1863.01.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΚΒʹ.

Τῆς 12 Ἰανουαρίου 1863.

(Σάββατον).

Ἐκφωνεῖται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, εἶναι παρόντες 173 πληρεξούσιοι, ἄρχεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 12 καὶ 25 λεπτά). Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§2ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Παρακαλῶ, νὰ εἴπω, ὅτι ἂν καὶ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως περιέχεται συνοπτικὴ ἔκθεσις τῶν ὅσων ἐῤῥέθησαν περὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Βάσου, παρατηρῶ ὅμως, ὅτι εἰς τὰ πρακτικὰ δὲν γίνεται μνεία παρὰ μόνον τῶν λόγων τοῦ Κ. Βάσου, καὶ προστίθεται εἰς τὸ τέλος, ὅτι διελύθη ἡ συνεδρίασις. Εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ τινὰς λέξεις καὶ μετὰ ταῦτα νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὁ Κ. Χαλκιόπουλος. Αὐτὴ εἶναι ἡ φυσικὴ σειρὰ τῶν πραγμάτων. Ἐὰν ἡ Συνέλευσις λοιπὸν εὐαρεστῆται, ἠμπορῶ νὰ ἐξακολουθήσω.

§3ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ἡ Συνέλευσις ἠρκέσθη.

§4ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὅταν πρόκηται περὶ προσωπικῶν ζητημάτων, τὸ δικαίωμα τῆς ὑπερασπίσεως εἶναι ἱερὸν, καὶ, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἱερὸν, νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις θ’ ἀπολέσῃ τὸ σημαντικώτερον τῶν ζητημάτων της. Εἴμεθα πολὺ ζωηροὶ ἄνθρωποι, ζῶμεν ὑπὸ κλίμα πολὺ θερμὸν, ἐρχόμεθα πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος κ’ ἐκπέμπομεν φράσεις κ’ ἐννοίας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι καλῶς λελεγμέναι, προσβάλλουν τὴν λεπτότητα, τὴν φιλοτιμίαν, τὴν τιμὴν τῶν ἄλλων· διὰ τοῦτο πρέπει νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ὑπερασπίσεως. Ἔλαβον τὸν λόγον....

§5ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, ἂν δὲν ᾖναι ἡ θέλησις τῆς Συνελεύσεως.

§6Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ τεθῇ ὡς ζήτημα τὸ δικαίωμα τῆς ὑπερασπίσεως, μολαταῦτα, ἂν νομίζητε, ὅτι ἠμπορεῖτε ν’ ἀποκλείσητε τὸ δικαίωμα, ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις.

§7ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ἂς ὁμιλήσῃ ὁ Κ. Πετσάλης.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, διὰ νὰ μὴ χάσωμεν καιρὸν ἀκροασθῆτε καὶ μὴ διακόπτετε τὸν ἀγορεύοντα, ὥστε ἀντὶ ἡμισείας ἢ μιᾶς ὥρας νὰ ἐξοδεύσῃ μόνον δέκα λεπτά.

§9ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ αὐτοῦ, ἀλλὰ τὸ ἔθνος μᾶς ἔστειλεν ἐδῶ διὰ νὰ σκεφθῶμεν περὶ πραγμάτων σπουδαιοτέρων.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται νὰ λάβῃ εἷς πληρεξούσιος τὸν ὅρκον, ὁ πληρεξούσιος Ἀλεξανδρείας Κύριος Σουλτάνης. Ἀκροασθῆτε καὶ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ εἰσιτηρίου. (Ἀναγινώσκεται τὸ εἰσιτήριον ὅπερ φέρει τοὺς νομίμους τύπους, καὶ ὁρκίζεται ὁ πληρεξούσιος).

§11ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, παρετηρήθη εἰς τὴν ἐκλογὴν Καρυστίας μία ἔκτακτος τακτικὴ, ἡ ὁποία δὲν παρετηρήθη εἰς καμμίαν ἐκλογὴν ἄλλην. Ἐφάνη προσπάθεια ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν, καθ’ ἣν, ἐπαρουσιάσθησαν τὰ εἰσιτήρια τῆς ἐκλογῆς καὶ τοῦτο διὰ νὰ προκαταλάβωσι τὴν Συνέλευσιν. Ἡ αὐτὴ προσπάθεια ἐγένετο καὶ χθὲς πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν· δὲν περιωρίσθη ἕως ἐδῶ ἡ προσπάθεια, διάφοροι διατριβαὶ ἐμπαθεῖς κατεχωρίσθησαν ἐντὸς τῶν ἐφημερίδων δι’ ἁδρῶν πληρωμῶν ἀπὸ Ἀμερικανικὰ τάλληρα. Πρὸ δώδεκα ἡμερῶν παρεδόθησαν τὰ ἔγγραφα τῆς ἐκλογῆς Καρυστίας. Ὁ ἔντιμος...

§12ΒΑΣΟΣ. Πρὸ ἑπτὰ ἡμερῶν.

§13ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐν τούτοις, Κύριοι, περὶ τῆς ἐκλογῆς οὐδὲν ἐγένετο. Ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Φθιώτιδος, τοῦ ὁποίου τὰ αἰσθήματα καὶ αἱ διαθέσεις ἐφάνησαν χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος, ἔχει εἰλικρίνειαν καὶ θάῤῥος, ἀνεδέχθη τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς. Χθὲς ὅμως παρῃτήθη καὶ ὤφειλε νὰ παραιτηθῇ ὕστερον ἀπὸ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἀπὸ τοῦ βήματος ἔκαμε, διότι καὶ τὰ δικαστικὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἀνετέθησαν εἰς αὐτὸν καὶ ἡ κοινοβουλευτικὴ ἁβροφροσύνη δὲν ἐπιτρέπουν νὰ εἰσάγῃ ἐκλογὴν, τὴν ὁποίαν πρὸ τῆς ἐξελέγξεώς της ἐκατηγόρησεν, ἀφοῦ δὲν ἦτον εἰς κατάστασιν νὰ φέρῃ τὴν εἰσήγησιν. Τινὲς τῶν Κυρίων πληρεξουσίων, βλέποντες τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ σπεύσωμεν εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας, ἠναγκάσθησαν νὰ ζητήσωσι τὴν εἰσήγησιν τῆς ἐκλογῆς Καρυστίας. Ὁ Κύριος πληρεξούσιος Φθιώτιδος, ἔχων καὶ ἄλλο εἶδος κατηγορίας νὰ διευθύνῃ κατὰ τῆς ἐκλογῆς, ἀνέβη ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου κ’ ἐδικαιολόγησε τὴν ἀργοπορίαν, εἰπὼν, ὅτι 140 ἔγγραφα ἔχει ἀνὰ χεῖρας.

§14ΒΑΣΟΣ. Περισσότερα.

§15ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Περισσότερα, τόσον καλήτερα, 300, 1000. Αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς, Κύριοι, καὶ αὐτὸ τὸ ποσὸν τῶν ἐγγράφων ἐστάλη ἐπίτηδες μὲ τὸν ἴδιον σκοπόν. Ὁμιλοῦμεν περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦμεν νὰ ἐλέγξωμεν ὡς ἀληθῆ εἰς μίαν στιγμὴν ἐνώπιον τῆς ἰδίας Συνελεύσεως. Ὑπάρχει καὶ ὑπουργὸς καὶ γραμματεὺς ἐνταῦθα, κ’ ἠμποροῦν εἰς πᾶσαν ἀμφιβολίαν νὰ φωτίσουν τὴν Συνέλευσιν. Τὰ ἔγγραφα αὐτὰ, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι, εἶναι ὅλα ἐκτὸς τοῦ νομίμου κύκλου τῆς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος, ὡς ἐκ τοῦ νόμου, εἶναι ὁ ἔχων τὴν διεύθυνσιν, τὴν φροντίδα, τὴν ἐπιμέλειαν τῶν ἐκλογῶν, δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ἀπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὁποίου ἐξῆλθον. Εἶναι ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐπεθύμουν νὰ παρουσιασθοῦν εἰς τὴν Συνέλευσιν, εἶναι ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν, ὅτι ὑπῆρξε μία ἐπέμβασις, ἀλλ’ ἡ ἐπέμβασις αὕτη ὑπῆρξεν ἀπὸ τῆς μερίδος ἐκείνης, ἡ ὁποία ἤθελεν ἐκ προοιμίων, νὰ προδιαθέσῃ τὴν Συνέλευσιν (θόρυβος). Παρακαλῶ· ἔρχεσθε νὰ ῥίψητε βέλη, ἀλλὰ τὰ βέλη αὐτὰ πρέπει νὰ τὰ ἀμβλύνωμεν. Τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι τῆς νομίμου ἀρχῆς, εἶναι μόνον δέκα ὀκτὼ, καὶ ὅλα αὐτὰ δὲν ἀποβλέπουσιν εἰς ἄλλο, παρὰ νὰ ἀποκρούσουν, νὰ στιγματίσουν τὴν ἐπέμβασιν. Αὐτὰ εἶναι τὰ νόμιμα ἔγγραφα. Μολοντοῦτο, Κύριοι, εἶναι ἀδύνατον εἰς ἕνα νέον ἐνεργητικὸν ἐντὸς ἐννέα ἡμερῶν νὰ ῥίψῃ ἓν βλέμα εἰς αὐτὰ τὰ ἔγγραφα, καὶ νὰ μὴ τοὺς δώσῃ ἕνα χαρακτῆρα καὶ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ ἔργον του;

§16ΒΑΣΟΣ. Δὲν εἶμαι δικηγόρος.

§17ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι αὐτὴ δὲν εἶναι δικαιολόγησις τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ἡ πληθὺς τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπὸ μίαν πηγὴν, δι’ ἕνα σκοπὸν, καὶ τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν οὐχὶ πρὸς δυσκολίαν, ἐπεξεργασίας, ἀλλὰ πρὸς μεγάλην εὐκολίαν εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐκτελέσουν τὸ καθῆκόν των, δὲν εἶναι ἐμπόδιον. Αὐτὸ εἶναι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν Καρυστίας, καὶ καθόσον ἀφορᾷ τὰ ἔγγραφα, ἐπιμένω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ μένῃ αὐτὴ ἡ ἐκλογὴ ἐπὶ τόσον καιρὸν ἐκκρεμὴς καὶ περισσότερον, καθόσον σπεύδομεν νὰ προβῶμεν εἰς τὰ σπουδαῖα καὶ σοβαρὰ ζητήματα, ἀλλὰ πρέπει νὰ διαταχθῇ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ παρουσιάσῃ αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν τὸ ταχύτερον ἐντὸς τῆς σήμερον ἢ αὔριον. Μολοντοῦτο, Κύριοι, δὲν ἠρκέσθησαν ἕως ἐδῶ τὰ βέλη, ἤθελον νὰ διευθυνθοῦν καὶ μακρύτερον. Ἐπαρουσιάσθη ἀντιπρόσωπος ὁ ῥηθεὶς πληρεξούσιος Φθιώτιδος τῶν συμφερόντων τῆς ἐπαρχίας τῶν βορείων Σποράδων, χωρὶς νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν πηγὴν, ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν, ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον διευθύνει τὰς ἐκλογὰς καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει καθῆκον νὰ φροντίσῃ περὶ αὐτῶν. Διατί καθυστερεῖ μία ἐκλογή; Ὠφελούμενος ἀπὸ ἓν γρᾶμμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνέγνωσε διὰ νὰ ἴδωμεν, ποῖος εἶναι ὁ γράφων, ποῖον τὸ συμφέρον· ἀπὸ ἓν γρᾶμμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀπὸ τὴν Σκόπελον, εὑρίσκει, ὅτι ὁ Νομάρχης Εὐβοίας, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται μεταξὺ τῶν ἐκλεχθέντων πληρεξουσίων εἰς τὴν ἐκλογὴν Καρύστου, αὐτὸς ὁ Νομάρχης δολίως φερόμενος, διαφυλάττει εἰς ἑαυτὸν μίαν θέσιν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν βορείων Σποράδων, καὶ ἀναβάλλει σκοπίμως τὴν ἐκλογὴν εἰς ἓν κράτος εὑρισκόμενον εἰς ἐπανάστασιν· τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι κατηγορία ἐσχάτης προδοσίας, καὶ μολοντοῦτο τοιαύτη κατηγορία πόσον ἐλαφρῶς ῥίπτεται ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτὸ τῆς Συνελεύσεως. Κύριοι, ἠμπορεῖ νὰ φαντάζηται ὅ,τι θέλει ἕκαστος, σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ ἔλεγχος τῶν ἀληθειῶν εἶναι πρόχειρος, ἡ Κυβέρνησις ὑπάρχει ἐνταῦθα· ὅταν θέλῃ ἡ Συνέλευσις, ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἔλθῃ ὁ γενικὸς γραμματεὺς νὰ δώσῃ ὅσαςδήποτε πληροφορίας θέλῃ. Οἱ ἄνθρωποι, οἵτινες ἔχουν ὑπὲρ ἑαυτῶν τὴν συνείδησιν, ὅτι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των, δὲν φοβοῦνται οὔτε τὴν συζήτησιν, οὔτε τὸν ἔλεγχον. Ὁ Νομάρχης συμφώνως μὲ τὸ καθῆκόν του ἐξέδωκε τὸ πρόγραμμά του, ἀπέστειλεν αὐτὸ τὴν αὐτὴν ἡμέραν εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Νομοῦ, τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἔστειλε καὶ τὰς κάλπας. Εἰς αὐτὸ τὸ βῆμα ἠμφισβητήθη καὶ αὐτὴ ἡ εἰδικότης. Γνωρίζω τὰ μεγάλα προτερήματα τοῦ Κυρίου Βάσου εἰς τὴν στρατιωτικὴν, ἀλλ’ ἔπρεπε τοὐλάχιστον ἀπὸ ἁβροφροσύνην ἀπέναντι τόσων ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ ν’ ἀναγνωρίσῃ καὶ αὐτὸς τὴν πεῖράν των, τὴν κρίσιν των. Δὲν ἤθελα νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ Κυρίου Διευθυντοῦ τοῦ καταστήματος τῆς Τραπέζης, ὅτι πολλάκις ἐχρειάσθησαν 40 ἡμέραι διὰ νὰ φθάσῃ ἓν γράμμα ἀπὸ τὴν Χαλκίδα εἰς τὴν Σκόπελον. Τοῦ Κυρίου Βούδουλη ἡ κατάθεσις ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ βήματος, ὅτι κατὰ τὸ 1841 μ’ ἓν ἀκάτιον φέρον 15 κωπηλάτας, ἐχρειάσθη 15 ἡμέρας διὰ νὰ μεταβῇ ἀπὸ τῆς Ἁγίας Ἄννης τὸν χειμῶνα εἰς τὴν Σκόπελον, αὐτὸ τὸ γεγονὸς νὰ διαψευσθῇ, ἀπὸ αὐτοῦ τοῦ βήματος ἀποδεικνύει εἰλικρίνειαν, ἀποδεικνύει εἰλικρίνειαν αὐτὴ ἡ κατηγορία; ἀποδεικνύει γενναιότητα; ἀποδεικνύει σπουδαιότητα; Δυστυχῶς, Κύριοι, ὡς ἐκ τῶν ἐναντιοτήτων τῶν φυσικῶν, περὶ τῶν ὁποίων οὐδεὶς εἶναι καταλογιστέος, δὲν ἠξεύρω, ἂν καὶ αὐτὸς ὁ καταλογισμὸς πρέπῃ νὰ δημιουργηθῇ εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς Καρυστίας, νὰ θεωρηθῇ ὑπεύθυνος ὁ Νομάρχης καὶ διὰ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῶν τῶν στοιχείων τῆς φύσεως. Δυστυχῶς, λέγω, τὸ πρόγραμμα καὶ ἡ κάλπη, ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχεν ἀρκετὰ ἀτμόπλοια διὰ νὰ θέσῃ ἓν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ νομάρχου Εὐβοίας, ὅπου καὶ ἡ πειρατεία ἠδύνατο νὰ παρουσιασθῇ, τὸ πρόγραμμα αὐτὸ, λέγω, ἐστάλη διὰ τοῦ ταχυδρομείου τῆς ξηρᾶς, καὶ αὐτὸ τὸ ταχυδρομεῖον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον φέρει τὰς μεγαλητέρας δυσκολίας, τόσον τὸν χειμῶνα, ὅπου κλείεται τὸ Ντερβένι ἐπὶ 30 καὶ 40 ἡμέρας, ὅσον καὶ εἰς τὸν διάπλουν μέχρι Σκοπέλου, καὶ πολὺ περισσότερον μέχρι τοῦ Ἡλιοδρομείου, ἐκεῖνο τὸ ταξεῖδι εἶναι ἀκόμη πολὺ μεγαλήτερον ἐκείνου ἀπὸ ἐδῶ εἰς τὸ Λονδῖνον. Αἱ κάλπαι λοιπὸν ἔφθασαν μίαν ἡμέραν ὑστερώτερον. Ὁ Κύριος ἔπαρχος, τὸν ὁποῖον διώρισεν ἡ Σεβαστὴ Κυβέρνησις κατὰ τὴν κρίσιν του καὶ κατὰ τοῦ ὁποίου δὲν ἔχομεν παράπονα, διότι ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του—μάλιστα λέγομεν τὸ ἐξεπλήρωσε, διότι δὲν πρέπει νὰ προσβάλλωνται οἱ ἄνθρωποι ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε, ἐπειδὴ ἡ κάλπη ἔφθασεν μίαν ἡμέραν ὑστερώτερα, δὲν ἐνόμιζεν ἁρμόδιον νὰ προχωρήσῃ καὶ νὰ θέσῃ διὰ τὴν ἐκλογὴν μίαν ἄλλην προθεσμίαν, ἀλλ’ ἀνέβαλε τὴν ἐκλογὴν καὶ ἔγραψε πρὸς τὸν νομάρχην· ὁ νομάρχης ἐστοχάσθη διὰ τὸ ἀσφαλέστερον νὰ στείλῃ τὸ πρόγραμμά του τὸ δεύτερον διὰ τοῦ ἀτμοπλοίου τῆς ἑταιρίας, ὑπέβαλε δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ περιστατικὸν, ὅτι ὡς ἐκ τῶν ἐναντιοτήτων τούτων ἡ ἐκλογὴ δὲν ἠδυνήθη νὰ περαιωθῇ καὶ ὅτι ἀπεφάσισε νὰ στείλῃ νέον πρόγραμμα· ἀλλ’ ὁ νομάρχης ἀποδεικνύει περισσότερον ζῆλον, παρ’ ὅσον ἤθελε νὰ τῷ ἀποδώσῃ ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Φθιώτιδος· ἔκαμεν ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δὲν τῷ ὑπέδειξε· θέλων καὶ ἐπιθυμῶν, διότι ἔχει συμφέροντα ἠθικὰ εἰς αὐτὸν τὸν τόπον, ἔχει φιλίας, ἔχει καὶ σχέσεις ἀπὸ τὸ 1833, τὰς ὁποίας ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Φθιώτιδος δὲν ἠδύνατο ν’ ἀποκτήσῃ ἐκτοπισθεὶς δι’ ὀλίγας ἡμέρας ἐκεῖ, κάμνει καὶ ἄλλο πρόγραμμα τὸ ὁποῖον τῷ ὑπηγόρευσεν ὁ ζῆλος ὁ γενικὸς, καὶ ὁ ζῆλος ὁ μερικὸς, ἀφίνει κενὴν καὶ τὴν θέσιν τῆς ἡμέρας, λέγων εἰς τὸν ἔπαρχον, ἐπειδὴ ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ δυσκολίαι, ἀφίνω κενὸν τὸ μέρος διὰ νὰ προσδιορίσῃς τὴν ἡμέραν τῆς ἐνάρξεως. Ἐν τούτοις ἀπ’ αὐτὰς τὰς μεγάλας, τὰς εἰλικρινεῖς προσπαθείας, δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ μάθωμεν ποῖον ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα· δὲν ἐστάθη δυνατὸν εἰς τὸν νομάρχην οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ νομάρχης Εὐβοίας ὑπάρχει ἐνταῦθα πρὸ 15 ἡμερῶν καὶ ἀπὸ ἐκείνης τῆς ἐποχῆς κἀμμία εἴδησις δὲν ἔφθασεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε εἰς τὸν νομάρχην, ἀλλ’ εἶναι αὐταὶ αἱ δυσκολίαι, αἱ φυσικαὶ, αἱ ἀνυπέρβλητοι, διότι δὲν ὑπάρχει ταχυδρομεῖον ἀσφαλὲς, μήτε διὰ ξηρᾶς, μήτε διὰ θαλάσσης. Πιστεύομεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ θὰ ᾖναι ἀποπερατωμένη πρὸ πολλοῦ, ἀλλ’ ἡ δυσκολία τῆς μεταβάσεως τῶν πληρεξουσίων εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία τοὺς ἐμπόδισε μέχρι σήμερον νὰ φθάσωσιν. Αὐτὴ εἶναι, Κύριοι, ὅλη ἡ ἱστορία τῆς ἐκλογῆς τῶν Σποράδων, καὶ ἂν θέλῃ ἡ Συνέλευσις ἠμπορεῖ νὰ προσκαλέσῃ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ τῆς δώσῃ πληροφορίας· ἐδῶ εἶναι ὁ γενικὸς γραμματεὺς, ὅστις ἠμπορεῖ ν’ ἀπαντήσῃ.

§18ΤΙΜ. ΒΑΣΣΟΣ. Ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος (θόρυβος).

§19ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἰς τὶ ἀποτέλεσμα θὰ μᾶς φέρῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις;

§20ΒΑΣΣΟΣ. Θὰ μᾶς φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἴδωμεν, πῶς θὰ φωτισθῶμεν (θόρυβος). Ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Χαλκιδέων καὶ Ξηροχωρητῶν ἐπανέλαβεν, ἢ μᾶλλον ἀνεκεφαλαίωσεν ὅσα χθὲς εἶπε· προσέθηκε δὲ καί τινα πλείονα, ἂς μὲ συγχωρήσῃ νὰ τὸν εἴπω δηκτικά. Ἐπιτρέψατέ μοι, Κύριοι, νὰ κάμω κ’ ἐγὼ ἀνακεφαλαίωσίν τινα, ἀλλὰ συντομωτάτην, ὄχι τόσον ἐκτενῆ, διὰ νὰ ἀφαιρέσω ἀπὸ τὸν ἑαυτόν μου τὴν εὐθύνην, ὅτι ἐγὼ ἔφερα τὸ ζήτημα εἰς τὸν κύκλον τῆς προσωπικότητος. Ὅταν ἀνέβην τὸ βῆμα, τὶ σᾶς εἶπον, Κύριοι; εἶπον, ὅτι δὲν βλέπω εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν Σποράδων, τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον. Ὁ Νομάρχης Εὐβοίας θυμωθεὶς ἦλθεν εἰς τὸ βῆμα, ἐθεώρησε διὰ τὰς ἁπλᾶς μου αὐτὰς λέξεις ἑαυτὸν προσβεβλημένον, ἔλαβε τὸ ζήτημα προσωπικὸν καὶ ἤρχισε νὰ δικαιολογῆται. Ἐγὼ οὔτε πρόθεσιν εἶχον κατ’ αὐτοῦ, οὔτε οἱ λόγοι μου ποσῶς κατ’ αὐτοῦ ἀπετείνοντο. Ἐθεώρησα, ὅτι εἶχα πλέον τὸ δικαίωμα νὰ προσβάλω τὰς πράξεις τοῦ δικαιολογουμένου νὰ τοῦ εἴπω· Κύριε, ἐὰν σὺ ἦσαι ἐκεῖνος, ὅστις εἶσαι ὁ αἴτιος νὰ μὴν ἀντιπροσωπεύωνται οἱ κάτοικοι τῶν Σποράδων εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ ἂν ὁ λόγος ᾖναι αὐτὸς, τὸν ὁποῖον λέγω, δὲν ἔπραξες καλῶς. Εἶχον πλέον τὸ δικαίωμα, Κύριοι, νὰ ἐπεμβῶ εἰς τὰς πράξεις τοῦ δημοσίου αὐτοῦ λειτουργοῦ καὶ νὰ τῷ εἴπω «δὲν ἀρκεῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔκαμες»· ὥστε, Κύριοι, βλέπετε, ὅτι δὲν εὐθύνομαι δι’ ὅλου, ὅτι δὲν ἔφερα ἐγὼ τὸ ζήτημα εἰς τὸν δυσάρεστον κύκλον τῆς προσωπικότητος, μόνον ἐῤῥίφθη. Κύριοι, τί συνέβη ἀκολούθως; Ἐξέφρασα μίαν ἰδέαν, εἶπον, ὅτι διανοοῦμαί τι. Μοὶ φαίνεται, ὅτι πᾶς τις δύναται νὰ διανοῆται ὅ,τι θέλει.

§21ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀλλ’ ὄχι νὰ τὸ λέγῃ.

§22ΒΑΣΣΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριε, σιωπή. Ἠγέρθη ἡ Συνέλευσις καὶ μοὶ ἐπέβαλε νὰ τὸ εἴπω. Σᾶς παρεκάλεσα δὶς, Κύριοι, ἀφήσετε νὰ τὸ κρατήσω διὰ τὸν ἑαυτόν μου. Μὲ εἴπατε, ἐκφράσατέ το· τὸ ἐξέφρασα, διότι δὲν τὸ ἐθεώρουν ἀνήθικον, δὲν τὸ ἐθεώρουν προσβάλλον τὸν ἑαυτόν μου, ὥστε καὶ πάλιν δὲν πταίω. Ἡ ἰδέα αὕτη δὲν ἦτον ὀλίγον πονηρὰ, εἶναι ἀληθές· λυποῦμαι δι’ αὐτὸ, τὴν εἶχον ὅμως, καί, συγχωρήσατέ μοι νὰ τὸ εἴπω, ἐξακολουθῶ νὰ τὴν ἔχω. Κύριοι, ὁ πληρεξούσιος Χαλκιδέων καὶ Ξηροχωριτῶν ἀνῆλθε τὸ βῆμα καὶ ἤρχισε νὰ δικαιολογῇ τὴν πρᾶξιν τοῦ ἐντίμου συναδέλφου μου πληρεξουσίου Καρύστου καὶ ἀδελφοῦ του, νὰ δικαιολογῇ τὴν πρᾶξίν του καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἡ δικαιολόγησίς του στηρίζεται ἐπὶ τοῦ δυσκόλου τῆς συγκοινωνίας· αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τῆς βραδύτητος κ’ ἔρχομαι νὰ σᾶς εἴπω καὶ παρακαλῶ πάντα, ὅστις δύναται ν’ ἀποδείξῃ τὸ ἐναντίον, ὅτι ἀπὸ τῆς 21, ἢ μᾶλλον ἀπὸ τὴν ἐποχήν, καθ’ ἣν ὁ Νομάρχης Εὐβοίας ἐπανῆλθεν εἰς τὴν θέσιν του μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἀνεχώρησε, 12 ταχυδρομεῖα ἀνεχώρησαν καὶ 13 ἦλθον· 4 ἀτμόπλοια ἀνεχώρησαν καὶ 4 ἦλθον ἐκεῖθεν· μολαταῦτα συγκοινωνία λέγουν, ὅτι δὲν ὑπῆρχε κ’ ἕνεκα τῆς συγκοινωνίας δυσκολεύονται νὰ στείλουν τὰ ἔγγραφα καὶ τὰς ἀναγκαίας διαταγάς· ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι 12 ταχυδρομεῖα ἀνεχώρησαν καὶ 13 ἦλθον ἐκεῖθεν. Προκαλῶ πάντα, ὅστις δύναται νὰ εἴπῃ τὸ ἐναντίον. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν εἶχον πρόθεσιν οὐδένα νὰ προσβάλω, εἶχον πρόθεσιν νὰ ὑπερασπισθῶ τὰ δικαιώματα ἑνὸς λαοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ὀφείλω εὐγνωμοσύνην. Μ’ ἐζήτησαν, Κύριοι, μίαν ἐπιστολὴν, τὴν ὁποίαν εἶχον ἐκεῖθεν· λυποῦμαι, Κύριοι, διότι ἤλλαξα τὸ ἱμάτιόν μου, διότι εἶναι θερμὴ σήμερον ἡ ἡμέρα καὶ ἡ ἐπιστολὴ ἔμεινεν εἰς τὸ ἄλλο, θὰ φροντίσω ὅμως νὰ τὴν φέρω. Προκαταβολικῶς ὅμως ἠξεύρετε τί ἐκφράζει; «Τί εἴμεθα ἡμεῖς! τιμάριον εἴμεθα διαθέσεων ἀνθρώπων!» Οὕτως ἐκφράζεται, Κύριοι, ἡ ἐπιστολή· καὶ ἀληθῶς δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ λαὸς ἐκεῖνος, Κύριοι, δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ παραπονῆται διατὶ νὰ στερῆται τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἀπέκτησε, τὸ ὁποῖον ἔχει, τὸ ὁποῖον τέλος πάντων ὅλος ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ἐξήσκησεν· οὗτος ἦτον ὁ σκοπός μου, αὐτὴ ἦτον ἡ πρόθεσίς μου, ἦτον ἁπλουστάτη, ἀθωοτάτη. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὰ τῆς Καρυστίας δὲν ἐπεμβαίνω οὐδόλως, οὔτε τὰ ἐξετάζω· ἐπιθυμῶ μόνον κ’ ἐπιμένω νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ ζητήσῃ λόγον ἀπὸ ἐκεῖνον, εἰς ὃν ἀνήκει, εἴτε ὁ Νομάρχης εἶναι, εἴτε ὁ ὑπουργὸς εἶναι, εἴτε ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, εἴτε ὁποιοσδήποτε ἄλλος εἶναι—μοῦ εἶναι ἀδιάφορον, νὰ ζητήσῃ λόγον τῆς βραδύτητος ταύτης, ἥτις, Κύριοι, εἶναι ἀδικαιολόγητος· ὅσον καὶ ἂν δοκιμάσουν νὰ τὴν δικαιολογήσουν, δὲν δικαιολογεῖται. Προσθέτω δὲ ἀκόμη ἕν· ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος, καὶ ἀναμφιβόλως εἶναι ὑπάλληλος, ὅστις ἐγένετο αἴτιος τῆς καταπατήσεως τῆς μὴ ἐξασκήσεως τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ τοῦ λαοῦ, ἔπραξεν ἔγκλημα φρικαλέον, κ’ ἐπιθυμῶ, προτείνω, πρέπει νὰ τιμωρηθῇ παραδειγματικῶς, νὰ τὸν κρεμάσουν ἂν ᾖναι δυνατόν.

§23ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα.

§24ΒΑΣΟΣ. Μάλιστα νὰ τὸν κρεμάσουν.

§25ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐφωτίσθημεν (θόρυβος).

§26ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Συνέλευσις διὰ νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν ἀλήθειαν, παρακαλῶ ν’ ἀποφασίσῃ, ὥστε τὴν Δευτέραν νὰ ἔλθῃ ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας.

§27ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Χαλκιοπούλου· κατόπιν εἶχον εἰπεῖ, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡ ἔκθεσις περὶ τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου, ἀλλὰ δυστυχῶς, μολονότι πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν μοὶ ἔλεγεν ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι ἡ ἔκθεσις εἶναι ἑτοίμη καὶ ὀλίγον ὑπολείπεται, μολοντοῦτο σήμερον, ἀφοῦ ἠρώτησα νὰ μοῦ εἴπουν, ἂν ᾖναι ἑτοίμη, δυστυχῶς ὁ Κύριος Παππαϊωάννου, ὁ εἷς ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, μὲ εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι ἑτοίμη.

§29ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Νὰ προσκληθῇ ὁ ἁρμόδιος εἰσηγητὴς νὰ δώσῃ λόγον διὰ τὴν ἀργοπορίαν.

§30ΘΕΟΦΙΛΟΥ. Ἡ ἐκλογὴ Οἰτύλου δὲν μᾶς ἐμποδίζει νὰ προβῶμεν εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας, διότι ὑπάρχει ἔνστασις ἀναβλητικὴ, ἤτοι ἡ ἔνστασις τῆς διαλογῆς τῶν καλπῶν καὶ μᾶς ὑπολείπονται μερικὰ ἔγγραφα.

§31ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐπιμένω νὰ παρουσιασθῇ ὁ εἰσηγητὴς διὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Θεοφίλου εἶναι μέλος τῆς εἰσηγητικῆς ἐπιτροπῆς.

§33ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Νὰ ἔλθῃ ὁ εἰσηγητὴς ὁ ἁρμόδιος (θόρυβος).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς ἡμερησία διάταξις εἶναι καὶ ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Χαλκιοπούλου.

§35ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν χθὲς νὰ σᾶς ὑποβάλω, καὶ ἥτις δὲν ἐκπηγάζει ἀπὸ κανένα ἄλλον λόγον εἰμὴ ἀπὸ τὴν διάταξιν τοῦ προτελευταίου ἄρθρου τοῦ προσωρινοῦ κανονισμοῦ μας.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, βλάπτονται καὶ οἱ στενογράφοι, μὴ ὁμιλῆτε ἐδῶ πλησίον.

§37ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ, ὅταν ἐξελεγχθῶσιν αἱ κατὰ τὰ ἄρθρον 23 κληρωθεῖσαι ἐκλογαὶ, αἵτινες εἶναι αἱ μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης εἰσαχθεῖσαι εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὅταν ἐξελεχθῶσιν, λέγω, αὗται, ἀποτελεσθῇ δὲ ἀριθμὸς 165 νομίμων πληρεξουσίων, ἡ Συνέλευσις προβαίνει, κηρύττουσα ἑαυτὴν νομίμως κατηρτισμένην, καὶ συγχρόνως προχωρεῖ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ὁριστικοῦ Προδρείου καὶ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ὁριστικοῦ κανονισμοῦ. Αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον λοιπὸν 23 κληρωθεῖσαι ἐκλογαὶ ἐξελέγχθησαν ἐκτὸς δύο μόνον, μιᾶς ἐσωτερικῆς, τῆς τοῦ Οἰτύλου, καὶ μιᾶς τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἤτοι ἡ τῆς Ἀλεξανδρείας κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβον ἀπὸ τὰ ἁρμόδια τμήματα. Περιμένεται ἡ τοῦ Οἰτύλου, καθὰ ἠκούσατε καὶ κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔδωκαν οἱ ἁρμόδιοι εἰσηγηταὶ πρὸς τὸν Κύριον Πρόεδρον, καὶ κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας μᾶς ἀνέπτυξεν ἓν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς....

§38ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ἠκούσαμεν τίποτε· νὰ ἔλθῃ ὁ ἁρμόδιος εἰσηγητής.

§39ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ προβῶμεν οὕτω· πρέπει νὰ ἀφίνετε τὸν ῥήτορα ν’ ἀγορεύῃ. Τὸν εἰσηγητὴν ἀμέσως θὰ σᾶς τὸν φέρω. Ἔχετε ὑπομονὴν, δὲν θὰ μοῦ προσδιορίσητε τὴν τάξιν τῶν ἰδεῶν καὶ τῶν λόγων μου. Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἓν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει ἡ ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς τοῦ Οἰτύλου, δὲν ἐγένετο εἰσέτι ἡ ἐξέλεγξις αὕτη ἕνεκα προσκομμάτων κατὰ τὴν διαλογήν· τῆς δὲ Ἀνδριανουπόλεως δὲν εἰσήχθη εἰς τὴν Συνέλευσιν ἀκόμη διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ εἰσηγητοῦ Κ. Μελά τὰ ἔγγραφα τῶν πρακτικῶν τῆς ἐκλογῆς δὲν ἔφθασαν εἰσέτι εἰς τὸ γραφεῖον. Κατὰ τὸ τελευταῖον, Κύριοι, ἐδάφιον τοῦ ἄρθρ. 23 ἐξαιροῦνται τοῦ τοιούτου προνομίου τοῦ νὰ ἐξελεγχθῶσι δηλ. αἱ ἐκλογαὶ προτοῦ καταρτισθῇ ἡ Συνέλευσις νομίμως, ἐξαιροῦνται ἐκεῖναι αἱ ἐκλογαὶ, διὰ τὰς ὁποίας ὁπωσδήποτε ἤθελεν ὑπάρχει λόγος τῆς ἀναβολῆς. Αἱ δύω λοιπὸν ἐκλογαὶ, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξελέγχθησαν εἰσέτι, δὲν ἠμποροῦν κατ’ οὐδένα λόγον νὰ ἐμποδίσουν εἰς τὸ νὰ κηρύξῃ ἑαυτὴν ἡ Συνέλευσις νομίμως κατηρτισμένην διὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ὁριστικοῦ κανονισμοῦ καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ὁριστικοῦ Προεδρείου. Ἐπειδὴ ἐγένετο ἀπαίτησις— καὶ δὲν ἠρκέσθησαν τινὲς εἰς τὴν βεβαίωσιν ἑνὸς τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου, ὑπάρχει ἐνταῦθα καὶ ὁ εἰσηγητὴς καὶ ἂν δὲν μὲ λανθάνῃ ἡ μνήμη, εἶναι ὁ Κύριος Λουκᾶς Παπαϊωάννου, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ ἐρωτηθῇ διὰ νὰ βεβαιωθῇ ἡ Συνέλευσις περὶ τῶν λόγων, ἕνεκα τῶν ὁποίων πρέπει ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς σήμερον. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἅπαξ ἐξελέγχθησαν ὅλαι σχεδὸν αἱ ἐκλογαὶ καὶ συνεπληρώθη ὁ ἀριθμὸς τῶν 165, εἴμεθα, Κύριοι, ὑποχρεωμένοι νὰ κηρύξωμεν ἑαυτοὺς νομίμως κατηρτισμένους διὰ νὰ προβῶμεν. Τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἀνέγνωσα, λέγει, ὅτι ἡ Συνέλευσις κηρύττει ἑαυτὴν νομίμως κατηρτισμένην. Ἡ ἔκφρασις, Κύριοι, κηρύττει περιέχει κἄποιαν ἐπισημότητα, μὲ τὴν ὁποίαν νομίζω χρέος τῆς Συνελεύσεως νὰ περιβάλῃ αὐτὸ τὸ ἐπίσημον κήρυγμά της, νὰ ἡσυχάσῃ τοὺς λαοὺς τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ὁ μὴν δὲν παρῆλθεν ἐπὶ ματαίῳ, ὅτι δὲν κατεστρέψαμεν τὸν καιρόν μας ἀδίκως, καὶ ὅτι τέλος πάντων ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, μετὰ τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ στραφῶμεν εἰς ἔργα σπουδαιότερα. Τὸ νὰ κηρύξῃ λοιπὸν σημαίνει, ὅτι ἡ Συνέλευσις δι’ ἑνὸς ἐπισήμου κηρύγματος ὀφείλει νὰ εἴπῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅτι ἐτελείωσε τὰς προκαταρκτικάς της ἐργασίας καὶ εἰσέρχεται εἰς τὰ κύρια αὐτῆς ἔργα. Νομίζω λοιπὸν καθῆκόν μας, Κύριοι, τὸ νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ χρέος αὐτὸ διὰ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἠμπορῶ νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν (θόρυβος).

§40ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διὰ τῶν πρακτικῶν.

§41ΕΤΕΡΟΙ. Διὰ ψηφίσματος.

§42ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ἀδιάφορος ὡς πρὸς τοῦτο. Εἴτε διὰ τῶν πρακτικῶν κηρύξετε τὴν Συνέλευσιν κατηρτισμένην, εἴτε διὰ ψηφίσματος, μοῦ εἶναι ὅλως διόλου ἀδιάφορον. Τὸ εἶπον διὰ τὸ ἐπισημότερον τοῦ πράγματος, καὶ διὰ νὰ καθησυχάσωμεν τὸν λαὸν, διὰ νὰ γνωρίζῃ, ὅτι εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν κυρίων καθηκόντων μας καὶ νὰ μὴν ἀδημονῇ ὅτι εἰσέτι δὲν κατηρτίσθημεν, καὶ ὅτι ἀδίκως καὶ ἐπὶ ματαίῳ χάνομεν τὸν καιρόν μας. Ἐὰν ἐγκρίνετε, ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου σχέδιον τοιούτου ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἐξαιτοῦμαι τὴν ἄδειαν νὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω.

§43ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ἀναγινώσκει τὸ σχέδιον).

ΨΗΦΙΣΜΑ Αʹ

Ἡ Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. «Κηρύσσει ἑαυτὴν νομίμως συγκεκροτημένην διὰ νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὰ κύρια ἔργα αὐτῆς, καὶ γνωστοποιεῖ τοῦτο πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.» «βʹ. Διατάσσει ἵνα τὸ παρὸν ψήφισμα δημοσιευθῇ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος.»

§44ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Μάλιστα! Μάλιστα! Πολὺ καλά!

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν πληρεξουσίων, εἶναι περισσότεροι.

§46ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Τὸ προεδρεῖον ἂς τὸ κανονίσῃ αὐτό.

§47ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν παραδεχθῇ ἡ Συνέλευσις τὸ ψήφισμα, ὅπως ἔχει, ἢ ὁποιονδήποτε ἄλλο, μοὶ εἶναι ἀδιάφορον, δὲν ἐπιμένω· ἀπαιτῶ μόνον νὰ κηρυχθῇ σήμερον αὐθωρεὶ νομίμως κατηρτισμένη. Παρακαλῶ δὲ τὴν Συνέλευσιν νὰ προσδιορίσῃ τὴν δευτέραν ἢ αὔριον, ὅταν θέλῃ, διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ προεδρείου (θόρυβος). Παρακαλῶ, Κύριοι, προσέξατε· διότι ἔχουσι σπουδαίαν ἐπιῤῥοὴν οἱ λόγοι μου. Ἀνάγκη πᾶσα, νὰ ἔχωμεν ὁδηγὸν διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ προεδρείου ζητήματος· ὁ ὁδηγὸς αὐτὸς μᾶς λείπει. Τί ἐννοῶ ὁδηγόν; Ἕνα σύντομον ἐκ 2 ἢ 3 ἄρθρων κανονισμὸν, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ γείνῃ ἡ προκαταρκτικὴ συζήτησις τῆς ἐκλογῆς τοῦ προεδρείου, καὶ νὰ συζητήσωμεν, ἂν πρέπῃ νὰ ἐκλέξωμεν ἕνα πρόεδρον καὶ τέσσαρας ἀντιπροέδρους, ἢ ἂν τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν ᾖναι ὀρθὸν καὶ ᾖναι ἄλλο ὀρθότερον. Τὴν περίστασιν αὐτὴν τὴν ἐπρόλαβε, Κύριοι ἡ διορισθεῖσα ἀπὸ τὸ προεδρεῖον, κατὰ συνέπειαν τῶν ἀποφάσεών μας, ἐπιτροπὴ πρὸς σύνταξιν τοῦ ὁριστικοῦ κανονισμοῦ· ἐπρόλαβε, λέγω, τὴν περίστασιν ταύτην, καὶ ἐν ἀρχῇ τοῦ κανονισμοῦ της, ὡς μὲ ἐπληροφόρησαν ὁ Κ. Μεσσηνέζης καὶ ὁ φίλος μου Κ. Καλλιγᾶς, ἐν ἀρχῇ τοῦ κανονισμοῦ αὐτοῦ διαλαμβάνονται τὰ περὶ τούτου. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὴν Συνέλευσιν, πρῶτον νὰ κηρύξῃ—δὲν θέλω νὰ παρέλθῃ οὔτε στιγμή, διότι ἔχει οὐσιωδεστάτην ἐπιῤῥοὴν, Κύριοι, εἰς τὴν τύχην τῆς πατρίδος—νὰ κηρύξῃ ἑαυτὴν ἀμέσως συγκεκροτημένην νομίμως, καὶ κατόπιν νὰ προσκαλέσῃ τὸν εἰσηγητὴν Κ. Μεσσηνέζην νὰ προσέλθῃ εἰς τὸ βῆμα, νὰ μᾶς φέρῃ τὰ δύω αὐτὰ ἄρθρα τοῦ προσωρινοῦ κανονισμοῦ διὰ νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς βάσις τῆς συζητήσεως περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ προεδρείου.

§48ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα! μάλιστα!

§49ΘΕΟΔ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ πρὸς ἔναρξιν τῶν ἔργων μας σπουδὴ, τὴν ὁποίαν ἡ πρότασις τοῦ πληρεξουσίου ἐκ Πατρῶν κυρίου Χαλκιοπούλου μαρτυρεῖ, ἀποδεικνύει δύω τινα, πρῶτον τὴν πεποίθησιν αὐτοῦ, ὅτι τὰ καθ’ ἡμᾶς δὲν κεῖνται καλῶς, δεύτερον τὴν πεποίθησιν αὐτοῦ, ὅτι διὰ τῆς ταχίστης ἐνάρξεως τῶν ἔργων μας θέλομεν φέρει τὴν διόρθωσιν αὐτῶν. Καὶ τὰ δύω ταῦτα, κύριοι, ἀναγνωρίζω καὶ τὴν περὶ τούτου πεποίθησιν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον διὰ νὰ φθάσωμεν τὸ ταχύτερον εἰς τὴν ἔναρξιν τῶν ἔργων μας, ἐμαρτύρησα διὰ τῆς ἀποχῆς μου ἀπὸ τῶν συζητήσεων αἵτινες κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν προεκλήθησαν. Οὐχὶ ἐκ δειλίας δὲν ἀνεμίχθην εἰς τὰς συζητήσεις, αἵτινες προηγήθησαν καὶ προέθεντο νὰ καλέσωσιν ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν πολλοὺς τῶν συναδέλφων, διότι δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι πρέπει νὰ ἀπέχωσι τῶν πραγμάτων τὰ ὁποῖα ἐφάπτονται τῶν προσώπων, ἀπ’ ἐναντίας φρονῶν πάντοτε, ὅτι διὰ τῶν προσώπων θέλομεν φθάσει εἰς τὰ πράγματα, τὰ δὲ πρόσωπα πρέπει νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τοὺς νόμους, θέλω ἔχει πάντοτε τὸ θάῤῥος νὰ ὑποστηρίξω ἀπέναντι παντὸς τὸ κράτος αὐτῶν. Ἀλλ’ ἀπέσχον τῶν συζητήσεων ἐκείνων ἐκ μόνης τῆς ἐπιθυμίας τῆς ταχείας διεξαγωγῆς τῶν ἐργασιῶν μας. Ἀλλ’ ἡ ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν μας πρέπει νὰ γείνῃ δι’ ὅλων τῶν τύπων, οἱ ὁποῖοι διέπουσι τὰ κοινοβούλια ὅλου τοῦ κόσμου, καὶ ἐξασφαλίζουσι τὴν τάξιν καὶ τὴν νομιμότητα. Ἄλλοι πρὸ ἡμῶν, κύριοι, εὑρέθησαν εἰς πολλῷ δεινοτέρας καὶ κρισιμωτέρας περιστάσεις, ἄλλοι πρὸ ἡμῶν εὑρέθησαν ἐν τῷ μέσῳ θορύβων ἐθνικῶν, ἀπειλούντων καὶ αὐτὴν τὴν ἐθνικὴν ὕπαρξίν των, καὶ μέγιστον εἶχον συμφέρον νὰ ἔχωσι τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ταχίστης ἐνάρξεως τῶν ἔργων των, ἀλλ’ ἐτήρησαν οὐχ ἧττον τὰς διατυπώσεις αὐτάς. Ὅλοι γνωρίζομεν τὰς περιστάσεις εἰς τὰς ὁποίας εὑρέθησαν κατὰ τὸ 1789 ἐν Γαλλίᾳ, ἡ δὲ συντακτικὴ ἐκείνη Συνέλευσις καὶ ἀπέναντι τῶν διαπληκτισμῶν καὶ κινδύνων, οἵτινες ἐγεννήθησαν ἅμα τῇ γεννήσει της, καὶ οἵτινες ἐξήχθησαν κατὰ τὸν καταρτισμόν της, δὲν ἀπετράπη τοῦ δέοντος, ἀλλ’ ἔκρινε προτιμώτερον, ἀντὶ νὰ παραλείψῃ τὸ δέον, νὰ προβῇ ἐργαζομένη νυχθημερὸν ἵνα συγκροτηθῇ καὶ καταρτισθῇ, οὐδέποτε δὲ παρέλειψε τὸν δρόμον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ τέρμα. Ἓν ἄλλο κοινοβουλευτικὸν Σῶμα μετ’ αὐτὴν, Σῶμα, τὸ ὁποῖον ἐπλάσθη καὶ ἐγεννήθη ἐν τῇ ἀνωμαλίᾳ καὶ ἀταξίᾳ, ἔζησεν ἐν τοιαύτῃ καὶ κατέληξεν ἐν ἀποῤῥοφήσει τὸν βίον αὑτοῦ, εἰ καὶ εἴπετο, ὅτι ἤθελε δείξει ὀλιγώτερον σεβασμὸν εἰς τὴν τήρησιν τῶν τύπων, τὸ Σῶμα ὅμως τοῦτο, καὶ τοι συγκεντρῶσαν ἐν ἑαυτῷ ὅλας τὰς δυνάμεις τῆς πολιτείας, καὶ ποτὲ μὲν παρουσιασθὲν ὡς δικαστικὴ ἀρχὴ, ποτὲ δὲ ὡς ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, καὶ ποτὲ ὡς νομοθετικὴ ἢ ὡς συντακτικὴ Συνέλευσις, ἄλλοτε δὲ ὡς ἀνώτατον δικαστήριον, τὸ Σῶμα τοῦτο μ’ ὅλα ταῦτα, ἡ convention τῆς Γαλλίας, ἐσεβάσθη τοὺς εἰρημένους τύπους, καὶ τὴν 22 Σεπτεμβρίου τοῦ 1792 συνῆλθε, ἐκήρυξε δ’ ἑαυτὸ κατηρτισμένον μετὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν τύπων τούτων τὴν 28 Σεπτεμβρίου. Ἀλλὰ ποῖοι εἶναι οἱ τύποι οὗτοι; Ὁ καταρτισμὸς καὶ ἡ συγκρότησις τῶν κοινοβουλίων ἐπισφραγίζεται διὰ δύω τινῶν, πρῶτον διὰ τοῦ νόμου ὅστις θέλει διέπει τὰς πράξεις καὶ τὰς συζητήσεις αὐτῶν, δεύτερον διὰ τοῦ ὀργάνου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον τίθεται πάντοτε ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Σωμάτων τούτων καὶ ἀποτελεῖ τὴν φωνὴν διὰ τῆς ὁποίας τὰ Σώματα ὁμιλοῦσιν εἰς τὴν πατρίδα, διὰ τοῦ προέδρου· οὐδέποτε δύναται Σῶμα νὰ θεωρηθῇ κατηρτισμένον constitué, πρὶν ἢ θέσῃ ἐπὶ τῆς ἕδρας τοῦ προέδρου ἐκεῖνος, ὅστις θέλει διευθύνει τὰς συζητήσεις καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο ἐκεῖ ἔνθα δὲν εὑρίσκονται ὡς ἡμεῖς, ἔνθα συνταγματικὰ Σώματα τρέχουσι τὸν ὁμαλὸν βίον, ἡ συγκρότησις αὐτῶν τῶν Σωμάτων ἀναγγέλλεται πρὸς τὰς ἄλλας δυνάμεις τὰς ἐν τῇ πολιτείᾳ ὑπαρχούσας. Ὅθεν εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀντείπω κατὰ τοῦτο εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου Κ. Χαλικιοπούλου· συμμεριζόμενος ὅμως τὸν σκοπὸν ἐκ τοῦ ὁποίου ὡρμήθη, θέλω σᾶς προτείνει, κύριοι, γνώμην τινὰ μέσην συμβιβάζουσαν καὶ τὸν σκοπὸν καὶ ἐπιτυγχάνουσαν τοῦ ἀποτελέσματος. Αἱ δηλώσεις, τὰς ὁποίας οἱ κύριοι συνάδελφοί μου προέλαβον νὰ κάμωσι πρὸς τὸν ἔντιμον προαγορεύσαντα μοὶ δεικνύουσιν, ὅτι ἴσως ἡ πρότασίς μου δὲν θὰ εὕρῃ ἀποδοχὴν, καθῆκον ἔχω ὅμως νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου, ἀδιαφορῶν πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῆς. Ἐὰν, κύριοι, συμφωνῆτε, ὅτι αἱ περιστάσεις τῆς πατρίδος εἶναι κρίσιμοι, ὅτι πρέπει νὰ ταχύνητε διὰ νὰ φθάσητε εἰς τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν μας, πρέπει, κύριοι, νὰ μὴ παραλείψωμεν τὴν τακτικὴν ὁδὸν, ἀλλὰ νὰ ἐργασθῶμεν νυχθημερόν. Ἄλλως θέλομεν κάμει ἅλμα, θέλομεν ὑπερβῆ ὅρια καὶ διατυπώσεις διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπὸν τοῦτον, καὶ τότε, Κύριοι, ἂν δὲν παραδεχθῆτε τὴν γνώμην μου, ἐὰν ψηφίσητε τὸ προτεινόμενον ὑπὸ τοῦ Κ. Χαλικιοπούλου, θέλετε πάλιν σταματήσει οὐδὲ θέλετε φθάσει εἰς τὸ πρακτικὸν τέλος, τὸ ὁποῖον ζητεῖτε. Κηρύξατε, κύριοι, συγκεκροτημένους ἑαυτοὺς, ὡς ὁ Κύριος Χαλικιόπουλος σᾶς ἐπρότεινε, ψηφίσατε δύω ἄρθρα τοῦ συνταχθέντος κανονισμοῦ διὰ νὰ φθάσητε εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας. Τί θὰ κάμητε μετὰ ταῦτα; Ἔχετε ἀνάγκην νὰ ψηφίσητε τὰς ὑπολοίπους διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ, διότι ἄνευ αὐτοῦ δὲν δύνασθε νὰ προβῆτε εἰς ἐργασίας. Λοιπὸν δὲν θέλετε ἄλλο κάμει εἰμὴ νὰ μετατοπίσητε τὴν ἀρχὴν ἑνὸς σημείου εἰς ἄλλο θὰ φθάσητε ὅμως εἰς τὴν ἀναγκαίαν διακοπὴν διὰ νὰ ψηφίσητε τὰς λοιπὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ. Ἐνῷ ἂν παραδεχθῆτε τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς προτείνω, δὲν θέλετε εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διακόπτητε τὰς κυρίας ἐργασίας σας. Ἂν ὑποθέσητε, ὅτι αἱ ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς δώσω, καθιστῶσι καταληπτὸν τὸν σκοπὸν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ὡρμήθημεν, καὶ πείθουσιν ὑμᾶς περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ διαβῶμεν τὴν ὁμαλὴν πορείαν μετὰ πάσης ταχύτητος, ἂς σπεύσωμεν, ἀλλ’ ἂς σπεύσωμεν ὁμαλῶς διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ὁμαλὸν ἀποτέλεσμα.

§50ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ὁ προλαλήσας πληρεξούσιος Πατρῶν Κύριος Χαλκιόπουλος εἶπεν, ὅτι ἦλθεν εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἀποκρούσῃ μίαν ἰδέαν ἐκ προοιμίων ἐπιδοκιμασθεῖσαν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, καὶ αὐτὴν καθ’ ἑαυτὴν οὖσαν καθαρὰν καὶ ἐθνοσωτήριον, ἀλλὰ, Κύριοι, ὁ προλαλήσας δὲν ἠδύνατο νὰ ἀποκρούσῃ τὴν ὀρθότητα τοῦ λόγου τοῦ Κυρίου Χαλκιοπούλου· πλαγίως μᾶς εἶπε νὰ μᾶς φέρῃ εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον, εἰς τὸ αὐτὸ θέμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἤδη εὑρισκόμεθα, καὶ ἀπὸ τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ ἀποσπασθῶμεν. Ἡ κατάρτισις τῆς Συνελεύσεως, ἡ διακήρυξις, ὅτι εὑρίσκεται ἐν νομίμῳ ἀπαρτίᾳ, σύμφωνα κατὰ τὴν ἐμὴν ἰδέαν, δὲν ἔχει νὰ ἐκπληρώσῃ τύπον. Ἡ ἐθιμοταξία ἔχει, ἀγαπῶ νὰ τὸ πιστεύω, τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ σώσῃ τὸ Ἔθνος ἀπὸ προφανῆ κίνδυνον, εἰς τὸν ὁποῖον, ὡς μὴ ὤφειλεν, εὑρίσκεται· ἀπόδειξις εἶναι, Κύριοι, τὰ ἐν Πελοποννήσῳ καὶ ἰδίως ἐν Λακωνίᾳ, ἀπόδειξις εἶναι τὰ ἐν τῷ ἐν Ἀθήναις στρατῷ διαδραματιζόμενα. Ἔχομεν ἐδῶ μίαν ἀναφορὰν ὑπογεγραμμένην ἀπὸ ἱκανὸν ἀριθμὸν ἀξιωματικῶν, σήμερον ἐδόθη ἄλλη ἀναφορὰ ὑπογεγραμμένη ἀπὸ περισσοτέρους ὑπαξιωματικοὺς, καθ’ ἑκάστην ἀκούομεν τοσαῦτα πράγματα σχετικὰ μὲ τὴν διοίκησιν, μὲ τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία, ἂς μοὶ τὸ ἐπιτρέψητε νὰ τὸ εἴπω, ἀντὶ νὰ ἐργασθῇ ὑπὲρ τῆς παγιώσεως τῆς ἐπαναστάσεως, ἐργάζεται ὑπὲρ ἰδιοτελῶν σκοπῶν· ἀνάγκη λοιπὸν νὰ προλάβωμεν συνεπείας, αἵτινες δὲν ἐφάνησαν μὲν, δυνατὸν ὅμως ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν νὰ ἀναφανῶσι, καὶ τὰς ὁποίας νὰ μὴν ᾖναι δυνατὸν πλέον νὰ προλάβωσιν. Ἐνθυμεῖσθε ἓν παλαιὸν γεγονὸς, Κύριοι! Ὅταν ὁ Περικλῆς ἐσπατάλησε τὸν δημόσιον πλοῦτον καὶ εὑρίσκετο εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν ἀπέναντι τῶν Ἀθηναίων, ὠφεληθεὶς ἑνὸς λόγου τοῦ ἀνεψιοῦ του, τοῦ Ἀλκιβιάδου, ἐσκέφθη νὰ μὴ δώσῃ λόγον. Πολὺ φοβοῦμαι μήπως καὶ οἱ κυβερνῶντες ἡμᾶς σκέπτωνται νὰ μὴ δώσουν λόγον· ἄλλως, Κύριοι, τίς ἡ ἀνάγκη κατὰ τὴν παραμονὴν τῆς λογοδοσίας, ἵνα μὴ εἴπω τῆς πτώσεως, τίς ἡ ἀνάγκη νὰ κάμνῃ προβιβασμοὺς ἐνῷ κἀνεὶς δὲν ὑπάρχει πόλεμος, κᾀμμία μάχη, κἀνεὶς ἀγὼν, κᾀμμία δύναμις δὲν μᾶς ἀπειλεῖ; Διὰ τί ἐνοχοποιοῦσι τοὺς Ἕλληνας, τοὺς ἐντίμους ὑπαξιωματικοὺς, τοὺς ἐντίμους ἀξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι, πιστεύω, ὅτι τίποτε δὲν ἐζήτησαν· ἀνάγκη νὰ προβῶμεν αὐθόρμητοι, εἰ δυνατὸν, εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἀφορώντων τὰς ἀρχαιρεσίας τοῦ ὁριστικοῦ κανονισμοῦ, καὶ κατόπιν καὶ εἰς ἄλλας σκέψεις σπουδαίας πρὸς πρόληψιν σπουδαίων κινδύνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠξεύρομεν ἂν ἠμποροῦν νὰ προληφθῶσι μετὰ 2 ἢ 3 ἡμέρας.

§51ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου πληρεξουσίου Πατρῶν δύω ἠγόρευσαν· καὶ ὁ μὲν εὕρισκεν ὅτι δὲν συμφωνεῖ πρὸς τοὺς παραδεδεγμένους τύπους ἐν γένει τῶν συνελεύσεων, ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ἦτο ἡ ἐποχὴ τῆς Συνελεύσεως, ὁ δὲ εὕρισκεν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ μία τοιαύτη κήρυξις, διότι ὁ καταρτισμὸς οὕτως εἰπεῖν ὑπάρχει ἐντὸς τοῦ αἰσθήματος, καὶ ὅτι αὐτὸ τὸ αἴσθημα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, αὐτὸ καὶ μόνον ἀποδίδει εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅλην τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν. Μὴ συμφωνῶν οὔτε πρὸς τὸν ἕνα, οὔτε πρὸς τὸν ἄλλον, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ μὴ δεχώμεθα ἐκ τῆς ἱστορίας παραδείγματα, τὰ ὁποῖα οὐδένα ἐπιτρέπουσι παραλληλισμὸν πρὸς τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν, ἥτις ἐνώπιον αὐτῆς δὲν ἔχει, ἱσταμένην, καί τοι ἑτοιμόῤῥοπον, βασιλείαν, ἀλλ’ ἐνώπιον τῆς ὁποίας ἡ βασιλεία ἐξέλιπε. Ἡ Συνέλευσις εἶναι ὁ μόνος κυρίαρχος, καὶ αὐτὸς ὁ μόνος κυρίαρχος εἰς οὐδένα ὑπόκειται δεσμὸν, εἰμὴ εἰς τὸν δεσμὸν, τὸν ὁποῖον ὑποβάλλει τις αὐτὸς εἰς ἑαυτόν. Δὲν δύναται νὰ εὑρεθῇ δεσμός· ἡ Συνέλευσις ἀπέναντι ὁποιασδήποτε προσωρινῆς Κυβερνήσεως, ἀπέναντι ὁποιασδήποτε ἐκτελεστικῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ὕπαρξιν, ἂν δὲν γίνῃ δεκτὴ παρὰ τῆς Συνελεύσεως, ἂν δὲν λάβῃ τὴν ἐντολὴν τῆς Συνελεύσεως. Δὲν βλέπω λοιπὸν ὅτι ἔχει ἀνάγκην, τρόπον τινὰ, νὰ συνταχθῇ ἡ Συνέλευσις ἀπέναντι τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ὑπάρξῃ. Ἐὰν θέλωμεν νὰ εὕρωμεν ἱστορικὰ παραδείγματα, διὰ τί δὲν προστρέχομεν εἰς τὰ πλησιέστερα; διὰ τί δὲν λαμβάνομεν τὸ παράδειγμα τοῦ 48, ὅτε ἡ Συνέλευσις ἄνευ τῆς συζητήσεως τοῦ προσωρινοῦ κανονισμοῦ ἐκήρυξεν ἑαυτὴν κατηρτισμένην; δὲν εἶναι λοιπὸν πάντοτε παραδεδεγμένον ὅτι οἱ τύποι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ὁποιανδήποτε σημασίαν· ἐὰν εἴμεθα κυρίαρχοι, δὲν ἐνοεῖται κάλλιστα, ὅτι δυνάμεθα νὰ μετέλθωμεν τὴν ἐξουσίαν ἡμῶν καὶ ἄνευ κανονισμοῦ; Τί εἶναι ὁ κανονισμός; εἶναι ὁ τρόπος, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς αὐτοὶ ἀπεφασίσαμεν· λοιπὸν δυνάμεθα καθ’ ὁποιανδήποτε ἐποχὴν νὰ τὸν μεταβάλωμεν· ὁ κανονισμὸς μετεβλήθη πολλάκις κατὰ τὴν Συνέλευσιν τοῦ 48. Ἀλλὰ μοὶ λέγετε, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τὸ ὁριστικὸν προεδρεῖον· καὶ τί εἶναι τὸ ὁριστικὸν προεδρεῖον; Εἶναι μία ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς αὐτοὶ ἐκάμαμεν. Ἔχομεν κατὰ τὸ παρὸν τὸν Πρόεδρον τῆς ἡλικίας, ὅστις οὐδὲν ἄλλο εἶναι, εἰμὴ μία ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν οἱ ἴδιοι ἡμεῖς κατεστήσαμεν. Ὑποθέσατε, ὅτι ἔχομεν τὸν ὁριστικὸν πρόεδρον, καὶ οὗτος ἀσθενεῖ, ὅλοι οἱ ἀναπληρωταὶ τοῦ ὁριστικοῦ Προέδρου πάσχουν, κωλύονται. Τί θέλει συμβεῖ; ἔρχεται πάλιν ὁ Πρόεδρος τῆς ἡλικίας. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι καὶ τὸν ὁριστικὸν κανονισμὸν ἔχοντες δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν ἐκείνην τὴν ἡμέραν εἰς τὸ νὰ ἔχωμεν τὸν πρόεδρον τῆς ἡλικίας. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἔκτακτον πρᾶγμα τὸ νὰ ὑπάρχῃ συγκεκροτημένη ἡ Συνέλευσις προεδρευομένη ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς ἡλικίας, εἶναι τὸ φυσικώτερον. Καὶ ἂν ἠθέλομεν παραδεχθῇ, διὰ ν’ ἀποφύγωμεν πᾶσαν ἐκλογὴν, ἐὰν ἐδεχόμεθα νὰ προεδρεύῃ ἑκάστοτε ὁ Πρόεδρος τῆς ἡλικίας, τοῦτο δὲν ἤθελεν εἶσθαι κανονισμὸς τέλειος; δὲν ὑπάρχει λοιπὸν ἡ Συνέλευσις διὰ τοῦ προεδρείου, ἀλλὰ τὸ προεδρεῖον διὰ τῆς Συνελεύσεως. Ἐγεννήθη λοιπὸν ἡ Συνέλευσις καὶ μετὰ ταῦτα ἐπέρχεται τὸ Προεδρεῖον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὀρθῶς δὲν σκέπτονται ὅσοι ἀμφιβάλλουν περὶ τῆς συγκροτήσεως τῆς Συνελεύσεως, πρὶν κανονισθοῦν τὰ τοῦ Προεδρείου. Ἀλλ’ ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην ἑνὸς κανονισμοῦ πρὸς ὄφελος τῆς τάξεως, διὰ νὰ ὑπάρχῃ σεβασμὸς εἰς τὰς συζητήσεις, ἀλλὰ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἀφίνωμεν πᾶσαν βραδύτητα νὰ μᾶς ἀπασχολῇ, καὶ νὰ μᾶς ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τὰς σπουδαίας καὶ μεγάλας ἀνάγκας, αἵτινες πανταχόθεν ἐμφανίζονται πρὸς ἡμᾶς; Δὲν δυνάμεθα κατηρτισμένοι νὰ προβῶμεν καὶ εἰς τὸ μὲν καὶ εἰς τὸ δὲ, καὶ συγχρόνως εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ κανονισμοῦ; Δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ὀλίγας τινὰς διατάξεις, αἵτινες εἶναι οὐσιώδεις, στερεότυποι εἰς τὸν κανονισμὸν, καὶ κατόπιν νὰ προβῶμεν νὰ ἀναπτύξωμεν αὐτὸν, νὰ τὸν τελειοποιήσωμεν, νὰ τὸν τροποποιήσωμεν ἀναλόγως τῶν περιστάσεων καὶ τῆς πείρας; Ἐνῷ ἀναφέρομεν παραδείγματα μακρόθεν, δὲν ἐρωτῶμεν, καὶ τί σκέπτονται περὶ ἡμῶν οἱ Εὐρωπαῖοι; ἐκ τῆς Εὐρώπης ἀποροῦν ὅτι ἐπὶ 40 ἡμέρας ὑπάρχει αὐτὴ ἡ Συνέλευσις, καὶ ἀκόμη δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ λάβῃ τὴν ἐλαχίστην φροντίδα περὶ τοῦ κυματιζομένου Ἔθνους. Κ’ ἐγὼ συνετέλεσα πολὺ, τὸ ὁμολογῶ, εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν, διὰ τῶν ἐπιτροπῶν. Ἐνόμιζον, ὅτι ἤθελεν ἐπιταχυνθῇ τὸ ἔργον, δὲν ἐπίστευα ποτὲ, ὅτι ἠθέλομεν κατατρίψει τοσοῦτον χρόνον εἰς τὰς ἐξελέγξεις. Πᾶσα ἡμέρα, ἥτις παρέρχεται, εἶναι μία ἡμέρα προστιθεμένη περισσότερον εἰς τὴν κακὴν ὁδὸν, τὴν ὁποίαν βαδίζομεν, καὶ ἐκ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ ἐξέλθωμεν τὸ ταχύτερον. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι οὔτε τύποι οὔτε ἄλλος τις περιορισμὸς δεσμεύει τὴν Συνέλευσιν τοῦ νὰ κηρύξῃ τὴν συγκρότησιν αὐτῆς· τὸ προτελευταῖον ἄρθρον τοῦ προσωρινοῦ κανονισμοῦ πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν. Τώρα ἂν ᾖναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ διὰ ψηφοφορίας, ἂν ἀρκῇ ἁπλῆ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, τοῦτο μοὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον· ἀρκεῖ μόνον ἡ Συνέλευσις νὰ κηρύξῃ τὴν συγκρότησίν της, νὰ δώσῃ τὸ κῦρος εἰς ἑαυτὴν, καὶ νὰ καταστήσῃ τοῦτο γνωστὸν εἰς ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα, νὰ καθησυχάσῃ παντοῦ τὰ πνεύματα, ἔστω καὶ διὰ μιᾶς μόνης λέξεως, ἥτις ἀρκεῖ νὰ φθάσῃ εἰς τὰς καρδίας τῶν Ἑλλήνων, ὅτι ἐδῶ δὲν ἤλθομεν, νὰ ἐξελέγχωμεν ἐκλογὰς, οὐδὲ χάριν φιλοδοξίας, ἀλλ’ ὅτι ἤλθομεν νὰ σκεφθῶμεν ὡρίμως περὶ τῆς πατρίδος (χειροκροτήματα).

§52ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι, (θόρυβος). Τὸ κατ’ ἐμὲ, Κύριοι, ἀπὸ τῆς 10 Δεκεμβρίου ἐνόμιζον τὴν Συνέλευσιν κατηρτισμένην, μὲ μίαν καὶ μόνην μικρὰν διαφορὰν, ὅτι θέλουσα ἡ Συνέλευσις νὰ περιβάλῃ τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς μὲ τοὺς νομίμους τύπους, ἵνα μὴ ἀδικηθῶσιν οἱ πληρεξούσιοι οἵτινες κάθηνται ἤδη ἐνταῦθα, ὅτι εἰσῆλθον μὴ ὄντες νόμιμοι πληρεξούσιοι τῶν ἐπαρχιῶν, θέλουσα, λέγω, τοῦτο καὶ μόνον ἡ Συνέλευσις ἐσταμάτησεν εἰς τὴν πορείαν τῶν ἐργασιῶν της, ἐξελέγχουσα τὰ πληρεξούσια ἔγγραφα. Δὲν πρόκειται λοιπὸν, Κύριοι, περὶ τοῦ ἂν ἤμεθα ἢ δὲν ἤμεθα τακτικῶς κατηρτισμένοι, κατ’ ἐμὲ, ἀλλὰ πρόκειται ἤδη ἀφοῦ ἅπαξ δὲν ἐγένετο τοῦτο εἰς τὴν ἀρχὴν, ἀφοῦ ἐτέθη ζήτημα, ἂν εἴμεθα ἐντελῶς κατηρτισμένοι, πρέπει νὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ κηρύξωμεν τοῦτο, νὰ καταστήσωμεν τοῦτο γνωστὸν· εἶναι ἑπόμενον λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ἀφοῦ ἀπὸ τῆς 10 10βρίου, ἐνομιζόμεθα νόμιμοι, πολὺ πλειότερον τὸ νομίζομεν σήμερον, ὅτε εἶναι 12 Ἰανουαρίου. Κύριοι, ἂν ἡ Συνέλευσις ἀπεστέλετο ἀπὸ τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀπὸ τῶν ἐμπορικῶν ἀποικιῶν, τίποτε δὲν μᾶς ἐμπόδιζεν εἰς τὸ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἔκφρασιν τοῦ καταρτισμοῦ. Κατὰ περίπτωσιν ὅμως Κυβέρνησις προσωρινὴ, ἀπόῤῥοια τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ στρατοῦ τῆς πρωτευούσης, Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν ἠσπάσθησαν οἱ λαοὶ ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος μέχρις ὅτου δικάσωσιν αὐτὴν, Κυβέρνησις, λέγω, προσωρινὴ, προεκάλεσε τὴν συγκάλεσιν τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως· ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ ψήφισμα τοῦτο ὁμολογεῖ ἑαυτὴν ὑποτασσομένην εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν· ἅμα μάθῃ τοῦτο, ὅτι δηλαδὴ ὑπάρχει συγκεκροτημένη νομίμως, καὶ καλῶς κατὰ τύπους κατηρτισμένη, ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ, οὐδόλως θέλουσα ἑαυτὴν αἰωνίαν, κηρύττει ἐν τῷ ψηφίσματι ἐκείνῳ, ὅτι καταθέτει τὴν κυριαρχικὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν τῇ ἐνεπιστεύθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, εἰς χεῖρας τῆς Συνελεύσεως. Εἶναι φυσικὸν λοιπὸν, ὅτι χρειάζεται ἐπίσημόν τι ἔργον τῆς Συνελεύσεως, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ μάθῃ ἡ Κυβέρνησις, καὶ οὐχὶ διὰ τῶν πρακτικῶν, ὅτι ὑπάρχει νομίμως κατηρτισμένη· εἶναι ἀνάγκη ἡ Συνέλευσις δι’ ἑνὸς, ὁποιουδήποτε ἔργου, νὰ ὁμιλήσῃ καὶ νὰ εἴπῃ ὑπάρχω· τὴν αὐτὴν στιγμὴν εἰς τὰ πρόθυρα τῆς Συνελεύσεως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσέλθῃ καὶ νὰ προσφέρῃ τὴν λέξιν, παραδίδω τὴν ἐξουσίαν. Καὶ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ταράξῃ τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἔχωσιν ἰδέαν διατηρήσεως τῆς ἐξουσίας· οὐδόλως πρέπει νὰ δώσῃ ἀφορμὴν ἀρχολιπαρίας εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τείνουσι καὶ σπεύδουσιν, ὅπως ἴδωσιν τὴν Κυβέρνησιν πίπτουσαν, ἵνα τὴν διαδεχθῶσι. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι οὔτε διὰ τῶν πρακτικῶν, οὔτε διὰ τοῦ ψηφίσματος, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη δι’ ἑνὸς κηρύγματος ἡ Συνέλευσις νὰ ὁμολογήσῃ ἑαυτὴν κατηρτισμένην. Τὸ κήρυγμα τοῦτο ἀνάγκη νὰ ᾖναι πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, καὶ νὰ ὀνομάζῃ τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ παρουσιασθῇ, καὶ παραδώσῃ εἰς χεῖρας τῆς Συνελεύσεως τὴν ἐξουσίαν. Λέγω δὲ τοῦτο ἐλπίζων, ὅτι ἡ Συνέλευσις θέλει ἀφήσει τὴν ἐξουσίαν εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, μέχρις ὅτου ἀποφασίσῃ περὶ τούτου. Συμφωνῶ πληρέστατα μετὰ τοῦ Κυρίου Δεληγιάννη, ἐπιμένω εἰς τὴν ἰδέαν νὰ μὴ σπεύδωμεν νὰ καταρτίσωμεν τὸν κανονισμὸν, τὸ προεδρεῖον· καὶ τοὐλάχιστον ἀμέσως μετὰ τοῦτο, πρώτη πρᾶξις ἡμῶν πρέπει νὰ ᾖναι ἡ πρόσκλησις τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν λοιπὸν δὲν πράξωμεν οὕτω πως, θέλετε τὴν μίαν στιγμὴν νὰ ὀνομάζωμεν ἑαυτοὺς πραγματικὴν Συνέλευσιν, διότι ἔχομεν πρόεδρον· τὴν δὲ ἄλλην νὰ σταματῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ κανονισμοῦ; εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ συζητηθῇ ὁ κανονισμὸς, νὰ γείνουν αἱ ἀρχαιρεσίαι, καὶ πρώτη πρᾶξις ἀμέσως μετὰ ταῦτα ἡ πρόσκλησις τῆς Κυβερνήσεως.

§53ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, πρὸ μικροῦ ἤκουσα φωνάς τινας ἐκ τῶν κάτωθεν μερῶν τῆς Συνελεύσεως, ὅτι δὲν ἐφωτίσθημεν, ὅτι ἡ συζήτησις πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ, καὶ ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ σεβασθῶ τὰς φωνὰς ταύτας. Τώρα δὲ ἀκούων ἐκ τῶν ἄνωθεν ὀφείλω νὰ παρακαλέσω τοὺς ἄνωθεν νὰ μὲ χαρίσουν τὴν ὑπομονήν των, πρὸς τὸ κοινὸν συμφέρον, καὶ τῆς Συνελεύσεως καὶ ἐμοῦ, ὅστις ἠμπορῶ νὰ ὁμολογήσω ὅτι μᾶλλον ἐσυγχύσθην, παρὰ ἐφωτίσθην ἀπὸ τὰ λεγόμενα· εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι εὑρίσκομαι ἀπέναντι τῶν δεινοτέρων ῥητόρων καὶ τῶν σοφωτέρων ἀνδρῶν, οἵτινες πρὸ ἐμοῦ ἐλάλησαν, καὶ ἕκαστος οἴκοθεν ἐννοεῖ ὅτι ἡ θέσις μου εἶναι λίαν στενοχωρημένη. Ἐπειδὴ ὅμως θέλω ἐπικαλεσθῆ τὴν θείαν πρόνοιαν, νομίζω, ὅτι αὕτη θὰ μὲ βοηθήσει νὰ φέρω ἓν συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον καὶ ἐμὲ νὰ πείσῃ καὶ τὴν Συνέλευσιν νὰ φωτίσῃ, ὅτι ἡ ἀρχὴ ἐκείνη, τὴν ὁποίαν θὰ προτείνω, εἶναι ἀρχὴ στηριζομένη εἰς τὰ πράγματα καὶ τὸ δίκαιον, καὶ οὐχὶ εἰς τὰς ἰδέας τῆς ῥητορικῆς ἱκανότητος. Δὲν πιστεύω νὰ ἐλησμόνησεν ἡ Συνέλευσις τὰ πρὸς ἡμερῶν λεχθέντα παρὰ τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Γόρτυνος Κ. Θεοδώρου Δεληγιάννη· ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, φρονῶ, ὅτι οὗτος περιέστρεψε τὸν λόγον του εἰς τὸ νὰ ἀποδείξῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ὀφείλει νὰ μείνῃ σταθερὰ εἰς τὰς ἀποφάσεις της, μὴ στρέφουσα τὴν κεφαλὴν της δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ, μὴ ἀκούουσα, ὅ,τι δύναται νὰ φθάσῃ εἰς τὸ οὖς της· Κύριοι, εἶναι ἤδη καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ εἰς τὸ κοινὸν τῆς πρωτευούσης, ἐν τῇ ὁποίᾳ μένομεν, καὶ εἰς ὅλην τὴν ἐπικράτειαν, εἶναι, λέγω, γνωστὸν ὅτι ἡ ἡσυχία δὲν ὑφίσταται, ὅπως ἔπρεπε, διὰ νὰ ἔχωμεν σήμερον τὸν καιρὸν νὰ ἐργαζώμεθα μὲ ἡσυχίαν τοιαύτην, ὥστε νὰ μὴ ὑποχρεώσω κἀνένα νὰ πλανηθῇ ἀπὸ κᾀμμίαν ἀπόφασιν, ἥτις δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τοσαύτην ἐπιῤῥοὴν, ὅσην δύναται νὰ ἔχῃ σήμερον· εἶναι γνωστὸν ἐπίσης, καὶ ἴσως ἐν τῷ γραφείῳ τοῦ προεδρείου κεῖται σήμερον ἀναφορὰ, ἥτις θὰ φέρῃ ὅσον οὔπω ὑπ’ ὄψιν τῆς Συνελεύσεως τὰ παράπονα τάξεως πολιτῶν, ἥτις μεγάλας ἔπραξε θυσίας, κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς μεταπολιτεύσεως, καὶ ἥτις σήμερον περιέρχεται εἰς σύγχυσιν ἕνεκα ἐξωτερικῶν διαθέσεων, ἕνεκα ἄλλων πραγμάτων, μὴ βασιζομένων, οὔτε εἰς τὴν δικαιοσύνην, οὔτε εἰς τὸν νόμον. Ἔχω τὴν δυσάρεστον πληροφορίαν, ὅτι εἰς ὅλα τὰ σώματα τοῦ στρατοῦ, ὅστις φρουρεῖ ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς ἐπικρατείας, ἠγέρθησαν παράπονα, καὶ ἀγανάκτησις τοσαύτη, ὥστε ἡ πειθαρχία, τὴν ὁποίαν ἐκλόνισε τόσων μηνῶν ἐκκρεμὴς κατάστασις, κινδυνεύει νὰ ἀπολεσθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν, ἐὰν δὲ ὁ στρατὸς δὲν ἐπροχώρησεν εἰς βῆμα μακρύτερον, τοῦτο ὀφείλεται εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἔχουσι τὴν ἄμεσον αὐτοῦ διοίκησιν, καὶ οἵτινες διὰ θυσιῶν μεγίστων τὸν κρατοῦσι· καὶ σήμερον ἀκόμη εἰς τὰς τάξεις του· δὲν εἶναι ἐκτὸς τῆς Συνελεύσεως μία πρᾶξις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἥτις ἔφερεν ἐν τῷ μέσῳ τοῦ στρατοῦ 300 τόσους προβιβασμούς. Ἐπειδὴ δὲ ἦτο ἄγνωστον καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ εἰς τὸ ἔθνος, ὅτι ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς ἕν βῆμα ἔχον ἀντικείμενον τὸν προβιβασμὸν τῶν ὑπαξιωματικῶν, ἐνόμισα καθῆκον νὰ σιωπήσω ἀπέναντι αὐτῆς τῆς πράξεως, καὶ ὅλοι ὁμοθυμαδὸν ἐπροθυμοποιήθησαν νὰ παρηγορήσωσι τοὺς ἀδικηθέντας καὶ νὰ τοὺς δώσωσι τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἠδύναντο νὰ εὕρωσιν ἄσυλον εἰς τὰς προσπαθείας μας καὶ εἰς τὴν δικαιοσύνην. Μάθετε, Κύριοι, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν συνεκρότησε πρό τινος καιροῦ μίαν ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπέβαλε τὸ καθῆκον νὰ συντάξῃ ἕνα κατάλογον, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ διαγνώσῃ τὰ δίκαια τῶν ὑπαξιωματικῶν τῶν παραπονουμένων, καὶ μετὰ ἕνα αὐστηρὸν ἔλεγχον νὰ τὸν ὑποβάλῃ εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ ὑπουργοῦ, καὶ εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως δικαιωθῶσιν οὕτω, ἵνα μὴ ὑπάρχωσιν ἐν τῷ μέσῳ τοῦ στρατοῦ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ γεννήσωσι τὴν ἀποσύνθεσιν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἔφερεν εἰς πέρας τὸ ἔργον της, καὶ τὸ ἔθεσεν ὑπ’ ὄψιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον, συναινέσει βεβαίως καὶ τῆς ὑπολοίπου Κυβερνήσεως καὶ τῶν συναδέλφων ὑπουργῶν, διότι δὲν δύναμαι νὰ χωρίσω τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ ὑπουργοῦ, ἐξέφερε προβιβασμοὺς ὅλως διόλου διαφέροντας ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἐπρότεινεν ἡ ἐπιτροπή, μεταξὺ δὲ αὐτῶν ἀνεβιβάσθησαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ ἄνδρες, οἵτινες δὲν ἔχουσι βεβαίως... (θόρυβος).

§54Δ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον.

§55ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ θόρυβος δὲν μὲ ταράττει, δὲν διακόπτομαι ἐγώ· διότι εἶμαι ἐντὸς τῆς ἀληθείας. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐζήτησε τὸν λόγον, πρέπει νὰ........... (χειροκροτήματα).

§56ΔΗΜ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ βγάλετε ἀμέσως ἔξω τοὺς χειροκροτήσαντας.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκροατήριον, ἡσυχία!

§58ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἡ Συνέλευσις δὲν θεατρίζεται,

§59ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. ........ (θόρυβος).

§60ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ὡς καθηγητὴς δὲν ἀνέγνωσα πουθενὰ, ὅτι τὸ ἀκροατήριον κάμνει ταραχάς.

§61ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. .... (θόρυβος, χειροκροτήματα).

§62ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι μία κατάστασις λυπηρὰ, ἥτις διὰ τῆς βίας θὰ μᾶς ἀναγκάσῃ.....

§63ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Καταφρονῶ τὸν Κύριον Βρατσάνον διὰ τὴν δημαγωγίαν του καὶ τὴν δημοκοπίαν του.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει πρῶτοι ἡμεῖς, Κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ ἡσυχάσωμεν, διὰ νὰ δώσωμεν τὸ παράδειγμα. Οἱ ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ μὴ χειροκροτεῖτε! μὴ ποδοκροτεῖτε! ἡσυχάσατε! ἀφήσατε τὴν Συνέλευσιν ἐλευθέραν νὰ σκεφθῇ περὶ τῶν ἐμβριθῶν ζητημάτων τῆς Πατρίδος.

§65ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ προτείνω δύω λέξεις εἰς τὴν Συνέλευσιν διὰ νὰ ἀκούσωσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν ἤξευρον διὰ ποῖον λόγον ἐταράχθησαν. Ἡ Συνέλευσις γινώσκει, ὅτι εἶμαι ἕνας ἐκ τῶν πληρεξουσίων ἐκείνων, οἵτινες σπανίως ἀποτείνονται εἰς τοὺς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁμιλοῦντας. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις εἶναι παρὼν, ἐλάλησεν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐπὶ μίαν καὶ ἡμίσειαν ὥραν· μὲ εἶχε προσεκτικὸν ἀκροατήν του, οὔτε τὸν διέκοψά ποτε· ἐσεβάσθην τοὺς λόγους του· διότι εἶναι σεβαστοὶ, ἂν στηρίζωνται εἰς τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἀποβάλλονται, ἂν δὲν στηρίζωνται εἰς τὴν ἀλήθειαν. Ὁ Κύριος Σαρίπολος σήμερον διὰ τί ἐσυγχίσθη; ἀπ’ ἐδῶ μὲ εἶδε πολλάκις νὰ παρακαλῶ τὸ ἀκροατήριον νὰ μὴ ἐπιδοκιμάζῃ τοὺς λόγους· διότι τὴν ἐπιδοκιμασίαν τῶν λόγων μου τὴν ζητῶ ἀπὸ τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ τοῦ σώματος, ὥστε δὲν ἔπρεπε νὰ τὸν ἐρεθίσῃ αὐτὴ ἡ μικρὰ παρεκτροπὴ (θόρυβος). Ἄν δὲν λανθάνωμαι, Κύριοι, ὁ δεύτερος λαλήσας ἀπὸ τοῦ βήματος ὑπεστήριξε τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὰ προαποφασισθέντα, διότι τότε θέλομεν ἀποδείξει καὶ εἰς τὸν ἔξω κόσμον, ὅτι δὲν περιβαλλόμεθα μὲ τὸ ἄκρον τῆς νομιμότητος, καὶ κατὰ συνέπειαν, ὅτι αἱ πράξεις ἡμῶν δὲν θέλουσιν ἔχει τὴν μεγάλην ἐκείνην ἰσχύν, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχον αἱ πράξεις μιᾶς ἐπαναστατικῆς Συνελεύσεως. Τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι βάσιμον, ἤθελεν ἔχει ἐπιῤῥοὴν μεγίστην, ἐὰν εὑρισκόμεθα τοὐλάχιστον εἰς τὸν ἀριθμὸν 165 νομίμων πληρεξουσίων. Ἀλλὰ σήμερον, ὡς ἠκούσατε ἀπὸ τὸν Πρόεδρον, ὑπερβαίνομεν κατὰ 75 τὸν ἀριθμὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος μᾶς καθιστᾷ νομίμους, καὶ τὰς πράξεις μας νομίμους Διὰ νὰ σᾶς φέρω δὲ ἓν παράδειγμα· τί νομίζετε; ὅτι τὸ νόμιμον συνίσταται εἰς τὸν ἀριθμόν; Καὶ ἐὰν ἐξ ἀνάγκης, ἢ ἐξ ἀσθενείας ἀποχωρίσωσι 30 καὶ 40 πληρεξούσιοι ἀπὸ τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ μείνωμεν 65 ἀπέναντι τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 240, ὅτι ἐκείνη ἡ πρᾶξίς μας δὲν ἔχει ἰσχὺν ἀπέναντι τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ κόσμου; Μὰ τοῦτο εἶναι μοὶ φαίνεται μία ἀσυνέπεια ἰδεῶν. Ἀλλά, Κύριοι, διὰ νὰ θεμελιώσω τὴν ἰδέαν μου, καὶ διὰ νὰ καταστρέψω μίαν ἰδέαν, ἥτις ἦλθε πρὸ τῆς ἰδικῆς μου, καὶ ἥτις ἐπροτάθη ἀπὸ τὸν ἔντιμον Χαλικιόπουλον, ὅτε δηλαδή, ἂν παραβλέψωμεν καὶ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς καθιερώσαμεν, ἂν συνδυάσωμεν τὰ δύω πρῶτα ἄκρα τοῦ κανονισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ θέλει σᾶς ὑποβάλλει, καὶ ὕστερον διακόψωμεν τὰς ἐργασίας μας καὶ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου, δὲν θέλομεν ἄραγε ἐπανέλθει εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ὑπολοίπου κανονισμοῦ, καὶ δὲν θέλομεν καταστρέψει ἐκεῖνον τὸν χρόνον, τὸν ὁποῖον σπεύδομεν νὰ κερδίσωμεν ὅλοι; Εἰς τοῦτο ἀπαντῶ, ὅτι ὁ χρόνος πάντοτε θὰ καταστραφῇ, ἀλλ’ ὁ χρόνος εἰς περίστασιν τοιαύτην εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον εὑρισκόμεθα ἡμεῖς, καὶ περὶ τούτου δὲν πιστεύω, ὅτι εἶναι ἐναντίος κανεὶς, ἂν ἄλλως σκέπτεται, πλανᾶται· εἰς τοιαύτην, λέγω, περίστασιν ὁ χρόνος πρέπει νὰ μεταβάλληται κατὰ τὰς περιστάσεις οὕτως, ὥστε νὰ ἔρχηται πρὸς βοήθειαν τῆς ἀνάγκης τῆς ἐθνικῆς, καὶ οὐχὶ τῆς ἀνάγκης τῆς κανονικῆς. Ἐὰν, Κύριοι, θέσω τὸ ζήτημα οὕτως, ἀπαιτεῖται εἷς χρόνος νὰ προλάβῃ τὴν ἐνέργειαν, ἀπαιτεῖται εἷς χρόνος νὰ προλάβῃ μίαν κατάστασιν, ἥτις δύναται νὰ διαφιλονεικήσῃ τὴν ὕπαρξιν τῆς ἐπικρατείας· πρέπει ὁ κανονισμὸς νὰ μᾶς σταματήσῃ ἀπέναντι τοῦ χρόνου τούτου; ἤθελεν εἶσθαι ἓν ἁμάρτημα, τὸ ὁποῖον ἠθέλαμεν πράξει κατ’ αὐτῆς τῆς πατρίδος. Κατὰ συνέπειαν φρονῶ, ὅτι ἡ Συνέλευσις εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαιώματί της· Τί νὰ πράξῃ; Νὰ καταστρέψῃ ἓν ἐμπόδιον, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ἐνώπιόν της· ἀλλὰ τί ἐμπόδιον; ὅλως ἀσήμαντον· σήμερον δὲν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν ἄλλο ἐμπόδιον, (παρὰ διότι δὲν ἠκυρώθη μία ἐκλογὴ, περὶ τῆς ὁποίας γενικῶς ἀπεφασίσαμεν), δυνάμει τοῦ ὁποίου νὰ δυνάμεθα, νὰ θεωρήσωμεν τὴν Συνέλευσιν μὴ νομίμως κατηρτισμένην. Ἄλλο λοιπὸν τότε δὲν ὑφίσταται, εἰμὴ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προηγουμένως εἶπα, ὅτι ἠθέλομεν ἀναγκασθῆ νὰ διακόψωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ κανονισμοῦ, καὶ ὅτι, ἀφοῦ συζητήσωμεν δύω ἄρθρα, θέλομεν εὑρεθῆ εἰς μίαν ἄλλην πρᾶξιν, καὶ μετὰ ταῦτα θέλομεν ἔλθει νὰ καταστρέψωμεν τὸν χρόνον εἰς τὴν παραδοχὴν τοῦ ὑπολοίπου κανονισμοῦ. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς ἓν ἄλλο ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐπιβάλῃ ἐπιῤῥοὴν εἰς τὴν ἠθικὴν, ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ κλονίσῃ τὴν πεποίθησιν ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους πρέπει εἰσέτι ἡ Συνέλευσις καὶ τὸ Ἔθνος νὰ σεβασθῇ, διότι εἶναι ἠναγκασμένη νὰ τοὺς κρατῇ εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν, ἀλλὰ κἀνεὶς δὲν δύναται νὰ μοῦ ἀρνηθῇ, ὅτι οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, τοὺς ὁποίους δύνασθε νὰ ἐννοήσητε, δὲν θέλω νὰ τοὺς ἀναφέρω, μὴ τυχὸν ἐπέλθῃ κἀμμία σύγχυσις ἐξωτερικὴ, μὴ τυχὸν ἐπέλθωσιν ἐπιδείξεις, δυνάμεναι νὰ ταράξωσι τὴν ἡσυχίαν τῆς Συνελεύσεως· ἀφίνω τοῦτο εἰς τὴν διάνοιαν τῶν πληρεξουσίων, οἵτινες ὅλοι τὸ γνωρίζετε, καθὼς καὶ ἐγώ.

§66ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν ἐννοοῦμεν.

§67ΕΤΕΡΟΙ. Τὸ ἐννοοῦμεν, ἐξακολούθει.

§68ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν προχωρῶ ἕως ἐκεῖ, διότι τότε πρέπει ἀληθῶς νὰ ὑποχρεώσω τὴν Συνέλευσιν νὰ κηρυχθῇ διαρκῶς ἐργαζομένη· ἔχω τὸν λόγον μου, θὰ σᾶς τὸν εἰπῶ. Πρὸ μικροῦ, Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐταράττεσθε· εἷς πληρεξούσιος ὁ Κύριος Θ. Δεληγιάννης, εἶπεν ὅτι, ἂν νομίζετε ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προβῆτε εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας τῆς Συνελεύσεως, δύνασθε νὰ κηρυχθῆτε διαρκῶς ἐργαζόμενοι, καὶ τοῦτο θὰ σᾶς καταρτίσῃ καθ’ ὅλα· καὶ, ὅταν ἐγὼ σᾶς τὸ λέγω, ταράττεσθε; μὴ ταράττεσθε, τὸ ἴδιον εἶναι. Πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ῥήτορες ἱκανότεροι ἐμοῦ ἀνέφερον ἐξωτερικὰ παραδείγματα καὶ ἔρχονται δι’ αὐτῶν νὰ μᾶς πείσουν. Εἷς πληρεξούσιος, Κύριοι, ἀνέφερεν ἐξωτερικὰ παραδείγματα χωρὶς νὰ μᾶς δώσῃ καὶ τὰς αἰτίας· ἔρχονται καὶ σᾶς λέγουν εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἔγεινε τοῦτο, εἰς τὴν Γαλλίαν ἐκεῖνο, εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐκεῖνο κ.τ.λ., χωρὶς νὰ ἔρχωνται νὰ μᾶς πληροφορήσουν καὶ τοὺς λόγους, οἵτινες ἠνάγκασαν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους νὰ τρέξωσιν αὐτὴν τὴν ὁδὸν, καὶ ἂν οἱ λόγοι οὗτοι συμπίπτουν σήμερον μὲ τὴν ἰδικήν μας περίστασιν· καὶ μήπως αἱ κεφαλαὶ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐγέννησαν τὰς ἰδέας ἐκείνας, διαφέρουσιν ἀπὸ τὰς ἰδικάς μας; μήπως ὁ ἀὴρ τῆς Γαλλίας δύναται νὰ παράξῃ κεφαλὰς καλλιτέρας ἀπὸ τὰς ἰδικάς μας; δὲν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν καὶ ἡμεῖς ἓν μέσον ἀφ’ ἑαυτῶν χωρὶς νὰ περιηγηθῶμεν τὰ ἔθνη; Ἀπαντῶ λοιπὸν εἰς τοῦτο, ἐπειδὴ καὶ οἱ δύο προλαλήσαντες ἀνέφερον τὴν Γαλλίαν, ὅτι κατὰ τὰ 1792 ἡ Γαλλία εὑρίσκετο ἀπέναντι ὅλης τῆς Εὐρώπης, διότι εἰς τὰς φυλακὰς ἐκράτει δέσμιον τὸν ἡγεμόνα, τὸν ὁποῖον ἐθεωροῦσεν ὡς τύραννον, καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἔλαβεν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ὅλοι γνωρίζετε· εἶχε κατὰ συνέπειαν ἄντικρύ της ὅλην τὴν Εὐρώπην, καὶ ἑπομένως νὰ ὑπερασπισθῇ ὅλα τὰ ὅρια τῆς τακτικῆς καὶ κανονικῆς ὁδοῦ διὰ νὰ φθάσῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἔχομεν ἐδῶ κἀνένα ἐξωτερικὸν ἐχθρὸν, ὅστις μᾶς καταδιώκει; Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ἡμεῖς σήμερον δὲν ἐματαιοπονήσαμεν ἐπὶ 40 ἡμέρας, καθὼς ἠθέλησαν νὰ μᾶς ῥίψουν αὐτὸ τὸ ζήτημα εἰς τὴν μέσην, καὶ νὰ μᾶς ἀποδείξουν ὅτι ἐπὶ πολὺ ἐβραδύναμεν· δὲν παραδέχομαι αὐτὴν τὴν ἀρχήν· νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἔλθωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα διὰ μόνον τὸν λόγον, ὅτι ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν ὑπάρχει μία σύγχυσις, μία ἀπελπισία εἰς τὸν λαὸν, μία ταραχὴ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ· πόθεν αὐτὰ προῆλθον, ὅλοι τὸ γνωρίζετε. Κατὰ συνέπειαν ἐπίκειται ἐκ τούτου ἕνας κίνδυνος· τὸν κίνδυνον αὐτὸν θέλω νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, καὶ περὶ αὐτοῦ τὴν παρακαλῶ νὰ φροντίσῃ. Ἐζήτησα τὴν βραδύτητα πάντοτε· ἡ διαγωγή μου ὑπὲρ τῆς ταχύτητος εἶχεν ὡς ἀσπίδα τὴν βραδύτητα. Τοὺς εἶδα τὴν μίαν φορὰν ὑπερασπιζομένους ζητήματα καὶ προτείνοντας αὐτὴν τὴν ταχύτητα, τὴν ἄλλην φορὰν ὑπερασπιζομένους ζητήματα καὶ προτείνοντας ὑπὲρ αὐτῶν τὴν βραδύτητα. Ἐγὼ πάντοτε τὴν βραδύτητα ἐπροτίμησα μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐξασφαλίσω τὸ νόμιμον καὶ τὸ δίκαιον, διὰ νὰ μὴ κάθηνται σήμερον οἱ Πληρεξούσιοι ἐκεῖνοι, οὓς ἠθέλαμεν ἔχει εἰς τὸ πλευρὸν, καὶ τοὺς ὁποίους ἐξελέγξαντες τὰς ἐκλογάς των τοὺς ἐῤῥίψαμεν ἐκτὸς τῆς θύρας· μόνον καὶ μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐζήτησα τὴν βραδύτητα, διὰ νὰ σταθῶ ἐντὸς τοῦ νόμου, καὶ νομίζω ὅτι ἦτο συμφέρουσα εἰς ὅλον τὸ σῶμα, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι μέλος. Ἀλλὰ, Κύριοι, σᾶς λέγουν διατὶ νὰ σπεύσωμεν νὰ σχηματίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, τὸ Προεδρεῖον, ἀφοῦ δὲν ἐπίκειται κἀνεὶς κίνδυνος; ἀλλὰ, Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ, διὰ τὶ θέλετε νὰ μὴ σπεύσωμεν νὰ σχηματίσωμεν τὸ Προεδρεῖον, ἀφοῦ εἴμεθα πέραν τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ, διὰ τί νὰ μὴ θέλετε νὰ σπεύσωμεν νὰ σχηματίσωμεν μίαν Κυβέρνησιν; κατ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ τύπος πολλὰ ἔγραψε, καὶ ἡ κοινὴ γνώμη καταφέρεται· ἠμπορεῖ νὰ ἦναι ἄδικον· καὶ παραδείγματα πρόσφατα ἔχομεν, ὅτι ἡ ἡσυχία καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς πόλεως ταράττεται, δὲν εἶναι λοιπὸν δίκαιον νὰ ἐλαφρύνωμεν τὴν τύχην τῶν σήμερον κυβερνώντων τὸ κράτος; διὰ τί νὰ παραπονῶνται ἀντὶ νὰ σπεύδουν αὐτοὶ εἰς τὴν μεταβολὴν αὐτήν; Κηρύττομαι, Κύριοι ἔντιμοι Πληρεξούσιοι, ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος Πληρεξούσιος Πατρῶν ὑπέβαλλεν εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ κηρύττομαι ὑπὲρ ταύτης ἀπὸ ἁγνὸν αἴσθημα καὶ ἀπὸ καμμίαν ἄλλην πλαγίαν σκέψιν, καὶ ἐξαιτοῦμαι νὰ ὑποστηρίξῃ ἡ Συνέλευσις αὐτὴν τὴν πρότασιν, διότι πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, ἅμα ἡ Συνέλευσις κηρυχθῇ, καὶ προβῇ εἰς τὰ δικαιώματα αὐτῆς, ἐστὲ, Κύριοι Πληρεξούσιοι, βέβαιοι ὅτι ἀμέσως θέλει ἐπανέλθει καὶ εἰς τὸν λαὸν καὶ εἰς τὸν στρατὸν ἡ γαλήνη καὶ εἰς ὅλον τὸ κράτος· θέλετε δὲ νὰ σᾶς φέρω ἓν μικρὸν παράδειγμα τοῦ ἀσχήμου παρελθόντος; δὲν θέλω νὰ καταδικάσω τὴν Κυβέρνησιν σήμερον, διότι θὰ τὴν φέρω νὰ δώσῃ λόγον αὔριον, καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ ἀπὸ τὸ ἔθνος καὶ ἀπὸ τὸν νόμον, καὶ, ὅταν εὕρω πραγματικῶς ἐλλείψεις, θὰ τὰς τῆς ἀποδώσω μὲ ὅλον τὸ θάῤῥος, ἐὰν ὅμως εὕρω πράγματα ἄξια τῆς μεταπολιτεύσεως καὶ τῆς ἐθνικῆς ἀξίας, εἶμαι ὁ πρῶτος ὅστις θὰ τὴν ἀνταμείψω καὶ δι’ ἔργου καὶ διὰ λόγου. Ἀλλὰ σήμερον πρέπει νὰ μάθῃ καθεὶς, ὅτι ἀποκάτω ἀπὸ τοῦτο τὸ βῆμα πρέπει νὰ προσέλθῃ νὰ μᾶς δώσῃ λόγον τῶν πράξεών του, διότι ἄλλως τὸ βῆμα τοῦτο δὲν θὰ διαφέρῃ ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦ παρελθόντος· λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις σήμερον ἔχει πρώτη τὸ συμφέρον νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν κατάρτισιν τῆς Συνελεύσεως διὰ νὰ σηκώσῃ αὐτὴν τὴν εὐθύνην τὴν ὁποίαν φέρει εἰς τοὺς ὤμους της. Εὑρίσκω λοιπὸν καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Συνελεύσεως καλὸν νὰ ψηφίσωμεν τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Χαλικιοπούλου, καὶ νὰ τὴν κηρύξωμεν εἰς τὸ ἔθνος. Ἐλησμόνησα νὰ σᾶς μνημονεύσω τὸ παράδειγμα· εἰς τὰς παρελθούσας δεινὰς ἐποχὰς τὰς ὁποίας ὅλοι διήλθομεν στενάζοντες ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἡ ἐπιμονὴ τοῦ ἡγεμόνος ἐκείνου, ὅστις ἔπαθεν ἕνεκα τῆς ἀφροσύνης του, ἕνεκα τῆς κακῆς του πολιτικῆς, διότι ἦλθεν ἐδῶ Βαβαρὸς καὶ Βαβαρὸς ἔφυγεν, ἐνθυμεῖσθε λοιπὸν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὅτι ἡ ἐπιμονὴ αὐτοῦ τοῦ ἡγεμόνος νὰ διατηρῇ ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν καὶ τύπος καὶ κοινὴ γνώμη ἀπεδοκίμασε, ἐτάραττε καὶ αὐτὴν τὴν δούλην Βουλὴν ἐδῶ, καὶ ἔδιδε ψυχὴν εἰς μίαν ἀντιπολίτευσιν, ἥτις πρὸς τὸν ἀριθμὸν ἐντὸς τοῦ σώματος τοῦ Βουλευτικοῦ ἦτον ἐλάχιστος ἀπέναντι τῆς πλειονοψηφίας, καὶ ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ καὶ τοῦτο, ὅτι ἀμέσως ὅπου ἐπήρχετο μία μεταβολὴ Κυβερνητικὴ, οἱ πάντες ἐπερίμεναν νὰ εὕρωσιν ἐντὸς αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως μίαν νέαν ἀσφάλειαν καὶ ἐγγύησιν, καὶ ἡσύχαζον. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ λόγος σήμερον εἶναι ἀναγκαῖος· διότι περὶ τούτου δὲν εἶναι λόγος· ἴσως μετὰ 10 ἡμέρας θὰ ἦναι πολὺ ἀργά.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν θέλετε, Κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§70ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι!

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλως, ἂν δώσω τὸν λόγον, τὸν ἐζήτησαν κατὰ σειρὰν πολλοί. Ἂν θέλητε νὰ ἀκροασθῆτε τοὺς πληρεξουσίους καὶ ὑπουργοὺς, τὸν ἐζήτησαν πρῶτον ὁ Κ. Μαυρομιχάλης καὶ ὁ Κ. Καλλιφρονᾶς.

§72ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις οὔτε κατὰ διάνοιαν οὔτε κατὰ πρᾶξίν τινα ἔδειξεν εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι διαφιλονεικεῖ τὸ δικαίωμά της, ἢ κατά τινα τρόπον ἐπεμβῆκε καὶ παραβιάζει αὐτήν. Ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι ἐξεπλήρωσε τὸ ἱερὸν καθῆκον της πρὸς τὴν Συνέλευσιν. Ἡ Συνέλευσις δὲν τὴν εἶδέ ποτε νὰ ἔλθῃ ἐν σώματι οὔτε συστηματικῶς, οὔτε νὰ βιάσῃ, οὔτε νὰ συντελέσῃ. Εἰς τὸ σημερινὸν λοιπὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐν τῇ ἁρμοδιότητι καὶ τῷ δικαιώματι τῆς Συνελεύσεως, ἠμποροῦσε πᾶς τις νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ βῆμα, καὶ νὰ ἐκθέσῃ μὲ ὅλην τὴν ἐλευθερίαν τὴν γνώμην του· οὐδέποτε ὅμως ἔπρεπε νὰ τὸν παρασύρῃ πλαγία σκέψις καὶ νὰ παρενείρῃ ὅτι δῆθεν ὑπάρχει ἓν πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ κατ’ εὐθεῖαν, νὰ μὴ ὑπακούσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Λέγω ὅτι οὔτε κατὰ μέρος, οὔτε κατ’ εὐθεῖαν ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις νὰ Σᾶς εἴπῃ, μὴ κηρύττεσθε! Χάριν ἀκριβείας, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν, εἶπα καὶ ἄλλοτε, προχθὲς, ὅτι τὸ βῆμα τοῦτο πρέπει νὰ ᾖναι τῆς ἀκριβείας· καὶ δὲν ἐρχόμεθα, μόνον διὰ νὰ δείξωμεν ὅτι ἔχομεν ἀρχὴν ἀπαραβίαστον, ὅτι θέλομεν τὴν ἀκρίβειαν αὐτὴν νὰ τὴν διατηρήσωμεν· διὰ τοῦτο ἤλθομεν ἐνώπιόν Σας, καὶ αὔριον ἂν θέλετε εἴμεθα ἐνώπιόν Σας, καὶ σήμερον θέλετε νὰ ἀνοίξητε τὴν θύραν, εἴμεθα ἐνώπιόν Σας, καὶ αὔριον τὸ ἴδιον· τοῦτο μόνον καὶ μόνον τὸ λέγω διὰ τὴν ἐθνικὴν ὑπόληψιν, καὶ διὰ τὸ καθῆκον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἔχομεν πρὸς τὴν Συνέλευσιν, καὶ τὸν ἑαυτόν μας· ἑπομένως ἀναλόγως τῆς ὑπολήψεως καὶ τῶν ἐλπίδων, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἔχωμεν εἰς τὴν κοινωνίαν.

§73Δ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἤμην ἐξ ἀρχῆς ἐνταῦθα, διὰ νὰ ἐπιληφθῶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Συνέλευσιν· διὰ τοῦτο περιορίζομαι μόνον εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον παρεισέφρυσεν ὁ Κ. Πετιμεζᾶς· θέλω ἀποδείξει διὰ τῶν πραγμάτων τί συνέβη ὡς πρὸς τοὺς προβιβασμοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον χώραν τελευταῖον διὰ νὰ ἀμείψωσι τοὺς ὑπαξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι γενναίως καὶ πατριωτικῶς προσέφερον μεγάλας ἐκδουλεύσεις εἰς τὴν πατρίδα· ἐν ἀρχῇ θέλω τὸ ἀποδείξει· λόγοι κυβερνητικοὶ, λόγοι δημοσίας ἀσφαλείας μὲ ἠνάγκασαν νὰ ὑποκύψω· καὶ ἰδοὺ τὶ ἔκαμα. Προσεκάλεσα, Κύριοι, τοὺς γενικοὺς ἀρχηγοὺς τῆς Φεβρουαρινῆς ἐν Ναυπλίῳ ἐπαναστάσεως, καὶ τῆς Ὀκτωβριανῆς, καὶ τοὺς εἶπα, Κύριοι, μοὶ ἐπεβλήθη νὰ προβῶμεν εἰς τοὺς προβιβασμοὺς τῶν ὑπαξιωματικῶν. Τὸ ἐθεώρησα καὶ τὸ θεωρῶ ἀκόμη λίαν ἀκανθῶδες, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ προβῶ. Καθὼς σᾶς προεῖπα, ἐν οἰκείῳ τόπῳ, καὶ ὁπόταν ἡ Συνέλευσις μᾶς προσκαλέσει, καθὼς καὶ ὁ Κύριος συνάδελφός μου σᾶς εἶπε, θὰ κάμω λόγον· καὶ σήμερον ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἑτοίμη νὰ παρουσιασθῇ εὐλαβῶς ἐνώπιον τῆς κυριαρχίας τοῦ ἔθνους, καὶ νὰ καταθέσῃ τὴν ἐξουσίαν, καὶ σήμερον, καὶ τώρα, καὶ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Εἶπα, λοιπὸν, ὅτι προσεκάλεσα τοὺς γενικοὺς ἀρχηγοὺς αὐτοὺς καὶ τοὺς εἶπα· ἰδοὺ τὶ τρέχει· λάβετε, προτείνατέ μοι τοὺς ὑπαξιωματικοὺς ἐκείνους, οἵτινες συνεπολέμησαν μαζῆ σας, ἐφονεύθησαν, ἐπληγώθησαν, προεγράφησαν, ἐξωρίσθησαν, καὶ σᾶς ὁρκίζω εἰς τὴν στρατιωτικήν σας τιμὴν, καὶ εἰς τὸν πατριωτισμόν σας, καὶ τὴν φρόνησίν σας, νὰ μὴ λάβετε ἄλλους ὑπ’ ὄψιν, εἰμὴ τοὺς συντελέσαντας ἀποτελεσματικῶς εἰς τὴν εὐόδωσιν τοῦ ἱεροῦ καὶ μεγάλου τούτου ἔργου, καὶ τοὺς ἔχοντας ἐκδουλεύσεις ἀρχαιότητος, ἱκανότητος, καὶ καλῆς διαγωγῆς. Αὐτὰ σᾶς παρακαλῶ, λίαν πολὺ νὰ προσέξητε, διότι ἐθεωροῦσα καὶ θεωρῶ τοὺς προβιβασμοὺς λίαν ἐπισφαλεῖς, καὶ ἰδίως εἰς αὐτὰς τὰς κρισίμους τῆς πατρίδος περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ ἄλλως, διότι καὶ ἡμεῖς συνετελέσαμεν διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸν τὸν μέγαν καὶ ἱερὸν σκοπὸν, καὶ τὰ τοιαῦτα δύνανται νὰ ἐπιφέρουν λυπηρὰ ἀποτελέσματα, καὶ, δὲν τὸ κρύπτω, ἐπέφερον· ἀλλ’ ὁ πατριωτισμὸς τοῦ στρατοῦ τὰ διέλυσε, καὶ οὐδεὶς φόβος, οὐδεμία ὑπόνοια πλέον ὑπάρχει· δύναμαι νὰ σᾶς τὸ ἐγγυηθῶ μὲ τὴν κεφαλήν μου. Εἶπαν δὲ, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ τὴν ἰδίαν λέξιν, ὅτι ἐγὼ ἐπέβαλον, ὅτι ἐγὼ τρόπον τινὰ διεύθυνα τὴν πρότασιν. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι· τὸ ἀποδεικνύω, ὁπόταν θέλετε, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἔντιμοι γενικοὶ ἀρχηγοὶ, οἱ ὁποῖοι ἀπαρτίζουν τὰς ἐπιτροπὰς θέλουν μ’ ἐπιβεβαιώσει. Μοῦ παρουσίασαν τοὺς καταλόγους· σᾶς λέγω ἐν τιμῇ ὅτι οὔτε τοὺς ἀνέγνωσα· ἀλλὰ τὸν σταυρόν μου ἔκαμα καὶ τοὺς ὑπέγραψα· καὶ παρουσιασθεὶς κατόπιν, ἐνώπιον τῆς Σεβαστῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἦτον ἐν γνώσει τῶν πάντων, τοὺς εἶπα· ἰδοὺ τί τρέχει· κάμετε καὶ σεῖς, σεβαστὰ μέλη τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος καὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, κάμετε ὅπως καὶ ἐγὼ, τὸν σταυρόν σας, καὶ ὑπογράψατε. Οὐδὲν ἄλλο τρέχει, ὅλα τὰ ἄλλα δὲν εἶναι ἀληθῆ.

§74ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Θὰ διευκρινήσω τὸ ζήτημα.

§75ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλαὶ φωναὶ ἠκούσθησαν ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, ἐπαναλαμβάνω τοῦτο, διὰ νὰ μὴ γίνουν κατόπιν παράπονα κατὰ τοῦ προεδρείου.

§77ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι, κἀνεὶς δὲν ἔχει παράπονον.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν λοιπὸν ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις, νὰ παύσῃ ἡ περαιτέρω συζήτησις.

§79ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει κἀνεὶς ἀντίῤῥησιν;

§81ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τῆς συζητήσεως ἐξήχθη τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα, αἱ ἑξῆς γνῶμαι. Ἡ μὲν, ἥτις διετυπώθη παρὰ τοῦ Κ. Χαλικιοπούλου, καὶ ἥτις ὑπεστηρίχθη καὶ παρ’ ἄλλων, εἶναι ἓν ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου κηρύττει ἑαυτὴν ἡ Συνέλευσις συγκεκροτημένην. Ἡ δευτέρα ἰδέα, εἶναι ἡ τοῦ Κ. Θ. Δεληγιάννη, ὅτι δὲν δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο ἡ Συνέλευσις πρὶν τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ Προεδρείου.

§83Θ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶπον τοῦτο· ἀλλ’ ὅτι ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ πράξῃ ὅ,τι ἂν θέλῃ· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ σκοπὸς ἦτον ἡ ταχύτης, νὰ κηρυχθῶμεν διαρκῶς ἐργαζόμενοι, καὶ νὰ ἐργασθῶμεν διαρκῶς· ἑπομένως νὰ ἐργασθῶμεν ἀπὸ τοῦδε δι’ ὅλης τῆς νυκτὸς καὶ αὔριον, καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὸν σχηματισμὸν τοῦ Προεδρείου.

§84ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος, λέγω, ν’ ἀναβάλωμεν τὴν κήρυξιν μέχρι τῆς....

§85ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§86ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ κήρυξις, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ συμμερίζομαι, διότι ὅλοι θὰ τὴν πράξωμεν, μέχρι τῆς τελευταίας συζητήσεως τοῦ ὁριστικοῦ κανονισμοῦ καὶ τοῦ Προεδρείου.

§87ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι μεταβάλλεται ὅλως διόλου τὸ ἀντικείμενον τῆς μέχρι τοῦδε συζητήσεως, διὰ τῆς νέας προτάσεως τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ. Ἡ ὀρθὴ πρότασις εἶναι ἡ παρὰ τοῦ Κυρίου Χαλκιοπούλου γενομένη, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξαν πολλοὶ μέ τινας μικρὰς διαφορὰς, ὅτι δηλαδὴ δὲν πρέπει νὰ περιμείνωμεν τὴν ἐξέλεγξιν καὶ τῶν ὀλίγων μεινασῶν ἐκλογῶν, οὔτε τὴν συζήτησιν ὁλοκλήρου τοῦ κανονισμοῦ, οὔτε τοῦ Προεδρείου τὴν ἐκλογὴν, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦδε νὰ συγκροτηθῶμεν, καὶ ἡ διαφωνία εἶναι, ἂν πρέπῃ νὰ κηρύξωμεν τὴν Συνέλευσιν συγκεκροτημένην ἁπλῶς διὰ τῶν πρακτικῶν, ἢ διὰ ψηφίσματος, ὅπερ ὅμως εἶναι δευτερεῦον ζήτημα. Πρέπει λοιπὸν νὰ τεθῇ τὸ κύριον ζήτημα, «ἂν πρέπῃ ἡ Συνέλευσις νὰ κηρυχθῇ ἀπὸ τοῦδε συγκεκροτημένη.» Τροπολογία κυρίως κατὰ τοῦ ζητήματος τούτου δὲν ἐγένετο κατὰ τὴν συζήτησιν· ἀλλ’ ἤδη παρουσιάζεται ὁ Κύριος Βαλτινὸς καὶ λέγει, ὅτι πρῶτον νὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ ὁριστικοῦ Προεδρείου, καὶ ἔπειτα νὰ συγκροτηθῶμεν. Ἡ πρότασις αὕτη εἶναι ὅλως ἀντίθετος πρὸς τὴν συζητηθεῖσαν μέχρι τοῦδε γνώμην τοῦ Κυρίου Χαλκιοπούλου· ὁ Κύριος Βαλτινὸς ἀναγνωρίζει κατ’ οὐσίαν, ὡς λέγει ἤδη ἀπὸ τῆς ἕδρας του, ὅτι ἡ γνώμη του εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν τοῦ Κ. Χαλκιοπούλου. Ἑπομένως, ὅσοι συμμερίζονται τὴν γνώμην τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ, θὰ εἴπωσιν ὄχι ἐπὶ τοῦ τεθησομένου ζητήματος περὶ τῆς ἀπὸ τοῦδε συγκροτήσεως τῆς Συνελεύσεως.

§88ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. (θόρυβος).

§89ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν, ἐφωτίσθημεν, κάτω!

§90ΛΑΠΑΣ. Κύριε πρόεδρε, θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν;

§91ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ν’ ἀκούσωμεν τὸν ἀγορεύσαντα.

§92ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη ὅτι ἐφωτίσθη· ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ κἀνεὶς πλέον νὰ ὁμιλήσῃ.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Σαρίπολε, δὲν σὲ δέχεται ἡ Συνέλευσις.

§94ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ὁ Μιραμπὼ, διαταραττόμενος ὑπὸ μιᾶς (θόρυβος), Εἶπε, vous n’ êtes pas même trente trois (θόρυβος) Καὶ σεῖς δὲν εἶσθε, εἰμὴ 30 ταραξίαι καὶ μᾶς ταράττετε τὴν ἡσυχίαν (θόρυβος).

§95ΠΟΛΛΟΙ. Κάτω, κάτω, ν’ ἀνακαλέσητε τοὺς λόγους σας, κάτω, κάτω (θόρυβος μέγας, καὶ φωναὶ).

§96ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Θὰ ταπεινώσω τὴν ὑπερηφάνειάν σας· θὰ σᾶς δείξω ὅτι τὸ βῆμα εἶναι ἐλεύθερον (θόρυβος). Ἔχω τὴν τόλμην νὰ λαλήσω (θόρυβος), ὑψοῦμαι πολὺ ὑπεράνω σας (θόρυβος μέγας καὶ φωναὶ, κάτω, κάτω).

§97ΗΡ. ΜΑΜΟΥΡΗΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ εἴπητε εἰς τὸν Κύριον Σαρίπολον ν’ ἀνακαλέσῃ τὸν λόγον του, ὅτι 30 ταραξίαι ἐτάραξαν τὴν ἡσυχίαν (θόρυβος καὶ φωναὶ ταραχώδεις ἐπὶ ἱκανὴν ὥραν). (Ὥρα 3½ μ. μ.) Ὥρα 4. 5′.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλέχθη πολλάκις ὅτι εἴμεθα θερμοαίματοι, ἀλλὰ τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος καὶ τὸ καθῆκον μᾶς ὑπαγορεύει νὰ κατευναζώμεθα. Εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διακόψω τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συνεδριάσεως ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν, διὰ νὰ κατευνασθῶμεν· εὐτυχῶς εἴμεθα ἤδη εἰς ἤρεμον κατάστασιν, καὶ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὀλίγας λέξεις ἐν ἡσυχίᾳ. Ἐπρόκειτο περὶ τοῦ θέματος· ὑπῆρξαν τρεῖς λόγοι. Ἐπειδὴ ἐφώναξαν πολλοὶ τῶν Κυρίων πληρεξουσίων ὅτι ἐφωτίσθημεν, καὶ συγχρόνως ὁ Κύριος Σαρίπολος ἐζήτησε την λόγον, ὁ σκοπὸς τοῦ προεδρείου ἦτο πρῶτον νὰ προηγηθῇ ἐκ μέρους τοῦ προεδρείου ἡ ἐρώτησις πρὸς τὴν Συνέλευσιν ἂν ἐφωτίσθη ἢ ὄχι· καὶ ἂν μὲν τὸ πρῶτον, νὰ εἴπῃ εἰς τὸν Κύριον Σαρίπολαν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους ὅσοι ἐζήτησαν τὸν λόγον, ὅτι δὲν ἠμποροῦν πλέον νὰ ὁμιλήσουν. Ἐδῶ δυστυχῶς ἠκολούθησεν αὐτὸ ὅπου ἔγεινε. Τώρα ἐνοήσαμεν ὅλοι περὶ τῶν διατρεξάντων. Εὐχῆς ἔργον εἶναι νὰ ῥίψωμεν εἰς λήθην αὐτὰ, καὶ νὰ ἐπαναλάβωμεν πρὸς τὴν τιμὴν καὶ τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος τὴν σειρὰν τῆς συζητήσεως τοῦ ἀντικειμένου τοῦ ὑπὸ σύσκεψιν, λοιπὸν λάβετε τὴν καλωσύνην ν’ ἀκροασθῆτε τὰ τρία θέματα. Ἡ Συνέλευσις εἶχεν ἀποφανθῆ ὅτι ἐφωτίσθη περὶ τῆς συζητήσεως· τώρα πρόκειται περὶ τῶν θεμάτων νὰ ἐρωτηθῇ. Ὁ Κύριος Μαυρομμάτης ἀναγινώσκει τὰς τρεῖς προτάσεις· ά.) Τοῦ Κυρίου Χαλικιοπούλου· βʹ.) Τοῦ Κυρίου Θ. Δεληγιάννη καὶ γʹ) Τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ.

§99ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος ἔχω τὸν λόγον.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζήτησε καὶ ὁ Κύριος Δεληγιάννης· ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη ἐπὶ τῆς θέσεως τῶν ζητημάτων, νὰ ἀποφανθῇ, καὶ ἑπομένως οἱ φωτισθέντες νὰ σηκωθῶσιν, (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη καὶ ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος. Ὁ Κ. Σαρίπολος καὶ πάλιν ἀναβαίνει τὸ βῆμα.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Σαρίπολε, δὲν σὲ δίδω τὸν λόγον.

§102ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. (Ἀγορεύει καὶ πάλιν ἐν μέσῳ θορύβου καὶ καταβαίνει ἐπὶ τέλους).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὁ Κύριος Σαρίπολος ἀπῄτησε νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Συνέλευσιν ἂν τοῦ δίδῃ τὸν λόγον ἢ ὄχι.

§104ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ ἀναστάσεως θέλει ν’ ἀποφανθῆτε ἐπὶ τούτου (ἀνίστανται σχεδὸν ὅλοι).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ψηφοφορήσωμεν διὰ τὸ ψήφισμα τοῦ Κυρίου Χαλικιοπούλου.

§107ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. Πρόεδρε, νὰ θέσητε εἰς τὴν ἀρχὴν «ἡ 5 ἐθνικὴ Συνέλευσις.»

§108ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται ὀλίγοι τινὲς), ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Χαλικιοπούλου νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται σχεδὸν ὅλοι)· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Χαλικιοπούλου.

§110ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ζήτω ἡ Ἐθνοσυνέλευσις.

§111ΛΟΥΚΑΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριοι, συνῆλθε χθὲς ἡ τρίτη ἐπιτροπὴ, καὶ ἐξέδωκε μίαν ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Οἰτύλου· εἰς ἐμὲ ἀνέθεσε τὴν εἰσήγησιν, τὴν ὁποίαν συνέταξα χθὲς τὸ ἑσπέρας· σήμερον ὅμως τὴν πρωΐαν ἐδόθησαν νέαι ἐνστάσεις· κατά τινα λοιπὸν τῶν μελῶν ἦσαν σπουδαῖαι ἐνστάσεις, κατ’ ἄλλα δὲ ὄχι. Τινὰ λοιπὸν τῶν μελῶν, ἀπῄτησαν διὰ νὰ ἐπέλθῃ μία ἀπόφασις δικαία, ν’ ἀναβληθῇ μέχρι τῆς αὔριον.

§112ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς ἐκθέσεως;

§113Λ. ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ. Πρὶν τῆς ὑπογραφῆς.

§114ΘΕΟΦΙΛΟΥ. Ἐγὼ, ὁ Παπαζαφειρόπουλος, ὁ Δυοβουνιώτης, καὶ ὁ Καναβὸς, ἀπεφασίσθη νὰ ἐπεξεργασθῶμεν ἐπί τινας ἡμέρας ἀκόμη αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν, ἐπειδὴ εἶναι πολὺ περιπεπλεγμένη· εἶναι ἐκλογὴ ἥτις ὑπῆρξε πολὺ σκανδαλώδης, καὶ πρέπει νὰ τὴν μελετήσωμεν· αὐτὸ ἀπεφάσισεν ἡ πλειονοψηφία.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχομεν ἄλλο ἀντικείμενον συζητήσεως.

§116ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὁ Κ. Εἰσηγητὴς Βάσος παρῃτήθη ἀπὸ τὴν εἰσήγησιν.

§117ΒΑΣΟΣ. Συνεκάλεσα τὰ μέλη τὰ πλεῖστα τῆς ἐπιτροπῆς εἰς ἣν ἀνήκω, καὶ εἶπον αὐτὴν τὴν πρόθεσίν μου, ὅτι νομίζω, ὅτι ὀφείλω νὰ παραιτηθῶ ἀπὸ τῆς εἰσηγήσεως ταύτης· ἐπειδὴ ὅμως σχεδὸν εἶμαι εἰς τὸ πέρας αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, καὶ διὰ νὰ γείνῃ ἐξ ἀρχῆς εἶναι ὀλίγον δύσκολον, τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς εἶπον ὅτι δὲν θέλουν νὰ παραιτηθῶ, ἀλλὰ νὰ τὴν τελειώσω, νὰ τοῖς τὴν ὑποβάλω, καὶ ὅτι αὐτοὶ θέλουν σκεφθῆ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, χωρὶς ἡ εἰσήγησίς μου νὰ τοὺς ἐπηρεάσῃ κατά τι. Ἐγὼ δὲν ἐξέφερα κἀμμίαν γνώμην, δὲν δυσκολεύομαι ποσῶς νὰ παραιτηθῶ, εἴτε νὰ τὴν κρατήσω, διότι εἴτε εἶμαι εἰσηγητὴς, εἴτε ὄχι, εἶναι ἀδιάφορον· θὰ ἐκφέρω γνώμην ἀπαθῆ καὶ δικαίαν. Ἂν θέλῃ νὰ τὴν δεχθῇ ἄλλος τις ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς ἐγὼ παραιτοῦμαι· δὲν θέλουν, τὴν κρατῶ. Ὅ,τι θέλουν, εἶναι ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς.

§118ΠΟΛΛΟΙ. Μεταξύ σας συμβιβασθῆτε.

§119ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Κύριοι, μετὰ μίαν τόσον σπουδαίαν συζήτησιν, δὲν ἐκηρύχθημεν νομίμως κατηρτισμένοι πρὸς τὸ θεαθῆναι· βεβαίως πρὸς τοῦτο μᾶς ἐκίνησαν λόγοι σπουδαῖοι. Προτείνω λοιπὸν νὰ συνέλθωμεν αὔριον ἐκτάκτως διὰ νὰ ψηφίσωμεν ἐκεῖνο τὸ μέρος τοῦ κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου.

§120ΠΟΛΛΟΙ. Τώρα.

§121ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἔστω καὶ τώρα. Τὴν δὲ προσεχῆ δευτέραν, ἀφεύκτως νὰ ἐκλέξωμεν τὸν Πρόεδρον, καὶ τὴν ἐπιοῦσαν, ἤτοι τὴν τρίτην νὰ προσέλθῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ λόγον τῶν πράξεών της.

§122ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§123ΑΛ. ΔΟΣΙΟΣ. Ἐπειδὴ ὡς ἐκ τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἐκάμομεν πρὸ ὀλίγου, μερικοὶ ἐκ τῶν συναδέλφων, οἵτινες τώρα συγκάθηνται μεθ’ ἡμῶν, δὲν δύνανται πλέον νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰς συζητήσεις καὶ τὰς ἀποφάσεις, προτείνω ὥστε τοῦ λοιποῦ, οἱονδήποτε καὶ ἂν ᾖναι τὸ θέμα τῆς συζητήσεως καὶ ἡ ἡμερησία διάταξις, ἅμα παρουσιασθῇ μία ἐξέλεγξις ἐκλογῆς ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ν’ ἀφίνωμεν πᾶν ζήτημα καὶ νὰ προβαίνωμεν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς.

§124ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καθόσον εἶναι σπουδαῖον.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πρὸ ὀλίγου ἀγορεύσας πληρεξούσιος Νέας Πέλλης Κ. Δόσιος διετύπωσε τὴν γνώμην του κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ παρακαλῶ νὰ τὴν ἀκροασθῆτε· «Οἱ πληρεξούσιοι τῶν ὁποίων αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἐξελέγχθησαν εἰσέτι δὲν δύνανται νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰς ψηφοφορίας, ὁσάκις δὲ ἐπιτροπή τις παρουσιάσει τὴν ἔκθεσίν της ἐπί τινος ἐκλογῆς, τότε ἡ Συνέλευσις παραιτοῦσα πᾶσαν ἄλλην ἐργασίαν, ἐκτὸς τῶν κατεπειγουσῶν, θέλει προβῆ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν».

§126ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν δὲν ᾖναι σπουδαία ἡ ἐργασία καὶ κατεπείγουσα.

§127ΖΕΡΒΑΣ. Οἱ Κύριοι οὗτοι πληρεξούσιοι δύνανται νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν συζήτησιν καὶ νὰ ἀγορεύουν· ὅταν ὅμως ἐπέλθῃ μία πρότασις διὰ νὰ ψηφοφορηθῇ, δὲν λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§128ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον εἰς τὰ πρακτικὰ νὰ σημειωθῇ τοῦτο, δὲν εἶναι ἀνάγκη ἀποφάσεως. Ὁ Κ. Μεσσηνέζης ἀναγινώσκει ἐκ τοῦ σχεδίου τοῦ ὁριστικοῦ κανονισμοῦ τὰ 7 πρῶτα ἄρθρα, τὰ περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου, καὶ κατόπιν τὰ ἄρθρα 49, 50, 51, 52, καὶ 53 τ’ ἀφορῶντα τὴν ψηφοφορίαν τοῦ Προέδρου.

§129ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ τὸ ὅλον, καὶ συζητοῦμεν ὅσον θέλομεν.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν δευτέραν θὰ ἔχωμεν τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς Οἰτύλου καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ κανονισμοῦ.

§131ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀκούσητε δύω λέξεις δι’ ὑπόθεσιν ἀφορῶσαν τὴν κοινὴν σωτηρίαν. Πληρεξούσιοι τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους! αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας λαμβάνομεν καθ’ ἑκάστην ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, τὰ πρὸ τῶν θυρῶν τῆς πρωτευούσης καὶ ἐκτὸς αὐτῆς ἀκόμη συμβάντα μᾶς παρουσιάζουν οὐχὶ τόσον εὐάρεστον τὴν κατάστασίν μας, διὰ νὰ μὴ εἴπω τι περισσότερον. Μία ἰδέα σφαλερὰ, ὅτι ὁ μέλλων Βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος, ἅμα πατήσῃ τῆς πατρίδος τὸ ἔδαφος, θέλει δώσει ἀμνηστείαν εἰς ὅλα τὰ διαπραχθέντα ἐγκλήματα, δὲν θέλω νὰ τὸ ἐξετάσω πόθεν καὶ διὰ ποίους σκοποὺς, διαδοθεῖσα εἰσεχώρησεν εἰς τῶν ἁπλουστέρων τὰς κεφαλὰς, καὶ αὐτὴ ἡ σφαλερὰ ἰδέα, ἡ ματαία ἐλπὶς τῆς ἀμνηστεύσεως ζωογονεῖ τὴν ἀταξίαν. Πρὸς περιστολὴν τοῦ μεγάλου τούτου κακοῦ, καὶ διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπαναφέρωμεν εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ καθήκοντος καὶ εἰς τὴν τάξιν τοὺς πεπλανημένους ἀδελφοὺς ἡμῶν, φρονῶ σκόπιμον καὶ συντελεστικὸν νὰ σκεφθῇ Συνέλευσις...

§132ΑΧΟΛΟΣ. Πρὸ δέκα ἡμερῶν τὸ εἶπα ἐγώ.

§133ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Περὶ ἑνὸς ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον πρὸ πολλοῦ διετύπωσα, καὶ καθυποβάλλω τώρα. Ἡ ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει τάδε. «Ἄρθρον 1. Ὅσα ἐγκλήματα ἢ κακουργήματα διαπραχθῶσιν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος ψηφίσματος μέχρι τῆς ἐλεύσεως τοῦ Βασιλέως ἀποκλείονται πάσης ἀμνηστείας. Ἄρθρον 2. Οἱ αὐτουργοὶ τῶν ἐν τῷ ἀνωτέρῳ ἄρθρῳ ἐγκληματικῶν πράξεων κρίνονται διὰ παντὸς ἀνάξιοι πάσης βασιλικῆς καὶ κυβερνητικῆς χάριτος. Ἄρθρον 3. Ἐξαιροῦνται τῆς ἀπαγορεύσεως τοῦ ἄρθρου 2 ἀπὸ τῆς 10 Ὀκτωβρίου μέχρι σήμερον διαπραχθέντα ἐγκλήματα. Ἄρθρον 4. Τὸ παρὸν ψήφισμα νὰ δημοσιευθῇ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος.» Δὲν ἦλθα νὰ προστατεύσω τὰ κακουργήματα, ἀλλὰ πρῶτον νὰ θέσωμεν φραγμὸν εἰς τὴν περαιτέρω διάπραξιν τῶν κακουργημάτων καὶ δεύτερον νὰ ἐπαναφέρωμεν εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ καθήκοντος ὅλους τοὺς πεπλανημένους ἀδελφοὺς ἡμῶν· τὴν ἐξαίρεσιν, τὴν ἐν τῷ τρίτῳ ἄρθρῳ τὴν ἔφερα πρὸς τὸ συμφέρον τῆς κοινωνίας.

§134ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ συζητηθῇ τακτικῶς.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἡ πρότασις τοῦ Κ. Σολιώτη θὰ τυπωθῇ, καὶ τὴν δευτέραν θὰ τεθῇ ὡς ἡμερησία διάταξις.

§136ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ προηγηθῇ τοῦ κανονισμοῦ.

§137Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὸ ὀλίγου ἐλέγομεν νὰ ἀπέλθωμεν διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν τὴν δευτέραν· εἶχον ἐναντίαν γνώμην· ἀφοῦ ὅλοι ὁμολογεῖτε τὰς ἐπικειμένας ἀνάγκας καὶ τὴν σπουδὴν, τὴν ὁποίαν θὰ καταβάλωμεν, νομίζω, ὅτι ἦτο καλὸν νὰ μὴ χάσωμεν τὸν καιρὸν τῆς αὔριον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ παρακαλέσωμεν τὸ Προεδρεῖον νὰ φροντίσῃ δι’ ὅλης τῆς νυκτὸς νὰ τυπωθῇ, αὔριον ἀπὸ πρωΐας νὰ διανεμηθῇ, καὶ νὰ συνεδριάσωμεν αὔριον· ἄλλως εἴμεθα ἀσυνεπεῖς.

§138ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Μίαν παρατήρησιν θὰ κάμω· εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προκειμένου κανονισμοῦ ἔλαβον μέρος οἱονεὶ 10 λογάδες τῆς Συνελεύσεως ἐκ τῶν ἐκλεκτοτέρων προσώπων· ἤκουσα, ὅτι ἐγεννήθησαν συζητήσεις πολὺ σπουδαῖαι καὶ σοβαραὶ καὶ κυρίως ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συζητηθῇ αὔριον· ἐὰν λοιπὸν δὲν δοθῇ καὶ εἰς ἡμᾶς τοὺς μὴ ἠξεύροντας ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος νὰ συζητήσωμεν καὶ μελετήσωμεν κατ’ ἰδίαν, ὑποθέτω, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ἐπισπεύσωμεν καὶ ζητήματα, μὴ ἔχοντα οὐδεμίαν ἐπιῤῥοὴν, ὥστε αὔριον νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, καὶ τὴν δευτέραν νὰ προβῶμεν εἰς συζήτησιν.

§139ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§140ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἡ κατάρτισις ἡ γενομένη διὰ τοῦ ψηφίσματος πρώτου τῆς Συνελεύσεως ἕπεται, ὅτι σκοπεῖ πρὸς τὸ μέγιστον τῶν ἔργων, τοὐτέστι νὰ ἐκπροσωπήσῃ τὴν κυριαρχίαν τοῦ ἔθνους. Πρῶτον λοιπὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γείνῃ, καὶ πρώτη ἐκδήλωσις τῆς ἀρχῆς αὐτῶν τῶν νομίμων ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους εἶναι, ὅτι ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, ἥτις μέχρι τοῦδε εἶχε τὴν ἐξουσίαν δυνάμει τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὀφείλει νὰ ἔλθῃ νὰ παραδώσῃ τὴν ἐξουσίαν πρὸς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν· τὸ ἔργον τοῦτο εἶναι μέγα καὶ σπουδαῖον, ἀλλὰ δὲν ἀπαιτεῖ πολὺν χρόνον. Νομίζω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι δυνάμεθα νὰ προσδιορίσωμεν τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν διὰ νὰ προσέλθῃ ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις.

§141ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι αὔριον.

§142ΛΑΠΑΣ. Κύριε Σαρίπολε, παρακαλῶ νὰ μᾶς εἴπῃς ποίους εἶπες προτήτερα ἀτάκτους.

§143ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Μὴ νομίσητε, ὅτι δὲν τὸ λέγω· διὰ τοῦτο ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ τὸ ὑποστηρίξω, καὶ ὑποστηρίζω, ὅ,τι εἶπα. (Θόρυβος). Γνωρίζω πολὺ καλὰ, ὅτι ἀπ’ ἐδῶ ἐπῆλθεν ἡ διακοπὴ, ἥτις ἐμπόδισε νὰ γνωρίσητε, ὅτι ἡ πρότασίς μου εἶναι λογικὴ καὶ βάσιμος· λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ νὰ κάμῃ πρᾶξιν ἀναγνωρίσεως. Μέχρι τοῦδε ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπαρουσιάσθη πρὸς τὴν Συνέλευσιν διὰ νὰ δείξῃ, ὅτι ἀναγνωρίζει αὐτήν· πρέπει νὰ ἔλθῃ διὰ νὰ τὸ κάμῃ. Δὲν ἐννοῶ βεβαίως, ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ νὰ παραδώσῃ τὴν ἐξουσίαν, διότι πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας τῆς Συνελεύσεως, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ εἰσαχθῇ ψήφισμα περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν θέλει συστηθῆ ἡ μέλλουσα Κυβέρνησις, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ λάβωμεν πράγματι τὴν ἐξουσίαν καὶ νὰ τὴν παραδώσωμεν εἰς ἄλλην. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν σᾶς προτείνω αὔριον νὰ ἔλθῃ νὰ παραδώσῃ τὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ νὰ ἔλθῃ νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν κυριαρχίαν τῆς Συνελεύσεως, νὰ τὴν ἐξακολουθήσῃ δὲ μέχρι τοῦ ψηφίσματος, ὅτε θέλομεν κανονίσει τὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ὑποστηρίζω δὲ καὶ ἐγὼ τὴν πρότασιν τοῦ Δηλιγιάννη...

§144ΑΧΟΛΟΣ. Εἶναι καλλίτερον, Κύριε Πρόεδρε, νὰ διαλύσωμεν τὴν συνεδρίασιν, διότι ἐφωτίσθημεν.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (ὥρᾳ 5 Μ. Μ.)