1863.01.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΙΒʹ.

τῆς 1 Ἰανουαρίου 1863.

(Τρίτη)

Ὥρα 1 παρὰ ¼ Μ. Μ. Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπληρώθη ὁ 165 ἀριθμὸς τῶν ΚΚ. Πληρεξουσίων, ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις εἶναι νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐκλογὰς, αἱ ὁποῖαι ἐπαρουσιάσθησαν ἀπὸ τὰς ἐπιτροπὰς καὶ πρόκειται νὰ ὑποβληθῶσι· δὲν ἀναφέρω τὰ ὀνόματα τῶν ἑτοιμασθεισῶν, διότι ἀκόμη ἐναπολείπονται πληροφορίαι ἐκ δύω ἐπιτροπῶν, τὰς ὁποίας περιμένω αὐτὴν τὴν στιγμὴν, διὰ νὰ ὑποβάλω τὸ σύνολον αὐτῶν. Πρὸ τούτου θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἀναγγείλω ὀλίγα τινὰ πρὸς γνῶσιν τῆς Συνελεύσεως. Λάβετε τὴν καλοσύνην νὰ ἀκροασθῆτε τὰς ἑξῆς προτάσεις. Ὁ Κ. Μακρῆς ἀναγινώσκει ταύτας ὡς ἑξῆς. Ἀντικείμενα, ἐφ’ ὧν θέλει ἐρωτηθῆ ἡ Συνέλευσις. Αʹ.) Ὅτι τὰ πρακτικὰ τῶν ἐκλογῶν Λοκρίδος καὶ Νεαπόλεως ἦλθον εἰς τὸ γραφεῖον, καὶ δύνανται νὰ κληρωθῶσιν, ἂν ἐγκρίνῃ ἡ Συνέλευσις. Βʹ.) Περὶ χορηγήσεως ἡμερησίου σιτηρεσίου εἰς τὸν φρουροῦντα καθ’ ἑκάστην τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν οὐλαμὸν κατ’ αἴτησιν τοῦ Νομάρχου Ἀττικῆς. Γʹ.) Ἐγένοντο προτάσεις περὶ ἐγγραφῆς συνδρομητῶν εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Συνελεύσεως καὶ εἶναι καλὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς συνδρομῆς. Δʹ.) Ὁ σύλλογος τοῦ Ἐθνικοῦ Φρονήματος ὑποβάλλει πρᾶξιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν, δι’ ἧς ἐκθέτων, ὅτι προέκυψαν καὶ θέλουν προκύψει δυστυχήματα εἰς τὴν πατρίδα ἕνεκα τῆς σφαλερᾶς ἰδέας, ὅτι οἱ ἐγκληματίαι θέλουσιν ἀμνηστευθῆ, ἅμα τῇ ἐλεύσει τοῦ νέου ἡγεμόνος, παρακαλεῖ τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν, ὡς καὶ τὰς ἄλλας μεγάλας ἀρχὰς τοῦ Κράτους, ἵνα διατάξωσιν ἢ νουθετήσωσι τὰ δέοντα, ὅπως ἐξαχθῶσι τῆς σατανικῆς ταύτης ἰδέας οἱ ἀποπλανηθέντες. Εʹ.) Ὁ στρατιωτικὸς διοικητὴς ἔπεμψεν ἔγγραφον, δι’ οὗ παρακαλεῖ τὸ προεδρεῖον, ὅπως οἱ ΚΚ. Πληρεξούσιοι, ὅσοι τυχὸν ἔχουσιν ἐνταῦθα ἰδικούς των ἀνθρώπους ἐμποδίσωσιν αὐτοὺς τοῦ νὰ περιφέρωνται ἔνοπλοι. Ϛʹ.) Τὸ ἑξῆς ἔγγραφον ἐστάλη πρὸς τὸ Προεδρεῖον.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ.

ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΙΣ.

Προτάσει τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργοῦ, θεσπίζομεν. Ὁ Σωτήριος Ἰωάννου καταδικασθεὶς δι’ ἀποφάσεως τῶν ἐν Ναυπλίῳ πλημμελειοδικῶν κατὰ τὸ ἔτος 1859 εἰς πενταετῆ στέρησιν τῶν ἐν τοῖς ἄρθροις 21–23 τοῦ ποιν. Νόμου ὡρισμένων δικαιωμάτων, ἕνεκα τοῦ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 189 τοῦ ποιν. Νόμου προβλεπομένου πλημμελήματος, ἀπαλλάσσεται τῆς ποινῆς ταύτης διὰ τὸν ὑπολειπόμενον χρόνον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 10 Νοεμβρίου 1862. Προσωρινὴ Κυβέρνησις

Ὁ Πρόεδρος Δ. Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ

Κ. ΚΑΝΑΡΗΣ

Μ. ΡΟΥΦΟΣ.

Ὁ ὑπουργὸς Α. Κουμουνδοῦρος.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελείψαμεν νὰ σημειώσωμεν ἐνταῦθα, ὅτι ἡ διεύθυνσις τῶν Ταχυδρομείων διὰ νὰ εὐκολύνῃ τοὺς ΚΚ. πληρεξουσίους συνεννοήθη μὲ τὸ προεδρεῖον καὶ ἐσύστησεν ἓν παράρτημα τοῦ γραφείου εἰς ἓν παράπηγμα τὸ ὁποῖον κεῖται εἰς τὴν θύραν τῆς Συνελεύσεως, εἰς τὸ ὁποῖον δύνανται νὰ δίδωσιν οἱ ΚΚ. πληρεξούσιοι τὰς ἐπιστολάς· ἐκεῖ ὑπάρχουν γραμματόσημα καὶ συγχρόνως εἶναι ἕτοιμος ἡ διεύθυνσις τῶν Ταχυδρομείων ὅλας τὰς ἐπιστολὰς καὶ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα διευθύνονται πρὸς τοὺς ΚΚ. πληρεξουσίους νὰ τὰ φέρῃ καὶ νὰ τὰ λαμβάνῃ ἐκεῖθεν, ἀλλὰ περὶ τούτου πρέπει νὰ λαμβάνηται ἰδιαιτέρα σημείωσις τῶν ΚΚ. πληρεξουσίων, ἑπομένως νὰ συστηθῇ κατάλογος νὰ ὑπογραφῶσιν οἱ ΚΚ. πληρεξούσιοι.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5Ρ. ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Κ. Πρόεδρε, αὐτὰ, ὡς ἐπουσιώδη, νὰ ἀναβληθῶσι δι’ αὔριον, τώρα δὲ νὰ μᾶς φέρητε τὰς ἐκλογάς.

§6ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§7ΔΑΓΡΕΣ. Ἔμεινεν ἕν ζήτημα ἄλυτον καὶ ὑπὸ συζήτησιν, τὸ περὶ τῶν εἰσιτηρίων τῆς ἐπαρχίας Τριφυλίας.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔμεινε τῷ ὄντι αὐτὸ τὸ ζήτημα, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις.

§9ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὅλα τὰ ζητήματα, ὅσα ὁ κατάλογος οὗτος μᾶς ἐξέθηκε, ἐθεωρήθησαν παρὰ τοῦ Κ. Ρ. Παλαμήδη ὡς ἐπουσιώδη, ἐκτὸς ἑνὸς κατ’ ἐμὲ, τὸ ὁποῖον θεωρῶ λίαν οὐσιῶδες, τὸ περὶ σιτηρεσίου τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δύσκολον εἰς ἡμᾶς νὰ εἴπωμεν εἰς μίαν στιγμὴν ἓν ναὶ, διὰ νὰ λάβωσιν οἱ ἐρχόμενοι ἐν τῇ ἐθνοσυνελεύσει ἐθνοφύλακες τὸ σιτηρέσιον αὐτῶν, διότι οὗτοι ἀφίνουν τὰς ἐργασίας των, ἐρχόμενοι ἐδῶ νὰ μᾶς φρουροῦν.

§10ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ εἶπον, ὅτι ἀναβάλλονται αὐτὰ τὰ ἀντικείμενα δι’ αὔριον.

§12ΒΑΣΟΣ. Ὁ Κ. Ρ. Παλαμήδης εἶπεν, ὅτι εἶναι ἐπουσιώδη, ἐγὼ λέγω, ὅτι εἶναι σπουδαιότατα καὶ μάλιστα τὸ περὶ τῶν ὁπλοφόρων.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, πρὸ ὀλίγου πολλαὶ φωναὶ ἠκούσθησαν, ὅτι θέλουν νὰ ἀναβληθοῦν αὐτά. Θέλετε ἡ Συνέλευσις ν’ ἀποφανθῇ περὶ τούτου;

§14ΒΑΣΟΣ. Ἐπιθυμῶ, Κ. Πρόεδρε, νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§15ΑΝΔΡ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ζητήσω προκαταβολικῶς τὸν λόγον, διότι ἔχω νὰ ἀναγγείλω σπουδαῖον περιστατικόν.

§16ΒΑΣΟΣ. Κ. Πρόεδρε, προηγοῦμαι.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ὁμιλήσῃ ὁ Κ. Μιχαλόπουλος, ἐπειδὴ θέλει ἀναγγείλει σπουδαῖον περιστατικὸν, ὡς εἶπεν.

§18ΑΝΔΡ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, προκειμένων σπουδαίων στιγμῶν, ἐπολέμησα πάντοτε δι’ ὅλου μου τοῦ βίου τὰς ἀναβολὰς καὶ τὴν ψευδῆ τῶν πραγμάτων θέσιν. Ἔρχομαι σήμερον, ἀδιαφορῶν περὶ τῆς τύχης τῆς ἐκλογῆς μου καὶ περὶ τῆς τύχης ὅλων τῶν ἄλλων ἐκλογῶν, ἔρχομαι, λέγω, νὰ κρούσω ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ταύτης Συνόδου τὸν κώδωνα τοῦ κοινοῦ κινδύνου, ἔρχομαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐνῷ ἡμεῖς διϋλίζομεν τὰ περὶ νομιμότητος τῶν ἐκλογῶν ἐνταῦθα, τινὲς δὲ τῶν Κυρίων ὑπουργῶν, ἀπουσιάζοντες διηνεκῶς ἐκ τῆς Συνόδου ταύτης, διφρήλατοι καὶ ἱπηλάται ἀντεπισκέπτονται ἀλλήλους, ἡ πατρὶς ἵσταται ἐπὶ τοῦ χείλους τοῦ βαράθρου. Ἡ μυριοκέφαλος ὕδρα τῆς ληστείας, Κύριοι, μαστίζει ὅλας τὰς ὡραίας ἐπαρχίας μας, ἡμεῖς δὲ ἀφήσαμεν αὐτὰς εἰς τὴν τύχην, καὶ οὐδαμόθεν ἀναμένουσι τὴν σωτηρίαν αὐτῶν. Παραλείπω, Κύριοι, ὅσα συνέβησαν εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, διότι ὅλα τὰ γνωρίζετε, καὶ ὅλοι τὰ ἐλεεινολογοῦμεν, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι δὲν σπεύδομεν εἰς θεραπείαν αὐτῶν, λέγω μόνον, ὅτι ἡ ἐπαρχία μου ἡ Αἰγιάλεια πάσχει, ὅτι ὁ στρατὸς, ὁ δεξιὸς οὗτος βραχίων, ὅστις τοσοῦτον ὑπεστήριξε τὰς ἐλευθερίας μας, σήμερον χαλαρωθεὶς καὶ αὐτὸς, ἀηδιάσας τὴν ψευδῆ αὐτὴν θέσιν τῶν πραγμάτων, ἔχασε κατὰ μέγα μέρος τὴν πειθαρχίαν, ἥτις εἰς τοιαύτας περιστάσεις κρισίμους μᾶς εἶναι ἀναγκαία. Τὸ ἀπόσπασμα, τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο ἐκεῖ, ἦλθεν εἰς σύγκρουσιν μετὰ τῶν πολιτῶν, ἐλόγχισε πολίτας, ἐκτυπήθη ὑπὸ τῶν πολιτῶν, καὶ ἐπῆλθεν ἡ ἀποσύνθεσις· διετάχθησαν νὰ ἀναχωρήσωσι, καί τινες μὲν ἀνεχώρησαν, τινὲς δὲ τραπέντες εἰς τὸν ληστρικὸν βίον, ἡνώθησαν μετὰ τῶν συμμοριῶν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς πειθαρχίας τοῦ στρατοῦ εἶναι ζήτημα τῆς ἐμπιστοσύνης ὅλης ἀνεξαιρέτως τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἰδίως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν, εἰς τοιαύτην δεινὴν θέσιν διακειμένου τοῦ ἔθνους, τὴν Σύνοδον νὰ κηρύξῃ διαρκῶς συνεδριάζουσαν ἑαυτὴν, νὰ προσκαλέσῃ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν νὰ δώσῃ λόγον περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν σπουδαίων πραγμάτων, νὰ λάβῃ μέτρα ἐξασφαλιστικὰ δι’ ὅλας ἐν γένει τὰς ἐπαρχίας· προτείνω μάλιστα περισσότερον καὶ λέγω νὰ σταλῶσι Συνοδικοὶ, ἄξιοι τῆς ἐμπιστοσύνης, καθ’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας, νὰ ὁπλίσωσι τὸν λαὸν καὶ νὰ ἀποκρούσωσι τὴν ληστείαν, ἂν δὲν δυνηθῇ ἐξ ἄλλου μέρους ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ, νὰ ἀποκρούσωσι, λέγω, τὴν ληστείαν καὶ τὴν λεηλασίαν, ἥτις εἴς τινας ἐπαρχίας ἤρχισε μάλιστα. Κύριοι, νομίζω ὅτι τὸ ά. καθῆκον τὸ ὁποῖον ἔχουν ἀντιπρόσωποι ἐλευθέρου λαοῦ, εἶναι νὰ μεριμνήσωσι ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, παρὰ τοῦ ὁποίου ἐδημιουργήθησαν καὶ ὑπὲρ τῆς τύχης τοῦ ὁποίου ἀπεστάλησαν νὰ μεριμνήσωσι. Γνωρίζω, ὅτι γίνεται ἔνστασις, ὅτι δὲν εἴμεθα ἀκόμη νόμιμος Σύνοδος· τὸ κατ’ ἐμὲ θεωρῶ τόν ἑαυτόν μου νόμιμον, ὡς εἶναι νόμιμος ὁ λαὸς ὁ ἀποστείλας με. Ἐὰν ἡ Σύνοδος δὲν λάβῃ μέτρα ὑπὲρ τῶν ἐπαρχιῶν, ἡμεῖς, οἵτινες ἐχύσαμεν τὸ αἷμά μας, δὲν θέλομεν λείψει νὰ ὑπάγωμεν νὰ ὁπλίσωμεν τὸν λαόν, διὰ νὰ ἀποκρούσωμεν ὅλα τὰ δεινὰ καὶ τὴν ἀποσύνθεσιν, ἥτις περιμένει τὴν κοινωνίαν. Μὲ συγχωρεῖτε, διότι καὶ τὰ γεγονότα αὐτὰ εἶναι ἀλλεπάλληλα, καὶ διότι δὲν ἔχω ἀκόμη τὴν εὔστροφον καὶ δικανικὴν γλῶσσαν· ἐκθέτω τὰς ἰδέας μου, ὅπως ἀντιλαμβάνομαι. Ἀπόκειται εἰς τὴν Σύνοδον νὰ σταθμίσῃ τὸ ὀρθὸν ἢ μὴ, καὶ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν θεραπείαν.

§19ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῶσιν αἱ ἐκθέσεις.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. πληρεξούσιος Βάσος διϊσχυρίζεται, ὅτι δὲν ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις περὶ ἀναβολῆς ὅλων αὐτῶν τῶν ἀναγνωσθέντων πρὸ ὀλίγου ὡς ἡμερησία διάταξις, ἰδίως τὸ περὶ ὀπαδῶν καὶ ὁπλοφόρων τῶν ΚΚ. Πληρεξουσίων, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη.

§21ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἀνεβλήθησαν, ἐκτὸς τοῦ περὶ σιτηρεσίου τῆς ἐθνοφυλακῆς.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Συνέλευσις ἀποφασίζει καὶ παραδέχεται νὰ δοθῇ σιτηρέσιον εἰς τοὺς ἐθνοφύλακας.

§23ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παρακαλεῖται τώρα νὰ ἀποφανθῇ δι’ ἀναστάσεως, ἐὰν πρέπει νὰ συζητηθῇ τὸ περὶ ὁπλοφόρων· οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι πρέπει, νὰ σηκωθῶσιν. (Ἀνίστανται ὀλίγοι)· ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ ὁπλοφόρων.

§25ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὸ περὶ σιτηρεσίου ν’ ἀφεθῇ εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, κατὰ τὸ εἰκοστὸν πέμπτον ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ αἱ ἐκλογαὶ, αἱ ὑποβληθησόμεναι εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως περὶ κύρους ἢ μὴ αὐτῶν, θὰ ἔρχωνται κατὰ προτεραιότητα τῆς χρονολογίας αὐτῶν τῆς περαιώσεως εἰς τὴν διαλογήν· ἐδόθη σημείωσις εἰς τὸ Προεδρεῖον ἀπὸ τὰς ἐπιτροπὰς, καὶ ἀπὸ τῆς 28 9βρίου ἕως τώρα ἔχομεν 15 τὸν ἀριθμὸν, μία εἶναι μόνη τῶν 28, ἡ τῆς Ὕδρας, ἄλλαι εἶναι τῶν 29, καὶ ἄλλαι τῶν 30. Ὅλαι λοιπὸν αὗται, αἵτινες εἶναι ἀρχαιότεραι κατὰ τὴν χρονολογίαν, εἶναι 15 τὸν ἀριθμόν.

§27ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τῆς Ἑρμιονίδος εἶναι τῶν 28.

§28ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς εἶναι τῶν 29.

§29ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Τί μᾶς μέλλει, Κ. Πρόεδρε, ποία εἶναι τῶν 28, καὶ ποία εἶναι τῶν 29, αὐτὸ εἶναι ἔργον τῶν ἐπιτροπῶν· ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ἔκθεσίν της θὰ εἴπῃ ὅτι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν, ἥτις εἶναι ἀπὸ τὴν τάδε ἐποχήν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ δεύτερον τμῆμα νὰ παρουσιάσῃ τὰς πρὸς συζήτησιν ἑτοιμασθείσας ἐκλογάς.

§31ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ πρῶτον, Κ. Πρόεδρε.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ πρῶτον δὲν ἔχει ἑτοιμάσει.

§33ΠΟΛΛΟΙ. Τότε ἄλλο πρᾶγμα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἔλθουν λοιπὸν τὰ μέλη τοῦ βʹ. τμήματος.

§35ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κ. Πρόεδρε, νὰ παρακαλέσῃς ὅλους, ὅσοι ἔχουν ἐκθέσεις ἑτοίμους, νὰ τὰς παρουσιάσουν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχομεν τὸν ἀπαιτούμενον ὑλικὸν καιρόν.

§37Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κ. Πρόεδρε, προσκαλέσατε τὰ τμήματα κατ’ ἀριθμὸν ν’ ἀναγνώσουν τὰς ἐκθέσεις των. Οὕτως ἀναγινώσκεται ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων εἰσηγητῶν, κατὰ τόν χρονολογίαν τῆς περαιώσεως τῆς διαλογῆς αἱ διάφοροι ἐκθέσεις ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν τῶν μέχρι τοῦδε ὑπὸ τῶν ἐπιτροπῶν ἐξελεγχθεισῶν· ἡ δὲ Συνέλευσις ἐρωτωμένη παρεδέχθη δι’ εἰδικῆς ἀναστάσεως τὸ ἔγκυρον ἑκάστης τῶν ἐκλογῶν τούτων, ὡς καὶ τὸ νόμιμον τῶν Πληρεξουσίων, ὡς ἑξῆς.

Ὁ εἰσηγητὴς Κύριος Θ. Κανακάρης ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Κέας.

§38ΒΑΣΟΣ. Ἔχω νὰ ὁμιλήσω τι. Δὲν θὰ ἐπέμβω γενικῶς εἰς τὰ τῆς ἐκλογῆς τῆς Κέας, θὰ ὁμιλήσω μόνον καθ’ ἑνὸς τῶν πληρεξουσίων τῆς ἐκλογῆς ταύτης, τοῦ Δημητρίου Σταθοπούλου· ὁμιλῶ ἀνεξαρτήτως τῆς νομιμότητος ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς. Ἐνόμισα καθῆκόν μου, Κύριοι, νὰ ὑποβάλω τινὰ εἰς ὑμᾶς καὶ τούτων ἕνεκα νὰ ζητήσω τὸν ἀποκλεισμὸν τοῦ προσώπου τούτου ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν τοῦ ἔθνους. Οὗτος εἶναι ὁ ἐξυβριστὴς τῶν πεσόντων μαρτύρων τῆς Κύθνου. Δύναμαι νὰ προτείνω μάρτυρας ἀνθρώπους παρόντας ἐκεῖ, οἵτινες δύνανται αὐτολεξεὶ νὰ σᾶς ὀνομάσωσι τὰς ὕβρεις, τὰς ὁποίας ἐπρόφερεν ὁ ἄνθρωπος οὗτος κατὰ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ Συνέλευσις ὀφείλει σεβασμόν. Προτείνω λοιπὸν εἰς τὴν Συνέλευσιν ν’ ἀποκλεισθῇ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος τοῦ περιβόλου τούτου. (Χειροκροτήματα).

§39ΦΩΝΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§40ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐγνώριζα ὅσα λέγει τώρα ὁ κύριος Βάσος. Ἂν ᾖναι ἀληθῆ, τὰ παραδέχομαι καὶ ἐγώ.

§41ΒΑΣΟΣ. Κύριοι, ὑπάρχουσι πρόσωπα λίαν ἀξιόπιστα, τὰ ὁποῖα, ἂν ἡ Συνέλευσις θέλῃ νὰ ἐξετάσῃ, ἀμφιβάλλουσα ἢ μὴ δίδουσα πίστιν εἰς πᾶν ὅ,τι λέγω, εἶμαι ἕτοιμος νὰ προσάξω εἰς τὴν Συνέλευσιν διὰ νὰ ὁμολογήσωσι τὴν πρᾶξίν του ταύτην. Τὸ πρόσωπον αὐτὸ, Κύριοι, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλῶ, οὔτε τὸ εἶδον οὔτε τὸ ἐγνώρισα ποτὲ, γνωρίζω μόνον τὴν πρᾶξιν, γνωρίζω ἀνθρώπους ἐντίμους, οἵτινες τὸ βεβαιοῦν καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησα τὴν ἀπόκλεισιν αὐτοῦ.

§42ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ κύριος Πληρεξούσιος τῆς Φθιώτιδος μὲ ἐπρόλαβεν, εἶχον σταθερὰν ἀπόφασιν πρὸ πολλοῦ καὶ ἐκοινοποίησα τὴν ἀπόφασίν μου ταύτην εἰς πολλὰ ἔντιμα μέλη τῆς Συνελεύσεως, ὅτι, ὅταν ἔλθῃ ἡ ἐκλογὴ τῆς Κέας, μία ὑποχρέωσις συνειδήσεως, αἱ ἀρχαὶ τῆς ἠθικῆς, μὲ ἀναγκάζουσι νὰ ζητήσω τὸν λόγον καὶ νὰ ζητήσω τὸν ἀποκλεισμὸν αὐτοῦ τοῦ ἀτόμου. Γνωρίζετε, ὅτι μετά τινων ἄλλων προσώπων ἐφυλακίσθην καὶ διὰ νυκτὸς μετεφέρθην εἰς Πειραιᾶ, καὶ ἐκεῖθεν εἰς Κύθνον· συνωδευόμεθα ὑπὸ δεσμοφυλάκων, ἀλλ’ ἡ ἐπιτήρησις τῆς φυλάξεώς μας εἶχεν ἀνατεθῆ εἰς αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον τὸν λεγόμενον Σταθόπουλον· αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἐφαίνετο ὅλως διόλου ἀσυμπαθὴς πρὸς ἡμᾶς, σκληρὸς διώκτης· τοῦτο μόνον σᾶς λέγω, ὅτι αὐτοὶ οἱ δεσμοφύλακες, οἵτινες εἶχον περισσότερον αἴσθημα φιλανθρωπίας καὶ μᾶς ἄφινον ὀλίγον ἐλευθέρους, ἅμα ἔβλεπον αὐτὸν μακρόθεν ἐρχόμενον, ἀμέσως μᾶς ἔκλειον, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο· ἀφίνων πολλὰ ἄλλα, λέγω τοῦτο μόνον, ὅτι κατὰ τὴν ἀποφράδα ἐκείνην ἡμέραν τῆς καταστροφῆς τῆς Κύθνου ἐπροκάλεσε τοὺς χωροφύλακας νὰ μᾶς δολοφονήσουν. Ὁ κύριος Καλησπέρης μοὶ ὡμολόγησε πράγματα τὰ ὁποία ἐνέφαινον, ὅτι ἦτο πρόκλησις ἀπ’ εὐθείας νὰ μᾶς δολοφονήσωσι. Καὶ χωροφύλαξ γνωστός μοι ἡτοιμάσθη νὰ τὸν πυροβολήσῃ προσκληθεὶς ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου. Ἐγὼ ἤμην ἐπάνω, ἦλθε πρὸς ἡμᾶς ἀναβαίνοντας τὴν πόλιν καταρώμενος τὴν ἐλευθερίαν, καὶ προσκαλῶν αὐτὸν νὰ μᾶς δολοφονήσῃ. Ἡ διαγωγὴ αὐτοῦ ἦτον οὐχὶ ἀνθρώπου, ἀλλὰ θηρίου, διότι εἰς ἐκείνας τὰς συγκινήσεις, αἵτινες ἦσαν τρομεραὶ καὶ φρικώδεις, εἰς ἃς πᾶσα καρδία ἀνθρώπινος ἤθελε μαλακυνθῆ, αὐτὸς μόνος ἔμεινε θηρίον καὶ ἀσυμπαθής. Ταῦτα πάντα προσβάλλουσι καὶ τὰς ἀρχὰς τῆς ἐπαναστάσεως καὶ τὰς ἀρχὰς τῆς ἠθικῆς. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω καὶ μὲ ἐπρόλαβεν ὁ κύριος Βάσος. Ἰδοὺ τὶ ἠξεύρω ὡς πρὸς τοὺς πεσόντας· ἠξεύρω, ὅτι εἶχε κάμει ἕνα τάφον γενικὸν δι’ ὅλους χωρὶς ἱερέων διὰ νὰ κηδεύσωσι τὰ σώματα. Ἡ φιλανθρωπία μόνον ἄλλων προσώπων εἶναι ἐκείνη, ἥτις ἠνέῳξε τάφους δι’ αὐτούς. Δι’ ὅλους λοιπὸν αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν πρέπει νὰ καταδεχθῇ νὰ ἔλθῃ οὗτος ὁ ἐξυβριστὴς τῆς ἐπαναστάσεως εἰς τὸν περίβολον τοῦτον.

§43ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ, Κύριε Πρόεδρε.

§44Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, ἡ Κύθνος καὶ αἱ πεδιάδες τῆς Ναυπλίας τῳόντι, Κύριοι, παρέσχον δείγματα πρωτοτύπου πατριωτισμοῦ καὶ αὐταπαρνήσεως· εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος θέλουσι κατέχει βεβαίως σελίδας ἀρετῆς πρωτοτύπου, τὴν ὁποίαν, εὔχομαι, οἱ συμπολῖταί μας νὰ δείξωσιν, ὁσάκις τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος τὸ ἀπαιτεῖ. Καὶ ἀπὸ τοὺς ἰδικούς μου ὀφθαλμοὺς, Κύριοι, δάκρυα ἀπεσπάσθησαν, ὅταν τὰ εὐγενῆ ἐκεῖνα θύματα τῆς Κύθνου τοσοῦτον παρεγνωρίζοντο καὶ ἐστεροῦντο καὶ αὐτῶν τῶν κοινῶν τιμῶν! Τὰ δάκρυά μου ἦσαν συνδεδεμένα μετ’ ἀγανακτήσεως κατὰ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἵτινες ἠθέλησαν νὰ ὑβρίσωσι καὶ τοὺς νεκρούς. Ἀλλὰ, Κύριοι, συγχωρήσατέ με νὰ κάμω μίαν διάκρισιν, νὰ διακρίνω τὴν ἱστορίαν ἀπὸ τὸν νόμον· ἐὰν ἡ ἱστορία θέλῃ παραδώσει εἰς ἀγανάκτησιν καὶ τῶν ὁμοχρόνων καὶ τῶν ἐπερχομένων ἐκείνους, οἵτινες παρέλειψαν τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον, ὑπείκοντες εἰς τὰς ἐμπνεύσεις τῶν κομμάτων καὶ τοῦ συμφέροντος, ἐὰν ἡ ἱστορία θέλῃ παραδώσει εἰς τὸν θαυμασμὸν καὶ τῶν ὁμοχρόνων καὶ τῶν ἐπερχομένων γενεῶν τὸν πατριωτισμὸν καὶ τὴν αὐταπάρνησιν, τοῦτο ἴσως, Κύριοι, δὲν εἶναι ἀντικείμενον σκέψεως προκειμένης. Τώρα πρόκειται νὰ ἐξελέγξωμεν ἐκλογὰς, νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν οἱ ἀναδειχθέντες ἐξ αὐτῶν ἔχωσι τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου Ἕλληνος καὶ τὸ δικαίωμα ν’ ἀναδειχθῶσι πληρεξούσιοι. Ἐὰν ὑπῆρχε, Κύριοι, καταδικαστική τις ἀπόφασις, ἥτις ἤθελε μαρτυρεῖ πολιτικὴν ἠθικὴν ἀνικανότητα εἰς τὸν Κύριον αὐτὸν, τὸν ὁποῖον οὐδὲ προσωπικῶς δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὑπῆρχε τοιαύτη ἀνικανότης, ἀναγνωριζομένη ὑπὸ τοῦ νόμου, ἤθελον τὴν ὑποστηρίξει καὶ σεβασθῆ. Ἡ πρᾶξις τοῦ Κυρίου Σταθοπούλου, ἐὰν ἔλαβε χώραν, εἶναι πρᾶξις, τὴν ὁποίαν κατακρίνει ἡ κοινωνία καὶ ἡ ἱστορία, ἀλλὰ δὲν εἶναι πρᾶξις, δυναμένη νὰ ἀποκλείσῃ αὐτὸν τῆς αἰθούσης τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ἴσως, Κύριοι, ἤθελεν ἐπιτευχθῆ ἡ πρότασις αὕτη τῶν ἐντίμων προαγορευσάντων, ἐὰν πρὸ τούτου ἡ Συνέλευσις προέβαινεν εἰς τὴν ἄρνησιν τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν δικαιωμάτων πρὸς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἵτινες ὁπωσδήποτε ἀντέπραξαν εἰς τὴν ἐνεστῶσαν κατάστασιν. Ἀλλὰ τοῦτο, Κύριοι, δὲν εὑρίσκετε ὅλοι σας, ὅτι εἶναι ἀντικείμενον ἐξετάσεως καὶ σπουδῆς καὶ μελέτης; Ὑποθέτω, Κύριοι, ὅτι πρὶν ἢ προβῆτε εἰς μίαν ἀπόφασιν, ἥτις συνδέεται μετὰ πολλῶν γεγονότων καὶ σκέψεων, ὑποθέτω, ὅτι ἀνάγκη εἶναι, Κύριοι, ὅλοι ὡριμώτερον νὰ σκεφθῶμεν. Δὲν ἔρχομαι νὰ ἀναιρέσω τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα οἱ προαγορεύσαντες ἐπεκαλέσθησαν· δὲν ἔχω κἀμμίαν πληροφορίαν, ἤκουσα καὶ ἐγὼ αὐτὰ, ὅπως ἐλέχθησαν, καὶ πρὸ τῆς σήμερον. Ἔρχομαι μόνον νὰ ἀμφισβητήσω τὴν ἀρχὴν, καὶ οὕτω πράττων, δὲν προτίθεμαι νὰ ταχθῶ εἰς ἄλλην τάξιν, ἢ εἰς ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκετε, εἰς τὴν τῶν ἐπαινετῶν καὶ θαυμαστῶν τῶν προμάχων τῶν ἐλευθεριῶν, ἀνήκω ὅμως καὶ εἰς τὴν τάξιν ἐκείνων, οἵτινες νομίζουσιν, ὅτι τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος, ἡ ἐλευθερία τῆς πατρίδος ἔγκειται μόνον, ὅταν ὁ νόμος ἐκτελῆται. Ἐπιλέγω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει νόμος, στερῶν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων ἐκείνους, οἵτινες ἐφάνησαν ἔχοντες ἐλάσσονα πατριωτισμὸν, δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ὡρισμένης τοιαύτης πράξεως, λαμβάνω δὲ διὰ τοῦτο τὴν τιμὴν νὰ σᾶς προτείνω, ὅτι, πρὶν ἢ ἀποκλείσητε ἕνα, ὅστις ἐξελέχθη πληρεξούσιος, εἶναι τακτικώτερον νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἔκδοσιν νόμου τοιούτου καὶ ἔπειτα εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ.

§45Χ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Ὁ Κύριος πληρεξούσιος Γόρτυνος ἀπῄτησε, διὰ νὰ ἀποκλεισθῇ ὁ πληρεξούσιος αὐτὸς τῆς Κέας, νὰ ὑπάρχῃ δικαστικὴ ἀπόφασις, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἠξεύρῃ, ὅτι ὑπάρχει δικαστικὴ ἀπόφασις, ἡ ἐπανάστασις. Ἡ ἐπανάστασις ἔῤῥιψε τὸν Ὄθωνα, καὶ ἀφοῦ ἔῤῥιψε τὸν Ὄθωνα πρέπει νὰ πέσουν καὶ τὰ αἰσχρά του ὄργανα· ἂν δὲν ἦσαν αὐτὰ διὰ νὰ τὸν ὑποστηρίξουν, δὲν ἤθελε χυθῆ τοσοῦτον ἑλληνικὸν αἷμα· ἐὰν εὑρίσκοντο χαρακτῆρες, οἵτινες νὰ ἀντιτάσσωνται εἰς τὰς ἰσχυρὰς θελήσεις τοῦ Ὄθωνος, δὲν ἠδύνατο νὰ τυραννῆται ἡ πατρὶς τοσοῦτον χρόνον. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ὑπάρχει καταδικαστικὴ ἀπόφασις, ἡ ἔκπτωσις τοῦ Ὄθωνος. Γενικῶς προτείνω, ὅτι πρέπει νὰ ἀποκλεισθῇ ὄχι μόνον αὐτὸς, ἀλλὰ καὶ ὅσοι ἀνεδείχθησαν, ὅτι ἐπολέμησαν τὴν ἐπανάστασιν τοῦ Φεβρουαρίου (χειροκροτήσεις ῥαγδαῖαι), διότι, ἐὰν εὑρίσκοντο ἄνθρωποι νὰ ἀντισταθοῦν εἰς τὴν Φεβρουριανὴν ἐπανάστασιν, ἥτις εἶναι ἡ βάσις τῆς ἐκπτώσεως τοῦ Ὄθωνος, διότι ἐπὶ τοῦ αἵματος τῶν πεσόντων κατὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ Φεβρουαρίου, ἵσταται αὐτὴ ἡ Συνέλευσις, λέγω, ὅτι ἐὰν εὑρίσκοντο ἄνθρωποι νὰ ἀντιταχθῶσιν εἰς τὰ αἰσχρὰ μέσα καὶ τὴν ἐπιμονὴν τοῦ Ὄθωνος, λέγω, ὅτι ἀπὸ τότε ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἡ ἔκπτωσις τοῦ Ὄθωνος, καὶ οὐχὶ τὸν Ὀκτώβριον· προτείνω λοιπὸν νὰ ἀποκλεισθῶσι διὰ παντὸς (χειροκροτήματα).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνιστᾶται ἡ ἡσυχία καὶ ἡ τάξις εἰς τοὺς Κυρίους ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ, τὸ προεδρεῖον παρακαλεῖ νὰ διατηρήσουν τάξιν, διότι καὶ αἱ ἐπιδοκιμασίαι καὶ ἀποδοκιμασίαι ἀπαγορεύονται. Κύριοι πληρεξούσιοι, δυστυχῶς, λέγω δυστυχῶς, ὄχι διότι δὲν συμμερίζομαι καὶ ἐγὼ τῶν αἰσθημάτων, τὰ ὁποῖα ἐκφράζει ἡ Συνέλευσις, ἀλλὰ δυστυχῶς κάμνομεν ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ προέρχωνται ἀπὸ τοὺς πληρεξουσίους, δηλαδὴ νὰ χειροκροτῶμεν, διότι ἠμποροῦμεν καὶ νὰ ποδοκροτήσωμεν. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ γίνωνται τὰ τοιαῦτα.

§47ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιδοκιμάζῃ.

§48ΤΙΜΟΛΕΩΝ ΒΑΣΟΣ. Κύριοι ἀντιπρόσωποι, ἔλαβον καὶ ἐκ δευτέρου τὸν λόγον. Δὲν ἐπίστευον, ὅτι θὰ εὑρεθῶ εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην νὰ δευτερολαλήσω, διότι δὲν ἐφρόνουν, ὅτι ἠμποροῦσε νὰ εὑρεθῇ ἄνθρωπος εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ζητήσῃ τὸ ἐναντίον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐζήτησα ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐκαλύφθη ἡ ἔνστασις αὕτη ὑπὸ ἕνα τύπον αὐστηρᾶς νομιμότητος, μεγάλης ἀκριβείας πρὸς τήρησιν τοῦ δικαίου. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐγὼ ἐξετάζω μόνον τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἠθικῆς, καὶ φρονῶ, ὅτι μόνον ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν δικαιοῦταί τις νὰ ἐξετάζῃ τοιοῦτον ζήτημα. Μᾶς ἐζήτησεν ὁ ἔντιμος ἀντιπρόσωπος τῆς Γορτυνίας ἀπόφασιν. Τοῦ τὴν παρουσιάζω. Ἡ ἠθικὴ τὸν καταδικάζει· δι’ αὐτῆς τῆς ἀποφάσεως ζητῶ τὴν ἔξωσίν του. Κύριοι, φρονῶ, ὅτι πάντες ἡμεῖς εἴμεθα ἄνθρωποι τῶν νέων ἰδεῶν, ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους ἀπέστειλε τὸ ἔθνος διὰ νὰ ὑποστηρίξωσι τὴν ἐπανάστασιν. Φρονῶ, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐν τῇ Συνελεύσει ἀντιπροσωπεύεται ἡ ἐπανάστασις. Δὲν πιστεύω, Κύριοι, ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης νὰ ὑπάρχῃ πληρεξούσιός τις, ὅστις νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν ἑαυτόν του νὰ συγκαθίσῃ μεθ’ ἑνὸς ἀνθρώπου ἀντεπαναστάτου, μεθ’ ἑνὸς ἀνθρώπου, ὅστις ἐξύβρισε τοὺς νεκρούς. Οἱ Ἀθηναῖοι, Κύριοι, κατεδίκασαν τοὺς 10 στρατηγοὺς εἰς θάνατον, διότι δὲν ἐνεταφίασαν τοὺς νεκρούς· ἂν καὶ οἱ ἠθικολόγοι καταδικάζουν τοὺς Ἀθηναίους δι’ αὐτὴν τὴν πρᾶξιν, ἐγὼ ὅμως ἐν τῇ μικρότητί μου οὐδέποτε τοὺς κατεδίκασα. Πρῶτος, Κύριοι, θὰ ἐξέλθω τῆς αἰθούσης ταύτης μὲ μεγάλην μου λύπην, ἂν συγκαθίσῃ μετ’ ἐμοῦ ὁ ὑβριστὴς τῶν μαρτύρων τῆς Κύθνου· καὶ πιστεύω, ὅτι πάντες οἱ ὄντες ἄνθρωποι ἠθικοὶ, ἄνθρωποι οἵτινες γνωρίζομεν νὰ σεβασθῶμεν πᾶν ὅ,τι ὀφείλομεν νὰ σεβασθῶμεν, δὲν θέλομεν ἀναδεχθῇ νὰ ἔχωμεν πλησίον μας τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, ὅστις ὕβρισε τὰ πτώματα τῶν συντρόφων μας, τῶν συναγωνιστῶν μας, τῶν συμπατριωτῶν μας!

§49ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ ἀποφασίσωμεν, εἶναι ζήτημα θίγον ἐξ ἑνὸς τὸν νόμον καὶ ἐξ ἄλλου τὴν ἠθικήν. Σέβομαι, Κύριοι, τὴν γνώμην τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Γόρτυνος, ὅστις ἦλθε νὰ ῥίψῃ εἰς τὸν περίβολον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τὴν κυριαρχίαν τοῦ νόμου. Ὁ νόμος εἶναι σεβαστὸς, ἀλλ’ ὑπάρχουν περιστάσεις, Κύριοι, κατὰ τὰς ὁποίας αὐτὴ ἡ στενὴ καὶ Ἰουδαϊκὴ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, αὐτὴ Κύριοι, οὐχὶ μόνον φέρει εἰς ἀτοπήματα, ἀλλὰ καταπνίγει καὶ τὸ ἠθικὸν αἴσθημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται πᾶς νόμος. Ὁ νόμος, Κύριοι, δὲν εἶναι, παρὰ ἡ ἐκδήλωσις τῆς ἠθικῆς. Νόμος ὅστις ἔρχεται, εἴτε καθόλου εἴτε ἐξαιρετικῶς εἰς δεδομένην τινὰ περίστασιν νὰ ἁρπάσῃ ἀπὸ τὴν καταδίκην τῆς κοινῆς γνώμης, ἵνα εἰσαγάγῃ εἰς ἕνα σεμνὸν περίβολον τὴν κακοήθειαν, τὸ ἀντικείμενον τοῦ σκανδάλου καὶ τῆς κοινῆς περιφρονήσεως, αὐτὸς ὁ νόμος πρέπει νὰ μείνῃ κατὰ μέρος, αὐτὸς ὁ νόμος πρέπει νὰ σιωπήσῃ. Κύριοι, τίνος ἀπόῤῥοια εἶναι ἡ ἐθνικὴ Συνέλευσις, ἐνώπιον τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν σήμερον νὰ ἀγορεύω; Εἶναι Κύριοι, ἀπόῤῥοια τῆς ἐπαναστάσεως. Ἐννοῶ, Κύριοι, τὴν μακροθυμίαν τινῶν ἐπαναστάσεων, αἵτινες ἦλθον μὲ τὴν ποιητικὴν ἀνοχὴν ἑνὸς Λαμαρτίνου, ὅστις διὰ τῶν διακηρύξεών του ἠδύνατο νὰ φέρῃ εἰς τὸν περίβολον τῆς Συνελεύσεως τοῦ 48 ὅλους ἐκείνους, οἵτινες εἶχον ὑπηρετήσει τὸ παρελθὸν σύστημα. Ἠξεύρετε, ποῦ ἔφερεν αὐτὴ ἡ ἀνοχὴ ἡ φιλοσοφική; Ἔφερεν εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον σήμερον εὑρίσκεται ἡ Γαλλία. Τὸ παρελθόν, Κύριοι, ὅταν τοῦ ἠνεῴχθησαν τόσον μακροθύμως αἱ πύλαι τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, εἰσῆλθεν ἐντὸς αὐτῆς, ἀπέκτησε τὴν πλειονοψηφίαν, καὶ ὅταν ἦλθεν ἡ ἁρμοδία στιγμή, ἀνέτρεψε τὴν πολιτείαν, τὴν ὁποίαν ἐκλήθη νὰ ὑπηρετήσῃ. Ἦλθεν ἡ ἐπανάστασίς μας, Κύριοι ἁγνὴ ὡς παρθένος. Δὲν ἐχύθη μὲν αἷμα, ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι τὰ σπέρματα τοῦ παρελθόντος ἐξηλείφθησαν διὰ μιᾶς αὔρας ἁγνῆς ἑνὸς ἐνθουσιασμοῦ στιγμιαίου; Αὐτὰ τὰ σπέρματα ὑπάρχουν καὶ ἂν στιγμιαίως κρύπτωνται θὰ ἀναφανῶσιν αὔριον, ὅταν εὔχομαι τὸ ἐναντίον, ἴσως αἱ περιστάσεις τῆς πατρίδος κατασταθῶσι κρισιμώτεραι. Ἦλθε, Κύριοι, ἡ ἐπανάστασίς μας χωρὶς νὰ καταστρέψῃ τὸ παρελθὸν, χωρὶς νὰ τὸ καταστρέψῃ, καὶ οἱ ἄνθρωποι τοῦ παρελθόντος, Κύριοι, ἐτόλμησαν νὰ ζητήσουν, νὰ ὑποκλέψουν τὰς ψήφους τοῦ λαοῦ καὶ ἐνδυθέντες τὴν ἀλωπεκῆν νὰ εἰσέλθουν ἐντὸς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Κύριοι, τὸ τοιοῦτον πρέπει νὰ τὸ ἀνεχθῶμεν; Ἂν τὸ ἀνεχθῶμεν, τότε θὰ παρεκτραπῶμεν ἀπὸ τὴν φυσικὴν πορείαν τῆς ἐπαναστάσεως. Ἐκλήθημεν νὰ ὑπηρετήσωμεν τὴν ἐπανάστασιν καὶ διὰ νὰ τὴν ὑπηρετήσωμεν δὲν πρέπει εἰς τὸ πλευρόν μας νὰ παρακάθηται ὁ ὑβριστὴς τῶν πτωμάτων τῆς Κύθνου. Ἀλλά, Κύριοι, μὴ μᾶς παραφέρῃ αὐτὴ ἡ δικαία ἀγανάκτησις πέραν τοῦ δέοντος· ἀνάγκη τῷ ὄντι νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ ἠθικὴ, ἀλλὰ φοβοῦμαι μήπως, Κύριοι, ἐπιταχύνοντες τὴν ἀπόφασίν μας κτυπήσωμεν ὅπου δὲν πρέπει. Τί πρέπει νὰ κάμωμεν; Ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος κατ’ οὐσίαν.

§50ΦΩΝΑΙ. Ποῖος τὸ λέγει;

§51ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ ἐπιτροπή.

§52ΦΩΝΑΙ. Ὑπάρχουν ἐνστάσεις. Αὐτὸ δὲν ἀπεφασίσθη.

§53ΜΙΛΗΣΗΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, λέγω, ὅτι καθόσον ἀφορᾷ τὸ τέταρτον αὐτὸ πρόσωπον, πρέπει νὰ διορισθῇ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ τὰ γεγονότα, νὰ τὰ βεβαιώσῃ· καὶ ὅταν τὰ βεβαιώσῃ τότε δὲν ἔχομεν ἀνάγκην δικαστικῆς ἀποφάσεως. Ἀπόφασις εἶναι ἡ κυριαρχία τοῦ λαοῦ, τοῦ ὁποίου εἴμεθα ἡμεῖς ἀντιπρόσωποι, ἀπόφασις εἶναι ἡ δύναμις τῆς ἐπαναστάσεως. Λοιπὸν, Κύριοι, προτείνω νὰ συστηθῇ μία ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ γεγονότα αὐτὰ καὶ νὰ τὰ ὑποβάλῃ ὑπ’ ὄψιν μας. Ἐν τούτοις ἂν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις φρονῇ, ὅτι δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ πρόσωπα, καλῶς, ἄλλως νὰ συστηθῇ ἀπὸ τοῦδε ἐπιτροπή.

§54ΦΩΝΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§55ΘΑΝΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐγνώριζε τὸν Κ. Σταθόπουλον, μήτε τὰ προηγούμενα αὐτοῦ, ἀφοῦ ὅμως ἤκουσα τὸν Κ. Βάσον καὶ τὸν Κ. Πετσάλην αὐτόπτην μάρτυρα, ἐκθέτοντα τὰ τοιαῦτα γεγονότα, ἐγὼ, Κύριοι, ἐν τῇ ἐπιτροπῇ δὲν ἤθελον ποτὲ ὑπογράψει τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν μὲ τὸ ὄνομα τοῦ Σταθοπούλου, ἐπροτίμων μᾶλλον νὰ μοῦ κόψουν τὰς χεῖράς μου. Κύριοι, ὁ Κ. Δεληγιάννης εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει καταδικαστικὴ ἀπόφασις· ἀλλὰ τί εἶναι καταδικαστικὴ ἀπόφασις, εἶναι ἀπόφασις 3 ἢ 4 ἀτόμων, ἐδῶ ὅμως ὑπάρχει ἡ ἀπόφασις ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους, ἡ ὁποία εἶναι οὐχὶ μόνον κατὰ τοῦ Σταθοπούλου, ἀλλὰ καὶ παντὸς ὀργάνου τοῦ Ὄθωνος, τὸ ὁποῖον τὸ ἔθνος ἐκήρυξεν ἄτιμον· καὶ ἡ ἐπαρχία ἐκείνη, ἥτις ἤθελε στείλει τοιαῦτα αἰσχρὰ ὄντα, πρέπει νὰ στερηθῇ τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ στέλλῃ ἀντιπροσώπους, διότι ἡ ἐπαρχία αὕτη δὲν ἐνόησε τὸν προορισμόν της. Ἐγὼ δὲ μέλος τῆς δʹ. ἐπιτροπῆς ἔρχομαι νὰ ὑποστηρίξω τὴν γνώμην τοῦ Κ. Βάσου καὶ Κ. Πετσάλη, τοῦ νὰ ἐξέλθῃ τοῦ περιβόλου τούτου ὁ Σταθόπουλος· καὶ δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ συστήσωμεν ἐπιτροπὴν, αἱ πράξεις του εἶναι γνωσταὶ εἰς ὅλους διὰ τοῦ τύπου, καὶ τὰς γνωρίζει ὅλος ὁ κόσμος.

§56ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἰδοὺ σὺ ποῦ δὲν τὰς ἐγνώριζες.

§57ΘΑΝΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἤμην ἐδῶ, ὅτε συνέβησαν αὐτά.

§58ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Χαιρετήσατε, πληρεξούσιοι τοῦ Ἔθνους, ἂς χαιρετήσωμεν τὰς αἱματωμένας αὐτὰς σκιὰς, αἵτινες τὴν στιγμὴν ταύτην προκληθεῖσαι περιίπτανται καὶ μᾶς ἐπιβλέπουσι! Ναί! Μᾶς ἐπιβλέπουσιν, οὐχὶ ὡς δικαστὰς, οὐχὶ ὡς τηρητὰς τοῦ Νόμου, ἀλλ’ ὡς ἐπιτηρητὰς αἵματος, τοῦ χρώματος μὲ τὸ ὁποῖον ἐβάφη τὸ βῆμα τοῦτο. Ναὶ, Κύριοι, ἐὰν τὸ αἷμα τῆς Κύθνου, ἐὰν τὸ αἷμα τῆς Ναυπλιακῆς ἐπαναστάσεως δὲν ἔῤῥεεν ἀπὸ τὰ ἁγνὰ ἐκεῖνα στήθη, ἂν δὲν ἐσβύνοντο ἐκεῖναι αἱ εὐγενεῖς ὑπάρξεις, βεβαιωθῆτε, ὅτι σήμερον τὸ βῆμα τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι βωβόν. Δέν εἶναι ὅμως βωβοὶ σήμερον ἐκεῖνοι, οἵτινες εἰσῆλθον ἐδῶ· εἶναι καιρὸς νὰ δείξωμεν πῶς ἐννοοῦμεν τὴν ἐπανάστασιν· τὴν ἐνοήσαμεν, ὅπως ἐννοεῖ ὁ κολασμένος τὸν παράδεισον, ὅπως ὁ μάρτυς τὴν ἀπόκτησιν τῶν κόπων αὑτοῦ. Ἐνοήσαμεν πάντοτε, ὅτι ἐπερχομένη μία ἐπανάστασις εἰς τόπον, ὅστις εἶχε τὴν ἀτυχίαν ἐπὶ πολλὰ ἔτη νὰ δυναστεύηται, ἤθελεν ἐπέλθει καθαρὰ, ἤθελε στήσει τὸ ὅριον τῆς ἐλευθερίας μὲ τὸ ὅριον τοῦ αἵματος· τὸ αἷμα εὐτυχῶς δὲν ἔῤῥευσεν ἀπὸ τὰς φλέβας ἡμῶν, οἵτινες κερδίζομεν ἐκ τῆς ἐπαναστάσεως αὐτὰς τὰς ἐλευθερίας· ἔῤῥευσεν ἀπὸ ἄλλας φλέβας καὶ ἀπὸ ἄλλα στήθη, καὶ ἐν τούτοις τί συμβαίνει; Ἀντὶ εὐγνωμοσύνης, ἀντὶ τῶν μαρτυρίων, τὰ ὁποῖα ὑπέφερον ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἐδολοφόνησαν, ἔρχονται, Κύριοι, σήμερον οἱ δολοφόνοι, οἱ ὑβρισταὶ τῶν νεκρῶν καὶ ἔχουσι τὴν τόλμην νὰ παρακάθηνται μεταξὺ ἡμῶν! Ἐκεῖνος, ὅστις δὲν ἐννοεῖ αὐτὸ τὸ μεταξὺ ἡμῶν, δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν περίβολον τοῦτον, ἐὰν ἤθελεν ὑπάρχει ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι κᾂν κατ’ ἰδέαν δὲν συνεμερίσθη τὰς ἰδέας τῆς ἐπαναστάσεως, ἔπρεπε νὰ τὸ ἐννοήσῃ ὁ λαὸς, ὅστις τὸν ἀπέστειλεν, ὁ λαὸς ἐκεῖνος καὶ ἡ ἐπαρχία, ἥτις ἐξέλεξε τοιαῦτα ὄντα. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ προλαλήσαντος, ὅτι ἡ ἐπαρχία αὕτη ἔπρεπε νὰ στερηθῇ τοῦ δικαιώματος εἰς τὴν παροῦσαν τοὐλάχιστον Συνέλευσιν νὰ στείλῃ ἀντιπροσώπους. Εἷς σύλλογος, Κύριοι, διὰ νὰ ἴδητε κατὰ πόσον ἡ ἰδέα αὕτη εἶναι ἐνστερνωμένη εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, εἷς σύλλογος ὁ σύλλογος τοῦ Φεῤῥαίου δὲν ἠθέλησε νὰ δεχθῇ δὲν ἐνόμισεν ἄξιον ἑαυτοῦ νὰ δεχθῇ ὡς μέλος συλλόγου ἕνα τῶν συναδέλφων τοῦ Σταθοπούλου.

§59ΦΩΝΑΙ. Νὰ τὸν ὀνομάσητε.

§60ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Τὸν Ῥεβελάκην, Κύριοι, τὸν Ῥεβελάκην δὲν ἠθέλησαν νὰ δεχθῶσι εἰς τὸν σύλλογον, διότι ἔλαβεν εἰς τὸν συνδυασμόν του τὸν Σταθόπουλον, καὶ ἡμεῖς, Κύριοι, θέλετε νὰ δεχθῆτε αὐτὸν, θέλετε νὰ συνεργασθῆτε μετ’ αὐτοῦ, τοῦ ὑβριστοῦ τῆς ἠθικῆς;.... Δὲν δύναμαι νὰ προσθέσω τίποτε πλέον διότι ἐπὶ τοιούτου πικροῦ θέματος ἡ συγκίνησίς μου εἶναι μεγίστη...

§61ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁρίστε, Κύριε Δελιγιάννη ν’ ἀπολογηθῆτε.

§62Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ ἀπολογηθῶ μὲ καλεῖ ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Χαλκίδος, ἀλλὰ δὲν μὲ καλεῖ εἰς ἀπολογίαν· ἡ ἐλευθέρα καὶ μετὰ παῤῥησίας ἔκφρασις τῆς γνώμης μου αὐτὴ ἐπιβάλλει τὸ καθῆκόν μου, ὁ ὅρκος ὃν ὤμοσα, καὶ ἐνόσῳ ἐκπληρῶ αὐτὸν δὲν ὑπόκειμαι εἰς ἀπολογίαν· ὀφείλω ὅμως νὰ δώσω περαιτέρω ἐξηγήσεις, καὶ ταύτας προτίθεμαι νὰ σᾶς δώσω. Ὅταν εἰσῆλθον εἰς τὸν περίβολον τοῦτον, ἐθεώρησα, ὅτι διδοὺς τὸν ὅρκον, τὸν ὁποῖον ἔδωσαν ὅλοι, ἔχω ἓν μόνον καθῆκον, νὰ διερμηνεύσω πάντοτε τὰς πεποιθήσεις μου μὲ τὴν αὐτὴν εἰλικρίνειαν καὶ μὲ τὴν αὐτὴν παῤῥησίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἕκαστος ὀφείλει νὰ διερμηνεύσῃ τὰς πεποιθήσεις του. Βλέπω, Κύριοι, ὅτι ἡ φυσιογνωμία τοῦ Σώματος δὲν μὲ δίδει πολὺ θάῤῥος ἵνα ἀναβῶ καὶ ἐκ δευτέρου ἐνταῦθα· τὸ πράττω ὅμως, διότι ὀφείλω νὰ τὸ πράξω, ἀδιαφορῶν διὰ τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐγεννήθημεν ἀληθῶς, Κύριοι, ἀπὸ μίαν ἐπανάστασιν, καὶ συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω τὰς σκέψεις μου περὶ αὐτῆς, ἐξ ὧν θέλετε πεισθῆ, ὅτι εἶμαι ἀληθὴς ἐπαναστάτης. Αἱ ἐπαναστάσεις εἶναι ἢ κοινωνικαί, γιγνόμεναι, ἵνα ἀνατρέψωσι κοινωνικὴν τάξιν ὑπάρχουσαν, μὴ στηριζομένην ὅμως εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς ἰσότητος, ἢ ἐπαναστάσεις κατὰ θεσμῶν, ὅταν οἱ ὑπάρχοντες θεσμοὶ ἀπομακρύνωνται ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τῆς ἰσότητος, ἢ ἐπαναστάσεις ὑπὲρ θεσμῶν. Κοινωνικὴ ἦτο ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1789, κοινωνικαὶ ἦσαν αἱ μεταβολαί, τὰς ὁποίας τὸ μέγα ἐκεῖνο συμβεβηκὸς τῆς νεωτέρας ἱστορίας ἐπήνεγκεν εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην· ἐπανάστασις κατὰ θεσμῶν εἶναι τὰ συμβεβηκότα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον πανταχοῦ χώραν διὰ νὰ βελτιώσουν τὴν ὑπάρχουσαν νομοθεσίαν· ἐπανάστασις κατὰ θεσμῶν ἦτο ἡ τῆς 3 Σεπτεμβρίου, ἀλλ’ ἡ ἐπανάστασις τῆς 10 Ὀκτωβρίου δὲν εἶναι ἐπανάστασις οὔτε κοινωνικὴ, οὔτε κατὰ θεσμῶν. Ἡ ἐπανάστασις τῆς 10 Ὀκτωβρίου, κατ’ ἐμὲ κριτὴν, Κύριοι, ἐγένετο ὑπὲρ τῶν θεσμῶν. Ἐνδέχεται αἱ σκέψεις μου νὰ ᾖναι πεπλανημέναι καὶ αἱ κρίσεις μου ἐσφαλμέναι, ἀλλ’ ἂν τοῦτο ἔχῃ οὕτω δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα προαιρέσεως, ἀλλ’ ἐσφαλμένης ἀντιλήψεως τῶν γεγονότων. Ἡ ἐπανάστασις τῆς 10 Ὀκτωβρίου ἦτο ἐπανάστασις ὑπὲρ θεσμῶν, ὑπὲρ τῆς ἀκριβοῦς ἐκτελέσεως τῶν νόμων. Συνταγματικὸν πολίτευμα ὑπῆρχεν ἐν τῇ πατρίδι ἡμῶν, Κύριοι, καὶ τὸ συνταγματικὸν αὐτὸ πολίτευμα δὲν ἐξετελεῖτο· θεσμοὶ ἰσότητος καὶ ἐλευθερίας ὑπῆρχον, ἀλλὰ δὲν ἐξετελοῦντο. Ἡ κοινὴ συνείδησις ὡμολόγει τὴν παραγνώρισιν τῶν θεσμῶν τούτων, ὁ κόσμος ὅλος ἐβεβαίου τὴν ἀθέτησιν καὶ καταπάτησιν τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν καὶ ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ἡ συνείδησις τοῦ ἔθνους ἐξηγέρθη ὑπὲρ αὐτῶν· τὴν πρωτοβουλίαν ἔλαβον ἀληθεῖς πατριῶται καὶ ἔχυσαν τὸ αἷμά των· ἀλλ’ ὁ σκοπὸς αὐτῶν ἦτο μόνη ἡ παγίωσις τῶν θεσμῶν, ἡ ἀκριβὴς ἐκτέλεσις τῶν παραβαινομένων νόμων. Ἡ Συνέλευσις λοιπὸν, Κύριοι, κατ’ ἐμὲ, ἥτις ἐγεννήθη ἀπὸ τὴν ἐπανάστασιν καὶ ἦλθεν ἕνεκα τῆς ἐπαναστάσεως, μίαν ἔχει κλῆσιν, τὴν κλῆσιν νὰ καταρτίσῃ τὴν πολιτείαν, τὴν κλῆσιν νὰ διδάξῃ ὅλους, ὅτι πρέπει νὰ ὑπείκωμεν εἰς τὸν νόμον καὶ νὰ ἤμεθα Κέρβεροι αὐτοῦ, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον. Τὴν πρὸς πᾶσαν τυχὸν ἀσέβειαν πρὸς τοὺς νεκροὺς τῆς Κύθνου ἀγανάκτησιν τῶν εὐγλώττων ῥητόρων, οἵτινες πρὸ ἐμοῦ ἀνέβησαν τὸ βῆμα τοῦτο, καὶ ἡ ἰδική μου καρδία, Κύριοι, ᾐσθάνθη οὐχὶ σήμερον, τὴν ᾐσθάνθη πρὶν ἢ ἔλθῃ ἡ σήμερον. Βεβαίως ὁ βίος μου δὲν ἦτο τοιοῦτος ἵνα ἀνήκῃ εἰς αὐτὸν ἡ πρωτοβουλία· δὲν τὴν ἔλαβον, διὰ τοῦτο ᾐσθανόμην ὅμως τὴν ἀνάγκην, Κύριοι, τοῦ νὰ καταστῇ σεβαστὸς ὁ νόμος, διότι ἀπὸ τοῦτο κατ’ ἐμὲ ἐξηρτᾶτο τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος. Ὅθεν δὲν παραγνωρίζω τὸν σκοπὸν τῆς ἐπαναστάσεως, ἀλλ’ ὑπηρετῶ αὐτὸν ὡς πάντοτε ὑπηρέτησα ὑπὲρ τοῦ νόμου καθ’ ὅλας τὰς περιστάσεις. Συλλογισθῆτε, Κύριοι, πρὶν ἢ προβῆτε εἰς μίαν ἀπόφασιν, συλλογισθῆτε, ὅτι ἡ ἀπόφασις αὕτη θέλει ἐκπηγάσει ἀπὸ ἰδέας, αἱ ἰδέαι θέλουσιν ἐφαρμοσθῆ εἰς πραγματικὰ γεγονότα, καὶ τῶν πραγματικῶν τούτων γεγονότων ἡ ἐκτίμησις πρέπει νὰ ἐπέλθῃ. Μὴν ἀφινώμεθα εἰς τὰ αἰσθήματα τῆς ἀγανακτήσεως, τὰ ὁποῖα κατακλύζουσι τὴν καρδίαν μας· Σῶμα τοσοῦτον σεβαστὸν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνεργῇ διὰ τοῦ νοὸς καὶ τῆς κρίσεως καὶ οὐχὶ διὰ τῆς καρδίας. Τὴν ἐξήγησιν ταύτην, Κύριοι, ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ σᾶς δώσω, διὰ νὰ μὴ ἀφήσω τὴν ἐλαχίστην ὑπόνοιαν, ὅτι αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑποβάλλω πρὸ μικροῦ, δὲν ὑπαγορεύονται ἀπὸ αὐτὸν τοῦτον τὸν σκοπὸν, ὅστις ἠνάγκασε καὶ ἐκείνους, οἵτινες σᾶς ἐπρότειναν πρὸ ἐμοῦ τὸν ἀποκλεισμὸν τοῦ πληρεξουσίου τῆς Κύθνου.

§63ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσητε τὸν Κύριον Δηληγιάννην, ἐὰν ὁ κύριος Μουντζουρίδης ἤρχετο ἐδῶ, θὰ τὸν ἐσκέπαζεν ὁ νόμος;

§64ΧΑΝΤΖΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νόμος δὲν ὑπῆρχε διὰ νὰ διώξωμεν τὸν Ὄθωνα, ἀλλ’ ἡμεῖς τὸν ἐσχηματίσαμεν ἐν τῇ καρδίᾳ ἡμῶν.

§65ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὑπάρχουν ἐνστάσεις κατὰ τῆς οὐσίας τῆς ἐκλογῆς καὶ πιθανὸν νὰ εὕρωμεν, ὅτι αὐτοὶ δὲν εἶναι οἱ πραγματικοὶ πληρεξούσιοι καὶ τότε ἀεροβατοῦμεν (θόρυβος).

§66ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Δύω λέξεις μόνον θὰ εἴπω. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, εἶναι ἐθνικὸν, ἀφορᾷ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ Φεβρουαρίου· ἐπειδὴ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ λάβω μέρος καὶ ἐγὼ εἰς αὐτὴν, σᾶς παρακαλῶ νὰ σᾶς εἴπω δύο λέξεις. Δὲν ἤλπιζα, Κύριοι, νὰ γείνῃ τόσον μακρὰ συζήτησις ἐπὶ ἑνὸς ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον ἦτο φανερώτατον. Ἐπερίμενα εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν νὰ ἀκούσω μίαν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἤκουσα· ἅμα ὁ κύριος Βάσος ἀνέβη τὸ βῆμα καὶ κατήγγειλε τὸ πρόσωπον αὐτὸ, ὡς ὑβριστὴν τῶν πτωμάτων, ἐπερίμενα νὰ ἐρωτηθῇ, ἐὰν πραγματικῶς ᾖναι, διότι πιθανὸν — δὲν λέγω τὸ ἐναντίον ὅτι ὁ Κ. Βάσος ἤθελε νὰ μᾶς ἐξαπατήσῃ, — νὰ ἔλαβε κακὰς πληροφορίας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον Κύριοι, προτείνω καὶ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. Μίληση νὰ προβῶμεν ἀπόψε εἰς τὸν διορισμὸν μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἥτις νὰ ἐξελέγξῃ ἀμέσως, ἐὰν αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἔπραξεν αὐτὰ, καὶ ἂν τὰ ἔπραξε, δὲν πρέπει νὰ πατήσῃ μέσα εἰς τὴν Συνέλευσιν. Τὴν ἀρχὴν ὅμως αὐτὴν δὲν τὴν θεωρῶ γενικὴν, τὴν θέλω διὰ μόνον τὸν Κύριον Σταθόπουλον· πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δὲν μοὶ εἶναι γνωστὸν, τὸ ὁποῖον δὲν ἴδομεν μήτε εἰς τὸν τύπον, μήτε ἀλλοῦ που. Ἀλλ’ ἐὰν αὔριον μᾶς παρουσιασθῇ ἕνας Μουντζουρίδης ἢ ἕνας Σῖμος καὶ ἄλλοι πολλοὶ, θὰ τοὺς δεχθῶμεν; ὄχι. Δι’ αὐτοὺς δὲν πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ ἐξετάσῃ, ἀλλ’ ἀμέσως νὰ λέγῃ, ἔξω! (χειροκροτήματα). Δὲν ἔπρεπε νὰ συζητῇ μίαν ὥραν ἡ συνέλευσις διὰ μίαν ἰδέαν ὀρθοτάτην, τὴν ὁποίαν καὶ τὰ παιδιὰ τὴν σέβονται, ὄχι ἡμεῖς· διὰ τοῦτο προτείνω νὰ προβῶμεν εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς ἐπιτροπῆς, διότι εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐπανάστασιν.

§67ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν ἠμπορῶ νὰ γνωμοδοτήσω οὔτε ὑπὲρ, οὔτε κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς, διότι εἶμαι μάρτυς αὐτόπτης τῆς διαγωγῆς τοῦ ἀτόμου αὐτοῦ· ἀνήκει εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τῆς ἐπιτροπῆς· τοῦτο ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι οὔτε τὸ ἀποκρούω οὔτε τὸ παραδέχομαι. Ἡ Συνέλευσις εἰμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ λεπτομερείας διὰ νὰ φωτισθῇ καλλίτερον ἀπὸ διάφορα ἄτομα, τὰ ὁποῖα παρευρέθησαν εἰς ἐκείνην τὴν σκηνήν· ὑπάρχουσι πολλὰ καὶ εἰς Ἀθήνας καὶ εἰς Σύρον. Ἐγὼ ἔρχομαι εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἀντικρούσω μερικὰς ἰδέας τοῦ Πληρεξουσίου Γόρτυνος· σέβομαι τὰς πεποιθήσεις του καὶ τὴν ἐλευθερίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἐκφράζει αὐτάς· τὴν αὐτὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἀνεξαρτησίαν φέρουν πάντες. Νομίζω, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον διεχάραξε διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ τὸν Σταθόπουλον εἶναι πολὺ ἐσφαλμένον· ὁ Κ. Πληρεξούσιος Γόρτυνος θέλει νὰ εἴπῃ τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ἔγεινεν ἡ ἐπανάστασις, ὅτι ἔγεινε, ἕνεκα τῆς παραβιάσεως καὶ τῆς καταπατήσεως τῶν θεσμῶν· ἤθελε νὰ ἐξαγάγῃ ἐκ τούτου ἓν συμπέρασμα ὅτι σήμερον ἐνταῦθα εἶσθε ἓν δικαστήριον, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ ἐφαρμόσῃ τοὺς Νόμους, τοὺς ὁποίους κατεπάτησε τὸ σύστημα τοῦ Ὄθωνος. Ἀποτέλεσμα ἐκείνων τῶν παρανομιῶν ἦτον ἡ καταστροφὴ ὅλου τοῦ οἰκοδομήματος· ἐνώπιον τῆς παντοδυναμίας τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως πρότερον, καὶ τῆς Συνελεύσεως, οὐδεὶς Νόμος ἐκ τοῦ παρελθόντος ὑφίσταται πλέον· αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα, τῆς ἐπαναστάσεως. Ἡ ἐπανάστασις Κύριοι, διὰ νὰ ὑπάρξῃ, διὰ νὰ ζήσῃ ἔχει ἀνάγκην ἠθικῆς· ἐὰν μία τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν δὲν ἤθελεν εἶναι ἡ ἀποπομπὴ τοῦ Σταθοπούλου, λέγω, ὅτι ἡ ἐπανάστασις τότε ἤθελεν εἶσθαι καθαρὸν ἐξάβλωμα, ἤθελεν εἶναι ἓν γεγονὸς ἄνευ αἰτίας, ὡς λέγουν πολλαὶ Εὐρωπαϊκαὶ ἐφημερίδες· πολλαὶ ἐφημερίδες λέγουν, ὅτι τὸν Ὄθωνα ἀπέβαλαν· ἀλλ’ αἱ αὐταὶ ἕξεις ὑπάρχουν· καὶ ὁ Σταθόπουλος λοιπὸν μέσα εἰς τὴν Συνέλευσιν! καὶ ὁ Μουντσουρίδης!! εἶναι ἐντροπὴ, Κύριοι, ἓν τέρας ἠθικὸν νὰ συμπαρακάθηται ἐδῶ! ὡς πρὸς δὲ τὴν νομιμότητα, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ὁ Κ. Πληρεξ. Γόρτυνος, εἰμπορῶ νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω, δὲν λέγω νὰ τὸν διδάξω, διότι γνωρίζει καλλίτερά μου, ὅτι τὸ αὐτὸ ζήτημα οὐχὶ ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἔποψιν τῆς ἠθικῆς ἐπαρουσιάσθη εἰς τὴν Γαλλίαν· ὅταν ἔγεινεν ἡ ἐπανάστασις ἐκείνη εἰς τὴν Γαλλίαν, ἠξεύρετε, ὅτι ἔμειναν μερικὰ λείψανα τοῦ παλαιοῦ συστήματος, τὰ ὁποῖα συνεδαύλιζον τὴν ἀναρχίαν καὶ τὰ πάθη, καὶ ἐζήτουν διὰ τῆς ληστείας, διὰ τῆς ἀναρχίας, δι’ ὅλων τούτων, ὡς γίνεται σήμερον εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ ἐπαναφέρωσι τὴν πεπτωκυῖαν δυναστείαν. Δεκατέσσαρες νομίζω, καὶ πιστεύω ὅτι δὲν λανθάνομεν εἰς τὸν ἀριθμὸν, ἐπαρχίαι εἰς μίαν ἐκλογὴν, ἔστειλαν ἀντιπροσώπους βασιλόφρονας· νομίζω, ὅτι ἡ ἐθνικὴ ἐκείνη ὁμήγυρις τοὺς ἀπέβαλε καὶ κατεδίκασε τὰς ἐπαρχίας αὐτὰς νὰ στερηθῶσι τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ στείλωσιν ἀντιπροσώπους. Μὲ ἐπρόλαβεν ὁ Κ. Βάσος, εἶχον σκοπὸν νὰ εἴπω ἡ θέσις του νὰ μείνῃ κενή. Ὁ λαὸς, ὅστις ἀπέστειλε τὸν Σταθόπουλον, δὲν γνωρίζει τὴν ἐπανάστασιν, τὴν παρεξήγησε καὶ τὴν παρεμόρφωσεν. Ἐὰν λοιπὸν πᾶσαι αἱ ἐπαρχίαι ἔπραττον τὸ αὐτὸ, ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι ἡ ἐπανάστασις δὲν εἶναι ἐθνικὴ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ψεῦδος, διὰ τοῦτο οἱ ἄνθρωποι οὗτοι πρέπει νὰ τιμωρηθοῦν, διότι ἔπραξαν μίαν βλασφημίαν εἰς τὸ ἔθνος.

§68ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν θὰ παρανομήσῃ ἡ Συνέλευσις, ἂν κάμῃ μίαν τοιαύτην ἀπόφασιν. Ἂς μὴ μᾶς συγχύσῃ ποσῶς ἡ εὐφραδὴς ἀγόρευσις τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Γόρτυνος, ὅτι δῆθεν ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ στηριχθῇ εἰς ἕνα νόμον. Ὁ Κ. πληρεξούσιος Γόρτυνος ἔκαμε διακρίσεις τινάς· μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ μία Συνέλευσις προεκλήθη δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἡ δὲ παροῦσα ἦλθε διὰ νὰ διδάξῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ὥστε κατὰ τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. πληρεξουσίου Γόρτυνος ἡ Συνέλευσις αὕτη κἀμμίαν ἄλλην ἀποστολὴν δὲν ἔχει καὶ ἐντολὴν παρὰ νὰ διδάξῃ εἰς τὸν κόσμον τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ὄχι! Κύριοι, ἡ Συνέλευσις ἦλθεν οὐχὶ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, ἀλλὰ διὰ νὰ δημιουργήσῃ τὸν νόμον ἐπὶ τοῦ παρελθόντος, δηλ. ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὸ παρελθὸν νὰ δημιουργήσῃ τὸ μέλλον. Ἓν μόνον παρατηρῶ, ὅτι, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις διὰ μιᾶς, αὐτὴ ἡ ἀπόφασις εἶναι σχεδὸν μία ἀπόφασις ἀτομική· διὰ νὰ προβῇ ὅμως ἡ Συνέλευσις εἰς μίαν τοιαύτην ἀπόφασιν, ἥτις βαρύνει πολὺ, πρέπει πρῶτον νὰ συγκροτηθῇ, διότι θὰ ἀποτελέσῃ νομοθέτημα ἡ τοιαύτη ἀπόφασις· καὶ διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ κάμῃ νόμον αὐτὴ ἡ Συνέλευσις, πρέπει νὰ ᾖναι νόμιμος (Θόρυβος).

§69ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Νὰ ἐπιστραφῇ ἡ ἔκθεσις εἰς τὸ τμῆμα τῆς ἐπιτροπῆς νὰ γνωμοδοτήσῃ, ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων αὐτὸς ὁ Κύριος δὲν ἔχει τὰ προσόντα.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Συνέλευσις ἂν ἐφωτίσθη ἢ ὄχι.

§71ΠΑΜΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα!

§72ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Δύω εἶναι αἱ προτάσεις, Κ. Πρόεδρε, ἡ μὲν, ἂν πρέπῃ νὰ διορισθῇ ἐπιτροπὴ, ἡ τοῦ Μίληση· ἡ δὲ, νὰ ἀποβληθῇ ὅλως διόλου, του Βάσου. Ὁ Κ. Βάσος ἀναγινώσκει τὴν πρότασίν του ἔχουσαν οὕτως «Ἐπειδὴ ὁ ὑποψήφιος πληρεξούσιος τῆς ἐπαρχίας Κέας, Σταθόπουλος, ὕβρισε τοὺς νεκροὺς τῶν ἐν Κύθνῳ πεσόντων μαρτύρων, νὰ μὴ εἰσέλθῃ εἰς τὸ περίβολον τῆς Συνελεύσεως, ἡ δὲ θέσις του νὰ μείνῃ κενή.»

§73ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ἐξελέγξασα αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν, Κύριοι, εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ἄλλα γεγονότα, οὐχὶ ὅμως καὶ τὸ ζήτημα τῶν προσόντων· ἀνήκω εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν, καὶ ἔρχομαι νὰ συμπληρώσω τὴν ἔκθεσίν μας καὶ νὰ προσθέσω τὸ ἑξῆς «Θεωροῦμεν τὴν ἐκλογὴν ἔγκυρον μόνον ὡς πρὸς τὰ ἄλλα πρόσωπα, ἄκυρον δὲ ὡς πρὸς τὸν Σταθόπουλον» (θόρυβος) δηλ. ἔκπτωτον τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγεσθαι...

§74ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, ἐπειδὴ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Κέας, καὶ ἐπειδὴ μέχρι τοῦδε οὐδεὶς ἀντέτεινε κατ’ αὐτῆς προτείνω τὴν ἀκόλουθον τροπολογίαν «Νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ Κέας, ἀποκλειομένου τοῦ Κ. Σταθοπούλου δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, ὅσους ἠκούσαμεν καὶ τοὺς ὁποίους ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.»

§75ΕΠ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριοι, προσεκλήθην παρά τινων τῶν συναδέλφων μου νὰ πληροφορήσω καὶ ἐγὼ τὴν Συνέλευσιν ὡς αὐτόπτης τῆς μεγάλης ἐκείνης σκηνῆς τῆς Κύθνου, νὰ πληροφορήσω περὶ τῶν γεγονότων, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐνοχοποιήθη εἷς ἐκ τῶν ὑποψηφίων πληρεξουσίων τῆς Κέας. Εἶναι μάταιον, Κύριοι, νὰ ἐπαναλάβω ὅσα προεξέθεσαν οἱ αὐτόπται, Κ. Πετσάλης, ἴσως καὶ ἄλλος τις· ἐπαναλαμβάνω μόνον ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ὅτι ὅλα τὰ ἐκτεθέντα εἶναι ἀληθῆ, συγχωρήσατέ μοι δὲ μεθ’ ὅλα ὅσα ἐῤῥέθησαν νὰ προσθέσω καὶ τὴν ἐμὴν γνώμην. Ἐὰν προβῶμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν, ὅτι ὁ πληρεξούσιος αὐτὸς πρέπει νὰ ἐκβληθῇ ἐκ τῆς Συνελεύσεως, διότι ἐξελέχθη, θέλομεν προστρίψει μῶμον εἰς μίαν ἐπαρχίαν τῆς Ἑλλάδος. Ἐν συνειδήσει ὅμως ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν πιστεύω ποτὲ ὁ πληρεξούσιος αὐτὸς νὰ ᾖναι ἐκλελεγμένος. Δὲν πιστεύω ἐν συνειδήσει, Κύριοι, ὅτι μία γωνία τῆς Ἑλλάδος ἐξελέξατο ἄνθρωπον τοιοῦτον. Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν εὐσεβάστως, ὡς μέλος αὐτῆς, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπόφασιν τὴν ἑξῆς. Ἡ ἐκλογὴ περιέχει ἐνστάσεις, δύω κάλπαι μόνον ἐπαρουσιάσθησαν εἰς τὴν διαλογὴν, ἡ τρίτη δὲν ἐνεφανίσθη. Προτιμῶ, Κύριοι, ν’ ἀποφασίσω, ὅτι μία ἐπαρχία δὲν τὸν ἐξέλεξεν, ἂν ὅμως ᾖναι ἀποδεδειγμένον καὶ ἀνεπίδεκτον πάσης ἀμφιβολίας, ὅτι τὸν ἐξέλεξεν, εἶμαι τῆς γνώμης τότε καὶ αὐτὸς ν’ ἀποβληθῇ καὶ ἡ θέσις του νὰ μείνῃ κενή.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ πρότασις τοῦ Βάσου.

§77ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Πρέπει προηγουμένως νὰ ἐξετασθῇ τὸ ἔγκυρον ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Βάσου δὲν δικάζει τὸ ἔγκυρον ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Βάσου, ὡς ἑξῆς· «Ἐπειδὴ ὁ ὑποψήφιος πληρεξούσιος τῆς ἐπαρχίας Κέας Σταθόπουλος ὕβρισε τοὺς νεκροὺς τῶν ἐν Κύθνῳ πεσόντων μαρτύρων, νὰ μὴ εἰσέλθῃ εἰς τὸν περίβολον τῆς Συνελεύσεως, ἡ δὲ θέσις του νὰ μένῃ κενὴ καθ’ ἣν περίστασιν ἤθελε κυρωθῆ ἡ σχετικὴ ἐκλογή».

§79ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο προϋποθέτει δύω τινά· ά.) παραδεχόμεθα αὐτὸν πληρεξούσιον πρὶν ἀποφανθῶμεν, ὅτι εἶναι πληρεξούσιος, ἐνῷ αὐτὸς δὲν εἶναι κἂν οὐδ’ ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως, διότι προχθὲς τὸν ἀπεβάλομεν. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Δυοβουνιώτου. «Ἡ ἐκλογὴ Κέας εἶναι μὲν ὡς πρὸς τοὺς τρεῖς πλειονοψηφίσαντας πληρεξουσίους ἔγκυρος ἐν γένει, ἀλλ’ ὁ τέταρτος Σταθόπουλος ἀποκλείεται τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ταύτης ἕνεκα διαγωγῆς ἀτίμου καὶ ἀπανθρώπου, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν αὐτὸς κατὰ τῶν μαρτύρων τῆς Φεβρουριανῆς ἐπαναστάσεως καὶ τοὺς νεκροὺς αὐτῶν· ἡ δὲ θέσις του νὰ μείνῃ κενὴ πρὸς παραδειγματισμὸν καὶ τιμωρίαν τοῦ λαοῦ ἐκείνου, ὅστις παρεγνώρισε τὴν ἐπανάστασιν».

§80ΜΑΚΡΗΣ. Διὰ νὰ ἀποφύγωμεν καὶ τὰ τῆς ἐκλογῆς, ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς πρότασιν· «ὁ Σταθόπουλος στερεῖται τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων του, ὡς ἐξυβρίσας τοὺς νεκροὺς τῶν ἐν Κύθνῳ μαρτύρων».

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ Κ. Βάσου.

§82ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω λέξεις, Κ. Πρόεδρε. Εἶμαι σύμφωνος καθ’ ὅλα (θόρυβος), ἐὰν θέλητε σεῖς μίαν φορὰν νὰ τὸν διώξητε, ἐγὼ θέλω χιλίας. Λέγω, Κ. Πρόεδρε, ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς προτάσεως ἀποπέμπομεν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τὴν τιμὴν νὰ παρακαθίσῃ μεθ’ ἡμῶν, διότι προχθὲς ἀκόμη τὸν ἐξεβάλομεν, ἀποφαινόμεθα λοιπὸν περὶ ἀποπομπῆς προσώπου, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τὴν τιμὴν νὰ παρακάθηται, ἀποκλείεται προσέτι καὶ ἡ ἐπαρχία τοῦ δικαιώματος νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ δι’ ἄλλου πρὶν ἢ σκεφθῇ ἡ Συνέλευσις ἂν τὸν ἐξέλεξεν ἡ ἐπαρχία ἢ ὄχι.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Βάσου, νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη δι’ ἀναστάσεως τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Βάσου. Οὕτω διελύθη ἡ συνεδρίασις (ὥρα 5½ μ. μ.)