1863.01.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΚΘʹ.

Τῆς 21 Ἰανουαρίου 1863.

(Δευτέρα).

Τὰ θεωρεῖα τοῦ ὡραίου φύλλου, καθὼς καὶ τὰ τοῦ διπλωματικοῦ, τῶν δημοσιογράφων καὶ λοιπὰ εἶναι πληρέστατα. Ὥρα 11 καὶ ½ Π. Μ. Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες εἶναι 165. Παρακαλῶ τοὺς Κυρίους πληρεξουσίους νὰ προσέξωσιν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν, καὶ νὰ κάμωσι μετὰ ταῦτα, ἂν ἔχωσι τὰς παρατηρήσεις των· διότι μετὰ ταῦτα πᾶσα ἔνστασις καὶ παρατήρησις, ἥτις ἤθελε γείνει ἐπὶ τῶν πρακτικῶν, εἶναι ἀπαράδεκτος. Ὥρα 12 καὶ ½. Προσέρχονται εἰς τὴν αἴθουσαν τὰ μέλη τῆς Προσ. Κυβερνήσεως καὶ οἱ Ὑπουργοί.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι! Κατὰ τὸ ἄρθρον 14 ὀφείλει τὸ προεδρεῖον μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν νὰ καθυποβάλῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ διαγγέλματα τῆς Κυβερνήσεως, ἀναφορὰς καὶ τὰ τοιαῦτα. Μόνον ἁπλῆν ἀνάγνωσιν καὶ περίληψιν τῶν ἀντικειμένων θὰ κάμω. Ὑπάρχει λοιπὸν εἰσιτήριον τοῦ Κυρίου Κοκκίνου ὡς πληρεξουσίου τῆς Χίου. Ἔχομεν ἕτερον εἰσιτήριον τῶν πληρεξουσίων τῆς Ὀδησσοῦ Ἀμβροσίου Σκαραμαγκᾶ καὶ Ῥάλλη. Πρὸς τούτοις ἔχομεν ἕτερον τῶν κατοίκων τῆς Σμύρνης διὰ τὸν Κύριον Λάτρην. Αὐτὰ φαίνονται τακτικὰ καὶ ἂν εὐαρεστῆται ἡ Συνέλευσις νὰ ἀναγνωσθῶσι διὰ νὰ ὁρκισθῶσιν. Ὁ Κ. Βρατσάνος ἀναγινώσκει τὰ εἰσιτήρια, ἅπερ ἔφερον τοὺς νομίμους τύπους.

§3ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ὁρκισθῶσιν οἱ πληρεξούσιοι καὶ νὰ κληρωθῶσιν αἱ ἐκλογαί. Ὁρκίζονται οἱ Κύριοι Κόκκινος, Σκαραμαγκᾶς, Ῥάλλης καὶ Λάτρης.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω μίαν εἰδοποίησιν τοῦ Κυρίου Πετιμεζᾶ ὅτι εἶναι ἕτοιμος ἡ ἔκθεσις τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ συνοικισμοῦ τῆς Νέας Μιζέλης. Ὡσαύτως ἔχει μίαν τοιαύτην ἔκθεσιν καὶ ὁ Κύριος Παπᾶ Ἰωάννου περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Οἰτύλου. Ὡσαύτως ἔχω μίαν πρότασιν τοῦ Κυρίου Πύρλα περὶ ἀπαγορεύσεως τοῦ παρίστασθαι ἐπὶ τῆς Συνελεύσεως Σύλλογον· μίαν ἀναφορὰν τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δίδει τὰ ἀναγκαῖα μέσα πρὸς καταρτισμὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Ἔχω ἑτέραν πρότασιν περὶ καταργήσεως τῆς δυναστείας τοῦ Ὄθωνος. Ὡσαύτως ἑτέραν πρότασιν περὶ εἰσαγωγῆς εἰς δίκην τῶν πρώην ὑπουργῶν.

§5ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τῶν ἐπὶ τοῦ ἐκπτώτου Βασιλέως ὑπουργῶν ἢ τῶν σημερινῶν;

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸ λέγει· μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν ἡ Συνέλευσις ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἐκτιμήσῃ. Εἶναι τοῦ Κυρίου Βεάκη. Μετὰ τὸν ὑπομνηματισμὸν τούτων τῶν ἐγγράφων ἤδη ἔρχονται τὰ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Τὸ πρῶτον ἐστὶν ἡ ἀπόθεσις τῆς ἐξουσίας τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως. Παρακαλοῦνται τὰ μέλη τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐνεργήσωσι τὰ εἰκότα. Ὁ Κύριος Βούλγαρης, πρόεδρος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως ἐξεφώνησε πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὸν ἑξῆς γραπτὸν λόγον του· Πρὸς τὴν Συνέλευσιν τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους. Κύριοι Πληρεξούσιοι! Ἡ Κυβέρνησις, ἐρχομένη νὰ καταθέσῃ σήμερον τὸ ἐμπιστευθὲν αὐτῇ φορτίον τῆς Προσωρινῆς Διοικήσεως τῆς Πατρίδος, μετὰ συγκινήσεως βλέπει συγκεκροτημένην τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἥτις ἦτο ἀπὸ πολλοῦ τῆς Ἑλλάδος τὸ ὄνειρον καὶ ὁ πόθος. Ἀλλεπάλληλα σφάλματα τῶν προλαβόντων καιρῶν, κακὴ ἐκτίμησις τοῦ προορισμοῦ, τῶν τάσεων καὶ τοῦ χαρακτῆρος τοῦ Ἔθνους, ὀλιγωρία τῶν κοινῶν ἀναγκῶν, ἀσέβεια πρὸς τὰς ἐθνικὰς ἐλευθερίας, παραδοχὴ κυβερνητικοῦ συστήματος, ἐξ οὗ φθίσις μόνον καὶ ταπείνωσις διὰ τὸ Ἔθνος προέκυπτε, καὶ ἔνοχος ἐπιμονὴ εἰς αὐτὸ μέχρι χύσεως ἀδελφικοῦ αἵματος, εἶχον ὠθήσει τὴν πατρίδα εἰς τοῦ βαράθρου τὸ χεῖλος, καὶ πᾶσα καρδία ἑλληνικὴ πάλλουσα, ᾐσθάνετο, ὅτι ἐπέκειτο ἡ καταστροφὴ, ἂν δὲν ἐπήρχετο ῥιζικὴ καὶ ταχεῖα μεταβολὴ, καὶ, τῶν συνήθων μέσων μὴ ἐπαρκούντων, πάντες εἰς μίαν μόνην ἀπέβλεπον σωτηρίας ἐλπίδα, εἰς τὸ νὰ ἀναλάβῃ τὸ Ἔθνος τὴν κυριαρχικὴν αὑτοῦ ἐξουσίαν, ἧς τοσοῦτον κακὴ ἐγένετο χρῆσις, καὶ νὰ ῥυθμίσῃ αὐτὸ ἐκ νέου τὴν τύχην του. Πᾶσαι αἱ εὐχαὶ ἐκάλουν τὴν συγκρότησιν Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, ἥτις νὰ σκεφθῇ περὶ τῶν κοινῶν. Τοιαῦται ἦσαν αἱ διαθέσεις, τοιοῦτοι οἱ πόθοι, ὅταν πάντες οἱ Ἕλληνες ὁμοθυμαδὸν ἐγερθέντες, ἐν ἐπαναστάσει ἀναιμάκτῳ καὶ πανηγυρικῇ, οἵας ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος ἠξεύρει νὰ ἐπιτελῇ, τιμώσας τοῦ χαρακτῆρος αὐτοῦ τὴν ἡμερότητα καὶ τῆς φρενὸς αὐτοῦ τὴν ἐμβρίθειαν, ἀνέτρεψαν τὸν θρόνον, καὶ ἔστησαν νέαν κρηπῖδα ἐλευθερίας καὶ ὑπάρξεως ἐθνικῆς. Ἐν τῷ θορύβῳ καὶ ἐν τῷ σάλῳ τῆς ἀειμνήστου νυκτὸς τῆς 10 πρὸς τὴν ἑνδεκάτην Ὀκτωβρίου, ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ στρατοῦ μᾶς ἐκάλεσε νὰ διευθύνωμεν τῆς πατρίδος τὸ κλυδωνιζόμενον σκάφος. Δὲν ἠρνήθημεν τὴν ἐντολὴν ταύτην, διότι ἐν τοιαύταις στιγμαῖς ἡ ἄρνησις ἤθελεν εἶσθαι παράλειψις χρέους τόσῳ μᾶλλον ἀπαραιτήτου, καθ’ ὅσον τοῦτο ἦτο μᾶλλον ἀκανθῶδες καὶ δυσχερές. Τὴν ἐξουσίαν ἀνελαμβάνομεν ὡς παρακαταθήκην, ἣν ἐμέλλομεν νὰ ἀποδώσωμεν εἰς χεῖρας τοῦ Ἔθνους ἅμα συνήρχετο διὰ τῶν πληρεξουσίων αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἵνα τοῦτο κατορθωθῇ ἀκωλύτως, ἓν καὶ μέγα εἰς ἡμᾶς ἐναπέκειτο καθῆκον, καὶ τοῦτο ἦτο νὰ συντελέσωμεν, καθ’ ὅσον ἐφικτὸν, εἰς τὴν τήρησιν τῆς κοινῆς ἡσυχίας, τῆς γαλήνης εἰς τρικυμιώδεις καιρούς· διότι τῆς τάξεως ἡ διατάραξις ἐδύνατο νὰ δυσχεράνῃ ἢ καὶ νὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τῆς Συνελεύσεως τὴν συγκρότησιν. Εἰς τοῦτο ἠσχολήθημεν παντὶ σθένει καὶ ἐπὶ τρεῖς μῆνας, χάρις εἰς τὸ φιλόνομον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὸν ὀξυδερκῆ αὐτοῦ πατριωτισμὸν, ἴδομεν τὰς προσπαθείας ἡμῶν στεφθείσας κατὰ τοῦτο διὰ πληρεστάτης ἐπιτυχίας, καὶ εὐτυχεῖς λογιζόμεθα, ὅτι βλέπομεν σήμερον τὸ ἐθνικὸν ἔργον συντελεσθὲν, καὶ καθημένην τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν, εἰς ἣν ἡ Κυβέρνησις θέλει δι’ εἰδικῆς ἐκθέσεως, εὐθὺς ἤδη ἀναγνωσθησομένης, δώσει λόγον τῆς προσωρινῆς αὑτῆς διαχειρίσεως. Δι’ ἐνδελεχῶν ἀγώνων ὡδηγήσαμεν τὴν Ἑλλάδα μέχρι τῆς ἐπισήμου στιγμῆς, καθ’ ἣν ἔρχεται νὰ ἀποφασίσῃ περὶ αὑτῆς κυριαρχικῶς ἡ Συνέλευσις. Ἀγαλλόμενοι καταθέτομεν τὴν ἐξουσίαν, διότι ἡ τύχη τῆς Ἑλλάδος κεῖται τοὐντεῦθεν ἐν ἀσφαλεῖ, καὶ πλήρεις ἐλπίδων εἰς τὸ μέλλον ἀποχωροῦμεν, διότι ἡ περὶ τῆς Πατρίδος καὶ τῆς σωτηρίας καὶ εὐημερίας αὐτῆς περαιτέρω ἀπόφασις ἐναπόκειται εἰς Συνέλευσιν, ἐξελθοῦσαν ἐκ τῶν σπλάγχνων τοῦ Ἔθνους καὶ μέλλουσαν διὰ τῆς ἐμβριθείας καὶ διὰ τῆς ὡρίμου συνέσεως τῶν συζητήσεων καὶ ὁρισμῶν αὑτῆς, νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τοῦ Ἔθνους τὰς ὑψηλὰς προσδοκίας. Ἡ Εὐρώπη, εἰς τὴν ἔκρηξιν τῆς ἡμετέρας ἐπαναστάσεως, στρέψασα τοὺς ὀφθαλμοὺς πρὸς ἡμᾶς, κρατεῖ μετέωρον τὴν ψῆφον αὑτῆς, καὶ, ὡς μᾶς τὸ ἀναγγέλλει, θέλει ῥίψει αὐτὴν ἐν εὐνοίᾳ λευκὴν καὶ πολλῶν ἀγαθῶν τῇ Πατρίδι προάγγελον, ἂν ἴδῃ ἡμᾶς σωφρόνως καὶ μετριοπαθῶς πολιτευομένους, καὶ ἐν τοῖς κόλποις Συνταγματικῆς Μοναρχίας ἐν εὐνομίᾳ διάγοντας· περὶ ἑνὸς δὲ καὶ μόνου ἁμιλλωμένους τίς μᾶλλον, ἑαυτὸν λησμονῶν, νὰ καταστῇ ὠφέλιμος τῇ Πατρίδι; Διὰ τοιαύτης διαγωγῆς θέλομεν ἀποφύγει τὴν ἐξευτελίζουσαν καὶ καταστρέφουσαν τὸ Ἔθνος διχόνοιαν καὶ τῆς ἀναρχίας τὰς φοβερὰς συνεπείας, θέλομεν ταχέως καὶ ἀπερισπάστως ἐπιθέσει εἰς τὴν πολιτείαν τὸ ἐχέγγυον τῆς ὁριστικῆς αὑτῆς σωτηρίας, τὸ Βασιλικὸν Στέμμα, καὶ τὸν κοινὸν τῶν ἀνθρώπων ἔπαινον καὶ τοῦ Ἔθνους τὰς εὐλογίας ἀράμενοι, θέλομεν ἔχει καὶ τὴν ἐπιμαρτυρίαν τῆς ἰδίας ἡμῶν συνειδήσεως, ὅτι ἐξεπληρώσαμεν τὸ καθῆκον τοῦ πατριώτου. Ἐπὶ τούτοις θέλει σεμνύνεσθαι, ὅταν μετ’ οὐ πολὺ περατώσῃ αἰσίως τὰ ἔργα αὑτῆς ἡ Συνέλευσις, καὶ ἐπὶ τούτοις, καθ’ ἣν στιγμὴν καταθέτομεν τὴν ἀρχὴν, ἐπικαλούμεθα ἐπ’ αὐτῆς τὴν ἄνωθεν εὐλογίαν. Προσφώνησις Κ. Κανάρη. Κύριοι Πληρεξούσιοι! Ἔρχομαι νὰ συγχαρώ μὲ ὑμᾶς διὰ τὸ τόσον κοπιαστικὸν καὶ ἐπίμοχθον ἔργον, διὰ τὸ ὁποῖον πρὸ τόσου χρόνου εἰργαζόμεθα, διὰ νὰ ἴδωμεν μίαν ἡμέραν, κατὰ τὴν αἴτησιν τοῦ ἔθνους, Ἐθνοσυνέλευσιν. Τὸ πρόγραμμα καὶ ἡ προκήρυξις ἦτον Συνέλευσις! Διὰ τοῦτο χαίρω εἰς αὐτὴν τὴν ἡλικίαν, ὅπου εὑρίσκομαι, ὅτι ἠξιώθην ἐγὼ μὲ τοὺς συναδέλφους μου καὶ μὲ ὅλους τοὺς πληρεξουσίους, νὰ ἴδωμεν τὸ ἔθνος εἰς αὐτὸν τὸν τόπον ὅπου εὑρίσκεται. Συνέλευσις! αὐτὸ ἦτον ἡ ἐπιθυμία μας, διότι δὲν ἐκαθαριζόμεθα ἄλλως πως, παρὰ μόνον διὰ τῆς Συνελεύσεως! Αὐτὸ ἦτον γενικῶς ὅλων τῶν ἀνθρώπων τῆς Ἑλλάδος· τόσον εἴμεθα ἐμπερδευμένοι, ὥστε δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ ἐκκαθαρισθῶμεν, παρὰ μόνον μὲ μίαν Συνέλευσιν. Διὰ τοῦτο χαίρω μὲ ὑμᾶς, διότι εἴδομεν τὴν ἡμέραν τὴν ἐπιθυμητὴν, καὶ εὔχομαι ἐξ ὅλης ψυχῆς καὶ καρδίας τὴν σύμπνοιαν ὅλων τῶν πληρεξουσίων, ἀπαθῶς, ἀμερολήπτως, μὲ ἀγάπην, μὲ ὁμόνοιαν καὶ ὅσα ἀπαιτοῦνται, διὰ νὰ διεξάξωμεν αὐτὸ τὸ μέγα ἔργον πρὸς τιμὴν τοῦ ἔθνους μας καὶ τῆς πατρίδος! Δι’ αὐτὸ ἦλθα νὰ συγχαρῶ μὲ ὑμᾶς, ὄχι νὰ εἴπω τίποτε περιττὸν, παρὰ νὰ παρακαταθέσωμεν τὰς ἡνίας εἰς ἐκείνους ὁποῦ ἐλέγαμεν, καὶ νὰ γίνῃ· Συνέλευσις ἂς συστηθῇ, καὶ ἂς κάμῃ τὸ ἔθνος ὅ,τι θέλει! (ῥαγδαῖα χειροκροτήματα). Ὁ Κύριος Ζαΐμης ἀναγινώσκει τὴν ἐν τῇ προσφωνήσει τοῦ Κυρίου Βούλγαρη μνημονευομένην γενικὴν ἔκθεσιν, κατόπιν δὲ τὴν εἰδικὴν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν· μετὰ δὲ τοῦτον ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸς Κύριος Διαμαντόπουλος (ὅρα τὰς ἐκθέσεις τῶν Ὑπουργῶν καταχωριζομένας ἐν τῷ παραρτήματι τοῦ 39 φύλλου).

§7ΜΑΓΓΙΝΑΣ. Ἐπειδὴ ἐῤῥέθη ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, ὅτι εἰς τὸ τρίμηνον διάστημα τῆς προσωρινῆς ἡμῶν διευθύνσεως ἔλαβε χώραν κατάχρησις καὶ σπατάλη τοῦ δημοσίου πλούτου, ὀφείλω ὡς ἐκ τῆς θέσεώς μου ν’ ἀποδείξω, ὅτι ἡ εἴδησις αὕτη εἶναι ἐσφαλμένη καὶ τὸ πρᾶγμα ἀνύπαρκτον· ὅλα τὰ ἔξοδα τοῦ κράτους τοῦ 1863 εἶναι κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον καταχωρισμένα εἰς τὸν ἐπιψηφισθέντα προϋπολογισμὸν τοῦ 1863. Κἀμμία δαπάνη δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γείνῃ, εἰμὴ εἰς τὰ κεφάλαια, τὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα εἶναι καταχωρημένα εἰς τὸν μνησθέντα προϋπολογισμόν. Ὅσα δὲ ἐξ αὐτοῦ μείνωσιν ἀπραγματοποίητα μένουν ἀνέπαφα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ὥστε οὐδεὶς λόγος δύνατα νὰ ὑπάρξῃ, ὅτι σπατάλη ἔχει χώραν εἰς τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἐμπεριέχονται εἰς τὸν μνησθέντα προϋπολογισμὸν, διότι εἶναι ὡρισμένα καὶ εἰς ἄλλα μέρη δὲν δύνανται νὰ γίνουν, οὔτε εἰς πρόσωπα, οὔτε εἰς ἀντικείμενα. Ποῦ δὲ δύναται νὰ εἰσχωρήσῃ; εἰς τὰς χορηγηθείσας ἐκτάκτους καὶ ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις; Διὰ νὰ φανῇ δὲ καὶ τοῦτο γνωστὸν, ὅτι καὶ κατὰ τοῦτο δὲν ὑπάρχουν οὔτε καταχρήσεις, οὔτε ὑπόνοια καταχρήσεως, καθυποβάλλω ὑπ’ ὄψιν τῆς Συνελεύσεως τὰ ἑπόμενα ά.) Ὅσαι πιστώσεις ἐδόθησαν εἰς τὴν Προσωρινὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὴν 11 τοῦ παρελθόντος Ὀκτωβρίου μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου, ὅτε ἐξέλιπε πᾶσα πίστωσις. βʹ.) Τὴν περιληπτικὴν οἰκτρὰν κατάστασιν τοῦ Κράτους τοῦ 1861, τοὐτέστι πόσα ποσὰ εἰσεπράχθησαν πράγματι, καὶ πόσα ἐδαπανήθησαν διὰ νὰ φανῇ, ἐὰν προέκυψεν ἔλλειμα, ἢ περίσσευμα· καὶ γʹ.) Τὴν ἐν γένει οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ 1862, ὅπερ εἶναι τὸ σπουδαιότερον, διὰ νὰ φανῇ ποῖον εἶναι τὸ ἔλλειμα, καὶ τί μέτρα ὤφειλε νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, τί πιστώσεις ἔλαβε, ποῖον εἶναι τὸ ἐλλεῖπον ποσὸν, καὶ ποῦ ἐξωδεύθησαν αἱ πιστώσεις, διὰ νὰ φανῇ ἐὰν ὑπῆρξε κατάχρησις ἢ σπατάλη τοῦ δημοσίου πλούτου. Ἐνταῦθα ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσίν του. Κύριοι! καταθέτω ἐνώπιον τοῦ Προέδρου τῆς Σεβαστῆς Συνελεύσεως τὸ σχέδιον τοῦ ψηφίσματος περὶ τῶν βοσκησίμων γαιῶν, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Προσωρινὴν Κυβέρνησιν τὴν 5ην τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου πρὸς συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν, ἀλλὰ τὸ βραχὺ τοῦ χρόνου διάστημα καὶ τὸ πολυάσχολον τῶν ὑποθέσεων δὲν ἐπέτρεψαν τὴν ἀποπεράτωσιν αὐτοῦ. Μὲ ὅλην τὴν σπουδαιότητα τοῦ πράγματος, καθότι ὁ ὑπάρχων εἰδικὸς νόμος ὡς μὴ δυνάμενος νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς διάστημα 30 ἐτῶν, εἰμὴ εἰς τὸ μέρος τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, καὶ τοῦτο μὲ πολλὰς δυσκολίας καὶ ἀνωμαλίας, ἔφερεν ἤδη εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο πρωτοφανὲς ἀδίκημα διὰ πολλὰ ἔτη ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ὠφελείας τοῦ δημοσίου, καὶ πρὸς βλάβην μάλιστα αὐτοῦ, χωρὶς, τὸ ἐπαναλαμβάνω, νὰ ὠφεληθῇ τὸ δημόσιον οὐδὲ ἓν λεπτόν. Τὸ πλημμελὲς τοῦτο σύστημα τῆς τοποθετήσεως τῶν ζώων, τὸ ὁποῖον ἀφαιρεῖ πᾶν δικαίωμα βοσκῆς ἀπὸ τῆς περιφερείας τῶν κοινοτήτων, ἐγεννήθη ἀπὸ τὸ ταμιευτικὸν διάταγμα τοῦ 1833 καὶ τὰ μετὰ ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἰσχὺν νόμου, καὶ τὰ ὁποῖα ἐὰν ἐφαρμοσθῶσι μίαν ἡμέραν κατὰ γράμμα, κἀμμία πόλις, κἀνὲν χωρίον τοῦ κράτους δὲν δύνανται νὰ ἔχουν δικαίωμα βοσκῆς, καθότι ἐξαρτᾶται τοῦτο ἀπὸ τὴν θέλησιν τῆς ἐξουσίας καὶ οὐχὶ ἀπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τῶν ἄλλων. Ἠδυνάμην ν’ ἀναλύσω τὸ ζήτημα τοῦτο μὲ ὅλην τὴν λεπτομέρειαν καὶ ν’ ἀποδείξω τὰς κακὰς συνεπείας αὐτοῦ, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται πολύωρος ὁμιλία, ἥτις εἶναι ματαία, διότι δὲν πρόκειται σήμερον ἡ συζήτησις τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ ἀναθέτω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐνώπιον τοῦ Προέδρου τῆς Σεβαστῆς ταύτης Συνελεύσεως.

§8ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσίν του. Πρὸς τὴν Σεβαστὴν τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Κύριοι Πληρεξούσιοι ἀντιπρόσωποι τῶν Ἑλλήνων! Ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς, καίτοι διατελῶν ὑπὸ αὐστηρὰν πειθαρχίαν καὶ ὑπὸ αὐστηρῶν νόμων διεπόμενος, οὐχ ἧττον ὅμως πάντοτε ἠψήφησε τὰς συνεπείας, ὁσάκις προέκειτο περὶ τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ ἔθνους. Τὸ ῥεῦμα τῆς ἐπαναστάσεως παρέσυρε πολλῶν σωμάτων τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς, ἄλλων δὲ καὶ πολλοὺς τῶν ὑποδεεστέρων ὥστε σώματά τινα καὶ σήμερον ἀκόμη διοικοῦνται ὑπὸ ὑποδεεστέρων ἀξιωματικῶν. Ὁ κλονισμὸς, ὃν ὑπέστη τὸ ἔθνος ἐκ τῆς ἐξώσεως μιᾶς δυναστείας, δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ ἐπηρεάσῃ καὶ τὸν στρατὸν, στερηθέντα τῶν ἀνωτέρων βαθμοφόρων του, οὐχ ἧττον ὅμως ὁ στρατὸς, καίτοι ἄναρχος σχεδὸν εἴς τινα μέρη κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς μεταπολιτεύσεως, ἐτήρησε μόλον τοῦτο πανταχοῦ τοῦ Κράτους τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀσφάλειαν, ὅσον ἦτον ἐφικτὸν, καίτοι ἐλαττωθείσης τῆς δυνάμεως αὐτοῦ ἐπαισθητῶς, πολλῶν στρατιωτῶν καταλιπόντων τὰς τάξεις των καὶ μεταβάντων εἰς τὰς ἑστίας των. Ἅμα ἐπιφορτισθεὶς τὴν ὑψηλὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, κατέβαλον πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς ἐπαναφορὰν τοῦ στρατοῦ εἰς τὴν πρέπουσαν τάξιν καὶ πειθαρχίαν, οἱ δὲ κόποι μου δὲν ἀπέβησαν μάταιοι. Ἓν τῶν πρωτίστων ἔργων τῆς Κυβερνήσεως ἐστάθη ἡ εἰς ἐνέργειαν καὶ εἰς τὴν προτέραν σειρὰν αὐτῶν ἐπαναφορὰ τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, ὅσοι εἶχον παραγκωνισθῆ ὑπὸ τοῦ πεπτωκότος συστήματος, ὡς λαβόντες μέρος εἰς τὴν Φεβρουριανὴν ἐπανάστασιν, λαβόντων καὶ τὰς ἀποδοχὰς ἐνεργείας ἀπὸ 1 Φεβρουαρίου παρελθόντος ἔτους. Ἕνεκα τῶν περιστάσεων εὑρέθην ἠναγκασμένος νὰ ἐνεργήσω ἀρκετοὺς προβιβασμοὺς εἰς τοὺς βαθμοὺς τοῦ ὑπαξιωματικοῦ μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ καὶ τοῦ ἀνθυπομοιράρχου. Ἐπειδὴ δὲ δὲν εἶχον τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν νὰ συνεννοηθῶ μὲ τοὺς διοικητὰς τῶν διαφόρων σωμάτων, συνέστησα, διὰ τὸ κατεπεῖγον, ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν ἀρχηγῶν τῆς ἐπαναστάσεως καὶ τῶν μᾶλλον διακριθέντων κατ’ αὐτὴν ἀξιωματικῶν, ἵνα μοὶ ὑποβάλῃ τὰς περὶ τούτου προτάσεις, ἃς ἐνέκρινα· φρονῶ δὲ ὅτι ἐπετεύχθη, ὅσον ἦτον ἐφικτὸν, ὁ σκοπὸς τῶν προβιβασμῶν τούτων, δηλαδὴ ἡ ἱκανοποίησις καὶ ἀμοιβὴ τῶν ὑποδεεστέρων τάξεων τοῦ στρατοῦ. Ὁ ἀριθμὸς τῶν προβιβασθέντων, φαινόμενος μέγας ἐκ πρώτης ὄψεως, δὲν εἶναι πλέον τοιοῦτος, ὅταν ἀναλογισθῇ τις, ὅτι μέγα μέρος αὐτῶν, ὡς καὶ πολλοὶ ἀξιωματικοὶ, χρησιμεύουσιν ὡς προγυμνασταὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἥτις πρῶτον ἤδη ὀργανιζομένη, δὲν δύναται νὰ καταρτισθῇ πρεπόντως ἄνευ τῆς συνεργείας τοῦ μονίμου στρατοῦ. Ἡ ἀραίωσις τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, καὶ αἱ ἀνάγκαι τῆς δημοσίας ἀσφαλείας κατέστησαν ἀναγκαίαν τὴν αὔξησιν τῆς δυνάμεως τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς διὰ προσθήκης 56 πεζῶν ἐνωμοτιῶν. Ὅσον τὸ ἐπέτρεψαν τὸ ἀνώμαλον καὶ τὸ δυσχερὲς τῶν περιστάσεων καὶ τὸ ὀλιγοχρόνιον τῆς ὑπουργείας μου, κατέγινον νὰ φέρω εἰς κρείττονα κατάστασιν τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ὑπέβαλον ἤδη εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως τὰ κατάλληλα μέτρα. Τὰ καθέκαστα περὶ τῆς δυνάμεως καὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατοῦ ἐμφαίνονται εἰς τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ ὑποβληθησομένου προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 21 Ἰανουαρίου 1863.

Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ.

Κύριοι! Κἀγὼ ἐμφανιζόμενος εἰς τὴν ὁμήγυριν τῆς Σεβαστῆς Ἐθνικῆς τῶν Ἑλλήνων Συνελεύσεως καταθέτω τὴν ἀρχὴν μετὰ χαρᾶς καὶ αὐταπαρνήσεως, τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν εἰς τὴν ἔνδοξον ἐκείνην νύκτα ὁ στρατὸς, ὁ λαὸς τῇ ἐγκρίσει τῆς Σεβαστῆς Κυβερνήσεως μοὶ ἔδωκαν. Περὶ τῆς διαχειρίσεως δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο· τὰ πάντα θὰ τεθῶσιν ὑπ’ ὄψιν σας καὶ θέλετε ἀποφασίσει κατὰ τὴν ὑμετέραν κρίσιν. Χρέος μου ἀπαραίτητον εἶναι νὰ συστήσω εἰς τὴν πρόνοιαν τῆς Σεβαστῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως νὰ λάβῃ ἐξιδιασμένην πρόνοιαν περὶ τοῦ ἐθνικοῦ στρατοῦ διὰ νὰ ὀργανισθῇ, ὡς πρέπει, καὶ ν’ ἀνήκῃ εἰς τὸ ἔθνος αὐτὸ καὶ εἰς οὐδένα ἄλλον. Τοῦτο λέγων προϋποθέτω, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις θέλει πράξει, καὶ ὅτι πολλὰ ὀφείλομεν ὑπὲρ αὐτοῦ. Αἰσθάνομαι μεγάλην εὐτυχίαν, ὅτι μέχρι τοῦδε προΐσταμαι τοιούτου ἀνδρείου καὶ γενναίου στρατοῦ, ὁ ὁποῖος πάντοτε καὶ παντοῦ ἔλαβε τὴν πρωτοβουλίαν, ὁσάκις ἦτο λόγος περὶ πατρίδος, ὁσάκις αἱ ἐλευθερίαι του ἐκαπηλεύθησαν ἢ κατεπατήθησαν ἀπὸ ἓν ἀσεβὲς καὶ ἐθνοφθόρον σύστημα, καὶ μέχρι τῆς ὥρας, βλέπετε, ὅτι ὁ στρατὸς οὗτος διετήρησε καὶ διατηρεῖ τὴν τάξιν καὶ ἡσυχίαν καὶ εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ εἰς πολλὰς ἀκόμη ἄλλας πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν μὲ ἀδιαφιλονείκητον αἴσθημα, συμπράττων μετὰ τῆς ἐθνοφυλακῆς τῆς μελλούσης ἐκείνης δυνάμεως τοῦ ἔθνους στηρίζει καὶ ὑποστηρίζει τὴν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν τοῦ πολίτου. Καταθέτων λοιπὸν τὴν ἐξουσίαν ἐνώπιον ὑμῶν ἐπανέρχομαι εἰς τὴν τάξιν ὅπου καὶ πρίν· καὶ ἂν κακῶς ἔπραξα ἐπικαλοῦμαι τὴν αὐστηρότητά σας, ἐὰν δὲ καλῶς μία κλίσις τῆς κεφαλῆς μὲ ἀρκεῖ. Ὁ Κ. Καλλιφρονᾶς ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσίν του, ὡσαύτως κατόπιν οἱ Κύριοι Κουμουνδοῦρος, Νικολόπουλος καὶ Δεληγιώργης.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καταθεσάσης τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἐξουσίαν, διάφοροι τῶν Κυρίων Πληρεξουσίων ἐζήτησαν τὸν λόγον· κρίνω ἀναγκαῖον πρὸ πάντων νὰ ἀναγνωσθῇ μία πρότασις, ἥτις ὑποβάλλεται ὡς κατεπείγουσα, εἶναι δὲ ἡ τοῦ Κυρίου Βλ. Βαλτινοῦ· νὰ ἀναγνωσθῇ διὰ νὰ ἐκτιμηθῇ τὸ κατεπεῖγον ἢ μή. Ὁ Κύριος Βρατζάνος ἀναγινώσκει αὐτήν. «ἡ καταθεῖσα τὴν ἀρχὴν Κυβέρνησις θέλει ἐξακολουθήσει διαχειριζομένη τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, μέχρις οὗ ἡ Συνέλευσις διαθέσῃ ἄλλως τὰ κατ’ αὐτήν.»

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνδέω τὴν ἀνάγνωσιν αὐτῆς τῆς προτάσεως μὲ μίαν ἄλλην παρατήρησιν· τώρα ἔστειλεν ὁ φρούραρχος διὰ νὰ ἐρωτήσῃ τί θὰ γείνῃ διὰ τὸ σύνθημα, διότι κατ’ αὐτὴν τὴν ὥραν κοινοποιεῖται ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§11Α. ΖΕΡΒΑΣ. Εἶναι περιττή, Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις· ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξακολουθήσει μέχρις οὗ γείνῃ ἡ νέα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι κατεπείγουσα ἡ πρότασις· ὅσοι θεωροῦσιν αὐτὴν κατεπείγουσαν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Δεύτερον δὲ ὡς κατεπείγουσα κατὰ τὸν κανονισμὸν ἡ πρότασις πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ συζητηθῇ· ἐὰν ἡ Συνέλευσις θέλῃ ἐκτάκτως καὶ ἐξαιρετικῶς νὰ συζητηθῇ, τότε ἂς λάβῃ τὸν λόγον ὁ Κύριος Βαλτινὸς ὅστις τὸν ἐζήτησεν.

§13ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι, μετὰ τὸ κίνημα τοῦ Ὀκτωβρίου μηνός, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ Ὄθων καὶ ἡ προσφιλὴς αὐτοῦ σύζυγος ἀπεχαιρέτησαν τὴν πατρίδα μας, ὁ λαὸς καὶ ὁ στρατὸς τῆς πρωτευούσης ἐνόησεν ὅτι ἄνευ Κυβερνήσεως δὲν δυνάμεθα νὰ διατηρηθῶμεν, καὶ ἐσύστησαν τὴν 10 πρὸς τὴν 11 Ὀκτωβρίου ἐν Ἀθήναις Προσωρινὴν τριμελῆ Κυβέρνησιν, ἥτις ἐν τῷ δικαιώματι αὐτῆς ἐξελέξατο τὸ ὑπουργεῖον πρὸς διεύθυνσιν τῶν πραγμάτων. Αἱ ἐπαρχίαι, καθὼς γνωρίζομεν πάντες, ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ἐπιφυλάξεως παρεδέχθησαν τὰ γεγονότα, καὶ ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις ἐν τῷ δικαιώματι, τὸ ὁποῖον ὁ λαὸς ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς τῇ ἔδωκεν, ἐνήργησεν ὅ,τι ἄχρις ὥρας ἐνήργησεν ὡς Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις αὕτη ἡ προσωρινὴ τῆς Ἑλλάδος ἐνόησε τὴν ἀποστολήν της ἀπ’ ἀρχῆς, δώσασα εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ἀναλαβοῦσα τὰς ἡνίας τοῦ κράτους δὲν τὰς ἀνέλαβεν εἰμὴ διὰ νὰ ἀποθέσῃ τὴν ἐξουσίαν πάλιν εἰς τὰς χεῖρας τοῦ λαοῦ, ἤτοι τῶν ἀπεσταλμένων αὐτοῦ, δηλαδὴ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Εἶναι φυσικῶς, Κύριοι, λοιπὸν ἑπόμενον νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι ἡ ἡμέρα ἡ σημερινὴ εἶναι ἡ ἐπισημοτάτη, ἐπισημοτέρα καὶ αὐτῆς ἀκόμη τῆς ἡμέρας τῆς ἐπαναστάσεως, διότι σήμερον τὸ ἔθνος διὰ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἀναλαμβάνει τὰ τοῦ τόπου, καθόσον μέχρι τοῦδε διεύθυνε τὰ τῆς πατρίδος κυβέρνησις ἐκλελεγμένη ἐν ὥραις κρισίμοις. Κύριοι! φρονῶ, σεβόμενοι ἑαυτοὺς καὶ ἐννοοῦντες τὸ μέγα τῆς ἡμέρας ταύτης, νὰ μὴ βιασθῶμεν σκεπτόμενοι περὶ τοῦ πρακτέου, καὶ βλέπετε καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην ἐπιβοηθὸς μοὶ ἦλθεν, ὡς προανέφερεν ὁ Κύριος πρόεδρος, αὐτὸς ὁ φρούραρχος τῆς πρωτευούσης. Εἶναι ἀνάγκη νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ τρόπου καὶ περὶ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα θέλουν διοικήσει τὴν Ἑλλάδα, μέχρις ὅτου βασιλεὺς θέλει πατήσει ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ θρόνου. Πολλὰ ἐλέχθησαν, πολλὰ συστήματα προτείνονται, πολλὰ ἐπίσης κατὰ ἢ ὑπὲρ τῶν μέχρι τοῦδε διευθυνάντων τὰ τῆς πατρίδος ἐλέχθησαν, μόλον τοῦτο θὰ τὰ σκεφθῶμεν ἐν ἡσυχίᾳ καὶ γαληνιαίως, ὅπως ἐπιφέρωμεν τὰς κρίσεις ἡμῶν μὴ παρασυρόμενοι ἀπὸ φιλοδοξίαν, ἀπὸ ἀκρισίαν, ἔστω, ἂν καὶ ἡ λέξις βαρεῖα ὑπάρχῃ· ἀνάγκη λοιπὸν, Κύριοι, ἀφοῦ σήμερον ἡ Κυβέρνησις κατέθεσε τὴν ἐξουσίαν εἰς τὰς χεῖρας ἡμῶν, ἀνάγκη, λέγω, νὰ μὴ σπεύσωμεν, ἀλλὰ καταλλήλως σκεπτόμενοι νὰ ἀποφασίσωμεν περὶ τοῦ πρακτέου. Εἶναι φυσικῶς λοιπὸν ἑπόμενον, ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς καταθέσεως τῆς ἐξουσίας μέχρι τοῦ ἀποτελέσματος θὰ ὑπάρξῃ χρονικόν τι διάστημα, τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ ὁρίσω, βεβαίως ἡμέραι τινες. Τὸ κράτος ὅμως ἔχει ἀνάγκην διαρκοῦς κυβερνήσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα νὰ μένῃ ἐκκρεμές. Οἱ Γάλλοι συνειθίζουσι μίαν ἔκφρασιν «Le roi est mort. vive le roi!» Ἀπέθανεν ὁ βασιλεὺς, ζήτω ὁ Βασιλεὺς διάδοχος! θεωροῦντες τὴν διαδοχὴν συνεχῆ ὡς τὸ ὕδωρ τὸ τρέχον εἰς τοὺς ποταμούς. Ἤδη, λέγω, δὲν δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν, νὰ ἀποφασίσωμεν περὶ τούτου, ἐθεώρησα λοιπὸν κατεπεῖγον —καὶ ἡ ἀπόθεσις τῆς ἐξουσίας τὸ ἀπέδειξεν, ὅτι εἶχα δίκαιον— νὰ προτείνω πρότασιν τί μέλλει γενέσθαι μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν θέλομεν ἀποφασίσει περὶ τοῦ Κυβερνητικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον θέλομεν παραδεχθῆ μέχρι τῆς ἐλεύσεως τοῦ βασιλέως ὡς καὶ περὶ τῶν προσώπων, ἅτινα θὰ κληθῶσιν ἵνα διοικήσωσι, διὸ καὶ συνέταξα τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσθη. Νὰ μοὶ συγχωρῆτε ἂν ἐνδιατρίψω ὀλίγον ὡς πρὸς τὰ ἄρθρα. Κατὰ πεποίθησιν, Κύριοι, δὲν διστάζω νὰ τὸ εἴπω, ὅτι ἤθελα συντάξει ψήφισμα περιοριζόμενον μόνον εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον, καὶ ἤθελα ἵνα τοῦτο ὑπάρξῃ καὶ ἡ πεποίθησις ὑμῶν. Φρονῶ ἐκ πεποιθήσεως, ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ κυβέρνησις, ἡ κυβέρνησις αὕτη πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐνεργείας, φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἡ κυβέρνησις διατηροῦσα τὴν ἐξουσίαν νὰ τὴν διατηρήσῃ ὡς καὶ ἄχρι τοῦδε εἶχεν. Ἤθελα λοιπὸν κατὰ πεποίθησιν, Κύριοι περιορίσει τὸ ψήφισμα μόνον εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον, ἔχον οὕτως. «Ἡ καταθεῖσα τὴν ἐξουσίαν Κυβέρνησις θέλει διατηρήσει αὐτὴν ἄχρις οὗ ἡ Συνέλευσις ὁρίσῃ ἄλλως·» ἐὰν βλέπετε παρακατιόντες ἄρθρον 2 καὶ 3, τοῦτο μὲ ἠνάγκασε νὰ τὸ κάμω μία συζήτησις, ἥτις ἐπῆλθε τὸ παρελθὸν σάββατον πρὸς τὸ ἑσπέρας περὶ πράξεών τινων κυβερνητικῶν, ὅτε καὶ πολλοὶ τῶν Κυρίων πληρεξουσίων συνέλαβον τὴν ἰδέαν νὰ περιορισθῇ ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ πεποίθησιν λοιπὸν εἶμαι ὑπὲρ τοῦ πρώτου ἄρθρου, καὶ ἤθελα τὸ παρουσιάσῃ οὕτω πῶς, καὶ εὔχομαι ἡ Συνέλευσις ἐν τῇ ἀποφάσει της νὰ ἀποῤῥίψῃ τὰ δύο ἀκόλουθα ἄρθρα. Εἶναι ὅμως φυσικῶς ἑπόμενον νὰ ὑπάρχωσι δισταγμοί τινες καὶ νὰ ἐπιψηφισθῇ ταχέως τὸ δεύτερον ἄρθρον, ἔχον οὕτως· Ἄρθρον 2. Ἀπαγορεύεται αὐτῇ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο πᾶσα πρᾶξις, ἐξερχομένη τοῦ κύκλου τῆς τακτικῆς ὑπηρεσίας.» Ἀλλ’ ἂν ἐπιψηφισθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο, εἶναι ἀναμφίβολος ἡ ἐπιψήφισις καὶ τοῦ τρίτου ἄρθρου, διότι τὴν Κυβέρνησιν δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν δεσμεύσωμεν μόνον εἰς τὸν κύκλον τῆς τακτικῆς ὑπηρεσίας, δηλαδὴ τὴν Κυβέρνησιν δυνάμεθα νὰ τὴν δεσμεύσωμεν, ὄχι ὅμως νὰ δεσμεύσωμεν καὶ τὴν κοινωνίαν. Εἶναι ἑπόμενον λοιπὸν, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸ ἄρθρον δεύτερον, τὸ ὁποῖον δὲν εὔχομαι, ἡ Κυβέρνησις νὰ προσφεύγῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν διὰ πᾶν ὅ,τι ἔκτακτον ἤθελε προκύψει. Περαίνων τὸν λόγον μου ἐπικαλοῦμαι νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἄρθρον· πρῶτον μὲν τὸ πρῶτον ἄρθρον ἀπόλυτον· ἂν δὲ ἀποῤῥιφθῇ ὡς ἀπόλυτον, τότε νὰ ψηφισθῶσι καὶ τὰ τρία ἄρθρα.

§14ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ἀναβαίνω τὸ βῆμα διὰ νὰ προσβάλω τὸ συμπέρασμα τοῦ Κυρίου πληρεξουσίου Βάλτου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς οὐδεμίαν ἀπόφασιν, καθόσον ἀποβλέπει τὸ εἶδος καὶ τὰ πρόσωπα, εἰς τὰ ὁποῖα πρόκειται ν’ ἀναθέσωμεν τὴν διοίκησιν τοῦ κράτους, ἀπερισκέπτως, ἄνευ ὡρίμου τοὐτέστι σκέψεως. Συμφωνῶ ὡς πρὸς τοῦτο πληρέστατα μετὰ τοῦ Κ. Βαλτινοῦ, προσβάλλω ὅμως καὶ ἐνίσταμαι κατὰ τοῦ τύπου τοῦ προτεινομένου ψηφίσματος, θεωρῶν αὐτὸν πάντη περιττόν. Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία παρίσταται ἐνώπιόν σας καὶ ἐναπέθεσεν εἰς χεῖρας ἡμῶν τὴν ἐξουσίαν, εἶναι Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τοῦ κράτους ἀπὸ τὸν λαόν, εἶναι Κυβέρνησις ἥτις συνειργάσθη ἤδη ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας μεθ’ ἡμῶν. Ἐκ τοῦ ὅτι λοιπὸν κατέθεσεν ἐνώπιόν σας τὴν ἐξουσίαν δὲν ἕπεται καὶ ὅτι ἔπαυσε νὰ ᾖναι Κυβέρνησις. Τότε μόνον ἤθελε παύσει, ὅταν ἡμεῖς ἠθέλομεν ἀποδεχθῆ τὴν παραίτησίν της. Πρὶν ἢ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἥτις διῴκει μέχρι τοῦδε τὸ κράτος, παύει τοῦ νὰ ᾖναι τοιαύτη, πρὶν ἢ σχηματίσωμεν μίαν ἄλλην, νομίζω ὅτι ἡ παροῦσα πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς Κυβέρνησις, καὶ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐξακολουθῇ διοικοῦσα τὸν τόπον. Δὲν νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη, προσβάλλοντες τὸν κανονισμόν μας, καθιεροῦντες προηγούμενα, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ μᾶς φέρουν εἰς μεγάλα ἀτοπήματα, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προτεινομένου ψηφίσματος αὐθημερόν. Γνωρίζετε ὅλοι καλῶς, ὅτι εἰς τὰς ἐπαναστατικὰς περιστάσεις πολλάκις ἐξογκοῦνται τὰ πράγματα, πολλάκις ἡ ταραχὴ τῶν πνευμάτων πλάττει κινδύνους μὴ ὑπάρχοντας· ἐὰν λοιπὸν καθιερώσωμεν, ἐπαναλαμβάνω, τὸ προηγούμενον, ὅτι ἅμα ὑποβληθῇ πρότασις, καὶ θεωρηθῇ κατεπείγουσα, δύναται ἀμέσως καὶ νὰ ἐπιψηφισθῇ, φοβοῦμαι πολὺ μὴ ὑποπέσῃ ἡ Συνέλευσις εἰς πολλὰ ἀτοπήματα. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ μὴ παραδεχθῇ κατὰ πᾶσαν περίπτωσιν αὐθημερὸν τὸ προτεινόμενον ψήφισμα. Δύναται ὅμως, ἐὰν θεωρῇ ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη, νὰ διατάξῃ, ἐφαρμόζουσα τὸν κανονισμόν της, τὴν τύπωσίν του καὶ τὴν συζήτησιν κατὰ τὴν αὔριον. Ἰσχυρίζομαι λοιπὸν κατὰ πρῶτον λόγον, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη τοιούτου ψηφίσματος, κατὰ δεύτερον δὲ λόγον προτείνω τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπ’ αὐτοῦ συζητήσεως. Περιορίζομαι εἰς ταῦτα καθόσον ἀποβλέπει τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Βαλτινοῦ, ἐπιτρέψατέ μοι δὲ νὰ ὑποβάλω ὀλίγας τινὰς παρατηρήσεις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλει εἰς τὴν Συνέλευσιν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ παράδοσις τῆς ἐξουσίας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ ὑποβληθεῖσα εἰς τὴν Συνέλευσιν λογοδοσία τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ παράδοσις τῆς ἐξουσίας ἐπιβάλλει εἰς ἡμᾶς τὸ καθῆκον τοῦ νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ τοῦ σχηματισμοῦ μιᾶς Κυβερνήσεως· ἐπειδὴ δὲ τὸ καθῆκον τοῦτο εἶναι σπουδαῖον καὶ δυσχερὲς, καὶ, ὡς εἶπε πρὸ μικροῦ ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Βάλτου, εἶναι καθῆκον, εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ προβῶμεν μετὰ πολλῆς περισκέψεως ἐὰν θέλωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, σύμφωνον μὲ τὴν ἀποστολὴν ἡμῶν καὶ τὰς εὐχὰς τοῦ ἔθνους, φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ κληρωθῶσι τὰ τμήματα καὶ νὰ συνέλθωμεν εἰς αὐτὰ ἐντὸς τῆς αὔριον, ἵνα σκεφθῶμεν οὐχὶ κατ’ ἰδίαν, οὐχὶ βλέποντες μόνον ἐκείνους μετὰ τῶν ὁποίων ἔχομεν σχέσιν, καὶ ἀποφασίσωμεν περὶ τοῦ πρακτέου, ἀλλ’ οἱ πάντες τοὺς πάντας. Ἐκ τῆς συζητήσεως ἡ ὁποία θὰ γείνῃ ἐντὸς τῶν τμημάτων, οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι θὰ προέλθουν ἰδέαι πρακτικαὶ, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς φέρουν εἰς τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα. Προτείνω λοιπὸν νὰ μὴ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὰς ἐξωτερικὰς ἐνεργείας, ἀλλὰ νὰ καταφύγωμεν εἰς τὸν ἐσωτερικὸν βίον τῆς Συνελεύσεως, ὅστις εἶναι τὰ τμήματα. Βεβαίως δὲν ἀπαγορεύεται καὶ ἡ ἐξωτερικὴ καὶ ἰδιαιτέρα ἐνέργεια· πλὴν ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐκ τῆς ἐσωτερικῆς, ἐκ τῆς ἀδελφικῆς ἐνεργείας, δύναται ἰδίως νὰ προκύψῃ τι ὀρθόν. Ἔρχομαι, Κύριοι, εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ἄλλου ὑψηλοῦ καθήκοντος τοῦ ἀφορῶντος τὴν ἐξέλεγξιν τῶν πράξεων τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἵτινες διηύθυνον τὸ πηδάλιον τοῦ κράτους εἰς τὰς κρισίμους τῆς πατρίδος περιστάσεις· ἵνα φθάσωμεν, Κύριοι, εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος τούτου, καὶ τοιουτοτρόπως ἴδωμεν ἂν ἡ Κυβέρνησις, ἡ μέχρι τοῦδε Κυβερνήσασα τὸ κράτος, εἶναι ἀξία ἐπαίνου ἢ ψόγου, ὀφείλομεν νὰ διατάξωμεν τὴν τύπωσιν ὅλων τῶν ἐκθέσεων, αἱ ὁποῖαι ἀνεγνώσθησαν, καὶ κατόπιν νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ γείνῃ ἡ προσήκουσα συζήτησις, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ προκύψῃ τὸ ἀποτέλεσμα· λέγω λοιπὸν, ὅτι κατὰ τὰς πεποιθήσεις μου, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἀ.) τῆς ἐπικυρώσεως τῆς προτάσεως τοῦ Βαλτινοῦ· βʹ) ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν διαίρεσιν τῶν τμημάτων, ὥστε αὔριον νὰ συνέλθωμεν εἰς τὰ τμήματα ὅπως σκεφθῶμεν περὶ τοῦ Κυβερνητικοῦ ζητήματος, καὶ γʹ) νὰ τυπωθῇ.

§15Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εὑρισκόμεθα κατὰ ταύτην τὴν στιγμὴν ἀπέναντι μεγάλου καὶ σπουδαίου γεγονότος. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις κατέθεσεν ἐνώπιον ἡμῶν τὴν προσωρινὴν ἐκείνην ἐξουσίαν, μὲ τὴν ὁποίαν τὴν περιέβαλε κατὰ τὴν 11 8βρίου ὁ λαός. Πρωτίστη συνέπεια αὐτοῦ τοῦ μεγάλου γεγονότος εἶναι ὅτι εὑρισκόμεθα καὶ ἀπέναντι μεγάλης καὶ ἀπολύτου εὐθύνης, ἀπέναντι τῆς ὁποίας ὀφείλομεν, Κύριοι, δύω μεγάλα καθήκοντα νὰ ἐκπληρώσωμεν· ἀ.) ἐνθυμούμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις αὐτὴ εἶναι συνέπεια ἐπαναστάσεως, τῆς ὁποίας τὸ κύριον χαρακτηριστικὸν ὑπῆρξεν ἡ ὁμοφροσύνη καὶ τὸ πρώτιστον σύνθημα ἡ μετριοπάθεια, ἐνθυμούμενοι, λέγω, αὐτὴν τὴν καταγωγήν μας, νὰ προβῶμεν μὲ πορείαν σύμφωνον αὐτῆς, μὲ τὴν πορείαν τῆς ἀδελφότητος καὶ τῆς ὁμονοίας· βʹ.) ὀφείλομεν καὶ εἰς τὴν πατρίδα καὶ εἰς τὸν ἑαυτόν μας ἄνευ δυσπιστίας μὲν, πλὴν καὶ μετὰ συνέσεως νὰ σπεύσωμεν νὰ λάβωμεν ἐκείνας τὰς φρονίμους προφυλάξεις, διὰ τῶν ὁποίων δυνάμεθα νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἀνεπάφους τὰς συνεπείας τῆς εὐθύνης τοῦ Σώματος τούτου. Ἡ πρότασις τοῦ ἐντίμου πληρεξ. Κ. Βαλτινοῦ θεραπεύει κατ’ ἐμὲ ταύτην τὴν ἀνάγκην. Βεβαίως, Κύριοι, δὲν εἶμαι ἐγὼ ἄνθρωπος δυσπιστῶν συνήθως, κατὰ ταύτην ὅμως τὴν περίστασιν αἰσθανόμενος ἀπὸ ταύτης τῆς στιγμῆς τὴν εὐθύνην παντὸς μέλλοντος μέτρου, πάσης μελλούσης πράξεως, προτείνω νὰ λάβῃ ἡ Συνέλευσις ἐκεῖνα τὰ μέτρα τὰ περιοριστικὰ, τὰ ὁποῖα ὑπαινίττεται ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω, δεχόμενος τὸ ψήφισμα οὐχὶ μόνον κατὰ τὸ πρῶτον αὐτοῦ ἄρθρον, ἀλλὰ καὶ κατὰ τ’ ἄλλα. Τὸ πρῶτον ἄνευ τοῦ δευτέρου καὶ τρίτου ἰσοδυναμεῖ μὲ τὸ νὰ εἴπῃ τις ἁπλῶς, ὅτι ἡ σημερινὴ κατάθεσις τῆς ἐξουσίας δὲν ἐγένετο, καὶ ὅτι αὕτη ἐξακολουθεῖ ὑπάρχουσα ἀκεραία εἰς τὰς χεῖρας τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως· ἀδιστάκτως ἑπομένως θεωρῶ καθ’ ὁλοκληρίαν ἀναγκαῖον τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον προέτεινεν ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Βάλτου καὶ κατὰ τὰ τρία αὐτοῦ ἄρθρα· δὲν ἐννοῶ μόνον διατὶ ὁ παρουσιάσας αὐτὰ δὲν τὰ ὑπερασπίζεται, ἀλλὰ τὰ προσφέρει......

§16ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. ......... (θόρυβος).

§17ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν ἔντιμον πληρεξούσιον τῆς Τήνου, ὅτι ὑποστηρίζων τὸ ψήφισμα τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Βάλτου ἐννοῶ, ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δύναται μόνον νὰ ἐνεργήσῃ ὡς πρὸς τὴν τρέχουσαν ὑπηρεσίαν τῶν διαφόρων ὑπουργείων, καὶ ὅτι δύναται πρὸ πάντων ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνεργήσῃ ὅλα τὰ ἀστυνομικὰ χρέη της ὡς πρὸς τὴν γενικὴν ἀσφάλειαν τοῦ Κράτους καὶ ὅτι ἂν ἤθελε παρουσιασθῇ ἀνάγκη, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔκτακτόν τι μέτρον μὴ κανονιζόμενον ἀπὸ τοὺς ὑπάρχοντας νόμους καὶ διατάξεις ἤθελε θεωρηθῇ ἀναγκαῖον, ὀφείλει τότε νὰ παρουσιασθῇ ἡ Κυβέρνησις ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειάν της πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ μέτρου τούτου.

§18Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, καθόσον τὰ περὶ τούτου ἐνδιαφέρουσι καὶ ἀνήκουσι μόνον εἰς τὴν ἐθνικὴν Συνέλευσιν νὰ σκεφθῇ καὶ ἀποφασίσῃ, ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι τὸ ζήτημα, καθὼς ἐτέθη, δὲν εἶναι καθαρὸν, καὶ διὰ τοῦτο ἔρχομαι εἰς τὸ βῆμα νὰ θέσω τὸ ζήτημα εἰς τὴν οἰκείαν θέσιν του. Ἡ Κυβέρνησις σήμερον ἀπέδειξε καταθέσασα τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν λαβοῦσα παρὰ τοῦ λαοῦ τὴν ἑσπέραν τῆς 10 Ὀκτωβρίου ἐξήσκησεν ἐν πεποιθήσει, ὅτι πράττει ὅ,τι τὸ ἔθνος τῇ ἐνετείλατο. Τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν καταθέσασα ἐννοεῖται ὅτι θέλει ἐξακολουθήσει καὶ δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἕως ὅτου τὴν ἀντικαταστήσῃ ἄλλη, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο, ἐννοεῖται, ἐπιθυμεῖ πολὺ νὰ ἐπιταχύνῃ ἡ Συνέλευσις. Τί γίνεται τώρα; μία πρότασις περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου παρουσιάζεται καὶ λέγει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑπὸ ὅρον τοιοῦτον καὶ τοιοῦτον, ὃ ἐστὶ νὰ μὴν ᾖναι Κυβέρνησις· μάλιστα, ὅταν ἡ Συνέλευσις θέλῃ νὰ ἔχῃ Κυβέρνησιν καὶ νὰ μὴν ᾖναι Κυβέρνησις, εἰς αὐτὴν ἀπόκειται νὰ πράξῃ ὅ,τι νομίζει, καὶ δὲν ἔχει ἄλλος τις τίποτε νὰ παρατηρήσῃ. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι εἰς τὴν θέσιν του· ἡ πρότασις τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Κυρίου Βαλτινοῦ εἶναι πρότασις, ἡ ὁποία ἀφορᾷ ἀντικείμενον ὀργανισμοῦ, διοργανισμοῦ, ὅστις ἀφορᾷ τὸ εἶδος τῆς Κυβερνήσεως· ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν, καθὼς ὑπάρχει καὶ ἐννοεῖται ἀπὸ τοὺς κειμένους νόμους, δὲν εἰμπορεῖ οὐδεὶς τίποτε νὰ ἀφαιρέσῃ ἂν δὲν κάμῃ νέον νόμον καὶ ὀργανισμὸν καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι ἔχομεν τοῦ λοιποῦ τοιοῦτον εἶδος Κυβερνήσεως. Κυβέρνησις, ἥτις παρέλαβε μίαν ἐξουσίαν μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ ἔθνους, ἔχει πεποίθησιν, ὅτι ἔχει ἀκόμη κατὰ συνέπειαν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ ἔθνους, διότι τὸ ἔθνος παρεδέχθη αὐτὴν, καὶ τὴν παρεδέχθη πανηγυρικῶς. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Συνέλευσις θέλῃ νὰ μεταβάλῃ τὸ εἶδος τῆς Κυβερνήσεως, δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι ὑπάρχει τοῦ λοιποῦ Κυβέρνησις διὰ πέντε δέκα ἡμέρας, δι’ ὡρισμένον χρόνον, ποτὲ ὅμως δὲν δυνάμεθα, νομίζω, νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως θέλει γείνει μία ἀπόφασις τοιαύτη, καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι Κυβέρνησις ἥτις ἔπραξεν αὐτὰ καὶ αὐτὰ δὲν εἶναι Κυβέρνησις καθὼς θέλομεν τώρα ἡμεῖς μὲ ἓν ψήφισμα, καὶ οὐχὶ Κυβέρνησις καθὼς θὰ ἀποφασίσῃ δι’ ὀργανισμοῦ ὅστις θὰ ἐγκρίνῃ ἓν εἶδος Κυβερνήσεως. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι τὸ προκείμενον ζήτημα δὲν ἀφορᾷ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν· ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ βέβαια, ἐννοεῖται, δὲν εἰμπορεῖ νὰ παραιτήσῃ τὰ καθήκοντά της, ἐνόσῳ εἶναι Κυβέρνησις· θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ κάμῃ ἕνα ὀργανισμὸν καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ λοιποῦ ἔχει καθῆκον τοῦτο ἢ ἐκεῖνο εἴτε προσωρινὴν εἴτε διαρκὴς εἶναι αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, ἀδιάφορον· ἀλλὰ τότε θὰ λάβῃ χώραν ὅταν ἐπέρχεται ὁ κανονισμὸς ἐνταῦθα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ἐκείνου, οὐχὶ ὅμως νὰ εἴπῃ ὅτι μία Κυβέρνησις νὰ ᾖναι οὕτως ἢ ἄλλως. Ἔρχομαι εἰς ἓν ἄλλο. Πῶς δυνάμεθα ποτὲ νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι Κυβέρνησις τοιαύτη θὰ κυβερνήσῃ μετ’ ἀσφαλείας τὸ κράτος, προλαμβάνουσα ὅλα τὰ μέλλοντα, ἐὰν δὲν ἔχῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ καθήκοντα τὰ ὁποῖα οἱ νόμοι ὅλων τῶν ἐθνῶν, μία αἰωνία πολυχρόνιος πεῖρα καθιέρωσαν μέχρι τοῦδε; θέλομεν, Κύριοι, νομίζω, μὲ αὐτὰ τὰ πράγματα νὰ ἔλθωμεν εἰς τοιαύτας ἀνωμαλίας, τὰς ὁποίας δὲν εἰξεύρω πῶς δικαιολογοῦμεν. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἀνεξαρτήτως τοῦ ζητήματος τῆς ἀποθέσεως τῆς ἐξουσίας τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως δύναται ἡ Συνέλευσις νομίζω, νὰ κανονίσῃ ἓν ἄλλο εἶδος Κυβερνήσεως καὶ τότε νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ ἐπὶ προσώπων, τὰ δὲ πρόσωπα ποτὲ δὲν δύναται νὰ τὰ περιορίσῃ εἰς τοιοῦτον τρόπον, καὶ νὰ εἴπῃ θέλομεν νὰ ἦσθε ὑπὸ ἕνα νόμον, τὸν ὁποῖον θὰ κάμωμεν ἔπειτα. Λοιπὸν λέγω ὅτι τὸ παρὸν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον, ἐπαρουσίασεν ὁ Κύριος πληρεξούσιος Βάλτου εἶναι ψήφισμα ὀργανικὸν, θέλον νὰ ὁρίσῃ Κυβέρνησιν· δὲν εἶναι ψήφισμα ἐπεκτεῖνον καὶ ἀναγνωρίζον ἐξουσίαν παραδεδεγμένην ἀπὸ νομοθεσίας ὁλοκλήρους παρ’ ὅλων τῶν ἐθνῶν. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν νὰ τὴν ἀντικαταστήσῃ ὅσον ἔνεστιν· αὐτὴ δὲ, ἐφ’ ὅσον μένει ἀναντικατάστατος, ἐννοεῖται ὅτι θέλει ἐξακολουθήσει τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἔχουν ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις· ἄλλως δὲ ἂς κάμῃ ἡ Συνέλευσις τὸ ψήφισμα, ἂς ἀποφασίσῃ, καὶ τότε μόνη ἂς ἐξελέγξῃ τοιαύτην Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν σήμερον θέλει. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ ψήφισμα εἶναι ψήφισμα διοργανισμοῦ καὶ οὐχὶ ψήφισμα Κυβερνήσεως.

§19Α. ΛΟΝΤΟΣ. Δύω λέξεις ἔχω νὰ εἴπω καὶ λυποῦμαι λαμβάνων τὸν λόγον, ὅτι δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ὁ Πρόεδρος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως ἐξέθηκε. Τείνω εἰς τὸ νὰ παραδεχθῶ ὡς χρήσιμον καὶ ἀναγκαῖον, ὡς νόμιμον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ Κ. Βαλτινὸς, ἀλλὰ νὰ τὸ παραδεχθῶ ἐν μέρει. Ἐγὼ φρονῶ, Κύριοι, ὅτι—καὶ εἶναι μία ἰδέα, ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ Κυβέρνησις παρὰ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ στρατοῦ ἔλαβε μίαν ἐντολὴν περιωρισμένην· ποῖος ὑπῆρξεν ὁ λογικὸς περιορισμός; Κυβέρνησις νὰ διοικήσῃ τὰ πράγματα τὰ κοινὰ, μέχρις ὅτου τὸ ἔθνος συγκαλεσθῇ, καὶ διὰ τῆς νομίμου ἀντιπροσωπείας παρουσιασθῇ εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἦτο λοιπὸν, Κύριοι, ἡ δοθεῖσα ἐντολὴ, ἡ ἀνατεθεῖσα ἐξουσία εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ μίαν ἐντολὴν, καὶ ἐξουσία περιωρισμένη, καὶ τὸ ὅριόν της φθάνει μέχρι τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ καταρτισθῇ ἡ Συνέλευσις. Ἡ ἐντολὴ λοιπὸν, Κύριοι, τῆς Κυβερνήσεως ἔπαυσε, διότι κατηρτίσθη ἡ Συνέλευσις, καὶ διότι ἡ Κυβέρνησις ἐπαρουσιάσθη ἐνώπιον ἡμῶν καὶ ἔδωκε λόγον τῶν πράξεών της καὶ κατέθεσε τὴν ἐξουσίαν. Ἡ κατάθεσις τῆς ἐξουσίας ποῖον ἔχει, Κύριοι, τὸ ἀποτέλεσμα; τὴν συγχώνευσιν τῆς ἐξουσίας αὐτῆς εἰς τὰ πρόσωπα τὰ ἀποτελοῦντα τὴν Συνέλευσιν εἰς τὴν κυριαρχίαν τοῦ ἔθνους. Ὑπάρχει λοιπὸν λέγω ἓν χάσμα, μία χηρεία Κυβερνήσεως, διότι ἡ ἐντολὴ τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ ἐξουσία ἔληξε, καὶ δὲν δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ λογικῶς ὅτι δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξακολουθήσῃ χωρὶς νέας ἐντολῆς διδομένης ἀπὸ τὸ κυρίαρχον τοῦτο Σῶμα. Ὅταν λήγῃ καὶ εἰς τὰ ἰδιωτικὰ συναλλάγματα μία ἐντολὴ, παύει· ἡ ἐντολὴ διὰ νὰ ἔχῃ περαιτέρω ἀποτελέσματα πρέπει νὰ ἀνανεωθῇ. Φρονῶ λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι διὰ νὰ ἤμεθα ἐν τάξει εἰς τὸ μέγα καὶ σοβαρὸν αὐτὸ ζήτημα, πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑπάρχει ἓν χάσμα, καὶ ἀνάγκη πλέον εἶναι νὰ προβλέψωμεν διὰ νόμου περὶ τοῦ χάσματος· ἀλλ’ ὅσον φρονῶ ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον εἴτε διὰ μιᾶς ἐκθέσεως εἴτε δι’ ἑνὸς ψηφίσματος νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀκολουθήσῃ τὸν δρόμον της μέχρις ὅτου ἡ Συνέλευσις ἀποφασίσῃ, τόσον φρονῶ νὰ περιορίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς στενὰ ὅρια, διότι κἀμμία Κυβέρνησις, πιστεύω, κἀνὲν ἀπὸ τὰ σημερινὰ πρόσωπα ἤθελε δεχθῆ μίαν τοιαύτην περιωρισμένην ἐντολήν. Ἀναγκαίως, Κύριοι, ἢ πρέπει νὰ καθήσετε νὰ κωδικοποιήσητε τὴν στιγμὴν ταύτην καὶ νὰ ὁρίσετε τὰ ὅρια αὐτὰ ὡρισμένως, ἢ ἂν τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κωδικοποιήσητε ἐν μιᾷ στιγμῇ, βεβαίως πρέπει νὰ ἀφήσητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν καθὼς ἀξιόλογα εἶπεν ὁ Πρόεδρος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὅλα ἐκεῖνα τὰ δικαιώματα καὶ τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ἡ ἀξία πάσης οἱασδήποτε Κυβερνήσεως. Συμπεραίνων, Κύριοι, ἀπολήγω τὸν λόγον μου ὑπὲρ τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ Κύριος Βαλτινὸς, καὶ φρονῶ ὅτι εἶναι καὶ ἀσύμφορος καὶ ἀσυμβίβαστος τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας ἡ παραδοχὴ τῶν δύω ἄρθρων. Ἐμμένω λοιπὸν εἰς τὴν παραδοχὴν τοῦ πρώτου ἄρθρου.

§20ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ παρατείνωμεν, οὕτως εἰπεῖν, σιωπηλῶς τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον μέχρι τοῦδε τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ ὑπουργοί. Δὲν ἔχει δὲ ἐφαρμογὴν ἐνταῦθα τὸ λεχθὲν, ὅτι, ἐν ὅσῳ δὲν δεχθῶμεν τὰς παραιτήσεις των, λογίζονται ἐξακολουθοῦντες τὴν ἐξάσκησιν τῆς κυβερνητικῆς ἐξουσίας. Δὲν πρόκειται περὶ ἁπλοῦ ἔργου ἐντολοδόχου, οὔτε περὶ κοινῆς ὑπηρεσίας ὑπαλλήλου καὶ σχέσεως τούτου πρὸς τὴν προϊσταμένην του ἀρχήν. Συνέστη μία Κυβέρνησις λαοπρόβλητος, ἡ ὁποία ἐνήργησεν ἐντὸς πλατυτάτου κύκλου μέχρι σήμερον καὶ ἐντὸς τῆς ἁρμοδιότητος, τὴν ὁποίαν τῇ ἀπέδωκαν αἱ ἔκτακτοι περιστάσεις. Συνῆλθεν ὅμως ἡ Συνέλευσις, ἡ ἀντιπροσωπεύουσα τὸ ἔθνος, καὶ σήμερον παρέδωκεν εἰς αὐτὴν τὴν ἐξουσίαν της ἡ Κυβέρνησις, ἐννοοῦσα σπουδαίως νὰ παραδώσῃ τὴν ἐξουσίαν ταύτην εἰς τὸ ἔθνος. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν δύναται ἐκ τοῦ προχείρου καὶ αὐθωρεὶ ἡ Συνέλευσις νὰ λάβῃ τὸ μέτρον, εἴτε νὰ ἀναγνωρίσῃ τὰ αὐτὰ πρόσωπα ὡς μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡς ὑπουργοὺς, εἴτε ἄλλα, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται νὰ παρέλθῃ ὑλικός τις καιρὸς, νομίζω διὰ τοῦτο ὅτι εἶναι εὐπρεπὲς δι’ ἑνὸς μικροῦ ψηφίσματος ὡς τινὲς ἐπρότειναν, νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀναθέτει εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς ὑπουργούς της νὰ ἐξακολουθοῦν νὰ διοικῶσι τὸν τόπον μέχρις οὗ ἀποφασισθῇ ἄλλως περὶ αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐνταῦθα γεννᾶται καὶ ἄλλο ζήτημα. Πρέπει ἆρά γε νὰ μὴ κάμωμεν οὐδεμίαν ἐξήγησιν ὡς πρὸς τὴν ἔκτασιν τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξασκῇ ἡ προσωρινὴ αὕτη Κυβέρνησις; τοῦτο δὲν τὸ βλέπω, Κύριοι, ὀρθόν· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ διὰ γενικῆς τινος πράξεως ἡ ἔκτασις τῶν δικαιωμάτων της· ἂν καὶ ἡ κατὰ τοῦτο ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ χαρακτῆρα πολιτικὸν, δηλαδὴ δὲν πρέπει νὰ λογισθῇ ἡ Συνέλευσις ὡς προδικάζουσα τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν θὰ ἐκφέρῃ κατόπιν ἐπὶ τῆς μέχρι τοῦδε διαγωγῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον εἶχεν ἄπειρον ἔκτασιν καὶ νομοθετικῆς καὶ καθαρᾶς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν καὶ περιορίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν, ποῖα τὰ ὅρια τῆς ἐξουσίας ταύτης; τὰ ὅριά της δὲν εἶναι τόσον γνωστὰ καὶ διακεκριμένα, ὥστε νὰ μὴ γεννᾶται περὶ αὐτῶν ἀμφιβολία, καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τούτου συγκρίνατε τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀπονέμει τὸ πολίτευμα τῆς Ἀγγλίας εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν αὐτῆς ἐξουσίαν, μὲ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀπονέμει ἡ Ἀμερικανικὴ ὁμοσπονδία εἰς τὸν Πρόεδρον αὐτῆς, καὶ ἔτι μᾶλλον μὲ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀπέδιδεν ἡ συνταγματικὴ Γαλλία εἰς τὸν Λουδοβῖκον ΙΗʹ. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ ἔκτασις τῶν δικαιωμάτων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἶναι λίαν ἐλαστικὴ καὶ λίαν διάφορος κατὰ τὰ εἴδη τῶν Κυβερνήσεων. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἀφεθῇ ἄνευ ὁρισμοῦ ἡ ἔκτασις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’, ὅ,τι μέτρον καὶ ἂν λάβωμεν κατὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ ὡς ἐπηρεαζόμενον ἐκ τῆς γνώμης ἡμῶν περὶ τῆς παρελθούσης διαγωγῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὡς ἐκπηγάζον ἐξ αὐτῆς τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων· φρονῶ δὲ ὡς ὀρθότατον νὰ εἴπωμεν διὰ τοῦ ψηφίσματος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει περιορισθῇ εἰς τὴν τακτικὴν αὐτῆς ὑπηρεσίαν. Ἀποκλείεται ἄρα τὸ δικαίωμα τῆς χάριτος, τῆς ὁποίας δὲν ἐννοεῖται τὸ κατεπεῖγον· ἀποκλείεται τὸ νὰ πέμψῃ π. χ. ἡ Κυβέρνησις ἀνώτερόν τινα ὑπάλληλον εἰς τὴν Ἀγγλίαν νὰ προμηθευθῇ ὑλικὸν διὰ τὸ ναυτικὸν, καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἡ ἐξήγησις τοῦ τίς ἡ τακτικὴ ὑπηρεσία θέλει γείνει παρὰ τῆς Συνελεύσεως. Ὁπωσδήποτε ὅμως ὑπάρχει φυσικὴ ἡ διάκρισις τῆς τακτικῆς ὑπηρεσίας, τῆς συνεχομένης μετὰ τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας, ἀπὸ τῶν ἐκτάκτων καὶ γενικωτέρων καθηκόντων, ἅπερ ὑπαγορεύονται εἰς ἑκάστην Κυβέρνησιν ἀπὸ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ προνοῇ περὶ βελτιώσεως τῆς πολιτείας, ἡ δὲ φροντὶς περὶ βελτιώσεως τοιούτων καθηκόντων δὲν ἁρμόζει εἰς Κυβέρνησιν, ἥτις ἐνδέχεται νὰ διαρκέσῃ μόνον πέντε ἢ ἓξ ἡμέρας, ἀλλ’ ἀρκεῖ ν’ ἀνατεθῇ εἰς αὐτὴν ἡ τακτικὴ καὶ ἀπόλυτος ὑπηρεσία.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὶν δώσω τὸν λόγον, ὑποβάλλω αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις· φαίνεται ὅτι γενομένης συζητήσεως ἐκ τῆς παρατηρήσεως ἑνὸς τῶν κυρίων πληρεξουσίων περὶ νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἐγεννήθη αὕτη ἡ τροπολογία τοῦ ά. ἄρθρου τοῦ ψηφίσματος τοῦ Κ. Βαλτινοῦ, ἥτις ὑπεγράφη ἀπὸ τὸν Κ. Σαρίπολον, Βαλτινὸν καὶ ἀπὸ τὸν Κ. Βρατσάνον· παρακαλῶ νὰ τὴν ἀκούσητε, καὶ ἑπομένως προβαίνομεν εἰς ἄλλας ἀγορεύσεις. Ὁ Κ. Βρατσάνος ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον. «Ἡ καταθεῖσα τὴν ἐξουσίαν Κυβέρνησις θέλει ἐξακολουθεῖ διαχειριζομένη τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν μέχρις οὗ ἡ Συνέλευσις διαθέσει ἄλλως τὰ κατ’ αὐτήν.»

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὶν ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῆς τῆς τροπολογίας, προηγεῖται ἡ ἄλλη ἐρώτησις πρὸς τὴν Συνέλευσιν, ἥτις πηγάζει ἀπὸ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Μεσσηνέζη, ὅστις ἐπρότεινεν, ὅτι εἶναι περιττὸν πᾶν τοιοῦτον ψήφισμα· ἀνακαλεῖ τὴν πρότασίν του ὁ Κ. Μεσσηνέζης, ἢ ἐπιμένει;

§23ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐπιμένω καὶ κατὰ πᾶσαν περίπτωσιν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ κανονισμοῦ· (θόρυβος).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν πρότασιν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ κανονισμὸς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ δεκτὴ, διότι ἐγὼ ἠρώτησα, ἂν πρέπῃ αὐτὸ νὰ θεωρηθῇ κατεπεῖγον, καὶ ἡ Συνέλευσις τὸ παρεδέχθη. Τώρα λοιπὸν, ἐπειδὴ ὁ Κ. Μεσσηνέζης ἐπιμένει εἰς τὸ ἀπαράδεκτον τοῦ ψηφίσματος, πρέπει περὶ τούτου νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις· ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ δι’ ἀναστάσεως· ἑπομένως παρακαλοῦνται οἱ πληρεξούσιοι νὰ ἀκούσωσιν· οἱ θεωροῦντες ἀπαράδεκτον τὸ ψήφισμα λέγουν, ὅτι ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις ἔχει ἐν ἑαυτῇ τὴν ἐξουσίαν νὰ προβῇ εἰς τὰ περαιτέρω· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Μεσσηνέζη ἂς σηκωθῶσιν· (ἀνίστανται ὀλίγοι τινὲς)· ἀπεῤῥίφθη ἡ γνώμη τοῦ Κυρίου Μεσσηνέζη. Τώρα ἔχομεν τὸ πρῶτον καὶ μοναδικὸν ἄρθρον τῆς τροπολογίας. Ἀναγινώσκεται καὶ πάλιν, ὡς ἑξῆς· «ἡ καταθεῖσα τὴν ἐξουσίαν Κυβέρνησις θέλει ἐξακολουθεῖ διαχειριζομένη τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν μέχρις οὗ ἡ Συνέλευσις διαθέσῃ ἄλλως τὰ κατ’ αὐτήν».

§25ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἀνεγνώσθη ἓν ψήφισμα καὶ ἐτέθη ὑπὸ συζήτησιν· θεωρεῖται τὸ ἀναγνωσθὲν ὡς ά. ἄρθρον τοῦ ψηφίσματος;

§26ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ διὰ νὰ προλάβω πᾶν ἐνδεχόμενον, συνέταξα τὸ ψήφισμα εἰς ἄρθρα 3, τῶν ὁποίων τὸ σύνολον περιορίζει τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, εἰς χεῖρας μένουσαν μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως· εἶπον ὅμως ὅτι κατὰ πεποίθησιν ἐφρόνουν νὰ φέρω ψήφισμα περιοριζόμενον εἰς ἓν καὶ μόνον ἄρθρον, τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον διὰ τὸ λεκτικὸν καὶ διὰ τὴν ἔννοιαν τὸ ἐτροπολογήσαμεν. Θὰ ψηφοφορηθῇ λοιπὸν ὡς μοναδικὸν ἄρθρον· ἐὰν κατὰ περίστασιν, ὅπερ δὲν εὔχομαι, ἀποῤῥιφθῇ τὸ μοναδικὸν τοῦτο ἄρθρον, θεωρεῖται, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐννοεῖ νὰ ἀφήσῃ εἰς χεῖρας τῶν κυβερνώντων τὴν ἐξουσίαν περιωρισμένην, καὶ τότε ἐρχόμεθα εἰς ψηφοφορίαν τῶν ἄλλων ἄρθρων, διότι ἠμποροῦν τινες νὰ προτείνουν ἄλλους περιορισμούς· εὔχομαι νὰ ψηφοφορηθῇ τὸ μοναδικὸν ἄρθρον.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὅπως ἐτροπολογήθη καὶ ἀνεγνώσθη, νὰ ἐγερθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Ἔχομεν τώρα αὐτὰς τὰς προτάσεις· παρακαλῶ, προσέξατε. Ὁ Κ. Βρατσάνος ἀναγινώσκει τὰς προτάσεις. ά) Νὰ τεθῇ ὑπὸ συζήτησιν ἡ μορφὴ τῆς Νέας Κυβερνήσεως. βʹ) Ἡ ἐκλογὴ τοῦ συνοικισμοῦ τῆς Λαχανάδος. γʹ) Ἡ ἐκλογὴ τῆς Νέας Μιζέλης. δʹ) Ψήφισμα τοῦ πληρεξουσίου Καλαβρύτων περὶ ἐκφράσεως αἰωνίας εὐγνωμοσύνης τῷ ἀοιδίμῳ Στρατάρχῃ Θ. Γρίβα. έ) Ἕτερον ψήφισμα Χ. Ὀδυσσέως, νὰ καθιερωθῇ ὡς ἐθνικὴ ἑορτὴ ἡ ά. Φεβρουαρίου 1862.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὗται αἱ προτάσεις νὰ τυπωθῶσιν; ἐρωτῶ τὸν Ἡρακλῆν Πετιμεζᾶν, θέλετε ἡ πρότασίς Σας νὰ ἀναπτυχθῇ, καὶ προσδιορίζετε ποίαν ἡμέραν; (Θόρυβος).

§29ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§30ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶναι κατεπείγουσα ἡ ἰδική μου πρότασις διὰ τοῦτο νὰ τυπωθῇ καὶ συζητηθῇ 8 ἡμέρας τοὐλάχιστον, πρὸ τῆς Κυριακῆς τῆς Ὀρθοδοξίας. (Θόρυβος).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις (ὥρα 6 καὶ 5′. Μ. Μ.