1863.01.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΚΕʹ.

Τῆς 16 Ἰανουαρίου 1863.

(Τετάρτη).

Ὥρα 12 παρὰ ¼ Π. Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρέθησαν παρόντες 168. Κηρύξαντος κατόπιν τοῦ Προέδρου τὴν ἔναρξιν τῆς Συνεδριάσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, πρὶν ἢ ἀρχίσῃ ἡ ἐξακολούθησις τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἡ ὁποία εἶναι ἡ συζήτησις τοῦ ἄρθρου 49 περὶ μυστικῆς ψηφοφορίας, θὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ ψηφίσματος τοῦ κυρίου Σολιώτη, ἀφορῶντος τὴν ἀμνηστείαν τῶν κακουργημάτων, πρόκειται περὶ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας θὰ δώσῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν ἐκλογὴν Σκοπέλου καὶ Μεγαρίδος, καὶ περὶ τῆς ἐκλογῆς Οἰτύλου, ἐὰν τὴν ἔχῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἡτοιμασμένην. Ἀλλὰ πρὶν ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ κύριος Κατσικαπῆς.

§2ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Κύριοι, τὴν παρελθοῦσαν ἑσπέραν ἔλαβε χώραν πρᾶξις τόσον ἀπροσδόκητος ὅσον σκανδαλώδης, ἥτις ἐτάραξε μὲν δι’ ὀλίγην ὥραν τὴν ἀξιοζήλευτον ἠρεμίαν ἑνὸς στρατιωτικοῦ σώματος, ἐπροξένησε δὲ συνεπείας τινὰς κακὰς περὶ τῆς κοινῆς ἀσφαλείας. Ἡ πρᾶξις δὲ αὕτη εἶναι ἡ ἀκόλουθος. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.....

§3ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Δὲν εἶναι καιρὸς ἐξελέγξεως τῶν Κυβερνητικῶν πράξεων.

§4ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἴδητε, ποῖος εἶναι ὁ σκοπός μου, διὰ νὰ προλάβω τὴν διατάραξιν τῆς κοινῆς ἀσφαλείας (θόρυβος), καταβαίνω τὸ βῆμα εὐχόμενος, ὥστε ὥστε ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μέχρι τῆς εὐτυχοῦς ἡμέρας, καθ’ ἣν θὰ δώσῃ λόγον νὰ μὴ ἐπαναλάβῃ μίαν τοιαύτην πρᾶξιν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς ἐψηφοφορήσαμεν τὴν προταθεῖσαν τροποποίησην τοῦ ἄρθρου 49 περὶ μυστικῆς ἢ φανερᾶς ψηφοφορίας. Ὁ Κ. Μίλησις φέρει μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ.

§6ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, χθὲς τὸ Σῶμα παρεδέχθη δι’ ἰσοψηφίας τὴν ἀρχὴν τοῦ νὰ καθιερώσῃ ἐν τῷ κανονισμῷ τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῶν ἀρχαιρεσιῶν, χθὲς τοὐτέστι τὸ Σῶμα καθιέρωσεν ἁπλῶς τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν κατ’ ἀρχήν. Σήμερον πρόκειται, νομίζω, νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὴ ἡ ἀρχὴ εἰς τὰς περιπτώσεις, τὰς ὁποίας θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις· ἐπὶ τούτου λοιπὸν εἰσάγω μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀναγιγνώσκω. «Ἡ μυστικὴ ψηφοφορία ἐφαρμόζεται μόνον ἐπὶ τῶν ἀρχαιρεσιῶν, πᾶσα ἄλλη ἐκλογὴ προσώπου γίνεται φανερὰ διὰ ψηφοδελτίων, ἕκαστον τῶν ὁποίων φέρει γεγραμμένον κτλ.» (θόρυβος). Ἀκούσατε, Κύριοι, τὴν πρότασιν καὶ ἀποῤῥίψατέ την. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν κατὰ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, περιστρέφονται μόνον ὡς πρὸς τὰς ἀρχαιρεσίας. Ἀπὸ τοῦ βήματος ὅμως τούτου σᾶς εἶπον, ὅτι ἄλλην ἐκλογὴν προσώπων δὲν ἐννοοῦν νὰ ὑπαγάγουν. Ἐντούτοις ἡ φράσις «πᾶσα ἐκλογὴ προσώπων» ἠξεύρετε ποίαν σημασίαν ἔχει; ὅτι τὰ μέλη τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως θὰ τὰ ἐκλέξωμεν μυστικά. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἀπὸ οὐδενὸς τὴν κεφαλὴν διῆλθε μία τοιαύτη ἰδέα. Ἐγὼ τοὐλάχιστον οὕτως ἠννόησα τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως. Ἀπόκειται τώρα εἰς τὴν πλειονοψηφίαν νὰ ἀποφασίσῃ, ἂν ἡ ἰδική μας κρίσις περὶ τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως εἶναι ὀρθὴ ἢ ἐσφαλμένη. Ἐὰν ἀποῤῥίψωμεν τὸν τροπολογίαν, θὰ εἰπῇ, ὅτι ἡ κρίσις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα περὶ τῆς χθεσινῆς ἀποφάσεως, δὲν εἶναι ὀρθή. Ἐντούτοις ὑποστηρίζει κἀνεὶς τὴν τροπολογίαν μου;

§7ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§8ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, χθὲς μέγας ἀγὼν διηγέρθη μεταξὺ τῶν νομιζόντων ἑαυτοὺς μόνον πατριώτας καὶ ἐπιθυμοῦντας τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν.

§9ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι δὲν τὸ εἴπομεν.

§10ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Χθὲς λοιπὸν, ἐπανορθόνω τὴν ἔκφρασιν, μέγας ἀγὼν διηγέρθη μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσιν, ὅτι διὰ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας πρέπει νὰ λύωνται τὰ προσωπικὰ ζητήματα, στηριζόμενοι εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει νὰ σχηματίσωμεν πολιτικοὺς χαρακτῆρας, καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων τῶν φρονούντων τὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶχον τὴν εὐχαρίστησιν νὰ τάξω καὶ τὸν ἑαυτόν μου, στηριζόμενος πρὸ πάντων εἰς τὸ ὅτι οἱ μὲν τολμηροὶ χαρακτῆρες οὐδαμῶς ἐμποδίζονται καὶ παρὰ τῆς μυστικῆς καὶ παρὰ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, οἱ δὲ δειλοὶ καλύπτονται διὰ τῆς μυστικῆς. Τὸ ζήτημα ἐτέθη, Κύριοι, φανερὰ, καθαρὰ, εἰς ψηφοφορίαν. Τὸ ζήτημα ἐλύθη ὑπὲρ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, καθ’ ἧς εἶχε τεθῆ ἀντιθέτως ἡ γνώμη τοῦ κυρίου Μίλησι. Περίεργον νὰ μὴ ἐμμένωμεν σταθεροὶ εἰς τὰς ἰδέας μας καὶ νὰ θέλωμεν παντοιοτρόπως νὰ ἀλλοιώσωμεν καὶ αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας τῆς Συνελεύσεως. Χθὲς καθαρὰ ἐλύθη τὸ ζήτημα· ἐπρόκειτο περὶ τοῦ 49 ἄρθρου ἔχοντος οὕτω «ἡ περὶ ἀρχαιρεσιῶν καὶ πάσης ἐκλογῆς προσώπων ψηφοφορία γίνεται μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων.»

§11ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἐψηφοφορήθη τὸ ἄρθρον, μόνον ἡ τροπολογία.

§12ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, ἐὰν ἐπιμένητε εἰς ὅσα χθὲς εἴπομεν, εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ τὰ ἐπαναλάβω. Χθὲς συζητουμένου τοῦ ἄρθρου 49, ἐξηντλήθη ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ, ἂν πρέπῃ ἡ ψηφοφορία, προκειμένου περὶ ἀρχαιρεσιῶν καὶ ἐν γένει περὶ ἐκλογῆς προσώπων, νὰ ᾖναι μυστικὴ ἢ φανερά. Ὁ κύριος Πετσάλης πρῶτος ἔλαβε τὸν λόγον ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, ὑπεστήριξε τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Μίλησι, καὶ ὁ ἴδιος κύριος Μίλησις μετὰ ταῦτα τὴν ὑπεστήριξεν· ἐπρόκειτο περὶ ἀλλοιώσεως τοῦ ἄρθρου 49 καθ’ ὁλοκληρίαν (θόρυβος). Σᾶς παρακαλῶ κύριε Μίληση. Ὅταν ἐξήντλησεν ἡ Συνέλευσις τὴν συζήτησιν, ἦλθεν ὁ Πρόεδρος εἰς τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος· ἡ θέσις τοῦ ζητήματος, κύριε Μίλησι, ἦτο καθαρὰ, φανερὰ, ὅπως ἐπιθυμῆτε νὰ δίδετε φανερὰ, καθαρὰ, τὴν ψῆφόν σας. Ὁ κύριος Πρόεδρος ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ θέσῃ ὑπὸ ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον, ὅπως εἶχε, καὶ ἐπρότειναν ὅσοι πρεσβεύουν τὰ τοῦ ἄρθρου νὰ ἀποφανθῶσι καταφατικῶς, ὅσοι δὲ πρεσβεύουσι κατὰ τοῦ ἄρθρου, τοὐτέστι περὶ φανερᾶς ψηφοφορίας, νὰ ψηφοφορήσουν ἀποφατικῶς. Μέγας καὶ οὐχὶ μικρὸς ἀγὼν διηγέρθη, κύριε Μίλησι, ἂν πρέπῃ νὰ προηγηθῇ ἡ τροπολογία, δηλαδὴ, ἐπειδὴ ἐξερχόμεθα ὅλως διόλου τοῦ συστήματος τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, τὸ ὁποῖον καθιεροῖ τὸ ἄρθρον 49. Ἐὰν πρέπῃ νὰ προηγηθῇ ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Μίληση. Οἱ ψηφοφορήσαντες ἀτομικῶς ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας προσῆλθον καὶ ὑπεστήριξαν τὴν ἰδέαν, ὅτι πρῶτον χρειάζεται νὰ γείνῃ διπλῆ ὑποδιαίρεσις, πρῶτον νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, ἂν θὰ ᾖναι ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων, τῶν προβλεπομένων εἰς τὸ ἄρθρον 49 φανερὰ ἡ ψηφοφορία, καὶ ἐλύθη τὸ ζήτημα ἀποφατικῶς. Ἀλλ’ ἐὰν ἐνίκα ἡ φανερὰ ψηφοφορία, ἐπρόκειτο δεύτερον νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, ποίου εἴδους φανερὰ ψηφοφορία. Ἐνικήθη ἡ φανερὰ, ὅπως ἠμποροῦσε νὰ νικηθῇ ἡ μυστική. Κύριοι, πρέπει νὰ σεβώμεθα ἑαυτούς· ἄλλως δίδομεν δικαιώματά τινα κατακρίσεως· ἐνικήσαμεν, ὅπως ἠδυνάμεθα νὰ νικηθῶμεν.

§13ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὅταν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰ πρακτικὰ, τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσθησαν, θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι τροπολογία.

§14ΜΙΛΗΣΗΣ. Νὰ ἐρωτηθοῦν οἱ Κύριοι πληρεξούσιοι, ἂν ἐψηφοφορήθη ἡ τροπολογία μου· ἂν κρίνῃ ἡ Συνέλευσις, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ συζήτησις... (θόρυβος).

§15ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Τὸ θεωρῶ μέγα τόλμημα νὰ θέλῃ τις νὰ ἐπανέρχηται εἰς τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον, νὰ παραβιάζῃ δι’ ἑνὸς σοφίσματος.

§16ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀγορεύοντα νὰ μεταχειρίζηται σπανιώτερον τὴν λέξιν σόφισμα.

§17ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὅταν ὅμως ἤλθομεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν καὶ ἐλύθη τὸ ζήτημα διὰ τῆς ἰσοψηφίας, δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ καμμία περαιτέρω συζήτησις, οὐδὲ νὰ καταδεχθῶμεν νὰ ἐπιμένωμεν καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ εἰς τὰς ἰδικάς των ἰδέας, ἀλλὰ νὰ δεχθῶμεν τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως.

§18ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποία εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως; τὸ ἄρθρον πρόκειται σήμερον νὰ ψηφοφορηθῇ.

§19ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Τὸ ζήτημα ἦτο λίαν σπουδαῖον χθές· ἔπρεπε λοιπὸν νὰ μὴ θεωρήσητε περαιωμένην τὴν συζήτησιν ὅτι ἐφωτίσθημεν· εἰς τί ἐφωτίσθημεν χθὲς, Κύριοι;

§20ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἰς τὸ ζήτημα.

§21ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἰς ποῖον ζήτημα; ἂν θὰ ᾖναι φανερὰ ἢ μυστικὴ ψηφοφορία ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων τῶν προβλεπομένων εἰς τὸ ἄρθρον 49.

§22ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ἐψηφοφορήθη τὸ ἄρθρον 49, Κύριε Βλάση.

§23ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι, ὀφείλομεν νὰ σεβώμεθα τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως· τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον, τὸ ἄρθρον 49 εἶναι ἐπικυρωμένον.

§24ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§25ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἶναι τόσον βέβαιον, Κύριοι, ὅτι ὅταν ἐγὼ ὁ ἴδιος εἰς τὴν ὁμιλίαν μου ἐνόμισα, ὅτι θέλω ὑποστηρίξει περισσότερον τὴν γνώμην μου ὑπὲρ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, ὅταν ἐνόμιζα, ὅτι θὰ καθιερώσωμεν ἀρχὴν εἰς τὰ δημοτικὰ, εἰς τὰ βουλευτικὰ, εἰς τὰ δικαστικὰ, εἴπατε, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐκείνων τῶν ἄλλων, ἀλλὰ περὶ τῶν ἔργων τῆς Συνελεύσεως. Ἐδὼ, Κύριοι, θὰ παρακαλέσωμεν τοὺς ἀγορεύσαντας χθὲς νὰ μὴ ἐπιμένουν εἰς τὸν προμαχῶνα, νὰ μὴ ἐπιμένουν εἰς ἓν ζήτημα λελυμένον, καὶ θεωρῶ ὅτι δὲν εἶναι ἐπάναγκες νὰ ψηφοφορήσωμεν ἓν ζήτημα λελυμένον, ὅτι δηλαδὴ ἡ ἐκλογὴ προσώπων καὶ ἀρχαιρεσιῶν γίνεται διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας. Ἰδοὺ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Μίλησι.

§26ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἐψηφοφορήθη, ἐζήτησα νὰ ἀναπτύξω τὴν τροπολογίαν, καὶ ἡ Συνέλευσις μὲ εἶπεν ὅτι θεωρεῖ περὶ τῆς ἀρχῆς, ἀπεδοκίμασε λοιπὸν τὴν ἀρχήν.

§27ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Φανερὰ ἢ μυστικὴ, ἀλλὰ τίνος;

§28ΜΙΛΗΣΗΣ. Τῆς ἀρχαιρεσίας μόνον.

§29ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι... (θόρυβος) ἐὰν ἦσθε χθὲς ἐνταῦθα παρόντες εἰς τὴν Συνέλευσιν· (θόρυβος).

§30ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ ζητῶμεν ὅ,τι θέλομεν, μὲ ἡσυχίαν καὶ οὐχὶ θορυβοῦντες.

§32ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ Κύριος Λουκᾶς Παπαϊωάννου ἀναγινώσκει τὰ πρακτικὰ ὡς ἀκολούθως «ἐτέθη ἀκολούθως εἰς ψηφοφορίαν τῆς Συνελεύσεως τὸ ἀκόλουθον θέμα· «οἱ θέλοντες τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν λέγουσι ναὶ, οἱ δὲ τὴν μυστικὴν λέγουσιν ὄχι» (θόρυβος) «ἀρξαμένης ἔπειτα τῆς συζητήσεως τοῦ κανονισμοῦ ἐπὶ τοῦ Κεφαλαίου ἕκτου ἐπὶ τοῦ ὁποίου λαβών τις τὸν λόγον ἐξέθηκε».

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ πῶς περιπίπτομεν εἰς ὁμιλίας μὴ ἀναγκαίας· ὅταν προσέχωμεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν, διορθώνονται· δὲν συμμορφονόμεθα μὲ τὸν κανονισμόν μας ποτέ. Ἂν ἀναγνώσητε μετὰ προσοχῆς τὰ πρακτικὰ, θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι ἀναγκαία συνέπεια· ἀπὸ τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὁ Πρόεδρος θὰ ἐννοήσητε, ὅτι τὸ θέμα θὰ ᾖναι περὶ τῆς γενικῆς μυστικῆς ψηφοφορίας καὶ ὄχι μερικισμός. Ἰδοὺ ἂν θέλετε νὰ παρατηρήσετε καὶ τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας πῶς ἐσημειώθη. «Πρωτόκολλον ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος «οἱ παραδεχόμενοι τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν λέγουσι ναὶ, οἱ δὲ τὴν μυστικὴν λέγουσιν ὄχι.»....

§35ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι! ὄχι! Ποῖος τὸ εἶπεν· εἶναι ψεῦδος! (θόρυβος).

§36ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἰδοὺ τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ πρώτου ζητήματος εἰς τὸ ὁποῖον εἶμαι ψηφολέκτης ἐγώ. «ὑπὲρ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας 102 ὑπὲρ τῆς φανερᾶς 102» (θόρυβος).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, παρακαλῶ, καθήσετε· ὅλα τὰ ἐμπόδια θὰ ἐξομαλυνθοῦν, ἅμα ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικά· εὐαρεστηθῆτε νὰ δώσητε προσοχὴν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν· ἂν μετὰ προσοχῆς ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ, θὰ λυθῇ τὸ ζήτημα.

§38ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Κύριοι, δὲν ἠξεύρω....

§39ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις διὰ πλειονοψηφίας, ἂν πρέπῃ νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ μέρους ἐκείνου ἢ μή.

§41ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἀναγνωσθῶσι μάλιστα, κατὰ σειρὰν ὅλα. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ ὡς ἑξῆς· «ἀρξαμένης ἔπειτα τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ Κεφαλαίου ἕκτου» κτλ...........

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς εἶπόν τινες, ὁποία θὰ ᾖναι ἡ ἡμερησία διάταξις διὰ σήμερον, πρὶν ἢ ἐξηγήσω ἐγὼ τίποτε, εἶπόν τινες ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ τὸν τρόπον τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας· μετὰ τὴν ἰδέαν ταύτην εἶπον (θόρυβος)· ἠκούσθησαν φωναὶ, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἀνακεφαλαίωσιν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως· μάλιστα· διὰ τοῦτο ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ κάμω αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν (θόρυβος).

§43ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἐπικαλοῦμαι, Κύριοι τὴν ἀκρόασίν σας, καὶ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι οἱανδήποτε λύσιν καὶ ἂν δώσητε εἰς τὴν προκειμένην διένεξιν, εἴτε ἐψηφοφορήθη ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον, εἴτε οὔ, ἡμεῖς δὲν θὰ περιορισθῶμεν, εἰμὴ, ὅτι τὸ ζήτημα ἀνήκει εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας, καὶ ἰδοὺ πῶς. Ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι ἤμην τόσον ἐπιλήσμων, ὥστε δὲν ἐνόησα χθὲς τί ἐσυζητεῖτο· ἀλλ’ ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν, καὶ οἱ λόγοι τοῦ πρώτου δεινῶς ἀγορεύσαντος ὑπὲρ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, ἐκαθάρισαν τὸ ζήτημα· ἐνθυμοῦμαι μάλιστα τοὺς λόγους· δὲν ἠξεύρω, λέγει, τόπον καὶ κανὲν ἔθνος, ὅπου καθιερώθη ἐπὶ ἀρχαιρεσιῶν ἡ φανερὰ ψηφοφορία. Πλὴν εἴδετε καὶ τὸ τέλος τῶν πρακτικῶν, ἐν οἷς λέγεται ὅτι ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις τοῦ ἄρθρου διὰ τὴν αὔριον (θόρυβος). Σᾶς ἐρωτῶ ὅλους· ἐκάμαμεν ψηφοφορίαν ἐπὶ ὁλοκλήρου τοῦ ἄρθρου; καὶ αὐτὸ ἂν παραδεχθῆτε, τώρα θὰ σᾶς ἀλλοιώσω τὸ ζήτημα· θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι μόνον εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας θὰ περιορισθῇ. Σᾶς λέγω, ὅτι εἰς οὐδεμίαν ἄλλην περίπτωσιν ὑπάρχει προσωπικὸν ζήτημα.

§44ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἰς τὰς ἐπιτροπάς.

§45ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Αἱ ἐπιτροπαὶ, Κύριε πληρεξούσιε Ἀττικῆς, θὰ ἐκπληρώσουν δημόσια καθήκοντα καὶ θέλω σᾶς ἀποδείξει, ὅτι ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου κἀνὲν ζήτημα δὲν εἶναι προσωπικόν· ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα λύονται ἐνταῦθα, εἶναι ὅλα κοινωνικὰ καὶ δημοσίου συμφέροντος· διότι πρόσωπα δὲν εἶναι παρὰ τὰ ὄργανα, δι’ ὧν ἐφαρμόζονται αἱ ἀρχαί. Σᾶς ἐρωτῶ, Κύριοι· ἐὰν ἔλθῃ τὸ ζήτημα τῆς Κυβερνήσεως, θέλετε δώσει τόσην ἰσχὺν εἰς τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναδεχθῇ μίαν ἐξουσίαν διὰ νὰ διευθύνῃ ἓν ὑπουργεῖον ἢ τὴν Κυβέρνησιν, θέλετε δώσει σημασίαν οἱανδήποτε εἰς αὐτὸ τὸ πρόσωπον, ὁσηνδήποτε ἀξίωσιν καὶ ἂν ἔχῃ εἰς τὴν κοινωνίαν; Νομίζω, ὄχι! Νομίζω κανεὶς ἐξ ἡμῶν δὲν θέλει φθάσει εἰς αὐτὴν τὴν παραλογίαν νὰ θέσῃ αὐτὸ τὸ πρόσωπον ὑπεράνω τῶν συμφερόντων τῆς Πατρίδος. Αὐτὸ τὸ ζήτημα λοιπὸν εἶναι συμφέροντος κοινωνικοῦ· καὶ τότε, ἂν θέλητε ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς Κυβερνήσεως νὰ θεωρήσητε τὰ ζητήματα προσωπικὰ καὶ οὐχὶ κοινωνικὰ, τότε πλέον θὰ λέγουν αἱ ἐπαρχίαι, ὅτι σᾶς ἐστείλαμεν εἰς τὴν Συνέλευσιν....

§46ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀφήσατε τὰς δημοκοπίας.

§47ΠΟΛΛΟΙ. Μὴ διακόπτετε τὸν ῥήτορα (θόρυβος).

§48ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Τότε φέρω ἓν ἄλλο, ὅτε ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν προσώπων τῆς Κυβερνήσεως τὰ ζητήματα εἶναι προσωπικὰ, τότε λέγω, ὅτι ἡ ψηφοφορία πρέπει νὰ γείνῃ πλέον φανερὰ, καὶ οὐχὶ μυστική.

§49ΠΟΛΛΟΙ. Φανερά.

§50ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰσχυρίζομαι, ὅτι δὲν ἐπεψηφίσθη τὸ ἄρθρον· λοιπὸν λέγω, Κύριοι, ὡς πρὸς τοῦτο, ὅτι παρατηρῶ ἡμᾶς προβαίνοντας, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, εἰς ἀνατροπὴν κανόνος φυσικοῦ, κανόνος καθιερωμένου εἰς ὅλας τὰς ἐλευθέρας καὶ συνταγματικὰς πολιτείας. Ἠκούσατέ ποτε νὰ δεσπόζῃ που τὸ ἥμισυ μέρος τῶν πληρεξουσίων ἑνὸς σώματος τοῦ ἑτέρου ἡμίσεως; (θόρυβος) Σᾶς παρακαλῶ ἡσυχία! πάντες νομίζω, ὁμολογοῦμεν καὶ συνομολογοῦσαν ἔχομεν καὶ αὐτὴν τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων, ὅτι ἡ πλειονοψηφία δεσπόζει τῆς μειονοψηφίας· τὸ πλεονάζον ἥμισυ δεσπόζει τοῦ ἐλάσσονος, τοῦ ἡμίσεως· ὁ Κύριος Πρόεδρος, ὡς ἠκούσατε, ἔθεσε χθὲς τὸ ζήτημα ὡς ἑξῆς· «οἱ παραδεχόμενοι τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν λέγουσιν ναὶ, καὶ οἱ παραδεχόμενοι τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν λέγουσιν ὄχι.» Ἐτέθησαν λοιπὸν εἰς ψηφοφορίαν ῥητῶς καὶ τὰ δύω ζητήματα· διότι οὐδέτερον ἦτο ἐπεψηφισμένον, καθιερωμένον· ὅσον δὲν ἦτον ἡ φανερὰ, τοσοῦτον δὲν ἦτον καὶ ἡ μυστική. Ἀπεφάνθησαν 102 ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας λέγοντες ναὶ, καὶ 102 ἀπεφάνθησαν ὑπὲρ τῆς μυστικῆς λέγοντες ὄχι. Τουτέστιν οἱ μὲν ἔλεγαν «ναὶ παραδεχόμεθα τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, ὄχι δὲν παραδεχόμεθα τὴν μυστικὴν». Οἱ ἄλλοι ἔλεγον «ὄχι δὲν παραδεχόμεθα τὴν φανερὰν, ναὶ παραδεχόμεθα τὴν μυστικήν». Ἰσόψηφοι δὲ ὄντες οἱ ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας δὲν κατισχύσαμεν λέγετε σεῖς οἱ ὑπὲρ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας· ἐν ἰσοψηφίᾳ, εἴπατε χθὲς διὰ τῆς δευτέρας ψηφοφορίας, ἀποῤῥίπτεται ἡ πρότασις· τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀποψηφίσεως μιᾶς προτάσεως ἐρωτῶ πρῶτον, ποῖον εἶναι; Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι μένει ἐν ἰσχύει τὸ διὰ τῆς πλειονοψηφίας καθιερωμένον, τοῦ ὁποίου τὴν τροποποίησιν ἢ ἀνατροπὴν ἐσκόπει ἡ ἀποῤῥιφθεῖσα πρότασις. Ἐρωτῶ δεύτερον ποῖον ἦτο τὸ καθιερωμένον ὡς κανὼν μόνιμος καὶ γενικὸς ἐπὶ προσωπικῶν ἐκλογῶν; διότι περὶ κανονισμοῦ πρόκειται· ἦτο ἡ μυστικὴ ψηφοφορία; βεβαίως ὄχι, διότι οὔτε καθιερωμένη ἦτο, ὡς κανὼν γενικὸς, οὔτε δύναται νὰ εἴπῃ τις, ὅτι διὰ τῆς χθεσινῆς ψηφοφορίας, πρώτης καὶ δευτέρας, καθιερώθη· ἂν δὲ τοὐναντίον ἰσχυρίζησθε, τότε σᾶς ἐρωτῶ τρίτον, διατὶ ἀπεῤῥίφθη ἡ φανερὰ ψηφοφορία; Θὰ εἴπητε βεβαίως, ἀπεῤῥίφθη, διότι οἱ ὑπὲρ αὐτῆς ἰσοψηφήσαμεν, δὲν ἐπλειονοψηφήσαμεν· λέγω καὶ ἐγὼ τοῦτο ὡς ὀρθόν· ἀλλ’ ἐρωτῶ διὰ τί κατίσχυσεν ἡ μυστικὴ ψηφοφορία; Πρέπει ν’ ἀπαντήσητε· διότι οἱ ὑπὲρ αὐτῆς ἰσοψηφήσατε, δὲν ἐπλειονοψηφήσατε· δηλ. ὅ,τι ἀπαντήσατε ἀρνούμενοι τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν τὸ αὐτὸ πρέπει ἐξ ἀνάγκης ν’ ἀπαντήσητε ὑποστηρίζοντες τὴν μυστικήν· λοιπὸν, ὅταν σᾶς ἐρωτᾷ τις, διατὶ ἀπεῤῥίφθη ἡ περὶ φανερᾶς ψηφοφορίας γνώμη; Διότι εἶχε, θὰ εἴπητε, ὑπὲρ αὐτῆς μόνον τὴν ἰσοψηφίαν, καὶ εἴπατε τοῦτο χθὲς διὰ τῆς δευτέρας ψηφοφορίας. Διατὶ ἀπεῤῥίφθη ἡ μυστικὴ ψηφοφορία; Πάλιν τὸ ἴδιον πρέπει νὰ ἀπαντήσητε, διότι οἱ ὑπὲρ αὐτῆς ἰσοψηφήσατε, δὲν ἐπλειονοψηφήσατε. Δὲν σᾶς φαίνεται τοῦτο παράλογον; ἐκτὸς πλέον ἐὰν θέλητε νὰ καθιερώσητε, ὅτι οἱ ὑπὲρ τῆς μυστικῆς ἀποφανθέντες διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ἀγνοῶ, πρέπει νὰ ἔχωσι προνόμιον, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἔχωσιν ἐκεῖνοι ἀπεφάνθησαν ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας. Χθὲς εἷς τῶν ῥητόρων πληρεξουσίων εἶπεν, ὅτι ἡ παραγγελία εἰς τὸ Προεδρεῖον νὰ διορίσῃ ἐπιτροπὴν πρὸς σύνταξιν τοῦ κανονισμοῦ ἰσοδυναμεῖ μὲ τὴν παραδοχὴν τῆς ἀρχῆς τοῦ κανονισμοῦ, καὶ ἡ παραδοχὴ τῆς ἀρχῆς τοῦ κανονισμοῦ συνεπάγει τὴν πρόληψιν, τὸ τεκμήριον τῆς παραδοχῆς ὅλων τῶν διατάξεων τοῦ κανονισμοῦ, ἐπειδὴ δὲ ἀπεῤῥίφθη ἡ φανερὰ ψηφοφορία, μένει τὸ τεκμήριον τοῦτο, καὶ ἑπομένως ἰσχύει ἡ μυστικὴ ψηφοφορία, διότι αὐτὴν περιέχει ὁ κανονισμός. Κατ’ ἐμὲ ἡ τοιαύτη σκέψις εἶναι ἐσφαλμένη· ἡ παραγγελία πρὸς τὸ Προεδρεῖον καὶ ἂν ἰσοδυναμῇ μὲ αὐτὴν τὴν παραδοχὴν τῆς ἀρχῆς, δὲν ἀποδεικνύει, εἰμὴ τοῦτο, ὅτι τὸ σῶμα ἐξεφράσθη, ὅτι θέλει νὰ κανονισθῇ, τοὐτέστι νὰ ὁρίσῃ διὰ μονίμων κανόνων τὸν τρόπον καὶ τὸν τύπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θέλει νὰ προβῇ εἰς τὰς συζητήσεις καὶ ἀποφάσεις· παρεδέχθη δηλαδὴ τὴν ἀρχὴν νὰ συνταχθῇ κανονισμὸς, παρεδέχθη, ὅτι θέλει νὰ κανονισθῇ, διότι μοὶ φαίνεται παράνομον νὰ ἰσχυρίζηταί τις, ὅτι ἔχει τὴν συγκατάθεσιν τινὸς εἴς τι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀγνοεῖ ὁ ἄλλος, καὶ διὰ τοῦτο φέρεται ἐνώπιόν του, ἵνα τὸ κρίνῃ· καὶ ὅμως νὰ λέγῃ, ὅτι ὑπάρχει ἡ πρόληψις, ὅτι αὐτὸς πρὶν ἢ κρίνῃ, τὸ ἐνέκρινεν. Ἀνακεφαλαιόνων λοιπὸν, ὅσα προεξέθηκα, ἐπιλέγω ὅτι διὰ τῆς χθεσινῆς ψηφοφορίας ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν, οὐχὶ μόνον ἡ φανερὰ, ἀλλὰ καὶ ἡ μυστικὴ ψηφοφορία· ἰσοψηφίαν δὲ εἶχεν ἡ φανερὰ καὶ ἡ μυστική. Διὰ δὲ τῆς δευτέρας ἀποφάσεως ἀπεφάνθη ἡ Συνέλευσις, ὅτι ἀπεῤῥίφθη ἡ φανερὰ ψηφοφορία, διότι εὑρίσκετο ἐν ἰσοψηφίᾳ καὶ οὐχὶ ἐν πλειονοψηφίᾳ. Μὲ τὸ αὐτὸ ὅπλον, μὲ τὸ ὁποῖον ἐπολεμήσατε τοὺς ὑπὲρ τῆς φανερᾶς, πρέπει νὰ μᾶς ἐπιτραπῇ νὰ πολεμήσωμεν καὶ τοὺς ὑπὲρ τῆς μυστικῆς (θόρυβος). Παρακαλῶ, Κύριοι, ἀκούσατε! διὰ τῆς δευτέρας ψηφοφορίας εἶπε χθὲς τὸ Σῶμα, ὅτι, ἰσοψηφίας ὑπαρχούσης, ἀποῤῥίπτεται τὸ ὑπὸ συζήτησιν. Μὴ ταράττεσθε! Χθὲς ὁ Πρόεδρος, ἐρώτησεν οὐ μόνον ἂν θέλωμεν τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, ἀλλὰ καὶ ἂν θέλωμεν τὴν μυστικήν· οἱ δεχόμενοι, εἶπε, τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, λέγουσι ναὶ, οἱ δὲ τὴν μυστικὴν ὄχι· αἱ λέξεις δὲν κάμνουσι τὰ πράγματα. Ἐρωτήθη τὸ Σῶμα τί θέλει νὰ καθιερώσῃ τὴν φανερὰν ἢ τὴν μυστικήν; τὸ ἥμισυ εἶπεν, ὅτι θέλει τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, τὸ δ’ ἕτερον ἥμισυ τὴν μυστικήν. Διὸ προτείνω τοῦτο, ὅτι πρέπει ἡ Συνέλευσις ν’ ἀποφανθῇ, ὅτι χθὲς διὰ τῆς ἰσοψηφίας δὲν ἔγινε δεκτὴ οὔτε ἡ φανερὰ, οὔτε ἡ μυστικὴ, καὶ ἑπομένως νὰ ἐξαλειφθῇ τὸ ἄρθρον· ποία δὲ θὰ ἡ συνέπεια τούτου; Ἡ συνέπεια θὰ ᾖναι, ὅτι τὸ ἄρθρον περιέχον μόνιμον καὶ γενικὸν κανόνα ὡς πρὸς τὴν ψηφοφορίαν τῆς ἐκλογῆς τῶν προσώπων ἀναγκάζει τὸ Σῶμα διὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ν’ ἀποφασίζῃ πάντοτε τὰς ἀρχαιρεσίας, καὶ πᾶσαν ἄλλην ἐκλογήν· ἂν δὲ λείψῃ αὐτὸ τὸ ἄρθρον, θὰ ᾖναι ἡ τῆς ἐξαλείψεως συνέπεια, ὅτι ὁσάκις παρουσιάζεται τὸ εἰρημένον ζήτημα, ἡ Συνέλευσις θὰ ἐρωτᾶται ἑκάστοτε κατὰ ποῖον τρόπον θέλει ν’ ἀποφανθῇ διὰ φανερᾶς ἢ διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας περὶ τῆς προσωπικῆς ἐκλογῆς.

§51ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Κανὼν εἶναι, Κύριοι, ἀνθρώπινος, ὅτι πρέπει ἡ μειονοψηφία νὰ σέβηται τὰ ἔργα τῆς πλειονοψηφίας· τοῦτο εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἀνθρωπίνου ἀτελείας, διότι ὅπου πλείονες τοῦ ἑνὸς ἄνθρωποι, ἐκεῖ πολὺ πιθανὸν νὰ ὑπάρξῃ διαφωνία, ἡ δὲ διαφωνία ἀποτρέπει πᾶσαν ἀπὸ κοινοῦ ἐνέργειαν· ἑπομένως ἐπιβλήθη φυσικῶς ἡ ἀνάγκη νὰ ἐπικρατῇ ὁ κανὼν τῆς πλειονοψηφίας· ἀνάγκη λοιπὸν καὶ ὅταν ἐπὶ ἀποφασισθέντος τινος ζητήματος δὲν ἀπετελοῦμεν μέρος τῆς πλειονοψηφίας, νὰ σεβώμεθα τὰ ἀποφασισθέντα, καὶ οὐχὶ νὰ ζητῶμεν νὰ ματαιώσωμεν αὐτὰ δι’ ἄλλων πλαγίων μέσων, μὴ ἐπιτρεπομένου εἰς τὴν μειονοψηφίαν νὰ θεωρῇ ὡς παράνομον ὅ,τι νομίμως κατηρτίσθη ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας. Ὑπάρχει, Κύριοι, σχέδιον κανονισμοῦ συνταχθὲν ὑπὸ τοῦ προεδρείου δηλαδὴ ὑπὸ ἐπιτροπῆς διορισθείσης ὑπὸ τοῦ Προέδρου κατ’ ἐντολὴν τῆς Συνελεύσεως. Τὸ σχέδιον τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῶν συζητήσεών μας, διότι αἱ συζητήσεις γίνονται πάντοτε τιθεμένης ὡς βάσεως ἑνὸς σχεδίου, ἢ προτάσεως νόμου· τοῦτο ἐγένετο καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Κατὰ τὸ σχέδιον ὑπάρχει ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῶν προσωπικῶν ζητημάτων. Γίνεται ἤδη πρότασις παρά τινος τῶν συναδέλφων, ἥτις σκοπὸν ἔχει νὰ νεωτερίσῃ, ἤτοι νὰ καθιερώσῃ τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν· ἡ δὲ πρότασις αὕτη παραβαλλομένη πρὸς τὸ σχέδιον λέγεται τροπολογία αὐτοῦ, ἀδιάφορον, ἂν ἀπολύτως ἐξεταζομένη δύναται νὰ ὀνομασθῇ πρότασις, διότι ναὶ μὲν τὸ σχέδιον ἐν ὅσῳ δὲν παραδεχθῇ, δὲν ἔχει κἀμμίαν ὑποχρεωτικὴν ἰσχὺν, ἀλλὰ πᾶσα πρότασις γενομένη ἐναντίον τοῦ σχεδίου, ὀνομάζεται τροπολογία ἀπέναντι αὐτοῦ· ἑπομένως ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Μίληση λογίζεται τροπολογία ἐπὶ τοῦ σχεδίου ἴσως τὸ θέμα πρὸς ψηφοφορίαν ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἄλλως, δηλαδὴ νὰ περιορισθῇ μόνον ἡ ψηφοφορία εἰς τὸ ἂν ᾖναι δεκτὴ ἢ ὄχι ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Μίληση, ὥστε οἱ θέλοντες τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν νὰ λέγωσι ναὶ, οἱ δὲ μὴ θέλοντες, ὄχι· ἀλλὰ προσετέθη καὶ τὸ «οἱ θέλοντες τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν, νὰ εἴπωσι ναί·» Ὅθεν πραγματικῶς ἐψηφοφορήθη ἡ τροπολογία ἤτοι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Μίληση· ἔλαβε τὴν ἀτυχίαν νὰ μὴ ἐπιτύχῃ τὴν πλειονοψηφίαν, καὶ ἐν ἰσοψηφίᾳ ἀπεῤῥίφθη, καθὼς τὸ ἀπέδειξε καὶ ἡ κατόπιν γενομένη ἐπὶ τούτῳ ψηφοφορία. Μένει τώρα τὸ ἄλλο ζήτημα. Τινὲς τῶν ΚΚ. πληρεξουσίων ἀξιοῦσιν, ὅτι ἀποῤῥιφθείσης τῆς τροπολογίας, ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρον τοῦ σχεδίου. Νομίζω, ὅτι κατὰ τοῦτο σφάλλουσιν. Ἀπεῤῥίφθη μὲν κατ’ οὐσίαν ἡ πρότασις περὶ φανερᾶς ψηφοφορίας, διότι δὲν ὑπάρχουσιν εἰμὴ δύω τρόποι ψηφοφορίας, ὁ μυστικὸς καὶ ὁ φανερὸς, ἐκτὸς ἂν παραδεχθῶμεν, ὅτι δύναται νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία καὶ διὰ νευμάτων ἢ δι’ ἄλλου τρόπου· ἄρα, ἀποκλεισθείσης τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, δὲν μένει παρὰ μόνον ἡ μυστικὴ, οὐχ ἧττον ὅμως τὸ ἄρθρον τοῦ σχεδίου δὲν ἐψηφοφορήθη, ἀλλὰ μόνον ἡ ἀρχὴ, καὶ ἀπεῤῥίφθη μόνον μία πρότασις, ἔχουσα σκοπὸν τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν.

§52ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Παραδέχεσθε Κ. Διομήδη, ὅτι ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασις τοῦ Κ. Μίληση;

§53ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ τροπολογία διὰ νὰ ἔχῃ συνεπείας καὶ ὑπὲρ τοῦ σχεδίου, πρέπει νὰ ἐξάγεται τοῦτο ἐκ τῶν λέξεων τοῦ ψηφοφορηθέντος θέματος. Δὲν καθιερώθη δὲ ἡ μυστικὴ ψηφοφορία γενικῶς. Δὲν ἐνοήσαμεν τὸ ζήτημα τοῦ ἡγεμόνος, διότι καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος περὶ ἡγεμόνος διαφέρει, καὶ δὲν ἠξεύρομεν ἂν ἀνήκει εἰς τὴν Συνέλευσιν ἢ εἰς τὸ ἔθνος (θόρυβος).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι ἀπομακρυνθῆτε ἀπὸ τοὺς στενογράφους.

§55ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Τοιαῦται τροπολογίαι δύνανται νὰ ἐπαναληφθῶσι πρὸ τῆς ψηφοφορίας τοῦ ἄρθρου τοῦ σχεδίου, ὅταν δὲν ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸ δεδικασμένον.

§56ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριοι, εἶναι λυπηρὸν, νομίζω, τὴν ἐπιοῦσαν μιᾶς ἐπαναστάσεως, ἥτις κατέλυσε σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐθυσίαζε τὰ πάντα εἰς τὰ πρόσωπα, νὰ περιπίπτωμεν εἰς τὸ ἄτοπον, προκειμένου λόγου περὶ προσωπικῶν ζητημάτων, νὰ ἐπισκοτίζηται τοσοῦτον ὁ νοῦς ἡμῶν, καὶ νὰ παραδίδεται ἡ καρδία μας εἰς τοιαύτην ταραχὴν, ὥστε ἀφ’ ἑνὸς νὰ καταντῶμεν εἰς διαπληκτισμοὺς ἀσυμβιβάστους μὲ τὸ ὑψηλὸν καθῆκον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐκπληρώσωμεν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἀντιστρατευώμεθα κατὰ τῶν κοινοτέρων ἀρχῶν τῆς λογικῆς. Δύω προτάσεις, Κύριοι, ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου· προτάσεις, αἱ ὁποῖαι οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι ἐξέπληξαν πάντα, ὅστις ἔμεινεν ἀδιάφορος εἰς τὴν πάλην αὐτὴν τὴν πεισματώδη, ἥτις ἐξηγέρθη, διότι ἐπρόκειτο περὶ προσωπικῶν ζητημάτων. Τὰ ζητήματα ἦσαν τὰ ἑξῆς· ἀφ’ ἑνὸς μὲν, ὅτι δὲν ἀπεῤῥίφθη ἐν γένει ἡ πρότασις ἡ ἀφορῶσα τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, προκειμένου λόγου περὶ ἐκλογῆς προσώπων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ, ὅτι κατέπεσεν οὐχὶ μόνον ἡ πρότασις περὶ φανερᾶς ψηφοφορίας ἀλλὰ καὶ περὶ μυστικῆς. Κύριοι, ἂν ἐνθυμηθῶμεν πρὸς στιγμὴν τὰ λεχθέντα χθὲς καὶ ἂν ἐνθυμηθῶμεν τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐτέθη τὸ ζήτημα περὶ φανερᾶς ψηφοφορίας, νομίζω, ὅτι καὶ ἐὰν κρίνωμεν μὲ τὴν καρδίαν ἥσυχον μὲ τὸν νοῦν ἐλεύθερον ἀπὸ πᾶσαν ἰδέαν κομματισμοῦ, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀμφισβητήσωμεν, ὅτι ἀπεῤῥίφθη ἐν γένει ἡ πρότασις ἡ περὶ φανερᾶς ψηφοφορίας. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, δύω γνῶμαι ἀνεπτύχθησαν, ἡ μία ἡ ὑποστηριζομένη ἀπὸ τὸ σχέδιον τοῦ κανονισμοῦ, ἔλεγεν· ἡ περὶ ἀρχαιρεσιῶν καὶ πάσης ἐκλογῆς προσώπων ψηφοφορία γίνεται μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων ἄνευ ἐξαιρέσεως· ἡ ἑτέρα, ὅτι ἡ ἐκλογὴ παντὸς προσώπου γίνεται διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας. Ἐνθυμηθῆτε τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Μίληση, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔγεινε τοσαύτη συζήτησις· ἐπροτάθη ἡ φανερὰ ψηφοφορία προκειμένου λόγου περὶ ἐκλογῆς οὐχὶ μόνον τοῦ προέδρου καὶ τῶν ἐπιτροπῶν, ἀλλὰ παντὸς προσώπου· οὕτω ἀνεπτύχθησαν καὶ ἐτέθησαν εἰς ψηφοφορίαν τὰ ζητήματα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐρωτῶ τὸ σεβαστὸν τοῦτο συνέδριον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς περιμένει τὴν ἀναμόρφωσίν της, ἐρωτῶ τὰς συνειδήσεις, τὸν νοῦν σας, ἠμπορεῖ πλέον νὰ ὑπάρξῃ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, περὶ τοῦ ὅτι ἀποῤῥιφθείσης τῆς τροπολογίας τοῦ Κ. Μίληση ἀπεῤῥίφθη τὸ ζήτημα τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας ἐν γένει προκειμένου λόγου περὶ ἐκλογῆς προσώπων; Ἐλπίζω Κύριοι, ὅτι δὲν θέλετε μοὶ ἀπαντήσει, ὄχι, ἐὰν κρίνητε μὲ φλέγμα καὶ μὲ ψυχρότητα καθὼς ἁρμόζει εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους.

§57ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ περὶ ἡγεμόνος;

§58ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἡγεμόνος, ὁ ἡγεμὼν δὲν εἶναι πρόσωπον. Περὶ ἡγεμόνος, Κύριοι, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προβλέψῃ ἕνας κανονισμὸς τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως.

§59ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διὰ τί;

§60ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Διότι αὐτὸ τὸ πρόσωπον εἶναι τόσον ὑψηλὸν, ὥστε δὲν εἰμποροῦσεν ὁ κανονισμὸς διὰ τῶν λέξεων «παντὸς προσώπου» νὰ προβλέψῃ καὶ περὶ ἡγεμόνος. Κύριοι! ἤμην ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, ἑπομένως δύναμαι νὰ ἐξηγήσω τὴν ἔννοιαν τῶν διαφόρων διατάξεων, αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται εἰς τὸν κανονισμόν. Σᾶς λέγω λοιπὸν μὲ τὸν ἐπισημότερον τρόπον, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐνόησε νὰ περιλάβῃ εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἡγεμόνος, τόσῳ μᾶλλον, Κύριοι, καθόσον καθιερώθη δι’ ἑνὸς ψηφίσματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως, διὰ μιᾶς πανδήμου ψηφοφορίας, ὅτι δηλαδὴ τὸ ζήτημα τοῦ ἡγεμόνος πρέπει νὰ λυθῇ διὰ τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἐνόησεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ προβλέψῃ δι’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἡγεμόνος. Ἐῤῥέθη, Κύριοι, ὅτι εἷς τῶν ἀγορευσάντων χθὲς, τοὐτέστιν ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Ἀττικῆς, εἶπεν, ὅτι ἡ μυστικὴ ψηφοφορία πρέπει νὰ ἐφαρμόζηται μόνον εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἤθελόν τινες νὰ ὑποστηρίξωσιν, ὅτι ὁ εἰρημένος πληρεξούσιος ἐνόησε νὰ περιορίσῃ τὴν ἐκλογὴν διὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας μόνον καὶ μόνον εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου καὶ τῶν ἐπιτροπῶν. Ἡ ἰδέα αὕτη, Κύριοι, εἶναι ἐσφαλμένη· διὰ τῆς λέξεως ἀρχαιρεσία ἐξηγεῖται ἡ ἐκλογὴ πάσης ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ἐκλέγει ἓν Σῶμα. Ἂν λοιπὸν ἡ Συνέλευσις πρόκηται νὰ ἐκλέξῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἐφαρμόζουσα τὸν κανονισμὸν, ὀφείλει νὰ ἐκλέξῃ αὐτὴν διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας (θόρυβος μέγας). Ἀλλὰ πρὸς τί αὐτὸς ὁ σάλος! αὐτὴ ἡ ἀγανάκτησις! Δὲν σᾶς εἶπον πρὸ μικροῦ, ὅτι τὰ προσωπικὰ ζητήματα εἶναι........ (θόρυβος). Διὰ τὶ θέλετε, νὰ παραβιάσητε τὸ δεδικασμένον, διὰ τὶ θέλετε νὰ καταστρέψωμεν ἡμεῖς αὐτοὶ τὰς πράξεις μας, νὰ δείξητε, ὅτι δὲν σεβόμεθα αὐτὰς, καὶ ὅτι τὰς ἀνατρέπομεν τὴν ἐπιοῦσαν ἡμέραν ἐκείνης, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰς ἀπεφασίσαμεν; Κύριοι, λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἑνὸς νόμου, τὸν ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐκλεχθῇ μόνον δυνάμει τοῦ κανονισμοῦ, θὰ κανονίσωμεν διὰ ψηφίσματος τὸ εἶδος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ κανονίσωμεν μυρία ὅσα ἄλλα· ἂν λοιπὸν ἡ πλειονοψηφία θέλῃ νὰ μεταβάλῃ τὸν κανονισμὸν καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ ἐκλέξῃ διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας τὰ πρόσωπα τὰ ἀποτελέσοντα τὴν Κυβέρνησιν, δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ κάμωμεν; δυνάμεθα βεβαίως. Πρὸς τὶ λοιπὸν αὐτὴ ἡ ματαία συζήτησις; διὰ τί νὰ ταράττεσθε ὡς νὰ ἐπρόκειτο περὶ καταστροφῆς τοῦ κράτους; Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιπίπτωμεν εἰς ἀτοπήματα, λησμονοῦντες τὴν θέσιν μας. Ἂν αὔριον προκειμένου λόγου περὶ τοῦ ψηφίσματος τοῦ ἀφορῶντος τὴν ἐκλογὴν τῆς Κυβερνήσεως, θέλητε τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, τότε ἠμπορεῖτε νὰ τροποποιήσητε τὸν κανονισμόν, καὶ νὰ τὴν ἐκλέξητε διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας, καὶ οὐδεμία ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ προσβάλωμεν τὰς πράξεις μας, τὰς ὁποίας ἡμεῖς πρῶτοι πρέπει νὰ σεβώμεθα. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ βʹ. ζήτημα. Ἀπεῤῥίφθη λέγουν ἡ μυστικὴ ψηφοφορία, ἀλλ’ ἀπεῤῥίφθη καὶ ἡ φανερά. Λοιπὸν, Κύριοι, ὅταν πρόκηται νὰ ψηφοφορήσωμεν τί θὰ κάμωμεν, θὰ πλάσωμεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι θέλομεν νὰ νεωτερίζωμεν κἀνὲν ἕτερον εἶδος ψηφοφορίας. Ἔπρεπε νὰ ἔλθουν νὰ μᾶς ἀποδείξουν καὶ τὸ ἕτερον τοῦτο εἶδος τῆς ψηφοφορίας τὸ ὁποῖον ὁ νοῦς των ἠδυνήθη νὰ πλάσῃ. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς τοῦ σκέπτεσθαι μᾶς φέρει εἰς ἕνα παραλογισμὸν, τοῦτο δὲ ἀρκεῖ πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ὅτι δὲν εἶναι ὀρθός· ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι χθὲς ἐψηφοφορήθη ἡ πρότασις περὶ φανερᾶς ψηφοφορίας, ἀλλὰ δὲν ἐννοήσαμεν νὰ λύσωμεν συνάμα καὶ τὸ ζήτημα τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, καὶ ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ψηφοφορηθῇ τὸ περὶ αὐτῆς ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ. Ἡ ἀπόῤῥιψις τῆς τροπολογίας δὲν ἐπιφέρει ἐν ἄλλαις λέξεσι καὶ τὴν παραδοχὴν τοῦ ἄρθρου. Πρέπει ὅθεν νὰ ψηφοφορηθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο, αὐτὸς εἶναι ὁ κανονικὸς τρόπος τοῦ συζητεῖν καὶ ἀποφασίζειν τοὺς νόμους. Μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῶν τροπολογιῶν ἐπέρχεται ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου. Ἀλλὰ νέαι προτάσεις, νέαι τροπολογίαι κατὰ τοῦ ἄρθρου δὲν εἰμποροῦν νὰ ἐπέλθωσιν.

§61ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Ὄχι, κᾀμμία δὲν εἰμπορεῖ νὰ γείνῃ.

§62ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ἔχομεν, Κύριοι, κανονισμὸν ὁριστικὸν, ἀλλὰ, ἂν θέλωμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὰς ἐργασίας, ἂν θέλωμεν νὰ μὴ χαθῶμεν πρὸς μεγάλην ζημίαν τοῦ τόπου, πρὸς καταστροφὴν τῆς ὑπολήψεώς μας εἰς ἀπεράντους συζητήσεις καὶ ἀσκόπους, πρέπει, Κύριοι, νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ προηγούμενα, τοὺς κανονισμοὺς τοὺς ἰσχύοντας εἰς τὰς προηγουμένας Συνελεύσεις· κατ’ αὐτοὺς, ἅμα τελειώσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ ἑνὸς ἀντικειμένου, δὲν ἐπιτρέπεται κᾀμμία νέα συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ, ἅμα ἀποῤῥιφθῇ τροπολογία τις δὲν ἐπιτρέπεται νέα, ἀλλὰ μόνον τὸ ἄρθρον ψηφοφορεῖται. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ κάμωμεν σεβόμενοι ἑαυτοὺς καὶ τὰς ἀποφάσεις μας—νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου.

§63ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, τῷ ὄντι παρῆλθε καὶ ἡ σημερινὴ ἡμέρα, ὅπως ἤκουσα ἀναβαίνοντα τὸ βῆμα ἕνα τῶν Κυρίων συναδέλφων μας νὰ λέγῃ, ὄχι ὅμως ἀπὸ σφάλμα τῶν ζητούντων τὴν ἀκριβῆ θέσιν τοῦ ζητήματος. Τὸ σφάλμα, Κύριοι, βλέπετε, ὅτι ἀνάγεται εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ἄρθρου τοῦ κανονισμοῦ, διότι ἡ ἰδία ἐπιτροπὴ, ἓν μέλος αὐτῆς ὡμολόγησε πρὸ ὀλίγου, ὅτι, παραδεχομένη τὸ εἶδος τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, παρεδέχθη καθ’ ὅλα τὸν μυστικισμόν· δηλαδὴ καὶ ἡ ἔννοια αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου δὲν εἶναι σαφής· ἐξηγοῦμαι. Ἐνοήσατε, Κύριοι, ὅλοι, ὅπως καὶ ἐγὼ, ὅτι εἰς τὸ περὶ φανερᾶς ψηφοφορίας δὲν συμπεριλαμβάνεται τὸ καθόλου προσωπικὸν ζήτημα. Δύω προτάσεις ἐτέθησαν, ἡ μία ἀντικειμένη τῆς ἄλλης, αἵτινες κατ’ ἐμὲ ἠδύναντο ἀμφότεραι νὰ ἀντικαταστήσουν ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον. Φανερὰ ἢ μυστικὴ ψηφοφορία ἦτο ἡ ἀντικατάστασις τοῦ ἄρθρου, καὶ ἀντικατέστη, ὡς εἴδομεν, ἡ γνώμη ἐκείνων, οἵτινες λέγουν, ὅτι ἡ πρότασις τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἐγένετο δεκτὴ, διότι ἐπῆλθεν ἡ δευτέρα ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἰσοψηφίας. Ἀλλ’ ἔρχεται ἤδη τὸ ζήτημα· προκειμένου νὰ γείνῃ δεκτὸν σήμερον τὸ ἄρθρον διὰ νέας τινὸς ψηφοφορίας, πρέπει αὐτὸ καὶ μόνον τὸ ἄρθρον νὰ συζητηθῇ, νὰ ψηφοφορηθῇ; Λέγω, ὄχι! αὐτὸ τὸ ἄρθρον ἐπιδέχεται τροπολογίας· καὶ ἡ μόνη, ἥτις δύναται νὰ ἐπέλθῃ, εἶναι ὅτι, παραδεχθέντες τὴν φανερὰν ἢ μυστικὴν ψηφοφορίαν, θέλομεν νὰ φέρωμεν μίαν ἐξαίρεσιν, ποῦ; ἀπολύτως ἢ ὡρισμένως ἐπὶ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ προσώπου· διὰ τοῦτο θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποβάλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν ἢ πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ἄρθρου, «Ἐξαιροῦνται τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἡγεμών.» Καὶ ἰδοὺ διὰ τί λέγω καὶ τοῦ ἡγεμόνος· πρὸ ὀλίγου ἐῤῥίφθη ἡ ἰδέα, ὅτι ὁ ἡγεμὼν δὲν εἶναι πρόσωπον, εἶναί τι ἠθικὸν, καὶ ὅτι τοῦτο δὲν ἀνάγεται εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ τὸ λύσῃ. Σᾶς λέγω ναί· ἀνάγεται καὶ δύναται νὰ τὸ λύσῃ ἡ Συνέλευσις· ἰδοὺ πῶς καὶ πότε. Ὑποθέσατε, ὅτι ὁ ἐκλεχθεὶς διὰ τῆς καθόλου ψηφοφορίας ἡγεμὼν, διὰ περιστατικὰ, τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα νὰ προΐδωμεν, ἀτυχῶς δὲν ἔρχεται εἰς τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος· ὑποθέσατε, Κύριοι, ὅτι τοῦτο εἶναι πιθανὸν, ὅπως σήμερον βαίνουσι τὰ πράγματα, ὅπως διὰ τοῦ μυστικισμοῦ σήμερον προβαίνομεν, καὶ θέλομεν νὰ κατορθώσωμεν μίαν πλειονοψηφίαν, ἥτις διὰ τοῦ μυστικισμοῦ νὰ ἐκλέξῃ ἓν πρόσωπον ἐπὶ τῶν πραγμάτων τῆς Πατρίδος· λέγω, ὅτι τὰ πράγματα αὐτὰ δὲν βαίνουσι καλῶς, καὶ αἱ ἐπαρχίαι διὰ νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς μίαν νέαν ἐκλογὴν, δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν, καὶ αἱ ἐπαρχίαι καλῶς ποιοῦσαι ἀναθέτουσι τὸ ζήτημα εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους. Σᾶς παρακαλῶ, εἴμεθα καθαροί· πρεσβεύομεν τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, καὶ θέλομεν καὶ τοὺς λόγους μας νὰ τοὺς ἔχωμεν καθαρούς· πᾶσα ὑπόνοια θέλει ἐκφέρεται ἀπὸ τὰ χείλη μας.

§64ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διὰ λογαριασμόν σας.

§65ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Διὰ λογαριασμόν μας, ὅταν δὲν προσβάλῃ κανένα· λοιπὸν λέγομεν, ὅτι τοῦτο, Κύριοι, ἦτο ἀναγκαῖον νὰ τὸ ἐννοήσωμεν, ἀφοῦ ἦλθε τὸ ζήτημα, καὶ τὸ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς σᾶς εἶπε ὅτι δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ ζήτημα τοῦ Ἡγεμόνος· καὶ ποὺ τὸ ἠξεύρω ἐγὼ, Κύριοι; Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ προκληθῇ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ μᾶς εἴπῃ τί ἐννοεῖ. Ἀφ’ οὗ λοιπὸν ὑπάρχωσιν ἔννοιαι εἰς τὴν σύνταξιν αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου τοῦ μυστικισμοῦ, θέλομεν νὰ ἐκκαθαρισθῶσιν αὐταὶ αἱ ἰδέαι δι’ ἑνὸς ἄλλου ἄρθρου, ἢ διὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ἐπρότεινα «Δὲν θεωρεῖται προσωπικὸν ζήτημα ἡ ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ τοῦ Ἡγεμόνος».

§66ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ «τοῦ Ἡγεμόνος»

§67ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Τὸ ἀφαιρῶ λοιπὸν καὶ ἐγὼ, μετὰ τόσας παρ’ ὑμῶν γενομένας ἐπισήμους ὁμολογίας.

§68Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ περὶ τὴν συζήτησιν τοῦ σχεδίου τοῦ κανονισμοῦ ἀταξία ἦτο ἡ κυρία αἰτία, διὰ τὴν ὁποίαν ἀπωλέσαμεν καὶ τὴν συζήτησιν τῆς χθὲς καὶ τὴν συζήτησιν τῆς σήμερον. Ἐὰν πρέπῃ νὰ διεξέλθωμεν τῶν δυσκολιῶν, εἰς τὰς ὁποίας περιεπέσαμεν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τοὺς κανόνας, οἱ ὁποῖοι διευθύνουσιν ἁπανταχοῦ τοῦ κόσμου τὰς συζητήσεις τῶν κοινοβουλευτικῶν Σωμάτων· τοὺς κανόνας τούτους προτίθεμαι νὰ ὑπομνήσω ὑμῖν, καὶ δι’ αὐτῶν θὰ φθάσω εἰς ἓν συμπέρασμα, τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ἀμφισβητήσητε τὴν λογικότητα. Δύω κανόνες ὑπάρχουσιν ἐπὶ τῆς θέσεως τῶν ζητημάτων. ά.) Ὅτι οὐδέποτε ψηφοφοροῦνται συγχρόνως δύω πράγματα, ἀλλὰ πάντοτε τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἓν ἐκ τῶν δύω ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένων· εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον ἐκ τῆς ἐννοίας τοῦ ψηφοφορουμένου ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον τίθεται, νὰ προκύπτῃ ἀναντιῤῥήτως ἡ παραδοχὴ τῆς ἐναντίας ἐννοίας, ἂν τὸ ψηφοφορούμενον δὲν γίνεται παραδεκτόν· ἀλλ’ ὁσάκις συζητοῦνται περισσότεραι ἀπὸ δύω ἐννοίας, ἡ ἀπόῤῥιψις τῆς μιᾶς δὲν ἐπάγει τοιοῦτον ἀποτέλεσμα. Συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς ἐφαρμόσω τὸν κανόνα ἐπὶ τῶν πραγμάτων. Βεβαίως ὑπάρχουσι περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχουσι δύω μόναι φάσεις· καὶ οἱ παραδεχόμενοι τὴν μίαν φάσιν βεβαίως εἶναι ὑποχρεωμένοι λογικῶς νὰ ἀποῤῥίψωσι τὴν ἄλλην, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας αἱ φάσεις δὲν εἶναι δύω ἀλλὰ πολλαί· διὰ τοῦτο κανὼν ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ κοινοβούλια, ὅταν πρόκηται νὰ ψηφοφορήσωσι, νὰ θεωρῆται ψηφοφορούμενον ἓν πρᾶγμα μόνον. Ἐὰν ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἡμῶν ὁ ἐκ Πατρῶν ἐνεθυμεῖτο τὸν κανόνα τοῦτον, βεβαίως δὲν ἤθελε περιέλθει εἰς τὴν ἀπορίαν, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθε, θεωρῶν ἀποῤῥιφθέντα καὶ τὰ δύω συζητηθέντα συστήματα τῆς ψηφοφορίας, καὶ τῆς μυστικῆς καὶ τῆς φανερᾶς. Ἀναγνωρίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ ἀπόῤῥιψις τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῶν προσωπικῶν, τῶν ἀρχαιρεσιῶν καὶ τῶν ἄλλων ἐκλογῶν, ἀναγνωρίζω, ὅτι ἔχει συμπέρασμα ἠθικὸν, ὑποχρεωτικὸν τὴν παραδοχὴν τῆς φανερᾶς· ἀλλ’ εἶναι ἠθικῶς ὑποχρεωτικὸν, δὲν θεωρεῖται ὅμως καὶ νομικῶς λελυμένον. Τὸν κανόνα αὐτὸν, θέλω μεταφέρει ἐπὶ τῆς τροπολογίας· ὅταν ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν τὸ θέμα, «οἱ παραδεχόμενοι τὸ θέμα τοῦ Κυρίου Μίληση λέγουσι ναὶ, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι, ὄχι». Δὲν ἐπροδικάσθη τὸ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας; ἡ δὲ Συνέλευσις ἀποφανθεῖσα ὅτι ἀποῤῥίπτει τὴν τροπολογίαν, δὲν ἀπεφήνατο, ὅτι παρεδέχθη τὸ ἄρθρον; διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι καὶ ἡ μυστικὴ ψηφοφορία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ πλέον ὑπὸ συζήτησιν, καὶ νὰ προκληθῇ ἡ ψῆφος τῆς Συνελεύσεως ἐπ’ αὐτῆς· ἀλλὰ καὶ τὸ ἄρθρον πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ πάλιν, διότι ἡ Συνέλευσις διὰ τῆς ψήφου της χθὲς ἀπέῤῥιψε μόνον τὴν τροπολογίαν τοῦ Κυρίου Μίληση, δὲν ἀπεφήνατο ὅμως ὅτι παραδέχεται τὸ ἄρθρον. Τούτου τεθέντος, σήμερον, Κύριοι, καλούμεθα νὰ ψηφοφορήσωμεν τὸ ἄρθρον, ἀλλ’ ἐπροτάθη νέα γνώμη· λυποῦμαι διότι δὲν δύναμαι νὰ ὑποστηρίξω τὴν γνώμην ἐκείνων, οἵτινες νομίζουν, ὅτι δυνάμεθα πάλιν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς νέας συζητήσεις. Τὰ θέματα τῆς ψηφοφορίας εἶναι προϊὸν τῆς συζητήσεως· τίθενται δὲ εἰς ψηφοφορίαν ἐκεῖνοι οἱ ἰσχυρισμοὶ, οἵτινες κατὰ τὴν ψηφοφορίαν ἐπροτάθησαν. Δὲν πρέπει νὰ παραλειφθῇ ποτε κἀνεὶς ἐκ τῶν προταθέντων ἰσχυρισμῶν διὰ νὰ μὴ μείνῃ γνώμη τις, ἐφ’ ἧς ἡ Συνέλευσις δὲν ἀπεφάνθη, διότι καθεὶς προτείνων γνώμην ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσῃ παρὰ τοῦ Σώματος νὰ τῷ εἴπῃ ναὶ ἢ ὄχι. Ἀλλ’ ἐπίσης, Κύριοι, δὲν δύναται, ἀφ’ οὗ τὸ Σῶμα ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν θέλει πλέον νὰ συζητήσῃ, ὅτι ἐξήντλησε πᾶσαν τὴν ὕλην τῶν συζητουμένων, ἐπίσης δὲν δύναται πλέον νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἰσχυρισμὸς, ὅστις κατὰ τὴν συζήτησιν δὲν ἐπροτάθη. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ τροπολογία αὐτὴ ἡ σημερινὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν· ἐὰν ἡ τροπολογία αὕτη ἐπροτείνετο χθὲς, ἐὰν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, (καὶ παρακαλῶ αὐτοὺς νὰ σεβασθῶσι τὰς πεποιθήσεις μας, καθὼς καὶ ἐγὼ σέβομαι τὰς ἰδικάς των), ἐὰν ἐκεῖνοι εἶχον διάφορον γνώμην, δὲν τὴν εἶχον πλήρη καὶ ἀκεραίαν· καί τινες μὲν εἶχον τὴν γνώμην, ὅτι ἐφ’ ὅλων τῶν ἀρχαιρεσιῶν πάσης ἐκλογῆς προσώπων πρέπει νὰ γίνηται φανερὰ ψηφοφορία, τινὲς δὲ ὅτι ὄχι ἐφ’ ὅλων, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τῶν ἀρχαιρεσιῶν. Λυποῦμαι, διότι δὲν τὰς ἐξέφρασαν χθὲς κατὰ τὴν συζήτησιν, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχουσι δικαίωμα νὰ τὰς ἐκφράσωσι σήμερον. Συνέπεσε, Κύριοι, νὰ συνταχθῶ μετὰ τῆς πλειονοψηφίας, διότι ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ διερμηνεύσω τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν πάντοτε εἶχον· ἀλλὰ δὲν προσκολλῶμαι ποτὲ εἰς τὰς πεποιθήσεις τοσοῦτον, ὥστε νὰ νομίζω ὅτι διὰ παντὸς μέσου πρέπει νὰ κατορθώσω νὰ γίνωσι παραδεκταὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ κόσμου, καὶ νὰ κατασταθῶσιν ἐκτελεσταί· εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἐκεῖνοι, οἵτινες εἶχον ἐναντίαν πεποίθησιν, ὁρμῶνται μόνον ἀπὸ ἐπιθυμίαν νὰ συζητήσωσι δι’ αὐτῆς τὰ κοινὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος· νομίζουσιν ὅτι μόνον διὰ τῆς φανερᾶς ψήφου θέλουσιν ἀσφαλισθῆ τὰ δημόσια συμφέροντα· ἂς ἐπιτρέψωσιν ὅμως καὶ εἰς ἐμὲ νὰ φρονῶ τὸ ἐναντίον. Θέλω παρακαλέσει αὐτοὺς διὰ τοῦτο νὰ μὴ ᾖναι τοσοῦτον προσκεκολλημένοι εἰς τὰς πεποιθήσεις των ταύτας, οὐδὲ νὰ ἐπιθυμῶσι νὰ πραγματοποιήσωσιν αὐτὰς διὰ παντὸς μέσου, διότι ἡ ἐπίσημος ἐπιζήτησις τῆς ἐπιθυμίας ταύτης ὠθεῖ αὐτοὺς εἰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ μὴ λάβωσι χώραν. Νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον προεθέμην· τοῦτο εἶναι ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Μίληση ἀπεῤῥίφθη, καὶ ἀπεῤῥίφθη ἐν ὅλῳ, οὔτε δύναται ἓν μέρος αὐτῆς νὰ τεθῇ ὑπὸ ψηφοφορίαν· διότι γενικὸς κανὼν εἶναι ὅτι, ἐὰν ἓν ὅλον ἀποῤῥίπτεται, δὲν δύναται πλέον τὸ μέρος νὰ τεθῇ ὑπὸ νέαν συζήτησιν· ὡσαύτως διὰ τοὺς ἐκτεθέντας λόγους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς παραδεδεγμένον κατὰ τύπους τὸ ἄρθρον, πρέπει δὲ ἡ Συνέλευσις νὰ ψηφοφορήσῃ τὸ ἄρθρον 49 τοῦ κανονισμοῦ· βεβαίως ἐννοῶ, ὅτι δὲν ἤθελεν εἶσθαι λογικῶς συνεπές νὰ μὴ γένηται δεκτὸν τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ, διότι τότε ἠθέλομεν ἀποῤῥίψει ἓν σύστημα, καὶ ἐν ᾧ εἴμεθα ἠθικῶς ὑποχρεωμένοι νὰ παραδεχθῶμεν τὸ ἀντίθετον αὐτοῦ, ἠθέλομεν ἀποῤῥίψει καὶ τοῦτο· ἀλλὰ τὴν λογικὴν ταύτην ὑποχρέωσίν μας, αὐτὴν τὴν ἠθικὴν ὀφειλὴν ἡμῶν πρέπει νὰ διατυπώσωμεν.

§69Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐμπνεόμενος ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ νὰ ἐπιφέρω κἄποιαν γαλήνην ἐν τῷ μέσῳ τοῦ σάλου, τὸν ὁποῖον ἐγέννησεν ἡ ἀνανεωθεῖσα σήμερον συζήτησις, ἐνεγράφην, ἵνα ὁμιλήσω κατὰ τὴν πρώτην φάσιν της, ἵνα κάμω παρατηρήσεις τινας ἐπ’ αὐτῆς, πρὸ πάντων, ὅμως, ἵνα διεκδικήσω ἐν ὀνόματι καὶ ὑπὲρ τῶν κατὰ τὴν χθεσινὴν ψηφοφορίαν συντρόφων μου, ὄχι τὴν νίκην, ἥτις εἰς ἡμᾶς βεβαίως ἀνήκει, ἂν καὶ μόνον δυνάμει παραδεδεγμένης κοινοβουλευτικῆς ἐθιμοταξίας, (ὁσάκις παρουσιάζεται ἰσοψηφία), ἀλλὰ τὴν ἔντιμον ἧτταν. Ἀναγνωρίζων, Κύριοι, ἀγογγύστως ἐν ὀνόματι τῶν φίλων μου τὴν ὡς ἀμφίβολον ταύτην ἀποτυχίαν μας, πιστεύω, ὅτι δικαιοῦμαι, φρονῶν, ὅτι δὲν εἶμαι ἔνοχος ἀναχρονισμοῦ, ἂν ἔρχωμαι τώρα μόνον, ὅτε μοὶ δίδεται ὁ λόγος, νὰ ἐκτιμήσω τὰς συνεπείας τῆς νίκης σας καὶ νὰ διευκρινήσω τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἀποτυχίας μας. Καὶ ἐν πρώτοις ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀπευθύνω μίαν ἐρώτησιν. Διατὶ, Κύριοι, ὅτε πρὸ τινων ἑβδομάδων ἐμοῦ ἀγορεύσαντος ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Οἰτύλου, ἐμοῦ συσταίνοντος τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν ὡς τὴν μόνην ἀξίαν κυριάρχου Σώματος, ὡς τὴν μόνην σύμφωνον μὲ τὰς σημερινὰς τῆς πατρίδος πολιτικὰς περιστάσεις, ἐδέχθητε διὰ γενικῆς ἐπιδοκιμασίας καὶ δι’ ἀνευφημιῶν ἀκόμη τὴν γνώμην μου, ἂν καὶ γυμνὴν τότε παντὸς ἐπιχειρήματος, πάσης ἀναπτύξεως, διότι παρεμπιπτόντως μόνον τὴν ἐδήλωσα; Διατὶ, Κύριοι, μετὰ παρέλευσιν ὀλίγου χρόνου ἀλλαγὴ τόσον παράδοξος, τόσον σημαντικὴ διῄρεσε κατὰ τὴν χθεσινὴν ψηφοφορίαν ἡμᾶς εἰς δύω ἴσας μερίδας; μήπως τότε ὑποθέσατε, ὅτι ἐπὶ τῶν πραγματικῶν μόνον ζητημάτων διεξεδίκουν αὐτὴν καὶ ὄχι ἐπὶ τῶν προσωπικῶν; ἀλλὰ τότε διατί ἀνευφημίαι; διατί χειροκροτήσεις ὑπὲρ δικαιώματος πρὸ χρόνων πολλῶν καὶ ἐπὶ τοῦ πεπτωκότος ἀκόμη συστήματος καθιερωμένου; Ἐπιστεύσατε ἆρά γε, ὅτι ἡ ἐπανάστασις ἠδύνατο ποτὲ ν’ ἀφαιρέσῃ, ν’ ἀκρωτηριάσῃ ὑπάρχοντα δικαιώματα, ἀναγνωρισμένας ἐλευθερίους ἀρχὰς, καὶ ὅτι τὸ βάδισμά της ἤθελε στραφῇ πρὸς τὰ ὀπίσω καὶ ὄχι πρὸς τὰ πρόσω; ὄχι βεβαίως, Κύριοι, δὲν πλανῶμαι. Μ’ ἐνοήσατε τότε καλῶς καὶ ἐνεκρίνατε καὶ ἐπὶ τῶν προσωπικῶν ἀκόμη ζητημάτων τὴν ἐπέκτασιν, τὴν κατάκτησιν τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας. Ἐπιτρέψατέ μοι εὐσεβάστως νὰ σᾶς ἐξηγήσω τοὺς κατ’ ἐμὲ λόγους καὶ τῆς ἀλλοιώσεως τῆς συνειδήσεως ἡμῶν καὶ τὰς αἰτίας τῆς ἀναφανείσης ἀπιστεύτου ἰσοῤῥοπίας τῶν ψήφων· κατὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν μας πρὸ ἑνὸς μηνὸς, τ’ ἀποτελοῦντα τὸ σῶμα τοῦτο μέλη ἐρχόμενα ἐκ τῆς ἐν ταῖς διαφόροις ἐπαρχίαις πολιτικῆς κοίτης των, ἀῤῥενωπὰ ὡς ἐκ τῆς μετὰ τοῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος ὑγιοῦς συναφείας των, ἔφερον μετ’ αὐτῶν ἀνεπάφους, ἀκμαίας, δροσερὰς τὰς πεποιθήσεις των. Οἱ πνεύμονές των ἦσαν εἰσέτι πλήρεις τοῦ καθαροῦ, τοῦ ζωογόνου ἀέρος τῶν κοιλάδων, τῶν ὀρέων καὶ τῶν νήσων μας ..... Αἱ ἀνευφημίαι των κατὰ τὴν ἐθνικὴν ἐκείνην περίστασιν ἐνεθαῤῥύνοντο ἀπὸ τὴν κοινὴν τῶν ἐπαρχιῶν πολιτικὴν συνείδησιν καὶ τάσιν. Ἔκτοτε ὅμως ἀναπνεύσαντες ἐφ’ ὁλόκληρον μῆνα τὸν ὀλιγώτερον καθαρὸν ἀέρα τῆς πρωτευούσης ........(θόρυβος) τῆς πολιτικῆς ταύτης Καπύης (θόρυβος) .......... βλέπω, ὅτι ἐνοήθην πρὸ πάντων ἀπὸ τὸν ἔντιμον πληρεξούσιον Εὐρυτανίας, εἰς τὸν ὁποῖον καὶ ἀπαντῶ, ὅτι τὸ νὰ περιγράφῃ τις τὰς φάσεις τῆς πολιτικῆς ζωῆς μας, ἔστω καὶ τὰς καχεξίας της, δὲν εἶναι μομφὴ, δὲν εἶναι ὕβρις ...εἶναι καθῆκον (θόρυβος)... τολμηρὸν ἴσως, πλὴν πάντοτε καθῆκον. Ὁ πληρεξούσιος Νέων Ψαρῶν προηγηθεὶς ἐμοῦ ἐπρότεινε ἀλλοίωσίν τινα, περιορισμόν τινα τῶν συνεπειῶν τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῶν μελῶν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ... τὴν ἰδίαν, ἰδέαν παρουσίασε καὶ ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Ἑρμιονίδος ... ἀμφότεροι ἐδήλωσαν τὴν πρότασίν των ὑπὸ τὸ σχῆμα τροπολογίας ... τὴν γνώμην ταύτην καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὄχι ὅμως ὡς τροπολογίαν, ἀλλ’ ἁπλῶς ὡς ἐξαίρεσιν. Φρονῶ καὶ ὄχι ἀλόγως, κατ’ ἐμὲ, ὅτι δυνάμεθα, ἂν καὶ λίαν ἱπποτικῶς ἴσως παρεδέχθημεν τὴν χθεσινὴν νίκην ὑμῶν, νὰ ζητήσωμεν, ὅπως ἡ ἐκλογὴ τῶν προσώπων τῶν μελλόντων ν’ ἀποτελέσωσι τὴν νέαν προσωρινὴν Κυβέρνησιν, (ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελεν ἀναγνωρισθῆ ἡ ἀνάγκη τῆς διατηρήσεως τῆς ἰδίας μορφῆς τῆς Κυβερνήσεως), καὶ τῶν μελῶν τοῦ ὑπουργείου, (ἂν καὶ αὐτὰ ἤθελον ἀλλαχθῆ παρὰ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως) γίνῃ διὰ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας. Ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Ἀττικῆς, ἀγορεύων χθὲς, ἐν παρόδῳ ἀνέφερεν, ὅτι ἐξαιρεῖται τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἡ ἐκλογὴ τοῦ Βασιλέως, ὡς μὴ οὖσα προσωπική.... εἶναι ἆρά γε πολὺ παράλογον, ἂν μὴ ὑπάρχοντος εἰσέτι τὴν σήμερον τοῦ ἀνωτάτου Ἄρχοντος καὶ ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας νὰ θεωρηθῇ καὶ αὕτη ἐκτὸς τῆς τροχιᾶς τῶν προσωπικῶν ζητημάτων; (Θ. Ζαΐμης. —Τί ἐστὶν τροπολογία καὶ τί ἐστὶ ἐξαίρεσις)... Ἀπαντῶ εἰς τὸν ἔντιμον φίλον μου τὸν πληρεξούσιον Καλαβρύτων... Αἱ τροπολογίαι ὑποχρεωτικῶς προηγοῦνται κατὰ τὴν παραδοχὴν, κατὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῶν κυρίων προτάσεων.... Αἱ ἐξαιρέσεις λογικῶς πάντοτε ἕπονται... κοινοβουλευτικῶς ἡ πρότασίς μου δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὸν χαρακτῆρα τροπολογίας ... Τὰ ἔθιμα, τὰ παραδεδεγμένα προηγούμενα μοὶ δίδουσιν ὅμως τὸ ἀδιαφιλονείκητον δικαίωμα τοῦ νὰ τὴν συστήσω ὡς ἐξαίρεσιν ... Παρεδέχθητε χθὲς τὴν γενικὴν ἀρχήν· παρουσιάζομεν σήμερον τὴν ἐξαίρεσιν... καὶ φυσικῶς, Κύριοι, συζητοῦντες τὸν κανονισμὸν τοῦ Σώματος, εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν ἐν τῷ Σώματι τούτῳ ἀνηκόντων προσώπων πρὸ πάντων ἀνεβλέπομεν, ὅτε χθὲς ἐκανονίσαμεν τὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας· οὕτω τοὐλάχιστον ἐνόησα καὶ ἐγὼ τὸ πρᾶγμα· ἔρχομαι τώρα πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὅλου ἄρθρου νὰ ὑποστηρίξω μίαν ἐξαίρεσιν, ἂν καὶ ἀκόμη μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν προτείνω πρόσθετον ἄρθρον δυνάμενον νὰ...

§70ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§71ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ ΒΙΛΑΕΤΗΣ. (Θόρυβος ἐφωτίσθημεν). Χάνομεν τὸν καιρὸν, Κύριοι, ὅσον δὲν ἀποφασίσητε νὰ μὲ ἀκούσητε, ἐγὼ δὲν καταβαίνω, Κύριοι. Τὸ ζήτημα τῆς φανερᾶς καὶ μυστικῆς ψηφοφορίας μᾶς ἐπησχόλησε χθὲς ὅλην τὴν ἡμέραν, εἰπώθησαν διάφορα ἀφ’ ἑκατέρων τῶν μερῶν καὶ τέλος πάντων ἐπῆλθε μία ψηφοφορία πρωτοφανὴς, ἂν θέλῃ ἡ Συνέλευσις, διότι δὲν παρεδέχθημεν τὰς ἀρχὰς, ἐκείνας τὰς ὁποίας παραδέχεται τὸ παρελθὸν ὅλων τῶν ἐθνῶν καὶ τὸ παρελθὸν τὸ ἐδικόν μας, δὲν παρεδέχθημεν, Κύριοι, ὅτι ἰσοψηφίας τυχούσης πίπτει ἡ πρότασις· δὲν παρεδέχθημεν οὔτε τὴν ἄλλην διάταξιν, ὅτι ἰσοψηφίας ὑπαρχούσης, ὅπου εἶναι ἡ ψῆφος τοῦ Προέδρου ὑπερισχύει ἐκεῖνο τὸ μέρος. Διὰ τοῦτο ἤλθομεν εἰς μίαν ψηφοφορίαν μοναδικὴν, ἡ ὁποία ἴσως εἰς κἀνένα ἄλλο μέρος δὲν ὑπῆρξε. Καὶ διατί τοῦτο, Κύριοι; διότι ἀπομακρυνόμεθα ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τὰς ὁποίας παρεδέχθη ἡ ἀνθρωπότης. Εἰς ὅλα τὰ ἔθνη, ὅπου ὑπάρχουσι κοινοβουλευτικὰ σώματα ἔχωσιν αὐτάς. Εἰς αὐτὸ τὸ ἀτόπημα, Κύριοι, πίπτομεν καὶ σήμερον· Ἀρχὴ παραδεδεγμένη εἶναι, ὅτι ἐπὶ τῆς συζητήσεως πρέπει νὰ προτάττωνται αἱ τροπολογίαι. Ἀπὸ τὴν συζήτησιν πρέπει ν’ ἀποῤῥέουν αἱ τροπολογίαι. Δὲν συγχωρεῖται μετὰ τὴν τροπολογίαν νὰ ἔρχεται ἕνας εἰς τὴν ὑποστήριξιν, ἀλλ’ οὔτε ἀφοῦ τελειώσῃ ἡ συζήτησις ἀντικειμένου τινὸς νὰ ἔρχεται ἑπομένως εἰς μίαν ἄλλην τροπολογίαν. Ἂν θέλετε διὰ νὰ τὸ παραδεχθῆτε δὲν πειράζει, ἂς τραβᾶμεν ἐμπρὸς (θόρυβος),

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, καθήσατε, ἀδικεῖται ὁ ἀγορεύων.

§73ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀδικεῖται ἡ Συνέλευσις.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, λάβετε τὴν καλωσύνην, διὰ νὰ μὴν ἔλθω εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρακαλέσω ὀνομαστὶ τοὺς Κυρίους Κυρίους νὰ καθίσουν.

§75ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ ΒΙΛΑΕΤΗΣ. Τί δὲ ἀκολουθεῖ, ὡς ἐξ αὐτῆς τῆς παραλείψεως, Κύριοι; Ὅσα λέγονται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μένουν σημειωμένα καὶ ἀκούονται ἀπὸ ἱκανὸν ἀριθμὸν ἀνθρώπων. Δὲν ἠξεύρω πῶς ἠδύνατο ὁ Κύριος πληρεξούσιος Πατρῶν διὰ νὰ ἐπιφέρῃ μίαν γνώμην, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ δυσάρεστος, μίαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ δυσάρεστος. Σᾶς εἶπεν, ὅτι, ἰσοψηφίας οὔσης, δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ λελυμένον καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο, ἐγὼ λέγω, ὅτι αὗται αἱ λέξεις δὲν πρέπει νὰ λέγωνται εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἀλλὰ «παρεδέχθη ἢ ὄχι.» Ἰσοψηφίας οὔσης λέγω ποῖος δύναται νὰ θεωρηθῇ ὁ ἡττημένος καὶ ποῖος ὁ νικῶν, καὶ νὰ εἰπῶ, ὅτι τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν τῶν χεργιῶν ἔχει ὁ καθένας καὶ τῶν κεφαλῶν; Μὰ εἶναι ἄτοπον τοῦτο, νὰ μὴν ἐννοοῦμεν, ὅτι ὑπῆρξαν περιστάσεις τοιαῦται, ὅτι ὑπῆρξαν κανονισμοὶ, ὅτι ὑπῆρξαν διατάξεις, αἱ ὁποῖαι διαλύουν τὰ τοιαῦτα ζητήματα, ὅταν τύχῃ ἰσοψηφία· διότι θέλομεν διὰ νὰ ἀναδείξωμεν μίαν μοναδικότητα, μίαν ἰδιαιτέραν κρίσιν. Δὲν πρέπει νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ ἐκείνας τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας παρεδέχθησαν οἱ πάντες. Ἔρχεται πάλιν καὶ λέγει, ὅτι ἐρχόμεθα εἰς αὐτὸ τὸ ἄτοπον, τὶ γίνεται, παρουσιάζει μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία εἶναι σαφὴς, καθαρὰ, διότι ἔχει τὸ προτέρημα αὐτὸ διὰ νὰ ἐκφράζῃ καλὰ τὰς ἰδέας του. Ἡ τροπολογία Κύριοι, λέγει, φανερὰ ψηφοφορία πρέπει νὰ γίνεται ἐπὶ τῶν προσωπικῶν, τῶν ἀρχαιρεσιῶν καὶ καθεξῆς. Ἀντίκειται αὐτὴ ἡ τροπολογία εἰς τὸ ἄρθρον, καὶ δὲν ἠμποροῦσε νὰ ᾖναι διαφορετικὸν, διότι ἔπρεπε νὰ διαφέρῃ τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι τὰ προσωπικὰ ζητήματα ἐν γένει γίνονται διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας. Ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Μίληση, φυσικῷ τῷ λόγῳ, ἔπρεπε νὰ διαφέρῃ κατά τι, καὶ εἶναι ἀρκετὰ σαφὴς, ὅτι τὰ προσωπικὰ ζητήματα πρέπει νὰ λύωνται διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας. Ἔρχεται ὁ Κ. Μίλησης καὶ λέγει, ὄχι· δὲν εἶναι ἔτσι, καὶ νὰ ἰδῆτε εἰς ποῖον ἄτοπον πίπτομεν, ἐγὼ μάλιστα λέγω, ὅτι εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. Μίληση, ὅτι μάλιστα τὰς ἀρχαιρεσίας ἐψηφοφορήσαμεν, μάλιστα· ἀλλὰ Κύριοι, τὶ γεννᾶται ἐκ τούτου; θέλετε νὰ εἴπητε, ὅτι μόνον τὴν ἀρχὴν τῆς μυστικότητος ἐψηφοφορήσαμεν, καὶ νὰ εἴπητε, ὅτι εἰς τὴν ψηφοφορίαν δὲν παρεδέχθημεν τὴν μυστικήν; ὄχι, Κύριοι, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς μίαν ἄλλην λύσιν· (θόρυβος). Δὲν θέλει νὰ θεωρήσῃ ὁ Κ. Μίλησης, ὅτι τὸ ζήτημα ἐτέθη ἐπὶ τῶν προσωπικῶν, καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι ἐτέθη ὡς ζήτημα εἰς τὴν Συνέλευσιν ἡ φανερὰ ἢ ἡ μυστικὴ ψηφοφορία. Ἂν παραδεχθῇ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, ἕπεται, ὅτι ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη ἀπολύτως τὴν μυστικήν. Εἶναι ἀδιαφιλονείκητον τοῦτο, Κύριοι, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἀδικήσω τὸν Κύριον Μίλησην· ὥρισε τὸ μέρος, καὶ ἀφοῦ λοιπὸν ὡρίσθη ἐπὶ τῶν προσωπικῶν, ἑπομένως πρὸς τί αὐτὴ ἡ τροπολογία; Λέγω λοιπὸν, ἂς μὴ χρονοτριβῶμεν, ἂς μὴ ἐρχώμεθα εἰς τροπολογίαν, καὶ μάλιστα εἰς καιροὺς, καθ’ οὓς δὲν ἐπιτρέπεται, διότι δὲν θὰ κάμωμεν ἄλλο εἰμὴ τὸν ἱστὸν τῆς Πηνελόπης νὰ ὑφαίνωμεν καὶ νὰ ξυφαίνωμεν.

§76ΟΔΥΣΣΕΥΣ ΙΑΛΕΜΟΣ. Κύριοι, οἱ παραδεχθέντες ἀκριβῶς, ὅτι τὸ ἄρθρον δὲν γίνεται παραδεκτὸν, ὅτι ἀπαιτεῖται νέα ψηφοφορία πρὸς ἐπικύρωσιν τοῦ ἄρθρου, παρεδέχθησαν συμφώνως ὅτι δύνανται νὰ συζητήσωσι τὸ ἄρθρον καὶ τὰς λεπτομερείας αὐτοῦ· βεβαιότατα, Κύριοι, δὲν δύναται νὰ γίνῃ νέα συζήτησις ἐπὶ τῆς μυστικῆς ἢ φανερᾶς ψηφοφορίας τῶν ἀρχαιρεσιῶν. Προκειμένου ὅμως περὶ τῶν λεπτομερειῶν, γίνεται συζήτησις, καὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, ἀπόδειξις, ὅτι ἤδη τὸ ἐσυζητήσαμεν. Ἕν τῶν μελῶν τῶν ἐπιφορτισθέντων τὴν σύνταξιν τοῦ κανονισμοῦ σᾶς εἶπεν, ὅτι, προκειμένου λόγου περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, διεφώνησεν, ὅτι τὸ ἄφησεν ἀόριστον, καὶ τρόπον τινὰ ὑποδεικνύον ὅτι ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ παραδεχθῇ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν τρόπον· δὲν ἐννοῶ διὰ τί σήμερον εἶναι περισσότερον ἀπόλυτοι περὶ τὰς ἰδιωτικάς των διασκέψεις. Δὲν ἐννοῶ διὰ τὶ νὰ τροποποιηθῇ εἰς τοιοῦτον βαθμὸν σήμερον, ὅτε πλησιάζει περισσότερον ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Παραδέχομαι λοιπὸν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τροπολογία ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ ἄρθρου. Καὶ προσθέτω τὴν ἀκόλουθον τροπολογίαν. «Προκειμένου λόγον περὶ ἐκλογῆς τῶν μελῶν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἡ Συνέλευσις τότε ἀποφαίνεται, ἂν πρέπῃ νὰ γίνῃ μυστικὴ ἡ ψηφοφορία».

§77ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἤμην, Κύριοι, χθὲς ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας διότι τὴν ἐθεώρουν συνέπειαν τῆς δημοσιότητος, καὶ ἡ μυστικὴ εἶναι μία ἀκρωτηρίασις τῶν συνεπειῶν τῆς δημοσίας συνεδριάσεως, ἄλλως τε ἡ μυστικὴ ψηφοφορία εἶναι ἀδύνατος, ἀκατόρθωτος. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν μὲ ἐπηρεάζει· ἦλθον νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου. Κύριοι, θὰ εἴμεθα πιστεύω ὅλοι σύμφωνοι, ὅτι χθὲς συνεζητήθη εἰς τὸ κύριον ἄρθρον καὶ ἡ τροπολογία· ἐψηφοφορήθη δὲ ἡ τροπολογία μόνη. Ἡ λύσις τῆς τροπολογίας εἶναι, τὸ ὅτι αὕτη προσβάλλει ἓν μέρος τοῦ ἄρθρου, καὶ, ἂν ἐπιτύχῃ, πίπτει αὐτὸ τὸ μέρος, περὶ δὲ τοῦ ὑπολοίπου γίνεται κατόπιν νέα ψηφοφορία. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ Κύριος Μίλησης προσβάλλει τὴν βάσιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Κατ’ ἐμὲ.......... Μετὰ μικρὰν συζήτησιν ἦλθε τὸ ζήτημα ὅτι ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῶν προσωπικῶν ζητημάτων πρέπει νὰ ᾖναι μυστική. Κύριοι, ἂν ἦτο τὸ ζήτημα ἕως ἐδῶ λελυμένον, εἶμαι τῆς ἰδέας ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη ἠδύνατο νὰ γίνῃ νέα τροπολογία καὶ νέαι νὰ ἔλθουν ἐξαιρέσεις καὶ προσθῆκαι εἰς τὸ ἄρθρον· ἀλλὰ τοῦτο δυστυχῶς ἀντιβαίνει εἰς τὴν ἀλήθειαν καὶ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ συζήτησις ἐτελείωσε καὶ τῆς τροπολογίας καὶ τοῦ ἄρθρου, ὥστε σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν ἢ εἰς τὴν ψηφοφορίαν καὶ τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἀλλὰ, Κύριοι, οἱ ἀντιδοξοῦντες δὲν πρέπει νὰ ἀδικηθῶσι, ἔχουν ἐπιχειρήματα ἀρκετὰ σπουδαῖα· ἡμεῖς νομίζετε, ὅτι ἡ συζήτησις ἐτελείωσε· ἀλλ’ εἰς τὰ πρακτικὰ εἶναι καταχωρημένον, ὅτι δὲν ἐτελείωσε. Αὔριον λέγουν ὅτι θέλει συζητηθῇ τὸ ἄρθρον, ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν· τὰ πρακτικὰ ἐν ὀνόματι τῆς Συνελεύσεως συντάσσονται· ἀλλ’ αὐτὰ εἶναι ἁπλοῦν ἔργον τοῦ προέδρου καὶ ἡ Συνέλευσις εἶναι κυρία νὰ τὰ ἐγκρίνῃ ἢ νὰ τὰ διορθώσῃ. Πρὶν λοιπὸν ἡ Συνέλευσις προβῇ εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ ἂν ἔχωσι καλῶς τὰ πρακτικὰ ναί ἢ ὄχι, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ προβῇ εἰς πᾶν ἄλλο ζήτημα· ἂν τὰ πρακτικὰ ἐπεκυρώθησαν καὶ ἔχωσιν ὀρθῶς, ὅτι ἡ συζήτησις τοῦ ἄρθρου δὲν ἐτελείωσε χθὲς, κἀμμία ἀμφιβολία, ὅτι σήμερον πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις. Λέγω ὅμως τὴν ἀτομικήν μου γνώμην, ὅτι ἡ ψηφοφορία μόνη σήμερον πρόκειται νὰ γείνῃ· ζητοῦμεν λοιπὸν τοῦτο, κατ’ ἐμὲ, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις, ἐὰν τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως ἔχωσι καλῶς ἢ ὄχι, καὶ ἂν ὑπάρχῃ λάθος ἡ Συνέλευσις νὰ τὸ διορθώσῃ· ἐγὼ νομίζω, ὅτι μόνον ἡ βάσις, μυστικὴ ἢ φανερὰ ψηφοφορία, ἐλύθη· ἀλλὰ καὶ τὸ ἄρθρον δὲν ἐσυζητήθη, καθ’ ὅλον τὸ ἄλλο περιεχόμενον αὐτοῦ. Τότε σήμερον νομίζω, ὅτι ἠμποροῦν νὰ γίνουν νέαι τροπολογίαι, οὐχὶ βέβαια ἀντιφατικαὶ τῆς ἀποῤῥιφθείσης.

§78ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι! Χθὲς ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἀκόλουθον θέμα· οἱ παραδεχόμενοι τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, λέγουσι ναὶ, οἱ παραδεχόμενοι τὴν μυστικὴν, λέγουσιν ὄχι. Ἀπεῤῥίφθη λοιπὸν ἡ φανερὰ ψηφοφορία καὶ παρεδέχθη ἡ μυστική· κακῶς λοιπὸν ὁ προλαλήσας εἶπεν, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη χθὲς, διότι ἡ συζήτησις χθὲς δὲν περιεστράφη παρὰ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἂν ἡ Συνέλευσις πρέπῃ νὰ παραδεχθῇ τὴν φανερὰν ἢ μυστικὴν ψηφοφορίαν. Λέγω λοιπὸν, ὅτι χθὲς παρεδέχθη ἡ ἀρχὴ τοῦ ὅτι νὰ γίνηται μυστικὴ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῶν προσωπικῶν ζητημάτων· ἰδίως μάλιστα, Κύριοι, ἐπὶ τῶν ἀρχαιρεσιῶν τοῦ Προεδρείου τῆς Συνελεύσεως. Οἱ προλαλήσαντες, τόσον οἱ συμφωνοῦντες μὲ τὴν γνώμην ἡμῶν, οἵτινες εἴμεθα μὲ τὴν γνώμην τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, καθὼς καὶ οἱ ἔντιμοι πληρεξούσιοι Αἰγιαλείας καὶ Γόρτυνος, παρεδέχθησαν, ὅτι τὸ ἄρθρον 49 δὲν ἐψηφοφορήθη χθὲς, δὲν ἐσυζητήθη· διότι χθὲς ἔπρεπε νὰ ψηφοφορηθῇ, νὰ συζητηθῇ προηγουμένως ἡ τροπολογία τοῦ Κυρίου Μήλιση· ἄρα λοιπὸν ἕπεται, ὅτι τὸ ἄρθρον τὸ κύριον πρόκειται νὰ συζητηθῇ σήμερον· διότι πῶς θὰ ψηφοφορήσωμεν ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν θὰ γείνῃ κἀμμία συζήτησις; Ἀφοῦ σήμερον πρόκειται νὰ παραδεχθῶμεν τὸ ἄρθρον 49, εἴτε ὅπως ἔχει, εἴτε τροποποιημένον, πῶς εἶναι δυνατὸν, Κύριοι, νὰ μὴ γείνῃ κἀμμία συζήτησις; Τοῦτο εἶναι πρᾶγμα ἀδύνατον· διότι ἡ Συνέλευσις, διὰ νὰ παραδεχθῇ μίαν οἱανδήποτε ἰδέαν, πρέπει προηγουμένως νὰ προηγηθῇ ἡ προσήκουσα συζήτησις, διὰ νὰ μορφώσῃ ἕκαστος τὰς πεποιθήσεις του, καὶ δώσῃ κατὰ τὴν πεποίθησίν του τὴν ψῆφον. Ἀλλὰ καὶ εἰς περίστασιν, Κύριοι, ὅπου τύποι τινὲς παραδεδεγμένοι ἀπὸ τὰ 2 ἡμισφαίρια, ὡς εἶπον ἄλλοι, μᾶς διέφυγον χθὲς τὴν προσοχὴν ἀπὸ τοῦ νὰ συζητήσωμεν μίαν περίστασιν, ἡ ὁποία κυρίως ἐνδιαφέρει τὴν πατρίδα, καὶ διὰ τοῦτο νομίζουν, ὅτι αὐτὸ τὸ κυρίαρχον Σῶμα δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς δευτέραν συζήτησιν, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι κατὰ τοῦτο ἠπατημένοι. Τί σᾶς ζητοῦμεν σήμερον; Περὶ τί στρέφεται ἡ συζήτησις αὕτη; Δὲν εἶναι ὁ λόγος σήμερον, ἂν θὰ παραδεχθῶμεν τὴν φανερὰν, ἢ μυστικὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προεδρείου, διότι αὐτὸ ἐκ τῶν προτέρων παρεδέχθημεν. Σήμερον ὅλη ἡ συζήτησις εἶναι, διότι φαίνεται, ὅτι ἐντὸς αὐτῆς τῆς Συνελεύσεως ὑπάρχει ἓν πνεῦμα ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως· καὶ οἱ μὲν ζητοῦν τὴν ἐκλογὴν τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως φανερὰν, οἱ δὲ μυστικήν· διὰ τοῦτο καταφεύγουν εἰς τοὺς τύπους, εἰς τοὺς κανονισμοὺς τῶν διαφόρων ἐθνῶν. Διὰ τοῦτο διατρέχουν καὶ τὰ δύο ἡμισφαίρια· ἐγὼ ὅμως θὰ σταθῶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκομαι, εἰς ἓν σημεῖον ἐλάχιστον τοῦ ἑνὸς ἡμισφαιρίου, καὶ θὰ ὁμιλήσω μόνον, ὅπως αἰσθάνομαι ἐγὼ τὰ πράγματα. Κύριοι, σᾶς ἔθεσα καθαρῶς τὸ ζήτημα· ἰδοὺ ποῦ εἶναι ἡ πάλη. Ἡ πάλη εἶναι, ἂν πρέπῃ νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως φανερὰ, ἢ ἂν πρέπῃ νὰ γίνῃ μυστικά. Τοῦτο τὸ ζήτημα, Κύριοι, δὲν τὸ ὑποβάλω, οὔτε εἰς τοὺς κανονισμοὺς, οὔτε εἰς τοὺς στερεοὺς τύπους, εἰς τοὺς ὁποίους ἠθέλησαν νὰ τὸ ὑποβάλουν τινές. Πρέπει νὰ σκεφθῶμεν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις πρέπῃ νὰ ἐκλεχθῇ φανερὰ, ἢ μυστικά· ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα. Τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τῆς Κυβερνήσεως κατὰ ἕνα τρόπον δὲν μοὶ φαίνεται προσωπικὸν, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ ἐκλεχθῇ, ναὶ μὲν θὰ ἀποτελῆται ἀπὸ πρόσωπα, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ θ’ ἀντιπροσωπεύῃ μίαν πολιτικήν. Σήμερον δὲν ἔχομεν συνταγματικὸν Βασιλέα διὰ νὰ προσκαλέσῃ τὸν ἄνδρα ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος χαίρει τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὰ Νομοθετικὰ Σώματα. Ἡ πλειοψηφία λοιπὸν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως θὰ ὑποδείξῃ ἐκείνους τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἁρμόδιοι διὰ νὰ ὑπηρετήσουν τὰ μεγάλα συμφέροντα τῆς πατρίδος εἰς τὴν παροῦσαν ἐποχήν. Λοιπὸν αὐτὴ ἡ ὑπόδειξις θὰ ᾖναι μυστικὴ, Κύριοι; Ὄχι, δὲν πρέπει νὰ ᾖναι μυστική. Συνέλευσις, ἡ ὁποία ἀποῤῥέει ἀπὸ τὰ σπλάγχνα τοῦ Ἔθνους, πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν τόλμην, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ θάῤῥος νὰ εἴπῃ, ὅτι αὐτοὶ εἶναι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι σήμερον θὰ ὑπηρετήσουν τὴν πολιτικὴν τῆς πατρίδος μου. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι σήμερον δύνανται νὰ ἐπαρκέσουν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς πατρίδος. Καὶ πῶς θέλετε, Κύριοι, μίαν τοιαύτην ψηφοφορίαν μυστικήν; Πῶς θέλετε, ἢ τί φοβεῖσθε ἀπ’ αὐτὴν τὴν ψηφοφορίαν; Φοβεῖσθε βεβαίως, ὅσοι ἀντιδοξεῖτε εἰς αὐτὴν τὴν γνώμην τὴν δίκην τῆς Ἑλλάδος. (θόρυβος). Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὰ μεγάλα συμφέροντα τῆς πατρίδος, λέγω, ὅτι ἡ ἀνάγκη δὲν πρέπει νὰ μᾶς στενοχωρήσῃ μέσα εἰς ἐκείνους τοὺς μικροὺς τύπους, εἰς τοὺς ὁποίους στενοχωροῦνται οἱ σχολαστικοὶ καὶ δὲν δύνανται νὰ ἐξέλθουν. Ἐδῶ εἶναι λοιπὸν τὸ ζήτημα. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον πρέπει νὰ συζητηθῇ· ἡ πάλη γίνεται, καθὼς σᾶς εἶπον, διότι τινὲς θέλουν μυστικὴν τὴν ἐκλογὴν τῆς Κυβερνήσεως, τινὲς δὲ φανεράν. Σᾶς ἔφερα τοὺς συμπερασμούς μου, ὅτι τὸ ζήτημα, εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν δὲν εἶναι προσωπικὸν διόλου, διότι ἡ κυρίαρχος Συνέλευσις ἔχουσα σήμερον τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἰς ἄλλην περίστασιν ἔχει ὁ βασιλεὺς, προσκαλεῖ φανερὰ τοὺς ἄνδρας ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπικαθήσουν ἐπὶ τῶν πραγμάτων τῆς πατρίδος. Τί προτείνω λοιπὸν εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν; Προτείνω νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει μὲ τὴν ἀπάλειψιν δύω λέξεων τῶν ἀκολούθων. «Ἡ περὶ ἀρχαιρεσιῶν, λέγει τὸ ἄρθρον, καὶ πάσης ἐκλογῆς ψηφοφορία γίνεται μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων.» Ν’ ἀπαλειφθῶσιν αἱ δύω λέξεις καὶ πάσης ἐκλογῆς, καὶ νὰ προστεθῇ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὁ Κύριος πληρεξούσιος Νέων Ψαρῶν προσέθηκεν. Ὅστις ἔχει ἐναντίαν γνώμην, διότι δὲν πρέπει ν’ ἀποφύγωμεν τὴν συζήτησιν, δύναται νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ. Ἐδῶ εἶναι σήμερον ἡ πάλη, ἂν πρέπῃ ἡ ἐκλογὴ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ᾖναι φανερὰ, ἢ ὄχι. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν τὴν φανεράν. Οὔτε οἱ τύποι οὔτε οἱ νόμοι τῶν δύω ἡμισφαιρίων πρέπει νὰ ᾖναι σεβαστότεροι ἀπὸ τὰ γενικὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος. (χειροκροτήσεις εἰς τὸ ἀκροατήριον).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε τὸ ἀκροατήριον, διότι εὑρίσκεται ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν περίστασιν νὰ βάλῃ ὅριον εἰς τὴν θύραν τοῦ ἀκροατηρίου.

§80Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐὰν, Κύριοι, αἱ κατὰ καιροὺς γενόμεναι παρατηρήσεις τοῦ προεδρείου πρὸς τὸ ἀκροατήριον ἤθελον κατασταθῆ σεβασταὶ ὥστε νὰ μὴν ἐκφράζωνται κατ’ οὐδένα τρόπον, ἐπιδοκιμάζοντες ἢ ἀποδοκιμάζοντες τοὺς ἀναβαίνοντας τὸ βῆμα, ἤθελον ἴσως εὑρίσκεσθαι εἰς εὐχερεστέραν θέσιν ἀπὸ τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν τὴν στιγμὴν ταύτην εὑρίσκομαι. Κύριοι, ἀναβαίνω τὸ βῆμα ὕστερον ἀπὸ χειροκροτήσεις καὶ ἐπευφημίας, αἱ ὁποῖαι ἀπεδόθησαν εἰς τὸν προαγορεύοντα. Τοῦτο βεβαίως τείνει εἰς τὸ νὰ ἀποθαῤῥύνῃ τὸν ὕστερον αὐτοῦ ὁμιλοῦντα· θὰ προσπαθήσω ὅμως νὰ μὴ φανῶ τόσον δειλὸς, καὶ θὰ πολεμήσω μὲ τὰ αὐτὰ ἴσως ἢ καὶ ἰσχυρότερα ἐπιχειρήματα· προλαμβάνω ὅμως νὰ εἴπω, ὅτι δὲν θέλω τύχει ἐπιδοκιμασίας ἀπὸ τὸ ἀκροατήριον. Κύριοι, χθὲς ἤλθομεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ψηφοφορίας τοῦ ἄρθρου 49, ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ἐπιφυλάξεως· ἐὰν ἦτο συγχωρημένον, Κύριοι, εἰς τὰς ἀγορεύσεις μας νὰ ἐπικαλώμεθα τὸν λόγον τῆς τιμῆς μας, βεβαίως χθὲς, ἐὰν εἷς οἱοσδήποτε ἀναβαίνων τὸ βῆμα τοῦτο ἠρώτα, πρόκειται ἐν γένει ψηφοφορία περὶ προσωπικῶν ζητημάτων, ἢ πρόκειται νὰ τηρήσωμεν ἐπιφυλάξεις; πιστεύω χθὲς, Κύριοι, πρὸ τῆς πρώτης ψηφοφορίας οὐδεὶς ἤθελε παρουσιασθῆ, ἵνα ἀντιλέξῃ. Μετὰ τὴν ἧτταν, Κύριοι ἐρχόμεθα εἰς τὰς σκέψεις, πῶς νὰ περιορίσωμεν τὴν νίκην τῶν ἀνταγωνιστῶν· Κύριοι, χθὲς μεταξὺ ἄλλων καὶ ἐγὼ αὐτὸς ἔλαβον τὸν λόγον· δὲν πιστεύω ὁ λόγος μου νὰ ἔκαμε τὴν ἐλαχίστην ἐντύπωσιν εἰς τοὺς συμπληρεξουσίους μου, φρονῶ ὅμως, ὅτι, ἂν καὶ ἐγὼ ὡμίλησα, ἂν καὶ ἄλλοι ὑπὲρ ἢ κατὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ὡμίλησαν, οὐδόλως ὡδηγήθησαν ἀπὸ τὴν σκέψιν νὰ ἀπασχολήσουν τὰς πολιτίμους σας στιγμὰς, μόνον καὶ μόνον προκειμένου περὶ Προεδρείας τῆς Συνελεύσεως, περὶ ἐκλογῆς προσώπου, τὸ ὁποῖον συμφώνως μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, μόνον ἕνα μῆνα πρόκειται νὰ κατέχῃ τὴν θέσιν τοῦ προεδρείου. Βεβαίως ὅλοι οἱ λόγοι, οἱ ὑπὲρ καὶ κατὰ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης γνώμης λεχθέντες, δὲν ἐλέχθησαν διὰ τὸ τυχαῖον τοῦτο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὁ Κύριος Σαρίπολος, καλῶς ποιήσας, ἤθελεν εἰς πολὺ κατωτέραν θέσιν ἀπ’ ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν ὅλοι οἱ ἄλλοι οἱ φρονοῦντες τὴν πολυπροεδρείαν, οἱ φρονοῦντες τὸ μόνιμον τοῦ Προέδρου, ἐσκέπτοντο. Κύριοι, χθὲς ἐσυζητήσαμεν τὸ περὶ φανερᾶς ἢ μυστικῆς ψηφοφορίας, ἐρωτῶ τοὺς ἀντιφρονοῦντας, Κύριοι, ἓν τῶν δύω, ἢ ἡ ψηφοφορία ἐγένετο καθόλου περὶ τοῦ τρόπου τῆς ψηφοφορίας ἢ ἐγένετο κατὰ μέρος. Ἐσυζητήσαμεν, ἂν συμφέρῃ μυστικὴ ἢ φανερὰ ψηφοφορία. Κύριοι περὶ τίνος πράγματος; ἐὰν ἐψηφοφορήσαμεν καθ’ ὅλου ἐκερδήθη μία νίκη, ὅτι οὐδέποτε θέλομεν ἔχει φανερὰν ψηφοφορίαν, τὴν νίκην ταύτην τὴν παραχωροῦμεν. Δὲν θέλετε νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι ἐγένετο ἡ ψηφοφορία ἐπὶ ὡρισμένων θεμάτων; ἄρα ἐγένετο καθόλου. Δὲν θέλετε νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι, ἐνῷ ἐδώσατε τὴν ψῆφόν Σας κατὰ ἢ ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, τὴν ἐδίδετε ἐν γνώσει ἐπὶ ὡρισμένου ἀντικειμένου; δὲν τὸ θέλετε; ἐνικήσαμεν καθόλου μυστικὴν ψηφοφορίαν εἰς ὅλα τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα ἤθελον παρουσιασθῆ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ἡμῶν. Τὴν νίκην ταύτην τὴν χαρίζομεν.

§81ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Τὰ δῶρα αὐτὰ κρατεῖτέ τα διὰ τὸν ἑαυτόν σας.

§82ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δεύτερον, Κύριοι, ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ ψη☐ γενικὴ, καὶ οἱ λόγοι μου εἶναι ἀπόῤῥοια τῶν λεχθέντων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, οὐδεὶς τῶν ἐρχομένων νὰ ὁμιλήσῃ κατὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, οὐδεὶς μᾶς ὥρισεν ἐπὶ τίνος ἀντικειμένου ἐψηφοφοροῦμεν ψηφοφοροῦντες ὑπὲρ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας; Λοιπὸν, Κύριοι, ἓν μέρος τῶν Κυρίων πληρεξουσίων συμφωνεῖ μὲ τὴν ἰδέαν μου, ὅτι ἐπὶ ὡρισμένου ἀντικειμένου ἐγένετο ἡ ψηφοφορία περὶ τῆς μυστικῆς ἢ φανερᾶς ψηφοφορίας· τὸ ὡρισμένον τοῦτο μέρος ἦτο τὸ προσωπικὸν ζήτημα, Κύριοι. Λοιπὸν ἐψηφοφορήσαμεν ὡρισμένως περὶ προσωπικῶν ζητημάτων, ἂν ἡ ψηφοφορία πρέπει νὰ ᾖναι φανερὰ ἢ μυστική. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ προοίμιον τοῦ λόγου μου. Κύριοι, ὅταν χθὲς ἐξαντλήσαντες ὅλοι, οἱ μὲν τὴν πολυμάθειάν των, οἱ δὲ τὰς ἰδέας των ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὡμίλουν, ἵνα σᾶς πείσωσιν, ὅτι πρέπει νὰ δώσητε τὴν ψῆφόν σας φανερὰ ἢ μυστικὰ, μόνον ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου, τῶν Ἀντιπροέδρων καὶ τῶν Γραμματέων τῆς Συνελεύσεως; Ἦτο πάντῃ περιττὸν, νομίζω, τοῦτο, καθὼς προηγουμένως ἀπέδειξα. Ἀλλὰ, Κύριοι, χθὲς, ὅταν ἀνέβησαν πληρεξούσιοι τὸ βῆμα τοῦτο καὶ ἤθελον νὰ μᾶς πείσωσιν ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, ὅταν ἡμεῖς οἱ ἕτεροι ἀνέβημεν τὸ βῆμα καὶ ἠθέλαμεν νὰ πείσωμεν τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ὑπὲρ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, βεβαίως καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ αὐτὸ τὸ ζήτημα ἠθέλομεν νὰ προδικάσωμεν. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον τὴν στιγμὴν ταύτην ἔθεσεν ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν ὁ πληρεξούσιος Κύριος Πετιμεζᾶς Ἀθανάσιος. Δὲν ὡμιλούσαμεν, Κύριοι, εἰς τὰ χαμένα, διὰ νὰ κάμωμεν ἐπιδείξεις.

§83ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ, Κύριε Βαλτινὲ, δὲν ὁμιλῶ χάριν ἐπιδείξεων.

§84ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἡμεῖς, εἶπον, καὶ ἐπαναλέγω, ὅτι εἶμαι εἷς ἐξ ἐκείνων, οἵτινες κατὰ περίστασιν δὲν ὠνομάσθησαν ἐπὶ τῆς Βασιλείας τοῦ Ὄθωνος δειλοὶ, καὶ μόλα ταῦτα εἶπον, Κύριοι, ὅτι δὲν θέλω τὰ ζητήματα νὰ τὰ λύῃ ἕκαστος συμφώνως μὲ τὸν χαρακτῆρά του, ἀλλὰ συμφώνως μὲ τὰς περιστάσεις, μὲ τὸ πραγματικὸν τοῦ ἀνθρωπίνου χαρακτῆρος. Εἶπον, καὶ εἶμαι ἀναγκασμένος νὰ τὸ ἐπαναλάβω, διότι δὲν τὸ λέγω περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Βαλτινοῦ, ὡς Προέδρου, ἢ Ἀντιπροέδρου, ὅτι βεβαίως ἠθέλομεν καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ νὰ πείσωμεν τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, προκειμένου περὶ ζητημάτων προσωπικῶν, φύσεως πολὺ ἀνωτέρας, καὶ βεβαίως ὑπεδεικνύετο, Κύριοι, τὸ ζήτημα τὸ Κυβερνητικόν. Εἴπομεν χθὲς, Κύριοι, ὅτι οἱ μὲν τολμηροὶ χαρακτῆρες οὐδόλως ἐμποδίζονται ἀπὸ τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, οὐδόλως ἠμπορεῖ κἀνεὶς νὰ ἀμφιβάλλῃ περὶ τῆς ψηφοφορίας, καὶ ὅταν ψηφίζουν μυστικά. Προκειμένου περὶ προσωπικοῦ ζητήματος εἴπομεν, ὅτι ὁ δειλὸς τὸν χαρακτῆρα, καὶ ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίζωμεν ὅτι ὅλοι δὲν εἴμεθα γενναῖοι χαρακτῆρες, ὅτι ὁ δειλὸς τὸν χαρακτῆρα εὐκολώτερον δίδει τὴν ψῆφόν του κατὰ συνείδησιν μυστικὰ, παρ’ ὅταν πιέζηται ἀπὸ τὸν ὄγκον καὶ αἴφνης τοῦ γίνεται παρατήρησις, ὅτι δίδων τὴν ψῆφόν του ὑπὲρ ἢ κατὰ ἑνὸς προσώπου, δύναται νὰ ἔχῃ κατ’ αὐτοῦ ἢ ὑπὲρ αὐτοῦ ἀποτελέσματα. Ἔρχομαι, Κύριοι εἰς τὰ πράγματα. Πρὸ μικροῦ, Κύριοι, εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως ἤλθομεν εἰς ἓν εἶδος συγχύσεως, ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις αὕτη. Κύριοι, ἂν ἔχητε ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν λόγον μου, πρὸ μικροῦ ἀκόμη, μοὶ ἐγένετο παρατήρησις ἐκ μέρους ἑνὸς φίλου, εἰπόντος μοι, μὴν ἐκτίθεσαι φανερὰ τόσον, κύριε Βαλτινὲ, δὲν ἠξεύρεις εἰς ποῖον σημεῖον θὰ εὑρεθῇς· ἦτο φιλικὴ παρατήρησις, ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἔδωσα, τὴν γνωρίζει, βεβαίως ἦτον σύμφωνος μὲ τὸν χαρακτῆρα μου· ἀλλ’ ἡ παρατήρησις αὕτη δύναται νὰ γείνῃ καὶ εἰς ἕνα ἄλλον, ὁ ὁποῖος, ἂς εἴπω, δὲν κρίνει τὰ προσωπικὰ ζητήματα ὅπως ἐγώ, πιέζεται ἢ δὲν πιέζεται; Δι’ αὐτὸ εἶπον, ὅτι ὁ δειλὸς τὸν χαρακτῆρα ἔχει ἀνάγκην τῆς μυστικότητος καὶ παραδέχομαι τὸν ἄνθρωπον δειλόν, δὲν τὸν θέλω τέλειον, δὲν τὸν θέλω ἄγγελον· ἂν εἴμεθα τέλειοι, δὲν ἠθέλαμεν ἔχει ἀνάγκην Συνελεύσεως, δὲν εἴχαμεν ἀνάγκην ποινικοῦ νόμου, δὲν εἴχομεν ἀνάγκην οὔτε Βασιλέως.

§85ΜΙΛΗΣΗΣ. Διὰ τοῦτο θέλομεν τὴν δημοσιότητα.

§86ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μὰ δὲν εἴμεθα τέλειοι· Κύριοι, Σᾶς παρακαλῶ διὰ μίαν στιγμήν, ἐπειδὴ ἤδη ἐθίξαμεν τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε χθὲς νὰ τεθῇ, θέλουσιν προκειμένου περὶ τῆς Κυβερνήσεως, περὶ ἐκλογῆς προσώπων, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἀνατεθῇ ἡ τύχη τῆς Ἑλλάδος, θέλουσιν, ἵνα ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἐκφρασθῇ περὶ τῶν προσώπων αὐτῶν φανερά, ὅπως ἡ κοινωνία κρίνῃ περὶ τῆς ψήφου ἑνὸς ἑκάστου. Πραγματικῶς ὁμολογῶ, οἱ ὡραῖοι αὐτοὶ λόγοι ἀντηχοῦσι λαμπρά, ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, πῶς θέλετε νὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ ἐμὲ τὴν συνείδησιν τῶν συνεπειῶν, προκειμένου περὶ καταψηφίσεως ὀνόματος φέροντος ἐπιφανεῖς πολιτικοὺς ὄγκους, περὶ προσώπου, τὸ ὁποῖον δύναται αἴφνης ψηφιζόμενον νὰ σκεφθῇ μίαν ἡμέραν, ὅτι ὁ Βαλτινὸς κατεψήφισε; πῶς θέλετε νὰ μᾶς ἀφαιρέσητε τὴν προφύλαξιν; Εἶμαι δειλὸς, τὸ παραδέχομαι, θέλω νὰ εἶμαι προασπισμένος ἀπὸ τὰς συνεπείας.

§87ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κ. Βαλτινὲ, θέλομεν καὶ ἡμεῖς νὰ μὴν εἶσθε δειλός.

§88ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὅταν μορφωθῶμεν, Κύριε, τότε ἴσως ἠμποροῦμεν νὰ γείνωμεν τοιοῦτοι.

§89ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ μόρφωσις ἐδῶ μέσα δὲν ἠξεύρω ποῦ θὰ τὴν εὕρωμεν (θόρυβος).

§90ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι, βεβαίως ὅλα ταῦτα ἤθελον εἶσθαι περιττὰ, ἐὰν χθὲς ἐλύετο ὁριστικῶς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἤδη φιλονεικοῦμεν. Χθὲς λέγουσιν, ὡς ἐν προοιμίῳ εἶπον, ὅτι ἐκερδήθη ὑπὲρ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ζήτημά τι· ἀλλὰ ποῖον; κἀνὲν δὲν ἐκέρδησεν ἡ μυστικὴ ψηφοφορία χθὲς λέγουσιν, εἰμὴ μόνον τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἀρχαιρεσιῶν τῆς ἐθνοσυνελεύσεως, σήμερον θέλουσι νὰ διευκρινίσωσι τὸ ζήτημα, προκειμένου περὶ Κυβερνήσεως. Ἐπαναλαμβάνω μὲ ὀλίγας λέξεις, ὅ,τι εἶπον, ὅτι τὰ χθὲς καὶ τὰ σήμερον λεχθέντα ἀφορῶσι κατὰ τὴν ἰδέας μου τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν, οὐδόλως δυνάμεθα δὲ νὰ παραδεχθῶμεν τροπολογίαν τινὰ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 49, εἰμὴ μόνον κατὰ τὸν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐνεργῆται κατὰ τὰς περιστάσεις ἡ μυστικὴ ψηφοφορία. Αἴφνης δύναται νὰ ἀποφασίσῃ τὸν διὰ ψηφοδελτίων τρόπον, αἴφνης δύναται νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις τὸν διὰ ψήφων, διὰ σφαιριδίων, αἴφνης δύναται νὰ ἀποφασίσῃ ὅ,τι δήποτε· οὐδέποτε ὅμως δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ἐκ νέου ἐπὶ τροπολογίας τινὸς, ἀναγομένης εἰς τὴν διαίρεσιν τοῦ τρόπου τῆς ψηφοφορίας. Ἑκατὸν τροπολογίας παραδέχομαι νὰ ψηφοφορήσωμεν· παρεδέχθημεν ὅμως, ὅτι προκειμένου περὶ προσωπικῶν ζητημάτων, οὐδεμία φανερὰ ψηφοφορία δύναται νὰ λάβῃ χώραν· ἡ δὲ γενομένη παρατήρησις, διὰ τῆς ὁποίας θέλουν νὰ ἀναιρέσουν, ὅ,τι ἀπεφασίσαμεν, ἡ παρατήρησις ἡ γενομένη, ὅτι τὸ κυβερνητικὸν ζήτημα δὲν εἶναι προσωπικόν, πιστεύω ὅτι εἶναι τυχαία. Κύριοι! Πρόκειται, λέγουν, περὶ τῆς τύχης τῆς Ἑλλάδος νὰ ἀποφασίσωμεν· εἶναι ἀνάγκη νὰ καταδείξῃ ἕκαστος τὴν γνώμην του, ὑπὲρ τίνος ἢ τίνος κλίνει. Σᾶς παρακαλῶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, διὰ τί δὲν παραδέχεσθε, ὅτι οἱ χαρακτῆρες οἱ πραγματικοὶ θὰ εἶναι πάντοτε οἱ αὐτοί; Διὰ τί δὲν ἀφίνετε τὸ στάδιον ἐλεύθερον εἰς τοὺς δειλοὺς χαρακτῆρας; Πῶς θέλετε νὰ μὴ πιστεύσω, ὅτι, ἂν καταψηφίσω κατὰ τοῦ Βούλγαρη, κατὰ τοῦ Κανάρη, κατὰ τοῦ Β. Ῥούφου, ἐὰν καταψηφίσω καθ’ οἱουδήποτε ἀνθρώπου, ὅτι δὲν ἔχει μικράς τινας συνεπείας τοὐλάχιστον ὡς πρὸς ἐμέ; (ποδοκροτήματα ζωηρὰ εἰς τὸ ἀκροατήριον).

§91ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κ. πρόεδρε, νὰ ἐκκενωθῇ τὸ ἀκροατήριον αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§92ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἡ Ἐθνοσυνέλευσις παρακαλεῖται νὰ ἀφήσῃ ἀνενόχλητον τὸ ἀκροατήριον. Δὲν εἶμαι δημοκόπος, καὶ δὲν φοβοῦμαι τὰς ἀποδοκιμασίας, οὐδὲ ζητῶ ποτὲ τὰς ἐπιδοκιμασίας Ὄχι! Νὰ μείνῃ τὸ ἀκροατήριον! Ὅποιος τολμᾷ νὰ λέγῃ τοὺς λόγους τούτους, ἔχει τὴν εὐθύνην. (συνεχὴς θόρυβος).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία εἰς τὸ ἀκροατήριον· διότι θὰ ἐκκενωθῇ.

§94ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Νὰ μείνῃ τὸ ἀκροατήριον! Μὲ πιέζει ἡ λεγομένη κοινὴ γνώμη. Καταλαμβάνετε, Κύριοι, τί σημαίνει τοῦτο; μὲ πιέζει, καὶ θέλετε τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν εἰς τὰ προσωπικὰ ζητήματα; θέλετε καθημέραν νὰ ἔρχεται ἡ λεγομένη κοινὴ γνώμη καὶ νὰ λέγῃ, δὲν κρίνω καλὸν τὸν Βούλγαρην, τὸν Κανάρην, τὸν Ῥοῦφον, τὸν Πετιμεζᾶ (χειροκροτήσεις εἰς τὸ ἀκροατήριον, θόρυβος μέγας). Ἰδού, Κύριοι, αἱ συνέπειαι· ἰδοὺ αἱ συνέπειαι τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας. Κἂν, Κύριοι, ὁ Βαλτινὸς εἶναι εἷς τῶν τολμηροτέρων σας, ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν ἐγὼ ἐπτοήθην μίαν στιγμήν, πῶς θέλετε εἷς ἄλλος νὰ μὴ πτοηθῇ; Πῶς θέλετε, νὰ μὴν εἴπῃ, καὶ τὴν σκάφην μάρμαρον; διότι τῷ λέγει τις θὰ σὲ ἐπικρίνω; Σήμερον, Κύριοι; θὰ γράψουν αἱ ἐφημερίδες κατ’ ἐμοῦ· ἐγὼ δὲν πτοοῦμαι, Κύριοι, ἄλλος πτοεῖται. Κύριοι, ἂν θέλωμεν νὰ παραδεχθῶμεν ἄλλην ἀρχὴν, τὸ ἀκροατήριον πρέπει νὰ λαμβάνῃ μέρος, ἂν θέλετε· διότι, μὰ τὴν ἀλήθειαν, ἐκεῖ κατηντήσαμεν. Κύριοι, ἡ ἀποδοκιμασία τῶν λόγων μου ἐκ μέρους τοῦ ἀκροατηρίου εἶναι τὸ ἰσχυρότερον ὅπλον, τὸ ὁποῖον ἠμποροῦσα νὰ φέρω ἐγὼ καὶ πᾶς ἄνθρωπος ὑπὲρ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας. Κύριοι! Ἠξεύρετε, ποῦ καταντᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο; Καταντᾷ, νὰ προδικάζωμεν τὰ ζητήματα ἔξω τοῦ περιβόλου τούτου καὶ νὰ τὰ ψηφοφορῶμεν ἐδῶ, χωρὶς νὰ λέγωμεν τίποτε· (θόρυβος).

§95ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Αὐτὸ εἶναι συνέλευσις.

§96ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Συνέλευσις δὲν εἶναι τὸ ἀκροατήριον. Εἶναι ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος· εἶναι ὁ λαὸς τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῆς πρωτευούσης, εἶναι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς· καὶ ὄχι τὸ μέρος, ὅπου εἶναι τυχὸν ἡ πρωτεύουσα. Εἶναι ὁ λαὸς ὁ Ἑλληνικὸς, ὁ ὁποῖος ἀπέστειλε τὸν Βαλτινὸν, τὸν Βρατζάνον ἀπὸ τὰ νέα Ψαρά. Δὲν εἶναι ὁ εἰσερχόμενος μὲ τὰ εἰσιτήρια ἢ ἄνευ εἰσιτηρίων εἰς τὸ ἀκροατήριον. Ἀφήσατε τοὺς λόγους μας, καὶ τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως νὰ τὰς δικάσῃ ὄχι ἓν ἀκροατήριον, ἀλλὰ νὰ τὰς ἐπιδοκιμάσῃ ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς. (Ῥαγδαῖαι χειροκροτήσεις· θόρυβος). Τὸ ὄνομά μου, Κύριοι, δὲν τὸ εἴδετε εἰς καμμίαν ἐφημερίδα διότι παρεκάλεσα τοὺς φίλους μου δημοσιογράφους, ποτὲ νὰ μὴ τὸ θέσουν. Ὅλα ταῦτα τείνουσι, καθὼς εἶπον, νὰ λύσωσι τὸ ζήτημα ὑπὲρ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, ἂν θέλετε νὰ μὴ πιεζώμεθα ἀπὸ τὴν κακῶς ἐννοουμένην κοινὴν γνώμην, ἡ ὁποία, τελειόνων τὸν λόγον μου λέγω, δὲν εἶναι τὸ ἀκροατήριον τῆς ἐθνοσυνελεύσεως· εἶναι ἡ Ἑλλὰς ὁλόκληρος· εἶναι ὅλον τὸ Πανελλήνιον.

§97Τ. ΒΑΣΟΣ. Κύριοι! Εἶμαι εἷς τῶν ψηφοφορησάντων ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας· ἐψήφισα πεποιθὼς, ὅτι ἡ φανερὰ ψηφοφορία συνᾴδει καὶ μετὰ συμφέροντα τοῦ βίου μας. Ἐψήφισα, Κύριοι, ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας φρονῶν, ὄχι ὅτι ἡ μυστικὴ εἶναι ἀνήθικος, ἀλλ’ ὅτι ἡ φανερὰ θὰ συντείνῃ εἰς τὴν μόρφωσιν τῶν χαρακτήρων μας, τῶν ὁποίων δυστυχῶς ἔχομεν ἀνάγκην. Ναί· ἔχομεν ἀνάγκην χαρακτήρων. Ἀντιλέγω, Κύριοι, εἴς τινας εἰπόντας, ὅτι ἡ ἁβροφροσύνη, ἡ πρὸς τὰ πρόσωπα ὀφειλομένη λεπτότης ἀπαιτεῖ, ὥστε ἡ ψηφοφορία νὰ ᾖναι μυστικὴ, διότι ἐγὼ γνωρίζω τὸν Κύριον Τάδε, ὁ ἄλλος γνωρίζει τὸν Κύριον Τάδε, διότι ὁ Τάδε ἔχει συμφέροντα μὲ τὸν Τάδε, καὶ δὲν πρέπει νὰ δώσῃ ψῆφον φανερά. Τοῦτο, Κύριοι, ἠμπορεῖτε νὰ τὸ πράξετε ἐκτὸς τῆς Συνελεύσεως, ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης κανεὶς δὲν γνωρίζει κανένα· κανένα δὲν ἔχομεν φίλον· κανένα δὲν ἔχομεν ἐχθρόν· τὰ πάθημά μας καὶ αἱ συμπάθειαί μας ἂς μένουν ἐκτὸς τῆς θύρας, μόνον εἰς τὸ καθῆκον ὀφείλομεν νὰ ὑπακούσωμεν· ἐὰν φρονῶ, ὅτι τὸ γενικὸν συμφέρον τῆς πατρίδος τὸ ἀπαιτεῖ, ὀφείλω νὰ τὸ πράξω· λοιπὸν ἡμᾶς ἡ πρὸς τὰ ἄτομα ἁβρότης θὰ μᾶς κάμῃ νὰ λησμονήσωμεν τὸ καθῆκον; Ἐνθυμηθῆτε, Κύριοι, εἰς τοὺς παλαιοὺς χρόνους ὁ Βροῦτος καταδικάζει τὰ τέκνα του εἰς θάνατον διότι ἦτο δικαστής; ὤφειλε νὰ τὸ πράξῃ.

§98ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἦτον ἕνας.

§99ΒΑΣΣΟΣ. Δὲν ἦτον ἕνας, ἦτο καὶ ὁ Μάνλιος, καὶ, ἂν εἴπητε, ὅτι ἦσαν δύο, θὰ σᾶς εὕρω καὶ ἕνα ἄλλον, Κύριοι! Ἀπὸ πεποιθήσεις μόνον κινούμενος ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας· εἶναι ὡραῖον πρὸς τὴν πολιτικὴν ἠθικὴν βῆμα. Ἐλυπήθην σφόδρα χθὲς μετὰ τὸ τέλος τῆς συζητήσεως, διότι ἀπῆλθον τῆς Συνελεύσεως, φρονῶν ὅτι ἐχάσαμεν τὸ ζήτημα, καὶ ἐθεώρησα τοῦτο, Κύριοι, μεγάλην ἀπώλειαν· ἐπανῆλθον σήμερον εἰς τὴν Συνέλευσιν μὲ τὴν αὐτὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ ζήτημα ἀπωλέσθη. Εἶδον ἐπὶ τῆς συζητήσεως μὲ πολλήν μου χαρὰν, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἀπωλέσθη. Ὑπάρχει ἀκόμη ἐλπὶς ἐπανορθώσεως, καὶ ὅτι τὸ κακὸν θὰ περιορισθῇ εἰς κύκλον μικρὸν, ἐπὶ τῶν ἀρχαιρεσιῶν· λέγω ἐπείσθην, Κύριοι, καὶ ἂν δὲν ἐπειθόμην, δὲν ἤθελον λαλήσει. Ἐπείσθην ὅτι ἡ ψηφοφορία ἡ μυστικὴ, καθιερώθη μόνον ἐπὶ τῶν ἀρχαιρεσιῶν· ἀνωτέρα ἀπόδειξις τούτου, Κύριοι, δὲν ὑπάρχει, ἢ ἡ ἀκόλουθος· ἐλάβαμεν ὑπὸ συζήτησιν ἕνα κανονισμὸν ναὶ ἢ ὄχι; Ἠρχίσαμεν νὰ ψηφίσωμεν τὰ ἄρθρα αὑτοῦ· διατί δὲν ἠκολουθήσαμεν κατὰ σειράν; ἀλλ’, ἀφοῦ ἐψηφίσαμέν τινα ἄρθρα, ἤλθομεν εἰς τὸ περὶ ψηφοφορίας ἄρθρον διότι ἐπρόκειτο μόνον περὶ ἀρχαιρεσιῶν· διατὶ ἐπηδήσαμεν καὶ ἀφήσαμεν τὰ μεταξὺ ἄρθρα, καὶ δὲν ἠκολουθήσαμεν κατὰ σειράν; τί μᾶς ἐβίαζεν; ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἀντιπρόσωπος Βαλτινῶν, καὶ προσφιλὴς φίλος μου, εἶπεν, ἐὰν ἐπρόκειτο, Κύριοι, περὶ τοῦ Προεδρείου, καὶ τῶν ἀρχαιρεσιῶν, ἅτινα θὰ διαρκέσουν μόνον ἕνα μῆνα δὲν ἦτον ἀνάγκη νὰ ψηφίσωμεν· μήπως μοὶ ἐγγυᾶται ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ ζωὴν ἴσην; τὸ Προεδρεῖον τοὐλάχιστον θὰ μείνῃ ἕνα μῆνα, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ μίαν ἡμέραν μόνον· τί σημαίνει αὐτό; Κύριοι, ἄλλος πληρεξούσιος λίαν ἐντέχνως καὶ ἐπιτυχῶς, ὁ ἀντιπρόσωπος Καλαβρύτων, μετετόπισε τὸ ζήτημα· εἶπεν, ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ Κυβερνητικοῦ ζητήματος, πρέπει εἰδικῶς νὰ ψηφισθῇ ἡ φανερὰ ψηφοφορία, καὶ οἱ λόγοι του ἦσαν ἀρκετὰ ἰσχυροί· εἶμαι σύμφωνος μαζί του· ἀναβαίνω ὅμως ἔτι περισσότερον, προτείνω νὰ περιορισθῇ ἡ μυστικὴ ψηφοφορία ἐπὶ τῶν ἀρχαιρεσιῶν, καὶ τοῦτο διότι δὲν δύναμαι πλέον νὰ τὸ ἀκυρώσω καὶ δι’ αὐτὰς· ἀλλὰ, Κύριοι, καὶ τὸ ζήτημα τὸ ἐπὶ τῶν ἀρχαιρεσιῶν, πιστεύσατε ὅτι εἶναι ζήτημα κερδηθὲν, οὐχὶ διὰ πλειονοψηφίας, ἀλλὰ διὰ ἰσοψηφίας. Ὑπῆρξε, Κύριοι, ἰσοψηφία, καὶ αὐτὸ ἦτον ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησεν ἡμᾶς, ὡς ἀπησχόλησε πολὺ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους. Ἔπρεπε νὰ τὸ λύσουν καὶ τὸ ἔλυσαν, ὅτι ἐν ἰσοψηφίᾳ χάνεται τὸ ζήτημα, καὶ τοῦτο διότι ἔπρεπε νὰ ἐπέλθῃ μία λύσις εἰς τὸν τετραγωνισμὸν αὐτὸν τοῦ κύκλου τῶν πολυμελῶν σωμάτων, τὴν ἰσοψηφίαν. Ἤκουσα λόγους, Κύριοι, ὅτι ἐνικήσαμεν ἐνθυμηθέντες ὅτι εἴμεθα ἴσοι, ἐνθυμηθῆτε τί εἶπεν ὁ Πύῤῥος εἰς τοὺς καυχωμένους αὐτῷ στρατιώτας του, διὰ τὴν νίκην τὴν πρὸς Ῥωμαίους «ἐὰν μίαν ἔτι νίκην τοιαύτην νικήσωμεν ἀπολώλαμεν», σᾶς λέγω λοιπὸν κἀγὼ, ἐὰν μίαν ἔτι τοιαύτην νίκην νικήσητε ἀπωλώλατε. Εἴμεθα ἰσοψηφία, Κύριοι, εἶναι νίκη, τὴν ὁποίαν σᾶς ἔδωκε μία συνθήκη· δὲν θέλω νὰ σᾶς ἐπασχολήσω πολύ· θὰ προσθέσω ὀλίγα τινὰ εἰς τὸν εἰπόντα, ὅτι ἀδιαφορεῖ περὶ τῆς κοινῆς γνώμης· φρονῶ, ὅτι ὄχι μόνον ἡ Συνέλευσις ἀλλ’ οἱ πάντες ὀφείλομεν τὰ σεβασθῶμεν τὴν κοινὴν γνώμην· ἡ κοινὴ γνώμη σπανίως λανθάνεται, δύναται μὲν νὰ λανθασθῇ, ὀφείλομεν ὅμως ἡμεῖς νὰ τὴν ἀκολουθῶμεν, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν ἀποφεύγοντες τὰ λάθη της. Εἶπε, Κύριοι, ὁ ἔντιμος ἀντιπρόσωπος Βαλτινῶν, ὅτι ἡ ἀποδοκιμασία, ἢ ἡ ἐπιδοκιμασία ἑνὸς ἀκροατηρίου δὲν εἶναι ἡ ἀποδοκιμασία οὔτε ἡ ἐπιδοκιμασία ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ· ἔχει δίκαιον, εἶναι ἀληθὲς αὐτό· ἀλλὰ λέγω εἰς τὸν ἔντιμον ἀντιπρόσωπον, ὅτι ὁ λαὸς ὁ Ἑλληνικὸς, ὑπὸ τὰς ὄψεις τοῦ ὁποίου βεβαίως θὰ φθάσουν αἱ πράξεις μας, πρέπει νὰ γνωρίζῃ καὶ ἑνὸς ἑκάστου ἡμῶν τὴν διαγωγήν. Πρέπει νὰ τὴν γνωρίζῃ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἐν Ἀθήναις ἀκροατηρίου. Ἡ φανερὰ ψηφοφορία δίδει τὸ μέσον καὶ εἰς τὸν λαὸν τῶν ἐπαρχιῶν νὰ μάθῃ, ἐὰν οἱ πληρεξούσιοί του ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των· διότι ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν λόγον εἰς τοὺς ἐκλογεῖς ἡμῶν. Ὅταν, Κύριοι, ἡ ψηφοφορία ᾖναι μυστικὴ, συνευθυνόμεθα μαζύ μας. Οἱ μὲν θὰ ἔχομεν ἄδικον, οἱ δὲ θὰ ἔχομεν δίκαιον· καὶ μολαταῦτα σεῖς εὐθύνεσθε, καὶ ἐγὼ δὲν πταίω, ἢ ἐγὼ πταίω καὶ σεῖς εὐθύνεσθε. Προτείνω λοιπὸν, Κύριοι, ὄχι μόνον ἡ μυστικὴ ψηφοφορία νὰ καταργηθῇ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ νὰ καθιερωθῇ μόνον ἐπὶ τῶν ἀρχαιρεσιῶν· καὶ τοῦτο χάριν τοῦ δεδικασμένου.

§100ΠΑΝΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι! Συζητοῦμεν τέσσαρας ὥρας, καὶ 44 ἂν συζητήσωμεν, ποτὲ δὲν θὰ τελειώσωμεν. Χθὲς ἐψηφοφόρησα ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας. Ὁμολογῶ μετὰ χριστιανικῆς ἁπλότητος καὶ στρατιωτικῆς παῤῥησίας, ὅτι ἐνικήθημεν· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐμποδίζει διόλου νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν μία μόνον ἐξαίρεσις ὡς προσθήκη, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ζήτημα νέον, ἀλλὰ ἐξαίρεσις, μία προσθήκη. Εἰς αὐτὸ λοιπὸν τὸ ζήτημα παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν, ἡ ὁποία διὰ τῆς ψηφοφορίας καὶ ὄχι διὰ τῶν πολλῶν συζητήσεων ἀποφασίζει, νὰ ἀποφασίσῃ.

§101ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐφωτίσθημεν, ἐφωτίσθημεν. Ἐρωτήσατε, Κύριε Πρόεδρε, τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν ἐφωτίσθη.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡμίλησαν, Κύριοι, πλέον τῶν δεκαπέντε· εἶναι καὶ ἄλλοι ὀκτὼ, ἢ δέκα οἱ ζητοῦντες νὰ ὁμιλήσουν. Τὸ Προεδρεῖον νομίζει, ὅτι ἀρκετὰ ἐλέχθησαν.

§103ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, διότι ἠκούσθησαν φωναὶ ὅτι ἐφωτίσθη. Λοιπὸν νὰ θέσωμεν εἰς ψηφοφορίαν, ἂν ἐφωτίσθη ἢ ὄχι. Οἱ νομίζοντες ὅτι ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις, νὰ σηκωθῶσιν. (ἀνίστανται ἅπαντες). Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη (ὥρα 4 καὶ 10).

§105ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ὅλαι αἱ ἀγορεύσεις δὲν εἶχον ἄλλον σκοπὸν, εἰμὴ ἐὰν ἡ μυστικὴ ψηφοφορία ἀφορᾷ καὶ τὴν ἐκλογὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι· καθίσατε· εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὀνομάσω ὀνομαστὶ τοὺς πληρεξουσίους. Ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν εἰς τὴν συζήτησιν δύω τινὰ προκύπτουσιν· ἂν πρέπῃ νὰ ψηφοφορηθῶσι τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ ὑπουργοὶ μυστικὰ ἢ φανερά· τὸ σύνολον τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ὑπουργοί.

§107ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Ἄλλο Κυβέρνησις καὶ ἄλλο ὑπουργοί.

§108ΖΕΡΒΑΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ πρῶτον ἡ Συνέλευσις περὶ τῆς Κυβερνήσεως.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκροασθῆτε, ὁποῖον θέμα ἔθεσε τὸ Προεδρεῖον. «Εἰς τὴν χθεσινὴν ψηφοφορίαν συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ναὶ ἢ ὄχι;» (Θόρυβος).

§110Π. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. «Ἐὰν ἡ ἐκλογὴ τῆς Κυβερνήσεως πρέπῃ νὰ γείνῃ φανερὰ ἢ μυστική.»

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦτο εἶχον εἰπεῖ προτήτερα· «Εἰς τὴν χθεσινὴν ψηφοφορίαν....»

§112ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Τὰ πρόσωπα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐκλέγονται διὰ μυστικῆς ἢ φανερᾶς ψηφοφορίας;» (Θόρυβος).

§114ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριοι! Εἶναι τετριμμένη καὶ παραδεδεγμένη ἀλήθεια, ὅτι τὰ θέματα πάντοτε ὀφείλουσι νὰ ἦναι ἀπόῤῥοια τῆς συζητήσεως· τὸ ἀφῃρημένον, τὸ μὴ συγκεκριμένον, ὡς θέμα, ὅπως ἐτέθη πρὸ ὀλίγου, δὲν δύναται νὰ ἦναι, παραδεκτὸν παρ’ ἐμοῦ· διότι ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ παρουσιάσω ὄχι τροπολογίαν, ἀλλὰ νὰ προτείνω ἐξαίρεσιν. Κατὰ τὸν φυσικὸν νόμον πάσης λογικῆς, αἱ ἐξαιρέσεις ἔρχονται πάντοτε κατόπιν τῶν κυρίων προτάσεων· ἑπομένως θεωρῶν ὡς παραδεδεγμένην τὴν βάσιν, ἐπέφερα τὴν ἐξαίρεσιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν πρῶτος ὑπέδειξεν ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Νέων Ψαῤῥῶν, καὶ τὴν ὁποίαν κατ’ ἐμὲ λίαν εὐγλώττως ὑπεστήριξεν ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Καλαβρύτων· δηλαδὴ ἀναγνωρίζω τὴν δύναμιν τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας εἰς ὅλας τὰς ἀρχαιρεσίας, εἰς ὅλας τὰς ἐκλογὰς, τὰς ἀφορώσας τὸ Σῶμα τοῦτο· ἐζήτησα ὅμως τὴν ἐξαίρεσιν τοῦ γενικοῦ κανόνος διὰ τὰς ἐκλογὰς τῶν μελῶν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Συνεπὴς λοιπὸν εἰς ὅσα πρὸ ὀλίγου εἶπον, ἐμμένω εἰς τὸ νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ ἐξαίρεσις· διότι ἐπιθυμῶ νὰ μὴ δώσω ἀφορμὴν εἰς τὸν ἔντιμον πληρεξούσιον Γόρτυνος, ὅστις κατόπιν ἐμοῦ ἐζήτησε τὸν λόγον, νὰ μὲ εὕρῃ ἀσυνεπῆ. Πιστεύω δὲ ὅτι θὰ διαφύγω τὸ ὀξυδερκὲς ὄμμα του· ἀφοῦ ἡ πρότασίς μου δικαιολογεῖται ὡς ἐξαίρεσις, ποτὲ ὅμως ὡς τροπολογία. Ὁ ἔντιμος φίλος μου καὶ πληρεξούσιος Καλαβρύτων καὶ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ ἠρώτησεν, ὡς ἐνθυμεῖσθε, τὶ θὰ εἴπῃ ἐξαίρεσις· ἂν καὶ ἐπίστευα ὅτι δὲν ἤθελε μὲ φέρει εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὸ ἐξηγήσω, τὸ ἔκαμα, εἰπὼν, ὅτι αἱ ἐξαιρέσεις πάντοτε ἕπονται τῶν προτάσεων· αἱ τροπολογίαι πάντοτε προηγοῦνται.

§115Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, δὲν ἐξήρτηται ἀπὸ ἕκαστον τῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου νὰ δίδῃ οἱονδήποτε ὄνομα θέλῃ εἰς τὰς γνώμας του· αἱ γνῶμαι ἑκάστου λαμβάνουσι τὸ ὄνομα, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς αὐτάς. Ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος ἐξ Ἑρμιονίδος προσελθὼν ἐπρότεινε τροπολογίαν, ὡς τὴν ὠνόμασεν· ἐγὼ ἀντέλεξα, παραστήσας ὅτι ἡ τροπολογία δὲν ἐδύνατο νὰ προταθῇ, δηλονότι ἐπρότεινα τὸ ζήτημα τοῦ ἀπαραδέκτου, διότι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας εἶχε κλείσει ἀπὸ χθές· ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος ἐξ Ὕδρας ἔρχεται προτείνων, ὑπὸ τὸ ὄνομα ἐξαίρεσιν, αὐτὸ τοῦτο, ὅπερ ὁ ἐξ Ἑρμιονίδος ἐπρότεινεν ὡς τροπολογίαν. Δεδόσθω, Κύριοι, ὅτι εἶναι ἐξαίρεσις· ὅτι ὁ Κύριος Βουδούρης ἔχει δίκαιον εἰς τὴν ὀνομασίαν, τὴν ὁποίαν δίδει· ἂν ᾖναι ἐξαίρεσις, προτείνατέ την, ἀφοῦ τελειώσει τὸ ἄρθρον· ἂν ἠθέλατε τὴν προτείνει χθὲς, ὅτε συνεζητεῖτο ἡ οὐσία (θόρυβος), εἷς μόνον εἶναι ὁ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου πολλοὶ ἄνθρωποι δύνανται νὰ συνενοηθῶσιν· εἶναι ἡ τάξις κατὰ τὴν ἐξήγησιν τῶν ἰδεῶν των· ἂν διαφωνῆτε, δύνασθε νὰ ἔλθητε νὰ μὲ ἀνασκευάσητε ἀγορεύοντες μετ’ ἐμὲ, ἐν ὅσῳ ὅμως διὰ διακοπῶν νομίζετε ὅτι δύνασθε νὰ ἐπιβάλητε τὸν ἰσχυρισμόν σας, ἐγὼ μὲν δὲν θέλω βεβαίως ποτὲ ἀκολουθήσει τὴν αὐτὴν πολεμικὴν, ὑμεῖς δὲ οὐδέποτε θέλετε δυνηθῆ νὰ ἀξιώσητε ὅτι οὕτω μὲ ἐπείσατε· (θόρυβος), ἀρχὴ γενικὴ συζητεῖται, δὲν ἐγένετο παραδεκτὴ ἐν ὅλῳ, ἀλλ’ ἐν μέρει, αὐτὴ ἡ γενομένη συζήτησις τῆς ἀρχῆς, τοῦ ἰσχυρισμοῦ αὐτοῦ, τί ἐστί, Κύριοι, εἰμὴ ἡ παραδοχὴ ἑνὸς μέρους ἐκ τοῦ ὅλου.

§116ΠΟΛΛΟΙ. Ἐπὶ τῆς οὐσίας Κύριε Δεληγιάννη.

§117ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μόνος ὁ Πρόεδρος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μὲ ἀνακαλέσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐὰν παρεκτραπῶ αὐτοῦ· ὑμεῖς δὲ ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ μὲ διακόπτητε, καθὼς τὴν αὐτὴν ὑποχρέωσιν ἔχω καὶ ἐγὼ, ὅταν σεῖς ἀγορεύητε ἐντεῦθεν.

§118ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα ἐξηντλήθη, Κύριε· καὶ ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη ὅτι ἐφωτίσθη.

§119ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, ἐπιλέγω ὅτι ὡς τροπολογίαν δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφοφορήσωμεν τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Μίλησι· ὅτι ὡς ἐξαίρεσιν δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφοφορήσωμεν τὴν ἐξαίρεσιν τοῦ Κυρίου Βουδούρη· ἓν μόνον εἶναι τὸ ψηφοφορητέον· ἡ ἐξήγησις τῆς χθεσινῆς ἀποφάσεως. Τί ἦτο χθὲς, Κύριοι; Ἐψήφισεν ἡ Συνέλευσις ὅτι παραδέχεται τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν προσώπων. Σήμερον, ὅσοι προτείνουσι τὴν τροπολογίαν ἢ τὴν ἐξαίρεσιν, εἶπον ὅτι, δὲν ἐνόουν χθὲς ὅτι διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας θέλουσιν ἐκλέγεσθαι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἀναλάβει τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Ἦλθον ἄλλοι ἀντιλέγοντες. Ἔλθετε λοιπὸν σεῖς, οἵτινες ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἑρμηνεύσητε τὰς ἀποφάσεις σας, ἔλθετε διὰ τῆς ψήφου σας νὰ τὰς ἑρμηνεύσητε· ἀλλὰ θὰ εἴπητε τοῦτο διὰ μιᾶς ψηφοφορίας.

§120ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. (θόρυβος).

§121ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν ἀρκεῖ.

§122ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἐννοῶ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ προδικάζῃ τις τὸν ἀγορεύοντα, πρὶν τὸν ἀκούσῃ. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἡ ἐγερθεῖσα ἔρις μεταξὺ ἡμῶν εἶναι ἔλλειψις συνεννοήσεως· νομίζω δὲ ὅτι τὴν συνενόησιν αὐτὴν θέλω τὴν φέρει δι’ ὀλίγων λέξεων, καὶ ἡ θέσις τοῦ ζητήματος θέλει ἀποβῆ σαφής. Κατ’ ἐμὴν κρίσιν, ὅστις χθὲς ἐψηφοφόρησεν ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, καὶ ἡ γνώμη μου αὐτὴ δὲν εἶναι νέα, ἀλλὰ πρὸ 15 ἐτῶν τὴν ἔχω ἐκπεφρασμένην, καὶ ἐν τῷ συγγράμματί μου δημοσιευμένην· εἶμαι συνεπὴς, καὶ νομίζω ὅτι ἀπέτυχε δι’ ὅλα τὰ ζητήματα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δύναται νὰ σωθῇ διὰ τὸ ζήτημα τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κανονισμὸς εἶναι κανονισμὸς εἰδικῶς ἐπὶ τῆς Συνελεύσεως, δὲν εἶναι κανονισμὸς ἀφορῶν τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Δὲν ὁμιλῶ οὔτε ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς συστήματος, οὔτε ὑπὲρ τοῦ ἄλλου. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ᾖμαι ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπιστήμης (γέλως). Σᾶς λέγω λοιπὸν ὅτι τὸ ἄρθρον 49, καὶ ἂν ψηφισθῇ ὅπως ἔχει, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὅπως ἔχει, διότι ἐσμὲν ἡττημένοι καὶ πρέπει νὰ δεχθῶμεν αὐτὴν τὴν ἧτταν, ἐπειδὴ ἐν ἰσοψηφίᾳ ἀποῤῥίπτεται ἡ πρότασις. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἀκόμη ἀκμαία· δὲν ἀπέβαλεν ἀκόμη διόλου ὡς πρὸς τὸ ζωτικὸν ζήτημα τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως, δηλ. τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Σᾶς προτείνω λοιπὸν, ὅτι αὐτοῦ τοῦ ζητήματος δὲν ἐπελείφθημεν διόλου, ὅτι αὐτὸ θέλει κανονισθῆ δι’ ἰδίου ψηφίσματος, ὅπου θέλει ὁρισθῆ τὸ εἶδος, ὁ ἀριθμὸς καὶ ὁ τρόπος τῶν μελῶν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ὁ κανονισμὸς οὗτος εἶναι ὑπὲρ τῆς Συνελεύσεως, ὑπὲρ τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἐκπροσωπεῖ ὁλόκληρον τὴν Συνέλευσιν, οὐχὶ ἓν μέρος τῆς ἐξουσίας· ἡ Συνέλευσις περιλαμβάνει τὴν κυριαρχίαν τοῦ ἔθνους, ἑπομένως καὶ τὰς τρεῖς ἐξουσίας τὰς ἐμπεριλαμβάνει ἐν τῇ κυριαρχίᾳ της· ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία εἶναι τὸ ἓν τμῆμα. Τότε ὅμως θέλει εἰπεῖ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, σὲ ῥυθμίζω κατὰ τὸν τοιόνδε ἢ τοιόνδε τρόπον. Τότε ἐν τῷ ψηφίσματι ἐκείνῳ θέλει ἐξετασθῆ ἀνεξαρτήτως πρὸς πᾶν ζήτημα προσωπικὸν, κατὰ ποῖον τρόπον θέλουσιν ἐκλεχθῆ τὰ πρόσωπα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Φρονῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία πρέπει νὰ ἐκλεχθῇ δημοσίᾳ, πρέπει ἕκαστος νὰ γνωρίζῃ.

§123ΠΟΛΛΟΙ. Τώρα, τώρα θὰ ψηφοφορηθῇ.

§124ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Δὲν εἶναι καιρὸς νὰ τὸ δικάσωμεν.

§125ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι, εἶναι.

§126ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Προτείνω λοιπὸν ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς, «περὶ τοῦ εἴδους, καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας πρέπει νὰ γείνῃ ἴδιον ψήφισμα».

§127ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ δεχθῶμεν σήμερον τὴν ἀρχήν.

§128ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Δὲν εἶναι καιρὸς, διότι ἐν τῷ κανονισμῷ κανονίζονται δύο εἴδη ψηφοφορίας, ἡ φανερὰ καὶ ἡ μυστικὴ, ἡ φανερὰ διὰ τὰ πραγματικὰ, ἡ μυστικὴ διὰ τὰ προσωπικά. Ὁ ἀξιότιμος συμπληρεξούσιος ἡμῶν Μίλησις ἔχει λάθος εἰπὼν, ὅτι εἶναι ἐξαίρεσις ἡ φανερὰ ψηφοφορία· ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ἐξαίρεσις, ἀλλὰ σύστημα αὐτοτελὲς, ἀνεξάρτητον ἐκ τῶν πραγματικῶν. Ὁ κανονισμὸς λοιπὸν παρεδέχθη γενικῶς, ὅτι δὲν ὑπάρχει κἀμμία ἐξαίρεσις, ἀλλὰ δύω ψηφοφορίας, εἰς τὰ πραγματικὰ φανερὰν ψηφοφορίαν, εἰς τὰ προσωπικὰ μυστικήν. Διὰ τοῦτο, λέγω, πρὸ πάντων εἰς σᾶς, οἵτινες ἐψηφοφορήσατε ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, θέλετε νὰ κερδήσωμεν τὸ ζήτημα; ἀφήσατε αὐτὸ ἀναποφάσιστον ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§129ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι! Τώρα!

§130ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἠξεύρετε, Κύριοι, ὅτι ἐγὼ πολλὰ δὲν λέγω, καὶ τώρα δύω λέξεις μόνον θὰ σᾶς εἴπω. Νομίζω, ὅτι ἡ θέσις τοῦ ζητήματος πρέπει νὰ ἀντιπροσωπεύῃ ὅλα τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα εἰς μίαν συζήτησιν ἐλέχθησαν. Κατὰ τὴν συζήτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν παριστάμεθα, δὲν ἐσυζητήθη μόνον τί συμπεριλαμβάνεται εἰς τὴν ψηφοφορίαν, ἀλλὰ προηγήθησαν καὶ τροπολογίαι. Οὕτως ὑπεβλήθη μία τροπολογία, ἥτις ἐλησμονήθη κατόπιν εἰς τὴν ἄτακτον πορείαν τῆς συζητήσεως καὶ εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἔμεινε κατὰ μέρος. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ ψηφοφορήσωμεν τὸ ἑξῆς θέμα (θόρυβος). Ἤθελα Κύριοι, νὰ τεθῇ ἡ ἰδέα τοῦ νὰ καθιερωθῇ μία ἐξαίρεσις, ἢ τροπολογία, ἀδιάφορον, ἀλλὰ δὲν ἐπιμένω, διότι ἀρκετὰ εἴπομεν, καὶ ἕκαστος ἐσχημάτισε γνώμην, ἂν δὲ μὲ ἐδίδετο προτήτερα ὁ λόγος εἰς τὴν οὐσίαν, ἤθελα, ἀντικρούσει τὸν ἔντιμον πληρεξούσιον Γόρτυνος. Τώρα περιορίζομαι νὰ εἴπω ὅτι ἐπροτάθη ἡ ἰδέα τοῦ νὰ προστεθῇ μία ἐξαίρεσις εἰς τὴν καθιερουμένην ἀρχὴν, τὴν τιθεμένην ἐν τῷ ἄρθρῳ 49 τοῦ κανονισμοῦ· εἰς αὐτὴν δὲ τὴν πρότασιν περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἄλλη, τὴν ὁποίαν καθ’ ἑαυτὴν ἤθελε νὰ θέσῃ εἰς ψηφοφορίαν τὸ Προεδρεῖον· ὥστε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ εἴπωσι ναὶ, θὰ παραδεχθοῦν, ὅτι δύναται ἡ Συνέλευσις νὰ καθιερώσῃ μίαν ἐξαίρεσιν· ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ εἴπουν ὄχι, ἠμποροῦν νὰ ἔχουν αὐτὴν τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν δύναται ἡ Συνέλευσις δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νὰ παραδεχθῇ τὴν ἐξαίρεσιν. Ἰδοὺ λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι καὶ ἡ μία πρότασις ψηφίζεται καὶ ἡ ἄλλη. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡνώσαμεν τὴν ἰδικήν μας πρότασιν μετὰ τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Βρατσάνου καὶ Βουδούρη καὶ ἐκάμαμεν τὴν ἑξῆς «ἐξαιρεῖται ἡ ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ τοῦ ἡγεμόνος.»

§131ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα περὶ τοῦ ἡγεμόνος.

§132ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡμεῖς δὲν πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν δικαίωμα, ἀλλὰ νὰ κανονίσωμεν τὸν τρόπον, καθ’ ὃν τὸ δικαίωμα τοῦτο θὰ ἐξασκῆται, ἂν καθιερωθῇ. Ἀλλ’ ἔστω, διαγράφω τὴν λέξιν· λοιπὸν «ἐξαιρεῖται ἡ ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις γίνεται φανερὰ διὰ ψηφοδελτίων, ἕκαστον τῶν ὁποίων φέρει τὰ ὀνόματα τῶν ἐκλεχθέντων προσώπων, ἔξωθεν δὲ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ψηφοφόρου» (θόρυβος). Ὅταν κανονίζῃ ἓν σῶμα δὲν θέτει γενικὰς ἀρχὰς, φανερὰν ἢ μυστικὴν ψηφοφορίαν, ἀλλ’ ὁρίζει καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς. Ἐὰν δὲν παραδεχθῇ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ εὑρεθῆτε κατόπιν ἐμπερδευμένοι (θόρυβος). Λοιπὸν ἰδοὺ τέλος ἡ τροπολογία ἐν τῇ καθαρᾷ γενικότητι «ἐξαιρεῖται τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἡ ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως».

§133ΒΑΛΤΙΝΟΣ. «Τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ὑπουργῶν».

§134ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη πλέον, ὅταν παραδεχώμεθα νὰ ψηφοφορήσωμεν μίαν τροπολογίαν, ἢ ἐξαίρεσιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου.

§135ΠΟΛΛΟΙ. Ἐξαίρεσιν.

§136ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἡ ἐξαίρεσις εἶναι ἐκείνη, ἥτις συγχωνεύει καὶ τὰς 4 προταθείσας γνώμας, τὴν ἰδικήν μου, τοῦ Βουδούρη, τοῦ Πετμεζᾶ καὶ τοῦ Μίληση· καὶ εἶναι αὕτη· «ἐξαιρεῖται τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἡ ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως».

§137ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ εἰς τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν παραδοχὴ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἀφορᾷ καὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως ναὶ ἢ ὄχι;». Κύριοι, χθὲς εἴχομεν ὑπὸ συζήτησιν τὸ ἄρθρον 49 τοῦ κανονισμοῦ (θόρυβος).

§138ΒΑΣΟΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ καὶ διεφιλονεικήθη τὸ νὰ κάμωμεν τροποποίησιν ἢ ἐξαίρεσιν, νομίζω, ὅτι δικαιοῦμαι νὰ κάμω μίαν ἐρώτησιν εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἡ μυστικὴ ψηφοφορία ἀφορᾷ μόνον τὰς ἀρχαιρεσίας τῆς Συνελεύσεως, ἢ πᾶσαν ἐκλογὴν προσώπων; (θόρυβος).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐξαιρεῖται τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἡ ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως λέγουσι ναὶ, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι». Ἐπειδὴ ἐδόθησαν καὶ ἄλλαι τροπολογίαι, ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ τὰς ἀναγνώσωμεν καὶ αὐτάς;

§140ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι! (θόρυβος).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας ἐκλέγονται τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως λέγουσι ναὶ, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι». Εἶναι τὸ αὐτὸ, (θόρυβος). «οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως ἐξαιροῦνται τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, ἑπομένως ἐκλέγονται διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας, λέγουσι ναὶ, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι». (θόρυβος)· «οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐξαιρεῖται τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἡ ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως λέγουσι ναὶ, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι». (θόρυβος). Παρακαλῶ, Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡσυχία. «Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐξαιρεῖται τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας. (θόρυβος).

§142ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. «Ἐξηρέθη»· καὶ ὄχι «ἐξαιρεῖται!»

§143ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι! ὄχι! (θόρυβος).

§144ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ σπεύσητε, Κύριε Πρόεδρε! διότι ἄλλως δίδετε ὑπονοίας!

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ διατί μὲ ὅλην μου τὴν ἀγραμματοσύνην ἠθέλησα (θόρυβος), νὰ ἦμαι συνεπὴς εἰς τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἀνεγνώσθη καὶ τὸ ὁποῖον λέγει, «ἡ περὶ ἀρχαιρεσιῶν ............ γίνεται........». Τὸ ἄρθρον λοιπὸν λέγει γίνεται· διὰ τοῦτο λοιπὸν καὶ ἐγὼ ἔβαλα, ὅτι ἐξαιρεῖται, λοιπὸν «οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐξαιρεῖται τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἡ ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι». Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασις, τοῦ ὅτι ἐξαιρεῖται τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἡ ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως διὰ ψήφων 105 κατὰ 99. (Συρίγματα καὶ ἀποδοκιμασίαι ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§147ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κάθε Ἕλλην πρέπει νὰ μάθῃ, ὅτι διὰ τοῦτο ἐδιώξαμεν τὸν Ὄθωνα διὰ νὰ ἐκφράζῃ ἕκαστος τὴν πεποίθησίν του ἐλευθέρως· (ὁ ῥήτωρ ὁμιλεῖ μετὰ μεγάλης συγκινήσεως καὶ ὀργῆς ἐν μέσῳ θορύβου ῥίπτων χαμαὶ τὸν πῖλον του).

§148ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἐὰν 5 ἢ 6 ἢ 10 εἶναι ἄτακτοι, τὸ λοιπὸν ἀκροατήριον σέβεται καὶ θὰ σεβασθῇ τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν ἀπόφασίν σας τὸ ἄρθρον 49 μένει, ὅπως ἔχει. Ἡ ἡμερησία διάταξις διὰ τὴν αὔριον εἶναι· θὰ παρουσιασθῇ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ πληροφορίας διὰ τὴν ἐκλογὴν Σκοπέλου καὶ Μεγαρίδος· ἀκολούθως θὰ γείνῃ ἡ συζήτησις τοῦ ψηφίσματος τοῦ Σολιώτου· ἐὰν φέρουν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Οἰτύλου, θὰ προηγηθῇ, καὶ θὰ συζητηθοῦν καὶ τὰ τρία ἄρθρα τοῦ κανονισμοῦ, καὶ ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἀλεξανδρείας, ἐὰν παρουσιασθῇ. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις. (ὥρᾳ 6, 5 λεπτὰ Μ. Μ.)