφως ἢ προφορικῶς ὁ Ναύαρχος, ἂν ἐπιμένῃ εἰς τὴν παραίτησίν του· δὲν θέλω νὰ φρονῶ, ὅτι ἐπιμένει, διότι ἔγραψε χθὲς τὴν παραίτησίν του, ἐγὼ θέλω νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι μετενόησεν· ἐὰν ἐπιμένῃ ὅμως, τότε ἂς ἔλθῃ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ψήφισμα τοῦ Κυρίου Μίλητη, διότι Κύριοι, ὑπάρχουσι περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας τὰ ἔθνη ἐπιβάλλουσι τὸν ἑαυτόν των εἰς τὰ ἄτομα οὐδέποτε τὰ ἄτομα δύνανται νὰ ἔλθωσιν ὡς ἐμπόδια εἰς τὴν πρόοδον τῶν ἐθνῶν, καὶ Κύριοι! εἶναι μέγα καὶ σπουδαῖον τὸ ζήτημα, ἡ παραίτησις τοῦ Κανάρη δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή. Ἡ ἀποστολὴ τῆς Συνελεύσεως ὀφείλει νὰ ἐκτελεσθῇ καὶ εἰς τὸν γηραιὸν Ναύαρχον εἶναι χρέος νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν Ἑλλάδα, ὁ Κανάρης ὀφείλει καὶ εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν νὰ ὑπηρετήσῃ, ἂν ἐπιμένῃ οὐδεὶς πταίει· τὰ ἀποτελέσματα, ἂν ὑπάρξουν, ἂς ἐπιπέσουν κατὰ τῆς κεφαλῆς του. Ἰδοὺ ἡ πρότασίς μου! «ἡ Συνέλευσις, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν παραίτησιν τοῦ Ναυάρχου Κανάρη, νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐπ’ αὐτῆς ἀπόφασίν της ἄχρις οὗ ἐρωτηθεὶς διὰ τοῦ προεδρείου ἀπαντήσῃ ὅτι ἐπιμένει εἰς τὴν παραίτησίν του·» τότε νὰ ἔλθῃ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα ὅτι τὸ ἔθνος δύναται νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν πολίτην, νὰ ἐπιτάξῃ εἰς τὸ ἄτομον νὰ καθέξῃ μίαν θέσιν.

§86ΙΑΛΕΜΟΣ. Κύριοι! Ἐνθυμούμενος τὴν 11 Ἰανουαρίου 1862, ἠπόρησα, διατὶ τοσαῦτα ἐγκώμια ὑπὲρ τοῦ ναυάρχου Κανάρη, ἐγὼ ἐλάτρευσα πάντοτε τὸν ναύαρχον, ἀλλ’ ἐστενοχωρήθην φρικτὰ, ὅταν σήμερον εἶδα νὰ τὸν θυμιάζωσιν αὐτοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προσκληθέντες νὰ συνεννοηθῶσι μαζί του ἐπὶ τοῦ Ὄθωνος πρὸς σχηματισμὸν ὑπουργείου, τοῦ εἶπον, δὲν σὲ γνωρίζομεν· πολὺ περισσότερον ἀκόμη ἀπορῶ· ἀλλὰ πῶς δὲν κατωρθώθη προχθὲς διὰ τῆς ἐκλογῆς τριῶν κυβερνητῶν ἡ τοσοῦτον θρυληθεῖσα ὁμόνοια. Ὅταν σᾶς ἐπροτείναμεν νὰ ἐκλέξητε 7, 8 ὑπουργοὺς δευτερευουσῶν φιλοδοξιῶν, μοὶ εἴπατε εἶναι ἀδύνατον ἡ συνέλευσις νὰ συμφωνήσῃ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τόσων προσώπων, ἐπὶ ὀλιγωτέρων εἶναι εὐκολώτερον· ὡρίσθη ὁ ἀριθμὸς εἰς τρία πρόσωπα, ἐλέγατε ὅτι τὰ τρία αὐτὰ πρόσωπα θέλουσιν ὁμονοήσει, καὶ μόλον τοῦτο, ὅταν ἦλθεν ἡ ψηφοφορία εὑρέθημεν εἰς περιπετείας τῶν ὁποίων βέβαια οἱ λόγοι δὲν εἶναι τοσοῦτον πολὺ ἀξιέπαινοι. Ὁ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης Κ. Κουμουνδοῦρος Σᾶς εἶπεν ὅτι ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ ἔθνους ἀπαιτεῖ νὰ προσκληθῇ ἐπιμόνως ὁ ναύαρχος Κανάρης νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὰ πράγματα· ἄλλοι παρέστησαν τοῦτο ὡς καθῆκον, ἔστω καὶ ἠθικῶς ἐπιβεβλημένον ὑπὸ τῆς πολιτείας· δὲν ἐνόησα Κύριοι, τὴν ἀξιοπρέπειαν αὐτὴν τῆς Συνελεύσεως, ἥτις διὰ τεχνητῆς πλειονοψηφίας θέλει νὰ ὑποστηρίξῃ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα μεταξὺ των δὲν θέλουν εἶσθαι σύμφωνα. Ἀναντιῤῥήτως τεχνητὴ πλειονοψηφία, Κύριε ὑπουργὲ τῆς δικαιοσύνης, βεβαίως τεχνητὴ πλειονοψηφία, διότι ἂν δὲν ἦτο τοιαύτη ἡ πλειονοψηφία αὕτη, δὲν ἠθέλομεν ἀκούει πρὸ 3 μηνῶν, σήμερον παρητήθη ὁ εἷς κυβερνήτης, αὔριον ὁ ἄλλος, σήμερον συνεργάζονται, αὔριον ὄχι, σήμερον συνεφιλιώθησαν, αὔριον διῃρέθησαν· διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι ἡ πλειονοψηφία διὰ τῆς ὁποίας ἡ Συνέλευσις θὰ τοὺς ὑποστηρίξῃ, θέλει εἶσθαι ἀποτέλεσμα συνδυασμοῦ καὶ συμφιλιώσεως οὐχὶ ἐγκαρδίου. Ἄλλως δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀρχαιότητα ὁπότε τὸ ἄτομον ἐχάνετο ἀπέναντι τῆς πολιτείας. Ἐπὶ τέλους δὲν πρόκειται περὶ ἐκπληρώσεως ἑνὸς ἁπλοῦ καθήκοντος πρὸς τὴν πολιτείαν. Τὸ καθῆκον, ὅπερ ἐπεβάλλετο εἰς τὸν Beranger ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Συνελεύσεως οὐδεμίαν ἔχει ὁμοιότητα πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν θέλουν ἐκπληρώσει τρεῖς πολῖται πρὸς τὴν πατρίδα, συνερχόμενοι πρὸς ἀπαρτισμὸν κυβερνήσεως· οὗτοι πρέπει νὰ ᾖναι σύμφωνοι καθ’ ὅλα. Τὸ καθῆκον αὐτὸ ὁμοιάζει μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῆς τῆς συνταγματικῆς μοναρχίας ἀναλαμβάνει ὁ πρωθυπουργός· ἀπαιτεῖται τότε, Κύριοι, νὰ ᾖναι σύμφωνος ὁ πρωθυπουργὸς μὲ ὅλα τὰ μέλη τοῦ ὑπουργείου, αὐτὴν τὴν ὁμόνοιαν δὲν θέλετε τὴν εὕρει εἰς τὰ ἐκλεχθέντα πρόσωπα. Σήμερον πρόκειται νὰ φέρωμεν τὴν ὁμόνοιαν εἰς τὸ κράτος, καὶ τὴν ὁμόνοιαν ταύτην δὲν τὴν βλέπω, δὲν τὴν μαντεύω. Ἕκαστος ἐξ αὐτῶν τῶν τριῶν θέλει φέρει εἰς τὸ ὑπουργεῖον δύο ἢ τρεῖς φίλους, οἱ φίλοι τοῦ ἑνὸς κυβερνήτου δὲν ἀρέσκονται εἰς τοὺς φίλους τοῦ ἄλλου· τί θέλετε κατορθώσει μὲ τὴν διχόνοιαν αὐτὴν τῶν προσώπων; φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Συνελεύσεως δὲν ἐπιτρέπει νὰ ὑποστηρίζωνται διὰ τεχνητῆς πλειονοψηφίας τρία πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἄβυσσος διαχωρίζει ἀπ’ ἀλλήλων.

§87ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διαφωνῶ, Κύριοι, μὲ τὸν ἔντιμον φίλον μου, ὑποστηρίζοντα, ὅτι ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως ὑπάρχει τεχνητὴ πλειονοψηφία· ἐγὼ τὸ ἀρνοῦμαι, Κύριοι, κατ’ ἐμὴν πεποίθησιν. Ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως ταύτης τεχνητὴ πλειονοψηφία δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ· διότι ἕκαστος τῶν Κυρίων πληρεξουσίων, συναισθανόμενος τὴν ἀξίαν του, τὴν θέσιν του, τὸ βάρος τῶν καθηκόντων του· ἀκούει ἀκραιφνῶς τὰ ἴδια αἰσθήματα, τὰς ἰδίας πεποιθήσεις. Πλειονοψηφία ὑπάρχει ἐκεῖ ὅπου οἱ ἄνθρωποι ἀκούουσι ξένας πεποιθήσεις. Ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως δὲ τεχνητὴ πλειονοψηφία, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ, εἶναι πλάνη. Ἰδοὺ διὰ τί, Κύριοι, ἀποκρούω τὰ συμπεράσματα τοῦ ἐντίμου φίλου μου, στηριζομένου εἰς τὴν τεχνητὴν πλειοψηφίαν· ἰδοὺ διὰ τί, λέγω, ὅτι ἡ ψηφοφορία ἡ χθεσινὴ δὲν ἐπεδίωκεν οὔτε ἕνωσιν, οὔτε διαίρεσιν πραγμάτων· διότι ὅλοι ἐψηφίσαμεν, ὅπως καθεὶς ἐξ ἡμῶν ἐγνώριζεν ὀρθότερον, καὶ οὐχὶ ὅπως παρηγγέλλετο ἀπὸ κᾀνένα ἄλλον, ὥστε καὶ ἡ πρώτη καὶ ἡ τελευταία ψηφοφορία ἦτον ἀπαύγασμα τῆς πεποιθήσεώς σας, καὶ μόνης αὐτῆς. Ἀποκρούω ἐν ὀλίγοις καὶ τὴν πρότασιν τοῦ ἐντίμου φίλου μου Κυρίου Βαλτινοῦ, διότι, Κύριοι, εἰς τὴν πρότασίν του αὑτὴν καὶ χωρὶς νὰ τὸ θέλῃ προσβάλλει τὴν φιλοτιμίαν τοῦ Ναυάρχου, τὸν ὁποῖον σήμερον ζητοῦμεν. Ὁ Κύριος Ναύαρχος δὲν παρῃτήθη πιεζόμενος, δὲν παρῃτήθη ἀπὸ στιγμιαίαν παρεξήγησιν. Ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ ἔχει τὴν συνέπειαν, τὸ βέβαιον ἀποτέλεσμα τοῦ νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὸν Ναύαρχον, ὅτι δὲν ἦτο μεμελετημένος, ὅτι τοῦ δίδει καιρὸν πρὸς σκέψιν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι τοῦτο δὲν θὰ κάμῃ κᾀμμίαν ἐντύπωσιν εἰς τὸν Ναύαρχον, εἰς ὅ,τι ἔκαμε χθὲς ὁ Κύριος Ναύαρχος ἦτο λίαν μεμελετημένος, ἀλλὰ ἐστηρίζετο εἰς μίαν ψευδῆ ἐξήγησιν τῶν γεγονότων, καὶ ἐπειδὴ ἡ ἀπόφασις τοῦ Κανάρη στηρίζεται εἰς αὐτὴν τὴν παρεννόησιν, διὰ τῆς σημερινῆς ψηφοφορίας πρόκειται νὰ καταστρέψῃ τὴν παρεννόησιν αὐτήν.

§88ΒΕΑΚΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, φρονῶ, ὅτι εἶναι ἐπάναγκες, ὅτι πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ὑπὸ νομικὴν ἔποψιν τὸ πρᾶγμα, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν πρὸ πάντων, ἂν ἡ θέσις τοῦ μέλους τῆς ὁριστικῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑλλάδος ὑπάγεται εἰς τὴν τάξιν ἐκείνων τῶν ὑποχρεώσεων, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ἐννοεῖ καὶ ὀνομάζει munus publicum, δημόσιον καθῆκον, καὶ τότε θὰ συμπεράνωμεν, ἂν δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν θέλησιν εἰς τὸν Ναύαρχον, διὰ νὰ δεχθῇ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν παρῄτησε διὰ τοῦ χθεσινοῦ ἐγγράφου. Ὑπὸ τὴν ὀνομασίαν αὐτὴν τὴν νομικὴν τοῦ munus publicum, δὲν ὑπάρχει κᾀμμία ἀμφιβολία, ὅτι κατατάσσονται αἱ πρεσβεῖαι, αἱ ἔκτακτοι ἀποστολαὶ, αἱ ἐπιτροπαί. Αὐτὰ εἶναι τὰ δημόσια βάρη, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ἐπέβαλεν εἰς ἑκάστην πολιτείαν. Ἐνταῦθα ὅμως, Κύριοι, δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν ἡ θέσις τοῦ μέλους τῆς Κυβερνήσεως· διότι τὸ μέλος δὲν εἶναι, εἰμὴ ὁ ἀνώτερος ἄρχων τῆς ἐκτελεστικῆς δυνάμεως. Τοῦτο ὅμως καθιερώσατε διὰ μιᾶς ἀποφάσεως, καὶ ἀποφάσεως, ὅτι ὁ ἡγεμὼν, ὁ ἄρχων, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, εἰμὴ ὁ ἄρχων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, εἰμὴ ὁ ἡγεμὼν αὐτός. Ὅταν λοιπὸν παραδεχθῶμεν τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐναντίον, ὅτι ἡ ἀνωτάτη ἀρχὴ εἶναι ἐκτελεστικὴ, ὁ ἀρχηγὸς τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν τάξιν ὑπάγει τὸ ἓν μέλος τῆς Κυβερνήσεως, θέλομεν ἔλθει εἰς τὸν σκοπὸν, ὅτι δὲν δύναται νὰ τὸν ὑποχρεώσῃ νὰ δεχθῇ· διότι ἔχομεν πρόσφατα τὰ παραδείγματα διαφόρων βασιλέων, ὅτι δὲν ὑποχρεοῦνται νὰ δεχθῶσι τὸ Ἑλληνικὸν στέμμα, εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν αὐτῶν, εἰς τὴν ἰδίαν των θέλησιν νὰ τὸ παραδεχθῶσιν, ἢ μή. Εἶναι τὸ ἴδιον ἂν παραδεχθῶμεν, ὅτι τὸ μέλος τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας εἶναι διάδοχος τῶν ἡγεμονικῶν διαδόχων. Τέλος πάντων ἂν θέλετε περισσοτέρας βεβαιώσεις περὶ τούτου, δὲν ἔχετε τίποτε ἄλλο νὰ κάμετε, εἰμὴ νὰ ἀποβλέψητε εἰς τὰ διάφορα καθήκοντα, τὰ ὁποῖα προσδιώρισεν ὁ νόμος. Τότε θέλετε πεισθῆ, ὅτι ἐκτὸς τῶν κειμένων δικαιωμάτων δὲν ὑπάρχει κᾀμμία διαφορὰ εἰς τὰ ἄλλα. Τότε, Κύριοι, ὅταν ἔχωμεν αὐτὴν τὴν διάκρισιν, εἰς τί συντείνει αὐτὸ τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔφερεν ὁ ἀξιότιμος Κύριος Μίλησης, περὶ τοῦ Βερανζὲ; τότε ὑπῆρχον δι’ αὐτὸν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι τὸν ὑπεχρέωσαν, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι τὸν πληρεξούσιον ἡ παντοδυναμία τῆς Συνελεύσεως δύναται νὰ τὸν ὑποχρεώσῃ· διότι οἱ πληρεξούσιοι ἀποτελοῦσιν ἓν munus publicum, οὐχὶ ὅμως καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἡ Συνέλευσις ἔχει ἐν τῷ κυριαρχικῷ δικαιώματί της πᾶν, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι φύσει νόμιμον· καὶ ἐδῶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφιβάλλῃ, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν στηρίζεται εἰς τὸ δίκαιον· διότι τὸ ἄθροισμα τῶν θελήσεων τῶν ἀτόμων δὲν δύναται νὰ ἐπιβάλλῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀρχικῶς δίκαιον καὶ ἠθικῶς ἂς ὑποθέσωμεν, Κύριοι, ὅτι ἔχει ἕνας τὸ δικαίωμα νὰ παραιτηθῇ αὐτῆς τῆς θέσεως. Τῳόντι, Κύριοι, ἡ κυριαρχικὴ ἐξουσία τῆς Συνελεύσεως, ἥτις συνίσταται ἀπὸ τὰς διαφόρους θελήσεις τῶν ἀτόμων, τὰ ὁποῖα συνιστοῦν αὐτὴν, ὅταν αὐτὰ τὰ ἄτομα δὲν ἔχουν αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλωσι τὴν θέλησιν, ποῦ εἶναι αὐτὴ ἡ κυριαρχία; Αὐτὴ, Κύριοι, εἶναι ἡ ἰδέα μου, τὴν ὁποίαν ἠσπάσθην ἀπὸ τὸ περίφημον σύγγραμμα τοῦ Βενιαμὴν Κωνστὰν de droit politique, καὶ ὅστις διστάζει περὶ τούτου θὰ ἰδῇ, ὅτι δὲν λέγομεν πρᾶγμα ἄδικον. Ὅταν λοιπὸν, Κύριοι, ἔλθω εἰς τὴν διάκρισιν μεταξὺ τοῦ ἄρχοντος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ τῶν ἄλλων καθηκόντων, τὰ ὁποῖα ἡ πολιτεία ἐπιβάλλει εἰς τὸν πολίτην, τότε ἐρχόμεθα, μοὶ φαίνεται, εἰς τὸ συμπέρασμα ἐκεῖνο, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλλωμεν θέλησιν εἰς τὸν Ναύαρχον Κανάρην νὰ δεχθῇ τὴν θέσιν, ἣν ἀπεποιήθη. Καὶ ἐνταῦθα, Κύριοι, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐξετάσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἤθελεν ὁ Ναύαρχος νὰ δώσῃ τὴν παραίτησίν του. Εἶναι ἔργον ἰδικόν του νὰ ἐκτιμήσῃ τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατὰ, νὰ ἐκτιμήσῃ τοὺς λόγους τῆς φιλοτιμίας, τὴν ὁποίαν θεωρεῖ προσβεβλημένην· τὸ κατ’ ἐμὲ ὅμως φρονῶ, ὅτι ἄνθρωπος ἱστορικὸς, ἄνθρωπος πανελλήνιος, τοῦ ὁποίου οἱ ἀγῶνες κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα εἶναι τόσον θαυμαστοὶ εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος ἐπάλαισε κατὰ τοῦ ἡγεμονικοῦ στοιχείου, εἶναι, λέγω, λυπηρὸν, ὅτι ὁ τοιοῦτος ὑπέστη διπλασίαν δοκιμασίαν διὰ νὰ εὕγῃ ἀπὸ τὸν ἀγῶνα τοῦτον.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὶν προβῶμεν εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως, ἂν καὶ κατὰ τὸν κανονισμὸν τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα εἰσάγονται κοινοποιοῦνται εἰς τὴν Συνέλευσιν εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως, προσήχθη ὅμως τώρα ἓν ἔγγραφον, τοῦ ὁποίου τὸ σπουδαῖον μοὶ ὑπαγορεύει νὰ τὸ διακοινώσω.

§90ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Ἀναγινώσκεται τὸ ἔγγραφον· διὰ τούτου ἐρωτᾷ ἡ Κυβέρνησις πότε θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ διακοινωθῶσιν αἱ ληφθεῖσαι ἀπαντήσεις παρὰ τοῦ Κ. Ἕλλιοτ καὶ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς προσφορᾶς τοῦ Ἑλληνικοῦ στέμματος εἰς τὸν πρίγκηπα Ἀλφρέδον.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πότε νὰ ἔλθῃ;

§92ΠΟΛΛΟΙ. Ἐντὸς τῆς σήμερον, τώρα αὐθωρεί.

§93ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Δὲν συμφωνῶ, Κύριοι, μὲ τὸν προαγορεύσαντα καί τινας ἄλλους, οἱ ὁποῖοι λέγουσιν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ πειθαναγκάσωμεν τὸν Ναύαρχον Κανάρην ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἐξουσίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Συνέλευσις τὸν διώρισεν, καὶ τὴν ὁποίαν τῷ ἐνεπιστεύθη. Κύριοι, νομικὰ δίκαια δὲν πρέπει ν’ ἀκολουθήσωμεν ἐδῶ· ἡ πατρὶς ἔχει ἀνάγκην ἀνθρώπων νὰ τὴν ὑπηρετήσωσιν. Ὁ Κανάρης, εἰς τὴν σημερινὴν περίστασιν τοὐλάχιστον, φαίνεται, ὡς ὁ μόνος δυνάμενος μετὰ τῶν ἄλλων νὰ ὁδηγήσῃ τὰ συμφέροντα τῆς πολιτείας· εἶναι λοιπὸν ἁμάρτημα, ἂν τὸν ἀποτρέψωμεν διὰ τῶν μέσων τῶν πλαγίων, τὰ ὁποῖα τινὲς ἐπρότειναν, καὶ ἰσχυροποιήσωμεν τὴν φιλοτιμίαν του, χωρὶς νὰ ἐξετάσωμεν πόθεν προῆλθε χθὲς, καὶ νὰ τὸν φέρωμεν εἰς τὴν θέσιν νὰ διατηρῇ τὴν θέσιν του ἀπέναντι τῆς παραιτήσεώς του· λοιπὸν λέγω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀξιοπρεπῶς πράττουσα, πρέπει ν’ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν περίστασιν ταύτην· δὲν δεχόμεθα τὴν πρότασιν τοῦ Κανάρη, διότι αἱ περιστάσεις εἶναι σπουδαῖαι· διὰ τοῦτο ὁ Κανάρης ὀφείλει καὶ πάλιν νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα, ὀφείλει νὰ θυσιάσῃ καὶ τὰς τελευταίας γεροντικάς του ἡμέρας ὑπὲρ τοῦ ἔθνους, ὡς ἐθυσίασε καὶ τὴν νεότητά του.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν ἐφωτίσθη. Νὰ σηκωθῶσιν οἱ φωτισθέντες. (σηκώνονται σχεδὸν ὅλοι). Τώρα πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ ἀπαντήσῃ πρότερον εἰς τὴν παρεμπίπτουσαν πρότασιν τοῦ Κ. Βαλτινοῦ.

§95ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δι’ ἀναστάσεως.

§96ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. (θόρυβος).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῇ τὸ ψήφισμα τοῦ Μίληση. Ἀναγινώσκεται Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ὑπὸ χθεσινὴν ἡμερομηνίαν παραίτησιν τοῦ Ναυάρχου Κ. Κανάρη, καὶ Θεωροῦσα ὅτι εἰς τὰς κρισίμους τῆς Πατρίδος περιστάσεις οἱ χρηστοὶ πολῖται ἔχουσι καθῆκον νὰ ὑπακούωσι καλούμενοι παρ’ αὐτῆς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς πολιτείας. Δὲν παραδέχεται τὴν ἀπὸ τῆς μετοχῆς εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν παραίτησιν τοῦ Ναυάρχου Κ. Κανάρη, καὶ προσκαλεῖ τοῦτον ν’ ἀποδεχθῇ καὶ ἐκτελέσῃ τὴν σπουδαίαν ἐντολὴν ἣν τῷ ἀνέθηκεν ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία. Εἰς τὸν Κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως ἀνατίθεται ἡ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος ψηφίσματος. Ἀθῆναι, 31 Ἰανουαρίου 1863.

Ὁ πληρεξούσιος Ἑρμιονίδος

Γ. ΜΙΛΗΣΗΣ.

§98ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Ἐζήτησα τὴν τροπολογίαν τοῦ σκεπτικοῦ μόνον· προτείνω ἀντὶ τῆς αἰτιολογίας τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος φίλος μου Κ. Μίλησις παρέλαβεν εἰς τὸ ψήφισμα νὰ περιληφθῇ ἡ ἀκόλουθος, «θεωροῦσα, ὅτι εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ναυάρχου Κανάρη ἀποβαίνουσιν ἀπαραίτητοι εἰς τὴν πατρίδα, ψηφίζει».

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ψήφισμα, ὅπως ἔχει, νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν;

§100ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὅπως ἐτροπολογήθη.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρει τὴν πρότασίν του ὁ Κ. Κόκκινος.

§102ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§103ΕΤΕΡΟΣ. Δι’ ἀναστάσεως.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ψήφισμα τοῦ Κυρίου Μίληση νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν καὶ τώρα εἰς τὰ περὶ τῆς ἐκλογῆς Καρυστίας.

§105ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, καθὼς γνωρίζετε ἡ Συνέλευσις ἐπεκύρωσε τοὺς ἑπτὰ δήμους τῆς Καρυστίας καὶ ἠκύρωσε τὸν ἕνα δῆμον τὸν ὄγδοον, τοὐτέστι τῆς Καρύστου, ἔχομεν ἑπομένως ἀνάγκην νὰ γνωρίζωμεν τὸ ἀποτέλεσμα, τὰς συνεπείας τοὐτέστι τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ὑποβάλω καὶ θέλετε ἰδεῖ ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος, ὅτι τρεῖς μόνον ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων τῶν ἐχόντων τὰ εἰσιτήρια ἔλαβον τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, οἱ δὲ ἄλλοι τὴν σχετικήν. Ἰδοὺ δὲ πῶς ἐξάγω τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο. Εἰς τὸν δῆμον Κοτυλαίων ἐψηφοφόρησαν 688, καὶ 688 ψηφοδέλτια εὑρέθησαν ἐντὸς τῆς κάλπης. Εἰς τὸν δῆμον Κύμης ἐψηφοφόρησαν 682, εἰς τὸν δῆμον Στύρων ἐψηφοφόρησαν 212· εἰς τὸν δῆμον Σκύρου ἐψηφοφόρησαν 1075· εἰς τὸν δῆμον Διστίων 921· εἰς τὸν δῆμον Αὐλῶνος 850, καὶ εἰς τὸν δῆμον Κονιστρίων 548. Εἴς τινας δήμους εὑρέθησαν ἐντὸς τῆς κάλπης πλειότερα ψηφοδέλτια, παρ’ ὅσος ἦτον ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφορησάντων, εἰς ἄλλους πάλιν εὑρέθησαν ὀλιγώτερα, καὶ ἐκ συμπτώσεως τὸ ὅλον τῶν ψηφοφορησάντων, καθὼς καὶ τὸ ὅλον τῶν εὑρεθέντων ἐντὸς τῶν καλπῶν ψηφοδελτίων εἶναι εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ἀριθμός· ἑπομένως ἢ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφορησάντων, ἢ τὰ ψηφοδέλτια λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα ἔχομεν· τοῦτο βεβαίως, εἶναι ὅλως τυχαῖον γεγονός. Λοιπὸν τὸ ὅλον τῶν ψηφοφόρων εἶναι 4956· διὰ νὰ εὕρωμεν τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, πρέπει νὰ προσθέσωμεν καὶ τὸν ὅλον ἀριθμὸν τῶν ψηφοφόρων τοῦ δήμου Καρύστου, τὴν ἐκλογὴν τοῦ ὁποίου, καθὼς γνωρίζετε, ἠκύρωσε προχθὲς ἡ Συνέλευσις. Ὁ ὅλος ἀριθμὸς τῶν ψηφοφόρων εἶναι κατὰ τὸν βουλευτικὸν κατάλογον, καὶ παρακαλῶ νὰ προσέλθουν τὰ πρακτικά, 1869· ἀφαιροῦνται 71 ἀποβιώσαντες, διότι εἶναι μὲν ἐντὸς τοῦ καταλόγου 1869 ἀλλ’ εἰς τὸν ἴδιον κατάλογον σημειώνεται ὅτι ἀπεβίωσαν 71· ἑπομένως ἐκπίπτω 71, μένει λοιπὸν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐχόντων δικαίωμα ψήφου 1798, καὶ 4956, ἀναβαίνει ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφόρων εἰς 6754. Ἡ ἀπόλυτος πλειονοψηφία ἑπομένως εἶναι τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός, τοὐτέστι 3378. Μεταβαίνω εἰς τὰς ψήφους τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἕκαστος· ὁ Κ. Μιχαηλίδης ἔλαβεν εἰς τοὺς δήμους τοὺς 7, ἐκτὸς ἐννοεῖται τοῦ δήμου Καρύστου, τοῦ ὁποίου τὴν ἐκλογὴν ἠκυρώσαμεν, ἔλαβεν ἀπὸ τοὺς 7 δήμους 4119 ψήφους, ἑπομένως αὐτὸς ἔλαβε τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν· ὁ Κ. Κ. Πετσάλης ἔλαβε 3671· ἑπομένως καὶ αὐτὸς ἔλαβε τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, διότι ὁ ἐλάχιστος ἀριθμὸς τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας ὡς εἶπον, εἶναι 3378 δηλ. τὸ ½ πλέον ἑνὸς τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφόρων· ἐπίσης καὶ ὁ Κ. Παππαγεωργίου ἔλαβε 3622· ἑπομένως καὶ αὐτὸς ἔλαβε τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, διότι ἡ ἀπόλυτος πλειονοψηφία εἶναι 4378 τ. ἔ. τὸ ½ πλέον ἑνὸς τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφόρων. Οἱ ἑπόμενοι ἄλλοι τρεῖς ἔλαβον ὀλιγωτέρας τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας, διότι ὁ μὲν κύριος Καραβᾶς ἔλαβε 3362 ψήφους, ἑπομένως εἶναι ὀλιγώτερον τῶν 3378 ἄρα δὲν ἔχει τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν. Ὁ κύριος Νικολαΐδης ἔλαβε 3158, ἀκόμη περισσότερον αὐτὸς δὲν ἔχει τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν καθὼς καὶ ὁ κύριος Βάχλας ὅστις ἔλαβε 2749, καὶ αὐτὸς ἐπίσης δὲν ἔχει τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν· ἄρα διὰ τοὺς τρεῖς δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος, ὅτι αὐτοὶ πρέπει νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς νέον ἐκλογικὸν ἀγῶνα διὰ νὰ λάβωσι τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, τοὐτέστι νὰ λάβωσι τὸ ½ τῶν ψηφοφόρων. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἰδέαν μου δὲν θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα μόνον οἱ λαμβάνοντες τὴν σχετικὴν πλειονοψηφίαν οἱ τρεῖς δηλ. τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέφερον, ἀλλὰ καὶ δύο ἐκ τῶν λαβόντων τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, καὶ ἰδοὺ πῶς ἐξάγω τὸ συμπέρασμα τοῦτο. Εἷς ἐκ τῶν πρώτων ἐπιλαχόντων τῆς ἀποτυχούσης μερίδος ὁ κύριος Α. Ἀντωνιάδης ἔλαβεν ἀπό τινας δήμους, τῶν ὁποίων τὴν ἐκλογὴν ἐπεκύρωσε προχθὲς ἡ Συνέλευσις, ἔλαβε, λέγω, ψήφους 1897 καὶ τὸ ὅλον τῶν ψήφων τοῦ δήμου τῆς Καρύστου, τὸν ὁποῖον ὅμως ἠκυρώσαμεν. Ἂν κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ψηφοφορίας, ὁ κύριος Ἀντωνιάδης λάβῃ ὅλας τὰς ψήφους τοῦ δήμου ἐκείνου....

§106ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ἄν.

§107ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τοῦτ’ ἔστιν 1798 θὰ λάβῃ, 3675, τοῦτ’ ἔστι περισσοτέρας καὶ ἀπ’ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ὁ κύριος Πετσάλης, καὶ ἀπ’ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ὁ Κύριος Παπαγεωργίου. Ἀλλ’ ἐνταῦθα θὰ μὲ εἰπῆτε, ὅτι ὁ εἷς μόνον θὰ λάβῃ, διότι οἱ κατόπιν ἐρχόμενοι ἔχουν τόσας ὀλίγας ψήφους ὥστε δὲν δύνανται νὰ ὑπερτερήσωσι, οὔτε τὸν κύριον Πετσάλην, οὔτε τὸν κύριον Παππαγεωργίου· ναί, αὐτὸ εἶναι ἀληθέστατον· ἀλλ’ ἠμποροῦν νὰ τοὺς ὑπερτερήσουν οἱ ἐπιλαχόντες, ἢ μὴ λαβόντες τὴν σχετικὴν πλειονοψηφίαν ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἰδίως ἀνέφερα, τοῦτ’ ἔστιν ὁ κύριος Καραβᾶς, ὁ ὁποῖος ἔλαβε 3362 ψήφους, 1,000 μόνον ἂν λάβῃ ὑπερβαίνει καὶ τὸν λαβόντα τὰς περισσοτέρας ψήφους· ἐπίσης ὁ κύριος Νικολαΐδης, ὁ ὁποῖος ἔλαβε 3158 δὲν τοῦ χρειάζονται παρὰ 500 ἢ 600 ψῆφοι νὰ ὑπερτερήσῃ καὶ τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλον. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ψηφοφορίας ἐὰν εἷς ἐξ αὐτῶν λάβῃ ὅλας τὰς ψήφους τοῦ δήμου ἐκείνου ὑπερτερεῖ καὶ τὸν Κύριον Πετσάλην καὶ τὸν Κύριον Παπαγεωργίου. Ἀλλὰ μοὶ ἐγένετο ἤδη ἡ ἐρώτησις, ἂν δυνηθοῦν νὰ λάβουν. Μάλιστα, Κύριοι, θὰ σᾶς ὁμιλήσω μὲ τὴν ἰδίαν γλῶσσαν, μὲ τὴν ὁποίαν σᾶς ὡμίλησαν οἱ Κύριοι χθὲς, μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς συνελεύσεως τὴν ὁποίαν σέβομαι. Θὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι ὄχι εἰς ἕνα δῆμον, ἀλλ’ εἰς δύο δήμους ἐψηφοφόρησαν, οὐχὶ ὅπως περιελάμβανεν ὁ κατάλογος ἀλλὰ πλειότεροι αὐτῶν. Ὅπως λοιπὸν προχθὲς παρεδέχθημεν, ὅτι εἰς ἕνα δῆμον δύνανται νὰ ψηφοφορήσουν ὅλοι οἱ ἐντὸς τοῦ καταλόγου, ἀπαράλλακτα πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, δὲν βάζω περισσοτέρους ἀλλὰ τουλάχιστον τοὺς ἐγγεγραμμένους ἐν τῷ καταλόγῳ. Εἰς ποίους δήμους παρεδέχθημεν προχθὲς, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὅλοι οἱ ἐντὸς τοῦ καταλόγου νὰ δύνανται νὰ ψηφοφορήσουν καὶ ὅλας τὰς ψήφους νὰ δώσουν εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον; Εἰς τὸν δῆμον Σκύρου; Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ ἐπιστήσατε τὴν προσοχήν σας διότι προχθὲς ἀπεφασίσαμεν τὸ τοιοῦτον· εἰς τὸν δῆμον Σκύρου ὁ κατάλογος περιέχει 945 ψηφοφόρους· πόσοι δὲ ἐψηφοφόρησαν; 1075. Βλέπετε, ὅτι ὄχι μόνοι ὅλοι τοῦ καταλόγου, ἀλλὰ καὶ διὰ μαρτύρων ἀκόμη ἐψηφοφόρησαν. Πῶς λοιπὸν προχθὲς παρεδέχθημεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφοφορήσουν, ὄχι μόνον οἱ ἐντὸς τοῦ καταλόγου, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐκτός; Σήμερον δὲν ζητῶ τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ παραδεχθῶμεν τὸ πρῶτον, τοῦτ’ ἔστι νὰ ψηφοφορήσουν μόνον οἱ ἐγγεγραμμένοι οἱ ἐντὸς τοῦ καταλόγου. Καί, κύριοι, ἓν ἄλλο περιεργότερον παρουσιάζεται.

§108ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι δεδικασμένον (θόρυβος).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ προκείμενον, κύριε. Ἐπειδὴ εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ ἀντικαταστήσῃ εἷς ἄλλος ἐκ τῶν κυρίων ἀντιπροέδρων. Ὁ ἀντιπρόεδρος κύριος Α. Λόντος λαμβάνει τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου.

§110ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἰς τὸν δῆμον λέγω αὐτὸν συμβαίνει καὶ ἓν ἄλλο πολὺ περίεργον· εἰς τὸν δῆμον τῆς Σκύρου. Ὁ πληθυσμὸς αὐτοῦ τοῦ δήμου ἀναβαίνει κατὰ τὸν ἐπίσημον πίνακα τὸν στατιστικὸν τοῦ 1861....

§111ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Αὐτὴν τὴν συζήτησιν ἔπρεπε νὰ τὴν κάμετε προχθὲς κύριε Κεχαγιᾶ. Ἀνοίγετε νέαν συζήτησιν.

§112ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Θὰ ἔλθω πάλιν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς διαγωγῆς σας.

§113ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἔχω πολὺ καλητέραν διαγωγὴν ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας, οὔτε τὴν παραβάλλω μὲ αὐτὴν (θόρυβος). Ἀκούεις, ἄνθρωπος νὰ μοῦ εἰπῇ διὰ τὴν διαγωγήν μου! (θόρυβος).

§114ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ν’ ἀνακαλέσῃ ὁ κύριος Πετσάλης.

§115ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶπα τὴν διαγωγήν του εἰς τὴν ἔκθεσιν (θόρυβος).

§116ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ πληθυσμὸς τοῦ δήμου τούτου ἀναβαίνει κατὰ τὸν τελευταῖον πίνακα τὸν στατιστικὸν τοῦ ἔτους 1861 εἰς 2572. Λοιπὸν ἐπὶ πληθυσμοῦ 2572 ψυχῶν παρεδέχθημεν χθὲς, ἐνῷ ἡ ἐπιτροπὴ διεμαρτύρετο, ἐνῷ ἔλεγεν, ὅτι δὲν εἶναι νόμιμον, παρεδέχθημεν, ὅτι δύνανται νὰ ψηφοφορήσουν 1075 τοῦτ’ ἔστιν ὅλοι οἱ ἄνδρες καὶ τὰ μωρὰ παιδιὰ ἐψηφοφόρησαν. Αὐτὸ εἶναι δεδικασμένον δὲν τὸ διαφιλονεικῶ. Τὸ ἀνέφερον ὅμως, διότι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι εἰς τὸν δῆμον τῆς Καρύστου, ὁ ὁποῖος ἔχει πληθυσμὸν 7244 ψυχῶν, πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ψηφοφορήσουν καὶ πλείονες τῶν 1800 ὅσους ἔχει ὁ κατάλογος. Δὲν παραδέχομαι τοὺς διὰ μαρτύρων, ὅπως εἰς τὸν ἄλλον δῆμον· δὲν παραδέχομαι, ὅτι ἠμποροῦσαν εἰς ἐκεῖνον τὸν δῆμον νὰ ψηφοφορήσουν 3000, δὲν τὸ παραδέχομαι, διότι θὰ ἦναι προφανὲς ψεῦδος· παραδέχομαι, ὅτι θὰ ψηφοφορήσουν εἰς ἐκεῖνον τὸν δῆμον 1800 ὅσους ἔχει ὁ κατάλογος. Τοῦτο ἐὰν παραδεχθῶμεν καὶ πρέπει νὰ τὸ παραδεχθῶμεν ἐὰν θέλωμεν νὰ ἤμεθα συνεπεῖς, ὁ κύριος Πετσάλης, καθὼς καὶ ὁ κύριος Παπαγεωργίου, πρέπει νὰ ὑποστοῦν νέαν ἐκλογὴν, διότι ἐκ τῶν ἐπιλαχόντων ἠμπορεῖ νὰ ὑπερτερήσῃ εἷς ἐκ τῆς ἄλλης μερίδας τὸν ἕνα ἐξ αὐτῶν. Ποῖον ὅμως ἐκ τῶν δύω, δὲν ἠξεύρομεν. Διὰ τοῦτο καὶ οἱ δύω πρέπει νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, διότι ἂν τὸν ὑπερτερήσῃ ὁ εἷς δύναται ἐκ τῶν ἄλλων τῶν λαβόντων τὴν σχετικὴν πλειονοψηφίαν νὰ ὑπερτερήσῃ καὶ ὁ ἄλλος τὸν ἄλλον. Ὀλίγαι ψῆφοι χρειάζονται ἐκ τῶν πρώτων διὰ νὰ ὑπερτερήσῃ καὶ τοὺς δύω. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι μόνος ὁ Κ. Μιχαηλίδης, ὁ ὁποῖος ἔλαβε 4119 ψήφους, μόνος αὐτὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, διότι ὁσασδήποτε ψήφους καὶ ἂν λάβουν οἱ ἐπιλαχόντες δὲν δύνανται νὰ τὸν ὑπερτερήσουν.

§117ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ μοῦ δώσετε τὴν ὑπομονήν σας νὰ ἀκούσετε ἐπιχειρήματα ἀποβλέποντα τὴν συζήτησιν. Ἠκούσατε τὴν κατηγορίαν, πρέπει νὰ ἔχετε ὑπομονὴν ἂν εἶσθε δίκαιοι νὰ ἀκούσητε καὶ ἀπολογίαν, ἑπομένως δὲν δέχομαι κἀνένα περιορισμόν. Θὰ ἀπαντήσω κατηγορηματικῶς καθὼς καὶ ὁ προαγορεύσας. Βεβαίως ὅταν ἐταράχθην, ἐταράχθην δικαίως, διότι εἶδον ὅτι ὁ προαγορεύσας καὶ αὐτοὺς τοὺς μαθηματικοὺς νόμους, τοὺς μαθηματικοὺς κανόνας, εἰς τοὺς ὁποίους ἠσχολήθη ἰδίως, καὶ αὐτοὺς ἤθελεν νὰ παραβιάσῃ χωρὶς νὰ τὸ αἰσθανθῇ χωρὶς νὰ τὸ ἐννοήσῃ. Δὲν τῷ ἀποδίδω πρόθεσιν κακήν, ἀλλὰ τὸ λάθος τὸ λογιστικὸν εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσε εἶναι τόσον μέγα, τόσον ἀσυγχώρητον, ὥστε τὸ ἀφίνω εἰς τὴν συνείδησιν τῆς Συνελεύσεως νὰ τὸ χαρακτηρίσῃ. Ὅλη ἡ προσπάθεια τὴν ὁποίαν ἔδειξεν εἶναι νὰ ματαιώσῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς προχθεσινῆς ψηφοφορίας, νὰ τὸ ματαιώσῃ ὄχι μὲ ψευδεῖς ἀριθμοὺς ἀλλὰ μὲ ψευδῆ συμπεράσματα, μὲ ἐσφαλμένα συμπεράσματα. Ὅλας τὰς ψήφους τῆς κάλπης Καρύστου ἂν τὰς λάβουν οἱ τῆς ἐναντίας μερίδος δὲν ἐξέρχονται ἐκτὸς μόνον τοῦ Ἀντωνιάδη, αὐτὴ εἶναι μία μαθηματικὴ ἀλήθεια, μία ἀλήθεια τὴν ὁποίαν μήτε ὁ Ἀρχιμήδης δύναται διὰ τῆς ἐπιστήμης του νὰ ἀποκρούσῃ· διότι κἀνεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποκλείσῃ τοὺς λαχόντας ἀπολύτου πλειονοψηφίας, τοὺς ὁποίους ὁ προλαλήσας ἤθελησε νὰ ἀποκλήσῃ, μόνος ὁ Ἀντωνιάδης λαμβάνων αὐτὰς τὰς ψήφους ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ ἀπόλυτον ψηφοφορίαν μετὰ ἄλλων ἕξ ἐκ τῶν ἤδη τυχόντων ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν ἀλλ’ ἐκ τούτου πηγάζει τὸ μαθηματικὸν τὸ λογικὸν συμπέρασμα ὅτι ἡ εἴσοδος τοῦ Ἀντωνιάδου λαμβάνοντος τὰς ψήφους τῆς κάλπης Καρύστου, ἀποκλείει προφανῶς ὅλους τοὺς πρὸ αὐτοῦ ἄλλους λαβόντας ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν ἤδη; Ἀποκλείει μόνον τὸν τελευταῖον εἰς τὴν σειράν. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν νὰ εἴπω ὅτι ἂν ἐταράχθην εἶχον πολὺ δίκαιον, διότι αὐτὸς ὁ συλλογισμὸς τοῦ προαγορεύσαντος ἀπᾴδει ὅλως διόλου πρὸς τὴν ἀξίωσιν τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως· καὶ δὲν πρέπει κἀνεὶς νὰ οἰκειοποιῆται ἰδιότητας καὶ νὰ ἀρνῆται εἰς ἄλλους αὐθεντικὰς γνώσεις. Αἱ πράξεις καὶ τὰ πράγματα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πιστόνουν τὸν λέγοντα καὶ ὄχι ἡ αὐθαίρετος αὐθεντία τῆς εἰδικότητος. Λοιπὸν δικαίως ἀπέκρουσα αὐτὸν τὸν ἰσχυρισμὸν μολονότι ὁμολογῶ ὅτι ὁ ἀντίπαλος ἔχει μεγάλην ἱκανότητα εἰς τὰ μαθηματικά. Ἐνταῦθα δὲν χρησιμεύσουν οἱ ἀριθμοὶ παρὰ μόνον τὰ συμπεράσματα. Κύριοι, εἶναι περίεργον ὅτι τινὲς ἄνθρωποι ἀκόμη ἐπιμένουν νὰ θέλουν νὰ σύρουν τὴν Συνέλευσιν εἰς ἐσφαλμένας ὑποθέσεις καὶ εἰς συμπεράσματα ἑπομένως ἐσφαλμένα, νὰ ἦναι δὲ τόσα σφαλερὰ αὐτὰ, ὥστε κανενὸς ἡ συνείδησις νὰ μὴν τὰ παραδέχεται. Ἐγὼ ἐξελέχθην πληρεξούσιος εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ξηροχωρίου· ὑπῆρχε μία πεισματώδης πάλη· ἐννέα ἠγωνίζοντο καταβαλόντες μεγάλας προσπαθείας, διὰ νὰ εὕρουν περισσοτέρους ἀνθρώπους νὰ ψηφοφορήσουν, μελαταῦτα ἐπὶ πληθυσμοῦ 12000 ψυχῶν, μόλις κατωρθώσαμεν νὰ φέρωμεν πάντες 1580. Ἐνταῦθα ἡ εὐσυνειδησία τοῦ προαγορεύσαντος, διὰ νὰ ἀποκλείσῃ ὁριστικῶς ἀπὸ τοῦ περιβόλου τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἕνα δύω, τρεῖς πληρεξουσίους, παραδέχεται ὑποθετικοὺς ἀριθμούς. Τί λέγει; Κλείσετε τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς τὴν ἀλήθειαν. Ποία δὲ εἶναι ἡ ἀλήθεια; Ὁ ἀπογραφικὸς πίναξ. Ὁ ἀπογραφικὸς πίναξ δὲν συντάσσεται μὲ σκοπὸν ἀπάτης, καθὼς ἐσυντάσσοντο ἄλλοτε οἱ κατάλογοι τῆς ψηφοφορίας τῶν βουλευτῶν. Ὁ Δημητριάδης, ὁ ὁποῖος ἤρχετο εἰς τὴν βουλὴν, καὶ τὸν γνωρίζει ὁ ἔντιμος προαγορεύσας, ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Παρνασίδος, ἦτο πολὺ ἱκανὸς, διὰ νὰ ἀποδεικνύῃ ἓν σύμφωνον ἀποτέλεσμα πρὸς τοὺς καταλόγους, νὰ παραμορφώνῃ τοὺς ἀριθμούς των. Εἰς τὸν δῆμον Καρύστου ὁ κατάλογος τοῦ Δημητριάδου φέρει 1887 ψηφοφόρους ἐπὶ πληθυσμῷ 6000. Ὁ δὲ ἀπογραφικὸς πίναξ φέρει 1200 ἐπὶ πληθυσμοῦ 6000. Σᾶς ἐρωτῶ τώρα. Πρόκειται νὰ ἐκδώσητε μίαν ἀπόφασιν σπουδαίαν, ἀπόφασιν κατὰ συνείδησιν, ἢ μίαν ἀπόφασιν κατὰ θέλησιν; Ἂν ἦναι κατὰ θέλησιν τότε παραδεχθῆτε τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, τὸν ὁποῖον σᾶς ἐσύστησεν ὁ προαγορεύσας (θόρυβος). Λοιπὸν, Κύριοι, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, τὶ πρέπει νὰ παραδεχθῆτε ὡς ἀληθὲς, τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τοῦ Δημητριάδου ἢ τὸν ἀπογραφικὸν πίνακα; Ὅποιος θέλει, ἂς παραδεχθῇ τὸν ἕνα, ὅποιος θέλει ἂς παραδεχθῇ τὸν ἄλλον, αὐτὸ εἶναι δικαίωμα τῆς συνειδήσεως ἑκάστου τῶν Κυρίων Πληρεξουσίων· ἂν θέλῃ δέ τις, ἂς παραδεχθῇ ὅπως ἰσχυρίσθη ὁ προαγορεύσας καὶ μεγαλείτερον ἀριθμόν· διότι οἱ παραγεμίσαντες ἓν κιβώτιον ἔβαλον 3800 ψηφοδέλτια, καὶ τὸ ἔκαμαν τοῦτο μὲ σκοπὸν νὰ οὐδετερώσουν τὸ ἀποτέλεσμα ἓξ δήμων. Λέγω λοιπὸν ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν αὐθαίρετον τρόπον τοῦ νὰ οὐδετερώσουν παρανόμως, ἀθεμίτως ἓν ἀποτέλεσμα νόμιμον καὶ νὰ ἁρπάσωσι τὰς ψήφους τῆς ἐπαρχίας, παρεγέμισαν ἓν κιβώτιον, ὡς τὸ ὀνομάζει ὁ σύλλογος τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν εἴκοσι καὶ ἑνὸς μέλους κατὰ τριῶν· βεβαίως τὰ εἴκοσι ἓν αὐτὰ μέλη δὲν εἶναι τυχαῖα, κληρόνονται ἐξ ἑκατὸν πεντήκοντα ἀνθρώπων, δὲν εἶναι τυχαῖα, καθὼς ἐκληρώθη ἡ ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς εἰς τὴν ἑβδόμην ἐπιτροπήν. Αὐτὸ εἶναι ἀποτέλεσμα φυσικὸν τῆς ὑπαρχούσης εἰς τὸν τόπον πλειονοψηφίας. Λοιπὸν θέλετε τὸ κιβώτιον αὐτό; τὸ ἠκυρώσατε πρότερον, εἶναι ἤδη εἰς τὴν δύναμίν σας νὰ τὸ παραδεχθῆτε πλῆρες. Τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ζητοῦν εἶναι τὸ αὐτὸ, νὰ οὐδετερώσουν τὴν προτέραν ψηφοφορίαν τῆς Συνελεύσεως· λέγω, ὅτι ὅταν ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ ἀποφασίσῃ κατὰ συνείδησιν, ἔχει μίαν ἀπόδειξιν ἀναντίῤῥητον, καὶ κανεὶς δὲν δύναται νὰ τὴν διαφιλονεικήσῃ· εἶναι ὁ ἀπογραφικὸς πίναξ τοῦ 1861, εἰς τὸν ὁποῖον ὅλος ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφόρων ὀνομαστὶ κατ’ ἡλικίαν ἀναβαίνει εἰς 1200. Δὲν δικάζουν αἱ Συνελεύσεις ἐπὶ ὑποθετικῶν ἀριθμῶν, ἐπὶ ἀριθμῶν τῆς εὐχαριστήσεώς των. Ἐκ τῶν 1200 εἶναι 200 ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀπεβίωσαν, εἶναι 80 στρατιῶται, τέλος πάντων ὅλος ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ἀναβαίνει εἰς χιλίους· ἀλλὰ, Κύριοι, ἐπικαλοῦμαι τὴν πεῖράν σας, τὴν πολυχρόνιον πεῖράν σας, ἐάν ποτε εἰς κανένα δῆμον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐψηφοφόρησαν πλέον τῶν ⅔. ἐψηφοφόρησαν περισσότεροι εἰς καθένα δῆμον πραγματικῶς, ὄχι μὲ καλπονοθεύσεις. Λοιπὸν ὁ ἀριθμὸς, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἀντιταχθῇ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τῆς γενομένης ψηφοφορίας εἰς τοὺς λοιποὺς Δήμους, εἶναι μόνον 800 ψῆφοι. Θέλετε περισσοτέρας; εἶναι αὐθαίρετον. Ὕστερον, Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν ὀλίγην ἐντροπὴν τοὐλάχιστον ἐπὶ ἓξ δήμων ὅλης τῆς ἐπαρχίας, ἔχομεν 4000 ψηφοφόρους, ἐπὶ πληθυσμοῦ 35 χιλιάδων, νὰ παραδεχθῶμεν τώρα ψηφοφόρους 2800 ἀπὸ μόνον τὸν δῆμον τῆς Καρύστου; Ἆ, Κύριοι, δὲν εἶναι πράγματα αὐτά! (θόρυβος). Λοιπὸν λέγω ὅτι ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἰσχυρίσθη ὁ προαγορεύσας εἶναι φροῦδα. Ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν πρέπει παντάπασι νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν οὔτε μία ψῆφος, καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος. Εἰς τὸν δῆμον Καρύστου, ὡς ἀποδεικνύεται ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων, δὲν ἐγένετο ἐκλογή. Ὑπάρχουν τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εἶναι τετυπωμένα καὶ εἶναι ἐνταῦθα. Ἡ ἐναντία μερὶς ἔνοπλος ἥρπασε τὴν κάλπην, ἐμπόδισε πᾶσαν ψηφοφορίαν καὶ ἐγέμισε τὴν κάλπην. Τὸ εἶπον πολλάκις καὶ αἱ ἐπιτροπαὶ ἀπὸ τοῦ βήματος ἔντιμοι ῥήτορες, ὅτι ποτὲ δὲν δύναται νὰ κατισχύσῃ ἡ ἰδιαιτέρα θέλησις τῆς θελήσεως ἑνὸς λαοῦ, καὶ ἐκεῖ ὅπου ὁ λαὸς ὑποχωρεῖ εἰς μίαν τοιαύτην βίαν, εἶναι ἀνάξιος τοῦ δικαιώματος ἐκλογῆς, ἢ αὐτὸς ὁ λαὸς δεικνύει μὲ τοῦτο, ὅτι δὲν ἔχει διάθεσιν νὰ ψηφοφορήσῃ. Ἡ διαγωγὴ τῶν Καρυστίων, οἱ ὁποῖοι ἄφησαν νὰ ἁρπάσουν τὴν κάλπην ἄλλοι παρὰ τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν, καὶ νὰ τὴν ἁρπάσουν τὴν κάλπην ἄνθρωποι ἔνοπλοι ἐκ τοῦ λαοῦ, ἀπέδειξαν μὲ τοῦτο, ὅτι δὲν εἶχον θέλησιν νὰ ἐνεργήσουν ἐκλογάς· ἑπομένως δὲν δικαιοῦνται παντάπασι νὰ ζητήσουν νὰ ἐνεργήσωσι τώρα ψηφοφορίαν. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγω, τὸ αἰσθάνομαι καὶ τὸ ὑπεστήριξα καὶ δι’ ἄλλας ἐπαρχίας, τὸ ὑπεστήριξα εἰς μίαν ἐπαρχίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ προαγορεύσας ἦτο ἐναντίος τῆς γενομένης ἐκλογῆς. Ἀλλὰ δὲν θέλετε τοῦτο. Μὴ ἀπομακρύνεσθε τοὐλάχιστον ἀπὸ τὴν πραγματικότητα· διότι ὅλοι θέλετε βεβαίως μίαν, ἀλλὰ πραγματικὴν ψηφοφορίαν. Τῷ ὄντι μεταξὺ τῶν ἀτυχιῶν τὰς ὁποίας ἔχει ἡ ἐκλογὴ τῆς Καρύστου εἶναι καὶ αὕτη, διότι ἦλθε βραδέως εἰς τὴν ἀπόφασίν σας, ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις ἔλαβε μίαν φυσιογνωμίαν πολιτικήν· ὅλοι ἐνταῦθα ἐλάβαμεν ἤδη ὡς δικασταὶ, ὁριστικὴν θέσιν. Λοιπὸν θέλετε νὰ κάμητε πολιτικὴν ψηφοφορίαν; κάμετέ την, θέλετε κατὰ συνείδησιν; πάλιν κάμετέ το. Εἶναι εἰς τὸ χέρι σας. Ἂς βάλῃ ἕκαστος τὴν χεῖρά του εἰς τὴν συνείδησίν του, καὶ ἂς εἴπῃ, ἂν εἰς τὴν Κάρυστον ἠμποροῦσαν νὰ ψηφοφορήσουν πλείονες τῶν 800 ἀνθρώπων. Ἐπικαλοῦμαι μάλιστα τὰ προπερασμένα· καὶ μὲ αὐτὰς τὰς καλπονοθεύσεις τοῦ Δημητριάδου ποτὲ δὲν ὑπερέβησαν τοὺς 800. Ἔρχομαι εἰς τὴν κάλπην τῆς Σκύρου, ἐπειδὴ ὁ προαγορεύσας.... (θόρυβος) Ἐγὼ λοιπὸν λέγω, ὅτι ἡ σημερινὴ συζήτησις ματαία γίνεται καὶ εἶναι εἰδικὴ εἰς μόνον αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν τῆς Καρυστίας. Εἰς ἄλλας ὑποθέσεις ὁμοίας φύσεως αὐτὴ ἡ συζήτησις δὲν ἔγεινε, καὶ ἐκ τούτου συμβαίνει αὕτη ἡ χασμωδία. Λοιπὸν ἐπιμένω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραδεχθῶμεν ἀπὸ τὴν κάλπην τῆς Καρύστου πλείονας τῶν 800 ψήφων· διότι, ὅταν παραδεχθῶμεν περισσοτέρας, ἐνεργοῦμεν ὄχι συμφώνως μὲ τὴν συνείδησιν, τὸ δίκαιον καὶ τὸ ἀληθές. Καὶ ὅλας τὰς ψήφους αὐτὰς ἂν παραδεχθῶμεν, ἢ καὶ τὸ ὅλον τῶν 1875 ψήφων τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, δὲν ἔχουν κᾀμμίαν ἐπιῤῥοὴν, κᾀμμίαν σημασίαν διὰ τὸν ἀδελφόν μου. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἀδελφοῦ μου ὑπάρχουν συγκεντρωμένα ὅλα τὰ πάθη, ἀλλὰ τὸ νὰ παραδεχθῆτε περισσοτέρας ψήφους ἀποβλέπει καὶ τοὺς ἄλλους. Καὶ μὴ νομίζῃ κἀνεὶς, ὅτι ἀγωνίζομαι ὑπὲρ τοῦ ἀδελφοῦ μου· ἀγωνίζομαι ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, ἡ ὁποία ἀντέστη γενναίως ἐναντίον μιᾶς ἐπεμβάσεως. Ἐπικαλοῦμαι τὴν ἐγκύκλιον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν. Εἶναι ἐγκύκλιος ἐπίσημος, στιγματίζουσα τὸν ἔπαρχον ὡς ἐπεμβαίνοντα καὶ ἐνεργοῦντα κυβερνητικοὺς συνδυασμούς. Εἶναι ἀληθὲς τοῦτο ἢ ὄχι; εἶναι ἀληθὲς, λέγω ὅτι ἡ ἐπαρχία αὐτὴ ἀξίζει ἰδιαιτέραν ὑπεράσπισιν ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς αὐτήν; Ἐνόμισα νὰ πράξω τοῦτο ὄχι πρὸς τὸ συμφέρον τῶν ἀτόμων αὐτῶν, ἀλλὰ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἐπαρχίας· ἐνόμισα καλὸν νὰ ὁμιλήσω πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἐπαρχίας, ἡ ὁποία παρατηρεῖ τὴν ἐνέργειαν τῆς Συνελεύσεως ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἐκλογῆς, διὰ νὰ ἴδῃ, ποία ἡ ψῆφός της ἐπὶ τῶν γεγονότων αὐτῶν, τῶν ἐπισήμων, τῶν γνωστῶν εἰς ὅλον τὸν νομὸν, καὶ εἰς Ἀθήνας, καὶ εἰς αὐτὰ τὰ μέλη τῆς κυβερνήσεως. Λοιπὸν λέγω, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ πρῶτον μία ψηφοφορία, πόσαι ψῆφοι πρέπει νὰ λογισθοῦν ἀπὸ τὴν μήπω γενομένην ἐκλογὴν Καρύστου. Ἐγὼ προτείνω 600, καὶ ἀφοῦ γείνῃ ψηφοφορία ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος, τότε ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι λογισταὶ ἐνταῦθα, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ εὕρουν τὸ ἀποτέλεσμα. Ὁ στατιστικὸς πίναξ φέρει τὴν ἡλικίαν ἀπὸ 18 ἕως 24 ἀπὸ 24 ἕως 40 καὶ καθεξῆς ὅλας τὰς ἡλικίας. Ὑπάρχουν 1200 ψηφοφόροι ἐκ τῶν ὁποίων 200 ἀποβιώσαντες καὶ ἀπόντες 80 στρατιῶται προτείνω 800 διότι κατὰ τὴν γενικὴν πεῖραν πώποτε οὔτε εἰς τὸ παρελθὸν οὔτε εἰς τὸ μέλλον ἐπὶ ἑνὸς τὸ πολὺ δήμου ἠμποροῦν νὰ ψηφοφορήσουν πλείονες τῶν ⅔. Ἐγὼ λοιπὸν προτείνω, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῶσιν εἰς τοὺς ἐναντίους 800 ψῆφοι ἢ ὀλιγώτεραι, ὅσας θέλετε.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε πρὸ ὀλίγου πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ ἔγγραφα.

§119ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§120ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Εἶναι δύω ἀπαντήσεις, ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ Κύριος Ἔλλιοτ, καὶ ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν τηλεγραφικῶς ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις παρὰ τοῦ Κυρίου Τρικούπη· ἀναγινώσκω πρῶτον τὴν ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου Ἔλλιοτ· «Ἡ κοινοποίησις ἣν ἄρτι μοὶ ἐκάμετε τὴν τιμὴν νὰ μοὶ ἀπευθύνητε τοσοῦτον τιμητικὴ τυγχάνει οὖσα, ὥστε λυποῦμαι, ὀφείλω ὅμως ν’ ἀπαντήσω εἰς αὐτὴν καθ’ ὃν τρόπον τὸ καθῆκον μοὶ ἐπιβάλλει. Ἡ ἄκρα ἐμπιστοσύνη ἣν τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος αἰσθάνεται εἰς τὰς συνταγματικὰς ἀρχὰς, αἵτινες ἀείποτε ὡδήγησαν τὴν Αὐτῆς Μεγαλειότητα τὴν Βασίλισσαν, καὶ ἡ φυσικὴ προσδοκία ὅτι ὁ υἱὸς Αὐτῆς θὰ ἦτο κληρονόμος τῶν ἰδιοτήτων τῶν ἐπιφανῶν Αὑτοῦ Γονέων προὐξένησαν ἀναμφιβόλως τὸν ἐνθουσιασμὸν τὸν τόσῳ αὐθορμήτως ἐκδηλωθέντα διὰ τὸ ὄνομα τῆς Α. Β. Υ. τοῦ Βασιλόπαιδος Ἀλφρέδου. Ἐν τούτοις αἱ τρεῖς προστάτιδες δυνάμεις διεκήρυξαν, ὅτι τὸ πρωτόκολλον τοῦ Φεβρουαρίου 1830, ὅπερ ἀποκλείει τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου τὰ μέλη τῶν ἐν ταῖς ἐπικρατείαις αὐτῶν βασιλευουσῶν οἰκογενειῶν διατελεῖ εἰσέτι ἐν ἰσχύϊ· καὶ ἑπομένως εἰμὶ διατεταγμένος ν’ ἀναγγείλω, ὅτι ἡ Α. Β. Υ. ὁ Βασιλόπαις Ἀλφρέδος δὲν δύναται οὔτε νὰ δεχθῇ, οὔτε νὰ φέρῃ τὸ Στέμμα, ὅπερ τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος προσφέρει αὐτῷ σήμερον. Ἀλλ’ αἱ ὁδηγίαι μου μοὶ ἐπιτάττουν πρὸς τῇ δηλώσει ταύτῃ νὰ ἐκφράσω τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ἡ Αὐτῆς Μεγαλειότης μεγάλως ἐκτιμᾷ τὸ αὐθόρμητον τοῦτο δεῖγμα φιλίας καὶ ἐμπιστοσύνης, ὅπερ μετὰ τοσαύτης ὁμοψηφίας ὁ λαὸς παρέσχε, καὶ ὅπερ ἠσφάλισεν εἰς τὸν λαὸν τοῦτον τὴν ζωηρὰν συμπάθειαν τοῦ Βρεττανικοῦ ἔθνους. Ὀφείλω πρὸς τούτοις νὰ ὠφεληθῶ ἀπὸ τῆς παρούσης εὐκαιρίας, ὅπως εἴπω, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως τῆς Αὐτῆς Μεγαλειότητος, ἡ πρώτη φροντὶς τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους πρέπει νὰ ᾖναι ἡ ἐκλογὴ Βασιλέως, ὅστις δὲν θὰ ἐζήτει οὔτε τὴν κατάλυσιν τοῦ Συντάγματος διὰ τῆς βίας, οὔτε τὴν διαστροφὴν αὐτοῦ διὰ τῆς διαφθορᾶς. Οἱ Πρίγκιπες οἱ παρέχοντες μείζονας ἐγγυήσεις ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην εἰσὶν ἐκεῖνοι, ὅσοι διὰ τῆς σταθερᾶς αὑτῶν ἐμμονῆς εἰς ἰδέας φιλελευθέρους ἐκτήσαντο φήμης ἐν Εὐρώπῃ, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο οὐδεὶς μᾶλλον τοῦ Δουκὸς τοῦ Κοβούργου κέκτηται δικαιώματα εἰς τὸν κοινὸν σεβασμόν. Ἡ Αὐτῆς Μεγαλειότης ἐλπίζει, ὅτι ἡ συμβουλὴ αὕτη, ἣν ὑποβάλλει, δὲν θὰ θεωρηθῇ παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, ἄλλως ἢ ἀπόδειξις τοῦ περὶ πόσου ποιεῖται τὴν ἐμπιστοσύνην, ἣν τὸ ἔθνος τοῦτο ἀπέδειξεν εἰς τὴν Βασιλικὴν οἰκογένειαν τῆς Ἀγγλίας καὶ εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς πολιτικῆς ἐλευθερίας, ἐφ’ ὧν αἱ θεσμοθεσίαι τῆς Μεγάλης Βρεττανίας ἐρείδονται· ἐπειδὴ δὲ, ἀδύνατον εἶναι ὁ υἱὸς Αὐτῆς, ὁ Βασιλόπαις Ἀλφρέδος νὰ δεχθῇ τὸ στέμμα τῆς Ἑλλάδος, ἡ Αὐτῆς Μεγαλειότης φρονεῖ, ὅτι παρέχει, εἰς ἀμοιβὴν, δεῖγμα ἐμπιστοσύνης ὑποβάλλουσα εἰς τὴν σκέψιν τῶν Ἑλλήνων τὸ ὄνομα Ἡγεμόνος, ὅπερ ἕνεκα τῶν στενῶν δεσμῶν, δι’ ὧν πρὸ πολλοῦ συνδέεται μετὰ τῆς Ἀγγλίας δύναται νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ἔχει τινὰς τῶν οὐσιωδῶν ἰδιοτήτων, ἃς τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος φαίνεται ἐπιθυμοῦν νὰ εὕρῃ ἐν τῷ προσώπῳ ἐκείνου, ὃν θὰ ἐκλέξῃ ὡς Ἡγεμόνα αὑτοῦ. Εἰ καὶ κατὰ καθῆκον μοὶ ἐπέβαλε ν’ ἀποποιηθῶ, ἐν ὀνόματι τῆς Αὐτῆς Μεγαλειότητος τὸ προσφερόμενον Στέμμα εἰς τὴν Α. Β. Υ. τὸν Βασιλόπαιδα Ἀλφρέδον, δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν μετὰ πεποιθήσεως, ὅτι τὰ αἰσθήματα ἀμοιβαίας φιλίας καὶ ὑπολήψεως ἅπερ ἐσχάτως ἐγένοντο ἔκδηλα, θὰ ἐξακολουθήσωσιν ὑπάρχοντα ἐν ὅλῃ τῇ ἀκμῇ αὑτῶν μεταξὺ τῶν δύω Ἐθνῶν.

§121ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ποίαν χρονολογίαν φέρει τὸ ἔγγραφον τοῦτο;

§122ΥΠΟΥΡΓΟΣ. Δὲν ἔχει. Ὅταν εἰς τὸν Κ. Ἔλλιοτ ἐπαρουσιάσθη ὁ Κ. Βούλγαρης καὶ τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκοινοποίησαν τὸ ψήφισμα, προφορικῶς μᾶς ἔδωκεν αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν ὁ Κ. Ἔλλιοτ. Ἀναγινώσκω τώρα τὴν ἀπάντησιν τοῦ Κ. Τρικούπη.

ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ.

(Μετάφρασις). Πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν Εἰς Ἀθήνας. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀνακοινώσω κάτωθι τὴν ἀπάντησιν τοῦ Λόρδου Ῥῶσσελ. Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν 9 Φεβρουαρίου 1863. Ὁ Ὑπογεγραμμένος Γραμματεὺς κύριος τῆς Ἐπικρατείας ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων τῆς Αὐτῆς Μεγαλειότητος ἔσχε τὴν τιμὴν νὰ λάβῃ τὴν ἀπὸ 6 τοῦ ἐνεστῶτος διακοίνωσιν τοῦ Ἐπιτετραμμένου τῆς Ἑλλάδος, τὴν περιέχουσαν ψήφισμα τῆς ἐν Ἀθήναις δευτέρας Ἐθνικῆς τῶν Ἑλλήνων Συνελεύσεως. Ἔλαβε τὰς διαταγὰς τῆς Αὐτῆς Μεγαλειότητος ἐπ’ αὐτοῦ. Ἡ Βασίλισσα ἄκρως ηὐχαριστήθη διὰ τὴν πρὸς τὴν Αὐτῆς Μεγαλειότητα, τὴν Οἰκογένειαν Αὐτῆς καὶ τὸ Βρεττανικὸν Ἔθνος ἐμπιστοσύνην καὶ φιλίαν, τὰς ἐκδηλωθείσας διὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ υἱοῦ Αὐτῆς, τοῦ Βασιλόπαιδος Ἀλφρέδου, εἰς τὸν Θρόνον τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Αὐτῆς Μεγαλειότης θεωρεῖ τὴν ἐκλογὴν ταύτην ὡς δεῖγμα τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς ἀνατεθείσης ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος εἰς τοὺς καρποὺς τῆς εἰς τὸν Βασιλόπαιδα Ἀλφρέδον δοθείσης ἀνατροφῆς ὑπὸ τοῦ ἐπιφανοῦς καὶ ἀοιδίμου Πατρὸς αὐτοῦ, τοῦ Πρίγκηπος Συζύγου. Ἀλλ’ ἡ Αὐτῆς Μεγαλειότης εἶναι ἠναγκασμένη ὑπὸ τῶν διπλωματικῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Στέμματος Αὐτῆς καὶ ὑπ’ ἄλλων σπουδαίων σκέψεων ν’ ἀποποιηθῇ, ἐκ μέρους καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ υἱοῦ Αὐτῆς, τὴν διακεκριμένην ταύτην τιμήν. Ἐν τούτοις ἡ Αὐτῆς Μεγαλειότης καὶ ἡ Βασιλικὴ Αὐτῆς Οἰκογένεια θ’ ἀναπολῶσι πάντοτε μετ’ εὐχαριστήσεως καὶ ὑπερηφανείας τὴν αὐθόρμητον ψηφοφορίαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὴν οὖσαν ἐνταυτῷ τόσον ἔντιμον διὰ τοὺς προσφέροντας τὸ στέμμα καὶ τόσον εὐχάριστον διὰ τὴν Βασίλισσαν καὶ τὸν Βασιλόπαιδα Ἀλφρέδον, πρὸς ὃν ἡ προσφορὰ ἐγένετο. Ὁ ὑπογεγραμμένος παρακαλεῖ τὸν Κύριον Τρικούπην νὰ δεχθῇ τὴν βεβαίωσιν τῆς ἄκρας αὐτοῦ ὑπολήψεως.

»ΡΩΣΣΕΛ.»

Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ.

§123ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τί ἡμερομηνίαν ἔχει;

§124ΥΠΟΥΡΓΟΣ. 9 Φεβρουαρίου.

§125Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Εἰς τὸ ἔγγραφον τῆς ἀπαντήσεως τοῦ Κ. Ἔλλιοτ γίνεται λόγος περὶ συστάσεων καὶ συμβουλῶν εἰς τὴν προσωρινὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸν Δοῦκα Κοβούργου. Μετὰ ταῦτα ὁ Κ. Ἔλλιοτ μοὶ ἀνήγγειλεν, ὅτι τηλεγραφικῶς εἰδοποιήθη παρὰ τῆς κυβερνήσεώς του, ὅτι ὁ εἰρημένος Δοὺξ ἀποποιεῖται τὴν παραδοχὴν τοῦ προσφερθησομένου τυχὸν στέμματος διὰ δυσκολίας, τὰς ὁποίας ἀπαντᾷ εἰς ἄρθρον τοῦ Συντάγματος τοῦ Δουκάτου του, τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύει τὴν παραδοχὴν ἄλλης ἡγεμονίας, καὶ τοῦ ὁποίου τὴν ἀπάλειψιν παρὰ τὰς ἐλπίδας του δὲν δύναται νὰ ἐπιτύχῃ.

§126ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι τὸ σπουδαιότερον διὰ τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος ζήτημα· πρέπει νὰ ὁρισθῇ μία ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§127ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ φρονῶ ὅτι ἐπειδὴ εἶναι σπουδαιότατον τὸ ἀντικείμενον, πρέπει νὰ προσδιορισθῇ μία ἡμέρα, διότι ἔχει μέγα βάρος πᾶσα λέξις καὶ πᾶσα φράσις, τὴν ὁποίαν θὰ εἴπωμεν.

§128ΣΧΙΝΑΣ. Εἶναι προσδιωρισμένη ἡ ἐποχὴ μετὰ τὴν σύστασιν τῆς Κυβερνήσεως.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Συνέλευσις ποίαν ἡμέραν ἐπιθυμεῖ νὰ προσδιορίσῃ;

§130ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§131ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν Δευτέραν.

§132Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προσδιορίσωμεν τὴν Δευτέραν.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν Δευτέραν ἡ Συνέλευσις ἀποφασίζει;

§134ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Καρυστίας.

§136ΒΑΣΣΟΣ. Κύριοι! εἰς τὴν προλαβοῦσαν συζήτησιν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον τῆς Σκύρου, ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὑπεστηρίχθη, ὅτι ναὶ μὲν ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος φέρει ἀριθμὸν ψηφοφόρων ὀλιγώτερον, ἀλλὰ δύνανται ἀξιόλογα νὰ ψηφοφορήσουν καὶ περισσότεροι, καθόσον τὸ ψήφισμα τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς ὁδοῦ καὶ τοῦ μέσου αὐτῶν τῶν μαρτύρων ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ ψηφοφορήσουν ἄνθρωποι μὴ ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν κατάλογον, καὶ κατὰ συνέπειαν ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφόρων δύναται νὰ ᾖναι περισσότερος ἀπὸ ἐκεῖνον, ὅστις φαίνεται εἰς τὸν κατάλογον καὶ εἶναι μία ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν πραγματικῶς πολὺ δυσκόλως δύναταί τις νὰ θέση, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται πῶς ἐὰν προχθὲς ὑπεστηρίχθη, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς ἠκυρώθη ὁ Δῆμος, πῶς ὁ ἔντιμος οὗτος ἀντιπρόσωπος ἔρχεται νὰ προσβάλῃ τὴν ἰδίαν ἀρχὴν, ἐπὶ τῆς ὁποίας προχθὲς ἐστηρίχθη. Δύω λόγια μόνον θὰ σᾶς εἴπω, Κύριοι. Φρονῶ ὅτι ἡ Συνέλευσις διὰ νὰ ᾖναι συνεπὴς εἰς πᾶν ὅ,τι ἀπεφάσισεν, ὀφείλει νὰ παραδεχθῇ ἐπακριβῶς τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφόρων τοῦ δήμου Καρύστου ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον φέρει ὁ ὁριστικὸς βουλευτικὸς κατάλογος· τοῦτο εἶναι τὸ νόμιμον καὶ τὸ δίκαιον. Τώρα τίς θὰ πάρῃ τὰς ψήφους; Ἂν θὰ τὰς πάρουν ὅλας οἱ μὲν ἢ οἱ δὲ εἶναι ἀδιάφορον· ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν ἂν διὰ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ ἀλλοιοῦται τὸ ἀποτέλεσμα, ἢ ὄχι. Ἀλλοιοῦται· ἑπομένως προτείνω νὰ παραδεχθῇ ἡ Συνέλευσις τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφόρων, ὅστις ὑπάρχει εἰς τὸν ὁριστικὸν κατάλογον. Παραιτῶ τὸ βῆμα ἐπιφυλαττόμενος νὰ ὁμιλήσω ἀκολούθως ἐπὶ τῆς ἱκανότητος τῶν προσώπων.

§137ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριοι! Ἐν τῇ προχθεσινῇ συνεδριάσει ἀπολογούμενος ὑπὲρ ἐμαυτοῦ καὶ τῶν συντρόφων μου, εἶπον, ὅτι, τὸ μόνον ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ἔχω εἶναι νὰ ἐπέλθῃ μία ἀπόφασις δικαία, καὶ ἂν ἀποβληθῶ διὰ δικαίας ἀποφάσεως θὰ εὐχαριστηθῶ. Αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, καὶ ἅμα τὸ ἴδω θὰ ἐξέλθω, καὶ θὰ ἐξέλθω ἐνθουσιασμένος. Λυποῦμαι ὅμως, Κύριοι, ὅταν βλέπω μίαν παραμόρφωσιν τῶν πραγμάτων, ἥτις οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἔχει, παρὰ μόνον τὴν πρόθεσιν νὰ μᾶς ἀποβάλουν, χωρὶς νὰ ἤμεθα ἀποβλητέοι. Κύριοι, ἡ τάσις αὐτὴ, ἥτις παρατηρεῖται σήμερον, παρετηρήθη ἐξ ὑπαρχῆς, ὅτι ἄλλον σκοπὸν δὲν ἔχει παρὰ μόνον νὰ μᾶς ἀποβάλῃ ἔστω καὶ ἀδίκως, καὶ διὰ τοῦτο φέρει ἀμφιβολίας ἐπὶ τῶν ἀναμφιβόλων, ἀντιῤῥήσεις ἐπὶ τῶν μὴ ἐπιδεχομένων ἀντίῤῥησιν. Ἔρχομαι, Κύριοι, τώρα εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Παρνασίδος ὑπέβαλεν εἰς ὑμᾶς. Κύριοι, εἶναι ἀκριβῆ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ Κύριος Κεχαγιᾶς; Πιστεύω ὅτι καὶ ὁ ἴδιος θὰ πεισθῇ, ὅτι εἶναι ἐσφαλμέναι αἱ σημειώσεις, αἵτινες τῷ ἐδόθησαν· καὶ ἀποδεικνύει τὴν ἀλήθειαν τῶν λεγομένων μου ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις λέγει ὅτι ὁ κατάλογος τοῦ δήμου Καρύστου ἔχει ψηφοφόρους 1814.

§138ΚΕΧΑΓΙΑΣ. 1869.

§139ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὄχι Κύριοι, ἰδοὺ μὴ μὲ διακόπτετε Ἀλλ’ ἐγὼ, Κύριοι, ὑποθέτω ὅτι ἡ ἔκθεσις ἠμπορεῖ νὰ περιέχῃ καὶ πέντε χιλιάδας, πραγματικὸν εἶναι ὅ,τι περιέχει ὁ κατάλογος, ὅστις περιέχει 1814, ἐξ αὐτῶν πρέπει ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἑκατὸν τόσοι, καὶ θὰ ἰδῆτε, ὅτι ὁ ἀριθμὸς δὲν εἶναι ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον φέρει ὁ Κεχαγιᾶς, ἀλλ’ εἶναι μικρότερος, ὥστε δὲν δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ εἰμὴ ἕνα ἐκ τῶν συντρόφων μας, ὅστις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃ, καὶ ἀληθῶς διὰ μιᾶς δικαίας ἀποφάσεως θὰ εἰσέλθῃ. Κύριοι, εἶναι ἀποδεδειγμένον ἐκ τοῦ καταλόγου ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβῆ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κύριος Κεχαγιᾶς, καὶ ἑπομένως τὸ ἀποτέλεσμα δὲν ἐπηρεάζεται ὡς πρὸς ἐμέ, τὸν Πετσάλην, τὸν Καραβᾶν καὶ τὸν Μιχαηλίδην. Ἀλλὰ Κύριοι, διὰ νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν ἐπηρεάζῃ καὶ τὰ δύω ἕτερα πρόσωπα, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν κατάλογον; Μᾶς δίδει ὁ κατάλογος μίαν βάσιν τὴν ὁποίαν ἐὰν λάβωμεν θὰ ἔχωμεν ἓν ἐξαγόμενον βέβαιον καὶ ὡρισμένον; εἴτε πιθανὸν τοὐλάχιστον; καὶ μάλιστα ἕνας κατάλογος, ὅστις, ὡς εἶπεν ὁ κύριος Πετσάλης εἶναι ἀναιδῶς παραγεμισμένος; (θόρυβος). Παρατηρήσατε ὁ ἀπογραφικὸς πίναξ εἶναι ἐνταῦθα· περιέχει πρῶτον τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνδρῶν, τὸν ἀριθμὸν τῶν γυναικῶν χωριστά, ἰδιαιτέρως τῶν παίδων, τῶν νέων, τῶν ἡλικιωμένων καὶ καθαρὰ λέγει ὅτι δὲν εἶναι ἄνδρες παρὰ δύω χιλιάδες τριακόσιοι τόσοι, ὅτι ἐξ αὐτῶν ἔχουν τὴν ἡλικίαν μέχρις 25 ἐτῶν τόσοι, ἀπὸ 25 (θόρυβος). Πρέπει νὰ λάβωμεν ἀριθμὸν μικρότερον, ἐκεῖνον, ὅστις κατὰ πιθανότητα θὰ ἔλθῃ εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς νὰ ψηφοφορήσῃ, (Κύριε Κεχαγιᾶ, παρατηρήσατε ὅτι καὶ ἡ ἔκθεσίς σας εἰς ἓν μέρος σημειοῖ 1814) πρέπει λοιπὸν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἓν ποσόν, τὸ ὁποῖον πραγματικῶς θὰ ψηφοφορήσῃ· ἂν λάβωμεν τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ψηφοφορήσῃ (θόρυβος). Τὸ ποσὸν αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ λάβωμεν ἀπὸ τὸ παρελθὸν κατὰ πιθανότητα, καὶ τότε θὰ ᾖναι 600 καὶ τότε δὲν ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα ὡς πρὸς τὸν μὴ εἰσελθόντα. Ἀλλὰ Κύριοι, ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ κατάλογος, πάλιν δὲν δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ ὅλους, μόνον τὸν ἕνα, διότι ἐκ τῶν ἀντιπάλων ἕνας ἔχει πολλὰς ψήφους, εἰς τὸν ὁποῖον ἂν προστεθοῦν καὶ οἱ τοῦ καταλόγου δύναται νὰ προσεγγίσῃ τὸν ἕνα ἐξ ἡμῶν. Πιστεύω λοιπὸν ὅτι τὸ ζήτημα θὰ λυθῇ οὕτω πως, ὥστε νὰ εἰσέλθῃ ὡς νόμιμος πληρεξούσιος ὁ ἕκτος τῆς Καρύστου, ὁ σύντροφός μας Ἰωάννης Βάχλας, ὅπως οὐσιαστικῶς εἶναι τὸ δίκαιον.

§140ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Θὰ ᾖμαι τόσον σύντομος, ὅσον καὶ σαφής. Κατὰ παράδοξόν τινα τρόπον ἡ ἐκλογὴ αὐτὴ κατέστη πολύωρος καὶ ἄνευ μεγάλης ἀνάγκης. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὅπως καὶ ἄλλοτε μὲ δύω τρεῖς λέξεις, οὕτω καὶ τώρα θὰ ὁμιλήσω. Λυποῦμαι πολὺ διότι εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην, ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ οὐχὶ ὡς πληρεξούσιος νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ εἴπω δύω τρεῖς λέξεις ἐναντίον τῆς προθέσεώς μου. Ἴδετε πρὸ ἡμερῶν ἓν φυλλάδιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐγράφησαν πολλὰ πράγματα, τὰ πλεῖστα ἐναντίον τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς· περὶ τούτου δὲν κάμνω λόγον· πολλάκις ἤκουσα ἔνθεν καὶ ἐκεῖθεν φράσεις διακεκομμένας, λόγους, ἰδέας, αἱ ὁποῖαι ἀπέβλεπον καὶ εἶχον σκοπὸν νὰ ἐγγίξουν τὴν ἐπιτροπὴν ὡς....... δὲν λέγω περισσότερα· ἐπὶ τοῦ παρόντος περιορίζομαι μόνον νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν ν’ ἀπαιτήσῃ ἀπὸ τὸν κύριον Πετσάλην νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν προηγουμένως ἀπέτεινεν εἰς τὸν συνάδελφόν μας κύριον Κεχαγιᾶν, ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, καθόσον καὶ ἐγὼ ἀποτελῶν μέρος τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς θεωρῶ τὸν ἑαυτόν μου ἐξ ἴσου προσβεβλημένον, ἄλλως τε ἄν τις ἐξ ἡμῶν νομίζῃ ὅτι, λαμβάνων τὸν λόγον ἀπὸ τοῦ βήματος ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀπευθύνῃ τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα ὑβριστικὴν φράσιν κατὰ τοῦ ἄλλου, σᾶς ὁμολογῶ ὅτι θὰ ζητήσω καὶ ἐγὼ τὴν εὐκαιρίαν νὰ κάμω τὸ ἴδιον καὶ καμμία δύναμις δὲν θὰ μὲ ἀναγκάσῃ νὰ τὸ ἀνακαλέσω.

§141Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος κανένα δὲν προσέβαλα· ἀπὸ τῆς θέσεώς μου ἔκαμα μίαν παρατήρησιν, καὶ μοῦ ἔγεινε μία ἀντιπαρατήρησις χειροτέρα· δὲν ἔχω νὰ ἀνακαλέσω τίποτε.

§142ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Θόρυβος).

§143ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§144ΚΑΦΕΝΤΖΟΓΛΟΥΣ. Φθάνει πλέον!

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κεχαγιᾶ, ἐκάματε παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι συνήθεις εἰς τὰς ἐκλογάς· παρακαλῶ νὰ διευκρινήσητε τὶ ζητεῖτε, καὶ νὰ προκαλέσω τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως.

§146ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λέγω ὅτι αὐτοὶ δὲν ἔλαβον τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν. Ἀλλὰ Κύριοι, ἠκούσατε τὸν κύριον Πετσάλην, ὅστις εἶπεν, ὅτι κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Καρύστου, δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅλος ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφόρων τοῦ βουλευτικοῦ καταλόγου· τώρα ἡμεῖς λέγομεν ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἃς ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις καὶ μετὰ ταῦτα ἐρχόμεθα, διότι ὁ κύριος Πετσάλης εἶπεν, ὅτι ἡ συνέλευσις νὰ μὴ καθοδηγηθῇ ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν, παρὰ ἀπὸ εἰκασίας, τὰ ⅔ τὰ ¾· εἰς αὐτὸ σᾶς ἄφησε νὰ κρίνητε· ἡμεῖς διϊσχυριζόμεθα ὅτι κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ψηφοφορίας πρέπει νὰ ληφθῇ ὅλος ὁ ἀριθμός (θόρυβος). Λοιπὸν Κύριοι, δὲν θέλετε νὰ παραδεχθῇ; τότε εἰπέτε ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῇ· ἡ εἰκονικότης ἦτον εἰς τὸν δῆμον Σκύρου.

§147ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, οἱ ἀριθμοὶ λόγων οὐχρῄζουσιν, μέχρι πρωΐας ἂν ἐπιμένωμεν ἰσχυριζόμενοι τὸ ἐναντίον, πάλιν τὸ ἀληθὲς ἐξαγόμενον τῶν ἀριθμῶν θέλει μᾶς φέρει εἰς τὸ ἀληθὲς ἀποτέλεσμα. Ἰδοὺ λοιπὸν ὁ ἀριθμητικὸς πίναξ τῶν κυρωθέντων ψηφοφόρων εἰς ὅλας τὰς κάλπας τῶν κυρωθέντων δήμων. Σκύρου 1075 Κοτυλαίων 677, Κυμαίων 632, Στύρων 242, Διστείων 936, Κονιστρίων 557, ἤτοι τὸ ὅλον 1904· εὑρέθησαν ψηφοφόροι εἰς τὰς κάλπας 1904· ἐναπολείπεται ἤδη ἡ κάλπη τῆς Καρύστου· ἀλλ’ ἐπὶ ποίας βάσεως στηριχθεῖσα ἡ Συνέλευσις ἐθεώρησε τὴν κάλπην ταύτην ἄκυρον; Ἐὰν τὴν ἀπεκήρυξε διὰ τὸν λόγον τῆς ὑπερτερήσεως τῶν ψήφων, τότε, Κύριοι, πρέπει νὰ λάβωμεν ἕνα ἀριθμὸν, ὡς μέσον ὅρον, τῆς κατὰ τὴν ἐπανάληψιν γενομένης ἐκλογῆς. Ἀλλ’ ἐὰν ὅμως ἡ Συνέλευσις ἐθεώρησεν ὡς μὴ γενομένην παντάπασι τὴν ἐκλογὴν εἰς αὐτὸν τὸν δῆμον, ποῖον ἀριθμὸν ἀγαπᾶτε νὰ λάβωμεν ὡς μέσον ὅρον; παρατηρήσατε, Κύριοι, ὅτι ὁλόκληρος ἡ συζήτησις περιεστράφη ἐπὶ τῆς εἰκονικότητος τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Καρύστου· εἰς οὐδεμίαν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν δὲν παρεδόθη οὔτε κάλπη, οὔτε πρωτόκολλον ὑπάρχει, οὐδὲ ψηφοφορία ἐγένετο· ὁ σύλλογος τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἀπεκήρυξεν ὡς ὑποβολιμαίαν τὴν κάλπην ἐκείνην. Λοιπὸν ποῖον ἀριθμὸν ζητεῖτε ὡς μέσον ὅρον, ἀφ’ οὗ δὲν ἐγένετο ἐκλογή; καὶ διατὶ, ἀφ’ οὗ δὲν ἐγένετο ἐκλογὴ μᾶς προτείνουσι νὰ παραδεχθῶμεν μέσον ὅρον ἀριθμοῦ, ὑποτιθεμένης δῆθεν μελλούσης ἐκλογῆς; Ἀλλ’ ἔστω καὶ τοῦτο (θόρυβος). Ἰδοὺ, Κύριοι, κατὰ τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον ὑπάρχουν 1556, ὥστε τὸ ὅλον τῶν ψηφοφόρων εἶναι 6460· ὁ μέσος ὅρος 3231· ἐπ’ αὐτοῦ στηρίξατε τοὺς λογαριασμοὺς, καὶ λογαριάσατε ποῖοι εἶναι οἱ νόμιμοι πληρεξούσιοι· τὸ ἀληθὲς ἐξαγόμενον τῶν ἀριθμῶν ἐξάγει ὡς τοιούτους τοὺς πέντε ἐπιτυχόντας ἐκτὸς τοῦ Κυρίου Βάχλα· ἀλλ’ ἐὰν θεωρήσητε τὴν κάλπην τῆς Καρύστου ὡς μὴ ὑπάρχουσαν, τότε ἔρχεται καὶ ὁ ἕκτος.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Πρόεδρος εἶχεν ἐργασθῆ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ· νὰ σᾶς ὑποβάλω τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐργασίας του; ἐψηφοφόρησαν εἰς τὸν δῆμον Στύρων 240, Κονιστρίων 513, Κυμαίων 632, Κοτυλαίων 688, Διστίων 921, Αὐλῶνος 862.

§149ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. 850.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σκύρου 1075. Τὸ ὅλον λοιπὸν τῶν ψηφοφόρων ἀναβαίνει εἰς τὸν ἀριθμὸν 4931! ὁ δῆμος Καρύστου φέρει εἰς τὸν κατάλογον 1861!

§151ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. 1811 μόνους. Ὑπάρχει διαφορὰ εἰς τὸν κατάλογον τοῦ δήμου Καρύστου καὶ τῆς σημειώσεως τοῦ Κυρίου Προέδρου· ὁ κατάλογος φέρει αὔξοντα ἀριθμὸν τοῦ τελευταίου ψηφοφόρου 1814· ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ὑπάρχουσι διαγεγραμμένα 71 ὀνόματα, τὰ μὲν ὡς ἀποβιώσαντα, τὰ δὲ ὡς δὶς ἐγγεγραμμένα. Τώρα τί θὰ κάμωμεν; θὰ τὰ ἀφαιρέσωμεν βέβαια καὶ τότε ὁ κατάλογος ἔχει ψηφοφόρους 1743· ἐξ ὅσων ὅμως εἶπεν ὁ Κύριος Κεχαγιᾶς, φαίνεται ὅτι δὲν γνωρίζει καλὰ τὰ ἐκλογικά. Ὅταν ὑπάρχῃ πρόσωπόν τι ἐγγεγραμμένον ἐν τῷ καταλόγῳ, αὐτὸ καὶ ἀποβιῶσαν θὰ ἔχῃ τὸν ἀριθμόν του· ὁ κατάλογος διατηρεῖται ὅπως ὑπῆρχεν εἰς τὰς ἀρχάς, ἡ ἀναθεώρησις γίνεται εἰς τὸ τέλος, καὶ τότε διαγράφονται τὰ ὀνόματα τῶν ἀποβιωσάντων, καὶ σημείωσις γίνεται περὶ τῆς διαγραφῆς ἀπέναντι τοῦ διαγραπτέου ὀνόματος. Διὰ ταῦτα ὁ κατάλογος αὐτὸς φέρει 1814 ὀνόματα, εἰς δὲ τὸν κατάλογον αὐτὸν φαίνονται ὡς ἀποβιώσαντα καὶ σημειωμένα εἰς τὸν κατάλογον 71.

§152ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Κύριοι, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν καλῶς καὶ θέσωμεν τὸ ζήτημα ὅπως πρέπει, καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν ὁμιλεῖ ὁ Κύριος Κεχαγιᾶς. Ἰδοὺ Κύριοι, ὁ ὁριστικὸς κατάλογος δὲν ὑπάρχει, διότι ὁ κατάλογος θεωρεῖται ὁριστικὸς ὅταν μόνον τὰ πρόσωπα ἦναι μόνιμα· ἐὰν ὁ Λύσανδρος Βιλαέτης εἶναι 35 ἐτῶν σημειωμένος, καὶ εἶναι 5, ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ὁριστικός; ὁ Κύριος Κεχαγιᾶς ἔθεσε τὸ ζήτημα· εἶπεν ὅτι ὅλαι αἱ πράξεις εἶναι προδικαστικαὶ, τὸ ἔλαβε καὶ ὡς ἐπιχείρημα τοῦτο· ἐνόσῳ λαμβάνεται ὡς ὁριστικὸς κατάλογος θέλετε εἶσθαι εἰς μίαν ἐπισφαλῆ θέσιν, δὲν δύνασθε νὰ ἔλθητε εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει ἓν ἄλλο ζήτημα· εἰς ποίας ἐκλογάς, ὅσοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν κατάλογον θεωροῦνται ὡς ψηφοφοροῦντες; ὁπότε δὲν ἐθεωρήθη ὁ ἀριθμὸς τοῦ καταλόγου ὅτι εἶναι πραγματικὸς, καὶ ὅτε θεωροῦνται ὅτι ἐψηφοφόρησαν εἰς κάθε ἐκλογήν; Λέγω λοιπὸν, ὅτι τοῦ καταλόγου ὁ ἀριθμὸς δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς εἰδικὸς, ἀλλ’ οὔτε πλέον ὅτι ὁ αὐτὸς ἀριθμὸς πρέπει νὰ θεωρηθῇ εἰς τὸν λογαριασμὸν διὰ τοὺς πληρεξουσίους. Καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι εἶναι 1800 ποτὲ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑποθέσητε ὅτι ἠμποροῦν νὰ ψηφοφορήσουν περισσότεροι· διότι εἶναι 4000 ὅπου ἐψηφοφόρησαν, καὶ 35000 ψυχαί. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς Καρύστου δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὡς ὑπάρξασα.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἀριθμοὶ ἔχουν τὸ ἀκόλουθον ἀποτέλεσμα· οἱ ψηφοφορήσαντες εἶναι 4931! ὁ δῆμος τῆς Καρύστου φέρει 1743, τὸ ὅλον 6674· ἡ ἀπόλυτος πλειονοψηφία εἶναι 3338· ὁ Πετσάλης ἔλαβε 3671! ὁ Παπαγεωργίου 3632, ὁ Καραβᾶς 3362, ὁ Νικολαΐδης 3156· δὲν βγαίνει ὁ Βάχλας ἔλαβε 1800, ὁ Μιχαηλίδης 4119, λοιπὸν τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν ἔλαβον μόνον οἱ τέσσαρες Πετσάλης, Παπαγεωργίου, Καραβᾶς καὶ Μιχαηλίδης.

§154ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἡ ἀκρίβεια τῶν ἀριθμῶν φέρει τὸ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ἤδη ὁ Κύριος Πρόεδρος. Ἐὰν τῳόντι παραδεχθῇ ἡ Συνέλευσις, ὅτι οἱ 1743 εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφοφορήσουν καὶ οἱ ἀσθενοῦντες καὶ οἱ ἀποδημοῦντες, τότε μεταβάλλεται τὸ ἀποτέλεσμα ὡς πρὸς ἐμὲ μόνον· σημειώσατε δὲ ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἐξ ἐκείνου τοῦ ἰδίου δήμου· λοιπὸν ἐὰν παραδεχθῆτε, ὅτι αὐτοὶ οἱ 1743 ψηφοφόροι, ὅτι θέλουν εὑρεθῆ ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη, ὅπου εὑρίσκονται, καὶ ἐγὼ νὰ μὴ ἠμπορέσω νὰ λάβω, οὔτε τῶν ἰδικῶν μου τὰς ψήφους, οὔτε τῶν 10 συγγενῶν μου, τότε μεταβάλλεται ὡς πρὸς ἐμέ. Ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅμως, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ 1743 νὰ ψηφίσουν διὰ μιᾶς, καὶ ὅτι τὸ πολὺ, καὶ σημειώσατε καθ’ ὅλας τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς μὲ ὅλην αὐτὴν τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν, φρονῶ δὲν ἠμπόρεσαν νὰ ψηφοφορήσουν 1100 περισσότεροι, καὶ οὔτε τόσοι εἰς τὰ 1860, ὅπου αἱ μερίδες ἐπήγαινον καὶ προσεκάλουν τοὺς ψηφοφόρους μὲ μεγάλον ζῆλον νὰ ψηφοφορήσουν, διότι τότε εἰς ἐκεῖνα τὰ μέρη τὸ σύστημα τῆς καλπονοθεύσεως δὲν ἦτο γνωστὸν καὶ παρεισήχθη ἀπὸ τοὺς ἐναντίους. Τὸ νὰ διϊσχυρισθῇ κανεὶς, ὅτι ἠμποροῦν νὰ ψηφοφορήσουν ὅλοι οἱ ἐν τῷ καταλόγῳ εἶναι ἀδύνατον· ὁ ἀρ. τῶν κατοίκων ὅλων εἶναι φανερὸς εἰς τὸν πίνακα τὸν ἀπογραφικόν· εἶμαι βέβαιος ὅτι ὑπάρχει τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν εἰς τὰ χωρία, ἀλλὰ μόνον εἰς τὰς πόλεις· μέσα εἰς αὐτὸν τὸν κατάλογον εἶναι παῖδες 18 καὶ 20 ἐτῶν ἐγγεγραμμένοι καὶ ὑπεξούσιοι, καὶ μὴ ἔχοντες τὰ προσόντα· ἐὰν λοιπὸν παραδέχεσθε, ὅτι οἱ 1743, οἵτινες ὑπολείπονται ὡς ζῶντες ἐντὸς τοῦ καταλόγου ἠμποροῦν ὅλοι νὰ ψηφοφορήσωσι, καὶ νὰ μὴ ἔχω ἐγὼ κᾀνένα ἀπ’ αὐτοὺς, τότε μεταβάλλεται μόνον ὡς πρὸς ἐμὲ τὸ ἀποτέλεσμα. Λέγω λοιπὸν νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα οὕτω πως, ὅτι ἡ ἐπανάληψις τῆς ψηφοφορίας εἰς τὸν δῆμον Καρύστου ὡς πρὸς ἐμὲ δὲν ἔχει ἀποτέλεσμα.

§155Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, ἔρχομαι νὰ σᾶς ἀποδείξω αὐθεντικῶς, ὅτι εἰς τὸν δῆμον Καρύστου, ἐὰν ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία δὲν ἠμποροῦν νὰ ψηφοφορήσουν περισσότεροι τῶν 1271 ὑποθέτων, ὅτι ὅλοι οἱ κάτοικοι θέλουν ψηφοφορήσει, διότι λαμβάνων τὸν ἀπογραφικὸν πίνακα, ὅστις περιέχει καὶ τὰς γυναῖκας καὶ τὰ παιδία, εὑρίσκω, ὅτι ἄνδρες ἀπὸ 25–30 ἐτῶν εἶναι 304 ἀπὸ 30–50 εἶναι 275· καὶ καθεξῆς, τὸ ὅλον 1300. Ἀφαιρέσατε 70, τοὺς ἀποθανόντας μένουν 1230, ὥστε ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, ἐὰν ἐπαρουσιάζετο τὸ ζήτημα κᾀνεὶς δὲν θὰ εἴπῃ, ὅτι οὕτω δὲν ἔχει τὸ πρᾶγμα.

§156ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τὶ γεννᾶται τώρα εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν· ἐκ τοῦ βιβλίου προκύπτει, ὅτι οἱ κάτοικοι εἰς τὸν δῆμον Καρύστου εἶναι 1869, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ἰδίου βιβλίου προκύπτει πάλιν ὅτι πολλοὶ εἶναι διαγεγραμμένοι, ὡς τεθνεῶτες. Ὥστε ἂν ὑμεῖς θέλετε νὰ πιστεύσητε τὸ προεδρεῖον ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφόρων τοῦ δήμου Καρύστου περιέχει 1849· παραδέχεσθε αὐτὸν ναὶ ἢ ὄχι;

§158ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι.

§159ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Κύριοι, πρέπει νὰ ἔλθωμεν εἰς μίαν πραγματικὴν λύσιν καὶ νὰ τελειώσωμεν αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, ἥτις βλέπω ἀρκετὰ μᾶς ἐσκότισε. Κατ’ ἐμὲ εἶναι εὔκολος ἡ λύσις τοῦ ζητήματος, ἂν κανονίσωμεν τὸ ποσὸν τῶν ψήφων, αἱ ὁποῖαι πρέπει ν’ ἀποδοθῶσιν εἰς τὰς ψήφους τῆς ἀποτυχούσης μερίδος ἀπὸ τὸν δῆμον Καρύστου. Ὑπάρχει γνώμη, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι κατὰ τὴν ἐξήγησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κύριος Πρόεδρος, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἐξαγόμενον τοῦ καταλόγου εἶναι 1743 ψηφοφόροι· ἂν ὅλους αὐτοὺς τοὺς λογίσητε, πλειονοψηφοῦσιν ὁ Νικολαΐδης καὶ ὁ Βάχλας, ἂν ὅμως καταλογίσητε ἀριθμὸν ὀλιγώτερον, καὶ δὲν λάβητε τὸν κατάλογον ὑπ’ ὄψιν ὡς ὁριστικὸν, ἀλλὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὡς ἐξαγόμενον τῶν ψήφων τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον πιθανῶς ἠδύνατο νὰ ψηφοφορηθῇ, θὰ ἔλθητε εἰς ἄλλο ἀποτέλεσμα· ἐγὼ λοιπὸν λέγω, ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ λύσητε σήμερον εἶναι λελυμένον ἀπὸ τὴν Βουλὴν τοῦ 48.

§160ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν τὸ θέλομεν.

§161ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Τέλος πάντων κατὰ πεποίθησιν λέγω, ὅτι πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ ποσὸν τῶν ψήφων, ὅσοι ἠδύναντο νὰ ψηφοφορήσωσιν. Ἐγὼ λοιπὸν φέρω ζήτημα καὶ λέγω, ὅτι περισσοτέρους τῶν 1000 δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἀπὸ κανένα τῶν δήμων, καὶ κάμνω πρότασιν λέγων, ὅτι ἀπὸ τὸν δῆμον Καρύστου νὰ λογισθῶσι 1000 ψῆφοι· καὶ τότε ἔρχεται τὸ ἀποτέλεσμα. Ἡ παρελθοῦσα δὲ Βουλὴ δὲν εἶχε μόνον βόρβορον μέσα, εἶχε καὶ μαργαρίτας!

§162ΒΑΣΟΣ. Κάμνω πρότασιν νὰ λογισθῶσι μόνον 50 ψῆφοι.

§163ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Νομίζω, ὅτι πολλὰς ἡμέρας ἐβασανίσαμεν καὶ πλέον τοῦ δέοντος τὴν ἐκλογὴν Καρυστίας, καὶ ὅ,τι ἐπιθυμοῦμεν εἶναι νὰ δοθῇ πέρας εἰς αὐτήν. Ἔρχομαι λοιπὸν διὰ τοῦτο νὰ προτείνω τὴν ἁπλουστάτην θέσιν τοῦ πρὸς ψηφοφορίαν ζητήματος, ὅλα τὰ ζητήματα περὶ ἐκλογῆς καταλογίζονται εἰς τὴν νομιμότητα τοῦ ἀναφανέντος, ὅτι ἀπέκτησεν τὴν πλειονοψηφίαν. Τὰ προηγούμενα εἶναι σκέψεις ἑνὸς ἑκάστου· ὁ μὲν σκέπτεται ὅτι ὁ κατάλογος Καρύστου ἔχει τόσους ψηφοφόρους, ὁ δὲ κατ’ ἄλλον τρόπον· ὅλα ταῦτα εἶναι σκέψεις. Πρέπει νὰ τεθῇ τὸ τελικὸν ζήτημα. Τοῦτο εἶναι ἐκ τῶν ἀναφανέντων διὰ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς ὁ ά. εἶναι νόμιμος πληρεξούσιος; ὁ βʹ. εἶναι νόμιμος; ὁ γʹ. καὶ οὕτω καθεξῆς (Θόρυβος). Παρακαλῶ, κύριοι, ὡς πρὸς τὸν 4 κἀνεὶς δὲν διαφιλονεικεῖ, μόνον περὶ τοῦ έ. εἶναι ἡ φιλονεικία, καὶ πρέπει νὰ θέσωμεν προσωπικῶς τὸ ζήτημα περὶ τοῦ έ. καὶ νὰ εἴπωμεν· ὁ κύριος Νικολαΐδης ἔχει αὐτὰ τὰ προσόντα;

§164ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντὶ νὰ κάμωμεν πολλὰς ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος, εἶναι καλὸν μόνον μίαν· οἱ 4 δηλαδὴ ὁ κύριος Πετσάλης, Καραβᾶς Παππαγεωργίου καὶ Μιχαηλίδης, ἔχουν τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, μένει μόνον ὁ κύριος Νικολαΐδης καὶ Βάχλας δὲν τὴν ἔχουν. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ὁ Νικολαΐδης ἔχει τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν νὰ σηκωθῶσιν· οὗτος ἔχει 3156 ψήφους (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸν κύριον Βάχλαν, ὁ ὁποῖος ἔχει πολὺ ὀλιγωτέρας ψήφους τῶν ἄλλων δηλαδὴ 2749· ὅσοι παραδέχονται, ὅτι ὁ κύριος Βάχλας ἔχει ὡσαύτως τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὸ ζήτημα τῶν προσόντων.

§166Τ. ΒΑΣΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, χαρίσατέ μου τὴν προσοχήν σας παρακαλῶ. Πρόκειται, Κύριοι, ἐὰν ἕνας Νομάρχης δύναται νὰ ἐκλεχθῇ πληρεξούσιος εἰς ἕνα Νομὸν ἐπὶ τοῦ ὁποίου νομαρχεύει, δηλαδὴ πρόκειται σήμερον ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν οἱ δικαστικοί, οἱ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι καὶ οἱ στρατιωτικοὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέγωνται πληρεξούσιοι ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας ἐκτελῶσι τὰ καθήκοντά των.

§167ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Αὐτὰ τὸ ἀντικείμενον ἐσυζητήθη.

§168ΒΑΣΟΣ. Δὲν ἐσυζητήθη. Πρόκειται νὰ ἀποφασίσητε ἐὰν μία ἀρχὴ πρέπει νὰ διέρχηται τὴν ἐπαρχίαν, ὡς ἔκαμον οἱ τιμαριῶται τοῦ μεσαιῶνος, πρόκειται τώρα, ἐὰν πρέπῃ νὰ καθιερώσητε μίαν ἀρχὴν μεσαιωνικὴν ἀνήθικον, μὴ συνᾴδουσαν μὲ τὸν πολιτισμὸν τοῦ αἰῶνος. Οὐδὲν παράδειγμα ὑπῆρξε, Κύριοι, οὐδὲ ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ὅμοιον τούτου· τίς θέλει τολμήσει νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ ἐναντίον, τίς θέλει μοὶ εἴπει, ὅτι ἕνας Νομάρχης ἢ ὑπάλληλος ὁποιοσδήποτε δύναται νὰ γίνῃ πληρεξούσιος; Στείλατέ με εἰς τὴν Κίναν, δώσατέ μοι ἕνα δικαστικὸν ὑπάλληλον καὶ ἐγὼ παρευθὺς θὰ σᾶς ἔλθω πληρεξούσιος τῆς Κίνας. Κύριοι, Κυβερνητικὰ πρόσωπα δὲν φοβοῦμαι, θὰ σᾶς εἴπω καὶ περὶ αὐτῶν, ὅτι ἐκ τῆς ἐναντίας μερίδος ὑπεστηρίχθησαν ἀπὸ μέλη τῆς Κυβερνήσεως. Ναί, Κύριοι, ἐπικαλοῦμαι τὴν Κυβέρνησιν ἅπασαν νὰ μοὶ εἴπῃ διὰ τί ἔστειλε τὸν Νομάρχην Πετσάλην, καὶ αὐτὸς ὑπεστηρίζετο ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διότι τὸ τὸ ἀπήτησεν ἓν μέλος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἀπήτησεν ὁ Ναύαρχος Κανάρης (θόρυβος ἐπιδοκιμασίας). Ἐπικαλοῦμαι τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔλθῃ ἐδῶ νὰ μὲ διαψεύσῃ, καὶ ὅποιος θέλει ἀπὸ τοὺς Κυβερνήτας ἂς τὸ διαψεύσῃ χωρὶς κἂν νὰ αἰσθανθῇ τύψιν εἰς τὴν συνείδησίν του· ὅτι δὲ λέγω τὴν ἀλήθειαν εἶναι αὐταὶ αἱ ἐπεμβάσεις τῆς Κυβερνήσεως, αὐτῶν τῶν ὑπουργῶν, ἐπιτίθενται κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι καὶ αὐτὸς δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκλεχθῇ ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν, ὅπως οἱ ὑπάλληλοί του τὸν ὑπεστήριξαν, δὲν πρέπει νὰ καθιερώσωμεν μίαν ἀρχὴν, ἡ ὁποία θὰ ᾖναι καταστρεπτική. Συγχωρήσατέ μοι, παραφέρομαι, διότι εἶδον ἐδῶ, εἶδον τὴν τόλμην νὰ προβαίνουν καὶ πολὺ θαῤῥαλέως, διότι δὲν εὗρον τινὰ ν’ ἀντιταχθῇ τίποτε εἰς αὐτοὺς, προσβάλλουσι τὸν Κυβερνήτην Ῥοῦφον, ἐὰν αὐτὸς ἔκαμε κάτι τί δὲν τὸ ἠξεύρω· ἀλλ’ ἐλησμόνησαν, ὅτι εἰς τὸ πρόσωπον ἑνὸς σεβασμίου ἀνθρώπου, τὸ ὁμολογῶ, ἐνέχεται εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν. Ὡμίλησα οὕτω περὶ τοῦ Ναυάρχου Κανάρη, ἀλλὰ μὲ ἔφερον εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν νὰ τὸ πράξω.

§169ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἂν ᾖναι ἀληθὲς ἓν ἐκάματε κακά.

§170ΛΑΠΑΣ. Δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων ὁ Κανάρης.

§171ΒΑΣΟΣ. Εἶμαι ἀπὸ ἐκείνους τοὺς πληρεξουσίους τοὺς ἔχοντας τὰς ὡραιοτέρας ἀναμνήσεις διὰ τὴν νῆσον τῆς Εὐβοίας, εἶμαι ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δι’ ὅ,τι λέγουν, δὲν φοβοῦνται κἀνένα, εἶμαι ἐνώπιον τοῦ κόσμου ὅλου, Κύριοι, πληρεξούσιοι, ὁ νόμος ὁ ἐκλογικὸς ἀπηγόρευσε τοὺς ὑπαλλήλους ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκλέγωνται ἀπὸ μίαν ἐπαρχίαν εἰς τὴν ὁποίαν ἐκπληροῦν τὰ καθήκοντά των, ὁ νόμος εἶχε σκοπὸν, καὶ οὗτος ἦτο ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον πάντες ἐννοοῦμεν, δηλαδὴ νὰ μὴν ἐπηρεάσωσι διὰ τοῦ μανδύου μὲ τὸν ὁποῖον τοὺς περιβάλλει ἡ ἐξουσία ἐκείνη, αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς νόμου, αὐτὸς ὁ νόμος δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν, διότι ἔπρεπε νὰ μαντεύσωμεν ἂν πρὸ ἓξ μηνῶν ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ ἐπανάστασις, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ συγκαλεσθῇ Συνέλευσις διὰ νὰ δώσωμεν τὰς παραιτήσεις μας ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν. Ἀλλὰ, Κύριοι, με τὸ νὰ μὴ γνωρίζωμεν τοῦτο τάχα ἔπρεπεν ἐντελῶς νὰ μὴ ἐκτελεσθῇ ὁ νόμος ἐκεῖνος, νὰ μὴ ταραχθῇ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου ἐκείνου, ὑπὸ τὸ ὁποῖον συνετάχθη καὶ ἐψηφίσθη; Ὄχι βέβαια. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἰδοὺ τί ἔπραξεν· ἐγκύκλιος τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς ἁπάσας τὰς στρατιωτικὰς ἀρχὰς, προκαλεῖ ὅλους τοὺς στρατιωτικοὺς ἀρχηγοὺς νὰ ἀπομακρυνθῶσιν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐκλογῆς των, τοῦτο συνέβη καὶ εἰς ἐμέ· ἅμα ἐξεδόθη αὐτὴ ἡ διαταγὴ δὲν ἐνόμισα καλὸν νὰ φρουραρχεύω εἰς ἕνα τόπον, ὅπου ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ ἡ ἐκλογή μου· ἡ ἠθικὴ εἰς πάντα ὑπάλληλον ἔπρεπε νὰ τὸ ἐπιβάλλῃ καὶ οὐχὶ ἡ ἐξουσία. Ἔδωκα, Κύριοι, τὴν παραίτησίν μου ἀμέσως, τὸ τηλεγράφημα ὑπάρχει εἰσέτι εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἡ παραίτησίς μου ἐγένετο δεκτὴ, καὶ μὲ ἀντεκατέστησεν ὁ λοχαγὸς Κύριος Παναγιώτης Ζαμάλας, καὶ ἔκτοτε δὲν ἐπανέλαβα τὰ καθήκοντά μου, τοῦτο τὸ λέγω, διότι μὲ κατηγοροῦν, ὅτι ὢν φρούραρχος ἀπεξεδύθην εἰς τὸν ἀγῶνα. Κολακεύομαι νὰ πιστεύω, πῶς ὅ,τι λέγω, πιστεύεται, ὅ,τι λέγω εἶναι γεγονός. Φρονῶ, ὅτι ὄχι μόνον τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου ἔπρεπε νὰ τηρηθῇ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, ἀλλὰ καὶ ἡ ἠθικὴ, πᾶς ἄνθρωπος, ὅστις θέλει νὰ ᾖναι σεβαστὸς εἰς τοὺς ἄλλους, πᾶς δημόσιος λειτουργὸς, ὅστις στέλλεται εἰς μίαν ἄλλην ἐπαρχίαν διὰ νὰ προστατεύσῃ τὰ καθήκοντα ἑνὸς λαοῦ ὀφείλει πρῶτος νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα τῆς ἠθικῆς. Προτείνω λοιπὸν ὡς γενικὴν ἀρχὴν, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἦτο εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ἀπηγορευμένον νὰ ἐκλέγωνται πληρεξούσιοι καθολοκληρίαν δὲν ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ, μερικῶς μάλιστα, καὶ ὑπάρχει καὶ ἔχει κῦρος μέχρι τῆς σήμερον, καὶ πάντοτε τὸ ψήφισμα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον διέταξε τὰς ἐκλογὰς καὶ ὅλους τοὺς τρόπους, διὰ τῶν ὁποίων γίνεται ἡ ἐκλογὴ, ἔλεγεν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ θέλουν τελεσθῇ ἐν ἰσχύει τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ὅσας ἐθεώρουν ἀναγκαίας, ὥστε, ἐκτὸς τῶν τροποποιήσεων ἐκείνων, ὅλος ὁ ἄλλος νόμος εἶναι ἐν ἰσχύϊ, ἄρα ἴσχυε καὶ τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο τοῦ νόμου καὶ εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ὁ Νομάρχης Εὐβοίας καὶ ὁ δικαστὴς εἶναι πληρεξούσιοι, δὲν ὤφειλον ὅμως νὰ ἐκτεθῶσιν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα.

§172ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν ἐπιμένω νὰ λαλήσω, ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἐπιμένῃ.

§173ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, νὰ ὁμιλήσητε.

§174ΕΤΕΡΟΙ. Ἡ Συνέλευσις, ἐφωτίσθη, ἐκουράσθη.

§175Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Θέλουν νὰ μὲ βγάλουν, ἀλλὰ νὰ μὲ βγάλουν νομίμως καὶ ὄχι μὲ τὴν ἀγυρτείαν.

§176ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν φράσιν του, Κύριε Πρόεδρε.

§177Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὴν ἀνακαλῶ.

§178Γ. ΛΑΠΑΣ. Ἐπειδὴ ἔγεινε λόγος περὶ τοῦ Κανάρη, ὅτι ἐζήτησε τὴν παραίτησίν του διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Πετσάλη, παρακαλῶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ ἀνεχθῶμεν καὶ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις μὲ διάταξε νὰ ἐκφράσω, ὅτι ἐφωτίσθη.

§180ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δύω λέξεις θὰ ὁμιλήσω, τὸ ζήτημα εἶναι καθαρὸν, καθαρώτατον, ποία εἶναι ἡ κατηγορία, ἡ ἔνστασις, ἥτις φέρεται ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως αὐτὴν τὴν στιγμὴν; Ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ ἐξετάσῃ τὸ πρᾶγμα οὕτως, «ἐὰν ὁ Νομάρχης Πετσάλης ἐκλεχθεὶς πληρεξούσιος ἀπὸ τὴν Καρυστίαν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς πληρεξούσιος». Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ ἔλυσεν ἡ Συνέλευσις διὰ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς Καρυστίας. Διότι, Κύριοι, ποῦ στηρίζεται ἡ κατηγορία, τοῦ ὅτι ὁ Πετσάλης ὡς Νομάρχης δὲν ἠδύνατο νὰ ᾖναι πληρεξούσιος ἀπὸ τὴν Καρυστίαν; Διότι ὁ Πετσάλης ἐπὶ τῇ ἰδιότητι τῆς ἀρχῆς τοῦ ἐπισήμου ἀνθρώπου παρεβίασε τὴν θέλησιν τῆς Ἐπαρχίας Καρυστίας. Ἐὰν παρεβιάσθη ἡ θέλησις τῆς Ἐπαρχίας, παρεβιάσθη μόνον εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Πετσάλη, ἢ εἰς ὅλον τὸν συνδυασμόν; Διότι, τί ἐξάγεται ἐκ τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης; Ὅτι μία μερὶς, εἰς τὴν ὁποίαν ἦτο καὶ τὸ ὄνομα τοῦ Πετσάλη, ὁ συνδυασμὸς αὐτὸς, λέγω, ἐξῆλθε νικητὴς ἐκ τῆς κάλπης. Ἐὰν λοιπὸν, Κύριοι, ἡ ἐπέμβασις ἐγένετο, ἐγένετο ἐπίσης δι’ ὅλον τὸν συνδυασμὸν καὶ οὐχὶ διὰ τὸ ἓν πρόσωπον. Ἐπικυρώσαντες ὅμως σεῖς τὴν ἐκλογὴν τῆς Καρυστίας, παρεδέχθητε ἐμμέσως διὰ τῆς ἀποφάσεώς σας αὐτῆς, ὅτι ὁ Πετσάλης ἠδύνατο νὰ ἐκλεχθῇ πληρεξούσιος· ἀλλ’ ἡ ἀπόφασίς σας αὕτη, δύναται ν’ ἀμφιταλαντευθῇ, τοῦ ἂν στηρίζηται εἰς τὴν δικαιοσύνην ἢ ὄχι. Ἀφοῦ λοιπὸν ἐλύσατε τὸ ζήτημα οὕτω πως, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπανέλθῃ τὸ ζήτημα συγκεκρυμένον διὰ τὸ πρόσωπον τοῦ Πετσάλη· διότι σᾶς λέγω αὐτὸ, ὁ Νομάρχης εἰς τὴν ἐπαρχίαν πῶς ἐνήργει; διοικητικῶς, ἐμμέσως δηλ. τὰ καθήκοντα τοῦ Νομάρχου πρὸς τὸν Ἔπαρχον κανονίζονται, οὕτως εἰπεῖν κατ’ ἀναλογίαν, ὅπως κανονίζωνται τὰ καθήκοντα τοῦ Νομάρχου πρὸς τὸν ὑπουργόν· λοιπὸν εἶναι ἔμμεσος ἡ διοίκησις τοῦ Νομάρχου εἰς τὴν Κάρυστον καὶ εἰς περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Συνέλευσις ἤθελε λύσει ἄλλως πως τὸ ζήτημα, παρ’ ὅπως τὸ ἐννόησα, τότε, Κύριοι, οὔτε ὑπουργοὶ ἠδύναντο νὰ ἐκλεχθῶσι, διότι ὁποία σχέσις ὑπάρχει μεταξὺ Νομάρχου καὶ ὑπουργοῦ, ἡ αὐτὴ μεταξὺ νομάρχου καὶ ἐπάρχου. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι λελυμένον.

§181ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ὁ νομάρχης Πετσάλης καὶ ὁ ἀνακριτής.

§183ΠΟΛΛΟΙ. Δικαστὴς καὶ ὄχι ἀνακριτής.

§184ΕΤΕΡΟΙ. Ἂς περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὸν Πετσάλην.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, «Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ὁ νομάρχης Πετσάλης ἠδύνατο νὰ ἐκλεχθῇ νομίμως, λέγουσιν ναὶ, οἱ δὲ μὴ ὄχι.» Ἐκφωνεῖται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν τὸ ὅλον 106, 76 ναὶ, 28 ὄχι καὶ 2 ἀρνήθησαν. Ἄρα ἀποτέλεσμα δὲν ἐπέρχεται καὶ ἀναβάλλεται διὰ τὴν αὔριον. Ὥρα 2½ Μ. Μ.