1863.01.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΙΕʹ.

Τῆς 4 Ἰανουαρίου 1863.

(Παρασκευή.)

Ὥρα 12¼ Μ. Μ. Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες ὑπάρχουσιν 166. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Πυλίας κατόπιν τῆς τοῦ Πανεπιστημίου καὶ κατόπιν τῶν ἄλλων, τῶν ὁποίων ἔχω σημείωσιν ἐδῶ, καὶ τῶν ὁποίων πιστεύω ὅτι θὰ διατηρήσω τὴν εἰσαγωγὴν κατὰ χρονολογίαν. Νὰ προσέλθουν νὰ ὁρκισθῶσιν οἱ νεωστὶ ἐλθόντες πληρεξούσιοι, ὁ Κωνσταντῖνος Πετσάλης τῆς Καρυστίας καὶ Θεόφιλος Γεωργίου τῆς Λοκρίδος, (ὁρκίζονται, μετὰ δὲ τοῦτο γίνεται ἡ κλήρωσις τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Καρυστίας, ἥτις ἔλαχεν εἰς τὴν 7ην ἐπιτροπήν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἤδη ἡ συζήτησις τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Πυλίας· ἔχει κἀνεὶς τὸν λόγον;

§4ΣΠ. ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ, Κύριοι, γνωρίζω καθὼς καὶ πάντες ὑμεῖς, ὅτι ὁ καιρὸς ἐπείγει· ἐν τούτοις φοβοῦμαι μήπως βιαζόμενοι ὑποπέσωμεν εἰς τὴν κοινὴν παροιμίαν ὅτι, «ὅποιος βιάζεται σκοντάπτει», καὶ παραγεμίσωμεν τὸν ἱερὸν τοῦτον περίβολον ἀπὸ πληρεξουσίους, τῶν ὁποίων αἱ ἐκλογαὶ ἴσως εἶναι ἄλλο τι ἢ ἐκλογαί· μήπως φέρομεν ἐντὸς αὐτοῦ πληρεξουσίους, οἷοι οἱ βουλευταὶ ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἔφερεν ἡ πεπτωκυῖα Κυβέρνησις, καὶ οὕτως ἐπισύρωμεν εἰς ἑαυτοὺς παντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὸν μῶμον, ἐπειδὴ οὕτω καταπατοῦνται πάντα τὰ δικαιώματα αὐτοῦ περὶ τὴν ἐλευθέραν τῶν ἐκλογικῶν αὐτοῦ δικαιωμάτων ἐξάσκησιν. Πρὸς τί, Κύριοι, ἔγεινεν ἡ ἐπανάστασις; πρὸς τί ἡ Συνέλευσις αὐτὴ, ὅταν ἀποδειχθῶμεν, ὅτι ἀβρόχοις ποσὶ διεξερχόμεθα τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν; Μὲ ἔλεγέ τις ὑπουργὸς, ὅτι τώρα φωνάζω, ὅταν ἐπεκυρώθη ἡ ἐκλογή μου. Ὄχι, Κύριοι· μάθετε καλὰ, ὅτι ἠμπορεῖ ἡ Ἑλλὰς ἅπασα νὰ καυχᾶται διὰ τὴν ἐκλογήν μου, καὶ ἂν ἐπιθυμῇ ὁ Κ. ὑπουργὸς, ἂς παρατηρήσῃ τὰ πρακτικά της, ἅτινα ἀποδεικνύουσιν αὐτὴν καλλιτέραν ἀπὸ ὅλας, τὸ καυχῶμαι. Ἡ περὶ ἧς πρόκειται σήμερον ἐκλογὴ Πυλίας, Κύριοι, εἶναι ἰδανικὴ ἐκλογὴ, εἶναι ἓν φάσμα ἐκλογῆς, ὡς ἀποδεικνύεται καὶ ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τῆς εἰσηγητικῆς ἐπιτροπῆς. Εἰς τοὺς περισσοτέρους δήμους δὲν ἐγένετο καθόλου ἐκλογὴ, ἐπειδὴ εἰς τοὺς μὲν διήρκεσε μίαν ἡμέραν, εἰς τοὺς ἄλλους τρεῖς· εἰς μόνον ἕνα δῆμον φαίνεται, ὅτι διήρκεσε 4 ἡμέρας, ὡς θὰ ἀποδείξω ὅμως καὶ εἰς τοῦτον ἐκλογὴ δὲν ἐγένετο. Ἡ ἐξελεγκτικὴ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἐκθέσει της λέγει, ὅτι, ἀφοῦ ἀκυροῖ τὴν ἐκλογὴν ἑνὸς δήμου ἐντελῶς καταλογίζει ὑπὲρ τῶν ἀποτυχόντων ψήφους 1522 ἃς λαμβάνει ἐκ τῆς ἀκυρωθείσης αὐτῆς καὶ ἐκ δύω ἄλλων δήμων εἰς οὓς δὲν ἐγένετο τακτικὴ ἐκλογὴ, καὶ ὅτι οἱ ἐπιτυχόντες ἔλαβον ψήφους 1829· ἀκυροῖ δεύτερον τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Βουφράσου, εἰς τὸν ὁποῖον ἐνῷ εἶναι 1200 ψηφοφόροι, ἐψηφοφόρησαν μόνον 35, ἐπειδὴ οἱ πολῖται δὲν ἤθελον εἰς τὴν παρανομίαν νὰ ἀντιτάξωσι τὴν βίαν, ὡς ἀποδεικνύεται ἐξ ἀναφορᾶς 500 πολιτῶν. Εἰς τὸν δῆμον Κολλωνίων ἐὰν ἐγνώριζον, Κύριοι, οἱ ἀντιπολιτευόμενοι, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἤθελεν ἀρχίσει τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν ἤρχισεν ἀναβληθεῖσα, βεβαίως καὶ αὐτοὶ θὰ ἐπαρουσιάζοντο· ἐπειδὴ ὅμως ἤρχισεν εὐθὺς τὴν ἑπομένην (τὴν 25 Νοεμβρίου), πῶς ἠδύναντο νὰ γνωρίζουν, ὅτι θὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία διὰ νὰ προσέλθουν; Εἰς τὸν δῆμον Κορώνης ἡ ψηφοφορία ἤρχισεν ὁμοίως τὴν 25, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ τὴν 24· ἰδοὺ ἑτέρα προφανεστάτη παρανομία, ὁμοία τῇ ἀνωτέρω.

§5ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§6ΣΠ. ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές; Ἰδοὺ τὰ πρακτικὰ, ἠμπορεῖτε νὰ τὰ παρατηρήσητε. Εἰς τὸν δῆμον Κολλωνίων ἡ ἐξελεγκτικὴ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησε τὴν ἐκλογὴν ἄκυρον. Εἰς τὸν δῆμον Πύλου ἐψηφοφόρησαν 926, ἐνῷ εἶναι ψηφοφόροι 961, δηλ. τὴν πρώτην ἡμέραν ἐψηφοφόρησαν 96, τὴν δευτέραν 651, ὅπερ ἀδύνατον, καὶ οὕτω ἐτελείωσεν ἡ ἐκλογή. Καθὼς δὲ παρετήρησα εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς, εἶναι πλεῖστοι ἐκ τῶν ψηφοφορησάντων, οἱ ὁποῖοι δὲν φέρουν κἀνένα ἀριθμὸν αὔξοντος ἀριθμοῦ τοῦ βουλευτικοῦ καταλόγου, οὔτε βεβαιοῦνται ὑπὸ τῶν δύω μαρτύρων καὶ οἱ βεβαιωμένοι βεβαιοῦνται ἀπὸ μόνον δύω στερεοτύπους μάρτυρας. Ἔπειτα οἱ φέροντες αὔξοντα ἀριθμὸν τῶν βουλευτικῶν καταλόγων φέρουν ἄλλον καὶ ὄχι τὸν ἀληθῆ, ὅπερ ἀποδεικνύει, ὅτι καθόλου ἐκλογὴ δὲν ἔγεινεν, ὅτι εἶναι εἰκονικὴ ψηφοφορία. Τί εἶπον ἀνωτέρω πλεῖστοι; οὐδεὶς ἢ μᾶλλον οἱ περισσότεροι τῶν φαινομένων ὅτι ἐψηφοφόρησαν δὲν φέρουν τὸν αὔξοντα ἀριθμὸν τὸν ἐν τῷ βουλευτικῷ καταλόγῳ· τοῦτο δύναται ἕκαστος νὰ παρατηρήσῃ εἰς τὰ πρακτικὰ, ἔχω δὲ καὶ ἐγὼ ἱκανὰ παραδείγματα ἐνταῦθα συλλέξει. Ἐὰν ἀφαιρέσωμεν λοιπὸν τὰς 926 ψήφους τοῦ δήμου Πύλου, εἰς ὃν, ὡς ἰσχυρίζομαι, ἐκλογὴ δὲν ἔλαβε χώραν, ἐκ τῶν ψήφων 1829 τῶν ἐπιτυχόντων, τότε οὗτοι ἔχουσιν ὀλιγωτέρας ἐκείνων, ἃς ἡ ἐπιτροπὴ ἀνεγνώρισεν εἰς τοὺς ἀποτυχόντας. Τὸ συμπέρασμά μου εἶναι, ὅτι, ἂν ἡ Συνέλευσις δὲν ἐπιθυμῇ, ὡς φαίνεται, τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Πυλίας, δι’ ἣν ἐπιμένω νὰ φροντίσῃ νὰ διεξαχθῇ καλλίτερον ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Πύλου, διότι εἰς αὐτὴν καὶ μόνην στηρίζεται ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἐθεώρησε τὴν ἐκλογὴν ἔγκυρον διὰ νὰ ἀποδειχθῇ τὸ παράνομον αὐτῆς.

§7Σ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κύριοι, ἡ πέμπτη ἐπιτροπὴ ἠθέλησεν ὁ κλῆρος νὰ συγκροτῆται ἐκ προσώπων, τὰ ὁποῖα πρώτην φορὰν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰσέρχονται εἰς τὸ πολιτικὸν στάδιον· διὰ τοῦτο δὲ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης οὔτε φίλους πολιτικοὺς ἔχουσιν, οὔτε εἰς πρόσωπα ἠδύναντο ν’ ἀποβλέψωσιν. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν παρὰ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα παρεδόθησαν εἰς αὐτὴν παρὰ τοῦ Κ. προέδρου, τὰ ἔλαβε, καὶ νομίζομεν, ὅτι ἐφάνη ἀρκετὰ ἀκριβής, καὶ διὰ τοῦτο ὑπεστήριξε καὶ χθὲς νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις, καὶ ἀκολούθως ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διότι δὲν ἠθέλαμεν ἡ Συνέλευσις νὰ ᾖναι ἐν τῇ ἀμφιβολίᾳ, ὅτι ἠδύνατο νὰ παραδεχθῇ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ· κἀνεὶς ἐξ ἡμῶν δὲν ἠδύνατό ποτε νὰ ἔλθῃ εἰς αὐτὴν τὴν παρανομίαν, ὥστε νὰ θελήσῃ νὰ ὑποβάλῃ εἰς ὑμᾶς, οἱ ὁποῖοι ἠθελήσατε νὰ μᾶς ἐκλέξητε, νὰ ὑποβάλῃ εἰς ὑμᾶς, ὡς πληρεξουσίους, ἀνθρώπους, μὴ ἔχοντας τὰ προσόντα τοῦ πληρεξουσίου. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀνέγνω τὰς ἐνστάσεις τριῶν προσώπων, διότι παρατηρῶ, Κύριοι, ὅτι ἀνταγωνιζομένη μερὶς δὲν ἐφάνη, εἷς μόνον αὐτῶν ἔλαβε τέσσαρας ψήφους, ἄλλοι ἀνὰ δύω, καὶ ἕτεροι δύω ἀνὰ μίαν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν αὐτὰς τὰς ἐνστάσεις, καὶ ὡς πρὸς μὲν τοὺς δύω δήμους Πύλου καὶ Μεθώνης ἠξεύρετε, Κύριοι, τί λέγουν οἱ ἐνιστάμενοι; «πιθανὸν νὰ συνέβη ἐν τοῖς δήμοις τούτοις νόθευσις.» Βλέπετε πόσον ἀόριστος εἶναι ἡ αἰτίασις αὕτη, καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠδύνατο, παρὰ ν’ ἀποῤῥίψῃ ὡς ἀόριστον τὴν ἔνστασιν ταύτην. Ἀλλὰ σήμερον ὁ Κ. Λογιωτατίδης παρουσιάζει ἐλλείψεις· λέγει, ὅτι εἰς τὸν δῆμον Πύλου ἐψηφοφόρησαν πρόσωπα, καὶ δὲν ἀναφέρεται ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ ὁ ἀριθμὸς τοῦ ὁριστικοῦ καταλόγου. Παρεκάλεσα ἕνα τῶν ὑποψηφίων πληρεξουσίων τῆς Πυλίας νὰ ἐξετάσῃ τὸν κατάλογον, διότι δὲν εἶχον τὸν καιρόν· τώρα ἤκουσα ἀπὸ τὸν Κ. Λογιωτατίδην, ὅτι ἔχει νὰ ὑποβάλῃ τοιαύτην ἀντίῤῥησιν, καὶ εἶδον, ὅτι δὲν ἔχεται ἀληθείας ἐν μέρει τοὐλάχιστον ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ Σ. Λογιωτατίδου, καὶ οἱ δοθέντες μοι ἀριθμοὶ εἰσὶν ὀρθοί. Ἴσως ὑπάρχουσιν ἄλλοι μὴ ὀρθοί· ἡμεῖς, ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχον ἐνστάσεις, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἀναγνώσωμεν ὅλους τοὺς καταλόγους, ἀφοῦ δὲν ἐφαίνετο ἀνταγωνιζομένη μερὶς, δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ παραβάλωμεν τὰ πρακτικὰ τῆς ψηφοφορίας μὲ τοὺς ὁριστικοὺς καταλόγους, οὐδ’ εἴχομεν τὸν καιρόν. Ἴσως ἄλλοι ἐφάνησαν ἐπιμελέστεροι, ἡμεῖς δὲν ἤλθομεν εἰς αὐτὸ τὸ ἔργον. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὰς κυρίως ἐνστάσεις· αὗται εἶναι αἱ ἐνστάσεις τοῦ Ζάκα, Καραγιάννη καὶ Δαρειώτου· ἀποτείνονται κυρίως ὡς πρὸς τοὺς τρεῖς δήμους, τοὺς δήμους Κολλωνίδων, Βουφράσου καὶ Κορώνης. Ὡς πρὸς τὸν δῆμον Κολλωνίδων· ἐκεῖ ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ, ὡς θέλετε παρατηρήσει ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν ὀνομάτων, ἀνήκει εἰς τὴν ἀνταγωνιζομένην μερίδα· μεταξὺ τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ὁ Θ. Δαρειώτης, πατὴρ τοῦ Κωνστ. Δαρειώτου, εἶναι δὲ καὶ τρεῖς γαμβροὶ αὐτοῦ, ὡς μοὶ ἔλεγον οἱ ἐπιτυχόντες πληρεξούσιοι τῆς Πύλου· δεύτερον δὲν εἰργάσθη τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας, ἕνεκα,—λέγουν οἱ ἴδιοι, θὰ ἰδῆτε τὰς ἐνστάσεις των—ἕνεκα λόγων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς των. Ἔρχεται ἡ Κυριακή· ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ συνέρχεται, διορίζει τὸν γραμματέα της, ἀλλὰ χάνεται ὁ ὁριστικὸς κατάλογος· ἀποχωροῦν τὰ τέσσαρα μέλη, μένει μόνον εἷς, ἐξακολουθεῖ αὐτὸς τὴν ψηφοφορίαν, καὶ τὸ πλῆθος ἠγριωμένον, λέγουν οὗτοι, εἰσώρμησε, διότι ἔβλεπε παρανομίαν, καὶ ἔθραυσε τὴν κάλπην. Τώρα ποία ἡ παρανομία; δὲν τὸ λέγουν. Ἐζητήθη τότε νέα κάλπη, καὶ ἤρξατο ἡ ψηφοφορία ἐνώπιον τῆς ἀντεφορευτικῆς ἐπιτροπῆς· ἡ δὲ ἐπιτροπὴ, τῆς ὁποίας εἰμὶ μέλος, τί ἔπραξεν; Ἡ νόμιμος ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ, εἶπε, δὲν ὑπῆρχε, ψηφοφορία δὲν ἐγένετο ἐνώπιον αὐτῆς, κατάλογος δὲν ὑπῆρχεν, ἡ πρώτη κάλπη ἐθραύσθη, ἠκύρωσε λοιπὸν τὴν κατὰ τὸν δῆμον τοῦτον ἐκλογήν... Σεῖς ἀποφασίσατε ὅ,τι θέλετε. Ἐρχόμεθα εἰς τὸν δῆμον Βουφράσου· παρίσταται ὁ Κ. Δαρειώτης καὶ μᾶς λέγει, ὅτι δὲν ἐψηφοφόρησαν, εἰς τὸν δῆμον τοῦτον, εἰμὴ 36, διότι ἡμεῖς δὲν ἠθέλαμεν νὰ ἐκθέσωμεν τοὺς ἀνθρώπους εἰς τὴν στρατιωτικὴν βίαν. Εὐτυχῶς, Κύριοι, εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὑπῆρχον δύω ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ, καὶ εἷς αὐτῶν μᾶς ἐβεβαίωσεν, ὅτι κατὰ τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην δὲν ὑπῆρχον, εἰμὴ 30 μόνον στρατιῶται. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὅλος ὁ δῆμος ἦτο κατ’ αὐτῶν, αὐτοὶ οἱ τριάκοντα, πῶς κατώρθωσαν νὰ ἐμποδίσωσιν ὅλους τοὺς ψηφοφόρους ὄντας ὑπὲρ τοὺς χιλίους διακοσίους;

§8ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Δὲν ἦσαν πλείονες τῶν δέκα.

§9ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἦτο δυνατὸν λοιπὸν, αὐτοὶ οἱ δέκα νὰ ἐπιβάλουν βίαν εἰς τοὺς 1200, καὶ ἂν τὴν ἐπέβαλον, οἱ δημόται ἐκεῖνοι εἶναι ἀνάξιοι, καὶ ἔκαμον καλὰ καὶ δὲν ἐψηφοφόρησαν. Ἀλλὰ τί ἐκάμαμεν ἡμεῖς; ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν πρακτικῶν, ὅτι τρεῖς ἡμέρας μόνον ἐψηφοφόρησαν. Εἴπομεν λοιπὸν, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν, καθ’ ἣν δὲν ἐψηφοφόρησαν, ἠδύναντο νὰ ψηφοφορήσουν ὑπὲρ τῆς ἀντιθέτου μερίδος 450, 500, 600, 700, καὶ 700 δ’ ἐὰν ψηφοφορήσωσι δι’ ἕνα τῶν ἀνταγωνιζομένων, πάλιν δὲν θέλομεν φθάσει εἰς τὴν πλειονοψηφίαν. Αὐτὰς τὰς σκέψεις εἴχομεν κάμει. Ἐρχόμεθα εἰς τὸν δῆμον Κορώνης. Ἰδοὺ ἡ ἔνστασις ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐγένετο οὐχὶ ἐν τῷ προσδιορισθέντι παρὰ τῆς Νομαρχίας τόπῳ, οὐχὶ εἰς τὸ Παταλίδιον, ἀλλ’ εἰς Λογκά. Τῷ ὄντι ἡ ψηφοφορία ἐγένετο εἰς Λογκά· ἀλλ’ εἶναι οὗτος ὁ τόπος ὁ ὁρισθεὶς παρὰ τῆς Νομαρχίας; ἡ ἐπιτροπὴ εὑρέθη εἰς ἀμφιβολίαν. Ὁ Νομάρχης ὥρισε τόπον διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Κορώνης τὸν ἐν τῇ πρωτευούσῃ ναὸν τοῦ ἁγίου Νικολάου. Παρατηρῶ τὰ πρακτικὰ, ὅτι ὁ ναὸς, ἐν ᾧ ἐγένετο ἡ ψηφοφορία εἰς Λογκὰς, εἶναι ὁ ἅγιος Νικόλαος. Ὑπάρχουσιν ὅμως καί τινα σπουδαῖα περιστατικὰ, ἀναφερόμενα παρὰ τῶν ἄλλων· οἱ ἄλλοι λέγουν, ὅτι εἰς τὸν δῆμον τοῦτον Κορώνης, κατὰ τὴν τρίτην ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς, ὁ ἀντεισαγγελεὺς μετέβη καὶ ἐζήτησε τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν ἐν τῷ ναῷ, ὡς καὶ τὴν κάλπην, καὶ δὲν τὴν εὗρε καὶ συνέταξεν ἔκθεσιν. Βεβαίως τὰ περιστατικὰ ταῦτα, βεβαιούμενα, ἤθελον φέρει τῷ ὄντι τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Ἠρωτήσαμεν τὸν Κ. Δαρειώτην, διότι αὐτὸς μόνος ἐφάνη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, βεβαιοῦτε τὴν ὕπαρξιν τοιαύτης ἐκθέσεως; Ὄχι, δὲν τὴν βεβαιῶ, μᾶς εἶπεν. Ἠδυνάμεθα λοιπὸν ἡμεῖς νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ τὸ περιστατικόν; εἴπομεν ὅτι εἶναι ἀναπόδεικτον. Τώρα, ἐὰν θέλετε, σεῖς ἀποφασίσατε νὰ ἔλθῃ αὐτὴ ἡ ἔκθεσις. Τί ἐκάμαμεν ἔπειτα; διότι ἐκάμαμεν καὶ κάτι ὑπολογισμούς. Εἴπομεν, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, Τριγγέτας, Σχινᾶς καὶ λοιποὶ, ἔλαβον πολλὰς ψήφους· ἀφηρέσαμεν τὰς ψήφους, τὰς ὁποίας ἔλαβον ἐκ τοῦ δήμου Κολλωνίδων, ἀφαιρουμένων καὶ 19 ψήφων, αἱ ὁποῖαι εὑρέθησαν περιπλέον εἰς μίαν κάλπην, δὲν ἠξεύρω τίνος δήμου, τότε εὑρίσκομεν, ὅτι ἕκαστος αὐτῶν ἔλαβε 1829 ψήφους· εἷς ὁ Σάκας ἔλαβε 4 ψήφους ἐξ ὅλης τῆς ἐπαρχίας. Εἴπομεν λοιπὸν, ἐὰν γείνῃ νέα ἐκλογὴ, δύναται αὐτὸς νὰ λάβῃ ὅλας τὰς ψήφους τοῦ ἀκυρωθέντος δήμου Κολλωνίδων. Ὑπῆρχον ἐν τῷ καταλόγῳ ψηφοφόροι 1068, ἴσως ἠδύνατο νὰ λάβῃ καὶ τὰς ψήφους, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐῤῥίπτοντο κατὰ τὴν μίαν ἡμέραν ἐν τῷ δήμῳ Βουφράσου, καὶ εἴπομεν 150, ἀλλ’ ἂς τοὺς δώσωμεν 700, τότε ἔχομεν 1768 καὶ 4, ἃς εἶχε λάβει· ἐνῷ ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων ὁ λαβὼν τὰς ὀλιγωτέρας ψήφους ἔχει 1829. Ἐπαναλαμβάνομεν λοιπὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην ἐξέλεγξιν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἀπέβλεψεν εἰς πρόσωπα, δὲν ἐξετάσαμεν εἰς ποίαν μερίδα ἀνήκουσιν, ἐκάμαμεν μόνον τὸ καθῆκόν μας.

§10ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν! ἐφωτίσθημεν!

§11ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Καὶ πῶς ἐφωτίσθητε! ἀκόμη δὲν ἔγεινε συζήτησις.

§12Γ. ΛΑΠΑΣ. Κύριε πρόεδρε, πρέπει νὰ τελειώσωμεν.

§13ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Οἱ λόγοι εἶναι οὐσιωδέστατοι· εἰς τρεῖς δήμους ἡ ἐκλογὴ περιωρίσθη μόνον τρεῖς ἡμέρας· εἰς τὸν δῆμον Πυλίας, ὅστις ἔχει τὰς περισσοτέρας ψήφους, ἐκεῖ φιλονεικοῦν τὴν ἐκλογὴν, πρέπει νὰ ἐξελεγχθῇ. Κἀνεὶς ψηφοφόρος δὲν φέρει τὸν αὔξοντα ἀριθμὸν τοῦ βουλευτικοῦ καταλόγου.

§14ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. (ζητεῖ νὰ λάβῃ τὸν λόγον, θόρυβος)

§15ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§16ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις διὰ τὴν πρότασίν μου.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις δι’ ἀναστάσεως ἂν κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Λογιωτατίδου. (θόρυβος).

§18ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Ἔκαμα πρότασιν καὶ ἀπαιτῶ νὰ ψηφοφορηθῇ.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζει κἀνεὶς τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Λογιωτατίδου.

§20ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Πυλίας νὰ σηκωθῶσι. Ἀνίστανται σχεδὸν ὅλοι.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Πυλίας. Ἐκ τῆς ἐκλογῆς ταύτης τῆς Πυλίας ἀνεδείχθησαν νόμιμοι πληρεξούσιοι οἱ ἑξῆς· Δημ. Τριγγέτας, Μιχ. Σχινᾶς, Ἀθ. Μισυρλῆς καὶ Σπυρ. Γρίβας. Ἄρχεται τώρα ἡ συζήτησις τῆς ἐκλογῆς τοῦ Πανεπιστημίου.

§23ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, χθὲς ἐῤῥέθησαν πολλὰ πρὸς ἔπαινον καὶ τιμὴν τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Εὐχαριστῶ τοὺς ἐπαινοῦντας διὰ τοῦτο, ὡς πληρεξούσιος τῆς ἐπαρχίας μου· ἀξιέπαινος βεβαίως εἶναι ὁ ζῆλος οὗτος τῶν ῥητόρων πληρεξουσίων, διότι, ἂν σήμερον ἐλευθέρα ᾖναι ἡ πατρὶς, πολὺ τῆς ἐλευθερίας ὀφείλεται εἰς τὴν χρηστὴν καὶ φιλοπάτριδα νεολαίαν. Λυποῦμαι μόνον, Κύριοι, ὅτι ὁ ἔπαινος οὗτος εἶχεν ἀνάμικτον καί τι κακόν. Ὑπεδείχθη εἰς ὑμᾶς, ὅτι οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου δὲν ἐφάνησαν ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ Ὄθωνος ὁποῖοι ἐφάνησαν οἱ μαθηταὶ αὐτῶν· διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἐλυπήθην, διότι τὸ κοινῶς λεγόμενον «μ’ ὅ,τι δάσκαλον καθίσῃς τέτοια γράμματα θὰ μάθῃς» δικαίως ἠδύνατο νὰ εἴπῃ τις καὶ περὶ τῶν διδασκάλων τῆς νεολαίας ἡμῶν.

§24ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι! ὄχι!

§25ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ ὀλίγην ὑπομονήν. Δὲν ἀρνοῦμαι, Κύριοι, ὅτι ὑπῆρξάν τινες καθηγηταί, ὀλίγιστοι εὐτυχῶς, οἱ ὁποῖοι ἀνάξιοι ἐφάνησαν τῆς ὑψηλῆς θέσεως καὶ τοῦ μεγάλου προορισμοῦ των· ἀνάξιοι, λέγω, ἐφάνησαν τῆς ὑψηλῆς θέσεως καὶ τοῦ μεγάλου προορισμοῦ των, διότι διὰ τῶν δουλοπρεπῶν καὶ πανηγυρικῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἐν δημοσίαις τελεταῖς ἐξεφώνησαν ὑπὲρ βασιλείας αὐθαιρέτου, ἐδείχθησαν, ὅτι ἀνάξιοι εἶναι τοῦ μεγάλου προορισμοῦ των, διότι τινὲς ἐξ αὐτῶν, ἵνα μή τι πλέον εἴπω, ἐφάνησαν ἀσπαζόμενοι καὶ αὐτὰ τὰ βασιλικὰ ῥάκη ὥσπερ τεμάχια ἐνδυμάτων ἁγίων· ἀλλὰ διὰ τοὺς ὀλίγους τούτους δὲν νομίζω δίκαιον νὰ μεμφθῶμεν τὸν ὅλον σύλλογον χρηστῶν χρηστῆς νεολαίας διδασκάλων. Ἂς μὴ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι μέχρι τῆς Ναυπλιακῆς ἐπαναστάσεως τὸ πλεῖστον μέρος τῶν Ἑλλήνων ἔβλεπε μετὰ φόβου τὸ φάσμα τῆς ἀναρχίας ἱστάμενον πρὸ τῶν πυλῶν τοῦ κράτους, ἕτοιμον νὰ εἰσβάλῃ, ἅμα ἐξέλθῃ ὁ Ὄθων. Φάσμα ἦτο τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὰ φάσματα αὐτὰ οἱ ἄνθρωποι τρομάζουσι. Ταῦτα εἶπον, ὄχι διότι χθὲς ἢ σήμερον πρόκειται περὶ τῆς νεολαίας καὶ τῶν διδασκάλων αὐτῆς. Δὲν πρόκειται σήμερον περὶ πληρεξουσίων ἐκλεχθέντων ἢ ἐκλεκτέων ὑπὸ τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, διότι τοιοῦτον δικαίωμα δὲν τοῖς ἔδωκαν οἱ περὶ ἐκλογῆς κείμενοι νόμοι, οὐδὲ εἶναι τοῦ παρόντος καιροῦ νὰ δώσῃ ἡ Συνέλευσις τοιοῦτον δικαίωμα εἰς τὴν νεολαίαν, τῆς ὁποίας τὰ συμφέροντα ἀντιπροσωπεύονται σήμερον περισσότερον παντὸς ἄλλου, διότι μᾶλλον ὑπὲρ αὐτῆς ἢ ὑπὲρ ἑαυτῶν ἐργάζονται σήμερον οἱ γέροντες πληρεξούσιοι. Τὸ Σῶμα τοῦτο, Κύριοι, εἶναι δύναμις ἀνωτέρα πάσης ἄλλης, ὡς δύναμις τοῦ Ἔθνους. Οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους δύνανται νὰ πράξωσι τὰ πάντα ἐν ὀνόματι αὐτοῦ· δύνανται ἑπομένως καὶ τὸ δικαίωμα ἰδίας ἀντιπροσωπείας νὰ παράσχωσιν εἰς τοὺς φοιτητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλ’ ἂς μὴ λησμονήσωμεν, ὅτι σῶμα τοιοῦτον, νομίμως ἀνεγνωρισμένον, δὲν εἴμεθα εἰσέτι μέχρι τῆς ἐξελέγξεως καὶ ἀναγνωρίσεως τῶν ἐκλογῶν μας. Εἴμεθα πληρεξούσιοι τῶν ἐπαρχιῶν κατὰ πρόληψιν, ἡ δὲ πρόληψις αὕτη εἰς οὐδὲν ἄλλο στηρίζεται ἢ εἰς τὴν βεβαίωσιν καὶ ἀναγνώρισιν τῆς ἁρμοδίας διοικητικῆς ἀρχῆς. Μέχρις οὗ συμπληρωθῶμεν εἰς 165 νομίμους πληρεξουσίους, ἀνεγνωρισμένους ....

§26ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Εἴμεθα πλήρεις, εἴμεθα 196.

§27ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ καθαρισθῶμεν ἀπὸ παντὸς μὴ ἀνεγνωρισμένου, πρέπει, νομίζω, νὰ σεβασθῶμεν τοὺς περὶ ἐκλογῶν κειμένους νόμους καὶ κατ’ αὐτοὺς νὰ ἐξελεγχθῶμεν καὶ ἀναγνωρισθῶμεν, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης οὔτε νὰ μεταβάλωμέν τι τῶν κειμένων νόμων δυνάμεθα, οὔτε νὰ νομοθετήσωμεν. Ἅμα ὅμως ἐξελεγχθέντες, δυνάμεθα νὰ παράσχωμεν δικαίωμα ἰδίας ἀντιπροσωπείας καὶ εἰς τοὺς φοιτητὰς τοῦ Πανεπιστημίου καὶ εἰς οἱονδήποτε κρίνωμεν ἄξιον αὐτῆς τῆς τιμῆς. Προέταξα ταῦτα διὰ νὰ ἔλθω ἔπειτα εἰς ὅ,τι νομίζω, ὅτι πρέπει σήμερον, ἐντὸς τῶν ὁρίων της περιοριζομένη ἡ Συνέλευσις, νὰ ἀποφασίσῃ. Ὑποβάλλω λοιπὸν εἰς ὑμᾶς μετὰ σεβασμοῦ, ὑποβάλλω, λέγω, εἰς τὴν ὀρθὴν κρίσιν σας τοῦτο. Παρακαλῶ τὸν Κύριον Βεναρδάκην, τὸν πληρεξούσιον τοῦ Πανεπιστημίου, τὸν ἐνάρετον τοῦτον καὶ διὰ τὴν φιλοπατρίαν του καὶ διὰ τὰς πρὸς τὸ ἔθνος εὐεργεσίας του ἔξοχον ἄνδρα, νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ ν’ ἀναβάλωμεν τὸ περὶ κύρους τῆς ἐκλογῆς του, διότι τότε καὶ μόνον τότε δυνάμεθα τὰ πάντα νὰ πράξωμεν καὶ δι’ ἰδίου ψηφίσματος ἢ νόμου νὰ κυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν αὐτοῦ. Σήμερον δὲ νομίζω, ὅτι περιοριζόμενοι ἐντὸς τῶν ὁρίων μας, τῶν διαγραφέντων ὑπὸ τοῦ νόμου, πρέπει νὰ ἐξελέγξωμεν μόνον τὴν ἐκλογὴν τοῦ ὑπὸ τοῦ Πανεπιστημίου, ὡς πληρεξουσίου αὐτοῦ, κατὰ τὸ ψήφισμα τῆς Κυβερνήσεως, ἐκλεχθέντος πληρεξουσίου Κυρίου Σαριπόλου, τὴν ἐκλογὴν τοῦ ὁποίου διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἐν ὀλίγοις θέλω σᾶς ἐκθέσει, νόμιμον καὶ ἐπικυρωτέαν νομίζω. Κατὰ τὴν βεβαίωσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ὁ Κύριος Σαρίπολος ἐξελέχθη ἐν δευτέρᾳ ἐπαναληφθείσῃ ἐκλογῇ πληρεξούσιος τοῦ Πανεπιστημίου· ἔγεινε δὲ ἡ ἐκλογὴ αὕτη διὰ δύω λόγους, πρῶτον, διότι κατὰ τὴν πρώτην ἐκλογὴν οὐδεὶς ἔλαβε τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, καὶ δεύτερον, διότι ἐκ τῶν δύω, τῶν σχετικὴν πλειονοψηφίαν ἐχόντων ὑπὲρ ἑαυτῶν, ὁ εἷς, ὁ Κύριος Διομήδης Κυριακοῦ, παρῃτήθη ἐκλεχθεὶς ὑπὸ τῆς ἐπαρχίας Σπετσῶν, ὡς προτιμῶν τὴν πληρεξουσιότητα τῆς ἐπαρχίας του παρὰ τὴν ὑποψηφιότητα τοῦ πληρεξουσίου τοῦ Πανεπιστημίου. Ζητεῖται λοιπὸν πρῶτον, ἐὰν ὁ Κύριος Διομήδης ἠδύνατο νὰ παραιτηθῇ. Κατ’ ἐμὲ, ὄχι μόνον ἠδύνατο, ἀλλὰ καὶ ὤφειλε, διότι καθεὶς ἐκλεχθεὶς ὑπὸ ἐπαρχίας ἢ συλλόγου ὀφείλει νὰ παραιτηθῇ, ἵνα μὴ τὸ μέγα δικαίωμα τοῦ παρίστασθαι ἐντὸς τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως τῶν ἐπαρχιῶν ἢ τῶν συλλόγων περιορίζεται. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, ὡς εἶπον, ὅτι ὄχι μόνον ἠδύνατο, ἀλλὰ καὶ ὤφειλε νὰ παραιτηθῇ ὁ Κύριος Διομήδης. Ζητεῖται δεύτερον, ἐὰν, παραιτηθέντος τοῦ Κυρίου Διομήδους, ἠδύνατο ὁ Κύριος Σαρίπολος νὰ ὑπεισέλθῃ εἰς τὴν θέσιν του, ὅστις, ὡς ἡ ἔκθεσις βεβαιοῖ, ἔλαβε τὰς πλείστας ψήφους ἐν τῇ πρώτῃ ἐκλογῇ μετὰ τὸν Κύριον Διομήδην καὶ Μαυροκορδάτον· καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἀπαντῶ καταφατικῶς. Ἡ πρώτη ἐκλογὴ, κατὰ τὸν περὶ ἐκλογῶν νόμον, γίνεται προσκαλουμένων τῶν ἐκλογέων ν’ ἀποφανθῶσι διὰ τῆς ψήφου των, ποῖον ἐξ ὅλων τῶν ἐκλεξίμων θέλουσι πληρεξούσιόν των. Κατὰ δὲ τὴν δευτέραν ἐκλογὴν καλοῦνται οἱ ἐκλογεῖς ν’ ἀποφανθῶσι ποῖον ἐκ τῶν λαβόντων τὰς πλείονας ψήφους κατὰ τὴν πρώτην ἐκλογὴν προτιμῶσι τοῦ ἑτέρου. Οὐδεὶς λοιπὸν ἠδύνατο νὰ λάβῃ μέρος καὶ νὰ ἐκλεχθῇ κατὰ τὴν δευτέραν ἐκλογὴν μετὰ τὴν νόμιμον παραίτησιν τοῦ Κυρίου Διομήδους, πλὴν τοῦ Κυρίου Μαυροκορδάτου καὶ Κυρίου Σαριπόλου. Ὅτι δὲ, τῶν δύω τούτων καὶ μόνον ἐκλεξίμων ὄντων, ὀρθῶς καὶ νομίμως δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν καὶ δὲν κατελογίσθη ψῆφος ῥιφθεῖσα ὑπὲρ ἄλλου προσώπου, τοῦτο εἶναι, νομίζω, καὶ ἀνάξιον πάσης συζητήσεως· ὁ καλούμενος νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ δύω προσώπων καὶ ἐκλέγων ἄλλον τινὰ εἶναι ὡς νὰ ἠρνεῖτο ὅλως διόλου ψῆφον, κατ’ οὐδὲν διαφέρει τοῦ ἀρνουμένου ψῆφον. Κηρύττομαι λοιπὸν ἀπὸ τοῦδε ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Κυρίου Σαριπόλου, ὡς πληρεξουσίου τοῦ Πανεπιστημίου, διότι, ὡς ἠκούσατε, ἐκ τριάκοντα ἐννέα νομίμων ψήφων ἔλαβεν ὁ Κύριος Σαρίπολος εἴκοσιν.

§28Π. ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κύριοι, ἐπείσθητε, νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ ὀρθὴ κρίσις περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Πανεπιστημίου, ἐὰν προηγουμένως δὲν λυθῇ τὸ ζήτημα πόσους τὸ Πανεπιστήμιον ἔχει δικαίωμα νὰ ἀποστείλῃ πληρεξουσίους, δύω ἢ ἕνα. Ἐὰν λάβωμεν, ὅτι ἔχει δικαίωμα τὸ Πανεπιστήμιον νὰ στείλῃ δύω πληρεξουσίους, ἄλλως θέλομεν κρίνει τὰ γενόμενα κατὰ τοὺς κανόνας τοὺς συνήθεις τῆς ἑρμηνείας τῶν περὶ ἐκλογῆς διατάξεων· καὶ ἄλλως θέλομεν κρίνει αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν, ἂν δεχθῶμεν, ὅτι στέλλει ἕνα. Ἐπὶ παραδείγματι αὐτῆς τῆς γενομένης ἐκλογῆς ὑποθέτομεν, ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον ἔχει δικαίωμα νὰ στείλῃ δύω Πληρεξουσίους· τί συμβαίνει ἐπὶ τοῦ προκειμένου; κατὰ τὴν πρώτην ψηφοφορίαν ὅλοι οἱ Κ. Καθηγηταὶ ἔδωκαν ψῆφον διὰ δύω πληρεξουσίους καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἀνέδειξεν ὅτι ὁ μὲν Διομήδης Κυριακοῦ ἔλαβεν ὡς πρῶτος ψήφους 9, ὡς δεύτερος δὲ ψήφους 13· πρέπει λοιπὸν νὰ συμπεριλάβωμεν αὐτὰ τὰ δύω ποσὰ καὶ θέλομεν εἴπει ὅτι ἔλαβεν 24 ψήφους. Ὁ Κ. Διομήδης λοιπὸν ἔχει λάβει τοιουτοτρόπως τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, διότι, ἂν δὲν λανθάνωμαι, ἦσαν 36 παρόντες κατὰ τὴν πρώτην ψηφοφορίαν. Ὁ Κ. Διομήδης λοιπὸν εἶναι ἔκτοτε νόμιμος πληρεξούσιος τοῦ Πανεπιστημίου. Τί ἀπέκειτο πλέον; οἱ λοιποὶ δὲν ἔλαβον πλέον τῶν 13–14 ψήφων, ἀλλὰ καὶ αὐτὰς τὰς ἔλαβον οὐχὶ ὡς πρῶτοι, ἀλλ’ ὡς πρῶτοι καὶ ὡς δεύτεροι.

§29ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἔλαβα 19 ψήφους εἰς τὴν πρώτην ψηφοφορίαν.

§30Π. ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἦσαν παρόντες 38, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐγεννήθη τὸ ζήτημα ἂν ἀπεκτήσατε τὴν νόμιμον πλειονοψηφίαν, νομίζω. Ἐὰν ἦσαν 37, τότε δεχόμεθα καὶ ἡμεῖς, ὅτι ἐλάβετε τὴν νόμιμον πλειονοψηφίαν, δὲν ἔχομεν τότε νὰ προβῶμεν εἰς κἀμμίαν ἄλλην σκέψιν. Ἐὰν δὲν δεχθῶμεν τὸ ἐναντίον, εἴχετε λάβει, νομίζω, 10 ὡς πρῶτος καὶ 9 ὡς δεύτερος· τότε εἴχετε λάβει τὸν νόμιμον ἀριθμὸν, καὶ τότε ἀπ’ ἐκείνης τῆς στιγμῆς εἶσθε νόμιμος πληρεξούσιος τοῦ Πανεπιστημίου. Θέλομεν λοιπὸν δώσει αὐτὴν τὴν λύσιν καὶ πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωμεν τοὺς δύω, τὸν Κ. Διομήδην καὶ τὸν Κ. Σαρίπολον· μένει δὲ εἰς αὐτὸν ἂν θέλῃ νὰ προτιμήσῃ τὸ Πανεπιστήμιον ἀπὸ τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα του, τὰς Σπέτσας. Ἐὰν ὅμως δεχθῶμεν, ὅτι ἀποστέλλει ἕνα πληρεξούσιον, τότε ἀλλέως εἶναι ἡ λύσις πολὺ διαφέρουσα· τότε δὲν δυνάμεθα νὰ ἀριθμήσωμεν κατὰ τὴν πρώτην γενομένην ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ψηφοφορίαν, εἰμὴ τὰ πρῶτα ὀνόματα ἑκάστου ψηφοδελτίου καὶ τὰ πρῶτα ὀνόματα ἑκάστου ψηφοδελτίου δὲν εὑρέθησάν ποτε πλέον τῶν 11 εἰς ἕκαστον τῶν ψηφοφορουμένων, ἦτον ὁ ἀνώτερος ἀριθμὸς, μετὰ τὸ 11 ἔρχεται τὸ 9, καὶ τὸ 8 κατόπιν· λοιπὸν οὐδεὶς τότε ἔλαβεν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν· τότε ἔπρεπε νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ τοιαύτη ἦτον ἡ γνώμη τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, καὶ τὸ Πανεπιστήμιον ἐδέχθη νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν ψηφοφορίαν· ἐπανελήφθη λοιπόν. Τώρα κατὰ τὴν ἐπανάληψιν, καθὼς γνωρίζετε, ψηφοφοροῦνται μόνον οἱ σχετικῶς πλειονοψηφίσαντες, οἱ λεγόμενοι ἐπιλαχόντες· ἀλλὰ λέγονται ἐπιλαχόντες οἱ λαβόντες σχετικῶς τὰς πλείονας ψήφους, δὲν λέγεται ἐπιλαχὼν ὁ λαβὼν ὀλιγωτέρας. Λοιπὸν πρέπει νὰ λάβωμεν τοὺς δύω ἐπιλαχόντας, διότι λέγομεν, ὅτι ἐὰν ἔχῃ δικαίωμα νὰ ἐκλέγῃ ἕνας, κατὰ τὴν δευτέραν ἐπανάληψιν πρέπει νὰ ψηφοφορῶνται δύω ὀνόματα· πρέπει λοιπὸν νὰ λάβωμεν ἐκείνους οἵτινες ἔλαβον τὰς πλείονας ψήφους σχετικῶς. Δὲν εὑρίσκετο, νομίζω, ὁ Κύριος Σαρίπολος εἰς τὴν θέσιν τοῦ δευτέρου, ἀλλὰ τοῦ τρίτου. Νομίζω δὲ, ἂν μὲ βοηθήσῃ ὁ Κ. Σαρίπολος, τότε ἐπῆλθεν ἡ παραίτησις τοῦ Κ. Διομήδους Κυριακοῦ· ἔλαβε τὴν εὐχάριστον εἴδησιν, ὅτι ἐτίμησεν αὐτὸν ἡ πατρίς του νὰ τὴν ἀντιπροσωπεύσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν, εἶπεν ὅτι προτιμῶ νὰ δεχθῶ τῆς πατρίδος τὴν κλῆσιν διὰ νὰ μὴν ἐπαναλαμβάνωνται ἴσως δυσκολώτερα ἔργα ἐκλογικὰ εἰς τὰς Σπέτσας ἢ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, μολονότι καὶ τὸ Πανεπιστήμιον τὸ θεωρεῖ ἐπίσης ὡς πνευματικὴν πατρίδα του. Τώρα ἐξετάζω τὸ ζήτημα ἐὰν αὐτὴ ἡ παραίτησις τὸν τρίτον φέρει εἰς τὴν θέσιν τοῦ δευτέρου, καὶ εἶδα κατὰ τὴν ἔκθεσιν, ὅτι λύεται τὸ ζήτημα καταφατικῶς. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὰς γνώμας ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πραγματεύονται περὶ ἐκλογῶν· οὐδέποτε ἡ παραίτησις δύναται νὰ προηγηθῇ τῆς ἐπικυρώσεως, διότι ἡ παραίτησις ὑποθέτει κεκτημένα δικαιώματα· δικαιώματα ὅμως δὲν ἔχει κεκτημένα ἂν δὲν ἀναγνωρισθῇ παρὰ τῆς Συνελεύσεως διὰ τῆς ἐξελέγξεως, εἶναι δικαίωμα τῶν ἐκλογέων, καὶ οὐχὶ τοῦ ἐκλεγομένου, καὶ δικαίωμα εἶναι σπουδαῖον τῶν ἐκλογέων, διότι οἱ ἐκλογεῖς δὲν ἐκλέγουν μόνον τὸ πρόσωπον, τὸ ἐκλέγουν λόγῳ τῶν ἀρχῶν του, λόγῳ τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ὑποθέτουν, ὅτι μέλλει νὰ ἀντιπροσωπεύσῃ· καὶ ἂν αὐτὸ τὸ πρόσωπον δὲν ἤθελεν ὑπάρχει ἐν τῷ μέσῳ, ἐννοεῖται κάλλιστα, ὅτι ἀπ’ ἀρχῆς ἤθελον ἀποβλέπει εἰς ἄλλο πρόσωπον, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐπαναλήψεως ἤθελε περιορισθῆ ἡ θέλησίς των, διότι, ἂς ὁμιλήσωμεν πρακτικώτερον, π. χ. θέλομεν τὸν Κ. Διομήδην Κυριακοῦ, διότι πρεσβεύει τὴν δεῖνα ἀρχὴν, θέλει π. χ. τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου· ἐξ ἐναντίας ἔρχεται ὁ 2ος, ὁ 3ος ἐπιλαχὼν, ὅστις πρεσβεύει τὰς ἐναντίας ἀρχάς. Τώρα εἶναι δεσμευμένοι οἱ ἐκλογεῖς κατὰ τὴν ἐπανάληψιν. Ἐὰν παρητήθη ὁ Κ. Διομήδης, τότε χάνουν τὴν ἀντιπροσώπευσιν τῶν μεταῤῥυθμίσεων τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ εὑρίσκονται δεσμευμένοι νὰ λάβουν ἕτερον ἐπιλαχόντα τοῦ ἀντιθέτου φρονήματος· τότε πρέπει νὰ στερηθοῦν οἱ ἐκλογεῖς ἐντολῆς ἐλευθέρας. Λοιπὸν ὅστις παραιτεῖται κάμνει χρῆσιν ἑνὸς δικαιώματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνήκει εἰς αὐτόν· ἐὰν ὅμως παραιτηθῇ μετὰ τὴν ἐπικύρωσιν, τότε ἐπανέρχεται ἡ πλήρης ἐλευθερία τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκλογῆς, καὶ οἱ ἐκλογεῖς τότε στέλλουν ἄνθρωπον σύμφωνα μὲ τὴν θέλησίν των. Λοιπὸν διὰ τοῦτο, διὰ τὸ συμφέρον τῶν ἐκλογέων, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἡ παραίτησις εἰμὴ μετὰ τὴν ἐπικύρωσιν. Δὲν γνωρίζω κἀνένα συγγραφέα, ὅστις ὑπεστήριξεν, ὅτι δύναται νὰ γείνῃ ἡ παραίτησις ἐκ προοιμίων πρὸ τῆς ἐξελέγξεως. Ἐν Ἀγγλίᾳ μάλιστα, δὲν δύναται νὰ γείνῃ ποτὲ παραίτησις, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παραιτηθῇ τις τῆς ἐκλογῆς οὔτε πρὸ οὔτε μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν· δὲν θεωρεῖται δικαίωμά του, ἀλλ’ εἶναι ὑπόχρεως καὶ ἔχει καθῆκον· καὶ ἂν συμβῇ νὰ θέλῃ τις νὰ παραιτηθῇ, ἄλλο μέσον δὲν εὑρέθη, εἰμὴ νὰ ζητήσῃ μίαν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, καὶ δὲν ἀρνεῖταί ποτε ἡ Κυβέρνησις αὐτὴν τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, καθὼς συμβαίνει πολλάκις νὰ ἐκλεχθῇ τις ἀπὸ δύω ἐπαρχίας, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ λοιπὸν νὰ παραιτηθῇ τῆς μιᾶς ἐπαρχίας, λαμβάνει αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἐκλέγεται εἰς τὴν ἄλλην ἐπαρχίαν· ἄλλως διὰ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας παραιτεῖται καὶ τῶν δύω, καὶ τότε ἐκλέγει ποίας ἐπαρχίας προτιμᾷ νὰ γείνῃ ἀντιπρόσωπος. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι προσέχουν πολὺ εἰς αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς παραιτήσεως νὰ τὸ περιορίσουν, διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ ποτὲ ὡς δικαίωμα προσωπικὸν, ἀτομικὸν, ἀνῆκον εἰς αὐτὸν ὅστις ἐκλέγεται· αὐτὸς εἶναι ἐντολοδόχος καὶ δὲν δύναται νὰ παραιτηθῇ, εἰμὴ ὅταν τὸ ἀποκτήσῃ. Τότε λοιπὸν βλέπετε, ὅτι ἔχομεν ἄλλην λύσιν ἐξ ἀνάγκης διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Πανεπιστημίου, ἂν δεχθῶμεν τὸν ἕνα πληρεξούσιον.

§31Ν. ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν ἔντιμον συνάδελφον νὰ μοὶ εἴπῃ τὸ ἑξῆς· κατὰ τὴν δευτέραν ψηφοφορίαν ἦσο παρών; πῶς αὐταὶ αἱ ὡραῖαι θεωρίαι δὲν ἐλέχθησαν τότε, παρὰ τώρα τὰς λέγετε;

§32ΠΟΛΛΟΙ. Τὰς λέγει τώρα.

§33Π. ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Πραγματικῶς τότε δὲν εἶπον τίποτε, ἀλλ’ ἀμφίβαλλον ἂν ἤθελον εἰσακουσθῆ, ἂν ἔλεγον τίποτε, καὶ ἐκτὸς τούτου ἤθελε παρεξηγηθῆ ὁ λόγος μου.

§34ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρὰ τίνων ἐννοεῖτε ὅτι δὲν ἠθέλατε εἰσακουσθῆ;

§35Π. ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Παρὰ τῶν συναδέλφων μου. Ἔπειτα δὲν πρόκειται, νομίζω, περὶ ἐνστάσεως, τὴν ὁποίαν ἐγὼ φέρω πρώτην φορὰν εἰς τὸ βῆμα· ἐγὼ ἐξετάζω τὴν νομιμότητα τῆς ἐκλογῆς.

§36ΠΟΛΛΟΙ. Ἐξακολουθήσατε, Κύριε Καλλιγᾶ.

§37Π. ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐὰν ὅμως δὲν φθάσωμεν ἐκεῖ, διότι δεχόμεθα τοὺς δύω Πληρεξουσίους, τότε καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα εἶναι περιττόν. Ὁ Κύριος Πληρεξούσιος Ὕδρας, ὅστις πρῶτος ἐλάλησε περὶ τῆς ἐκλογῆς, προσβάλλει τὴν ἐκλογὴν τοῦ Κ. Σαριπόλου ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι δὲν ἔχει τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, ὅτι ἔλαβεν 20 ψήφους ἐκ τῶν 40, καὶ ἀντέταξεν, ὡς εἶπε, τὴν μαθηματικήν. Θέλει μὲ συγχωρήσει ὁ συνάδελφός μου Πληρεξούσιος Ὕδρας νὰ μὴν ἔχω τὴν αὐτὴν γνώμην περὶ τῆς μαθηματικῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει αὐτὸς, καθόσον, ὡς ἐνθυμεῖται, ἤμεθα συμμαθηταὶ, καὶ καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα μὲ ὑπερτέρει, μόνον κατὰ τὰ μαθηματικὰ ἤμην ἀνώτερος αὐτοῦ (γέλως). Τὰ μαθηματικὰ λοιπὸν τῶν ἐκλογῶν διαφέρουν ἀπὸ τὰ κοινά· ὅταν ψηφοφορήσουν 40 καὶ πρόκηται περὶ ἐπαναλήψεως ψηφοφορίας, δὲν δύνανται νὰ ἀριθμηθοῦν εἰμὴ μόνον ἐκεῖναι αἱ ψῆφοι αἵτινες δίδονται εἰς ἐπιλαχόντας· αἱ διδόμεναι εἰς μὴ ἐπιλαχόντας εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀριθμηθῶσι, καὶ ἂν τοὺς ἀριθμήσωμεν, εἶναι εὔκολον νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ ἐπανάληψις πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ μέχρι τέλους τοῦ αἰῶνος. Ὑποθέσατε, ὅτι 40 Καθηγηταὶ ἔχουν ἰδιοτροπίας· ἐνθυμοῦμαι ἕνα ἐκ τῶν συναδέλφων μου, ὅστις μοὶ ἔλεγεν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ὅτι ὅλοι οἱ νόμοι νὰ μ’ ἐπιβάλουν τὴν γνώμην νὰ δώσω ψῆφον εἰς τὸν ἐπιλαχόντα, ἐγὼ δὲν θὰ δώσω. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ ἰδιοτροπία ἔχει τὰ μέσα νὰ μεταβάλλῃ ὅλα. Ἐὰν παραδεχθῶμεν νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφον εἰς μὴ ἐπιλαχόντα, νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ δίκαιον ὁ συνάδελφός μου, καὶ ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν τὰς 20 ψήφους εἰς τὸν Κύριον Σαρίπολον. Τώρα τὸ σπουδαιότερον εἶναι τὸ περὶ τῶν δύω ἢ περὶ τοῦ ἑνὸς Πληρεξουσίου, πόσους δηλαδὴ τὸ Πανεπιστήμιον Πληρεξουσίους πρέπει νὰ στείλῃ. Αὐτὸ τὸ ζήτημα νομίζω ὅτι ὑπὸ δύω ἐπόψεις δυνάμεθα νὰ τὸ ἐξετάσωμεν, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς νομιμότητος καὶ τῆς κυριαρχίας τῆς Συνελεύσεως· ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς νομιμότητος τὸ ζήτημα λύεται ἀμέσως διὰ τοῦ ψηφίσματος. Τὸ ψήφισμα μᾶς ἐκάλεσεν ἐδῶ ὅλους· πέραν τοῦ ψηφίσματος δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξέλθωμεν κατὰ τὸ ἔργον τῆς ἐξελέγξεως. Τὸ ψήφισμα ὅμως, νομίζω, κατὰ τὴν κρίσιν τὴν ἐμὴν εἶναι αὐτόδηλον καὶ στηρίζω τοῦτο εἰς τοὺς ἑξῆς λόγους, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην διάταξιν τοῦ ψηφίσματος διατηρεῖται πᾶσα προγενεστέρα διάταξις τοῦ ἐκλογικοῦ Νόμου μὴ μεταῤῥυθμιζομένη· ἐξακολουθεῖ τὸ ψήφισμα μέχρι τοῦ Πανεπιστημίου· ἐπὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἔχει εἰδικὰς διατάξεις, δὲν μεταῤῥυθμίζει τὴν διάταξιν τοῦ ἐκλογικοῦ Νόμου τοῦ ἀποδίδοντος ἕνα ἀντιπρόσωπον εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Τὸ κείμενον λοιπὸν τοῦ ψηφίσματος ἀναμφιλέκτως μόνον ἕνα Πληρεξούσιον ἐννοεῖ διὰ τὸ Πανεπιστήμιον. Αὐτὸ τὸ ζήτημα τῆς νομιμότητος δὲν εἶναι ἐκ τῶν μικρῶν ζητημάτων, ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον ὅλων. Ἡ νομιμότης εἶναι σήμερον ἡ πλατυτέρα τάφρος, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ χαράξωμεν γύρω τῆς Συνελεύσεως, ὅταν ἕκαστος γνωρίζῃ ὅτι δὲν ἐξερχόμεθα τῆς νομιμότητος, ἐκ τῆς ἰδίας του κρίσεως, εἶναι ἐξ ὑπαρχῆς πληροφορημένος πῶς συγκροτεῖται αὐτὴ ἡ Συνέλευσις· ἂν ὅμως ἐξέλθῃ ἐκ τῆς νομιμότητος, τότε εἶναι πρᾶγμα ὅλως τυχαῖον πῶς δύναται νὰ συγκροτηθῇ, κατὰ τὰς ἐντυπώσεις καὶ τὰ ῥεύματα τὰ ὁποῖα διατρέχουν καθ’ ἑκάστην ἡμέραν. Ἀλλ’ ἔστω· ἡ Συνέλευσις ἔχει κυριαρχικὴν ἐξουσίαν· δὲν δύναται ἡ Συνέλευσις δι’ ἑνὸς ψηφίσματος νὰ νομοθετήσῃ, καὶ ἂν νομοθετήσῃ περὶ ἐκτάσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἀντιπροσωπείας, ποῖος τὸ ἀρνεῖται αὐτό; δύναται νὰ τὸ πράξῃ. Ἀλλὰ διὰ νὰ τὸ κάμῃ δὲν εἶναι ἡ ὥρα ἀκόμη, νομίζω, δὲν εἶναι ἡ ἐποχὴ τῆς ἐκλογῆς κατάλληλος. Ὅταν ἀρχίσῃ ἡ Συνέλευσις νὰ νομοθετῇ, τότε δύναται νὰ φροντίσῃ καὶ περὶ τούτου. Ἀλλ’ ἐνδέχεται νὰ ὑπάρχουν καὶ ἐναντίαι γνῶμαι· κατ’ ἐμὲ, συμφωνῶ μὲ τὸν προλαλήσαντα, ὅτι πρὶν συγκροτηθῇ ἡ Συνέλευσις δὲν δύναται νὰ ἔχῃ κῦρος, ἢ ἂν θέλετε νὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ κατόπιν ἡ ἀπόφασίς της περὶ μεταβολῆς οἱασδήποτε διατάξεως τοῦ ἐκλογικοῦ Νόμου, πᾶσα τοιαύτη μεταβολὴ φαίνεται ὅτι δὲν πράττει ἄλλο παρὰ νὰ παραμορφώσῃ τὴν Συνέλευσιν. Ἀλλ’ ἔστω, ἔχει νομιμότητα διὰ μίαν στιγμήν. Ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω ἀφηρημένως τὸ ζήτημα, καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι ἔχει αὐτὴν τὴν ἐξουσίαν ἡ Συνέλευσις ἀπὸ τοῦδε, ἀπ’ αὐτῆς τῆς στιγμῆς. Ἐρωτῶ, εἶναι συμφέρον πρὸς τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἐδόθη ἡ ἀντιπροσωπεία εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, εἶναι συμφέρον νὰ ἔχῃ δύω ἢ πολλοὺς Πληρεξουσίους, ἢ συμφερώτερον εἶναι νὰ ἔχῃ ἕνα; Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐργαζόμεθα ὡς νομοθέται, καὶ, θέλομεν νὰ εὕρωμεν τὸν λόγον τὸν πιθανὸν, ὅτι προτιμότερον εἶναι νὰ ἀποφασίσωμεν δύο ἢ ἕνα· ἐὰν εὕρωμεν λοιπὸν αὐτὸν τὸν λόγον....

§38ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἂς τὸ ἀφήσωμεν αὐτὸ δι’ ἄλλον καιρόν.

§39Π. ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Καὶ ἐγὼ λέγω, ἀλλ’ ἤκουσα χθὲς πολλούς.

§40ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Τότε θὰ εἰσέλθωμεν εἰς συζητήσεις.

§41Α. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται, Κύριε Πρόεδρε, περὶ νομιμότητος τῆς ἐκλογῆς τῶν Καθηγητῶν ἢ περὶ ἐκλογῆς τῶν φοιτητῶν;

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§43ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω λοιπὸν τὸν λόγον, ὅστις ἔπεισε τὴν Συνέλευσιν τῆς Γʹ. Σεπτεμβρίου νὰ δώσῃ τὴν ἀντιπροσωπείαν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐκλέγῃ βουλευτήν· καὶ αὐτὸν τὸν λόγον τὸν γνωρίζω καὶ ἱστορικῶς, διότι ἔτυχε τότε νὰ συντάξω τὸ πρὸς τὴν Συνέλευσιν σχέδιον μετὰ πολλῶν ἄλλων συναδέλφων μου, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποστηρίξει καὶ ὁ Κύριος πληρεξούσιος Ξηροχωρίου, Α. Πετσάλης. Ἰδού, Κύριοι, διὰ ποῖον λόγον ἐζητήθη τότε τὸ δικαίωμα νὰ στέλλῃ πληρεξούσιον, βουλευτὴν, τὸ Πανεπιστήμιον· οὐχὶ χάριν τιμῆς, διότι ἀκούω πολλοὺς λέγοντας, χάριν τιμῆς· τότε δὲν πρέπει νὰ τιμήσωμεν μόνον τὸ Πανεπιστήμιον, ἀλλὰ καὶ ἄλλους πολλούς. Ἐρωτῶ, ἡ Συνέλευσις, ἥτις εἶναι τὸ Συνέδριον τῆς κυριαρχίας, αὐτὴ συγκροτεῖται λοιπὸν χάριν τιμῆς; χάριν τιμῆς καθήμεθα ἐδῶ, ἢ ὡς ἐντολοδόχοι, νὰ ἐκτελέσωμεν ὑψηλὰ καθήκοντα καὶ ἔργα τῆς θελήσεως ὅλου τοῦ Ἔθνους; Δὲν ἐδόθη λοιπὸν χάριν τιμῆς. Ἰδοὺ διατὶ ἐδόθη, ἰδοὺ, ὡς νομίζω, ὡς ἐνόμιζα, καὶ ὡς ἀκόμη θέλω ἐξακολουθεῖ νὰ νομίζω, ποῖος εἶναι ὁ λόγος. Τί εἶναι, Κύριοι, τὸ Πανεπιστήμιον; εἶναι τὸ καθίδρυμα τῆς ἀνωτέρας ἐκπαιδεύσεως, ὡς τοιοῦτον ἐννοεῖται, ὅτι εἶναι ἡ ἑστία, ἐκ τῆς ὁποίας διαχέεται ἡ ἐπιστήμη εἰς ὅλας τὰς καρδίας καὶ εἰς ὅλους τοὺς νόας. Εἰς τὸ Πανεπιστήμιον μορφοῦνται ὄχι μόνον ὅσοι λαμβάνουν διπλώματα καὶ γίνονται νομικοὶ ἢ γίνονται ἰατροὶ, καὶ δὲν εἶναι ὀλίγοι· μορφόνονται καὶ ὅσοι γίνονται διδάσκαλοι, ὅσοι μέλλουν ἑπομένως τοιουτοτρόπως νὰ φροντίσωσι περὶ τῆς ἀνατροφῆς πάσης ἡλικίας. Τὸ Πανεπιστήμιον λοιπὸν εἶναι ἑστία διαδόσεως, ἐπενεργεῖ εἰς τὸ δημόσιον πνεῦμα, καὶ κηρύττει ἀρχὰς οὐχὶ μόνον περιωρισμένων πραγμάτων, ἀλλὰ καὶ πολιτικάς. Τὸ Πανεπιστήμιον λοιπὸν ἐξασκεῖ μεγίστην ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ κοινοῦ πνεύματος, καὶ ὅ,τι ἐναποθέτει εἰς τοὺς ἁπαλοὺς νόας, αὐτὸ μετ’ ὀλίγον μέλλει νὰ ἀναβλαστήσῃ· αὐτὰς τὰς ἀρχὰς ὅσας ἀκούομεν ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ τῶν διδασκόντων, μετ’ ὀλίγον θέλομεν τὰς ἀπαντήσει καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα, καὶ ὁποῖον εἶναι τὸ ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον, ὅπου ὑπάρχει Ἑλληνικὴ φυλὴ, ὅπου ὁμιλεῖται ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα. Τί ἐσκέφθημεν τότε; ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον δύναται τοιουτοτρόπως νὰ γείνῃ ὑποχείριον τῆς ἐξουσίας· καὶ ἔχομεν παραδείγματα, ὅτι ἡ ἐξουσία ὅπου θέλει νὰ συσφίγγῃ τὰ δεσμὰ τῆς δουλείας, πρὸ πάντων ἀποβλέπει εἰς τὴν παιδείαν, πρὸ πάντων πιέζει τοὺς νόας καὶ καταθλίβει τὴν ἐκπαίδευσιν. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ἀναβιβάσωμεν τὴν παιδείαν, νὰ ἀναβιβάσωμεν αὐτὸ τὸ καθίδρυμα τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, καὶ νὰ τὸ ἀναβιβάσωμεν εἰς μίαν θέσιν πολιτικὴν, νὰ τὸ καταστήσωμεν μέτοχον τῶν δημοσίων πραγμάτων, νὰ ἔχῃ μίαν φωνὴν ἐκεῖ, ὅπου οὐδεὶς δύναται νὰ τῷ εἴπῃ σιώπα· οὐδεὶς δύναται νὰ κλείσῃ τὸ στόμα τοῦ βουλευτοῦ, ὅταν ὁ βουλευτὴς ἀναβαίνῃ εἰς τὸ βῆμα, εἴτε τῆς βουλῆς, εἴτε τῆς Συνελεύσεως, καὶ ἡ Κυβέρνησις οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι, θέλει ἔλθει εἰς τὴν θέσιν νὰ δώσῃ λόγον εἰς τὴν κοινωνίαν διὰ τὴν δημοσίαν ἐκπαίδευσιν. Αὐτὸς, Κύριοι, ἦτον ὁ σκοπὸς, ὅστις τότε ἐνέπνευσεν ὅλους νὰ ἀποδώσουν τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Πανεπιστήμιον νὰ ἀποστέλλῃ ἕνα βουλευτὴν, διὰ νὰ τὸ καταστήσῃ ἀνεξάρτητον πάσης τοιαύτης καταθλίψεως. Τί συμβαίνει ὅμως; ἀπό τινος ἐπεκράτησεν ἡ ἰδέα, ὅτι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἐδόθη τὸ δικαίωμα τοῦτο λόγῳ τιμῆς· καὶ ἂν θέλετε, εἰσῆλθεν αὐτὴ ἡ ἰδέα καὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον· καὶ δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἀποσιωπήσω, ὅτι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἐγίνοντο καὶ αὐταὶ λόγῳ τιμῆς. Ὁ κατὰ καιροὺς ὑπουργὸς, ὅστις ἦτο συγχρόνως καὶ καθηγητὴς, αὐτὸς ἐξελέγετο βουλευτὴς τοῦ Πανεπιστημίου· καὶ βλέπετε διατὶ ἐπεκράτησεν αὐτὴ ἡ ἰδέα, ὅτι ἦτο λόγῳ τιμῆς. Ἐν τούτοις δὲν ἐπεκράτησε πάντοτε· γνωρίζετε ὅτι ἔχομεν μίαν ἐξαίρεσιν, τὴν ὁποίαν δὲν θέλομεν λησμονήσει, ὅτι ἐξελέχθη τῳόντι βουλευτὴς ἐκεῖνος, τοῦ ὁποίου ἡ φωνὴ πάντοτε εἰς τὰς δημοσίας ὁμηγύρεις ἠκούετο μὲ εὐχαρίστησιν παρ’ ὅλων, καὶ ἡ φωνή του ἦτο φωνὴ ἐλευθερίας, καὶ λυποῦμαι πολὺ, διότι ὅσοι ἐφθάσαμεν νὰ τὸν ἀκούσωμεν ἐστερήθημεν αὐτοῦ πρὸ τῆς ὥρας. Δὲν ἐδόθη λοιπὸν τὸ δικαίωμα τοῦτο λόγῳ τιμῆς· καὶ τότε ἐννοεῖτε κάλλιστα, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ Πανεπιστημίου ἐκπληροῦται καὶ διὰ τοῦ ἑνὸς, καὶ οἱ δύω εἶναι ὑπεράριθμοι· ἰδοὺ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀριθμήσατε πόσοι καθηγηταὶ ὑπάρχουν εἰς τὴν Συνέλευσιν. Δὲν μὲ λανθάνει, ὅτι εἴμεθα 5 ἢ 6 τοῦ Πανεπιστημίου· λοιπὸν αὐτὸ τὸ σπέρμα τοῦ Πανεπιστημίου δὲν λείπει ἐξ αὐτοῦ τοῦ κόλπου τῆς Συνελεύσεως· ἀπαιτεῖται ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ Πανεπιστημίου, ὡς τοιούτου Συνεδρίου, τοῦ καθιδρύματος τοῦ Πανεπιστημίου· τοιοῦτος ἀντιπρόσωπος πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῷ μέσῳ τῆς Συνελεύσεως ἐκείνης.......

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία εἰς τὸ ἀκροατήριον.

§45ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὅστις νὰ δύναται νὰ ὑψώσῃ τὴν φωνήν του ὑπὲρ τῆς παιδείας, νὰ δύναται εἰς πᾶσαν Κυβέρνησιν, εἴτε προσωρινὴν, εἴτε μόνιμον, νὰ ζητήσῃ λόγον, ὅστις νὰ ὑπερασπίζῃ τὰ δικαιώματα τῆς παιδείας ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως.

§46Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Τότε πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς Σωματεῖον.

§47ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Καὶ ἐπειδὴ ἀνεφέρατε τὴν λέξιν τῶν Σωματείων, μὲ φέρετε εἰς τὸ νὰ σᾶς προσθέσω καὶ ἕνα ἄλλον λόγον περὶ τούτου, ὅτι παραβαλλόμενον τὸ Πανεπιστήμιον πρὸς τὰς ἐπαρχίας, βεβαίως τὰς ὑπερτερεῖ παρὰ πολὺ, ὅταν μία ἐπαρχία ἀπὸ 60, 70 ἢ καὶ 80 χιλιάδας συγκειμένη στέλλῃ ὀκτὼ, τὸ δὲ Πανεπιστήμιον μόνον, ἀπὸ 40 ἢ 50, στέλλῃ δύω. Ἀλλὰ μὲ φαίνεται, ὅτι δὲν θὰ ἀπετείνατε τὴν ἐρώτησιν ταύτην περὶ τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλ’ ἐν γένει περὶ Σωματείων, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει σχέσιν κἀμμίαν μὲ τὸ κεκτημένον δικαίωμα τοῦ Πανεπιστημίου, τὸ ὁποῖον καθιερώθη παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως τῆς Γʹ. Σεπτεμβρίου, τὸ ὁποῖον καθιερώθη ἐπὶ τῷ σκοπῷ, ὅπως ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι ὁ σκοπὸς εἶναι μᾶλλον χρήσιμος διὰ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ διὰ τὴν παιδείαν τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὅστις ὑπηγόρευσε τότε τὸν ἕνα, καὶ ὡς βλέπω, ὅτι καὶ τώρα, ἐὰν διὰ τὸν αὐτὸν σκοπὸν ἀποφασίσωμεν, ὅτι πρέπει, νὰ περιορισθῶμεν ἐντὸς τοῦ κύκλου τοῦ Ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζει μόνον ἕνα. Ἐὰν παραδεχθῇ ἡ Συνέλευσις, ὅτι εἷς καὶ μόνος εἶναι ὁ πληρεξούσιος τοῦ Πανεπιστημίου, τότε μένει νὰ ἐξετάσωμεν, ὅπως εἶπα προηγουμένως, τὴν γενομένην ἐκλογὴν, τότε ἔχομεν, ὅτι σχετικῶς ἐπλειονοψήφησε κατὰ τὴν πρώτην ψηφοφορίαν ὁ Κύριος Διομήδης καὶ ὁ Κύριος Μαυροκορδάτος· δὲν ἐδύνατο νὰ γείνῃ ἐπανάληψις, εἰμὴ αὐτῶν τῶν δύω ὀνομάτων εἰς τὴν δευτέραν ἐκλογὴν, ὅτι γενομένης ἐπαναλήψεως, θέλομεν ἰδεῖ ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα. Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω, ὅτι τὸ εἴδομεν ποῖον εἶναι, διότι συμφωνεῖ καὶ ὁ νῦν πληρεξούσιος τοῦ Πανεπιστημίου. Ἔχομεν 40 ψήφους τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν, εἰμὴ τὰς 19, διότι ἡ μία ἐδόθη εἰς τὸν Κύριον Μανάκην, ὅστις δὲν ἦτον ἐπιλαχὼν, καὶ 20 εἰς τὸν τρίτον κατὰ τὴν θέσιν, ὅστις ἐπίσης δὲν ἦτον ἐπιλαχών. Λοιπὸν τότε πρέπει εἰς τὸν Κύριον Μαυροκορδᾶτον, καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ κύριος καὶ νόμιμος πληρεξούσιος τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλ’ εἶναι ἐκλελεγμένος καὶ ἐκ τῆς Εὐρυτανίας, πρόκειται ὅμως νὰ προτιμήσῃ ὁποίαν θέλει· δηλαδὴ ἐκ τῆς δευτέρας ἐκλογῆς ἔλαβε 19, ἐνῷ ὁ Κύριος Σαρίπολος ἔλαβεν εἴκοσιν, ἀλλὰ δὲν ἦτον ἐπιλαχὼν ὁ Κύριος Σαρίπολος, ὁ δὲ Κύριος Διομήδης δὲν ἔλαβεν εἰς τὴν δευτέραν.

§48ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Λυποῦμαι, Κύριοι, διότι δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην τοῦ προλαλήσαντος συναδέλφου μου. Πρόκειται νὰ ἀποφασίσωμεν, ἂν ἡ ἐκλογὴ τοῦ Πανεπιστημίου, ἡ ὁποία ἀνέδειξε τὸν Κ. Βερναδάκην καὶ τὸν Κ. Σαρίπολον, εἶναι νόμιμος· αὐτῆς δὲ τῆς ἐκλογῆς καὶ μόνης προσήχθησαν τὰ πρακτικά. Δυνάμεθα τώρα νὰ κάμωμεν αὐτεπαγγέλτως πᾶσαν ἔνστασιν κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης; πιστεύω ὄχι. Ἐλησμόνησα δὲ νὰ σᾶς εἴπω ἐκ προοιμίων, ὅτι οὐδεμία ἔνστασις ὑπάρχει κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης καὶ ὅτι οὐδεὶς ἀνταγωνιστὴς ἀνεφέρθη εἰς τὴν Συνέλευσιν· αἱ δὲ ἐνστάσεις, αἱ αὐτεπαγγέλτως γινόμεναι, πρέπει νὰ περιστρέφωνται μόνον εἰς τὸν νόμον, καθόσον δηλαδὴ διὰ τῆς ἐκλογῆς παρεβιάσθη ὁ νόμος (θόρυβος). Δὲν βλέπω λοιπὸν, Κύριοι, τὴν αἰτίαν τοῦ νὰ ἀντιτάξωμεν ἐκλογὴν προγεγονυῖαν, τῆς ὁποίας δὲν προσάγονται τὰ πρακτικά. Ἂν λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐφ’ ἧς καλούμεθα νὰ ἀποφασίσωμεν ἐκλογὴν, ἡ ὁποία ἀνέδειξε τοὺς Κ. Κ. Βερναρδάκην καὶ Σαρίπολον, βλέπετε, ὅτι οἱ Κ. Κ. καθηγηταὶ εἶχον κατὰ νοῦν νὰ προβῶσιν εἰς ἀρχικὴν ἐκλογὴν, δηλαδὴ ἐκλογὴν ἐπιζητοῦσαν τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν· ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι, ὅτι προέβησαν εἰς τὴν ἐκλογὴν οὐχὶ ἑνὸς ἀλλὰ δύω πληρεξουσίων, πιστεύοντες, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις θέλει δικαιώσει τὸ Πανεπιστήμιον νὰ χορηγήσῃ κατὰ τὴν ἔκτακτον ταύτην περίστασιν τῆς Ἑλλάδος τὸ δικαίωμα νὰ ἀντιπροσωπευθῇ ἀπὸ δύω πρόσωπα. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν δὲ ταύτην καὶ μόνην πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὴν ἐκλογὴν, διότι οὕτως ἐνόουν καὶ οἱ ἐνεργήσαντες αὐτὴν καθηγηταί. Λοιπόν, ἐὰν τὴν θεωρήσωμεν ὡς ἀρχικὴν ἐκλογὴν, σκοπὸν ἔχουσαν νὰ προσαγάγῃ 2 πληρεξουσίους, τότε πρέπει νὰ τὴν κρίνωμεν οὐχὶ κατὰ τοὺς κανόνας, οἱ ὁποῖοι διέπουσι τὰς ἐκλογὰς, τὰς γινομένας πρὸς ἐπανάληψιν, καὶ κατὰ τὰς ὁποίας ἐπιζητεῖται ἡ σχετικὴ πλειονοψηφία τῶν ἐπιλαχόντων, ὅτε ἀναγκάζονται οἱ ἐκλογεῖς νὰ ψηφοφορήσωσιν ὑπὲρ ὡρισμένου ἀριθμοῦ προσώπων, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὴν κρίνωμεν κατὰ τοὺς κανόνας τοὺς διέποντας τὰς ἀρχικὰς ἐκλογάς. Ἐὰν δὲ ἐξετάσωμεν κατ’ οὐσίαν τὰ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς, θέλομεν ἴδει, ὅτι ὁ Κ. Βερναρδάκης ἔλαβεν 27 ψήφους, ὁ δὲ Κ. Σαρίπολος 20· ἔλαβε δὲ οὗτος περιπλέον καὶ μίαν ψῆφον ἐξ ἑνὸς ψηφοδελτίου, τὸ ὁποῖον ἦτο εἰς τὴν σειρὰν τοῦ Βερναρδάκη· ἂν δὲ τοῦτο ᾖναι ἀληθὲς, πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ἡ ψῆφος αὕτη, καὶ τότε ἔλαβεν ἐν ὅλῳ ψήφους 21. Τούτων οὕτως ἐχόντων, φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ὁ ἑλληνισμὸς, ὁ ὁποῖος κατέχει τὰς καρδίας ὅλων, κατεῖχε καὶ τὰς τῶν Κυρίων καθηγητῶν· ἀφοῦ δὲ δεικνύετε διάθεσιν νὰ ἀναγνωρίσητε εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ πέμψῃ δύω πληρεξουσίους, ἔκαμε κάλλιστα τὸ Πανεπιστήμιον, ἀντὶ ἄλλου ἐκτὸς τοῦ περιβόλου του προσώπου ἐκλέξαν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἔδωκε μεγάλα δείγματα φιλογενείας εἰς τὸ πανελλήνιον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ Συνέλευσις θέλει πράξει ἐθνικώτατα, καὶ ἡ ἀπόφασίς της θέλει κάμει τιμὴν, ἀναγνωρίζουσα καὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον διπλάσιον ἀριθμὸν ἀντιπροσώπων κατ’ ἀναλογίαν τῶν βουλευτῶν, καὶ ἐγκρίνουσα τὴν προκειμένην ἐκλογὴν ὡς νόμιμον. Δὲν βλέπω δὲ ἰσχυρὰν τὴν ἀντίῤῥησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ προλαλήσας, ὅτι δῆθεν δὲν εἴμεθα ἤδη ἁρμόδιοι νὰ νομοθετήσωμεν δευτέραν θέσιν πληρεξουσίου. Πιστεύω ὅτι συνεπληρώθημεν ἤδη, ὄντες πλέον τῶν 180. Ἐκτὸς δὲ τούτου ἔχομεν καὶ προηγούμενόν τι νομοθετικὸ, ἤτοι τὴν πολὺ δεινὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἐκάμομεν κατὰ τοῦ Σταθοπούλου, ὅτε βεβαίως ἐνηργήσαμεν ὡς νομοθέται. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι, γενομένης ἤδη τῆς ἐκλογῆς τοῦ δευτέρου πληρεξουσίου τοῦ Πανεπιστημίου, πρόκειται οὐχὶ νὰ ἀφαιρέσωμεν δικαίωμα, ὡς ἐπράξαμεν κατὰ τοῦ Σταθοπούλου, ἀλλὰ νὰ ἀναγνωρίσωμεν καὶ ἐγκρίνωμεν τὸ ἤδη γενόμενον, ἔχοντες μάλιστα ὑπ’ ὄψιν τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ὅστις καθιεροῖ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ δίδῃ ἕνα βουλευτὴν τὸ Πανεπιστήμιον. Συμπεραίνων λοιπὸν λέγω, ὅτι θέλομεν πράξει καλῶς, ἐγκρίνοντες τὴν ἐκλογὴν ὅπως ἔχει. Ἀλλὰ καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην ἐκλογὴν, καὶ τότε ἀκόμη οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου προέβησαν μὲ τὴν πρόθεσιν τοῦ νὰ ἐκλέξωσι 2 πληρεξουσίους· πρέπει ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τότε ἐδειλιάσαμεν οἱ καθηγηταὶ ἀπέναντι τοῦ Κ. Νομάρχου· οὗτος εἶναι ἤδη παρὼν ὡς πληρεξούσιος, καὶ δύναται νὰ διορθώσῃ ὅ,τι εἴπω μὴ ἀκριβῶς. Γενομένης τῆς διαλογῆς καὶ λαβόντος ἐμοῦ 24 ψήφους ἀπέναντι 38, καὶ ἐν ᾧ μὲ συνέχαιρον οἱ συνάδελφοί μου, ὁ Κ. Νομάρχης ἐμφανισθεὶς ἐνώπιον ἡμῶν, εἶπεν, ἐγὼ δὲν ἀναγνωρίζω παρὰ ἕνα μόνον πληρεξούσιον ἐκ μέρους τοῦ Πανεπιστημίου, δὲν βλέπω δὲ ψηφοδέλτια φέροντα τὸ ὄνομα τοῦ Κ. Διομήδους τοσαῦτα, ὥστε νὰ ἀποτελέσωσι τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, ἄρα εἶναι ματαία ἡ ἐκλογὴ, δὲν θέλω δὲ ν’ ἀκούσω, ἐὰν σεῖς οἱ καθηγηταὶ θέλετε νὰ ἐκλέξητε οὐχὶ ἕνα ἀλλὰ δύω πληρεξουσίους. Τότε, λέγω, δειλιάσαντες, οὕτως εἰπεῖν, πρὸς στιγμὴν, ἐνεδώκαμεν οἱ καθηγηταὶ εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Νομάρχου, δηλαδὴ ὑπεχωρήσαμεν καὶ ἐθεωρήθη ὡς μὴ γενομένη ἡ ἐκλογή· ἕνεκα τούτου δὲ προέβημεν εἰς τὴν δευτέραν ἐκλογὴν πάλιν ὡς ἀρχικὴν, ἐπιδιώκοντες δηλαδὴ οὐχὶ τὴν σχετικὴν, ἀλλὰ τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, τοὐτέστιν ἐνεργοῦντες ἐξ ὑπαρχῆς νέαν ἐκλογήν. Τοιαύτη λοιπὸν ὑπῆρξεν ἡ ἐπίμονος θέλησις τῶν καθηγητῶν καὶ παραγόμενον αὐτῆς εἶναι ἡ ἐκλογὴ τῶν δύω πληρεξουσίων· ταύτην δὲ τὴν θέλησίν των πρόκειται νὰ ἐκτιμήσητε, καὶ κατ’ αὐτὴν πρέπει νὰ κρίνητε τὸ νόμιμον ἢ μὴ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς, ὡς προεξέθεσα ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου.

§49ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἐπικαλοῦμαι, Κύριοι, τὴν εὐμενῆ ἀκρόασίν σας, διότι συνήθως τὴν χορηγεῖτε εἰς τοὺς λέγοντας ὀλίγα καὶ τοὺς προσπαθοῦντας νὰ δίδωσι πρακτικὴν τάσιν εἰς τὴν συζήτησιν, ἐπικαλοῦμαι ὅμως τὴν ἀπόλυτον προσοχήν σας δι’ ὀλίγα λεπτὰ, διότι τὸ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἀναπτύξω, ἔχει λεπτότητας, αἵτινες ἀπαιτοῦσι προσοχήν. Διὰ νὰ λάβητε δὲ ἀκριβῆ ἰδέαν τοῦ ζητήματος, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ παρακολουθήσετε νοερῶς ἐντὸς τοῦ καθιδρύματος τοῦ Πανεπιστημίου, ὅπου θὰ προσπαθήσω νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἔχω περὶ τῶν ἐκεῖ γεγονότων. Ἡ ἀκριβὴς περὶ αὐτῶν ἰδέα θέλει, κατ’ ἐμὲ, πείσει τοὺς πάντας, ὅτι ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν προτείνω, εἶναι ἡ μᾶλλον συμφωνοῦσα μὲ τὰ πράγματα καὶ τὸ δίκαιον. Ὅταν, κύριοι, ὁ ἐκλογικὸς σύλλογος τοῦ Πανεπιστημίου συνηθροίσθη, ἐσύρετο, κατὰ τὴν διάγνωσιν τὴν ὁποίαν ἠδυνήθην νὰ κάμω, ἀπὸ δύω πόθους, ἀπὸ δύω ῥεύματα, οὕτως εἰπεῖν, ἀντιθέτων ἐπιθυμιῶν· ἡ πρώτη τοῦ νὰ ἐκλέξῃ κατάλληλον ἀντιπρόσωπον τὸ Πανεπιστήμιον, ἡ δὲ δευτέρα, ἡ ἰσχυροτέρα, ἦτο, δὲν λέγω ν’ ἀποκτήσῃ, διότι κατ’ ἐμὲ εἶχε προαποκεκτημένον το δικαίωμα, ἀλλὰ νὰ καθιερώσῃ δύω πληρεξουσίους ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως. Ἀπόδειξις, κύριοι, ὅτι ἡ τελευταία ἰδέα ἐπεκράτησεν, εἶναι ὅτι ὁ ἐκλογικὸς σύλλογος τοῦ Πανεπιστημίου ἀδιστάκτως, ἀφόβως ἐψηφοφόρησε διὰ δύω πληρεξουσίους. Κατὰ τὴν πρώτην ψηφοφορίαν, καθ’ ἣν, ἐν πεποιθήσει λέγω, ὁ ἐκλογικὸς σύλλογος τοῦ Πανεπιστημίου ἐψηφοφόρησε δύω πληρεξουσίους, ἔλαβον ὁ Κύριος Διομήδης Κυριακοῦ ψήφους 24, ὁ Κύριος Σαρίπολος ψήφους 19, καὶ ὁ Κύριος Μαυροκορδᾶτος, ἂν ἡ μνήμη δὲν μὲ ἀπατᾷ, 15. Ἀναφέρων, κύριοι, τὸ τελευταῖον τοῦτο ὄνομα, ὀφείλω εὐσυνειδήτως νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν περὶ τοῦ πῶς ἀνεφάνη τὸ ὄνομα τοῦτο τοῦ Νέστορος τῶν πολιτικῶν μας εἰς τὴν ἐκλογικὴν πάλην τοῦ Πανεπιστημίου. Ὁ Κ. Μαυροκορδᾶτος, προσκληθεὶς τὴν προτεραίαν ἢ δύω ἢ τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῆς ψηφοφορίας νὰ παρουσιασθῇ κατὰ προτροπὴν φίλων του ὑποψήφιος, παρέστησεν, ὅτι δὲν συναινεῖ, διότι ἐφοβεῖτο, μήπως ἡ παρακίνησις τοῦ νὰ ψηφοφορηθῇ τὸ ὄνομά του μόνον σκοπὸν εἶχε νὰ χρησιμεύσῃ διὰ νὰ ἀποκλεισθῇ ἴσως ἕτερον, καὶ ὅτι ἡ ἀρχικὴ ἰδέα νὰ ἐκλεχθῇ δὲν ἦτο ἡ κυρίως δεσπόζουσα, οὐχ ἧττον ὅμως ἐνέδωκε καὶ ἀφῆκε νὰ ψηφοφορηθῇ τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Εἰς τὴν πρώτην λοιπὸν ψηφοφορίαν τοῦ Πανεπιστημίου φαίνονται προφανῶς πλειονοψηφίσαντες οἱ δύω καθηγηταί, ὁ Κύριος Διομήδης Κυριακοῦ καὶ Κύριος Σαρίπολος. Ἐὰν ἐδῶ ἔπαυον αἱ ἐκλογικαὶ πράξεις τοῦ Πανεπιστημίου, οὐδεὶς, πιστεύω, ἠδύνατο ν’ ἀμφιβάλῃ, ὅτι δικαίως, ὅτι ἀναντιῤῥήτως νόμιμοι πληρεξούσιοι τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι ὁ Κύριος Διομήδης Κυριακοῦ καὶ ὁ Κύριος Σαρίπολος. Ὁ Νομάρχης Ἀττικῆς ἀπὸ λόγους εὐσυνειδησίας, ἀπὸ λόγους σεβασμοῦ πρὸς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον αὐτὸς ἰδίως ὤφειλε νὰ ἐφαρμόσῃ, ἔκαμεν ἐνστάσεις τινὰς, εἰπὼν, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ, κατὰ τὰς ὁποίας εἶχεν ὁδηγίας, κατὰ τὸ γράμμα τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον μᾶς συνεκάλεσεν ὅλους ἐνταῦθα, ὄχι μόνον ἐδίστασεν, ἀλλὰ καὶ ἠρνήθη νὰ ἀναγνωρίσῃ ἐκλογὴν, τῆς ὁποίας τὸ ἀποτέλεσμα ἔφερε δύω πληρεξουσίους. Δὲν ἔλαβεν ἑπομένως ὑπ’ ὄψιν, καὶ τὸ λέγω πρὸς τιμήν του, δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν εἰμὴ τὰ ὀνόματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρῶτα ἐφαίνοντο εἰς τὰ ψηφοδέλτια, δηλ. τὸ τοῦ Κυρίου Μαυροκορδάτου, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν 11 ψήφους, τὸ τοῦ Κ. Διομήδους Κυριακοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπίσης εἶχεν 11, καὶ τὸ τοῦ Κ. Σαριπόλου, τὸ ὁποῖον εἶχεν 9. Ὁ Νομάρχης ἑπομένως προσεκάλεσεν ἐκ νέου τὸ Πανεπιστήμιον νὰ ἔλθῃ εἰς νέαν ψηφοφορίαν μεταξὺ τῶν δύω πρώτων ἐπιλαχόντων ὑποψηφίων. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς, κύριοι, ὁ ἐκλογικὸς σύλλογος τοῦ Πανεπιστημίου προέβη εἰς δευτέραν πρᾶξιν, καὶ παρακαλῶ νὰ τὸ ἐνθυμηθῆτε, παρῃτήθη τῆς πρώτης ψηφοφορίας, δὲν ἐπέμεινε λέγων, «δὲν ψηφοφορῶ ἐκ νέου, τὸ ἀποτέλεσμα ἔγεινε, δύω δικαιωματικῶς ἐψηφοφόρησαν», ἀφ’ ἧς στιγμῆς προέβη εἰς δευτέραν ψηφοφορίαν, ἡ πρώτη εἶναι ἀνύπαρκτος, ἐξαλείφεται, δὲν ὑπάρχει.

§50Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Διατί ἀνῄρεσε τὸ Πανεπιστήμιον τὸ πρῶτον ἀποτέλεσμα;

§51Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Διατὶ τὸ Πανεπιστήμιον, ἀφοῦ ἐνόμισεν, ὅτι διεκδικεῖ νόμιμον δικαίωμα, ἐψηφοφόρησε δύω, καὶ ἀφοῦ τοὺς ἐψηφοφόρησε, παρῃτήθη, τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἐξετάσω....

§52Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἰς τὰς ἐπαρχίας θὰ ἦτο συγκεχωρημένον νὰ γείνῃ τὸ τοιοῦτον;

§53ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μὴ τὸν διακόπτετε.

§54Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν μὲ διακόπτει τίποτε οὐδὲ τὰ κύματα τῆς θαλάσσης. Τὸ Πανεπιστήμιον λοιπὸν προέβη εἰς δευτέραν ψηφοφορίαν, ἀλλὰ, κύριοι, διατί προέβη εἰς τὴν δευτέραν ταύτην πρᾶξιν; προέβη ὑπακοῦον εἰς τὸ γράμμα τοῦ ψηφίσματος, εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ Νομάρχης; Αὐτὸ κύριοι, θὰ ἴδωμεν. Κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς νέας ψηφοφορίας παρουσιάζεται ὁ ἔντιμος συνάδελφός μας Κύριος Διομήδης Κυριακοῦ καὶ λέγει «Παραιτοῦμαι τῆς ὑποψηφιότητος, τῆς παθητικῆς ταύτης τοῦ ἐκλεχθησομένου θέσεως, διότι ἐξελέχθην ἀπὸ τὴν πατρίδα μου πληρεξούσιος.» Εἶχε, κύριοι, ὁ Κύριος Διομήδης Κυριακοῦ τὸ δικαίωμα νὰ παραιτηθῇ, διαρκούσης τῆς ἐκλογικῆς ἐνεργείας, ἥτις δὲν δύναται νὰ διακοπῇ πρὸ τοῦ ἀποτελέσματος; Λέγω ὄχι, καὶ τὸ ἀποδεικνύω διὰ λόγων, φρονῶ, ἀκαταμαχήτων, πρῶτον, διὰ τῶν λόγων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ Κύριος Καλλιγᾶς τόσον εὐστόχως καὶ τόσον εὐφυῶς, δεύτερον, διότι ὁ γηραιὸς Κύριος Μαυροκορδάτος, πληροφορηθεὶς περὶ τοῦ ἀποτελέσματος καὶ γνωρίζων τὴν θέσιν του εἰς τὴν νέαν προκειμένην ψηφοφορίαν, ἐνόμισε καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀποσύρῃ τὸ ὄνομά του, διότι ὄνομα, ἅμα ῥιφθῇ εἰς ἐκλογικὴν κάλπην, δὲν δύναται νὰ ἀποσυρθῇ, πρὶν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς περαιωθῇ. Ὅτι δὲ ἡ ἀλληλουχία τῶν ἐνεργειῶν ἦτο τοιαύτη κατὰ τὴν προκειμένην περίστασιν, ὥστε νὰ μὴ παρέξῃ εἰς τὸν Κύριον Διομήδην Κυριακοῦ τὸ δικαίωμα νὰ παραιτηθῇ, εἶναι ὁ συλλογισμὸς, ὅτι δευτέρα ψηφοφορία ἔγεινε προτροπῇ τοῦ Νομάρχου, ὅστις δὲν ἀνεγνώρισεν ὡς νόμιμον τὸ ἀποτέλεσμα τῆς πρώτης. Κύριοι, ὁ ἐκλογικὸς σύλλογος τοῦ Πανεπιστημίου, κατ’ ἐμὲ, εἰς τὴν δευτέραν ψηφοφορίαν ἔδειξε διαγωγὴν ἀνεξήγητον, μικτὴν, πλήρη ἀδικαιολογήτων δισταγμῶν. Τὸ σύστημα, ἡ ὁδὸς, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε, δὲν ἀνήκει οὔτε εἰς τὴν πρώτην του ἀπόφασιν τοῦ νὰ ἔχῃ δύω πληρεξουσίους, οὔτε εἰς τὴν προτροπὴν τοῦ Νομάρχου ν’ ἀναδείξῃ ἕνα· καὶ ἰδοὺ, κύριοι, διατὶ τὸ Πανεπιστήμιον αὐθορμήτως, οὕτως εἰπεῖν, ἐκ τῶν προτέρων ἀπεφάσισεν, ὅτι θὰ ψηφοφορήσῃ τὸν Κύριον Βερναρδάκην, ὅστις οὐδόλως εἶχε συνάφειαν μὲ τὴν πρώτην ἐκλογὴν καὶ τῆς ὁποίας ἡ δευτέρα ἦτο μόνον συνέπεια. Τί εἶπεν ὁ Κύριος Νομάρχης; Θέλετε ψηφοφορήσει μεταξὺ τῶν δύω σχετικῶς λαβόντων τὰς περισσοτέρας ψήφους, δηλ. μεταξὺ τοῦ Διομήδους Κυριακοῦ καὶ τοῦ Μαυροκορδάτου. Τί κάμνει τὸ Πανεπιστήμιον; Παρεδέχθη νὰ ψηφοφορήσῃ δύω, καὶ ἐν τούτοις αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν τὴν ἠκρωτηρίασε κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν, διότι ἐψηφοφόρησε μὲν δύω, οὐχὶ ὅμως μεταξὺ τῶν τεσσάρων ὀνομάτων τῶν ἐπιλαχόντων, διότι τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου Βερναρδάκη ἦτο ὅλως ξένον τῆς πρώτης ψηφοφορίας, μὴ ἐμπεριεχόμενον μεταξὺ τῶν τεσσάρων ἐπιλαχόντων (θόρυβος).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, σᾶς παρακαλῶ καθήσατε εἰς τὰς θέσεις σας, καὶ ὁμιλήσατε μεταξύ σας σιγαλώτερα.

§56Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἡ δευτέρα ψηφοφορία ἔχει τρεῖς κυρίας ἐλλείψεις. Ἡ πρώτη, διότι δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸν Κύριον Διομήδην Κυριακοῦ, ὅστις δὲν ἠδύνατο νὰ παραιτηθῇ διαρκούσης τῆς ἐκλογικῆς πάλης· ἡ δευτέρα, διότι, κατ’ ἐμὲ, δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸ 40ον ψηφοδέλτιον, τὸ ὁποῖον, ἂν καὶ τὸ ἐμπεριεχόμενόν του ἦτο ἄκυρον, διότι ἔφερεν ὀνόματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύναντο νὰ ψηφοφορηθῶσιν, οὐχ ἧττον ὅμως ἀνῆκεν εἰς ψηφοφόρον. Ὑπαρχούσης τῆς ἀτομικότητος τοῦ ψηφοφόρου, ὑπάρχει καὶ ἡ ψῆφος, ἂν δὲν καταλογίζεται. Ἡ τρίτη, διότι ἐμπεριέχει ὄνομα προσφιλὲς μὲν, τὸ τοῦ Βερναρδάκη, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον, διότι εἶναι προσφιλὲς, πρέπει καὶ νὰ ἐκλεχθῇ κατὰ νόμον.

§57ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι καλὸν νὰ ἔλθῃ ὁ Κύριος Νομάρχης νὰ τελειώσῃ.

§58Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἡ δευτέρα, κατ’ ἐμὲ, ἔλλειψις, ἡ κυριωτέρα, ἔχει ὡς συνέπειαν, ὅτι ἂν ἀφανισθῇ κατὰ τὴν γνώμην τινῶν τὸ τεσσαρακοστὸν ψηφοδέλτιον, διότι ἐμπεριεῖχεν ὀνόματα μὴ ἀνήκοντα εἰς τοὺς τέσσαρας ἐπιλαχόντας, τότε τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου Βερναρδάκη, ὅσον προσφιλὲς καὶ ἂν ἦναι, δὲν δύναται ποσῶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.... (θόρυβος).

§59ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ποῖον εἶναι λοιπὸν τὸ συμπέρασμά σας;

§60Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὸ συμπέρασμά μου εἶναι, ὅτι ἡ δευτέρα ψηφοφορία, ἐμπεριέχουσα ῥιζικὰς ἐλλείψεις, εἶναι ὅλως δι’ ὅλου ἀπαράδεκτος, ἡ δὲ πρώτη, διὰ τῆς ἰδίας ὁμολογίας τοῦ ἐκλογικοῦ συλλόγου τοῦ Πανεπιστημίου, ὅστις προέβη εἰς τὴν δευτέραν, δὲν ἔχει κἀμμίαν ὑπόστασιν. Προτείνω ἑπομένως τὴν ἐντελῆ ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τὴν ἐπανάληψιν αὐτῆς διὰ δύω πληρεξουσίους, διὰ τὸν ἁπλούσταστον λόγον—τὸν ἀνέφερα καὶ χθὲς—ὅτι ὁ διπλασιασμὸς τῶν βουλευτῶν εἶναι δικαίωμα ἀναφαίρετον, καὶ ὅτι ὁ διπλασιασμὸς αὐτὸς πρέπει ἐπίσης νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ διὰ τὸν σύλλογον τοῦ Πανεπιστημίου, ὡς καὶ πάντα ἄλλον σύλλογον τῶν ἐπαρχιῶν τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος.

§61ΠΟΛΛΟΙ. Κύριε Πρόεδρε, ἀρκετὰ ἐφωτίσθημεν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Συνέλευσις, ἐὰν ἐφωτίσθη (θόρυβος) Τρεῖς γνῶμαι ἐξεφράσθησαν, σᾶς παρακαλῶ νὰ τὰς ἀκούσετε διὰ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν τῆς ἀπωτέρας. Ἡ ἀπωτέρα εἶναι τοῦ Κ. Καλλιγᾶ «ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον ὀφείλει νὰ ἐκλέξῃ ἕνα πληρεξούσιον καὶ ὅτι νόμιμος πληρεξούσιος εἶναι ὁ Κύριος Μαυροκορδᾶτος». Ἡ δευτέρα εἶναι τοῦ Παπαδιαμαντοπούλου «ὅτι ὀφείλει νὰ ἐκλέξῃ ἕνα καὶ ὡς τοιοῦτος εἶναι ὁ Κύριος Σαρίπολος». Καὶ τρίτη ἡ τοῦ Κ. Διομήδους Κυριακοῦ «ὅτι ὀφείλει νὰ ἐκλέξῃ δύω, καὶ ὡς τοιοῦτοι εἶναι ὁ Κ. Σαρίπολος καὶ Βερναρδάκης».

§63ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κύριοι, δύω λέξεις θὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ θέματος. Βεβαίως ὤφειλον νὰ ὑποκύψω εἰς τὴν Συνέλευσιν, δὲν θέλω λοιπὸν νὰ μακρυγορήσω. Ἔρχομαι νὰ θέσω θέμα ἴδιον, τὸ ὁποῖον εἶδα ἐκ τῆς συζητήσεως, ὅτι οὐδεὶς ἔθεσε, καθόσον ἀδιαφορῶ ἐντελῶς περὶ τῶν τριῶν τῶν προεξηγηθέντων. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι θεωρῶ ἄκυρον τὴν ἐκλογὴν τοῦ Πανεπιστημίου. Ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα, ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἐννοῇ νὰ ἀποδείξῃ δύω πληρεξουσίους ἢ ὄχι, ὅμως ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τὴν θεωρῶ κατὰ πεποίθησιν ἄκυρον (χειροκροτήματα).

§64ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἡ γνώμη τοῦ Κ. Αὐγερινοῦ εἶναι ἡ αὐτὴ μὲ τὴν γνώμην τοῦ Κ. Βουδούρη. Ὁ Κύριος Παππᾶ Ἰωάννου ἀναγινώσκει τὴν τελευταίαν πρότασιν τοῦ Κ. Βουδούρη καὶ Αὐγερινοῦ, ἥτις συγκεφαλαιοῦται εἰς τὸ ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις, περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς (θόρυβος).

§66ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, προέκυψε τὸ ζήτημα, ἂν θὰ ἐκλέξῃ δύω πληρεξουσίους ἢ ἕνα τὸ Πανεπιστήμιον.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν τοῦτο.

§68ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ ψηφοφορηθῇ ἡ ἀπωτέρα πρότασις, ἥτις εἶναι ἡ ἀκυρότης ὁλοκλήρου τῆς ἐκλογῆς.

§69ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα (θόρυβος).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς νὰ σηκωθῶσιν (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Μοὶ συμβαίνει καὶ σήμερον ὅπως χθὲς τὸ αὐτὸ πρᾶγμα. Φωναί, πρὶν ἐγὼ ἀποφανθῶ περὶ τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, φωναὶ ἠκούσθησαν «ἐνεκρίθη».

§71ΠΟΛΛΟΙ. Σκεφθῆτε ὡρίμως, Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἀποφασίσετε περὶ τοῦ ἀποτελέσματος.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅπως ἐφέρθησάν τινες ἐκ τῶν Κυρίων, δὲν ἠμποροῦσα νὰ τὸ καταλάβω.

§73ΠΟΛΛΟΙ. Ἐπαναλάβετε τὴν ψηφοφορίαν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θέλοντες τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ Πανεπιστημίου νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς. Τώρα πρόκειται ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις, ἐὰν θέλῃ νὰ ἐκλέξῃ τὸ Πανεπιστήμιον δύω πληρεξουσίους ἢ ἕνα, ὅθεν οἱ παραδεχόμενοι δύω πληρεξουσίους διὰ τὸ Πανεπιστήμιον νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται σχεδὸν ὅλοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη δύω πληρεξουσίους ὡς πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον, καὶ ὡς νομίμους τὸν Κ. Ν. Σαρίπολον καὶ Βερναρδάκην. Παρακαλῶ, Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπειδὴ πάσχει ἡ ὑγεία μου, αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἔλθῃ ὁ γεροντότερος νὰ μὲ ἀντικαταστήσῃ. Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Κ. Σχινᾶς.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Συνέλευσις, ἂν ἀποφασίζῃ ν’ ἀναγνωσθῇ πρῶτον ἡ ἔκθεσις τῆς Τριφυλίας πρὸ τῆς ἐκθέσεως τῆς Χαλκίδος, ἐπειδὴ δὲν εἶναι ἑτοίμη.

§76ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι! ὄχι! Ν’ ἀναγνωσθῇ τῆς Χαλκίδος. Ὁ Κύριος Πλαστήρας ὡς εἰσηγητὴς ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Χαλκίδος. Ἡ Βʹ. ἐξελεγκτικὴ Ἐπιτροπὴ Συνελθοῦσα σήμερον τὴν τετάρτην τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου 1863 ἐν τῷ ἀναγνωστηρίῳ τῆς Βουλῆς, καὶ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐκλογὴν τῶν πληρεξουσίων τῆς ἐπαρχίας Χαλκίδος πρακτικά. Ἀκούσασα καὶ τὴν ἐπ’ αὐτῆς γνώμην καὶ ἀνάπτυξιν τοῦ διορισθέντος εἰσηγητοῦ Κυρίου Λ. Ι. Κατσίνα παρατηρεῖ, ὅτι αἱ κατ’ αὐτῆς ἐνστάσεις ἐν συνόλῳ εἰσὶν αἱ ἑξῆς· Ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Ληλαντίων κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ψηφοφορίας 550 ψηφοφόροι ἐκβιασθέντες ὑπὸ τῆς ἐκεῖσε διαμενούσης στρατιωτικῆς δυνάμεως ἐψηφοφόρησαν παρὰ τὴν ἑαυτῶν θέλησιν ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ Βουδούρη· ὅτι τρεῖς στρατιῶται τοῦ ἱππικοῦ μεθ’ ἱκανῶν τουρκαλβανῶν ὁπλοφόρων μεταβάντες αὐτόθι ὑπὸ τὸ πρόσχημα ἐθνοφυλακῆς διὰ τῶν ἀπειλῶν, πυροβολισμῶν ἐντὸς τοῦ ναοῦ καὶ βιαιοπραγιῶν, ἃς διεπράξαντο ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας, ἐμπνεύσαντες τὸν τρόμον εἰς τοὺς κατοίκους ἠνάγκασαν αὐτοὺς νὰ ἀπέχωσι τῆς ἐκλογῆς· ὅτι ἐν τῷ αὐτῷ δήμῳ ὁ νομάρχης Εὐβοίας ἐπανέφερεν ἐν τῇ θέσει του τὸν ὑπὸ τοῦ λαοῦ καταλυθέντα δήμαρχον Καραμουζᾶν πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ αὐταδέλφου του Ἀθανασίου Πετσάλη· ὅτι ἐψηφοφόρησαν δὶς 150 ἄτομα, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν ἐκθέσεων τῶν ἐκεῖ σταθμευόντων ἑνὸς ὑπενωματάρχου καὶ ἑνὸς δεκανέως τοῦ 10 τάγματος τῆς Γραμμῆς, καὶ τέλος ὅτι ὀκτὼ κατονομαζόμενα ἄτομα, ἀποδημοῦντα κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ψηφοφορίας παρουσιάζονται ἐν τῷ πρακτικῷ τῆς ψηφοφορίας ὡς ψηφοφορήσαντα. Ὡς πρὸς τὸν Δῆμον Χαλκιδέων, ὅτι 600 ἄτομα, ἐξ ὧν πλεῖστα ἄγνωστα καὶ ἑτεροδημόται ἐψηφοφόρησαν διὰ δύω μαρτύρων ἀνθρώπων τῆς μερίδος Βουδούρη κλπ., βεβαιούντων ἐναντίον τῆς γνώσεως τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τὴν ταυτότητα καὶ δημοτικότητά των· ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν τῆς ψηφοφορίας ἡμέραν 150 πολῖται ἀνήκοντες εἰς τὴν ἐπιτυχοῦσαν μερίδα ὁπλισθέντες ἐπυροβόλουν ἐντὸς τῆς πόλεως Χαλκίδος, καὶ διὰ τοῦ μέσου τούτου ἐμπνεύσαντες τὸν τρόμον εἰς τοὺς ψηφοφόρους ἠνάγκασαν αὐτοὺς νὰ ἀπέχωσι τῆς ἐκλογῆς, ὅτι κατὰ τὴν τετάρτην τῆς ψηφοφορίας ἡμέραν 500 εἰκονικὰ ψηφοδέλτια ἐῤῥίφθησαν ἐν τῇ κάλπῃ, διευκολυνομένων πρὸς τοῦτο τῶν περὶ τὸν Βουδούρην ὡς ἐκ τῆς παραλείψεως τῆς ἡλικίας τῶν ψηφοφόρων ἐν τοῖς τμηματικοῖς βουλευτικοῖς καταλόγοις· ὅτι παρὰ τὸ θέσπισμα τῆς Κυβερνήσεως περὶ διαλύσεως τῆς ἐμμίσθου ἐθνοφυλακῆς ὁ Νομάρχης Εὐβοίας πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐπεμβάσεως διετήρησε καὶ ἐπηύξησεν αὐτὴν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, καὶ τέλος, ὅτι οὗτος ἀμέσως ἐνδιαφερόμενος ὡς ἐκ τοῦ ἀτόμου τοῦ εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα ἀποδυθέντος ἀδελφοῦ του Ἀθανασίου Πετσάλη δὲν ἠδύνατο ἢ διὰ τῶν ἐνεργειῶν του νὰ ἐπηρεάσῃ οὐσιωδῶς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας ἁπάσης· καὶ τελευταῖον ὡς πρὸς τὸν δῆμον Αἰγαίων, ὅτι ὁ ἐκεῖ δήμαρχος ἠθικῶς ἐπίεσε τὴν θέλησιν τῶν ψηφοφόρων. Ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω ἐκτεθεισῶν ἐνστάσεων ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ πλειονοψηφίαν συνάγει τὰς ἑξῆς σκέψεις, καὶ αʹ.) ὡς πρὸς τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ ὅτι 550 ψηφοφόροι ἐν τῷ Δήμῳ Ληλαντίων ἐκβιασθέντες ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ἐξουσίας ἐψηφοφόρησαν ὑπὲρ τῆς ἐπιτυχούσης μερίδος παρὰ τὴν θέλησιν αὐτῶν, οὗτος ἐξελέγχεται καὶ ἀριθμητικῶς ἀνυπόστατος ἐξ αὐτοῦ τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς ψηφοφορίας, καθ’ ὃ οἱ ὅλοι ψηφοφορήσαντες ἐν τῷ εἰρημένῳ Δήμῳ εἰσὶν 513, ἐξ ὧν 79 ὑπὲρ τῶν ἐνισταμένων καὶ 434 ὑπὲρ τῶν ἀντιθέτων, καὶ ἐν συνόλῳ καθόσον ἐκτὸς τοῦ ὅτι μηδεμία περὶ τούτου παρουσιάζεται ἀπόδειξις (ἐκτὸς ἀναφορᾶς τινος ὑπὸ ἀγραμμάτων κατὰ τὰ 9/10 τοῦ ὅλου τῶν ὑπογεγραμμένων) ἥ τε ἐφορευτικὴ καὶ ἀντεφορευτικὴ ἐπιτροπὴ οὐδόλως βεβαιοῦσιν ἐν ταῖς κατ’ ἐκείνων πράξεσιν αὐτῶν τοιοῦτόν τι γεγονὸς ἢ οἱουδήποτε ἑτέρου εἴδους ἐπέμβασιν καὶ ὑλικὴν βίαν. Ὁ δὲ ἰσχυρισμὸς τῶν ἐνισταμένων, ὅτι τὸν ὑπὸ τοῦ λαοῦ καταλυθέντα Δήμαρχον Καραμουζᾶν ὁ Νομάρχης Εὐβοίας ἐπανέφερεν εἰς τὴν θέσιν του, ἀποβαίνει κατ’ αὐτῶν τούτων μᾶλλον, καθόσον ἡ ἄνω μνημονευθεῖσα ἀναφορὰ φαίνεται ὑποκινηθεῖσα ὑπὸ τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος Δημάρχου, ἐπικυρώσαντος τὸ γνήσιον τῶν ὑπογραφῶν καὶ βεβαιώσαντος τὸ περιεχόμενον αὐτῆς. βʹ.) ὡς πρὸς τὸν ἰσχυρισμὸν ὅτι ἱππεῖς στρατιῶται καὶ Τουρκαλβανοὶ ἐθνοφύλακες διαπράξαντες ἐν τῷ εἰρημένῳ Δήμῳ βιαιοπραγίας παντοειδεῖς ἐνέσπειραν τὸν τρόμον εἰς τοὺς κατοίκους, ἀποσχόντας οὕτω τῆς ψηφοφορίας, καὶ ὅτι 150 ἄτομα δὶς ἐψηφοφόρησαν, ἀποδεικνυομένων τῶν περιστατικῶν τούτων δι’ ἐπισήμων ἐκθέσεων τῶν σταθμευόντων ἐκεῖσε ἀποσπασματαρχῶν, ἐπίσης καὶ οὗτος ἐξελέγχεται ἀβάσιμος, διότι καὶ οὐδεμία περὶ τούτου ὑφίσταται ἀπόδειξις, οὐδὲ αἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ἐπικαλούμεναι ὑπὸ τῶν ἐνισταμένων ἐκθέσεις προσήχθησαν, καίτοι παρ’ αὐτῶν ζητηθεῖσαι ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς· ἄλλως τε μηδεμία περὶ τούτου ἔνστασις ἢ παρατήρησις φέρεται ὑπό τε τῆς ἐφορευτικῆς καὶ ἀντεφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας ἢ τῆς διαλογῆς. Ἂν δὲ πρὸς στιγμὴν ἤθελεν ὑποτεθῆ, ὅτι ἅπαντες οἱ ἐν τῷ δήμῳ Ληλαντίων καταναγκαστικῶς δῆθεν ψηφοφορήσαντες 434 τὸν ἀριθμὸν ὑπὲρ τῶν Κυρίων Βουδούρη, Πετσάλη κλπ. ἤθελον ψηφοφορήσει ὑπὲρ τῶν ἐνισταμένων, οὐδόλως καὶ πάλιν ἐπηρεάζεται τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, ὑπαρχούσης διαφορᾶς μεταξὺ τούτων καὶ ἐκείνων κατὰ πολὺ μείζονος. γʹ) ὡς πρὸς τὸν ἰσχυρισμὸν δὲ τοῦ ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Χαλκιδέων 600 ἄτομα ἄγνωστα καὶ ἑτεροδημόται ἐψηφοφόρησαν διὰ δύο μαρτύρων ἐναντίον τῆς γνώσεως αὐτῆς ταύτης τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ οὗτος ἐξελέγχεται ἀνυπόστατος ἐξ αὐτῶν τῶν τμηματικῶν πρωτοκόλλων τῆς ψηφοφορίας, καθ’ ἃ οἱ μὲν ἐν τῷ βουλευτικῷ καταλόγῳ ψηφοφορήσαντες εἰσὶ διακόσιοι περίπου, καὶ οὐδαμοῦ μέλος τι τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν φαίνεται ἀνθιστάμενον εἰς τὴν διὰ τῶν προσαχθέντων μαρτύρων βεβαίωσιν τῆς ταὐτότητος καὶ δημοτικότητος τῶν ψηφοφορησάντων, ἡ δὲ ὁπλοφορία πολιτῶν, ἂν τοιαύτη ὑπῆρξε κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ψηφοφορίας οὐδόλως παρέχει τὸ ἐνδόσιμον τῆς ὑπὸ τοῦ Νομάρχου διατηρήσεως ἐμμίσθου ἐθνοφυλακῆς παρὰ τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διατεταγμένα κατὰ τὸν ἰσχυρισμὸν τῶν ἐνισταμένων ἐπ’ οὐδεμιᾶς ἀποδείξεως στηριζομένη. Ὡς πρὸς τὴν ἐν τοῖς τμηματικοῖς καταλόγοις παράλειψιν τῆς ἡλικίας τῶν ἐν αὐτοῖς ἐγγεγραμμένων ψηφοφόρων ἐπὶ τῷ σκοπῷ καὶ τῇ προθέσει τῆς διευκολύνσεως τοῦ νὰ ψηφοφορήσωσιν οἱ 600 ἄγνωστοι καὶ ἑτεροδημόται καὶ νὰ ῥιφθῶσιν ἐν τῇ κάλπῃ 500 εἰκονικὰ ψηφοδέλτια, ἀληθῶς μὲν ἡ τυπικὴ αὕτη ἔλλειψις παρουσιάζεται εἰς τοὺς ἀνωτέρω καταλόγους, οὐδὲν ὅμως πρακτικὸν ἀποτέλεσμα ἠδύνατο νὰ ἔχῃ, καθόσον ὡς πρὸς μὲν τὸ πρῶτον ὡς ἀνωτέρω ἐῤῥέθη, οὐδὲν τῶν μελῶν τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν ἠμφισβήτησε τὴν διαβεβαίωσιν τῶν μαρτύρων τῆς ταὐτότητος καὶ δημοτικότητος τῶν ψηφοφορησάντων, ὡς πρὸς δὲ τὸ δεύτερον μηδεμίαν ἡ τυπικὴ αὕτη ἔλλειψις ἠδύνατο νὰ ἔχῃ σχέσιν, ὅπερ αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ ἐξεταζόμενον οὐδόλως ἀποδεικνύεται ἐκ σχετικῆς τινος περιστάσεως ἢ γεγονότος. δʹ.) Ὡς πρὸς τὴν κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Αἰγαίων ἀπευθυνομένην ἔνστασιν, ὅτι ὁ δήμαρχος αὐτοῦ ἠθικῶς ἐπίεσε τὴν βούλησιν τῶν ψηφοφόρων, αὕτη εἶναι ὅλως γενικὴ καὶ ἀόριστος, ὑπ’ οὐδεμιᾶς εἰδικῆς περιστάσεως συνοδευομένη, καὶ κατὰ συνέπειαν ἀβάσιμος. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω σκέψεων καὶ ἐκ τῶν ὑπ’ ὄψιν τῆς ἐπιτροπῆς σχετικῶν πρακτικῶν συνάγεται, ὅτι ἅπασα ἡ προεισαγωγικὴ ἐργασία τῆς προκειμένης ἐκλογῆς ἐνεργήθη νομίμως, ἤτοι ἡ δημοσίευσις τοῦ προγράμματος τοῦ Νομάρχου καὶ τοῦ θεσπίσματος τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἔναρξιν τῆς ψηφοφορίας, ἡ πρόσκλησις τῶν κληρωθεισῶν ἐπιτροπῶν, ὁ διορισμὸς ἀντεφορευτικῶν τοιούτων, ἡ παράδοσις τῶν καλπῶν καὶ τῶν βουλευτικῶν καταλόγων μετὰ τῶν πρωτοκόλλων τῆς ψηφοφορίας καὶ ἡ βεβαίωσις τοῦ ἀλυμάντου τῶν ἐπὶ τῶν καλπῶν σφραγίδων τῆς Νομαρχίας κατὰ τὴν εἰς τὰς οἰκείας ἐπιτροπὰς παράδοσιν αὐτῶν, καὶ ὅτι κατὰ τὰ πρωτόκολλα τῆς ψηφοφορίας ἐψηφοφόρησαν,

Λαχόντες οὕτω τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας. Διὰ τοὺς ἀνωτέρω λόγους ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτοῦσα κατὰ πλειονοψηφίαν τὴν ἐπικύρωσιν τῆς προκειμένης ἐκλογῆς, κρίνει καθῆκόν της ἀφ’ ἑτέρου νὰ παρατηρήσῃ εὐσεβάστως πρὸς τὴν ἐθνικὴν Συνέλευσιν, ὅτι ὁ διορισμὸς Νομάρχου ἐν τόπῳ, ἔνθα ἀμέσως ἐνδιεφέρετο πρόσωπον διὰ τῆς ἀδελφότητος μετ’ αὐτοῦ συνδεόμενον, παρέχει τὴν εὐλογοφανῆ ὑποψίαν εἰς ἕκαστον, ὅτι ὁπωσδήποτε ἠθική τις ἐπήρεια ἐξησκήθη ὑπ’ αὐτοῦ ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς, τὸν βαθμὸν καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ὁποίας ἀφίεται εἰς τὴν κρίσιν καὶ ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως. Ὁ εἰσηγητὴς Λ. Ι. Κατσίνας. Τὰ μέλη Ἰω. Καραγιαννόπουλος, Γρ. Χαντζερῆς, Γρ. Δημητριάδης, Εὐθ. Πλαστήρας. Ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ὁ Κ. Ἀθ. Γ. Πετιμεζᾶς γνωμοδοτεῖ, ὅτι ὁ διορισμὸς τοῦ Κ. Πετσάλη, ἀδελφοῦ τοῦ ἐκ Χαλκίδος ἐκλεχθέντος πληρεξουσίου Ἀθ. Πετσάλη ἔσχε τοσαύτην ἐπιῤῥοὴν, ὥστε ἀποδίδει εἰς αὐτὸν τὴν καθ’ ὁλοκληρίαν μεταβολὴν τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς, καὶ κατὰ συνέπειαν θεωρῶν αὐτὴν ἄκυρον ἐξ ὁλοκλήρου γνωμοδοτεῖ περὶ τῆς ἀκυρώσεώς της, καθόσον ἡ παρουσία τοῦ Νομάρχου Πετσάλη ἐνίσχυσε τὴν ἐπιτυχοῦσαν μερίδα εἰς τὰς παραβιάσεις, αἵτινες ἀναφέρονται ἐν τῷ ἱστορικῷ τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειονοψηφίας καὶ τὰς ὁποίας ὁ ὑπογεγραμμένος δέχομαι κατὰ πεποίθησιν ὡς λαβούσας χώραν.

Τὸ μέλος

ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ.

§77ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἶναι λυπηρὸν δι’ ἐμὲ τὸ ὅτι ἀναβαίνω εἰς τὸ βῆμα τοῦτο νὰ ὁμιλήσω κατὰ τῆς ἐκλογῆς τῆς Χαλκίδος. Εἶναι λυπηρὸν, διότι θὰ παρεξηγηθῶ. Ἀτομικὸν συμφέρον, θέλουν εἴπει μερικοὶ, ὅτι μὲ παρεκίνησεν εἰς τοῦτο. Κύριοι, τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε βλέπω, ὅτι παρεδέχθημεν, θέλει μᾶς φέρει εἰς τὸ ὡραῖον ἀποτέλεσμα νὰ ἀποτελειώσωμεν μίαν ὥραν ταχύτερον τὰς ἐξελέγξεις, δηλ. τὸ σύστημα τῆς ἐπικυρώσεως τῶν ἐκλογῶν. Μ’ ὅλα ταῦτα, Κύριοι, ὀφείλω νὰ ἀπασχολήσω πρὸς μικρὸν τὴν προσοχήν σας, ἂν καὶ εἶμαι ὑπερβέβαιος, προλαμβάνω νὰ τὸ εἴπω, ὅτι θὰ μειονοψηφίσω, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ταύτης.

§78ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐννοεῖται.

§79ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι, εἶναι ἐκλογαί τινες, τὰς ὁποίας ἴσως ἴσως πρέπει νὰ τὰς ἐξετάσωμεν ὀλίγον τι σοβαρώτερον, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὰς ἠθικὰς περιπετείας, εἰς τὰς ὁποίας οἱ τόποι εὑρέθησαν κατὰ τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Ἐὰν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις παρεδέχετο τὴν τύπωσιν τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἤθελεν εἶσθαι αὔριον εἰς καλλιτέραν κατάστασιν νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς τῆς Χαλκίδος καὶ μὲ περισσοτέραν ἀκρίβειαν ἐξελέγξει καὶ κατὰ συνείδησιν ἤθελεν ἀποφασίσει ὑπὲρ ἢ κατά. Ἤδη μειονοψηφῶν ἀπελείφθην, δὲν δύναμαι κατὰ συνέπειαν νὰ πολεμήσω πρακτικῶς, ἀριθμητικῶς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Θὰ ἐπικαλεσθῶ ὅμως ὑπὲρ ἐμοῦ τὸν νομάρχην Κ. Πετσάλην καὶ θὰ τὸν παρακαλέσω ὄχι ὡς νομάρχην, ἀλλ’ ὡς πληρεξούσιον Καρυστίας νὰ ἀναβῇ ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου καὶ νὰ μὲ ψεύσῃ. Δὲν ἀνέβην, Κύριοι, εἰς τὸ βῆμα τοῦτο νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ, οἱ ὁποῖοι φαίνονται ὡς ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας δὲν εἶναι ἀληθεῖς, δὲν μᾶς ἐδόθη καιρὸς, ἀλλ’ ἀνέβην εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, νὰ ἐξετάσω ὑπὸ τὴν ἠθικὴν ἔποψιν τὴν ἐκλογὴν καὶ πολὺ μὲ ἐβοήθησεν ὁ τελευταῖος παράγραφος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἡ πρότασις τοῦ μειονοψηφίσαντος Κ. Πετιμεζᾶ. Κύριοι! Ἡ ἐκλογὴ τῆς Χαλκίδος — πρέπει νὰ ἐπιστήσωμεν εἰς αὐτὸ τὴν προσοχήν μας — ἔχει σχέσιν μεγάλην μὲ τὰς ἐκλογὰς ὅλας τῆς νήσου Εὐβοίας. Ὅσα θὰ εἴπω διὰ τὴν ἐκλογὴν Χαλκίδος, δύναμαι, ἐπανερχόμενος εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, νὰ τὰ ἐπαναλάβω. Κύριοι, μετὰ τὴν λύσιν τοῦ ἐπαναστατικοῦ δράματος καὶ τὴν πρόσκλησιν ὅλων τῶν Ἑλλήνων νὰ ἀποστείλωσι πληρεξουσίους, ἐπετάχυνα καὶ ἐγὼ τὰ βήματά μου πρὸς τὴν πατρίδα μου. Ὁ δρόμος μου μὲ ἔφερεν εἰς Χαλκίδα. Εἶχον διαταχθῆ αἱ ἐκλογαὶ, δηλ. αἱ προκαταρκτικαὶ ἐργασίαι ἤτοι ὁ Κ. νομάρχης Πετσάλης ἀπὸ τῆς ἕδρας του ὡς νομάρχης προητοίμασε τὰς ἐκλογάς. Κύριοι! ἐπικαλοῦμαι τὸν Κ. Πετσάλην ὡς μάρτυρα καὶ ἐπικαλοῦμαι προσέτι τὴν προσοχήν σας. Δὲν τὰς προητοίμασε, Κύριοι, ὁ Κ. Κωνστ. Πετσάλης καθόσον ἀφορᾷ τὰς διατυπώσεις τῶν ἐκλογῶν κατὰ τὰς ἐκλογικὰς ὁδηγίας καὶ καθ’ ἑξῆς, τὰς προητοίμασε, Κύριοι, πῶς νὰ ἐπιτύχωσιν οἱ ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους αὐτὸς ἔκρινε καταλλήλους νὰ συστήσῃ εἰς τὴν ὁλομέλειαν τῶν ψηφοφόρων τῆς ἐπαρχίας Χαλκίδος. Μετέβην ἐκεῖ διερχόμενος διὰ τὰς Ἀθήνας, ἤκουσα μύρια παράπονα· ἐπειδὴ ἐνόμιζον, ὅτι ἀκόμη κοχλάζει τὸ αἷμά μας ἀπὸ ἐπαναστατικὰς ἰδέας, ἐπειδὴ ἔχω τὴν ἀνοησίαν νὰ ὑποθέτω, ὅτι κατά τι καὶ ἐγὼ ὑπηρέτησα τὴν ἐπανάστασιν, ἐνόμισα καλὸν, πρὶν ἢ μεταβῶ εἰς τὰς Ἀθήνας, νὰ ἴδω τὸν νομάρχην Κ. Πετσάλην καὶ τὸν εἶδον. Κύριοι, σᾶς εἶπον, ὅτι θὰ σᾶς ἐπασχολήσω ὅλως διόλου εἰς θεωρητικὰ ζητήματα. Εἶδον τὸν Κ. νομάρχην Πετσάλην, τοῦ ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὡς νομάρχης ἀναμιγνύεται εἰς καθήκοντα, μὲ τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸν ἐπεφόρτισε, τὸν παρεκάλεσα νὰ μοὶ εἴπῃ ἂν τὰ ὀνόματα τὰ ὁποῖα προκηρύττει—Κύριοι, ἐπροκήρυττεν ὀνόματα—ἂν τὰ ὀνόματα ταῦτα τῷ ἐδόθησαν ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὡς ὑποψήφιοι.

§80ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἔχετε ἀποδείξεις;

§81ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὄχι, ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν του. Ὅσα λέγει ὁ Βαλτινὸς, ὁ Βλάσης τοὐλάχιστον, εἶναι πάντοτε ἀληθῆ. Τὸν παρεκάλεσα νὰ μοὶ εἴπῃ τοὐλάχιστον ποῦ νομίζει, ὅτι ἀπέκτησεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ κηρύττῃ τὰ ὀνόματα, μοὶ εἶπεν ὁ Κ. νομάρχης Πετσάλης, ὅτι, ἐπειδὴ εἴμεθα εἰς ἐπανάστασιν, ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ τρέχῃ τὸν ἐπαναστατικὸν δρόμον, ὤφειλε νὰ ὑποστηρίζῃ μὲ ὅλας τὰς δυνάμεις εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους φρονεῖ, ὅτι ὑπάρχει ἐῤῥιζωμένον τὸ ἐπαναστατικὸν πνεῦμα. Ἠναγκάσθην νὰ κάμω εἰς τὸν Κ. Πετσάλην τὴν ἀκόλουθον παρατήρησιν, ὅτι ἢ πρέπει νὰ ἀφεθῇ ὁ λαὸς ἐλεύθερος εἰς τὰς ἐκλογὰς ἢ πρέπει νὰ τῷ ἐπιβληθῶσιν αἱ ὑποψηφιότητες καὶ αἱ ὑποψηφιότητες αὗται νὰ στηρίζωνται εἰς τὰς ἐπαναστατικὰς ἰδέας. Ἤθελον τὸ παραδεχθῆ τοῦτο, ἐὰν ἡ νόθευσις τῶν ἐκλογῶν κατὰ τὸ διάστημα τῆς βασιλείας τοῦ Ὄθωνος ἢ ἡ ὑποψηφιότης δὲν ἔφερε τὸ ἤδη φαινόμενον ὡραῖον ἀποτέλεσμα τῆς ἐξώσεως τοῦ Ὄθωνος, μὲ ἄλλους λόγους εἶπον εἰς τὸν Κ. Πετσάλην, ὅτι πλεῖστοι, τρέχοντες ἤδη εἰς τὰς ἐπαρχίας των καὶ ἐπικαλούμενοι τὴν συνδρομὴν τῶν συνεπαρχιωτῶν αὑτῶν ἤθελον μείνει ὅπου εὑρίσκοντο, πεπεισμένοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελε τοὺς λάβει ὑπ’ ὄψιν εἰς τοὺς συνδυασμοὺς, εἰς τοὺς ὁποίους ἤθελε τοὺς προτείνει. Κύριοι, πιστεύω νὰ μὴ σᾶς φανῇ παράδοξον, ἐὰν προσθέσω, ὅτι ὁ Κ. Πετσάλης εἶχε τὴν καλοσύνην τόσον πολὺ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἰδέαν του, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δι’ ὅλων τῶν μέσων, διὰ τῶν προϊσταμένων ἀρχῶν αὐτῆς καὶ ἄλλα τινὰ διαπράττουσα πρέπει νὰ ὑποστηρίξῃ τοὺς ἀγαπητοὺς εἰς αὐτὴν, ὥστε ἐπρότεινεν εἰς ἐμὲ, Κύριοι, νὰ μὴ τρέξω εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἐν ὥρᾳ χειμῶνος, ἀλλὰ νὰ μείνω εἰς τὴν Χαλκίδα καὶ μοὶ ὑπεσχέθη νὰ μὲ ὀνομάσῃ πληρεξούσιον τῆς ἐπαρχίας Χαλκίδος.

§82ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶναι ψεῦμα.

§83Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κ. Πετσάλη, ἐπικαλοῦμαι μάρτυρα τὸν φρούραρχον. Ἤμην ἀρκετὰ εὐτυχὴς καὶ δὲν ἤμην μόνος μου εἰς τοῦ Κ. Πετσάλη, ἀλλ’ εὑρέθημεν 4 παρόντες, ἤθελον ἐπικαλεσθῆ ὡς μάρτυρας τὸν φρούραρχον Χαλκίδος, τὸν ταγματάρχην Κ. Μάνεσιν τὸν ἀνθυπασπιστὴν Κ. Κοκορόζαν, τὸν ἀνθυποφαρμακοποιὸν Κ. Ῥούκην.

§84ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μάλιστα, μάλιστα τὸν Ῥούκην νὰ φέρωμεν.

§85Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, τὸ σύστημα αὐτὸ τοῦ Κ. Πετσάλη ἐνόμισα καθῆκόν μου, ὡς Ἕλλην, νὰ καταγγείλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Μετέβην εἰς τὰς Ἀθήνας, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρουσιασθῶ εἰς τὰ τρία μέλη τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, εἶπον τὰ πάντα καὶ μὲ ἐτίμησαν μὲ τὴν πρότασιν νὰ παρουσιασθῶ ἐπισήμως εἰς τὴν ὁλομέλειαν· συνηγμένων τῶν 11 προσώπων, τὰ ὁποῖα διευθύνουν τὴν τύχην τῆς Ἑλλάδος ἀνέφερα ταῦτα, εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι μεταξὺ τῶν προσώπων τούτων ὑπάρχει καὶ ὁ γηραιὸς Ναύαρχος Κανάρης, εἰς τὸν ὁποῖον ὀφείλω νὰ χορηγήσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου, ὅτι δὲν ἠθέλησε νὰ φανῇ ἐπηρεαζόμενος ἀπὸ τὴν φιλίαν τὴν ἀτομικὴν, τὴν ὁποίαν φέρει πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς Πετσάλη, ἀλλ’ εἶπε καὶ παρεδέχθη νὰ ἀνακληθῇ ὁ Κ. Πετσάλης. Τί ἔγεινε μετὰ ταῦτα ἀγνοῶ, διότι μετέβην εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου. Ὁ Κ. Πετσάλης ἐπανῆλθε πάλιν εἰς τὴν ἕδραν του, ἐνήργησε τὰς ἐκλογὰς Εὐβοίας. Δὲν θέλω νὰ ὑπερασπίσω οὔτε νὰ κατηγορήσω οὐδένα, τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ἐκλογάς τινας, ἐνεργηθείσας ὑπὸ τοῦ Κ. Πετσάλη, βεβαίως πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐνήργησε καὶ ὤφειλε νὰ ἐνεργήσῃ, ὡς ἄνθρωπος, ὅ,τι ἠδύνατο πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ ἀδελφοῦ του, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐνήργησεν ὅ,τι ἠδύνατο νὰ ἐνεργήσῃ ὡς νομάρχης κατὰ τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα κατώρθωσαν τὴν πρόσκλησιν καὶ ἀνάκλησίν του Εἶπον ταῦτα διὰ νὰ σᾶς φωτίσω· εἶμαι βέβαιος, ὅτι μειονοψηφῶ καὶ κατέρχομαι τοῦ βήματος (χειροκροτήσεις εἰς τὸ ἀκροατήριον).

§86ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Κύριοι, δὲν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναβῶ τὸ ὑψηλὸν τοῦτο βῆμα, οὐχὶ διότι δὲν εἶχα καὶ ἐγὼ τὴν ἱκανότητα νὰ ὑποστηρίξω μίαν ἰδέαν ἐπὶ τῶν μέχρι τοῦδε συζητηθέντων, ἀλλ’ ἐπέπρωτο, φαίνεται, σήμερον νὰ ἀναβῶ τὸ βῆμα τοῦτο, διὰ νὰ ὑπερασπίσω ἐκλογὴν, ἥτις μὲ ἀνέδειξε πληρεξούσιον μιᾶς ἐπαρχίας, ἐκλογὴν, λέγω, ἥτις οὐδεμιᾶς χρῄζει ὑπερασπίσεως, διότι ἐκ τῶν ὅσα μέχρι τοῦδε ὁ προλαλήσας πληρεξούσιος Βάλτου Κ. Βαλτινὸς εἶπε τίποτε δὲν ἐπέφερε κατὰ τῆς ἐκλογῆς. Ὁ Κ. Βαλτινὸς δὲν ἔκαμεν ἄλλο παρὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν μειονοψηφίαν· ἡ μειονοψηφία αὕτη ἦτο τοῦ Κ. Ἀθαν. Γ. Πετμεζᾶ, ἑνὸς στενωτάτου συγγενοῦς ἐκ τῶν ἀποτυχόντων ἄλλου Ἀθανασίου Πετμεζᾶ λοχαγοῦ. Ἐὰν παραδεχθῆτε πρὸς στιγμὴν, ὅτι τὸν Κ. Κωνσταντῖνον Πετσάλην αἴσθημα συγγενείας τὸν ἔκαμε νὰ παρασυρθῇ διὰ νὰ ἐνεργήσῃ πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς, ἂν καὶ, καθ’ ἃ ἠκούσατε ἀπὸ τὴν ἐκτεταμένην καὶ πολύφυλλον ἔκθεσιν τοῦ τμήματος, οὐδεμίαν πραγματικὴν ἐνέργειαν ἐπέφερεν ὁ Κύριος Νομάρχης, ἀπὸ τὸ αὐτὸ αἴσθημα κ’ ἐγὼ, λέγω, ὅτι ὁρμᾶται ὁ Κύριος Πετμεζᾶς, ὅστις ἔμεινε μόνος καὶ ἔκαμε λόγους μειονοψηφίας, ἀπὸ τὸ αὐτὸ αἴσθημα καὶ ὁ Κύριος Βαλτινὸς ἦλθε νὰ σᾶς εἴπῃ ὀλίγα, διότι συνδέεται μὲ στενωτάτην καὶ ἄρτι συστημένην συγγένειαν μετὰ τοῦ ἀποτυχόντος Κυρίου Ἀβέροφ. Σᾶς λέγω λοιπὸν ἐν ὀλίγοις, ὅτι ὁ Κύριος Πετσάλης, ὅταν ἡμεῖς ἐκάμομεν τὸν συνδυασμὸν, δὲν ἦτον αὐτὸς εἰς τὴν Χαλκίδα. Ὁ Κύριος Νομάρχης Πετσάλης ἦλθεν εἰς τὴν Χαλκίδα τὴν Πέμπτην τῆς ἑβδομάδος, καὶ ἡ ἐκλογὴ ἤρξατο τὸ Σάββατον· ἦλθεν εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἀμφότεροι οἱ συνδυασμοὶ ἦσαν ἀποπερατωμένοι· ὅλα δὲ, τὰ πρὸ τοῦ ὁριστικοῦ συνδυασμοῦ, καὶ ἀληθῆ ἂν ὑποτεθῶσιν, ὅτι ἐῤῥέθησαν παρὰ τοῦ Κυρίου Πετσάλη πρὸς τὸν Κύριον Βαλτινὸν, αὐτὰ δὲν ἔλαβον κᾀμμίαν ὑπόστασιν, ἄλλως τε, ἂν δὲν θὰ μὲ κακίσῃ νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ, ὅσα εἶπε πρὸς τὸν Κύριον Πετσάλην, δὲν εἶναι παράδοξον νὰ ἐξηγήθη οὕτως ὁ Κύριος Πετσάλης πρὸς τὸν Κύριον Βαλτινὸν «Μεῖνε εἰς τὴν Χαλκίδα, μὴν ἀπομακρύνεσαι ἐν καιρῷ χειμῶνος εἰς τόπον μακρυνὸν καὶ ἐγὼ σὲ ἀναδεικνύω πληρεξούσιον». Ταῦτα λέγουν, ἐγὼ ἐξωδίκως τὰ ἤκουσα, διότι παρὼν δὲν ἤμην· μετὰ ταῦτα ἤκουσα διὰ τὸν διάλογον αὐτὸν, ὅτι προεκλήθη ὁ Κύριος Πετσάλης νὰ ἐκφράσῃ αὐτὰ τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ, ἐπειδὴ οὗτος τῷ ἐξεφράσθη, ὅτι σύρει δύω τάγματα, εἰπόντος τότε μάλιστα τοῦ Κυρίου Πετσάλη, ὅτι τὰ τάγματα εἶναι τοῦ Ἔθνους. Δὲν ἐγγυῶμαι τὴν ἀλήθειαν τούτων.

§87ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἀντιπρόσωπος δύω ταγμάτων φυλασσόντων τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογῶν, Κύριε Ἀγγελινίδη.

§88ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Ἐγὼ τὸ ἤκουσα, ἂν ᾖναι ἀληθὲς δὲν γνωρίζω. Ἐγὼ ἦλθον ἀπὸ τὴν Λαμίαν εἰς τὴν Χαλκίδα, ἤκουσα, ὅτι ἐγένετο εἷς διάλογος, ἐλέχθησαν καὶ ἄλλα πολλά· δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐγγυηθῶ τὴν βεβαιότητα αὐτῶν, κατὰ πόσον εἶναι ἀληθῆ δὲν τὸ γνωρίζω, τοὐλάχιστον οὕτω πως διεδόθη τότε (θόρυβος). Λέγω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι διὰ νὰ ζητῇ τις τὴν ἀκύρωσιν μιᾶς ἐκλογῆς, ὅπως ἐζήτησεν ὁ μειονοψηφίσας καὶ ὁ ὑπὲρ αὐτοῦ ἐλθὼν Κύριος πληρεξούσιος Βάλτου, πρέπει νὰ ἔχῃ πράγματα, πρέπει νὰ ἔχῃ ἱκανὰ γεγονότα διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ μίαν ἀκύρωσιν. Ἐνθυμηθῆτε, ὅτι θὰ ἐπαναφέρετε μίαν ἐπαρχίαν εἰς ἐκλογικὸν ἀγῶνα, καὶ ἠξεύρετε, ὅτι διὰ νὰ ἔλθῃ μία ἐπαρχία εἰς ἐκλογικὸν ἀγῶνα ὕστερον ἀπὸ τὴν σημερινὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον ἡ Ἑλλὰς ἅπασα, ἠξεύρετε, Κύριοι, τί δύναται νὰ ἐπέλθῃ! Ἀλλ’ ἐὰν νομίζετε, ὅτι εὑρίσκετε τὴν ἐνεργὸν αἰτίαν τῆς ἀκυρώσεως αὐτῆς τῆς ἐκλογῆς, νὰ τὴν ἀκυρώσητε, Κύριοι! Ἂς μὴ συλλογισθῆτε ποσῶς περὶ τῶν δυστυχημάτων· ἐὰν συμβῶσι δυστυχήματα ἢ ἄλλο τι, θὰ ἦσθε ξένοι ὅλων αὐτῶν· ἡμεῖς θὰ ἤμεθα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸν ἀγῶνα. Δὲν ἦλθα εἰς τὸ βῆμα νὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ σᾶς δελεάσω διὰ τῶν λόγων μου, ὄχι· ἦλθα, ἂν θέλητε, νὰ ζητήσω αὐστηροτάτην δικαιοσύνην, αὐστηροτάτην. Δὲν ἀνέχομαι, Κύριοι... ἂν εὕρητε ἰσχυροτάτους λόγους, καὶ ἀδυνάτους ἀκόμη, ἀκυρώσατε τὴν ἐκλογήν. Ἀλλ’ ἀρκούντως σᾶς ἐφώτισε, νομίζω, ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος, ὅτι δὲν εὑρίσκετε τίποτε, διότι ἀπὸ ὅσα ἤκουσα, οὐδὲν ὑποστηρίζει καὶ δὲν θέλω νὰ ἐπανέλθω εἰς τὰ καθέκαστα, διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀπασχολήσω, ἑπομένως ἀφίεμαι εἰς τὴν εὐθυδικίαν τῶν Κυρίων πληρεξουσίων.

§89ΚΩΝΣΤ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, κατηγορῶν τὴν νομιμότητα τῆς ἐκλογῆς Χαλκίδος ὁ κύριος Βαλτινὸς, περιέπλεξεν εἰς τὴν κατηγορίαν τὸ ἄτομόν μου· προσεκλήθην παρ’ αὐτοῦ καὶ ἔρχομαι ὡς ἄνθρωπος εἰλικρινὴς, τοῦ ὁποίου τὴν παῤῥησίαν 35ετὴς βίος εἰς τὴν Πελοπόννησον οὐδεὶς ἠμφισβήτησέ ποτε, ἔρχομαι ὅλα ὅσα ἐλέχθησαν, νὰ ἀποδείξω ὡς ἀνύπαρκτα. Γνωρίζετε, ὅτι εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι μεταξὺ τῶν ἐπαναστατῶν, ὅτι ὑπέφερον, κατεδιώχθην καὶ κατέφυγον μετὰ τὴν κατάπτωσιν τῆς Ναυπλιακῆς ἐπαναστάσεως εἰς Ἀθήνας, ὅπου ὁ Ὄθων μὲ προσεκάλεσε νὰ παρουσιασθῶ εἰς αὐτὸν, ἀλλ’ ἀπεποιήθην νὰ ὑπακούσω (θόρυβος). Ἐν ὀλίγοις, Κύριοι, ἀφήσατέ με νὰ σᾶς εἴπω πῶς ἦλθον εἰς τὴν νομαρχίαν, ἀφοῦ προσκαλοῦμαι νὰ δώσω τῶν πράξεών μου λόγον. Γενομένης τῆς μεταβολῆς, χωρὶς νὰ ἔχω κᾀμμίαν ἀπαίτησιν, διότι οἱ ἐπαναστάται, οἱ ἐμπνεόμενοι ἀπὸ ἀρχὰς, δὲν ἔχουν ἀπαιτήσεις, προσκαλοῦμαι ἀπὸ τὴν προσωρινὴν κυβέρνησιν καὶ ἐρωτῶμαι ποῦ θέλω νὰ ἐκλέξω μίαν θέσιν νομάρχου· ἐγὼ ἐξέλεξα τὴν Χαλκίδα, ἐνῷ μοῦ ἐπρότειναν ἄλλας πλησιεστέρας, διότι γνωρίζω τὰ πρόσωπα καὶ τὸν τόπον καὶ ἠδυνάμην νὰ ἐπιτύχω εἰς τὴν ἀποστολήν μου. Διωρίσθην λοιπὸν, Κύριοι εἰς τὴν Χαλκίδα. Ἔφθασα ἐκεῖ, ἔκαμα τὸ πρόγραμμά μου· τὸ πρόγραμμά μου ἦτο ἡ ἀπόῤῥοια τῶν πεποιθήσεών μου, καὶ ἐνόμισα, ὅτι ὡς ἐπαναστάτης ἥρμοζε νὰ βαδίσω αὐτὴν τὴν ὁδόν. Ὡς ἄτομον ὅμως, Κύριοι, ἔλεγον, ὅτι οἱ ἄνθρωποι τοῦ παρελθόντος εἶναι ἀναξιόχρεοι ν’ ἀντιπροσωπεύσωσι τὰς ἀρχὰς τῆς ἐπαναστάσεως, ἀφοῦ αὐτοὶ ἔδειξαν τοιαύτην ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν Ὄθωνα, ὥστε τὸν ἐνεθάῤῥυναν νὰ ἐκδώσῃ τὴν φρικαλέαν ἐκείνην ἀμνηστείαν, δι’ ἧς πᾶν ἔγκλημα ἐσυγχώρει καὶ τοὺς φόνους καὶ τὴν λῄστευσιν τῶν περιουσιῶν μας εἰς ὅσους ἤθελον συντελέσει πρὸς κατάπαυσιν τῆς ἐπαναστάσεως· οἱ δὲ τοιοῦτοι ἄνθρωποι δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχωσι τὸ θάῤῥος νὰ ἔλθωσιν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ὡς καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐλάμβανον τὰς ἐμπνεύσεις των ἀπὸ τὸν Βέτλανδ! (χειροκροτήματα, θόρυβος). Λοιπὸν, Κύριοι, εἶπα, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ αἰσθανθοῦν, ὅτι ἡ ἐποχὴ δὲν τοὺς ἀνέχεται ὡς ἀντιπροσώπους, αὐτὰς τὰς ἰδέας ἔλεγον ὡς ἄτομον, ὡς ἐπαναστάτης. Ἔρχεται πρὸς ἐπίσκεψίν μου ὁ Κ. Βαλτινὸς, φίλος μου παλαιὸς, τὸν ἐδέχθην, καὶ ἄλλων παρόντων ἐζήτησε νὰ μοῦ συστήσει τὸν πενθερόν του, ὃν ἐθεώρουν ἀκατάλληλον καὶ αὐτὰς τὰς ἀρχὰς ἐπανέλαβον καὶ πρὸς αὐτόν. Μάλιστα, Κ. Βαλτινὲ, τὰς κηρύττω· καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις μὲ προσεκάλεσε δὲν τῆς ἠρνήθην, εἶπον, ὅτι ἔχω πεποιθήσεις καὶ ἀρχὰς, καὶ ὑπ’ αὐτὰς δύναμαι νὰ τὴν ὑπηρετήσω. Εἶπα λοιπὸν, ὅτι ἄνθρωποι τοῦ παρελθόντος δὲν πρέπει νὰ ἔχωσι τὴν ἀξίωσιν νὰ ἀντιπροσωπεύωσι τοὺς λαοὺς εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ταῦτα ἐξέφραζον, ἐπαναλαμβάνω, ὡς ἄτομον. Ὁ Κύριος ὅμως Βαλτινὸς ὀργισθεὶς παρεφέρθη καὶ ἐξέφρασε λόγους, οὓς ἀποφεύγω νὰ εἴπω, διότι εἶναι φίλος μου καὶ δὲν ἀφοροῦν ἐμὲ ἀλλ’ ἀκροθιγῶς τοὺς διέρχομαι· ἀκολούθως τὸν ἐπῆρα ἀπὸ τὴν χεῖρα καὶ εἰσήλθομεν εἰς τὸ δωμάτιόν μου· τοῦ εἶπα, Κ. Βαλτινὲ, νομίζω, ὅτι ἀδίκως ὀργίζεσθε καὶ μὲ κατακρίνετε, ἀκούσατε τὰς παρατηρήσεις μου καὶ θὰ μὲ δικαιώσετε, αὐτὰ τὰ ἄτομα δὲν εἶναι τῆς ἐποχῆς, σήμερον ἀκόμη εἶναι πρόσφατα τὰ πράγματα· ἐὰν ἦσο σὺ, διότι σὲ γνωρίζω, ὅτι εἶσαι ἐπαναστάτης, ἤθελον ἐξέλθει ἔξω καὶ ἤθελον κηρύξει τὸ ὄνομά σου ὡς ἀξιοχρέου ἀντιπροσώπου· οὐδεμίαν δὲ δύναμιν εἶχον νὰ κάμω πληρεξουσίους ὥστε νὰ ὑποσχεθῶ αὐτῷ τὴν πληρεξουσιότητα, ἡ ὑπόσχεσις αὕτη εἶναι πλᾶσμα τῆς φαντασίας. Καὶ ποῖος Νομάρχης ἔχει τὴν παραμικρὰν δύναμιν, καὶ μάλιστα εἰς τὴν παροῦσαν ἐποχὴν, ἀφοῦ Κυβερνητικὰ πρόσωπα ὅπου δὲν εἶχον ἐπιῤῥοὴν ἀπέτυχον! Ὥστε, Κύριοι, Σᾶς λέγω, ὅτι νομιμωτέρα ἐκλογὴ δὲν ὑπάρχει καὶ ἠμπορῶ νὰ καυχῶμαι δι’ αὐτὴν, ἥτις ἐγένετο ἐνώπιον τῶν στρατιωτικῶν σωμάτων καὶ ὡς τοιαύτη ὁμολογεῖται καὶ παρὰ τῶν σωματαρχῶν, διότι εἰσὶ τίμιοι ἄνθρωποι, καθ’ ὅλην δὲ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκλογῆς ἦσαν εἰς τὴν οἰκίαν μου, ἀκούοντές με λέγοντα καὶ εἰς τοὺς προσερχομένους, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνδιαφέρεται δι’ ἀρχὰς καὶ οὐχὶ διὰ πρόσωπα. Ἐπειδὴ δὲν ἀνέχομαι μήτε αὐτὴν τὴν ἐπιῤῥοὴν τὴν ἠθικὴν μετῆλθον, θὰ τὴν ἐξαλείψω διὰ τῶν γεγονότων. Μὲ ἀνεκάλεσεν ἡ Κυβέρνησις, μοῦ ἐζήτησε πληροφορίας, καὶ, ἀφοῦ ἔκαμα τὰς ἐξηγήσεις μου, μὲ κρατεῖ ἐδῶ μέχρι τῆς παραμονῆς τῶν ἐκλογῶν· ποίαν λοιπὸν ἐπιῤῥοὴν ἠδυνάμην νὰ ἐπενεργήσω, ἀφοῦ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς προπαρασκευῆς τῶν ἐκλογῶν ἤμην ἐδῶ; τὰ ἀποσπάσματα διευθύνθησαν ἀπὸ τὸν Γραμματέα καὶ ὅλων τῶν ἀποσπασμάτων οἱ ἀξιωματικοὶ ἦσαν κατὰ συγκυρίαν τῆς μερίδος τῆς ἀποτυχούσης· ἔκαμα μάλιστα τὴν παρατήρησιν εἰς τοὺς σωματάρχας περὶ τῆς τοιαύτης συμπτώσεως· ὅθεν μηδεμία ἐπέμβασις δὲν ἔλαβε χώραν, ἡ δὲ βία ἐγένετο εἰς τὸν δῆμον τῶν Κυρονιλείων παρὰ τῆς ἀπιτυχούσης μερίδος. Ἀκόμη καὶ ἓν ἄλλο θὰ εἴπω καὶ τελειώνω. Σεβόμενος τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογῶν, διότι δι’ αὐτὴν προεκινδύνευσαν τὰ πάντα, εἶπα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι πρὸς ἐπίτευξιν τούτου πρέπει νὰ ἰσοπεδωθῶσιν εἰς τὸν ἀγῶνα τὸν ἐκλογικὸν οἱ ἄνθρωποι τῶν 2 μερίδων τῶν ἀντιμαχομένων· καὶ ἐπειδὴ ὁ Δήμαρχος Κυρονηλείων 16 ἔτη διετηρεῖτο ὑπὸ τὸ πεπτωκὸς σύστημα ἐγνωμοδότησα, ὅτι ἔπρεπε νὰ μεταθέσωμεν εἰς ἁγίαν Ἄννην τὴν ἕδραν, διότι εἰς Σκυλογιάννην ὁ ἰδιοκτήτης εἶναι ἐλεύθερος ἄλλους νὰ δέχεται καὶ ἄλλους ὄχι· ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν, ὅτι ἠμποροῦσε χωρὶς νὰ γνωμοδοτήσῃ τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, καίτοι ἔχων τὴν ἄδειαν, δὲν τὸ ἔπραξα, ἂν καὶ τὸ ἐπροκήρυξα δι’ ἑνὸς νέου προγράμματος· ἀφοῦ μ’ ἐγένοντο παρατηρήσεις παρὰ τῆς ἀποτυχούσης μερίδος, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπηρεάσῃ τὰ πνεύματα, ἀνεκάλεσα τὸ πρόγραμμα τοῦτο ἐκ σεβασμοῦ εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογῶν καὶ διετήρησα τὴν ἀρχαίαν ἕδραν.

§90ΗΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως οὐχὶ ζήτημα περὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς, διότι εἰς αὐτὴν ἔχω τὴν γενναιότητα, ἐπειδὴ ἀντικρὺ τῶν ἐπιτυχόντων εὑρίσκεται εἷς συγγενής μου, νὰ ἀπέχω, ἀλλ’ ἐν τῷ δικαιώματι ὁ λαλήσας πληρεξούσιος ὡς ἐνεχόμενος εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην, ὁ Κ. Ἀγγελινίδης, ἔφερεν ἐνώπιόν σας ζήτημα τὸ ὁποῖον εἶναι ὅλως προσωπικόν· καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ θὰ ἀπαντήσω κατὰ μέτωπον. Ἓν πραγματικὸν ζήτημα τὸν ἠρέθισε καὶ ὕψωσε τὴν φωνήν του. Καὶ ἠξεύρετε ποῖον εἶναι αὐτὸ τὸ ζήτημα; εἶναι ἡ ἐκλογή. Φαντασθῆτε λοιπὸν, ἂν δὲν εἶμαι ἐντὸς τοῦ δικαιώματός μου νὰ ὑψώσω τὴν φωνὴν, ὅταν τὸ ζήτημα κατεστάθη προσωπικόν· ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ἀνεγνώσθη μία ἔκθεσις· ἦλθε λοιπὸν νὰ ἀμφισβητήσῃ ἓν δικαίωμα, ἀλλ’ αὕτη δὲν δύναται νὰ ἀποδοθῇ εἰς ἀδιαφορίαν, παρὰ εἰς σκέψιν καὶ μελέτην. Κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ἀπόῤῥοια τῆς Συνελεύσεως· ἡ ἐπιτροπὴ χαίρει τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς· εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δὲν εἶναι δεδομένον νὰ ὑπάρχῃ πλειονοψηφία ἀλλὰ καὶ μειονοψηφία. Δὲν ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἀναβῇ εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι δεσμὸς συγγενείας ὡδήγησε τὰς πεποιθήσεις αὐτοῦ τοῦ μειονοψηφοῦντος μέλους, καὶ ἔπρεπε νὰ σεβασθῇ περισσότερον τὸ δικαίωμα τῆς Συνελεύσεως· ἔπρεπε νὰ εἴπῃ μᾶλλον ὅτι τὸν ἐτίμησεν ἡ ἰδέα καὶ ὁ σκοπὸς, ὑπὸ τὸν ὁποῖον ἔλαβεν αὐτὰ τὰ πράγματα, καὶ ἡ κρίσις τὴν ὁποίαν ἐπ’ αὐτῶν ἔκαμεν.

§91ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἔκαμα μίαν ὑπόθεσιν ἁπλῆν.

§92ΗΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Εἰς τὸ ὄνομα, τὸ ὁποῖον φέρω, αὐτὴ ἡ πλαγιότης δὲν ἰσχύει, νὰ μὴ τὸ ὑποπτευθῆτε πρὸς τιμὴν αὐτοῦ τοῦ ὀνόματος, ἂν μία κρίσις εἶναι σφαλερά. Τὸ πρᾶγμα πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν κρίσιν καὶ οὐχὶ εἰς τὸ ὄνομα· αὐτὸ ἀπαιτεῖ ἡ δικαιοσύνη. Τί ἔπραξεν αὐτὸς ὁ μειονοψηφίσας; ἐξέφρασε τὴν ἰδέαν του ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ἐνώπιον τόσων νοημόνων καὶ ἐξευγενισμένων ἀνθρώπων, τὴν ἔθεσεν ὑπόδικον ἐνώπιόν σας, ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις ὑπὲρ ἢ κατὰ, ἀδιάφορον εἶναι, εἶναι ἔντιμον καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο, διότι εἶναι ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως. Δὲν ἔχει δικαίωμα κανεὶς νὰ πλανᾶται, καὶ πρέπει νὰ ἀποκρούεται ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν ἐκεῖνος ὅστις ἀναβαίνει τὸ βῆμα, καὶ ἀφιερώνει τὴν ἰδέαν του εἰς τὸ πρόσωπον. Αἱ ἰδέαι μου εἶναι πραγματικαὶ, ὅ,τι εἶναι συζητήσιμον εἶναι καὶ πραγματικόν. Ἀλλὰ Κύριοι, δὲν ἀναδέχομαι τὴν εὐθύνην δι’ ὅσα ὁ Κ. Βλάσης Βαλτινὸς ἐξέθεσεν, διότι αὐτὸς ἔχει ἀρκετὴν γενναιότητα νὰ τὰ ἀναδεχθῇ δι’ ἑαυτόν· ἀλλ’ ἂν φρονῆτε αὐτὸ τὸ παράπονον νὰ ἀποδοθῇ εἰς ἐκεῖνον τὸν μειονοψηφίσαντα πληρεξούσιον, οὔτ’ ἔπρεπεν ἡ Συνέλευσις ν’ ἀκούσῃ αὐτὸ τὸ παράπονον πρὸς στιγμήν· διότι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὴν ἀδικήσωμεν, πιστεύουσαν, ὅτι αἴσθημα ἀγάπης ἢ συγγενείας ἐπροστάτευσε τὴν ἀπόφασιν τῆς μειονοψηφίας. Ἀλλὰ τί ἐγένετο ἐκ τούτου; Ἂν ὑποτεθῇ, Κύριοι, ὅτι ἔλαβε χώραν αὐτὴ ἡ ἐνοχὴ, αὐτὸ τὸ ἐπιλήψιμον, τοὐλάχιστον αὐτὴν τὴν ἐνοχὴν τὴν φέρει ἐνώπιον ἐκλεκτῶν ἀνθρώπων τῆς κοινωνίας, τὴν ῥίπτει εἰς τὴν κρίσιν καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτῶν. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἂν στρέψω αὐτὴν τὴν ἐνοχὴν ἐν τῷ δικαιώματί μου, καὶ εἴπω, ὅτι εἷς Νομάρχην καθήμενον ἐπὶ κεφαλῆς ἑνὸς νομοῦ, εὐκολώτερον εἶναι νὰ διατυπώσῃ τὴν ἰδέαν του εἰς τὸν λαὸν τίς θὰ μοὶ διαφιλονεικήσῃ τοῦτο; Ἐκεῖνος, ὅστις διατυπόνει τὴν ἰδέαν του εἰς τὸν λαὸν δὲν ὁμοιάζει πρὸς ἐκεῖνον, ὅστις διατυπόνει τὴν ἰδέαν του ἐνώπιον τῶν ἐκλεκτῶν τοῦ λαοῦ· εἶναι μεγίστη διαφορά. Διὰ τῶν ὀλίγων τούτων φρονῶ, ὅτι δὲν ἦτο δίκαιον, ἐπειδὴ κατὰ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς δὲν στέκει σήμερον ἡ πλειονοψηφία, νὰ διαφιλονεικήσωμεν μίαν ἰδέαν καὶ νὰ τὴν ἀποδώσωμεν εἰς τὴν προσωπικότητα, διότι προῆλθεν ἐκ τῆς μειονοψηφίας. Κύριοι, τὸν Κ. Πετζάλην τὸν γνωρίζω πολὺ καλὰ, καὶ αὐτὸς μὲ γνωρίζει, διότι πολλὰ ἔτη ἐζήσαμεν εἰς τὸν αὐτὸν τόπον, ἀνεπνεύσαμεν τὴν αὐτὴν ἀτμοσφαῖραν, καὶ τὸ αὐτὸ ὕδωρ ἐπίομεν, γνωρίζω τὰ αἰσθήματά του καὶ τὰ ἐκτιμῶ. (θόρυβος). Ἔρχομαι ἐδῶ νὰ ἀπαντήσω. Κατηγοροῦμαι, Κύριοι, καὶ πρέπει νὰ μὲ ἀκούσητε, καὶ σεῖς θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, καὶ τότε θὰ σᾶς δώσω ὁλόκληρον ἡμέραν διὰ νὰ ὑπερασπισθῆτε. Εἶπον λοιπὸν, ὅτι γνωρίζω καὶ τὰ αἰσθήματα καὶ τὰς ἰδέας καὶ τὴν ποιότητα τοῦ Κ. Πετσάλη, γνωρίζει καὶ αὐτὸς τὰς ἰδικάς μου, δὲν διαφιλονεικῶ τίποτε ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐξέθεσεν ἐνώπιόν σας, τὸν ἀναγνωρίζω ὡς ὀρθόφρονα, ὡς ἐπαναστάτην, ὡς ἀγαθὸν πολίτην· ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ περιορίσῃ τὴν ἔκφρασίν του καὶ νὰ μὴ δείξῃ, ὅτι ἀπέναντί του κάθηνται ἄνθρωποι ἀνάγωγοι καὶ λῃσταὶ, ἀλλ’ ὅτι ἀντικρὺ αὐτοῦ τοῦ συνδυασμοῦ, τὸν ὁποῖον εἶχε τὴν τιμὴν νὰ κάμῃ, κάθηται ἕνας Ἀθανάσιος Πετμεζᾶς, ὅστις ἐγένετο θῦμα καὶ ἀντικείμενον καταδιώξεως.

§93Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπα λόγον..... (θόρυβος).

§94ΗΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἔχω τόσην ὑπόληψιν πρὸς ὅλα τὰ πρόσωπα τῆς Συνελεύσεως, ὥστε εἴτε τῶν ἰδικῶν μου εἴτε ἄλλων φρονημάτων εἶναι ἐπιθυμῶ νὰ τὰ ἀκούω, καὶ τὰς συμβουλὰς παραδέχομαι! εἶναι ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν θὰ διατηρήσω καθ’ ὅλον τὸν κοινοβουλευτικόν μου βίον, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μὲ συμβουλεύετε, καὶ νὰ μοὶ ἀναγγέλλητε, ὅταν ἐκ προθέσεως ἢ ἐκ πλάνης ἐξέρχωμαι τοῦ προκειμένου. Πολὺ παρὰ πολὺ, κατὰ τὴν ἰδέαν μου, ὁ Κ. Πετσάλης ὕψωσε τὰ δικαιώματά του, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι δὲν εἶναι εἷς ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἀπεχωρίσθησαν ἐκ τῶν οἰκογενειῶν των μετὰ τὸ τέρμα τῶν Ναυπλιακῶν (θόρυβος). Κύριοι, μὲ πολλὴν προσοχὴν καὶ μὲ μεγάλην ὑπομονὴν ἤκουσα τὸν προλαλήσαντα (θόρυβος). Κύριε Μίληση, μὴ σᾶς τρομάζῃ ἡ παρέλευσις τῆς ὥρας, χθὲς σᾶς ἐχορήγησα αὐτὴν ἀφειδῶς.

§95ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Προχθὲς εἴπατε ὅτι ἐσύρατε τὸ ξίφος· ἀλλὰ πῶς τὸ ἐσύρατε; κατὰ τίνος τὸ ἐσύρατε;

§96ΗΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Τὸ ξίφος σύρεται εἰς ἄλλην θέσιν καὶ ὄχι ἐδῶ· ὅποιος τὸ ζητήσει, θὰ τὸ εὕρῃ ἕτοιμον· νὰ ἀνακαλέσετε τὸν λόγον σας. Λοιπὸν διὰ νὰ καλύψω αὐτὴν τὴν συζήτησιν, ἥτις δύναται νὰ φέρῃ ἐρεθισμὸν μεγαλύτερον, χαρίζω ὅλα τὰ πλεονεκτήματα, ὅσα συγκεντρόνει ἐν ἑαυτῷ ὁ Κ. Πετσάλης, καὶ εὔχομαι νὰ μὴ ἀποδειχθῇ ὅτι οἱ λόγοι του εἶναι φροῦδοι· ὑπερασπίσθην ἀρκούντως τὴν τιμὴν τοῦ ὀνόματός μου, περὶ δὲ τῆς ἐκλογῆς δὲν ἔχω καμμίαν ἰδέαν, οὐδὲ τὴν συλλογίζομαι.

§97ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§98ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὸν Κ. Βαλτινὸν (θόρυβος) ἐπειδὴ εἶπεν, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν τῆς Εὐβοίας..... ἐὰν ἐννοῇ καὶ τὰ Ψαρά (θόρυβος)· ἂς εἴπῃ λοπὸν ὄχι.

§99ΒΑΛΤΙΝΟΣ. (θόρυβος).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις;

§101ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Συνέλευσις ἂν ἀναγνωρίζει τὸ ἔγκυρον τῆς προκειμένης ἐκλογῆς· οἱ παραδεχόμενοι νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται σχεδὸν ὅλοι). Ἡ Συνέλευτις παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Χαλκίδος. Οὕτως ἀνεδείχθησαν νόμιμοι πληρεξούσιοι Χαλκίδος οἱ ἑξῆς Ν. Βουδούρης, Ἀθ. Πετσάλης, Στ. Παπᾶς, Γ. Βελισάριος, Γ. Ἀγγελινίδης καὶ Δ. Καφφεντζόγλους.

§103ΧΑΡΑΛ. ΟΔΥΣΣΕΥΣ. Ὅσοι φεύγουν ἐκ τῶν Κ. Πληρεξουσίων δὲν θέλουν τὸ καλὸν τῆς πατρίδος· ἡ πατρὶς κινδυνεύει, Κύριοι! (χειροκροτήματα). Ὁ κύριος Μαυρομαρᾶς ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας.

§104ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Συνέλευσις, ἐὰν παραδέχεται τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς· οἱ παραδεχόμενοι νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας. Οὕτως ἀνεδείχθησαν νόμιμοι πληρεξούσιοι τῆς Μαντινείας οἱ ἑξῆς· Ρ. Παλαμήδης, Ἰω. Παπαζαφειρόπουλος, Κ. Κωνσταντόπουλος, Θ. Πετρινὸς, Ἰω. Πύρλας, Δ. Ζέγγελης, Κ. Μανέτας καὶ Κ. Ἀντωνόπουλος.

§106ΝΑΖΟΣ. Πολλοὶ ἐξ ἡμῶν ἐσηκωθήκαμεν, διότι ἐνομίσαμεν, ὅτι πρόκειται περὶ τῆς τυπώσεως τῆς ἐκθέσεως.

§107ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔγεινε πρότασις περὶ τυπώσεως καὶ σεῖς ἐρωτᾶτε τὴν Συνέλευσιν περὶ τοῦ ἐγκύρου· δὲν ἠξεύρομεν τί γίνεται (θόρυβος).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ προεδρεῖον ἐνόμισεν, ὅτι ἡ πρότασις διὰ τὴν τύπωσιν δὲν ἐγένετο παραδεκτή. Τώρα θὰ ἐρωτηθῇ πάλιν ἡ Συνέλευσις περὶ τοῦ ἐγκύρου· οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον (θόρυβος μέγας).

§109ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἐκλήθημεν ἐδῶ διὰ νὰ δώσωμεν ψῆφον κατὰ συνείδησιν καὶ ἐλευθέραν· ὅπως σήμερον παρουσιάζονται τὰ ζητήματα ἐνώπιόν μας, παρουσιάζονται ἐξ ἐφόδου (θόρυβος). Δὲν προσβάλλω κἀνένα· ἐγὼ τὸ ὁμολογῶ, ὅτι ἔδωκα τὴν ψῆφόν μου καθ’ ὑφαρπαγήν. Ἐκλήθημεν νὰ θέσωμεν τὴν χεῖρά μας ἐν τῇ καρδίᾳ μας καὶ νὰ φέρωμεν τὴν ψῆφόν μας κατὰ συνείδησιν (θόρυβος). Εἴμεθα ἐνώπιον ὅλου τοῦ κόσμου καὶ ἔχομεν καὶ ἀκροατήριον.

§110Χ. ΟΔΥΣΣΕΥΣ. Κύριοι, ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὰ τμήματα, μάλιστα ἐκ μέρους τοῦ ἔθνους νὰ φροντίσουν νὰ ἐπισπεύσουν τὴν ἐξέλεγξιν, νὰ μὴ βραδύνουν, νὰ χάσουν τὰς νυκτερινὰς ἐπισκέψεις, καὶ μόνον αὐτὴν νὰ ἔχουν κύριον μέλημα. Κινδυνεύομεν, Κύριοι, εἴμεθα εἰς ἐπανάστασιν, δὲν θέλομεν νὰ χάνεται ἡ ὥρα. Κύριοι, τὸ ὁμολογῶ φανερὰ πᾶν ὅ,τι πάθῃ σήμερον τὸ ἔθνος ἡμεῖς εἴμεθα ὑπεύθυνοι (χειροκροτήματα), ἡμᾶς περιμένει αὐτὸς ὁ λαὸς, πρέπει νὰ τὸν ὑπερασπισθῶμεν. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι τὴν σήμερον διῃρημένη (χειροκροτήματα). Κἀνὲν ὑπουργεῖον δὲν ἔχει ὑπουργόν, εἶναι διῃρημένοι· πρέπει νὰ σπεύσωμεν τὰς ἐργασίας μας διὰ ν’ ἀναλάβῃ τὸ ἔθνος τὴν κυριαρχίαν του. Παρακαλῶ πολὺ τὰ τμήματα, εἰ δυνατὸν, αὔριον νὰ μᾶς ἔχουν ὅλας τὰς ἐξελέγξεις, δὲν λέγω νὰ τὰς περνοῦν ἀβρόχοις ποσὶ, ἀλλὰ νὰ τὰς ἐξελέγξουν. Κάθε στιγμὴ δι’ ἡμᾶς εἶναι πολύτιμος (χειροκροτήματα). Ὁ Κύριος Δημητριάδης ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Τριφυλίας, ἣν καὶ κηρύττει ἄκυρον. Ἡ τῆς Συνελεύσεως Βʹ. ἐπιτροπὴ περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Τριφυλίας. Συνελθοῦσα σήμερον τὴν τετάρτην τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου 1863 ἐν τῷ ἀναγνωστηρίῳ τῆς βουλῆς, τόπῳ τῶν ἐργασιῶν της, καὶ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν ά). Τὰ πρωτόκολλα τῆς ψηφοφορίας μετὰ τῶν βουλευτικῶν καταλόγων βʹ.) τὰ τῆς διαλογῆς πρωτόκολλα καὶ λοιπὰ ἀποδεικτικὰ τῆς ψηφοφορίας, γʹ). τὰς ἐν τοῖς πρωτοκόλλοις ἐνστάσεις τοῦ Π. Φωτιάδου, Ἀναστασοπούλου καὶ Χαραλ. Παπαντωνοπούλου, δʹ) τὴν ἀπὸ 25 9βρίου π. ε. ἔγγραφον βεβαίωσιν τοῦ προέδρου τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ δήμου Δωρίων έ). ὁμοίαν τοῦ δημάρχου Φλεσιάδος περὶ τῆς μὴ παραδόσεως εἰς αὐτὸν τῆς κάλπης, καὶ ἐκβιάσεως τῶν πολιτῶν ὑπὸ ἐνόπλων πολιτῶν. ϛ) τὰς ἀπὸ 27, 28 9βρίου 1862 καὶ ἀπὸ 2 Δεκεμβρίου π. ε. ἀναφορὰς διαφόρων δημοτῶν τῶν διαφόρων δήμων διδόντων τὰς ψήφους των δι’ αὐτῶν εἰς ὡρισμένα πρόσωπα ἀνταγωνισθέντα ἐν τῷ ἐκλογικῷ ἀγῶνι. ζʹ) τὸ πιστοποιητικὸν τοῦ Ἐπάρχου περὶ τοῦ πληθυσμοῦ ὅλης τῆς ἐπαρχίας κατὰ τὴν καταγραφὴν τοῦ 1861. ἡ) τὰς ὑπ’ ἀριθ. 1427 δύω ἐκθέσεις τοῦ ἐπάρχου Τριφυλίας περὶ τῶν κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας καὶ δὴ περὶ τῶν παρὰ τοῦ λαοῦ ἀγαπωμένων προσώπων καὶ ἀξιουμένων τῆς πίστεως, καὶ ἀκούσασα τὴν εἰσήγησιν καὶ προφορικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς εἰσηγητοῦ Γρηγορίου Δημητριάδου ὡς καὶ τὴν ἑκατέρωθεν ἀνάπτυξιν τῶν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν παρασταθέντων καὶ ἀνταγωνισθέντων προσώπων, ἐκθέτει, ὅτι ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας γενομένη δῆθεν ἐν ἑπτὰ δήμοις κάτωθι διακρινομένοις παριστᾶ ἀπίστευτον ὡς πρὸς τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων ἀποτέλεσμα, προσβάλλεται δὲ παρὰ μὲν τοῦ Φωτιάδου ὡς ἄκυρος, ὡς προϊὸν βίας, δωροδοκίας καὶ δόλου, παρὰ δὲ τοῦ Χαραλ. Παπαντωνοπούλου μόνον κατὰ δύω δήμους Ἐράνης καὶ Φλεσιάδος ὡς εἰκονικὴ καὶ σκεφθεῖσα, Ἐπειδὴ ἐκ τῶν προσαχθέντων ἀποδεικτικῶν ἀποδεικνύεται, ὅτι προσηκόντως ἐδημοσιεύθη τὸ πρόγραμμα περὶ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐκλογῶν, Ἐπειδὴ ἐκτὸς τῶν ἀποδεικτικῶν τοῦ δήμου Πλαταμώδους οὐδὲν προσάγεται περὶ τῆς κλητεύσεως τῶν μελῶν τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν, Ἐπειδὴ ὅμως ἐκ τῶν κατὰ τὴν ψηφοφορίαν πρωτοκόλλων τὰ πλεῖστα μέλη προσελθόντα φαίνονται λαβόντα γνῶσιν, καὶ ἑπομένως θεωροῦνται τὰ παρασταθέντα ἐκ τῶν πραγμάτων κλητευθέντα· ἄλλως τε εἶναι ἀδιάφορος ἡ ἔλλειψις τῆς κλητεύσεως ὅταν παρεστάθησαν, ἀλλ’ ὡς πρὸς μόνα τὰ παρασταθέντα, Ἐπειδὴ ὡς πρὸς τὸν δῆμον Κυπαρισσίας ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς τε ψηφοφορίας καὶ τῆς διαλογῆς δὲν βεβαιοῦται οὔτε παρατυπία, οὔτε κατ’ οὐσίαν ἔνστασις περὶ τοῦ ἀληθοῦς ἀποτελέσματος, μάλιστα δὲ τὰ ἀνταγωνιζόμενα μέρη καὶ ἐγγράφως καὶ προφορικῶς ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ὡμολόγησαν ὁμοφώνως τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς, Ἐπειδὴ ὡς πρὸς τὸν δῆμον Ἐράνης καὶ Φλεσιάδος ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς διαλογῆς τοῦ συνόλου τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν ἀποδεικνύεται, ὅτι αἱ κάλπαι δὲν παρεδόθησαν μήτε ἔλαβε χώραν ποσῶς ψηφοφορία, εἶναι ἄκυρος ἡ φαινομένη ψηφοφορία καὶ τὰ ἐν αὐταῖς ψηφοδέλτια πλαστὰ, ὅπερ βεβαιοῦται καὶ ἐκ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 1427 ἐκθέσεως τοῦ Ἐπάρχου καὶ τῆς ἀναφορᾶς δύω χιλιάδων περίπου δημοτῶν, καὶ ῥητῶς ἐκηρύχθη ὑπὸ τοῦ ἐφορευτικοῦ συλλόγου ἄκυρος. Ἐπειδὴ καὶ ἄλλοθεν καταδεικνύεται ἡ πλαστότης τῶν ψηφοδελτίων, διότι, ἐὰν ὁ δῆμος Ἐράνης ἔχῃ ὁλικὸν ἀριθμὸν κατοίκων 4835, ἡ κάλπη φέρει ψηφοδέλτια 5194 ἢ 5114 πρᾶγμα φυσικῶς ἀδύνατον καὶ βεβαίως ἀνύπαρκτον (ἴδε πιστοποιητικὸν ὑπ’ ἀριθ. 472 ἐπάρχου Τριφυλίας καὶ βιβλίον ψηφοφορίας), διότι ἐνῷ ὁ δῆμος Φλεσιάδος κατὰ τὸ αὐτὸ πιστοποιητικὸν ἔχει κατοίκους 2634 ἐῤῥίφθησαν ψηφοδέλτια 3040 (ἴδε πρωτόκολλον ψηφοφορίας) ὥστε προφανῶς εἶναι ἄκυρος. Ὡς πρὸς τὸν δῆμον Τριπύλης. Ἐπειδὴ ἂν καὶ ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφόρων κατὰ τὸν βουλευτικὸν κατάλογον 1071, ἐψηφοφόρησαν (ἴδε πρωτόκολλον ψηφοφορίας) 1136, δὲν φαίνεται δυσαναλογία καὶ ὅμως ἡ ἐπιτροπὴ δὲν δύναται νὰ θεωρήσῃ γνήσιον τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ τὸ ἀποτέλεσμα ἀ.) διότι δὲν ἐξετέθησαν αἱ κάλπαι ἐν τῷ ναῷ καὶ ἡ ἔλλειψις δημοσιότητος δὲν ἀξιοῦται οὐδεμιᾶς πίστεως· βʹ.) διότι ὡς ἐκ τοῦ καταλόγου φαίνεται, ἐνῷ ὁ κατάλογος συνετάχθη κατὰ τὸ 1859, ἔκτοτε δὲν φαίνεται οὐδεὶς τεθνεὼς ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ 1071 ἕως τὴν σήμερον, ὅπερ φυσικῶς ἀπίθανον ἢ ἀδύνατον· γʹ.) διότι ἡ ἀναφορὰ δύω χιλιάδων πολιτῶν διαψεύδουσα τὴν ψηφοφορίαν ὑποστηρίζει τὴν ἔνστασιν τοῦ Π. Φωτιάδου καὶ λοιπῶν· δʹ.) διότι ἂν ἐψηφοφόρησαν ὄντως 1136 δὲν ἤθελον μείνει οἱ παραπονούμενοι χωρὶς ψήφου, ἐνῷ ἡνωμένοι ἀποτελοῦσιν ἰδανικὸν πλέον ἀριθμὸν καὶ οὐχὶ πραγματικὸν τῶν κατοίκων· έ.) διότι δὲν εἶναι δυνατὸν πάντες οἱ ἐν τῷ καταλόγῳ σημειωμένοι νὰ ψηφοφορῶσι κατὰ τὰ γνωστὰ ἐκ τῆς πολυχρονίου πείρας ἀλλὰ καὶ ἡ προσθήκη τῶν μὴ ἐγγεγραμμένων καὶ ψηφοφορησάντων ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ 1071 δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν καὶ νὰ φθάσῃ εἰς τὸν ἀριθμὸν 1136, διότι πολλοὶ ἀποδημοῦσιν, ἀσθενοῦσι καὶ πολλαχῶς κωλύονται· ϛʹ.) διότι ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1427 ἔκθεσις τοῦ ἐπάρχου μετὰ τῶν γεγονότων αὐτῶν προσαυξάνει τὴν πιθανότητα εἰς βαθμὸν πίστεως, διότι ὁ ἔπαρχος βεβαιοῖ καὶ ἐννοεῖται μὲ εὔσχημον καὶ μετρίαν ἔκφρασιν, ὅτι οὐδεμία κάλπη καὶ ψηφοφορία ἐκτὸς τῆς Κυπαρισσίας δὲν εἶναι ἀνομωτέρα τῆς ἄλλης, ἑπομένως ἐξισοῦται καὶ αὕτη καὶ οὐδόλως ἐλαττοῦται τῶν προφανῶς δολίων, καὶ τέλος ἡ βεβαίωσις, ὅτι ἔμεινεν εἰς ἰδιωτικὸν οἰκίαν, πιθανολογεῖ τὴν παραπλήρωσιν καὶ τὴν εἰς τοῦτο εὐκολίαν. Ὡς πρὸς τὸν δῆμον Δωρίων. Ἐπειδὴ ἐκ τῆς ἐπιστολῆς τῆς 30 9βρίου τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ κάλπη ἐγκατελείφθη καὶ παρ’ ἄλλων διεχειρίζετο, μηδεμίαν κατὰ τὸν νόμον παρεχόντων ἐγγύησιν καὶ παρ’ αὐτῶν προσηνέχθη εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας, αἱ ἐν αὐτῇ ψῆφοι δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν γνήσιαι διὰ τὰς ἀνωτέρω σκέψεις καὶ διότι ἡ ἐπιτροπὴ βεβαιοῖ, ὅτι μόνον 134 ψηφοδέλτια εἶχον ῥιφθῆ καὶ κατὰ τὴν διαλογὴν εὑρέθησαν 1184, ἐνῷ ἐκ τῆς ἀναφορᾶς διαφόρων κατοίκων τῶν δήμων δὲν ἐψηφοφόρησαν. Ὡς πρὸς τὸν δῆμον Πλαταμώδους. Ἐπειδὴ ἐὰν ὁ ά. πάρεδρος ἐπαύθη ὑπὸ τοῦ λαοῦ καὶ ὁ βʹ. ὡς διάδοχός του ἐδικαιοῦτο νὰ ἐξασκήσῃ τὰ καθήκοντα τοῦ δημάρχου, ὁ ἔπαρχος ἀνέθηκε τὰ καθήκοντα τῷ ά. παρέδρῳ τῷ καὶ μέλει τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἐνῷ τοὐναντίον διέταξεν ἐν τῷ δήμῳ Αὐλῶνος, ὅπου παυθέντος τοῦ δημάρχου κατὰ διαταγὴν τοῦ ἐπάρχου ὁ γʹ. πάρεδρος ἂν καὶ μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἀνέλαβε τῇ αὐθαιρέτῳ διαταγῇ τοῦ ἐπάρχου, πλὴν ἐκτὸς τοῦ λόγου τούτου λίαν ἐμφαίνοντος τὸν πλάγιον σκοπὸν ἐν τῇ κάλπῃ εὑρέθησαν ψηφοδέλτια 2574, ἐνῷ πληθυσμὸν ὁλικὸν ἔχει ὁ δῆμος 2817, ψηφοφόρους δὲ 603, (ἴδε πιστοποιητικὸν ὑπ’ ἀριθ. 742, βουλευτικὸν κατάλογον καὶ πρωτόκολλον ψηφοφορίας) ὅπερ τοῖς πᾶσι γνωστὸν ἐκ τῆς πολυχρονίου πείρας δὲν εἶναι πιστευτὸν ὡς γνήσιον ἀποτέλεσμα, ἀλλὰ προστιθεμένων καὶ τῶν ἄλλων τεκμηρίων οὐδόλως ἀπέχομεν τῆς ἀληθείας περὶ τῆς εἰκονικότητος καὶ τοῦ δόλου. Ὡς πρὸς τὸν δῆμον Αὐλῶνος. Αἱ ἀνωτέρω σκέψεις παντελῶς ἐφαρμόζονται ὡς πρὸς τὸν δῆμον Αὐλῶνος καὶ ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος αὐτοῦ, διότι ὁ πληθυσμὸς τῶν δήμων εἶναι 3034 (ἴδ. πιστοποιητικὸν ὑπ’ ἀριθμὸν 742) ψηφοφόροι 847, (ἴδ. βουλ. κατάλ.) καὶ ψηφοδέλτια εὑρέθησαν 1510 (ἴδ. πρωτ. ψηφοφορ.) Ἐπειδὴ ἐκτὸς τοῦ ἀναλυτικοῦ αὐτῶν κατὰ δῆμον τρόπου, πάντως δεικνύεται τὸ πλαστὸν καὶ δόλιον τῆς ψηφοφορίας καὶ ὁ ὁλικὸς τῆς ἐπαρχίας ἀριθμὸς τῶν κατοίκων πρὸς τὸν ὁλικὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφορησάντων ἀδιστάκτως καταδεικνύει τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν ἀναιδῆ τόλμην τῶν διαπραξάντων αὐτὰ, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν κατοίκων συμπάσης τῆς ἐπαρχίας ὡς βεβαιοῦται ἐκ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 742 πιστοποιητικοῦ τοῦ ἐπάρχου εἶναι 25984, ὁ ἀριθμὸς ὅμως τῶν ψηφοδελτίων τῆς ἐπαρχίας εἶναι 15198, ὡς βεβαιοῦται ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς ψηφοφορίας καὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1427 τοῦ Νομάρχου Μεσσηνίας ἐκθέσεως. Ἐπειδὴ ἐκ τούτων πείθεται ἡ ἐπιτροπὴ περὶ τῆς εἰκονικότητος τῆς ἐκλογῆς καὶ οὐδόλως δύναται νὰ τὴν θεωρήσῃ ὡς θέλησιν τῶν πολιτῶν. Ἐπειδὴ, τοιαύτης οὔσης τῆς ἐκλογῆς, δὲν δύναται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐν ταῖς ἀναφοραῖς τῶν πολιτῶν διδομένας ψήφους, τὸ μὲν διότι δὲν εἶναι ὁ νόμιμος τῆς ψηφοφορίας τρόπος παρέχων τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου ἐγγυήσεις, τὸ δὲ διότι ἀκυρουμένης τῆς ἐκλογῆς εἶναι ἄσκοπος ὁ ὑπολογισμὸς αὐτῶν. Ἐπειδὴ οὐδεμίαν ὁ Π. Φωτιάδης προσάγει ἀπόδειξιν τῆς περὶ δωροδοκίας καὶ βίας ἐνστάσεώς του ὡς καὶ οἱ ἐνιστάμενοι σύντροφοι αὐτοῦ, ἑπομένως εἶναι ἀναπόδεικτος καὶ ἀνυπόστατος, Διὰ ταῦτα ἀποφαίνεται παμψηφεὶ ἐκτὸς τοῦ ἀσθενοῦντος Ζ. Βάλβη· κηρύττει τακτικὴν καὶ ἔγκυρον τὴν ψηφοφορίαν τῶν δήμων Κυπαρισσίας, ἄκυρον τὴν ψηφοφορίαν καὶ διαλογὴν τῶν ἓξ δήμων Ἐράνης, Φλεσιάδος, Δωρίων, Αὐλῶνος, Τριπύλης καὶ Πλαταμώδους ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ μὴν ὑπολογισθῶσιν εἰς οὐδένα τὰ πλαστὰ ψηφοδέλτια τῶν καλπῶν τῶν δήμων τούτων, ἀποῤῥίπτει τὴν ἔνστασιν τῆς δωροδοκίας καὶ βίας τῶν Π. Φωτιάδην κλπ. Δὲν ἐγκρίνει ἢ θεωρεῖ ἄσκοπον νὰ ὑπολογίσῃ τὰς ἐν ταῖς ἀναφοραῖς ἢ πληρεξουσίοις λεγομένοις ἐγγράφοις ἀπὸ 27, 28 Νοεμβρίου 1862 καὶ ἀπὸ 2 Δεκεμβρίου τοῦ ἰδίου ἔτους ψήφους. Ἡ Ἐπιτροπὴ Λ. Κατσίνας, Α. Γ. Πετμεζᾶς, Γρ. Χαντσερῆς, Εὐθ. Πλαστήρας, Μ. Καραγιαννόπουλος. Ὁ εἰσηγητὴς Γρηγ. Δημητριάδης.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Συνέλευσις, ἐὰν ἔχῃ ἀντίῤῥησιν.

§112ΠΟΛΛΟΙ. Ἄκυρος! Ἄκυρος!

§113ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀφήσατέ με, Κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω δύω λέξεις. Ἐβασάνισα ἐπὶ δύω ὁλοκλήρους ἡμέρας καὶ νύκτας αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν, μήπως εὑρεθῶ εἰς κἀνὲν λάθος, διότι ἀκόμη δὲν ἐπίστευα τὸν ἑαυτόν μου. Τόσον εἶναι ἀναιδῆ τὰ διαπραχθέντα, ὥστε εἵλκυσαν τὴν ὀργὴν ὅλων τῶν μελῶν, καὶ διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ στηρίζεται εἰς τὰ ἐπισημότατα αὐτὰ ἔγγραφα, τὰ πρωτόκολλα καὶ ἐπισήμους ἐκθέσεις, ἀπεφάνθην, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη καθ’ ὅλου νὰ τυπωθῇ, ἀλλὰ νὰ κηρυχθῇ ἄκυρος (χειροκροτήματα).

§114ΠΟΛΛΟΙ. Ἄκυρος! Ἄκυρος!

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Συνέλευσις, ἐάν....

§116ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Μίαν ἐρώτησιν ἔχω μόνον, Κύριε πρόεδρε, νὰ μάθω τὸ ὄνομα τοῦ Νομάρχου, ὅστις ἔδωκε τὰ εἰσιτήρια.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον....

§118ΒΑΣΟΣ. Οἱ κατηγορούμενοι πρέπει νὰ ὑπερασπισθῶσι.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Τριφυλίας νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται ὅλοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐκλογῆς (χειροκροτήματα ῥαγδαῖα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου καὶ φωναί «ζήτω, ζήτω ἡ Συνέλευσις!»)

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 5 καὶ ¼ Μ. Μ.